Επιμέλεια: Θανάσης Καμπαγιάννης, Παντελής Γαβριηλίδης Εκτύπωση: Φερέτος και Υιός ΕΠΕ Δερβενίων 30

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επιμέλεια: Θανάσης Καμπαγιάννης, Παντελής Γαβριηλίδης Εκτύπωση: Φερέτος και Υιός ΕΠΕ Δερβενίων 30"

Transcript

1

2

3

4 Frederick Engels Socialism, Utopian and Scientific London 1993 BookMarks Lindsey German Frederick Engels: Life of a revolutionary International Socialism Journal, 1994 ISBN: Φρίντριχ Ένγκελς Σοσιαλισμός, Ουτοπικός και Επιστημονικός Εισαγωγή: Λίντσεϊ Τζέρμαν ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ: ΤΘ 8161, , Αθήνα ΛΕΥΚΩΣΙΑ: ΤΚ 7280, Λευκωσία Τυπώθηκε τον Μάη του 2006 σε 1500 αντίτυπα Την μετάφραση του βιβλίου από την αγγλική έκδοση BookMarks έκανε η Δήμητρα Κυρίλου και την μετάφραση του κειμένου της Λίντσεϊ Τζέρμαν από το περιοδικό International Socialism No 65 έκανε η Χαρίτα Μήνη Επιμέλεια: Θανάσης Καμπαγιάννης, Παντελής Γαβριηλίδης Εκτύπωση: Φερέτος και Υιός ΕΠΕ Δερβενίων 30 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΑΘΗΝΑ: ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ Αναξαγόρα 14Α, 10552, τηλ.: [ 4 ]

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος στην ελληνική έκδοση, του Γιάννη Σηφακάκη 7 Εισαγωγή: Φρίντριχ Ένγκελς, η ζωή ενός επαναστάτη, της Λίντσεϊ Τζέρμαν 11 Ουτοπιστικός και επιστημονικός σοσιαλισμός, του Φρίντριχ Ένγκελς 84 Σημειώσεις 138 [ 5 ]

6 Φρίντριχ Ένγκελς Αυτό το βιβλίο γράφτηκε από το Γενάρη ως το Μάρτη του Περιλαμβάνει ορισμένα κεφάλαια από το εκτενέστερο έργο του Ένγκελς «Αντι-Ντύριγκ». Ο Φρίντριχ Ένγκελς υπήρξε, μαζί με τον στενό φίλο και σύντροφό του Καρλ Μαρξ, θεμελιωτής του επιστημονικού σοσιαλισμού. Άλλα βιβλία του που κυκλοφορούν στα ελληνικά είναι Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους, Η διαλεκτική της φύσης, Ο Πόλεμος των Χωρικών, Η Γερμανική Ιδεολογία, Ο Λούντβιχ Φόυερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας, Το Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος, κ.α. Περισσότερα βιογραφικά, αλλά και πολιτικά στοιχεία για τη ζωή και τη δράση του Ένγκελς θα βρείτε στο εισαγωγικό κείμενο αυτής της έκδοσης, με τίτλο Φρίντριχ Ένγκελς, η ζωή ενός επαναστάτη. Το κείμενο αυτό γράφτηκε από την βρετανίδα σοσιαλίστρια Λίντσεϊ Τζέρμαν και πρωτοεμφανίστηκε στο περιοδικό International Socialism Journal, στο τεύχος 65, τον Δεκέμβρη του 1994, με αφορμή τα εκατό χρόνια από τον θάνατό του. [ 6 ]

7 Πρόλογος Πρόλογος του Γιάννη Σηφακάκη "Ενας άλλος κόσμος είναι εφικτός!". Το σύνθημα αυτό του νέου αντικαπιταλιστικού κινήματος που γεννήθηκε στο Σιάτλ, τη Γένοβα και το Πόρτο Αλλέγκρε εκφράζει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλον τον πλανήτη που ξεσηκώνονται ενάντια στην φτώχεια και τον πόλεμο και παλεύουν για μια καλύτερη κοινωνία. Ο Ούγκο Τσάβεζ δηλώνει από το βήμα του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ στο Καράκας "Σοσιαλισμός ή θάνατος", εκφράζοντας την δυναμική του κινήματος που αναπτύσσεται ραγδαία στην Λατινική Αμερική. Η συζήτηση για το γιατί ένας άλλος κόσμος είναι αναγκαίος και πώς μπορούμε να φτάσουμε σ' αυτόν ανοίγει ξανά με μαζικούς όρους. Είναι μια πολύ πλούσια συζήτηση. Υπάρχουν απόψεις που λένε ότι μπορούμε να καταπολεμήσουμε την φτώχεια και την δυστυχία μέσα από την "φιλανθρωπία" των κυβερνήσεων. Απόψεις που λένε ότι μπορούμε να κάνουμε καλύτερο το σημερινό σύστημα αν προχωρήσουν κάποιες μεταρρυθμίσεις υπέρ του κράτους ενάντια στην ασυδοσία των αγορών. Απόψεις που λένε ότι δεν μπορούμε να τα βάλουμε με τον καπιταλισμό, γιατί είναι παντοδύναμος και δεν υπάρχει επιπλέον και μια δύναμη που να μπορεί να τον ανατρέψει, συνεπώς, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε έιναι να αναπτύσσουμε επιμέρους κινήματα και αντιστάσεις. Και, τέλος, απόψεις που πατώντας πάνω στην πραγματική δύναμη των [ 7 ]

8 Φρίντριχ Ένγκελς αγώνων που ξεδιπλώνονται από την Γαλλία μέχρι την Λατινική Αμερική και από το Ιράκ μέχρι τους εργατικούς αγώνες στην Ελλάδα, υποστηρίζουν πως μπορούμε να φτάσουμε σ' έναν άλλο κόσμο, τον σοσιαλισμό, μέσα από μια εργατική επανάσταση. Το ερώτημα για το αν μπορεί να αλλάξει η κοινωνία είναι πολύ παλιό και η μπροσούρα του Ένγκελς Σοσιαλισμός Ουτοπικός και Επιστημονικός είναι η καλύτερη αφετηρία γι' αυτήν την συζήτηση. Κυκλοφόρησε το 1880, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες κι έγινε ένα από τα πιο διάσημα έργα του μαρξισμού μαζί με το Κομμουνιστικό Μανιφέστο. Διαμόρφωσε θεωρητικά μια νέα γενιά σοσιαλιστών που εμπνέονταν από την εμπειρία της Παρισινής Κομμούνας το Ηταν και εξακολουθεί να είναι μια από τις καλύτερες εισαγωγές στις μαρξιστικές ιδέες, "στον επιστημονικό σοσιαλισμό", όπως γράφει ο ίδιος ο Μαρξ στον πρόλογο του βιβλίου στην πρώτη γαλλική έκδοση. Η αφετηρία του Ένγκελς είναι η κριτική ενάντια στο καπιταλιστικό σύστημα που έκανε η πρώτη γενιά σοσιαλιστών που διαμορφώθηκε μετά την Γαλλική Επανάσταση, ανάμεσά τους ο Σεν-Σιμόν, ο Φουριέ και ο Όουεν. Μια κριτική που θεωρούσε ότι ο σοσιαλισμός είναι η έκφραση της λογικής, της απόλυτης αλήθειας και της δικαιοσύνης ενάντια στις αδικίες του συστήματος και ότι η επικράτηση του είναι απλά θέμα ενός καλύτερου μοντέλου που θα εμφανιστεί μέσα από την προπαγάνδα και τις πρωτοβουλίες κάποιων "φωτισμένων" ανθρώπων. Ο Ένγκελς χαιρετίζει την γενναία κριτική αυτών των σοσιαλιστών, όμως ταυτόχρονα εξηγεί πως οι θεωρίες τους ήταν καταδικασμένες να παραμείνουν ουτοπίες, γιατί δεν έβλεπαν πώς μπορούν οι ίδιοι οι καταπιεσμένοι να παλέψουν και να αλλάξουν την ζωή τους. Ο Ένγκελς, αντίθετα, βλέπει ότι " η τελική αιτία όλων των κοινωνικών μεταβολών και όλων των πολιτικών ανατροπών δεν πρέπει να αναζητηθεί στα κεφάλια των ανθρώπων, στην αυξανόμενη κατανόηση της αιώνιας αλήθειας και δικαιοσύνης, αλλά στις μεταβολές που συντελούνται στον τρόπο παραγωγής και ανταλλαγής. Δεν πρέπει να [ 8 ]

9 Πρόλογος αναζητηθεί στη φιλοσοφία της εκάστοτε εποχής, αλλά στην οικονομία". Και εξηγεί ότι η ανάπτυξη του καπιταλισμού δημιουργεί αντικειμενικά μια δύναμη, την εργατική τάξη, που βρίσκεται σε μια διαρκή σύγκρουση με τους καπιταλιστές για την καλυτέρευση των μισθών της, των ωρών εργασίας κλπ. Αυτή η σύγκρουση μπορεί να αλλάζει τις ιδέες της εργατικής τάξης και να την οδηγήσει να πάρει τον έλεγχο των μέσων παραγωγής μέσα από μια επανάσταση που θα φέρει μια δίκαιη κοινωνία, τον σοσιαλισμό. Ο Ένγκελς έχει την ικανότητα να φτάνει σε μια τόσο κρυστάλινη εξήγηση για το πως μπορεί να αλλάξει η κοινωνία γιατί είναι μαρξιστής, είναι όχι μόνο ο πιο στενός φίλος του Μαρξ αλλά και ο πιο στενός του σύντροφος και συνεργάτης. Στηρίζεται στην υλιστική αντίληψη της ιστορίας και στην κατανόηση ότι η βάση της καπιταλιστικής συσσώρευσης είναι η εκμετάλλευση των εργατών, στις "δύο αυτές μεγάλες ανακαλύψεις...που χρωστάμε στον Μαρξ" με τις οποίες, όπως λέει ο Ενγκελς, "ο σοσιαλισμός έγινε επιστήμη". Επιπλέον, ο Ενγκελς ήταν ένας επαναστάτης, που συμμετείχε ενεργά στο εργατικό κίνημα της εποχής του, όπως και ο Μαρξ. Μπορούσε να βλέπει την εργατική τάξη να αναπτύσσεται μέσα στις μάχες που και ο ίδιος συμμετείχε. Το κείμενο της Λίντσεϊ Τζέρμαν που ακολουθεί περιγράφει την περίοδο που έζησε ο Ενγκελς και την δράση του. Είναι η καλύτερη εισαγωγή για να γνωρίσουμε έναν επαναστάτη που, όπως γράφει και η Τζέρμαν, "ήταν κάτι πολύ περισσότερο από έναν ηθοποιό δεύτερου ρόλου, δίπλα στον Μαρξ". Σήμερα, που ένα νέο κίνημα σε ολόκληρο τον κόσμο συγκρούεται με το σύστημα του πολέμου και του κέρδους, όπως και στην εποχή του Ένγκελς, είναι ανάγκη να εξοπλιστούμε με τη θεωρία του επιστημονικού σοσιαλισμού και να το οδηγήσουμε στη νίκη. [ 9 ]

10 [ 10 ] Φρίντριχ Ένγκελς

11 [ 11 ] Φρίντριχ Ένγκελς

12 Εισαγωγή Φρίντριχ Ένγκελς Η ζωή ενός επαναστάτη της Λίντσεϊ Τζέρμαν Ο Φρίντριχ Ένγκελς καταγόταν από προνομιούχα οικογένεια, αλλά αφιέρωσε τη ζωή του στον αγώνα υπέρ των φτωχών και των καταπιεσμένων. Ήταν άνθρωπος της δράσης, αλλά περνούσε πολύ από το χρόνο του αναπτύσσοντας θεωρητικές ιδέες. Εργαζόταν σε μια δουλειά που μισούσε, για να δώσει στον Καρλ Μαρξ τη δυνατότητα να συγκεντρωθεί στις μελέτες του από τις οποίες προέκυψαν οι τρεις τόμοι του Κεφαλαίου. Τα δύο κυρίαρχα χαρακτηριστικά στη ζωή του Ένγκελς ήταν τα εξής: η πενηντάχρονη αφοσίωσή του στον επαναστατικό σοσιαλισμό και στον αγώνα της εργατικής τάξης, καθώς και η εξίσου ισχυρή προσωπική αφοσίωσή του στον Καρλ Μαρξ, τον οποίο στήριζε πολιτικά, οικονομικά, αλλά και με τη βαθιά του φιλία που διήρκεσε για 40 χρόνια, ώσπου η σχέση τους διακόπηκε από το θάνατο του Μαρξ το Ο Ένγκελς δεν είχε καμιά αμφιβολία σε κανένα από αυτά τα δύο θέματα. Το 1871, όταν τον κατηγόρησαν επειδή υποστήριξε την πρώτη εργατική κυβέρνηση, την Κομμούνα του Παρισιού, έγραψε στη μητέρα του: Γνωρίζεις ότι οι θέσεις μου δεν έχουν αλλάξει για σχεδόν 30 [ 12 ]

13 Φρίντριχ Ένγκελς χρόνια. Δεν μπορεί να σε εξέπληξε ότι, όταν τα γεγονότα με αναγκάζουν, όχι μόνο πρέπει να μένω πιστός σ αυτές αλλά και να κάνω το καθήκον μου με άλλους τρόπους. Αν δεν το έκανα, αυτό θα ήταν λόγος να ντραπείς για μένα. Κι αν ο Μαρξ δεν ήταν εδώ, ακόμη κι αν δεν υπήρχε καν, τίποτα δεν θα άλλαζε ως προς αυτό. 1 Σχολιάζοντας την πολιτική και πνευματική του σχέση με το Μαρξ, έγραψε αλλού ότι «έκανα αυτό για το οποίο προοριζόμουν, να παίξω το δεύτερο ρόλο». Ωστόσο, ο Ένγκελς ήταν κάτι πολύ περισσότερο από έναν «ηθοποιό δεύτερου ρόλου». 2 Υπήρξε ένας ανεξάρτητος επαναστάτης στοχαστής, ο οποίος είχε ήδη ξεκινήσει να γράφει ένα από τα καλύτερα βιβλία του τον καιρό που άρχισε τη στενή του φιλία με το Μαρξ το Συνδύαζε την πρωτοτυπία της σκέψης με τον ενθουσιασμό για την επανάσταση και τον αγώνα, που δεν τον εγκατέλειψε ποτέ. Τα νεανικά του χρόνια Ο Φρίντριχ γεννήθηκε στο Μπάρμεν (σημερινό Βούπερταλ) στην περιοχή Ρουρ της Γερμανίας στις 28 Νοεμβρίου του Ήταν το μεγαλύτερο παιδί στην οικογένεια και ο πατέρας του ήταν ιδιοκτήτης εργοστασίου. Η πολιτική τοποθέτηση του νεαρού Ένγκελς, η αθεΐα του και η δράση του υπήρξαν μια συνεχής πηγή ανησυχίας για τον πατέρα του, καθώς και αιτία διαφωνιών ανάμεσά τους. Η οικογενειακή του ζωή ήταν άνετη και μεσοαστική, όμως μεγάλωσε σε μια περιοχή που γέμιζε με εργοστάσια, καθώς η γειτονική πόλη Έλμπερφελντ ζούσε τη δική της βιομηχανική επανάσταση και συγχρόνως δημιουργούταν μια εργατική τάξη που ολοένα αυξανόταν. Έτσι, όπως το διατυπώνει ο βιογράφος του Γκούσταβ Μέιερ, ο Ένγκελς έμαθε από την παιδική του ηλικία την πραγματική φύση του εργοστασιακού συστήματος. 3 [ 13 ]

14 Εισαγωγή Η ήττα του Ναπολέοντα το 1815 οδήγησε στην κυριαρχία της πρωσικής και αυστριακής αντίδρασης στην κεντρική Ευρώπη όταν ο Ένγκελς ήταν νέος. Μέχρι την εποχή που απόκτησε πολιτική συνείδηση, αυτό είχε αρχίσει να αλλάζει. Η επανάσταση του Ιουλίου του 1830 στη Γαλλία, που εγκαθίδρυσε τη συνταγματική μοναρχία, έδωσε ελπίδες στους φιλελεύθερους της Γερμανίας. Υπήρχαν τα πρώτα σκιρτήματα των κινημάτων ενάντια στην παλιά τυραννία. Η Γερμανία την εποχή αυτή αποτελούταν από ένα πλήθος κρατών, που κάποιες φορές ήταν μικροσκοπικά και είχαν διαφορετικά επίπεδα οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης. Κυριαρχούσε πάνω τους η Πρωσία, που ήταν το πιο σημαντικό από τα κράτη αυτά με μεγάλη διαφορά από τα υπόλοιπα. Πολλά από τα κινήματα, ιδιαίτερα στα νότια γερμανικά κράτη, στρέφονταν ενάντια στην απολυταρχία της Πρωσίας. Ο Ένγκελς υπήρξε υποστηρικτής αυτών των κινημάτων και ιδεών. Ήταν επίσης ενθουσιώδης θιασώτης του φιλελεύθερου γερμανικού εθνικισμού από νεαρή ηλικία. Τον έστειλαν να δουλέψει στο λιμάνι της Βρέμης και υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία για ένα χρόνο στο Βερολίνο, όπου συναναστρεφόταν με άλλα άτομα που είχαν παρόμοιες απόψεις. Έγραφε για λογοτεχνικά και πολιτικά θέματα με το ψευδώνυμο Φρίντριχ Όσβαλντ και ανακάλυψε ότι είχε μεγάλη ικανότητα στην εκμάθηση γλωσσών. Πρώτα τον προσέλκυσε το κίνημα της Νεαρής Γερμανίας. Τα κείμενα και οι ιδέες του κινήματος εξέφραζαν τις νεανικές ελπίδες μιας καινούριας γενιάς, που προσπαθούσε να βρει την ελευθερία για την οποία είχε διαβάσει σχετικά στη Γαλλική Επανάσταση του 1789, καθώς και στην πολύ πιο αδύναμη αντανάκλασή της, την επανάσταση του Η σημασία της φιλοσοφίας στη γερμανική πνευματική ζωή σήμαινε ότι οι ιδέες αυτές συχνά εκφράζονταν με φιλοσοφικούς όρους. Οι Γερμανοί μιλούσαν γι αυτά που έκαναν οι άλλοι, όπως το διατύπωσε ο Μαρξ, αντιπαραβάλλοντας με αρνητικό τρόπο τη Γερμανία με την Αγγλία και τη Γαλλία, που είχαν κάνει τις αστικές επαναστάσεις τους το [ 14 ]

15 17ο και το 18ο αιώνα αντίστοιχα. Έβλεπε την κυριαρχία της φιλοσοφικής σκέψης στη Γερμανία ως σημάδι της οικονομικής οπισθοδρόμησης της χώρας. Ο Ένγκελς και ο Μαρξ ήταν και οι ίδιοι παιδιά αυτού του πνευματικού περιβάλλοντος κι έτσι ανάπτυξαν πρώτα το ενδιαφέρον για τη φιλοσοφία. Τους προσέλκυσαν οι ιδέες του φιλόσοφου Έγελου (Hegel). Η επίδραση της διδασκαλίας του ήταν επαναστατική, εφόσον τόνιζε ότι το σύμπαν βρίσκεται σε μια συνεχή διαδικασία ανάπτυξης και αλλαγής. Αυτό οδήγησε πολλούς από τους οπαδούς του να πιστέψουν ότι ο αγώνας ενάντια στους υπάρχοντες θεσμούς, όπως για παράδειγμα το πρωσικό κράτος και η μοναρχία, αποτελούσε ένα αναπόφευκτο κομμάτι της κοινωνικής εξέλιξης. Ο Ένγκελς συμμετείχε στους Νεαρούς Εγελιανούς και αργότερα επηρεάστηκε από τις ιδέες του κομμουνισμού, που τον προσέλκυσαν ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του Έτσι, ο νεαρός Φρίντριχ Ένγκελς είχε ήδη αναπτύξει αριστερές ιδέες όταν στάλθηκε στην Αγγλία στα τέλη του 1842, για να δουλέψει στην οικογενειακή επιχείρηση των Έρμεν και Ένγκελς, που ήταν κατασκευαστές νημάτων στο Μάντσεστερ. Οι εμπειρίες του στην Αγγλία βοήθησαν τον Ένγκελς να καταλάβει ότι η εργατική τάξη είχε τη δυνατότητα να κάνει πράξη τις κομμουνιστικές του ιδέες. Έφτασε στην Αγγλία λίγες εβδομάδες μόνο μετά τη γενική απεργία των Χαρτιστών το 1842, η οποία, παρά την τελική αποτυχία της, είχε δείξει τη δυναμική των εργατών και των εργατριών. Το επίκεντρο της απεργίας ήταν το Μάντσεστερ και οι γύρω περιοχές του Λάνκασαϊρ και του Τσέσαϊρ, όπου παράγονταν υφάσματα. Η Αγγλία είχε την πιο αναπτυγμένη βιομηχανική οικονομία στον κόσμο και μάλιστα με μεγάλη διαφορά από τις άλλες, αφού υπήρξε ο τόπος της Βιομηχανικής Επανάστασης. Είχε ήδη την ηγεσία στην παραγωγή βαμβακιού, άνθρακα και σιδήρου στον κόσμο. Και η εργατική της τάξη ήταν επίσης η πιο προχωρημένη στον κόσμο, οργανωμένη μέσα από το κίνημα των Χαρτιστών. [ 15 ] Φρίντριχ Ένγκελς

16 Εισαγωγή Ο Ένγκελς ένιωσε φρίκη βλέποντας τη φτώχεια και τη δυστυχία που υπήρχε στο Μάντσεστερ. Η πόλη είχε αναπτυχθεί γύρω από τη βιομηχανία του βαμβακιού και ήταν μια μάζα από βρομερές τρώγλες. Η βρεφική θνησιμότητα, οι επιδημίες και η έλλειψη χώρου ήταν αναπόφευκτα στοιχεία της ζωής εκεί. Σχεδόν το ένα τέταρτο του πληθυσμού της πόλης ήταν Ιρλανδοί μετανάστες και μετανάστριες, που οδηγήθηκαν εκεί επειδή στη χώρα τους οι συνθήκες ήταν ακόμα χειρότερες. Η φτώχεια υπήρχε και πριν στις παλιές πόλεις και τις αγροτικές περιοχές όπως και στη Γερμανία, όμως η ανάπτυξη των μεγαλουπόλεων επιδείνωνε και επέτεινε τις συνθήκες αυτές. Η στάση της καπιταλιστικής τάξης ήταν κτηνώδης. Ο Ένγκελς την περιγράφει ως εξής: Πήγα κάποτε στο Μάντσεστερ με έναν τέτοιον αστό και του μίλησα για την κακή, ανθυγιεινή μέθοδο χτισίματος, τις φρικτές συνθήκες στις οποίες βρίσκονταν τα καταλύματα των εργαζόμενων και διακήρυξα ότι ποτέ δεν είχα δει μια τόσο κακοχτισμένη πόλη. Ο άνδρας με άκουσε αμίλητος ως το τέλος και στη γωνία, όπου αποχωριστήκαμε, είπε: «Κι όμως από 'δω βγαίνουν πάρα πολλά χρήματα καλημέρα σας, κύριε». 4 Η επίδραση που είχε το Μάντσεστερ στο νεαρό ήταν ηλεκτριστική. Ήρθε σε επαφή με τους Χαρτιστές και επισκέφτηκε το 1843 το γραφείο της εφημερίδας τους Northern Star (Αστέρι του Βορρά) στο Λιντς. Ένας από τους ηγέτες τους, ο Τζορτζ Τζούλιαν Χάρνι, κατέγραψε πολύ αργότερα την εντύπωση που του έκανε ο Ένγκελς στη συνάντηση αυτή: «ένας λεπτοκαμωμένος νεαρός που έδειχνε σχεδόν ανώριμος, ο οποίος μιλούσε πολύ καθαρά αγγλικά και έλεγε ότι τον ενδιέφερε έντονα το κίνημα των Χαρτιστών». Ο Χάρνι συνέχισε λέγοντας ότι ο Ένγκελς 50 χρόνια αργότερα ήταν τόσο σεμνός και λιγομίλητος όσο τότε, στα 22 του χρόνια. 5 Ο Ένγκελς ταξίδευε ολόγυρα, μιλούσε με εργάτες και μελετούσε [ 16 ]

17 Φρίντριχ Ένγκελς τις επίσημες στατιστικές για να γράψει το αξιοσημείωτο πρώτο του βιβλίο, Η Κατάσταση της Εργατικής Τάξης στην Αγγλία. Τεκμηριώνει όχι μόνο το πώς ζούσαν οι άνθρωποι, αλλά εξηγεί επίσης πώς θα μπορούσαν να αλλάξουν τα πράγματα και με ποιόν τρόπο ήταν αναγκαίο να αλλάξουν. Ακόμη και σήμερα παραπέμπουν στο βιβλίο αυτό εκείνοι που είναι απόλυτα εχθρικοί απέναντι στις πολιτικές θέσεις του Ένγκελς, επειδή περιγράφει με ακρίβεια και συμπόνοια τη ζωή της εργατικής τάξης. Ωστόσο, το βιβλίο είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια αναφορά στις φοβερές συνθήκες στις οποίες ζούσαν οι εργάτριες και οι εργάτες. Μέσα σ' αυτό είναι συνυφασμένη η πολιτική ανάλυση του καπιταλισμού που ανέπτυξαν ο Μαρξ κι ο Ένγκελς αργότερα κι όμως, ακόμη και στο στάδιο αυτό, έχει κεντρικό ρόλο στην ανάλυση που κάνει το βιβλίο. Ο Ένγκελς ξεκινάει εξετάζοντας πώς η Βιομηχανική Επανάσταση μεταμόρφωσε τους παλιούς τρόπους δουλειάς σε τέτοιο βαθμό, ώστε δημιούργησε μια ολόκληρη τάξη από μισθωτούς χειρώνακτες, το προλεταριάτο. Η εισαγωγή μηχανών στην παραγωγή υφασμάτων, άνθρακα και σιδήρου έκανε την βρετανική οικονομία την πιο δυναμική στον κόσμο. Δημιούργησε ένα πλήθος από δίκτυα επικοινωνίας σιδερένιες γέφυρες, σιδηρόδρομους, κανάλια που με τη σειρά τους οδήγησαν σε περισσότερη βιομηχανική ανάπτυξη. Η νέα εργατική τάξη σύντομα περιλάμβανε τη μεγάλη μάζα του πληθυσμού, καθώς οι καπιταλιστικές μέθοδοι παραγωγής κατέστρεψαν πολλά από τα παλιά μεσαία στρώματα των τεχνιτών, μετατρέποντας τούς περισσότερους από αυτούς ή τα παιδιά τους σε εργάτες. Οι ανάγκες της κατασκευαστικής βιομηχανίας οδήγησαν στο χτίσιμο εργοστασίων και επιπλέον «ο πληθυσμός συγκεντρώνεται ακριβώς όπως και το κεφάλαιο». 6 Οι μικρές βιομηχανικές πόλεις αναπτύχθηκαν κι έγιναν οι μεγαλουπόλεις που παρατήρησε ο Ένγκελς όταν πρωτοεπισκέφτηκε την Αγγλία. Περιγράφει με πολλές λεπτομέρειες τις συνθήκες ζωής στις μεγαλουπόλεις αυτές, χρησιμοποιώντας ποικίλες [ 17 ]

18 Εισαγωγή αναφορές από τον τύπο, επίσημες έρευνες, ακόμη και διαγράμματα των διαδοχικών σπιτιών που αποτελούσαν τις φτωχογειτονιές του παλιού Μάντσεστερ. Τίποτα δεν ξεφεύγει από τη ματιά του Ένγκελς, ούτε καν η διατροφή των εργατών: Οι εργάτες που πληρώνονται καλύτερα, ιδιαίτερα αυτοί που στην οικογένειά τους κάθε μέλος κερδίζει κάποια χρήματα, έχουν καλό φαγητό όσο διαρκεί αυτή η κατάσταση: κρέας καθημερινά και για το βραδινό μπέικον και τυρί. Όπου οι μισθοί είναι πιο χαμηλοί, τρώνε κρέας δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα και η αναλογία ψωμιού και πατάτας αυξάνει. Καθώς η κλίμακα κατεβαίνει, η ζωική τροφή μειώνεται σε ένα μικρό κομμάτι μπέικον που κόβεται σε κομμάτια μαζί με τις πατάτες πιο κάτω ακόμα κι αυτό εξαφανίζεται και απομένει μόνο ψωμί, τυρί, κουρκούτι και πατάτες. Στο χαμηλότερο σημείο της κλίμακας, εκεί όπου βρίσκονται οι Ιρλανδοί, η μοναδική τροφή είναι οι πατάτες Όλα αυτά όμως προϋποθέτουν ότι ο εργάτης έχει δουλειά. Όταν δεν έχει, είναι στο έλεος της τύχης και τρώει ό,τι του δίνουν, ό,τι μπορεί να αποκτήσει ζητιανεύοντας ή κλέβοντας. Κι αν δεν βρει τίποτα, απλώς λιμοκτονεί. 7 Στην καρδιά της δυστυχίας που περιγράφει ο Ένγκελς βρίσκεται η ίδια η φύση του καπιταλιστικού συστήματος. Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στους καπιταλιστές τους οδηγεί να πληρώνουν τους εργάτες και τις εργάτριες όσο το δυνατόν λιγότερο, ενώ προσπαθούν να τους πιέσουν να δουλεύουν όλο και περισσότερο: «Αν ένας βιομήχανος μπορεί να αναγκάσει εννιά εργάτες να δουλέψουν μια ώρα παραπάνω καθημερινά χωρίς επιπλέον πληρωμή, απειλώντας τους ότι θα τους απολύσει, σε μια εποχή όπου η ζήτηση για εργάτες δεν είναι πολύ μεγάλη, τότε απολύει τον δέκατο και εξοικονομεί το μισθό που θα του έδινε». 8 Αυτό με τη σειρά του οδηγεί τους εργάτες να ανταγωνίζονται ο ένας τον άλλο για να βρουν δουλειά. Δημιουργεί μια δεξαμενή άνεργων που μπορούν να μπουν στο εργατικό δυναμικό όταν υπάρχει άνθηση και να απολυθούν [ 18 ]

19 ξανά όταν υπάρχει στασιμότητα. Η ύπαρξη αυτού του αποθέματος από ανειδίκευτους και άνεργους εργάτες που αποτελούταν ιδιαίτερα από Ιρλανδούς μετανάστες και μετανάστριες στις πόλεις της δεκαετίας του 1840 κρατάει σε χαμηλό επίπεδο τους μισθούς και τις συνθήκες εργασίας για όλους τους εργάτες. Τα αποτελέσματα του συστήματος αυτού είναι πολύ σκληρά. Ο Ένγκελς περιγράφει την κακή υγεία και το χαμηλό μέσο όρο ζωής ανάμεσα στους εργάτες και τις εργάτριες σε σύγκριση με την αστική τάξη. Επίσης, γράφει για τις αυξανόμενες τάσεις αυτοκτονίας, τα πολύ συχνά μεθύσια και τη «σεξουαλική ασυδοσία» 9 «η μπουρζουαζία έχει αφήσει στην εργατική τάξη μόνο αυτές τις δύο απολαύσεις» καθώς και την εμφανέστατη ταξική διαίρεση. Έτσι, «η εργατική τάξη έχει γίνει σταδιακά μια ράτσα εντελώς ξεχωριστή από την αγγλική μπουρζουαζία οι εργάτες μιλούν άλλες διαλέκτους, έχουν άλλες σκέψεις και ιδανικά, άλλα έθιμα και ηθικές αρχές, διαφορετική θρησκεία και άλλες πολιτικές πεποιθήσεις απ' ό,τι η αστική τάξη». 10 Ίσως η πιο καταστροφική πλευρά αυτής της καινούριας κοινωνίας κατά τον Ένγκελς ήταν ότι, όχι μόνο δεν πρόσφερε περισσότερη ευημερία στους εργάτες και τις εργάτριες, αλλά το αντίθετο: η ανάπτυξη του καπιταλισμού είχε ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα τη δημιουργία τεράστιου πλούτου για κάποιους και μεγαλύτερης δυστυχίας για τους πολλούς. Οι μηχανές, που θα έπρεπε να κάνουν τη ζωή πιο εύκολη, στην πραγματικότητα έπαιρναν τις θέσεις εργασίας και έριχναν τους μισθούς. Για να πληρώσουν για τις επενδύσεις τους οι καπιταλιστές εισήγαγαν τη νυχτερινή εργασία. Οι εργάτες που διώχτηκαν από τη δουλειά τους λόγω της εξάπλωσης των μηχανών κατάντησαν να πουλάνε πορτοκάλια ή κορδόνια παπουτσιών στους δρόμους ή απλώς να ζητιανεύουν για να φάνε. Ο Ένγκελς μαστιγώνει αλύπητα την τάξη των βιομηχάνων: «Δεν έχω δει ποτέ μια τάξη τόσο βαθιά εξαχρειωμένη, τόσο αθεράπευτα εξευτελισμένη από τον εγωισμό της, τόσο διαβρωμένη από μέσα, τόσο [ 19 ] Φρίντριχ Ένγκελς

20 Εισαγωγή ανίκανη για πρόοδο, όσο η αγγλική μπουρζουαζία Δεν γνωρίζει καμιά άλλη χαρά πέρα από το γρήγορο κέρδος, κανέναν άλλο πόνο πέρα από την απώλεια του χρυσού της». 1 1 Η μάζα των ζητιάνων που δημιουργούσε το σύστημα έπρεπε να κρυφτεί από τη θέα με κάθε κόστος. Έτσι, η αστική τάξη επινόησε ένα από τα πιο μισητά ιδρύματα που δημιουργήθηκαν ποτέ μόλις λίγα χρόνια προτού ο Ένγκελς επισκεφτεί τη Βρετανία, το πτωχοκομείο, μέσα στο οποίο στοιβάζονταν τα φτωχά, άρρωστα και άπορα μέλη της εργατικής τάξης. Ωστόσο, η εργατική τάξη αντιστάθηκε στη Βρετανία κατά τις δεκαετίες του 1830 και του 1840 μέσα από το μεγάλο κίνημα των Χαρτιστών, καθώς και σε μια ολόκληρη σειρά από αψιμαχίες με τους εργοδότες, όπου προσπαθούσε να υπερασπιστεί τις συνθήκες ζωής και δουλειάς που είχε. Το κίνημα αυτό βοήθησε τον Ένγκελς να καταλάβει ότι, όσο κι αν ο καπιταλισμός δημιουργούσε ανταγωνισμό ανάμεσα στους εργάτες, συγχρόνως τους οδηγούσε να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να οργανωθούν ενάντια στους εργοδότες. Οι απόπειρές τους να σχηματίσουν ενωτικά συνδικάτα και να σταματήσουν προσωρινά τη δουλειά, πράγμα που ήταν το μοναδικό τους όπλο, συνάντησαν θερμή επιδοκιμασία από τον Ένγκελς: «Ως σχολές πολέμου τα συνδικάτα είναι αξεπέραστα». 1 2 Τελείωνε το βιβλίο του με ενθουσιώδη λόγια: Ο πόλεμος των φτωχών ενάντια στους πλούσιους, που τώρα γίνεται στα σημεία και με έμμεσο τρόπο, θα γίνει άμεσος και καθολικός. Είναι πολύ αργά για να βρεθεί ειρηνική λύση σύντομα μια μικρή ώθηση θα είναι αρκετή για να βάλει σε κίνηση τη χιονοστιβάδα. Τότε πραγματικά η κραυγή του πολέμου θα αντηχήσει σε ολόκληρη τη χώρα: «Πόλεμος στα παλάτια, ειρήνη στα καλύβες!» Όμως, τότε θα είναι πολύ αργά για να φυλαχτούν οι πλούσιοι. 13 Ο Ένγκελς αφιέρωσε το βιβλίο «στις εργατικές τάξεις της Μεγάλης Βρετανίας». Σηματοδοτούσε την αρχή της ισόβιας αφοσίωσής [ 20 ]

21 Φρίντριχ Ένγκελς του προς την εργατική τάξη, που τη θεωρούσε φορέα της επαναστατικής αλλαγής. 1 4 Γράφοντας προς το τέλος της ζωής του, ο Ένγκελς εξηγούσε τη σημασία αυτού του γεγονότος στην εξέλιξη της σκέψης του: Καθώς βρισκόμουν στο Μάντσεστερ, συνειδητοποίησα με απτό τρόπο ότι τα οικονομικά δεδομένα, που ως τώρα δεν έχουν παίξει κανένα ρόλο στην ιστορία ή που ο ρόλος τους υπήρξε αξιοπεριφρόνητος, είναι, τουλάχιστον στο σύγχρονο κόσμο, μια αποφασιστική ιστορική δύναμη. Αποτελούν τη βάση από την οποία προέρχονται οι σημερινοί ταξικοί ανταγωνισμοί. Αυτοί οι ταξικοί ανταγωνισμοί στις χώρες όπου έχουν αναπτυχθεί πλήρως χάρη στη βιομηχανία μεγάλου μεγέθους, ιδιαίτερα στην Αγγλία, είναι με τη σειρά τους η βάση για το σχηματισμό πολιτικών κομμάτων και κομματικών αγώνων κι έτσι γίνονται η βάση ολόκληρης της πολιτικής ιστορίας. 15 Φεύγοντας από το Μάντσεστερ το καλοκαίρι του 1844, ο Ένγκελς σταμάτησε στο Παρίσι, όπου συνάντησε το Μαρξ. Τότε ξεκίνησε η συνεργασία τους, που θα κρατούσε για μια ζωή. Οι δυο τους είχαν συναντηθεί για λίγο δυο χρόνια νωρίτερα, τώρα όμως ανακάλυψαν ότι είχαν πολλά κοινά σημεία σε πολιτικό επίπεδο και ότι ο καθένας είχε κάτι να δώσει στη σχέση αυτή. Ο Γκούσταβ Μέιερ, ο βιογράφος του Ένγκελς, τη συνοψίζει ως εξής: Ο Μαρξ πρώτα του έδειξε ότι η πολιτική και η ιστορία μπορούν να ερμηνευτούν μόνο με όρους κοινωνικών σχέσεων η αρχή αυτή έγινε ο μοχλός ολόκληρης της αντίληψής τους για την ιστορία Ο Μαρξ έδωσε στον Ένγκελς τόσο την τελική απόδειξη για την πεποίθησή του ότι ο κομμουνισμός ήταν η συνέχιση και η ολοκλήρωση της γερμανικής φιλοσοφικής σκέψης, όσο και μια πειστική λύση στη φαινομενικά ανεπίλυτη σύγκρουση ανάμεσα στο νου και τη μάζα Ο Ένγκελς του δίδαξε την τεχνική που χρειαζόταν για τη μελέτη των [ 21 ]

22 Εισαγωγή οικονομικών δεδομένων. Ο Ένγκελς τον βοήθησε να μάθει τη ζωντανή πραγματικότητα. Ήταν ο κατάλληλος γι αυτό το σκοπό, αφού ο Ένγκελς είχε γνωρίσει αυτοπροσώπως τη βιομηχανία, το εμπόριο και το κεφάλαιο, ενώ είχε επίσης έρθει σε προσωπική επαφή με το σύγχρονο προλεταριάτο. 16 Αν μη τι άλλο, αυτό υποτιμά τις ικανότητές του Ένγκελς και την επίδρασή του στο Μαρξ εκείνη την εποχή. Κατανοούσε καλύτερα την οικονομία από ό,τι ο Μαρξ αλλά συγχρόνως είχε και ένα υπόβαθρο γνώσεων στη φιλοσοφία και την κομμουνιστική πολιτική που μπορούσε να συγκριθεί με εκείνο του Μαρξ. Επιπλέον, είχε άμεση εμπειρία του πρώτου μαζικού εργατικού κινήματος. Όπως γράφει ο Φραντς Μέρινγκ για τις αρχικές αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στους δύο άνδρες: Οι 21 μήνες που ο Ένγκελς πέρασε στην Αγγλία είχαν την ίδια σημασία γι αυτόν με τον ένα χρόνο στον οποίο ο Μαρξ έζησε στο Παρίσι. Και οι δύο είχαν περάσει από τη γερμανική φιλοσοφική σχολή και όσο βρίσκονταν στο εξωτερικό κατέληξαν στα ίδια συμπεράσματα. Όμως, ενώ ο Μαρξ έφτασε να κατανοεί τους αγώνες και τις απαιτήσεις της εποχής με βάση τη Γαλλική Επανάσταση, ο Ένγκελς έκανε το ίδιο με βάση την αγγλική βιομηχανία. 17 Ο Μέρινγκ επίσης σχολίαζε ότι, παρά τη μετριοφροσύνη του Ένγκελς, όσον αφορά την οικονομία «είναι γεγονός ότι αρχικά ο Ένγκελς ήταν αυτός που έδινε και ο Μαρξ αυτός που δεχόταν στο πεδίο αυτό, στο οποίο, σε τελική κατάληξη, πρέπει να γίνει ο αποφασιστικός αγώνας». 18 Ο Ένγκελς πήγε για λίγο στο σπίτι του στο Μπάρμεν μετά τη συνάντηση αυτή. Η πόλη βούιζε από τις κομμουνιστικές ιδέες «στο Μπάρμεν ακόμη κι ο επιθεωρητής της αστυνομίας είναι κομμουνιστής», έγραφε ο Ένγκελς στο Μαρξ. Στις αρχές του 1845 μια συνάθροιση κομμουνιστών προσέλκυσε 200 άτομα τόσο μεγάλη δυσαρέσκεια [ 22 ]

23 Φρίντριχ Ένγκελς υπήρχε ακόμη κι ανάμεσα στους βιομηχάνους και τα μεσαία στρώματα. 19 Όμως, ο Ένγκελς δεν εγκαταστάθηκε ποτέ στο Μπάρμεν. Διαμαρτυρόταν ενάντια στο μέρος αυτό, ενάντια στον αστό πατέρα του, ενάντια στο ότι έπρεπε να δουλέψει στην οικογενειακή επιχείρηση: Το Μπάρμεν παραείναι κτηνώδες, η σπατάλη χρόνου παραείναι κτηνώδης και το πιο κτηνώδες απ όλα είναι το να είσαι όχι μόνο αστός αλλά και βιομήχανος, ένας αστός που παίρνει ενεργά θέση ενάντια στο προλεταριάτο. Λίγες μέρες στο εργοστάσιο του πατέρα μου ήταν αρκετές για να με φέρουν πρόσωπο με πρόσωπο με αυτή την κτηνωδία, που μάλλον την είχα παραβλέψει. 20 Κι ο πατέρας του με τη σειρά του ένιωθε φρίκη για τις κομμουνιστικές απόψεις του γιου του και για τις παράνομες πολιτικές του δραστηριότητες μέσα στη μικρή πόλη στην οποία ο πρεσβύτερος Ένγκελς ήταν τόσο αξιοσέβαστος πολίτης. Το στενό ενδιαφέρον που έδειξε για το Φρίντριχ η αστυνομία τον οδήγησε να αποσυρθεί στις Βρυξέλλες, όπου ο Μαρξ ήδη είχε εγκατασταθεί. Μετακόμισε στο διπλανό σπίτι. «Ποτέ δεν δούλεψαν ξανά έχοντας τόσο στενή επαφή όσο εκείνα τα χρόνια πριν την επανάσταση, όταν επεξεργάζονταν τις τελικές τους θέσεις τόσο στη φιλοσοφία όσο και στην πρακτική πολιτική». 21 Τα θεμέλια του ιστορικού υλισμού Η πρώτη γραπτή συνεργασία του Μαρξ και του Ένγκελς το 1844 ήταν Η Αγία Οικογένεια ή, όπως αρχικά είχαν ονομάσει το έργο αυτό, Μια Κριτική της Επικριτικής Κριτικής (ο τελικός τίτλος θεωρήθηκε πιο δυνατός, αλλά ανησυχούσε τον Ένγκελς που πίστευε ότι θα προσβάλει το θρησκευόμενο πατέρα του). Το 1846 έγραψαν τη Γερμανική [ 23 ]

24 Εισαγωγή Ιδεολογία, με υπότιτλο Κριτική της σύγχρονης γερμανικής φιλοσοφίας σύμφωνα με τους αντιπροσώπους της, το Φώυερμπαχ, τον Μπρούνο Μπάουερ και το Στέρνερ. Ο στόχος του βιβλίου ήταν να επιτεθεί στις ιδέες που κυριαρχούσαν στη φιλοσοφική και πολιτική σκέψη της Γερμανίας. Και οι δυο τους τη θεωρούσαν μυστικιστική και ιδεαλιστική, επειδή ξεκινούσε από αφηρημένες ιδέες, αντί για υλιστική ανάλυση. Το κύριο σημείο στο επιχείρημα του Μαρξ και του Ένγκελς ήταν ότι η κατανόηση του κόσμου πρέπει να ξεκινάει όχι από τις ιδέες που υπήρχαν στο μυαλό των ανθρώπων σε μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, αλλά από τις πραγματικές υλικές συνθήκες μέσα από τις οποίες αναδύονταν οι ιδέες αυτές. Κατά συνέπεια, η αφετηρία τους ήταν η κατανόηση της ιστορικής εξέλιξης της ταξικής κοινωνίας και του τρόπου με τον οποίο οι ιδέες των ανθρώπων άλλαζαν σε αυτή την πορεία της κοινωνικής αλλαγής: Δεν ξεκινάμε από το τι λένε οι άνθρωποι, τι φαντάζονται, τι αντιλαμβάνονται, ούτε από τους ανθρώπους όπως τους αφηγούνται, τους σκέφτονται, τους φαντάζονται, τους αντιλαμβάνονται, προκειμένου να καταλήξουμε στους πραγματικούς ανθρώπους. Ξεκινάμε από τους αληθινούς, δραστήριους ανθρώπους και με βάση την πραγματική πορεία της ζωής τους δείχνουμε την ανάπτυξη των ιδεολογικών αντανακλαστικών τους και την απήχηση αυτής της πορείας της ζωής Η ηθική, η θρησκεία, η μεταφυσική, όλες οι υπόλοιπες ιδεολογίες και όλες οι αντίστοιχές τους μορφές συνείδησης δεν διατηρούν πια τη φαινομενική ανεξαρτησία τους. Δεν έχουν ιστορία, ούτε εξέλιξη αλλά οι άνθρωποι, καθώς αναπτύσσουν την υλική παραγωγή και τις υλικές σχέσεις, αλλάζουν μαζί και την πραγματική τους ύπαρξη, τη σκέψη τους και τα δημιουργήματα της σκέψης τους. Η ζωή δεν καθορίζεται από τη συνείδηση, αλλά η συνείδηση από τη ζωή. 22 Τίποτα σχετικά με τον κόσμο δεν θα μπορούσε να γίνει κατανοητό [ 24 ]

25 Φρίντριχ Ένγκελς αν δεν ξεκινήσει κανείς από την κατανόηση της ιστορικής εξέλιξης. Η Γερμανική Ιδεολογία δίνει με λεπτομέρειες ένα μέρος της ιστορίας αυτής και εξηγεί πώς η ίδια η εξέλιξη της κοινωνίας έρχεται σε σύγκρουση με τις ιδέες, τις πεποιθήσεις και τις δομές της υπάρχουσας κοινωνίας. Η διαμάχη ανάμεσα στα δύο αντιπροσωπεύεται στους αγώνες ανάμεσα στις διάφορες τάξεις που εκπροσωπούν συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα. Θα ήταν αδύνατο να αναπτυχθεί μια θεωρία για το σοσιαλισμό αν αγνοούσε την εξέλιξη αυτή ή την υλική πραγματικότητα: Η επίτευξη της πραγματικής απελευθέρωσης είναι δυνατή μόνο στον πραγματικό κόσμο και με τη χρήση πραγματικών μέσων η δουλεία δεν μπορεί να καταργηθεί χωρίς την ατμομηχανή και τις μηχανές νηματουργίας, η δουλοπαροικία δεν μπορεί να καταργηθεί χωρίς τη βελτίωση της γεωργίας γενικά, οι άνθρωποι δεν μπορούν να απελευθερωθούν όταν δεν έχουν τη δυνατότητα να προμηθευτούν φαγητό και ποτό, σπίτι και ρούχα σε επαρκή ποιότητα και ποσότητα. Η «απελευθέρωση» είναι μια πράξη ιστορική, όχι διανοητική. 23 Στη Γερμανική Ιδεολογία το βάρος δίνεται στην αντίκρουση των ιδεαλιστών φιλοσόφων και των πολιτικών αντίστοιχών τους, των «Αληθινών Σοσιαλιστών». Ωστόσο, ο Μαρξ και ο Ένγκελς δεν έκαναν το λάθος να πιστέψουν ότι η πρόοδος στην ιστορία είναι αναπόφευκτη ή ότι οι σοσιαλιστές θα μπορούσαν να αγνοήσουν το τι κάνουν πραγματικά οι άνθρωποι για να φέρουν την αλλαγή: «οι περιστάσεις φτιάχνουν τους ανθρώπους τόσο όσο οι άνθρωποι φτιάχνουν τις περιστάσεις». 2 4 Σε οποιαδήποτε ταξική κοινωνία, επιχειρηματολογούν, η τάξη που κατέχει τον πλούτο η άρχουσα τάξη έχει επίσης το μονοπώλιο των ιδεών στην κοινωνία αυτή: Οι ιδέες της κυρίαρχης τάξης είναι σε κάθε εποχή οι κυρίαρχες ιδέες: η τάξη, δηλαδή, που αποτελεί την κυρίαρχη [ 25 ]

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση

Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση Η βιομηχανική επανάσταση ήταν ένα σύνθετο σύστημα κοινωνικών, οικονομικών, τεχνικών, πολιτισμικών και πνευματικών μεταβολών. Η βιομηχανική επανάσταση ξεκίνησε στα τέλη του 18 ου αιώνα από την Μ.Βρετανία.

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Εργαζόμενος - Εργοδότης

Εργαζόμενος - Εργοδότης Οικονομική δραστηριότητα στην Αρχαία Ελλάδα Εργαζόμενος - Εργοδότης Καταναλωτή Επενδυτές Εργαστήρι 1 Η Πρώτη του Μάη δεν είναι αργία είναι απεργία Εικόνες από την απεργία στο Σικάγο 1886 8ώρες δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

ΙΚΜΠΑΛ ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ JEANETTE WINTER JEANETTE WINTER. Βραβείο. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr JEANETTE WINTER ΙΚΜΠΑΛ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΑΓΟΡΙ JEANETTE WINTER ΜΑΛΑΛΑ ΕΝΑ ΓΕΝΝΑΙΟ ΚΟΡΙΤΣΙ Βραβείο ΜΑΛΑΛΑ ΓΙΟΥΣΑΦΖΑΪ ΝΟΜΠΕΛ ΕΙΡΗΝΗΣ ISBN 978-960-569-305-3 Κωδ. μηχ/σης 12.263 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ www.epbooks.gr

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου

Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου Γεννήθηκε στην πόλη Αιάκειο της Κορσικής, μόλις ένα χρόνο αφού η κυριαρχία του νησιού μεταβιβάστηκε από τη Δημοκρατία της Γένοβας στη Γαλλία. Ο πατέρας του Κάρλος Βοναπάρτης

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν 2 Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν Στους φοιτητές μου που αποτελούν την πηγή και το κίνητρο για: «συνεχή βελτίωση» «συνεχή μάθηση» «συνεχή ανανέωση» και προβληματισμό 3 ανάπτυξη, αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Μελίνα Δασκαλάκη, Δικηγόρος, Δημοτική σύμβουλος στο Δήμο Αθηναίων. Καλημέρα σας, Καλοσωρίζω όλους και

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Δημοσθένης Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΛΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 Η Εικόνα της Κρίσης όπως την αντιλαμβανόμαστε (λανθασμένα) Όταν σκεπτόμαστε ή μιλούμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ» ΟΜΑΔΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΜΑ: ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ

«ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ» ΟΜΑΔΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΜΑ: ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ «ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ» ΟΜΑΔΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΜΑ: ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ Η τέχνη είναι ο αγωγός του ωφέλιμου για τον άνθρωπο. Υπηρετεί την αλήθεια, για αυτό και δεν μπορεί να ωραιοποιεί τη χυδαιότητα του πολέμου, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων & Εσπερινών Γενικών Λυκείων ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σχολικό βιβλίο, σελ. 31: «η εθνική πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση

1ο ΣΧΕ ΙΟ. Η βιοµηχανική επανάσταση Ε. ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 Η βιοµηχανική επανάσταση ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ιδρύοντας έναν συνεταιρισμό. Θεωρητικές Σημειώσεις 2. Εγχειρίδιο Συνεργατικού Εργαστηρίου

Ιδρύοντας έναν συνεταιρισμό. Θεωρητικές Σημειώσεις 2. Εγχειρίδιο Συνεργατικού Εργαστηρίου Ιδρύοντας έναν συνεταιρισμό Εγχειρίδιο Συνεργατικού Εργαστηρίου Πάνω από 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον κόσμο είναι μέλη συνεταιρισμών Οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις, παρέχουν πάνω από 100.000.000

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί γίνεται ένας πόλεμος ;

Γιατί γίνεται ένας πόλεμος ; Γιατί γίνεται ένας πόλεμος ; Τα παρασκήνια της αμερικανικής επίθεσης στο Ιράκ το 1991 Μέρος ύλης από το μάθημα Κατασκευή μοντέλων και διαχείριση Φυσικών Πόρων 1, στο Πολυτεχνείο του Μιλάνου. Τα έξοδα για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση»

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση» Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση» Αποτελέσματα αξιολόγησης των συμμετεχόντων Επιμορφωτές: Άγγελος Κωνσταντινίδης, Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους

Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους Σελίδα 1 από 72 Αυτό το κείμενο είναι όλη η συμφωνία. Η συμφωνία είναι νόμος της Ελλάδας από τις 11 Απριλίου 2012. Μπορείς να

Διαβάστε περισσότερα

1 E ANA H TIKA EMATA Kεφάλαιο Πρώτο

1 E ANA H TIKA EMATA Kεφάλαιο Πρώτο 1 Kεφάλαιο E ANA H TIKA EMATA Πρώτο 2 IΣTOPIA Γ ΓYMNAΣIOY Επαναληπτικά θέµατα Α. Να χαρακτηρίσετε τις ακόλουθες προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες σηµειώνοντας Χ στο αντίστοιχο τετραγωνάκι. Ενότητα 1 Σ

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος;

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Ποιο από τα παρακάτω αποτυπώνει τη διαμονή σας, αυτό το ακαδημαϊκό έτος; ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Το παρόν ερωτηματολόγιο αφορά έρευνα για τις συνήθειες των φοιτητών. Οι πληροφορίες που θα συγκεντρωθούν μένουν αυστηρά προσωπικές και χρησιμοποιούνται μόνο για στατιστικούς λόγους. Σας

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΩΡΓΟΥ ΖΑΝΙΑ PRESIDENT, HELLENIC BANK ASSOCIATION, CHAIRMAN OF THE BOARD OF DIRECTORS, NATIONAL BANK OF GREECE CREDIT RISK MANAGEMENT FOR BANKING & BUSINESS FINDING LIQUIDITY

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα.

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Δεν είναι πάντα εφικτό να το προγραμματίζουμε κατά προτεραιότητα.

Διαβάστε περισσότερα

νημερωτικό ελτίο Αριθμός Τεύχους: 03 Δεκέμβριος 2014

νημερωτικό ελτίο Αριθμός Τεύχους: 03 Δεκέμβριος 2014 νημερωτικό ελτίο Αριθμός Τεύχους: 03 Δεκέμβριος 2014 Σε αυτό το τεύχος: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Η Διαπραγμάτευση ως Τρόπος Ειρηνικής Επίλυσης Συγκρούσεων. Συμφωνία Μυρόφυλλου - Πλάκας (29 Φεβ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ IΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΔΑΚΤΥΛΟΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα