Σχέσεις πόλεων και βασιλέων κατά την πρώιμη ελληνιστική περίοδο: ο προσωπικός χαρακτήρας της ελληνιστικής διπλωματίας 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σχέσεις πόλεων και βασιλέων κατά την πρώιμη ελληνιστική περίοδο: ο προσωπικός χαρακτήρας της ελληνιστικής διπλωματίας 1"

Transcript

1 Σχέσεις πόλεων και βασιλέων κατά την πρώιμη ελληνιστική περίοδο: ο προσωπικός χαρακτήρας της ελληνιστικής διπλωματίας 1 Πασχάλης Πασχίδης Επιστημονικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο Ελληνικής και Ρωμαϊκής Αρχαιότητας/EIE ι σχέσεις πόλεων και βασιλέων κατά την ελληνιστική περίοδο, ιδίως μέχρι την επικράτηση της Ρώμης στην ελληνική Ανατολή στις αρχές του 2ου αιώνα, αποτελούν ένα από τα κεντρικά ζητήματα της διπλωματικής πρακτικής της εποχής αλλά και της σημερινής ιστοριογραφίας της. Προφανώς δεν είναι δυνατόν να εξετάσουμε εδώ το πρόβλημα στο σΰνολό του. Πρέπει όμως να επισημάνουμε πως η συχνή αδυναμία μας να τοποθετήσουμε με ακρίβεια τις σχέσεις συγκεκριμένων πόλεων με συγκεκριμένους βασιλείς στη νοητή γραμμή ανάμεσα στην πλήρη υποτέλεια και την πλήρη ανεξαρτησία, η αδυναμία μας δηλαδή να συντάξουμε μια πλήρη τυπολογία των 1. Η διάλεξη αυτή στηρίζεται εν πολλοίς oro τεκμηριωτικό υλικό και τα συμπεράσματα της διδακτορικής διατριβής μου που υποβλήθηκε οτο Πανεπιστήμιο Αθηνών τον Σεπτέμβριο του 2003 [Μεταξύ βασιλέως και πόλεως. Μελέτες σε προσωπογραφική βάση για τους ανθρώπινους συνδέσμους ανάμεσα στις πόλεις του ελλαδικού χώρου και τα ελληνιστικά βασίλεια ( π.χ.)]. 29

2 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΩΣ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ σχέσεων πόλης-βασιλιά, οφείλεται ακριβώς στην πολυμορφία της ελληνιστικής διπλωματικής πραγματικότητας. Οι σχέσεις αυτές βρίσκονταν υπό συνεχή διαπραγμάτευση στα πεδία των θεσμών, της ιδεολογίας και της καθημερινής διπλωματικής και πολιτικής πρακτικής. Ο βασιλικός μηχανισμός εξουσίας αφ' ενός είναι υποχρεωμένος να σέβεται ορισμένους τουλάχιστον από τους τύπους της αυτονομίας της πόλης, αφ' ετέρου όμως η πολιτική του αποσκοπεί στη στενότερη δυνατή πρόσδεση της πόλης στη βασιλική συμμαχία, άρα αποσκοπεί στην υπονόμευση της ουσίας της αυτονομίας της. Οι δε πόλεις είναι μεν υποχρεωμένες να αποδεχτούν την πραγματικότητα της υπεροχής της βασιλικής ισχύος, αλλά δεν χάνουν ευκαιρία να υπογραμμίσουν -σε ιδεολογικό, ρητορικό αλλά συχνά και σε πολιτικό επίπεδο- την αυτοτέλεια τους, το απαραβίαστο δικαίωμα τους να θεωρούνται αυτόνομες και κυρίαρχες κρατικές οντότητες. Η διπλή αυτή αντίφαση δημιουργεί μια εγγενή δομική αστάθεια στο σύστημα διεθνών σχέσεων της περιόδου, καθώς δεν υπήρχαν παγιωμένοι και αναγνωρίσιμοι κανόνες στη σχέση των πόλεων -τουλάχιστον όσων δεν αποτελούσαν βασιλικά ιδρύματα ή άμεσες βασιλικές κτήσεις- και των βασιλέων. Η αστάθεια αυτή, μεταξύ άλλων, ενισχύει ένα φαινόμενο που ούτως ή άλλως χαρακτηρίζει την αρχαία διπλωματική πράξη: τη συχνά καθοριστική σημασία των ατόμων που εμπλέκονται σε αυτήν. Από τους δύο εμπλεκόμενους, η πλευρά της πόλης -η πλευρά του αδυνάτου- έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την εξέταση του ρόλου των ατόμων. Κι αυτό γιατί οι διπλωματικοί απεσταλμένοι του βασιλιά κατά πρώτον υλοποιούν πάντοτε τις επιδιώξεις της πλευράς που εκπροσωπούν, και κατά δεύτερον ο πολιτικός στίβος στον οποίο επιδιώκουν να αυξήσουν το κύρος τους και να ενισχύσουν την ατομική τους θέση είναι και πάλι σχεδόν αποκλειστικά η πλευρά που εκπροσωπούν, η βασιλική αυλή. Όπως θα δούμε, καμία από τις δύο αυτές επισημάνσεις δεν είναι αυτονόητη για τους διπλωματικούς εκπροσώπους των πόλεων. Η σημασία των συγκεκριμένων προσώπων που διαμεσολαβούν ανάμεσα σε μια πόλη κι έναν βασιλιά είναι φανερή ήδη στο στάδιο της επιλογής τους από την πόλη. Ας δούμε για παράδειγμα την πολιτική της Αθήνας μετά την ήττα του Αντιγόνου Μονόφθαλμου και του Δημητρίου Πολιορκητή στην Ιψό το 30

3 ΣΧΈΣΕΙΣΠΌΛΕΩΝΚΑΙΒΑΣΙΛΈΩΝKATAΤΗΝΠΡΏΙΜΗΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΉΠΕΡΊΟΔΟ 301. Στα χρόνια που ακολουθούν, οι Αθηναίοι επιχειρούν προσεκτικά να απεμπλακούν από την επικυριαρχία του Πολιορκητή. Ένα από τα μέσα που χρησιμοποιούν είναι οι επαφές τους με άλλους ισχυρούς Βασιλείς, αντιπάλους του Πολιορκητή: τον Αυσίμαχο, τον Κάσσανδρο, ίσως τον Πτολεμαίο. Για την υλοποίηση της πολιτικής αυτής επιλέγονται οι καταλληλότεροι άνθρωποι. Το 299 πρεσβεύει στον Κάσσανδρο ο Φιλιππίδης του Φιλομήλου, ένας ηλικιωμένος πολιτικός ολιγαρχικών τάσεων, υποστηρικτής των Μακεδόνων ήδη από τη δεκαετία του 330 και υπεύθυνος για την τίμηση Μακεδόνων μετά τη μάχη της Χαιρώνειας. 2 Το ολιγαρχικό και φιλομακεδονικό παρελθόν του Φιλιππίδη καθιστά εξαιρετικά πιθανό το ενδεχόμενο να είχε στο παρελθόν επαφές με το περιβάλλον του Κασσάνδρου, αφού ο Κάσσανδρος και ο πατέρας του Αντίπατρος σχετίζονταν επί δεκαετίες με ορισμένους Αθηναίους ολιγαρχικούς. Στην ίδια πρεσβεία συμμετέχει ανεπισήμως κάποιος Ποσείδιππος, ο οποίος τιμάται για τη συνεισφορά του στην έκβαση της. 3 Δεν γνωρίζουμε τίποτε άλλο γι' αυτόν, όμως ο πιο πιθανός λόγος για τον οποίο κρίθηκαν και αποδείχτηκαν απαραίτητες οι υπηρεσίες ενός μη εκλεγμένου ιδιώτη είναι πως ο Ποσείδιππος αξιοποίησε πρότερες επαφές του με την αυλή του Κασσάνδρου για να Βοηθήσει την αθηναϊκή αποστολή. Στις επαφές της πόλης με τον βασιλιά Αυσίμαχο στην ίδια περίοδο πρωταγωνιστεί ένας άλλος Φιλιππίδης, ο κωμωδιογράφος Φιλιππίδης του Φιλοκλή, 4 ο οποίος ανήκε στους επιφανείς Αθηναίους δημοκρατικούς που είχαν εξοριστεί ή αυτοεξοριστεί από την Αθήνα, διαφωνώντας με την εξάρτηση της πόλης από τον Πολιορκητή. Ο Φιλιππίδης είχε καταφύγει στην αυλή του Λυσιμάχου, όπου ανήλθε σε ιδιαίτερα υψηλή θέση. Από τη θέση αυτή αποδείχτηκε (σε μια σειρά περιστάσεων που δεν χρειάζεται να μας 2. Για το παρελθόν και το οικογενειακό περιβάλλον του Φιλιππίδη, 6λ. J.K. Davies, Athenian Propertied Families, B.C., Οξφόρδη, 1971, σ και D. Whitehead, Hypereides. The Forensic Speeches, Οξφόρδη, 2000, σ για την πολιτική δράση του μετά το 301, 6λ. SEG 45 (1995) 101, στ και IG Π (Syli 3 362). 3. IG Π (Syli 3 362). 4. Η σημαντικότερη πηγή για την πολιτική δράση του κωμωδιογράφου Φιλιππίδη είναι η επιγραφή IG II Οι λοιπές πηγές για τον 6ίο και το έργο του συγκεντρώνονται στο PCG VII

4 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΩΣ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ απασχολήσουν εδώ) ο κύριος μοχλός της «αθηναϊκής» πολιτικής του Λυσιμάχου και της «λυσιμαχικής» πολιτικής των Αθηναίων, εξασφαλίζοντας στους μεν Αθηναίους ποικίλες ευεργεσίες και τη φιλία του βασιλιά, στον δε Λυσίμαχο την έντονη ιδεολογική προβολή του στην πόλη. Ασφαλή στοιχεία για τις επαφές της Αθήνας με τον Πτολεμαίο δεν διαθέτουμε, αυτή όμως πιθανότατα είναι η περίοδος κατά την οποία ο φιλόσοφος Δημήτριος Φαληρέας, που είχε καταφύγει στην Αλεξάνδρεια μετά την εκδίωξη του από την Αθήνα το 307, στέλνει δωρεές στους πολιτικούς του φίλους στην πόλη. 5 Να έπαιξε άραγε αντίστοιχο ρόλο με εκείνον του κωμωδιογράφου Φιλιππίδη, ενισχύοντας τη σύνδεση Αθήνας-Πτολεμαίων και, ταυτόχρονα, τον ρόλο του ως διαμεσολαβητή ανάμεσα στις δύο πλευρές; Παρά τις αβεβαιότητες που παραμένουν, φαίνεται πως η αθηναϊκή πολιτεία ήταν σε θέση να χρησιμοποιήσει πολύ διαφορετικούς τύπους πολιτών της: ένα παραδοσιακό στέλεχος των ολιγαρχικών, έναν επιφανή δημοκρατικό που ανήκε στο επιτελείο του Λυσιμάχου, έναν φιλόσοφο και πρώην τύραννο που είχε καταφύγει στην Αλεξάνδρεια και έναν ιδιώτη με μοναδικό πολιτικό προσόν τις μακεδόνικες επαφές του. Τα παραδείγματα από την Αθήνα είναι εν μέρει παραπλανητικά, με την έννοια ότι πρόκειται για μία από τις σχετικά ισχυρές πόλεις της περιόδου. Θα πρέπει να φανταστούμε ότι όσο πιο ανίσχυρη και ασήμαντη ήταν μια πόλη, τόσο μεγαλύτερη ήταν η εξάρτηση της διπλωματίας της από τις προσωπικές επαφές πολιτών της με τους ισχυρούς της εποχής. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Νήσου, μιας μικρής πόλης στην είσοδο του κόλπου του Αδραμυττείου. Από τη Νήσο καταγόταν ο Θέρσιππος, υψηλόβαθμος αξιωματούχος του στρατού του Αλεξάνδρου, ο οποίος επέστρεψε στην πατρίδα του μετά τη λήξη της εκστρατείας. Από ένα ψήφισμα προς τιμήν του 6 πληροφορούμαστε ότι ο Θέρσιππος εξασφάλισε από τον Αλέξανδρο και από Μακεδόνες αξιωματούχους, μετά τον θάνατο του βασιλιά, μια εντυπωσιακή σειρά ευεργετημάτων για την πόλη του: δωρεά εδαφών στη μικρασιατική περαία, ολική ή μερική 5. ΓΤΛουτ., Ηθ. 601F. 6. IG XII 2,645 (OGIS 4). 32

5 ΣΧΈΣΕΙΣΠΌΛΕΩΝΚΑΙΒΑΣΙΛΈΩΝKATAΤΗΝΠΡΏΙΜΗΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΉΠΕΡΊΟΔΟ απαλλαγή από δύο τουλάχιστον αναγκαστικές εισφορές για τους πολέμους των Διαδόχων, εξασφάλιση του δικαιώματος αγοράς σιτηρών από τους σατράπες της Ασίας, γενικότερη εύνοια των Μακεδόνων αξιωματούχων που βρίσκονταν στην περιοχή. Στην περίπτωση της Νήσου, ένας πολίτης αναλαμβάνει προσωπικά την εξωτερική πολιτική και την κρατική οικονομία της πόλης του, αξιοποιώντας τα προσωπικά δίκτυα επαφών που συνήψε κατά τη θητεία του στη μακεδόνικη διοίκηση. Θα ήταν όμως αφελές να θεωρήσουμε ότι οι πόλεις εκμεταλλεύονται πάντοτε προς όφελος τους τον προσωπικό χαρακτήρα που μπορούσε να πάρει η διπλωματική επαφή με τη βασιλική πλευρά. Ειδικά για θέματα διπλωματίας ο όρος «πόλη» είναι μια αφαίρεση πίσω από την οποία υποκρύπτεται η διαμάχη ανάμεσα σε ομάδες συμφερόντων. Με την έννοια αυτή, μια ακραία, και για τον λόγο αυτό ίσως πιο διδακτική, εκδοχή διπλωματικών διεργασιών στις οποίες διαφαίνεται η αυξημένη σημασία του ρόλου των ατόμων είναι όταν οι απεσταλμένοι της πόλης επιδιώκουν και επιτυγχάνουν διπλωματικά αποτελέσματα πέρα από τις επιθυμίες και τις επιδιώξεις της πλειοψηφίας του πολιτικού σώματος ή και διαμετρικά αντίθετα με αυτές. Ας δούμε ορισμένα παραδείγματα. Το φθινόπωρο του 322, οι Αθηναίοι και οι σύμμαχοι τους είχαν ηττηθεί οριστικά στον Ααμιακό πόλεμο, την πρώτη προσπάθεια των ελληνικών πόλεων να αντιπαρατεθούν στη Μακεδονία μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου. Ήταν προφανές ότι με τον νικητή Αντίπατρο δεν μπορούσαν να διαπραγματευθούν οι αντιμακεδόνες πολιτικοί. Στο προσκήνιο βρέθηκαν λοιπόν δύο πολιτικοί, οι οποίοι ηγήθηκαν των διαπραγματεύσεων με τους νικητές: ο Δημάδης και ο Φωκίων. 7 Ο ρήτορας και πολιτικός Δημάδης εκπροσωπούσε μια ομάδα πολιτικών τους οποίους πολύ σχηματικά θα μπορούσαμε να ονομάσουμε φιλομακεδόνες δημοκρατικούς, πολιτικούς δηλαδή που δεν ήταν διόλου αντίθετοι με το κυρίαρχο θεσμικό πλαίσιο της αθηναϊκής δημοκρατίας, αλλά ήταν ταυτόχρονα 7. Πα τους δυο αυτούς πολιτικούς, 6λ. π.χ. H.J. Gehrke, Phokion. Studien zur Erfassung seiner historischen Gestalt, Μόναχο, 1976 και Ρ. Brun, L'orateur Démade: Essai d'histoire et d'historìographie, Scripta antiqua 3, Μπορντώ,

6 ΔΙΠΛΩΜΑΤΊΑ: Η ΙΣΤΟΡΊΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑ ΤΗΣ ΕΩΣ ΤΗ ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΉ σταθεροί υποστηρικτές της προσέγγισης με τη Μακεδονία και διέθεταν παλαιές και εδραιωμένες προσωπικές σχέσεις με τους Μακεδόνες Βασιλείς και αξιωματούχους. Ο γηραιός στρατηγός Φωκίων, αντίθετα, ήταν εκπρόσωπος των ολιγαρχικών που ήταν αντίθετοι όχι μόνο στην αντιπαλότητα με τη Μακεδονία αλλά και στους δημαγωγούς, όπως πίστευαν, δημοκρατικούς πολιτικούς που είχαν επιβάλει την αντιπαράθεση. Το κύρος του Φωκίωνα ήταν μεγάλο, αφού παρά τις πολιτικές του πεποιθήσεις είχε συμμετάσχει σε όλους τους πολέμους κατά των Μακεδόνων και ήταν ο εμπειρότερος ίσως στρατιωτικός ηγέτης των Αθηναίων. Δεν χρειάζεται να επιμείνουμε στις λεπτομέρειες των διπλωματικών διεργασιών. 8 Φαίνεται πάντως ότι ο Δημάδης δεν έπαιξε σημαντικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις, παρότι η συμμετοχή του στην πρεσβεία αποτελούσε επιθυμία της πλειοψηφίας των Αθηναίων πολιτών. Αντίθετα, φαίνεται πως επικράτησε πλήρως η πολιτική ομάδα του Φωκίωνα. Τα μέτρα που δέχτηκε η αθηναϊκή αποστολή ήταν: πληρωμή πολεμικής αποζημίωσης, παράδοση στους Μακεδόνες των ηγετών της αντιμακεδονικής παράταξης, εγκατάσταση μακεδόνικης φρουράς στη Μουνιχία και εγκαθίδρυση στην πόλη αυστηρού τιμοκρατικού πολιτεύματος με τίμημα δραχμών. Ήταν ίσως λογικό να επιθυμεί να επιβάλει τα τρία πρώτα μέτρα ο Αντίπατρος, για να εξασφαλίσει την τιμωρία και τη συμμόρφωση των ηττημένων Αθηναίων. Όμως η πολιτειακή μεταβολή δεν αποτελεί αυτονόητα δική του επιθυμία η μακεδόνικη πλευρά επιθυμούσε μεν τον στενό έλεγχο των απείθαρχων Αθηναίων, η πολιτειακή οργάνωση τους όμως δευτερεύουσα μόνο σημασία είχε για τον Αντίπατρο. Η επιβολή τιμοκρατικού πολιτεύματος αποτελούσε επιδίωξη της ολιγαρχικής ομάδας του Φωκίωνα, τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό που αποτελούσε επιθυμία του Αντιπάτρου. Η συνέχεια των γεγονότων ευνοεί την ερμηνεία αυτή. Η έντονη προπαγάνδα της εποχής και ο μεταγενέστερος εξωραϊσμός της στάσης του Φωκίωνα από φιλικές προς αυτόν πηγές υποστηρίζουν ότι τα μέτρα των Μακεδόνων ήταν φιλάν- 8. Βλ. κυρίως ΓΓΛουι., Φωκ και Διόδ πρ6. επίσης: Νέπως, Phoc. 2.2 Διογ. Λαέρτ. 4.9 [Δημ. Φαλ], Π. Αρμ. 289 (= απ. 183 Wehrli = απ. 12 Stork κ.ά.) Δημ. Φαλ., απ. 131A-C Stork κ.ά. (= απ Wehrli + Φιλόδ., Π. Ρητ., απ. 12 [Sudhaus 2.173]) Παυσ Φιλόδ., Ind. Acad. VII 22 - VIII 17 Σούδα, λ. Δημάδης και Αντίπατρος. 34

7 ΣΧΈΣΕΙΣΠΌΛΕΩΝΚΑΙΒΑΣΙΛΈΩΝKATAΤΗΝΠΡΏΙΜΗΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΉΠΕΡΊΟΔΟ θρωπα και ότι η πολιτειακή μεταβολή συνιστούσε στην πραγματικότητα επιστροφή στην πάτριον πολιτείαν -σαφής ένδειξη ότι υπήρξε η μέριμνα να δικαιολογηθούν τα μέτρα όχι απλώς ως προϊόν της μακεδόνικης Βούλησης αλλά και ως επωφελείς για την πόλη εξελίξεις. Ο Φωκίων εξελίχθηκε στη συνέχεια σε αδιαφιλονίκητο ηγέτη της πόλης με τη Βοήθεια των μακεδόνικων όπλων. Αντιστάθηκε σθεναρά σε όλες τις μεταγενέστερες διπλωματικές και στρατιωτικές προσπάθειες των Αθηναίων να απομακρύνουν τη μακεδόνικη φρουρά και παραδόθηκε τελικά το 318 από τον Πολυπέρχοντα στους εξεγερμένους Αθηναίους που τον καταδίκασαν σε θάνατο για προδοσία. Το 322 λοιπόν, ο Φωκίων και οι συν αυτώ φαίνεται πως συνδύασαν την αναπόφευκτη αποδοχή των μέτρων που απαιτούσαν οι νικητές Μακεδόνες, με την προώθηση του πολιτικού τους προγράμματος και την ενίσχυση της δικής τους πολιτικής θέσης στην πόλη. Με άλλα λόγια, στη συγκεκριμένη περίσταση όπως και σε πολλές άλλες, οι διπλωματικοί εκπρόσωποι της πόλης εκμεταλλεύτηκαν τη δυσμενή συγκυρία για να προωθήσουν τις προσωπικές πολιτικές επιδιώξεις τους, που βρίσκονταν σε αντίθεση με τη βούληση της πλειοψηφίας του πολιτικού σώματος. Το 317 η ιστορία επαναλήφθηκε. Μετά την πτώση του Φωκίωνα το 318 και την επαναφορά της δημοκρατίας, η Αθήνα δεχόταν πίεση από τον Κάσσανδρο, ο οποίος ήλεγχε τη μακεδόνικη φρουρά της Μουνιχίας. Καθώς είχε πλέον καταστεί σαφές ότι ο αντίπαλος του Κασσάνδρου και επιμελητής των βασιλέων Πολυπέρχοντας δεν είχε ούτε την ισχύ ούτε τη βούληση να προχωρήσει στην απομάκρυνση της φρουράς, οι Αθηναίοι αποφάσισαν, μετά από έντονες αντιπαραθέσεις στην εκκλησία του δήμου, να διαπραγματευθούν με τον Κάσσανδρο το Στόχος της πρεσβείας, σύμφωνα με τον Διόδωρο, ήταν τίθεσθαι τα προς αυτόν (τον Κάσσανδρο) ώς αν η δυνατόν, να πετύχει δηλαδή από τον Κάσσανδρο το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Μετά από πολλές συναντήσεις συμφωνήθηκαν τα εξής: συμμαχία της Αθήνας με τον Κάσσανδρο, διατή- 9. Διόδ

8 ΔΙΠΛΩΜΑΤΊΑ: Η ΙΣΤΟΡΊΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑ ΤΗΣ ΕΩΣ ΤΗ ΣΎΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΉ ρήση της φρουράς στη Μουνιχία, -υποτίθεται μόνο για τη διάρκεια του πολέμου με τους άλλους Μακεδόνες-, εκ νέου επιβολή τιμοκρατικού πολιτεύματος και ορισμός ενός Αθηναίου ως επιμελητή της πόλης, κατ' ουσίαν ενός τοποτηρητή του Κασσάνδρου. Δεν είναι τυχαίο ότι «εκλέχτηκε» -προφανώς ορίστηκε από τον Κάσσανδρο- ο φιλόσοφος Δημήτριος Φαληρέας, μέλος της πρεσβείας του 322 και πολιτικός φίλος του Φωκίωνα, ο οποίος στην προηγούμενη περίοδο είχε καταφύγει στη μακεδόνικη φρουρά της Μουνιχίας για ασφάλεια. Για άλλη μια φορά, η συμφωνία που συνήψαν οι απεσταλμένοι της πόλης (όποιοι και αν ήταν) ξεπερνούσε κατά πολύ τις οδηγίες της πόλης και μάλιστα χωρίς να υπάρχει το πρόσχημα της στρατιωτικής ήπας, όπως το 322: είναι μάλλον απίθανο ότι οι δημοκρατικοί, που ήλεγχαν το 317 την κατάσταση, θεωρούσαν τη λύση που επιβλήθηκε «το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα». Γενικότερα, μπορούμε να ανιχνεύσουμε σε πολλές περιπτώσεις διπλωματικών επαφών μιας πόλης με έναν βασιλιά το ίδιο μοτίβο: η πόλη επιθυμεί ή είναι υποχρεωμένη να αναζητεί έναν διαμεσολαβητή με προϋπάρχουσες στενές επαφές με τη βασιλική πλευρά, όταν όμως οι επαφές αυτές είναι υπέρ το δέον στενές, αυτό μπορεί να αποβεί επιζήμιο για τις επιδιώξεις της πόλης. Το πιο ακραίο ίσως παράδειγμα καταγράφει ο Πολύβιος. 10 Το 218, η Σέλγη της Πισιδίας πολιορκείτο από τις δυνάμεις του Αχαιού, ανταπαιτητή του θρόνου των Σελευκιδών. Περίφοβοι για το μέλλον της πόλης τους, οι Σελγείς αποφασίζουν να στείλουν πρεσβευτή σε έναν στρατηγό του Αχαιού τον Αόγβασι, ο οποίος ήταν θετός πατέρας της συζύγου του Αχαιού. Οι Σελγείς, γράφει ο Πολύβιος, ήταν βέβαιοι πως είχαν βρει τον καταλληλότερο πρεσβευτή: πίστευαν προφανώς ότι οι προσωπικοί δεσμοί του συμπολίτη τους με τον Αχαιό θα τους εξασφάλιζαν την επιείκεια του επιτιθεμένου. Όμως ο Αόγβασις, αντί να μεριμνήσει για την ασφάλεια της πόλης, προτίμησε να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις έως ότου έρθει ο ίδιος ο Αχαιός με νέες δυνάμεις, και σκόπευε να του παραδώσει την πόλη με τη βοήθεια ενός μικρού αριθμού στρατιωτών, τους οποίους φιλοξενούσε κρυφά στο σπίτι του. Το γεγονός ότι η επαπειλούμενη 10. ΠοΛ

9 ΣΧΈΣΕΙΣΠΌΛΕΩΝΚΑΙΒΑΣΙΛΈΩΝKATAΤΗΝΠΡΏΙΜΗΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΉΠΕΡΊΟΔΟ προδοσία έγινε αντιληπτή και ο Λόγβασις εκτελέστηκε από τους συμπατριώτες του δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Σε ό,τι μας αφορά εδώ, το παράδειγμα της Σέλγης απεικονίζει τον κίνδυνο που αποτελούν για την πόλη οι συνομιλητές με τη βασιλική πλευρά, οι οποίοι θεωρούν ότι το ατομικό τους συμφέρον έγκειται στη διευκόλυνση των βασιλικών επιδιώξεων μάλλον παρά στη σωτηρία της πατρίδας τους. Δεν είναι όμως μόνο σε λίγο πολύ προδοτικές συμπεριφορές ή σε κρίσιμες για την πόλη περιστάσεις, όπως στα παραπάνω παραδείγματα, όπου εντοπίζουμε προσωπικό όφελος των πολιτών που χειρίζονται τις σχέσεις πόλης-βασιλιά. Το φαινόμενο της προσωπικής ωφέλειας των διαμεσολαβητών ανάμεσα στις δύο πλευρές είναι συχνό και πολυσήμαντο. Το συμφέρον αυτό μπορεί κατ' αρχάς να είναι υλικό. Ήταν συνηθισμένη πρακτική των βασιλέων να προσφέρουν μια χρηματική έπίδοσιν σε πολιτικούς υποστηρικτές τους σε μια πόλη, ιδίως όταν η πολιτικοστρατιωτική συμπόρευση της πόλης με τον βασιλιά βρισκόταν υπό αμφισβήτηση. Επιπλέον, δεν ήταν σπάνιο το φαινόμενο της κατάχρησης βασιλικών δωρεών από τους διπλωματικούς απεσταλμένους των πόλεων. Ο Άρατος από τη Σικυώνα επαινείται από τον Πλούταρχο ακριβώς επειδή δεν καταχράστηκε μια χρηματική δωρεά του Πτολεμαίου προς την πατρίδα του, στις αρχές της δεκαετίας του J Το όφελος όμως των απεσταλμένων της πόλης και των υποστηρικτών μιας φιλοβασιλικής πολιτικής ήταν κυρίως πολιτικό. Οι ελληνιστικές πόλεις μαστίζονταν από χρόνιες αναταραχές με οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό περιεχόμενο. Σε ένα τέτοιο ασταθές εσωτερικό περιβάλλον, η επαφή ενός πολιτικού ηγέτη με μια βασιλική αυλή έπαιρνε συχνά τον χαρακτήρα αναζήτησης συμμάχου εν όψει της εσωτερικής πολιτικής διαμάχης. Ορισμένοι, όπως ο Δημήτριος Φαληρέας στον οποίο αναφερθήκαμε νωρίτερα, αποκομίζουν από τη σχέση τους με τη βασιλική αυλή τον διορισμό τους στην ηγεσία της πόλης. Αλλοι επιδιώκουν να καταλάβουν πραξικοπηματικά την εξουσία, είτε εξαρχής με τη βοή- 11. ΓΤΛούτ., Άρ

10 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΩΣ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ θεια των μακεδόνικων όπλων είτε στηριζόμενοι εκ των υστέρων σε αυτά -το φαινόμενο παρουσιάζεται ενδημικό στην Πελοπόννησο του 3ου αιώνα. Άλλοι, τέλος, επωφελούνται από τη θέση τους ως προνομιακών συνομιλητών του βασιλιά για να αναρριχηθούν με πιο νομότυπο τρόπο στην ηγεσία της πόλης ή απλώς για να ενισχύσουν την πολιτική τους παρουσία σε αυτήν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Στρατοκλής, η πολιτική κυριαρχία του οποίου στην Αθήνα της περιόδου συμβαδίζει με τις πρωτοφανείς τιμές για τον Αντίγονο, τον Δημήτριο Πολιορκητή και τους αξιωματούχους τους, τις οποίες εισηγήθηκε στην αθηναϊκή εκκλησία. 12 Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχουν οι περιπτώσεις όπου το όφελος των πολιτικών διαμεσολαβητών δεν εντοπίζεται στην πόλη αλλά στην αυλή με την οποία έχουν επαφές. Η βασιλική αυλή μπορεί να αποτελέσει ασφαλές καταφύγιο για έναν πολιτικό που υποστήριξε τη συμμαχία με τον βασιλιά, αλλά ηπήθηκε στρατιωτικά ή πολιτικά. Ο Γλαυκών και ο Χρεμωνίδης, οι δύο Αθηναίοι αδελφοί που ηγήθηκαν του αντιμακεδονικού συνασπισμού ελληνικών πόλεων και του βασιλείου των Πτολεμαίων, κατέφυγαν στην Αλεξάνδρεια μετά την ήττα τους στον Χρεμωνίδειο πόλεμο στη δεκαετία του 260 και έγιναν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της πτολεμαϊκής διοίκησης. 13 Στις αρχές του ίδιου πολέμου, ο φιλόσοφος Μενέδημος, πολιτικός ηγέτης της Ερέτριας, αναγκάστηκε να καταφύγει στην αυλή του παλαιού του φίλου Αντιγόνου Γονατά, όταν η φιλομακεδονική πολιτική που ακολουθούσε οδήγησε στην ανατροπή του από τους συμπολίτες του. 14 Σε άλλες περιπτώσεις, η μετάβαση από την πόλη στη βασιλική αυλή είναι λιγότερο δραματική. Ο ηγέτης του αχαϊκού Κοινού Αρατος, υποκινητής της συμμαχίας των Αχαιών με τον μακεδόνικο θρόνο μετά το 227, όχι απλώς μετα- 12. Οι κυρίες πήγες για τις τιμές που επιδαψβ\ευσαν οι Αθηναίοι στον Δημήτριο και τον Αντίγονο το 307 είναι: Διόδ Πλουτ., Δημήτρ Φιλόχορος, FGrHist 328 F 48, 165, 166 Πολέμων, απ. 8 (Αρποκρατίων λ. ενη και νέα). Πρ6. κυρίως Chr. Habicht, Gottmenschentum und griechische Städte, Zetemata 14, Μόναχο, 1970, σσ και J.D. Mikalson, Religion in Hellenistic Athens, Hellenistic Culture and Society 29, Μπέρκλεϋ, κ.ά. 1998, σσ Τέλης, Περί φυγής 23 (Hense). 14. Διογ. Λαέρτ

11 ΣΧΈΣΕΙΣΠΌΛΕΩΝΚΑΙΒΑΣΙΛΈΩΝKATAΤΗΝΠΡΏΙΜΗΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΉΠΕΡΊΟΔΟ τρέπεται σταδιακά σε στενό φίλο και σύμβουλο του Φιλίππου Ε' αλλά σε μία τουλάχιστον περίπτωση συμμετέχει επισήμως στο ανακτορικό συμβούλιο, 15 γεγονός που σημαίνει ότι -χωρίς να απεμπολήσει την ιδιότητα του ηγέτη μιας κρατικής οντότητας-, ο Αρατος συμμετέχει σε ένα θεσμοθετημένο όργανο μιας άλλης. Κύριος υποστηρικτής των Μακεδόνων στο Κοινό των Βοιωτών στη δεκαετία του 220 είναι ο Νέων ο γιος του Νέωνα Βραχύλλης σταδιοδρομεί κυρίως στη μακεδόνικη διοίκηση, διατελώντας, μεταξύ άλλων, επιστάτης της Σπάρτης για λογαριασμό του μακεδόνικου θρόνου, και μόνο προς το τέλος της ζωής του επιστρέφει στην πολιτική ζωή της Βοιωτίας. 16 Υπάρχει πληθώρα σχετικών παραδειγμάτων, που καθιστούν σαφές ότι η επαφή με μια βασιλική αυλή συνιστά πάντοτε μια καλή κίνηση σταδιοδρομίας για έναν πολιτικό μιας ελληνικής πόλης και τους απογόνους του, είτε η σταδιοδρομία αυτή θα συνεχιστεί στην πόλη του είτε στη βασιλική αυλή. Η επιρροή ανθρώπων οι οποίοι ανήκουν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, ταυτόχρονα στην πόλη και στον βασιλικό διοικητικό μηχανισμό συνιστά εξάλλου ένα κεντρικό φαινόμενο της σχέσης πόλεων και βασιλέων; Ας δούμε δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Ο Αθηναίος Καλλίας 17 ήταν αξιωματικός του πτολεμάίκού στόλου. Στη διάρκεια της προσπάθειας των Αθηναίων το καλοκαίρι του 287 να αποτινάξουν τον μακεδόνικο έλεγχο, προσέφερε πολύτιμες στρατιωτικές και διπλωματικές υπηρεσίες στην Αθήνα, χωρίς να είναι σαφές εάν ακολούθησε ρητές οδηγίες του Πτολεμαίου ή εάν ερμήνευσε την πτολεμαϊκή πολιτική μέσα από το πρίσμα της πατριωτικής του διάθεσης. Στη συνέχεια, ο Καλλίας επέστρεψε στην Αλεξάνδρεια, όπου βοηθούσε αποτελεσματικά όλες τις αθηναϊκές πρεσβείες προς την πτολεμαϊκή αυλή. Στην περίοδο εγκαταστάθηκε στην πατρίδα του. Στο διάστημα αυτό ο Καλλίας παρέμεινε ο κύριος διπλωματικός εκπρόσωπος της Αθήνας στην πτολεμαϊκή αυλή, όχι πλέον ως βασιλικός αξιωματούχος που μεσολαβεί για την ευνοϊκή αντιμετώπι- 15. Πολ Για τον ΒραχύΜη, βλ. Πολ Πλούτ., Φλαμ. 6.1 ΛίΒιος SEG 28 (1978)

12 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΩΣ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ ση των Αθηναίων πρεσβευτών, αλλά ως πρεσβευτής και θεωρός ο ίδιος όχι δηλαδή ως εκπρόσωπος της πτολεμαϊκής διοίκησης που αντιμετώπιζε ευνοϊκά τα αθηναϊκά αιτήματα, αλλά ως εκπρόσωπος του αθηναϊκού κράτους που αξιοποιούσε το πτολεμαϊκό παρελθόν του. Ο Καλλίας μάλιστα επέστρεψε αργότερα στην πτολεμαϊκή διοίκηση, έγινε στρατιωτικός διοικητής της Αλικαρνασσού στην Καρία και εξακολούθησε να διαμεσολαβεί ανάμεσα στην πατρίδα του και τον εργοδότη του. Το 322, πιθανότατα στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων με τον Αντίπατρο στις οποίες αναφερθήκαμε νωρίτερα, ο Αθηναίος Αρχέδικος προτείνει την τίμηση κάποιων Μακεδόνων. 18 Από το ψήφισμα το οποίο εισηγείται στην εκκλησία σώζεται μόνο μία φράση από την αρχή του αιτιολογικού πρόκειται όμως για μία φράση - κλειδί: όπως αν ως πλείστοι των του βασιλέως φίλων καί 'Αντιπάτρου, τετιμημένοι υπό του δήμου των 'Αθηναίων, ευεργετώσιν την πόλιν των 'Αθηναίων... Ως εδώ, βρισκόμαστε στο παραδοσιακό διπλωματικό «οπλοστάσιο» της πόλης: οι Αθηναίοι τιμούν Μακεδόνες αξιωματούχους ούτως ώστε να κερδίσουν την εύνοια τους και να τύχουν καλύτερης αντιμετώπισης από τον Αντίπατρο. Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι ο Αρχέδικος που προτείνει το ψήφισμα αυτό είναι γνωστός από άλλες πηγές ως ολιγαρχικών τάσεων φιλομακεδών και μάλιστα ως ένας των 'Αντιπάτρου φίλων} 9 Τα κίνητρα του Αρχεδίκου είναι ενδεχομένως αγνά: ίσως θεωρεί απλώς ότι σε αυτήν την κρίσιμη για την πόλη του στιγμή η μόνη λύση είναι η κολακεία προς τους Μακεδόνες. Δεν μπορούμε όμως να παραβλέψουμε το γεγονός ότι ένας φίλος του Αντιπάτρου στην Αθήνα προτείνει την τίμηση των Μακεδόνων φίλων του Αντιπάτρου. Ο Αρχέδικος εκπροσωπεί και ταυτόχρονα συνδέει πολλά σύνολα: συνδέει δύο κρατικές οντότητες: την Αθήνα και το μακεδόνικο βασίλειο ανήκει στους Αθηναίους πολίτες αλλά και, ειδικότερα, στους φιλομακεδόνες ολιγαρχικούς. Ως φίλος του Αντιπάτρου στην Αθήνα, δηλαδή ως φιλομακεδών Αθηναίος, μπορεί δυνητικά να μεταπηδήσει στους φίλους του Αντιπάτρου με 18.S G42(1992) Πολ

13 ΣΧΈΣΕΙΣΠΌΛΕΩΝΚΑΙΒΑΣΙΛΈΩΝKATAΤΗΝΠΡΏΙΜΗΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΉΠΕΡΊΟΔΟ την τεχνική έννοια του όρου, να γίνει δηλαδή μέλος του επιτελείου του μακεδόνα ηγέτη. Η προσωπική στρατηγική του Αρχεδίκου, όπως και αρκετών άλλων πολιτικών της περιόδου, δεν μπορεί παρά να είναι η συνισταμένη της ταυτόχρονης ένταξης του στα διαφορετικά αυτά σύνολα. Γενικότερα, κατά την εξέταση της σχέσης μιας πόλης ή ενός Κοινού με έναν βασιλιά, δεν πρέπει ποτέ να λησμονούμε ότι, όποιες και αν είναι οι θεσμικές λεπτομέρειες και οι ιστορικές συγκυρίες της σχέσης, αυτή υλοποιείται πάντοτε μέσα από τη διαμεσολάβηση συγκεκριμένων ανθρώπων και επηρεάζεται από τη λειτουργία συχνά πολυσύνθετων δικτύων προσωπικών σχέσεων. Οι πόλεις προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τα δίκτυα αυτά προς όφελος τους. Επιζητούν τις υπηρεσίες βασιλικών αξιωματούχων που κατάγονται από την πόλη ή έχουν τιμηθεί στο παρελθόν σε αυτήν είτε πάλι έχουν για άλλους λόγους μια ηθική υποχρέωση να προωθήσουν τα συμφέροντα της επιδιώκουν την επαφή με άλλα μέλη της βασιλικής οικογένειας που για λόγους συγκυρίας είναι πιθανό να προωθήσουν το αίτημα τους χρησιμοποιούν ως διπλωματικούς απεσταλμένους πολίτες που έχουν ήδη επαφές με τη Βασιλική αυλή ή είναι πιθανό να γίνουν ευνοϊκά δεκτοί εκεί, όπως οι λόγιοι, οι αθλητές, οι ηθοποιοί και οι φιλόσοφοι, που αποτελούσαν πάντοτε ένα «καλό χαρτί» στο διπλωματικό παιχνίδι της αρχαιότητας οργανώνουν συνειδητά σχέσεις ευεργεσίας, που αποτελούσαν κατά παράδοση ένα ισχυρό εργαλείο ηθικής δέσμευσης τόσο του ευεργετούντος όσο και του ευεργετούμενου. Πολλές πόλεις και πολλοί σώφρονες ηγέτες προσπαθούν να αξιοποιήσουν τον ανταγωνισμό των βασιλέων, συνάπτοντας ταυτόχρονες σχέσεις με περισσότερους από έναν βασιλείς ή εναλλάσσοντας τις συμμαχίες τους ανάλογα με την ιστορική συγκυρία. Γενικότερα, οι ελληνιστικές πόλεις επιδεικνύουν μια αξιοσημείωτη διπλωματική ευστροφία στην προσπάθεια τους να επιβιώσουν πολιτικά και να διατηρήσουν την αυτονομία τους απέναντι στα βασίλεια, που ήταν κατά τεκμήριο ισχυρότερα από πλευράς οικονομικών πόρων και στρατιωτικής ισχύος. Ο διπλωματικός αυτός δυναμισμός όμως υλοποιείτο αναγκαστικά από ανθρώπους των οποίων ο πολιτικός ορίζοντας ήταν ήδη -ή γινόταν εξ αντικειμένου- πολύ ευρύτερος από τα όρια της πάτριας πόλης. Οι βασιλείς παρέμε- 41

14 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΩΣ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ ναν ο καλύτερος μισθοδότης ενός ελεύθερου ανθρώπου, όπως γράφει ο Θεόκριτος για τον Πτολεμαίο Β'. 20 Ο βασιλικός διοικητικός μηχανισμός είχε πάντοτε ανάγκη για νέα μέλη με πολιτική και στρατιωτική εμπειρία και ο κόσμος των ελληνικών πόλεων αποτελούσε την κατεξοχήν πηγή του ανθρώπινου αυτού δυναμικού. Ενώ λοιπόν η πόλη παραμένει ο κύριος παραγωγός πολιτικής ταυτότητας, οι ατομικές επιλογές των ηγετών της αρχίζουν να ξεπερνούν το στενό πλαίσιο της. Ανεξάρτητα από το αν ο πολίτης που χειρίζεται τις επαφές με έναν Βασιλέα προωθεί ευσυνείδητα τα συμφέροντα της πόλης του ή όχι, η ευκαιρία μιας καλύτερης σταδιοδρομίας που αντιπροσωπεύει η επαφή με τη βασιλική αυλή επηρεάζει αναπόφευκτα και την ίδια τη σχέση της πόλης με τον βασιλιά. Παρότι λοιπόν τα ελληνιστικά βασίλεια απέτυχαν ή δεν πρόλαβαν, λόγω της επικράτησης των Ρωμαίων, να ενσωματώσουν πλήρως τις πόλεις στη θεσμική δομή τους, αξιοποίησαν και αυτά τους ανθρώπινους συνδέσμους ανάμεσα στις δύο πλευρές, και μάλιστα με έναν τρόπο που μετατόπιζε διαρκώς το πολιτικό κέντρο βάρους από την πόλη προς τη βασιλική αυλή. Θα μπορούσε κανείς να αντιτείνει ότι τα παραπάνω μοτίβα δεν είναι νέες εξελίξεις στην ελληνική πολιτική ζωή. Οι ισχυρές πόλεις του 5ου και του 4ου αιώνα -η Σπάρτη, η Αθήνα, η Θήβα- διέθεταν και αυτές πολιτικούς υποστηρικτές στο εσωτερικό των μικρότερων πόλεων, οι οποίοι αντλούσαν πολιτική δύναμη από εξωτερικούς παράγοντες. Τα χρήματα του Πέρση βασιλιά ή του Φιλίππου Β' μπορούσαν να παίξουν εξίσου σημαντικό ρόλο με εκείνα ενός Πτολεμαίου. Ο Αλκιβιάδης μπορούσε να αναζητεί προσωπική εξουσία ανάμεσα στην Αθήνα, τη Σπάρτη και τις περσικές σατραπείες με μια κινητικότητα εξίσου μεγάλη με οποιουδήποτε ελληνιστικού ηγέτη. Όμως υπάρχουν διαφορές. Οι βασιλείς της ελληνιστικής περιόδου είναι πολύ περισσότερο παρόντες, ακόμη και σε μια τύποις ανεξάρτητη πόλη, απ' ό,τι η κλασική Αθήνα ή ο Πέρσης βασιλιάς. Είναι ή παρουσιάζονται οι ευεργέτες και οι σωτήρες της πόλης, με ανδριάντες τους να κοσμούν το αστικό κέντρο οι σύμμαχοι για την απαλλαγή της πόλης από την κυριαρχία των αντιπάλων βασιλέων οι υποτιθέμενοι 20. Θεόκρ., Ειδ

15 ΣΧΈΣΕΙΣΠΌΛΕΩΝΚΑΙΒΑΣΙΛΈΩΝKATAΤΗΝΠΡΏΙΜΗΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΉΠΕΡΊΟΔΟ προασπιστές της ελευθερίας των ελληνικών πόλεων στο σύνολο τους οι δυνάμει σύμμαχοι ενός φιλόδοξου πολιτικού - ένας, ή μάλλον -και αυτό έχει σημασία- περισσότεροι πόλοι έλξης για πολύ περισσότερους ανθρώπους, πόλοι έλξης πολύ εγγύτεροι, με τη γεωγραφική και πολιτισμική έννοια, από την αυλή του Βασιλιά των Περσών. Με την έννοια αυτή, η ελληνιστική περίοδος συνιστά, στο πεδίο της πολιτικής ένταξης, ταυτότητας και δράσης (όπως εξάλλου και σε ποικίλα άλλα πεδία) ένα μεταβατικό στάδιο, στο οποίο τίθενται σε κίνηση οι μηχανισμοί διάβρωσης του πολιτικού πολιτισμού που είχε επίκεντρο την πόλη (η επανάληψη της ίδιας ρίζας ας θεωρηθεί σκόπιμη). Αν ο Αλκιβιάδης αποτελεί την εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κλασικό κανόνα της πόλης ως κυρίαρχου πλαισίου μέσα στο οποίο διεξάγεται ο πολιτικός βίος, 21 οι χιλιάδες πολίτες της ελληνιστικής περιόδου, οι οποίοι σε κάποια στιγμή της ζωής τους, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θέτουν τον εαυτό τους στην υπηρεσία ενός βασιλιά, συνδιαμορφώνουν σταδιακά μια τελείως διαφορετική πραγματικότητα τόσο στο εσωτερικό των πόλεων όσο και στην ελληνιστική κοινωνία γενικότερα. 21. Δεν παραβλέπω τη σημασία που σε πολλές περιοχές είχε η άλλη μορφή πολιτειακής οργάνωσης των αρχαίων Ελλήνων, το έθνος, δηλαδή το ενιαίο ή ομόσπονδο εθνικό (ή «εθνικό») κράτος όμως η πόλη ήταν το πολιτειακό μόρφωμα που κυρίως χαρακτήρισε την αρχαϊκή και κλασική περίοδο, τουλάχιστον στο επίπεδο της πολιτικής ιδεολογίας και νοοτροπίας. 43

16

Ως προς τον όρο Κρηταεῖς/Κρηταιεῖς προς δήλωση μίας μορφής συμμαχίας των κρητικών πόλεων βλ. Chaniotis 1996: 30-31.

Ως προς τον όρο Κρηταεῖς/Κρηταιεῖς προς δήλωση μίας μορφής συμμαχίας των κρητικών πόλεων βλ. Chaniotis 1996: 30-31. ΣΧΟΛΙΑ Συμμαχία και 'Χρεμωνίδειος' πόλεμος το ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο Το ιστορικο-πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται η συνθήκη συμμαχίας Σπάρτης-Αθήνας έχει σύντομα ως εξής: Μετά τη νίκη

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Θέμα της διδακτικής πρότασης Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν την πορεία που οδήγησε την Αθήνα σε ρόλο ηγεμόνα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. Α. Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ Ή Α ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ (478 431 π.χ.) ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 1. Οι ελληνικές πόλεις παραμέρισαν τις διαφορές τους και συμμάχησαν για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 3. Ξενοφών Γρύλλου Ερχιεύς Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 1. Η ΖΩΗ ΤΟΥ 1. Να δώσετε βασικές πληροφορίες για την καταγωγή του Ξενοφώντα και για το οικογενειακό περιβάλλον µέσα στο οποίο µεγάλωσε. 2. Σε ποια εποχή

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ιστορία της στρατηγικής συνεργασίας ΗΠΑ Τουρκίας έχει μια διάρκεια εβδομήντα πέντε χρόνων, κατά την οποία οι διμερείς σχέσεις γνώρισαν ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας 26 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το πρόγραµµα της Β Ενιαίου Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία, όπως αυτό ορίστηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΒΙΟΤΕΧΝΩΝ ΕΜΠΟΡΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε. Ομιλία Προέδρου ΓΣΕΒΕΕ κ. Δ. Ασημακόπουλου

ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΒΙΟΤΕΧΝΩΝ ΕΜΠΟΡΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε. Ομιλία Προέδρου ΓΣΕΒΕΕ κ. Δ. Ασημακόπουλου ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΒΙΟΤΕΧΝΩΝ ΕΜΠΟΡΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε. Ομιλία Προέδρου ΓΣΕΒΕΕ κ. Δ. Ασημακόπουλου Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη την περίοδο οικονομικής κρίσης και ΜΜΕ στο Συνέδριο του Ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου

Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου Γεννήθηκε στην πόλη Αιάκειο της Κορσικής, μόλις ένα χρόνο αφού η κυριαρχία του νησιού μεταβιβάστηκε από τη Δημοκρατία της Γένοβας στη Γαλλία. Ο πατέρας του Κάρλος Βοναπάρτης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα. Σκοπός : απαθανάτιση : κατορθώµατα/επιτεύγµατα ηγεµόνων.

Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα. Σκοπός : απαθανάτιση : κατορθώµατα/επιτεύγµατα ηγεµόνων. Ιστοριογραφία (περιγραφικός ορισµός): Επιστήµη γεγονότα : χρονολογική σειρά χρονική περίοδος κριτικός έλεγχος των πηγών ανάλυση αιτίων και συνθηκών Ιστορική αναδροµή Αίγυπτος, Βαβυλωνία : επιγραφές, έγγραφα.

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ. Το Δ.Σ. του Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία

ΠΡΟΣ. Το Δ.Σ. του Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΘΗΝΑ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΠΟΛΥΧΡΟΝΗ ΘΩΜΟΠΟΥΛΟΥ ΧΑΡ. ΤΡΙΚΟΥΠΗ 41 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103808079 FAX 2103828958 Κινητό 6977650982 ΠΡΟΣ Το Δ.Σ. του Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία Η

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κλήριγκ β. Οργανισμός γ. Οργανικός Νόμος 1900 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 Α.1.2 Να αντιστοιχίσετε κάθε δεδομένο της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Διαμεσολαβητής του Επενδυτή του Invest in Greece. (Επενδύστε στην Ελλάδα Α.Ε.)

Διαμεσολαβητής του Επενδυτή του Invest in Greece. (Επενδύστε στην Ελλάδα Α.Ε.) Διαμεσολαβητής του Επενδυτή του Invest in Greece (Επενδύστε στην Ελλάδα Α.Ε.) Έχετε σε εξέλιξη ένα επενδυτικό σχέδιο στην Ελλάδα και αντιμετωπίζετε δυσκολίες με τη Δημόσια Διοίκηση; Ο Διαμεσολαβητής του

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

6. Μοναρχίες, Κοινά / Συµ πολιτείες

6. Μοναρχίες, Κοινά / Συµ πολιτείες 6. Μοναρχίες, Κοινά / Συµ πολιτείες Τα µοναρχικά καθεστώτα στη µητροπολιτική Ελλάδα Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. ΠΗΓΗ 1 Παραδοσιακά στοιχεία συναντά κανείς και στην πολιτική οργάνωση των Ηπειρωτών, γιατί µόνο

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Το ISIS καταρρέει. Λύση του δράματος ή εξάπλωση. της κρίση ;

Το ISIS καταρρέει. Λύση του δράματος ή εξάπλωση. της κρίση ; Το ISIS καταρρέει. Λύση του δράματος ή εξάπλωση Τετάρτη 30 Δεκεμβρίου 2015 της κρίση ; Του Γεωργίου Κ. Φίλη Ph.D.* Τη στιγμή αυτή οι τύχες του πολέμου τόσο στο Ιράκ όσο και στη Συρία φαίνεται να έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ) ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Γιώργου Κόκκα του Λεάνδρου, δικηγόρου, κατοίκου Αγ. Παρασκευής, οδός Ψαρών αριθ.20, ενεργούντος ατομικά και ως νομίμου εκπροσώπου της Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Δημοσθένης Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΛΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 480-323 π.χ. (5ος + 4ος αι.)

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 480-323 π.χ. (5ος + 4ος αι.) ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 480-323 π.χ. (5ος + 4ος αι.) Ονομασία Υπεροχή συντελεστών & επιτευγμάτων Διαχρονική επιβίωση & πνευματική επιβολή στα μεταγενέστερα δημιουργήματα Διαμόρφωση αξιών- θεμελίων δυτικού πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας.

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. ΜΕΓΑΛΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. Φωνή δυνατή. Φωνή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε!

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Το εργαστήρι αυτό βασίζεται σε ένα απλό και οικείο επιτραπέζιο παιχνίδι. Σκοπός του είναι να κεντρίσει το ενδιαφέρον των μαθητών, αξιοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7)

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7) C 326/266 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 26.10.2012 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7) ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΕΠΕΙΔΗ τα άρθρα 343 της Συνθήκης για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΒΑΝΘ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΘΕΜΑ 162ον (17691) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/14 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ 1. Φ.Β. Σελ. 86 Ήδη όμως, κύριοι βουλευτές...για τα συμφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΣΜΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ»

ΨΗΦΙΣΜΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ» ΨΗΦΙΣΜΑ ΥΠΟΔΟΧΗΣ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ» Το Δίκτυο Συμπαραστατών του Δημότη και της Επιχείρησης και Περιφερειακών Συμπαραστατών του Πολίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΛΥΣΗ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ

ΔΙΚΤΥΑ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΛΥΣΗ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΔΙΚΤΥΑ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΛΥΣΗ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ Τερζής Αναστάσιος, Πτυχίο Φαρμακευτικής ΑΠΘ M.B.A., ΠΑΜΑΚ M.Sc, Κλινική Φαρμακολογία και Θεραπευτική ΔΠΘ Πρόεδρος ΦΣ Έβρου, Γραμματέας ΣΥ.ΦΑ. Έβρου Βόλος,

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στοιχεία εκπαιδευτικού Ονοματεπώνυμο: Μαρκαντωνάτος Δημήτρης Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Ειδικότητα: Φιλόλογος E-mail: dmark@acn.gr, dmark@sch.gr Τίτλος μαθήματος: Οι θεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ελληνική Ιστορία

Αρχαία Ελληνική Ιστορία Αρχαία Ελληνική Ιστορία Ενότητα 10: Ανάκαμψη της Αθήνας - Αγησίλαος Αγγελική Σύρκου Τμήμα Φιλολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ)

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) Άρθρο 1. Γενικές Αρχές 1.1 Ο Κώδικας Δεοντολογίας Εσωτερικός Κανονισμός (εφεξής Κώδικας Δεοντολογίας) περιέχει τις

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

1966, σ.233. 1 Η. Βενέζη, Εμμανουήλ Τσουδερός, ο πρωθυπουργός της Μάχης της Κρήτης και η Εποχή του. Αθήναι,

1966, σ.233. 1 Η. Βενέζη, Εμμανουήλ Τσουδερός, ο πρωθυπουργός της Μάχης της Κρήτης και η Εποχή του. Αθήναι, 3 H ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΞΟΡΙΑ Η Ελληνική Κυβέρνηση συνεχίζει τη δραστηριότητα της από το Κάιρο, πρώτο σταθμό της εξορίας της όπου έχει μεταφερθεί στα τέλη Μαΐου 1941 όταν αρχίζει η μάχη της Κρήτης. Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ελληνική Ιστορία

Αρχαία Ελληνική Ιστορία Αρχαία Ελληνική Ιστορία Ενότητα 13: Αλέξανδρος Αγγελική Σύρκου Τμήμα Φιλολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την εταιρική διακυβέρνηση, και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πυλώνες επιφανειακά ανεξάρτητοι

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Επώνυµο Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Όνοµα Υπογραφή Μανώλης Σφραγίδα Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Σεβασμιότατε Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας κ. Γεώργιε, Κύριοι εκπρόσωποι των ενόπλων δυνάμενων και των σωμάτων ασφαλείας,

Σεβασμιότατε Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας κ. Γεώργιε, Κύριοι εκπρόσωποι των ενόπλων δυνάμενων και των σωμάτων ασφαλείας, 1 Μακαριώτατε, Σεβασμιότατε Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας κ. Γεώργιε, Σεβαστοί πατέρες Κύριοι βουλευτές Κύριοι εκπρόσωποι των ενόπλων δυνάμενων και των σωμάτων ασφαλείας, Κύριοι σύμβουλοι, αγαπητοί συνεργάτες,

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας E ομάδας

Φύλλο εργασίας E ομάδας Φύλλο εργασίας E ομάδας «δημοκρατικὸν μὲν εἶναι τὸ κληρωτὰς εἶναι τὰς ἀρχάς, τὸ δ αἰρετὰς ὀλιγαρχικόν» (Η ανάδειξη στα αξιώματα με κλήρωση θεωρείται δημοκρατική, ενώ με εκλογή ολιγαρχική ) Αριστοτέλους,

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ;

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΝΑ ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟ ΠΡΩΙΝΟ ΤΟΥ 490 Π.Χ., ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΡΟΜΑΚΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. TAK TAK Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! ΛΕΝΕ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΠΕΛΩΡΙΟΙ ΣΑΝ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΩΠΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b.

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 29 Σεπτεμβρίου 2015 ΤΕΛΕΣΗ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΕΓΚΑΙΝΙΩΝ 44 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

Επέκταση του θεσμού της δωρεάς μεταφοράς μαθητών Μέσης και Τεχνικής Εκπαίδευσης, στα αστικά κέντρα Παγκύπρια

Επέκταση του θεσμού της δωρεάς μεταφοράς μαθητών Μέσης και Τεχνικής Εκπαίδευσης, στα αστικά κέντρα Παγκύπρια ΕΓΓΡΑΦΟ 1 Επέκταση του θεσμού της δωρεάς μεταφοράς μαθητών Μέσης και Τεχνικής Εκπαίδευσης, στα αστικά κέντρα Παγκύπρια 1. Την Τετάρτη 10/9/08, με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, άρχισε η πρώτη φάση

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Επιτροπής Δεοντολογίας Χρήσης Ζώων (ΕΔΕΧΖΩ)

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Επιτροπής Δεοντολογίας Χρήσης Ζώων (ΕΔΕΧΖΩ) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Επιτροπής Δεοντολογίας Χρήσης Ζώων (ΕΔΕΧΖΩ) για διδακτικούς και ερευνητικούς σκοπούς στο Τμήμα Κτηνιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας 1. Ίδρυση, αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Αναφορά Απασχολησιμότητας Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Προφίλ Απασχολησιμότητας... 3 Πώς να διαβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 3.2 Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων Να επιδεικνύουν τρόπους αποτελεσματικής επικοινωνίας Να επιδεικνύουν ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Θεόδωρος Π. Φορτσάκης ΓΝΩΜΟ ΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Β 314/27.4.1989),

Θεόδωρος Π. Φορτσάκης ΓΝΩΜΟ ΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Β 314/27.4.1989), Θεόδωρος Π. Φορτσάκης Καθηγητής της Νοµικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών ικηγόρος στον Άρειο Πάγο Μητροπόλεως 38, 10563 Αθήνα, τηλ. +30 210 32 18 900, φαξ +30 210 32 18 933, e-mail thfortsakis@fdmalaw.com

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Άννα Κανδύλα, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2012 Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας Β ομάδας

Φύλλο εργασίας Β ομάδας Φύλλο εργασίας Β ομάδας «ὄστρακον ἕκαστος λαβὼν καὶ γράψας ὃν ἐβούλετο μεταστῆσαι τῶν πολιτῶν» (Ο καθένας έπαιρνε ένα θραύσμα αγγείου και χάραζε επάνω το όνομα του πολίτη που ήθελε να εκτοπίσει» (Πλουτάρχου,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ

ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Η Γενική Συνέλευση της Ένωσης Κοινοτήτων Κύπρου, που συνήλθε στις 14 Ιανουαρίου 2011, στην Μηλιού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ &

ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ Τι είναι αρχείο; Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να χαρακτηρίσουμε μια πληροφορία ως αρχειακή; Τι είναι αρχειονομία; Ποιος είναι ο αρχειονόμος;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε στη χώρα μας και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΜΕΡΟΣ Α - Διαγνωστική ανάλυση SWOT ΜΕΡΟΣ Β - Εξωτερικό περιβάλλον ΜΕΡΟΣ Γ - Όραμα, αποστολή και στρατηγική ΜΕΡΟΣ Α Διαγνωστική ανάλυση SWOT ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ (SWOT) ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΡΟΤΕΡΗΜΑΤΑ Ιστορικής,

Διαβάστε περισσότερα

Παπαζώης Τριαντάφυλλος

Παπαζώης Τριαντάφυλλος digitalarchive publishing by tag Παπαζώης Τριαντάφυλλος Πρόκειται για τον ιστορικό ερευνητή που ανέτρεψε τα δεδομένα στη Βεργίνα! Έπειτα από πολυετή έρευνα αποκάλυψε ότι στον τάφο της Βεργίνας δεν βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα