Βασικές αρχές της σύγχρονης ιδακτικής και εφαρµογή τους στη µεθοδολογία Project

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βασικές αρχές της σύγχρονης ιδακτικής και εφαρµογή τους στη µεθοδολογία Project"

Transcript

1 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 16 Βασικές αρχές της σύγχρονης ιδακτικής και εφαρµογή τους στη µεθοδολογία Project Αλέξανδρος Κόπτσης, ιευθυντής Σπουδών Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης του Υπ.Ε.Π.Θ. Περίληψη Η µεθοδολογία Project είναι µία σύνθετη µορφή διδασκαλίας, µάθησης και έρευνας µε κύρια χαρακτηριστικά την πρωτοβουλία των µαθητών, την αυτονοµία και την αυτενέργειά τους, τη σύνδεση πνευµατικής και χειρωνακτικής εργασίας, την οµαδική δράση και τη συµµετοχή όλων στη διδακτική διαδικασία. Η µεθοδολογία Project µε τον τρόπο που εκδηλώνεται δίνει τη δυνατότητα στον διδάσκοντα να εφαρµόσει πολλές αρχές της σύγχρονης διδακτικής όπως παιδοκεντρικότητα, εποπτεία, σύνδεση σχολείου µε τη ζωή, καλλιέργεια διαπροσωπικών σχέσεων και να βελτιώσει σηµαντικά τόσο το ψυχολογικό κλίµα της τάξης όσο και την απόδοση των µαθητών. Την εφαρµογή των βασικών αρχών της σύγχρονης διδακτικής στη µεθοδολογία Project επιχειρεί να παρουσιάσει αυτή η εργασία. 1. Εισαγωγή Οι βασικές αρχές της σύγχρονης παιδαγωγικής επιστήµης, οι οποίες εφαρµόζονται στη διδακτική πράξη και διευκολύνουν τη διδακτική διαδικασία είναι: Η παιδοκεντρικότητα - Η αυτενέργεια - Η εποπτεία - Η εργασία κατά οµάδες - Η σύνδεση του σχολείου µε τη ζωή - Η ιαθεµατικότητα - Η καλλιέργεια διαπροσωπικών σχέσεων. Οι αρχές αυτές, οι οποίες στηρίζονται σε ψυχολογικά και επιστηµονικά πορίσµατα, ενεργοποιούν τον µαθητή και δηµιουργούν συστηµατικά ερεθίσµατα µε σκοπό την επιτυχία της διδασκαλίας. Οι παραπάνω διδακτικές αρχές αποτελούν Ο κ. Αλέξανδρος Κόπτσης είναι ιευθυντής Σπουδών Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης του Υπ.Ε.Π.Θ. και Σχολικός Σύµβουλος. 16

2 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 17 Βασικές αρχές της σύγχρονης ιδακτικής και εφαρµογή τους στη µεθοδολογία Project δείκτες προσανατολισµού για τον εκπαιδευτικό και συνεισφέρουν στην ουσιαστικότερη και αποδοτικότερη προσφορά του στο µάθηµα. Eίναι πάντα επίκαιρες και βρίσκουν εφαρµογή σε κάθε νέα µεθοδολογία. Παρόµοια εφαρµογή βρίσκουν και στη µεθοδολογία Project, η οποία αποτελεί ένα σύγχρονο τρόπο διδακτικής προσέγγισης. 2. Η µεθοδολογία Project Το Project αποτελεί έναν τρόπο έρευνας, είναι ένα σχέδιο εργασίας. Στη µεθοδολογία Project σηµαντικό ρόλο παίζουν οι ανάγκες, οι προδιαθέσεις και τα ενδιαφέροντα αυτών που συµµετέχουν (Frey, 1986, σ. 8) και αποτελείται από τα εξής στάδια (Frey, 1986, σ ): α) Πρωτοβουλία-Πρόταση, β) Ανταλλαγή απόψεων, γ) ιαµόρφωση πλαισίου δράσης από τα παιδιά, δ) Υλοποίηση Προγράµµατος και ε) Παρουσίαση. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της µεθόδου είναι ότι ενισχύει την πρωτοβουλία των µαθητών, συνδέει την πνευµατική µε τη χειρωνακτική εργασία, ενισχύει την οµαδική δράση, αφού οι µαθητές εργάζονται σε οµάδες, ενσωµατώνει διαφορετικές ηλικίες σε κοινή δράση, προάγει παραγωγικές δραστηριότητες, εισάγει την καθηµερινή ζωή στους θεσµούς µόρφωσης και προσφέρει αγωγή µέσα από βιώµατα (Frey, 1991, σ ). Στη διαδικασία της µεθοδολογίας αυτής συµµετέχουν όλοι ανεξαιρέτως οι µαθητές, ακόµη και οι αδύνατοι, ο καθένας ανάλογα µε τις δυνατότητές του. Έτσι, προάγεται η κοινωνικότητα, η συναδελφικότητα και η αλληλεγγύη µεταξύ των µαθητών, οι οποίοι αυτονοµούνται από τον δάσκαλο (Klippert, 1989, σ ). H µέθοδος Project λαµβάνει υπόψη πολλές από τις αρχές της σύγχρονης Παιδαγωγικής όπως την αυτενέργεια, την αυτονοµία, τη σύνδεση του σχολείου µε τη ζωή. Η εφαρµογή της µεθόδου απαιτεί αναδιοργάνωση των Αναλυτικών Προγραµµάτων, αναδιαµόρφωση του ωραρίου µε το οποίο λειτουργεί το σχολείο και κυρίως αλλαγή νοοτροπίας των δασκάλων. 3. ιδακτικές αρχές και εφαρµογή τους στη µεθοδολογία Project Η παιδοκεντρικότητα Ως παιδοκεντρικότητα ορίζεται η διάρθρωση της διδασκαλίας µε τέτοιο τρόπο, ώστε να ανταποκρίνεται στις ικανότητες και στα ψυχολογικά δεδοµένα των παιδιών της σχολικής ηλικίας (Ματσαγγούρας, , σ. 303), παράλληλα όµως να λαµβάνονται υπόψη οι ανάγκες των µαθητών και τα ενδιαφέροντά τους. ίνεται, επίσης, κατά την παιδοκεντρικότητα ιδιαίτερη θέση στις δραστηριότητες του µα- 17

3 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 18 Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων θητή, ο οποίος συµµετέχει ενεργά στη διδασκαλία και θεωρείται ένα άτοµο που σκέφτεται, ενεργεί και δραστηριοποιείται. Η παιδοκεντρικότητα αποτελεί µία σύγχρονη αντίληψη στην παιδαγωγική και συντελεί στην αυτενέργεια και στην αυτονοµία του µαθητή, στην ανάπτυξη της κοινωνικότητάς του, στην ανάπτυξη της ικανότητας εξεύρεσης τεχνικών και λύσεων και στην ανακάλυψη της γνώσης από τον ίδιο ( ερβίσης, 1999, σ ). Κέντρο της όλης διαδικασίας της µάθησης γίνεται το παιδί. Ο ρόλος του δασκάλου κατά τη µέθοδο αυτή διαφοροποιείται. Ο ίδιος περνά στο περιθώριο. Γίνεται ο σύµβουλος και καθοδηγητής των µαθητών του και τους προσφέρει βοήθεια, όταν διαπιστώνει ότι αυτοί οι ίδιοι αδυνατούν να ανταποκριθούν. Στη µεθοδολογία Project κυριαρχεί η παιδοκεντρικότητα. Ο µαθητής κατέχει την κεντρική θέση σε όλα τα στάδια εφαρµογής της µεθόδου. Πιο αναλυτικά: στο στάδιο της αφόρµησης και της συζήτησης, τα παιδιά είναι αυτά που καθορίζουν το θέµα, αλλά και όλη την πορεία της συζήτησης. Στο στάδιο του χωρισµού των µαθητών σε οµάδες, τα παιδιά, µε βάση αποκλειστικά τα ενδιαφέροντά τους, σχη- µατίζουν τις οµάδες. Κατά το στάδιο της συλλογής και επεξεργασίας των πληροφοριών, οι µαθητές είναι ελεύθεροι να συγκεντρώσουν όποιες πληροφορίες επιθυµούν και να τις αναλύσουν-συνθέσουν, µε όποιο τρόπο τα ίδια θέλουν. Η αυτενέργεια Αυτενέργεια είναι η ενέργεια του ανθρώπου που βασίζεται στη θέλησή του, η οποία ενεργοποιεί τις ψυχοσωµατικές του δυνάµεις. Κατά την αυτενέργεια επιδιώκεται η ελεύθερη τοποθέτηση σκοπών διδασκαλίας, η αυτόβουλη εκλογή µέσων και σχεδιασµού εργασίας και η ενεργοποίηση των ψυχοσωµατικών δυνάµεων του µαθητή µε δική του βούληση για να επιτευχθεί ο διδακτικός σκοπός ( ερβίσης, 1998, σ. 248). Η αυτενέργεια ανταποκρίνεται στα σηµερινά δεδοµένα της ψυχολογίας που θεωρεί το παιδί ως µία ενεργητική ύπαρξη που µαθαίνει ενεργοποιώντας τις εσωτερικές του δυνάµεις ( εληκωνσταντής, 1990, σ. 75). Κριτήριο της αυτενέργειας, κατά τον Kerschensteiner, αποτελεί όχι µόνο η κινητικότητα και δραστηριότητα του ατόµου αλλά κυρίως το κατά πόσο πηγάζει από το Εγώ του. Η γνήσια αυτενέργεια πηγάζει από το ελεύθερο Εγώ, αποτελεί έκφραση αυτού του Εγώ και επιδρά µορφωτικά στο Εγώ (Kerschensteiner, 1928, σ ). Η αυτενέργεια περιέχει το στοιχείο της παρόρµησης, ενεργοποιεί τις εσωτερικές δυνάµεις του µαθητή µε αποτέλεσµα να κατανοηθεί η νέα γνώση στην καθαρότερή της µορφή. Είναι πρωτίστως, για τον Kerschensteiner, αυτενεργός σκέψη. Ο δάσκαλος οφείλει µε τις ενέργειές του να βοηθά το παιδί στην απόκτηση αυτενεργού σκέψης και δράσης, ώστε αυτό να αναπτύξει τις ικανότητές του και να αυ- 18

4 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 19 Βασικές αρχές της σύγχρονης ιδακτικής και εφαρµογή τους στη µεθοδολογία Project τονοµηθεί. Κατά τον Gaudig (1924, σ. 11) ο παιδαγωγός πρέπει να πάψει να είναι το κέντρο της σχολικής ζωής, αλλά να βοηθά τις αναπτυσσόµενες προσωπικότητες να γνωρίσουν τον εαυτό τους δια µέσου της προσωπικότητάς του. Η αυτενέργεια δεν είναι µόνο η ενέργεια του χεριού, αλλά κυρίως η ελεύθερη ενέργεια του πνεύµατος. Στην αυτενεργό εργασία ο µαθητής τοποθετείται στο κέντρο της σχολικής ζωής και καθορίζεται από αυτόν όλη η διαδικασία της µάθησης. Για την επίτευξη της ελεύθερης ενέργειας του πνεύµατος πρέπει ο δάσκαλος να τροποποιήσει τον τρόπο διδασκαλίας, να περιορίσει τις ερωτήσεις του, να δώσει χώρο και χρόνο στον µαθητή για να ενισχύσει την ενεργητικότητα και την κινητικότητα του πνεύµατός του. Το µανθάνειν δια του πράττειν, όπως αναφέρει ο Dewey (1924, σ. 82). Η µεθοδολογία Project δίνει πολλές δυνατότητες στο παιδί να αυτενεργήσει. Από την αρχή της διαδικασίας της µεθοδολογικής αυτής προσέγγισης το παιδί αυτενεργεί. Ο καθορισµός του θέµατος είναι ευθύνη των ίδιων των παιδιών και ελάχιστα του δασκάλου. Κατά τη διάρκεια της ένταξης του παιδιού σε οµάδες, το παιδί επιλέγει την οµάδα µε την οποία θα συνεργαστεί, µε βάση τα ενδιαφέροντά του. Κατά τη διάρκεια της έρευνας έχει την ευχέρεια να ερευνήσει όποια πηγή θέλει και να φέρει στην οµάδα τις πληροφορίες που έχει βρει. Έχει όµως και την υποχρέωση να φέρει οπωσδήποτε πληροφορίες, γιατί το κάθε παιδί αποτελεί µέλος της οµάδας και πρέπει να διεκπεραιώσει µία συγκεκριµένη εργασία. Κατά το στάδιο της παρουσίασης, το κάθε παιδί έχει τη δυνατότητα να παρουσιάσει αυτό που επιθυµεί και µε τον τρόπο που το επιλέγει. Στην έξοδο από το σχολείο, αν υπάρξει και βιωµατική προσέγγιση, δίνεται η δυνατότητα στους µαθητές να επιλέξουν τον χώρο που θέλουν να επισκεφτούν. ίνεται, επιπλέον, η ευκαιρία στο παιδί να ασχοληθεί µε την κοινωνική διάσταση του θέµατος στον χώρο επίσκεψης, επιλέγοντας το ίδιο τον τρόπο που θα το αντιµετωπίσει. ίνονται έτσι πολλές ευκαιρίες στον µαθητή να αυτενεργήσει σε κάθε στάδιο της µεθόδου Project. Η εποπτεία Εποπτεία είναι µία συνολική παράσταση ενός αντικειµένου, που συνδυάζει αρµονικά σε ένα ενιαίο σύνολο όλες τις επί µέρους κατ αίσθηση αντιλήψεις από τις οποίες σχηµατίστηκε (Βασιλόπουλος, 1993, σ. 52). Η συµβολή της εποπτείας στη µάθηση αναγνωρίζεται σήµερα από όλους τους παιδαγωγούς. Οι εικόνες καλλιεργούν τη µνήµη, βοηθούν στον σχηµατισµό εννοιών, συµβάλλουν στη διέγερση του ενδιαφέροντος και της προσοχής των παιδιών και συντελούν στη διέγερση του συναισθηµατικού τους κόσµου. Είναι, εποµένως, απαραίτητη και αναγκαία η χρήση τους, ιδιαίτερα σήµερα που παρατηρείται τε- 19

5 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 20 Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων ράστια αύξηση γνώσεων, διότι µε τη βοήθειά τους επιτυγχάνονται ευκολότερα οι στόχοι του µαθήµατος (Παπανδρέου, 1993, σ. 195). Το εποπτικό υλικό πρέπει να ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες ανάγκες της οργάνωσης κάθε διδασκαλίας. Οφείλει ο δάσκαλος να επιλέξει, σε συνεργασία µε τους µαθητές, το υλικό µε τέτοιο τρόπο, ώστε να δηµιουργεί κίνητρα στους µαθητές και να ανοίγει δρόµους για µεγάλες δυνατότητες λύσεων. Πρέπει το υλικό αυτό να είναι ανάλογο προς τα ενδιαφέροντα των µαθητών του, καθώς και στην ηλικία και τις πνευµατικές τους δυνατότητες. Είναι, τέλος, ανάγκη να εξοικειωθούν οι µαθητές µε τη χρήση των µέσων αυτών, για να είναι σε θέση να εκµεταλλευτούν µε τον καλύτερο τρόπο τις πολλαπλές ωφέλειές τους. H εποπτική διδασκαλία εφαρµόζεται σε πολύ µεγάλο βαθµό κατά τη µεθοδολογία Project. Πλήθος εποπτικών υλικών µεταφέρονται στο σχολείο από τους µαθητές, οι οποίοι τα επιλέγουν µόνοι τις περισσότερες φορές, χωρίς την παρέµβαση του δασκάλου και κατά συνέπεια ανταποκρίνονται στα ενδιαφέροντα και τις επιδιώξεις τους. Ο δάσκαλος, στο πρώτο ίσως στάδιο, µπορεί να φέρει εποπτικό υλικό, για να βοηθήσει τους µαθητές να ξεκινήσουν τη συζήτηση. Στα επόµενα στάδια οι µαθητές ερευνούν διάφορες πηγές όπως φωτογραφίες, περιοδικά, σλάιτς, Cd και όποιο άλλο εποπτικό υλικό θεωρεί ο καθένας αναγκαίο. Οι οµάδες επεξεργάζονται το υλικό αυτό, ώστε να το παρουσιάσουν στη φάση της παρουσίασης. Στο στάδιο της πραγµατοποίησης των επισκέψεων, όταν εφαρµόζεται και βιω- µατική προσέγγιση, υπάρχει εκτός από το εποπτικό υλικό και η ζωντανή πραγµατικότητα που εκτυλίσσεται µπροστά στα παιδιά. Τέλος, στο στάδιο της παρουσίασης των εργασιών, κάθε οµάδα µαζί µε την ανάλυση του θέµατος παρέχει και όλο το εποπτικό υλικό που συγκέντρωσε κατά τη διάρκεια της εργασίας. Η εργασία κατά οµάδες Σύµφωνα µε παιδαγωγούς και ψυχολόγους η δηµιουργία µικρών οµάδων ανταποκρίνεται στην έµφυτη τάση του ανθρώπου να σχηµατίζει οµάδες για να ικανοποιεί τις ανάγκες του και βοηθά τους µαθητές να αναπτύξουν αυτοαντίληψη και κοινωνικότητα. Η συνεργατική σχολική εργασία (Klafki et al., 1981, σ ) ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της παιδοκεντρικότητας, αφού δίνεται η δυνατότητα στον µαθητή να αναπτύσσει πρωτοβουλία, να συνεργάζεται µε τους άλλους, αλλά και βοηθείται να απαλλαγεί από τον διανοητικό εγωκεντρισµό. Για να επιτευχθεί πραγµατική συνεργατική σχολική εργασία και όχι απλά οµαδοποίηση των µαθητών απαιτούνται πολύ περισσότερα από µία απλή συνεργασία, ανταλλαγή απόψεων και επιφανειακή αλληλοβοήθεια. Χωρίς να αγνοεί κανείς τη 20

6 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 21 Βασικές αρχές της σύγχρονης ιδακτικής και εφαρµογή τους στη µεθοδολογία Project σηµασία των παραγόντων αυτών, τόσο στην κοινωνικοποίηση των µαθητών όσο και στην ανάπτυξη της µάθησης, είναι αναγκαίο να συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες για την αποτελεσµατικότερη λειτουργία των οµάδων όπως θετική αλληλεξάρτηση µεταξύ των µελών, συλλογική ευθύνη, εναλλαγή ρόλων, συλλογική εργασία (Ματσαγγούρας, , σ ). Η µάθηση µπορεί να επιτευχθεί αποτελεσµατικότερα µε τη συνεργασία των µαθητών (Meyer, 1995, σ ), διότι οι αντιπαραθέσεις και οι αντίθετες απόψεις που εκφράζουν τα µέλη της οµάδας αυξάνουν το ενδιαφέρον των µαθητών, παρουσιάζουν διάφορες παραµέτρους κάθε προβλήµατος, δίνουν τη δυνατότητα στον µαθητή να αναλύσει και να συνθέσει τις αντικρουόµενες απόψεις και επιπλέον βοηθούν στη διατύπωση ποικίλων λύσεων (Gonschorek & Schneider, 2000, σ. 38). Η συνεργατική διδασκαλία βοηθά στην ανάπτυξη ανώτερων πνευµατικών λειτουργιών, γιατί οι µαθητές, όταν συνεργάζονται, χρησιµοποιούν ανώτερες λογικές επεξεργασίες, όπως τη στρατηγική της κατηγοριοποίησης, της επαλήθευσης, της σύνθεσης, της οργάνωσης υλικού, της διερεύνησης (Φλουρής, 1986, σ. 91). Έτσι, απαλλάσσονται από τον εγωκεντρισµό και την ανταγωνιστική διάθεση. ηµιουργείται, ακόµη, τέτοιο κλίµα µέσα στις οµάδες, που βοηθά και συναισθηµατικά τα παιδιά. Νιώθουν πιο ελεύθερα, πιο ανεξάρτητα, πιο οικεία µε τους συµµαθητές τους, µε αποτέλεσµα να εργάζονται και πιο ευχάριστα. Οι ασθενέστεροι µαθητές ενεργοποιούνται πιο εύκολα, δεν αποµονώνονται, δεν παρουσιάζουν ψυχολογικά προβλήµατα, µειώνονται οι δυσκολίες επικοινωνίας µε τους συµµαθητές τους και παρουσιάζουν καλύτερες επιδόσεις. Η συνεργασία των µαθητών και οι οµαδικές εργασίες αποτελούν το κύριο γνώρισµα της µεθοδολογίας Project. Από το δεύτερο στάδιο τα παιδιά χωρίζονται σε οµάδες εργασίας και κάθε οµάδα αναλαµβάνει να διεκπεραιώσει µόνη της και µε τον τρόπο που επιθυµεί την επεξεργασία του θέµατος που αναλαµβάνει. Η συνεργασία των µαθητών πραγµατοποιείται σε όλα τα επόµενα στάδια. Εργάζονται από κοινού στο σχολείο και πολλές φορές ακόµη και στο σπίτι. Συγκεντρώνουν τις πληροφορίες από τις διάφορες πηγές και στη συνέχεια αναλύουν και συνθέτουν το θέµα όλοι µαζί. Χωρίζουν το κύριο θέµα της οµάδας σε επιµέρους θέµατα και αναλαµβάνει ο καθένας τον δικό του τοµέα, που αποτελεί µέρος του θέµατος που ανέλαβε η οµάδα και είναι υποχρεωµένοι να παρουσιάσουν σε συγκεκριµένο χρόνο τις πληροφορίες που θα επεξεργαστούν όλοι µαζί. Οι µαθητές ανταλλάσσουν απόψεις, διαφωνούν ή συµφωνούν, επικοινωνούν µεταξύ τους και βρίσκουν τις λύσεις που κάθε φορά το σύνολο της οµάδας κάνει αποδεκτές. Οι µαθητές µε αυτόν τον τρόπο ενεργοποιούνται, αναλαµβάνουν ευθύνες και µαθαίνουν να εργάζονται συλλογικά. 21

7 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 22 Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων Η σύνδεση του Σχολείου µε τη ζωή Βασική θέση της σύγχρονης Παιδαγωγικής είναι η σύνδεση του σχολείου µε την κοινωνία και τις πραγµατικές καταστάσεις που βιώνει το παιδί εκτός του σχολείου (Dewey, 1982, σ ). Η ανάγκη αυτή προέκυψε από τη διαπίστωση ότι το σχολείο µε τη µορφή που είχε δε βοηθούσε στην κοινωνικοποίηση των µαθητών ούτε στη γνωριµία µε το περιβάλλον του, αφού ο µοναδικός σκοπός του ήταν πάντα η παροχή γνώσεων. Η σύνδεση του σχολείου µε τη ζωή και τις πραγµατικές κοινωνικές καταστάσεις φέρνει µεγάλες αλλαγές στην όλη διαδικασία της εκπαίδευσης. Το σχολείο σταµατά να λειτουργεί σαν ένα κλειστό σύστηµα, ξεκοµµένο από την κοινωνία και γίνεται προπαρασκευαστικό της ζωής. Προετοιµάζει δηλαδή το παιδί για τη µεγάλη κοινωνία (Roehrs, 1984, σ. 5). Η νέα αυτή προσέγγιση της διδασκαλίας αποβάλλει τον συσσωρευτικό χαρακτήρα της Παιδείας και µετατρέπει τους µαθητές σε δυναµικούς και ενεργητικούς. Στοιχεία και γεγονότα της καθηµερινής, κοινωνικής ζωής του παιδιού προσεγγίζονται µεθοδικά και ενεργητικά από τον µαθητή και συµπληρώνουν την αγωγή του. Το κέντρο βάρους µεταφέρεται από την ποσότητα της ύλης στην ποιότητα, την έρευνα, την εποπτεία, την εµπειρία, τη βίωση. Επιβάλλεται αναδιάρθρωση του Αναλυτικού Προγράµµατος και προσαρµογή του στην πρακτική εφαρµογή των γνώσεων (Μπαλάσκας, 1984, σ ). Με τον τρόπο αυτό το χάσµα µεταξύ σχολείου και κοινωνίας µικραίνει και το σχολείο προσφέρει γνώσεις, εµπειρίες και πρακτικές χρήσιµες για τη ζωή του παιδιού (Dewey, 1982, σ. 9-14). Μετατρέπεται σε σπέρµα για την κοινωνική ζωή και χαρακτηρίζεται από δραστηριότητες που αντικατοπτρίζουν τη ζωή στη µεγαλύτερη κοινωνία (Dewey, 1913, σ. 51). Αυτός, εξάλλου, οφείλει να είναι ο ρόλος του, να είναι κάτι περισσότερο από την απλή προσαρµογή του ατόµου στην κοινωνία και στους κανόνες της. Να δίνει στον µαθητή τη δυνατότητα εξόδου από τον χώρο απο- µόνωσης του σχολείου (Κοσσυβάκη, 1998, σ. 166), να δηµιουργεί τέτοιες προσωπικότητες που να αναλύουν την κοινωνική ζωή, να ασκούν κριτική και να ανοίγουν νέες προοπτικές στην πορεία της. Το στοιχείο αυτό, η σύνδεση δηλαδή του Σχολείου µε τη ζωή αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της µεθοδολογίας Project. Η σύνδεση αυτή επιτυγχάνεται τόσο θεωρητικά όσο, κυρίως, πρακτικά. Από το πρώτο στάδιο, της αφόρµησης, αρχίζει να συνδέεται κάθε γεγονός µε την κοινωνική του διάσταση. Το ίδιο συµβαίνει και στο στάδιο της συζήτησης, όπου τα παιδιά µεταφέρουν προσωπικές εµπειρίες. Αυτό όµως που δίνει κοινωνική διάσταση στη διδακτική προσέγγιση της µάθησης είναι η µεταφορά στους χώρους του Σχολείου της ίδιας της ζωής. Με τον τρόπο αυτό τα παιδιά έρχονται σε επαφή µε την κοινωνία, µε τα ίδια τα γεγονότα, τα φαι- 22

8 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 23 Βασικές αρχές της σύγχρονης ιδακτικής και εφαρµογή τους στη µεθοδολογία Project νόµενα και τα πρόσωπα που ήδη µελέτησαν θεωρητικά. Αγγίζουν τα αντικείµενα, τα ερευνούν από κοντά, τα φωτογραφίζουν, τα βιντεοσκοπούν, τα εξετάζουν. Οταν πρόκειται για πρόσωπα, έρχονται σε επαφή µαζί τους, συζητούν, παίζουν, ρωτούν, λύνουν απορίες, φορτίζονται συναισθηµατικά. Όταν πρόκειται για γεγονότα, τα βλέπουν να διαδραµατίζονται µπροστά τους, τα αναλύουν, ερευνούν και ανακαλύπτουν τις αιτίες, προσπαθούν να τα εξηγήσουν. Η σύνδεση µε τη ζωή επιτυγχάνεται µε τον καλύτερο τρόπο µέσα από τη µεθοδολογία Project. Η µεθοδολογία αυτή προσπαθεί όχι µόνο να παρουσιάσει τη ζωή, αλλά και να παρέµβει µε πρόθεση να την αλλάξει και να τη βελτιώσει (Χρυσαφίδης, 2000, σ. 52). Η ιαθεµατικότητα Η ιαθεµατικότητα, η ενιαιοποίηση δηλαδή της ύλης, η απόκτηση της γνώσης µε διερευνητικό και βιωµατικό τρόπο (Αγγελάκος, 2003, σ. 14) και η ολιστική προσέγγισή της, στηρίζεται στις σύγχρονες αντιλήψεις των παιδαγωγών του αιώνα µας, που είναι: Η ενότητα του κόσµου - η ενότητα του ανθρώπου - η ενότητα της γνώσης - η συνολική αντίληψη του παιδιού - η φυσικότητα της ψυχικής ζωής του παιδιού και η φυσικότητα της µάθησης (Τσιρίµπας, 1974, σ. 186). Πρώτος εισήγαγε τη µορφή αυτή διδασκαλίας ο B. Otto 1. Ελεγε ότι το µάθηµα µε όλη την τάξη είναι ακατάλληλο για να φέρει νέες ιδέες στους µαθητές. Πρέπει να γίνουν µικρότεροι κύκλοι µαθηµάτων, κατά τη διάρκεια των οποίων τα παιδιά θα µπορούν να εκφράζονται και να κινούνται ελεύθερα, όπως ακριβώς κάνει και ο ενήλικας στην κοινωνία. Σε µια τέτοια διδασκαλία αποφεύγεται κάθε διάσπαση της ύλης, αποφεύγεται η διάκριση των ρόλων δασκάλου και µαθητή, δηµιουργούνται οµάδες εργασίας, υπάρχει ελευθερία έκφρασης και κίνησης, οικοδοµείται η έρευνα των µαθητών. Η διαθεµατικότητα δε διευκολύνει µόνο τη µάθηση αλλά και την αναβαθµίζει ποιοτικά, διότι οι διαδικασίες γενίκευσης, αφαίρεσης και σύνθεσης που συνεπάγεται η διαθεµατική προσέγγιση, οδηγούν σε ανωτέρου επιπέδου µάθηση (Ματσαγγούρας, 1999, σ ). Επιπλέον, παρουσιάζει µία αδιάσπαστη ενότητα που ανταποκρίνεται στα δεδοµένα της παιδικής αντίληψης, αφού το παιδί δυσκολεύεται να κατανοήσει τη διάσπαση της ύλης (Θεοφιλίδης, 1997, σ ). Οι σύγχρονες παιδαγωγικές απόψεις περί ενότητας του ανθρώπου και συνολικής αντίληψης του παιδιού απαιτούν, όπως ισχυρίζονται οι παιδαγωγοί, ενιαία αντιµετώπιση της διδασκαλίας. Να µαθαίνει, δηλαδή, το παιδί συνολικά τα διδακτέα αντικείµενα, χωρίς να νοµίζει ότι οι διάφορες γνωστικές περιοχές, όπως αυτές αποτυπώνονται µε τα διάφορα µαθήµατα, δε σχετίζονται µεταξύ τους. Οι απόψεις αυτές λαµβάνονται υπόψη κατά τη µεθοδολογία Project, η οποία διαρ- 23

9 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 24 Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων θρώνεται µε τέτοιο τρόπο, ώστε να ερευνούνται και να παρουσιάζονται όλες οι ενότητες διαθεµατικά 2. Κατά τη συζήτηση-πρώτο στάδιο, κατά τον σχεδιασµό εργασίας-δεύτερο στάδιο, κατά την έρευνα των οµάδων-τρίτο στάδιο, αλλά και κατά τα στάδια των επισκέψεων-δραστηριοτήτων και της παρουσίασης οι µαθητές συζητούν και ερευνούν το θέµα, όχι µε τη στενή του έννοια, αλλά συνδυάζοντάς το µε όποια άλλα γνωστικά αντικείµενα είναι δυνατόν να συνδεθεί. Το µάθηµα για παράδειγµα των Θρησκευτικών µπορεί να συνδεθεί µε την ιστορία (π.χ. ιστορικά στοιχεία βυζαντινών ναών), τη γεωµετρία (σχήµατα ναών), τη γεωγραφία (γεωγραφική κατανοµή ναών), τον πολιτισµό (ζωγραφική, αρχιτεκτονική), τη γλώσσα (ασκήσεις γλωσσικές), την Πολιτική Αγωγή (πρότυπα συµπεριφορών) και µε πολλά ακόµη γνωστικά αντικείµενα, ανάλογα µε το µάθηµα που εξετάζεται. Ο δάσκαλος µπορεί να µυήσει τα παιδιά στον τρόπο αυτό εργασίας, αν και η ψυχοσύνθεσή τους και ο τρόπος διάρθρωσης της βιωµατικής αποκλείει κάθε άλλο χειρισµό εκτός από τη διαθεµατική προσέγγιση. Η καλλιέργεια διαπροσωπικών σχέσεων δασκάλου-µαθητών και µαθητών µεταξύ τους Η σύγχρονη Παιδαγωγική Επιστήµη διαµόρφωσε τις συνθήκες που συντέλεσαν στη δηµιουργία νέων διαπροσωπικών σχέσεων µεταξύ δασκάλου και µαθητών, διαφορετικών από αυτές που ίσχυαν στο παραδοσιακό σχολείο. Ο δάσκαλος θεωρείτο ο µεταδότης και ο καταθέτης των γνώσεων, σύµφωνα µε την τραπεζική έννοια της εκπαίδευσης 3. Η παντοδυναµία και η παντογνωσία του ήταν χαρακτηριστικά ενός δασκάλου του παραδοσιακού, ονοµαζόµενου αυταρχικού σχολείου. Ενός δασκάλου που χαρακτηριζόταν από κενή ρητορεία, λατρεία της εξωτερικής λάµψης και θάµβος της ηχηρότητας (Παπάς, 1990, σ. 70). Ο Παπανούτσος τον χαρακτηρίζει παντογνώστη, φωτισµένο, άνθρωπο που απειλεί, λοιδωρεί, ειρωνεύεται τους µαθητές και απαιτεί τον σεβασµό τους (Παπανούτσος, 1976, σ. 13). Στο σχολείο αυτό σκοπός της αγωγής ήταν η αποµνηµόνευση ύλης, η επιβολή στον µαθητή σωµατικών ποινών, η αυστηρότητα, οι επιπλήξεις και η δηµιουργία κλίµατος απόλυτης ησυχίας στην τάξη και προσαρµογής στη ζωή. Σε ένα τέτοιο διαµορφωµένο, µη δηµοκρατικό κλίµα εντοπιζόταν ένα χάσµα στις σχέσεις δασκάλου-µαθητή. Οι σχέσεις αυτές ήταν αντιπαιδαγωγικές, γιατί δεν ανταποκρίνονταν στις ανάγκες του παιδιού, αφού δεν πρόσφεραν αγάπη, ασφάλεια, καλοσύνη, ελεύθερη ζωή, αυτοπραγµάτωση (Κοσµόπουλος, 1990, σ. 80). Σήµερα κυριαρχεί η άποψη για ένα σχολείο δηµοκρατικό, στο οποίο καταργούνται οι παραδοσιακές λειτουργίες του, όπως αυστηρή πειθαρχία και τιµωρία. 24

10 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 25 Βασικές αρχές της σύγχρονης ιδακτικής και εφαρµογή τους στη µεθοδολογία Project Τη θέση τους καταλαµβάνουν οι ελεύθερες συζητήσεις µεταξύ µαθητών και δασκάλου 4, το δηµοκρατικό κλίµα της τάξης, η δυνατότητα των µαθητών να εκφράζονται χωρίς φόβο, η αποφυγή κάθε είδους τιµωρίας, η δυνατότητα ανάπτυξης κριτικής σκέψης και η ενθάρρυνση της δράσης, της φαντασίας και του στοχασµού (Ματσαγγούρας, 2000, σ ). Με τον τρόπο αυτό γεφυρώνεται το χάσµα στις σχέσεις δασκάλου-µαθητή και δηµιουργείται αµοιβαία εκτίµηση και εµπιστοσύνη. Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον ο µαθητής αυτονοµείται και οδηγείται βαθµιαία στην ανεξαρτησία. Η ανεξαρτησία αυτή βοηθά τον µαθητή να ωριµάσει µέσα του το αίσθηµα της ευθύνης και η αντίληψη του χρέους. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον οφείλει πρώτα από όλα να προσαρµοστεί ο δάσκαλος, να αναγνωρίσει στον εαυτό του ένα ρόλο διαφορετικό από αυτόν που είχε για πολλά χρόνια υιοθετήσει. Να αντιληφθεί ότι βρίσκεται σε µία ισότιµη θέση µε τον µαθητή και ότι ο ρόλος του είναι βοηθητικός, συµβουλευτικός, συνεργατικός και καθοδηγητικός. Οι σχέσεις αυτές δε νοούνται ως µορφές καταναγκασµού και πνευ- µατικής υποτέλειας αλλά λειτουργούν στο πλαίσιο της ισοτιµίας και αµοιβαιότητας µεταξύ δασκάλου-µαθητή (Κογκούλης, 2000, σ ). Έχουν δε σκοπό να δια- µορφώσουν ανθρώπους ώριµους, συνεργάσιµους, µε κριτική σκέψη, οι οποίοι θα ερευνούν και θα ανακαλύπτουν µόνοι τους τη γνώση. Οι έτσι διαµορφούµενες σχέσεις δασκάλου-µαθητών θα συντελέσουν στη διαµόρφωση καλής ψυχολογίας του µαθητή, ο οποίος µέσα από τις φυσικές αυτές συνθήκες θα οδηγηθεί ευκολότερα στη µάθηση. Στην παραδοσιακή διδασκαλία είχαµε κλειστά επικοινωνιακά συστήµατα, όπου επικρατούσε η σχέση, κατά µονόδροµο τρόπο, ποµπού-δέκτη και φυσικά παρεµποδιζόταν η ανάπτυξη αυτονοµίας του παιδιού. Με τη µεθοδολογία Project προτείνεται µία διαδικασία αλληλεπίδρασης, στην οποία συµµετέχουν όλοι οι παράγοντες της εκπαίδευσης, δάσκαλος και µαθητής σε µία αµφίδροµη σχέση. Τα µέλη των οµάδων καταθέτουν απόψεις, επιχειρήµατα, σκέψεις σε µία ισότιµη σχέση µε τον εκπαιδευτικό, ο οποίος µεταφέρει τις δικές του απόψεις και σκέψεις, όχι προς εκτέλεση αλλά προς συζήτηση. Η αντίληψη που επικρατεί στη µεθοδολογία αυτή για τη σχέση δασκάλου-µαθητή, είναι όχι ο ένας εναντίον του άλλου, αλλά ο ένας πλάι στον άλλο (Schier-Loddenkemper, 1980, σ. 12). Μεγαλύτερη σηµασία έχει η ανταλλαγή ιδεών και η ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων µεταξύ µαθητών και δασκάλου, παρά η µετάδοση γνώσεων, γιατί είναι αποδεκτό πια σήµερα ότι η επικοινωνία παράγει γνώσεις. Κατά την εφαρµογή του Project ο δάσκαλος δεν είναι ο αυταρχικός, ο ηγέτης, ο ποµπός των γνώσεων. Είναι ισότιµος µε τους µαθητές του και αντί να προσπαθεί να επιβάλει τις δικές του απόψεις, αφήνει στους µαθητές του να κάνουν τις δικές τους προσεγγίσεις. Είναι ο συντονιστής της εργασίας των παιδιών, ο καθοδηγητής 25

11 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 26 Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων και ο συνεργάτης τους. ίνει συµβουλές µόνο όταν τις χρειάζονται και του τις ζητούν οι µαθητές του, λύνει απορίες, προσπαθεί να τους προβληµατίσει και να τους οδηγήσει να ανακαλύψουν µόνοι τους τη γνώση. Η συνεργασία δασκάλου-µαθητή είναι γνήσια και ειλικρινής, χωρίς να υπάρχει ο παραµικρός φόβος από την πλευρά του µαθητή (Arnhardt, 2000, σ. 46). Το κλίµα που επικρατεί στην τάξη είναι δηµοκρατικό. Οι µαθητές µπορούν να εργάζονται µε όποιον τρόπο οι ίδιοι θέλουν, να σηκώνονται και να πηγαίνουν στη βιβλιοθήκη ή να συνεργάζονται µε τους συµµαθητές τους, παρουσιάζοντας µία εικόνα εντελώς διαφορετική από αυτήν της παραδοσιακής διδασκαλίας. Έχουν, όµως, την υποχρέωση να είναι υπεύθυνοι και να ολοκληρώνουν την εργασία τους σε συγκεκριµένο χρόνο. Η διαφορετική σχέση δασκάλου-µαθητών γίνεται φανερή τόσο στο στάδιο της συζήτησης, όπου τα παιδιά εκφράζονται ελεύθερα, χωρίς φόβο και άγχος, όσο και στο στάδιο της εργασίας των οµάδων, όπου η τάξη µετατρέπεται σε µία πραγµατική κυψέλη δουλειάς, µε τον δάσκαλο να παραµένει στο περιθώριο και να αφήνει τα παιδιά να εργάζονται αυτόνοµα. 4. Επίλογος Οι αρχές της σύγχρονης διδακτικής συµβάλλουν αποφασιστικά στην αποτελεσµατικότητα της διδακτικής διαδικασίας και διευκολύνουν τη µάθηση. Η εφαρµογή τους, εποµένως, θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση σε κάθε µεθοδολογία. Η µεθοδολογία Project, της οποίας η εφαρµογή επιχειρείται ολοένα και περισσότερο στο σύγχρονο σχολείο, αποτελεί ένα πεδίο όπου όλες οι διδακτικές αρχές µπορούν να ενταχθούν και να βρουν πλήρη εφαρµογή. Η παιδοκεντρικότητα, η αυτενέργεια, η εποπτεία, η εργασία κατά οµάδες, η σύνδεση του σχολείου µε τη ζωή, η ιαθεµατικότητα και η καλλιέργεια διαπροσωπικών σχέσεων αποδείχθηκε ότι όχι µόνο χρηστικές και χρήσιµες είναι αλλά και αποτελούν κεντρικά σηµεία της διδακτικής πράξης κατά την εφαρµογή του Project, βοηθώντας να γίνει η διδακτική διαδικασία εποικοδοµητικότερη και να συνεισφέρει τα µέγιστα τόσο στον γνωστικό όσο και στον συναισθηµατικό τοµέα ανάπτυξης των µαθητών. Σηµειώσεις 1. Ο Otto ήταν Γερµανός παιδαγωγός, κοινωνιολόγος και γλωσσολόγος. Εφάρ- µοσε την Ενιαία ιδασκαλία στο σχολείο του Lichterfelde και αυτή γινόταν 3-4 ώρες την εβδοµάδα. Συγκεντρώνονταν όλα τα παιδιά του σχολείου σε κύκλο και συζητούσαν σε οµάδες διάφορα θέµατα που πήγαζαν από το ενδιαφέρον τους. 26

12 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 27 Βασικές αρχές της σύγχρονης ιδακτικής και εφαρµογή τους στη µεθοδολογία Project 2. Η διαθεµατική προσέγγιση είναι µία µορφή διδασκαλίας, κατά την οποία καταλύονται τα όρια των καθιερωµένων διδακτικών αντικειµένων. εν υπάρχουν στεγανά µεταξύ των διαφόρων µαθηµάτων, ούτε απόλυτη ανεξαρτησία και αυτονοµία τους. Το περιεχόµενό τους ανασυγκροτείται γύρω από ζητή- µατα και θέµατα, που έχουν πρωταρχική σηµασία για τους µαθητές. Η γνώση, δηλαδή, δεν εµφανίζεται πολυµερισµένη και περιχαρακωµένη, στο πλαίσιο ανεξάρτητων διδακτικών αντικειµένων, αλλά ενιαιοποιηµένη. Για τη ιαθε- µατική ιδασκαλία βλ. Η. Ματσαγγούρα, Η διαθεµατικότητα στη σχολική γνώση, Αθήνα, Γρηγόρης, Για την τραπεζική έννοια της εκπαίδευσης αναφέρει ο Θ. Γέρος στο έργο του: Βαθιές τοµές στην εκπαίδευση, Αθήνα 1985, σ Σύµφωνα µε αυτή ο δάσκαλος καταθέτει τις γνώσεις του στο ταµιευτήριο, που είναι οι µαθητές. Από άλλους ονοµάζεται ταϊστική µέθοδος. 4. Για την ελεύθερη επικοινωνία δασκάλου µαθητή κατά τη διαλογική συζήτηση βλ. Χ. Βασιλόπουλο, ιδακτική του µαθήµατος των θρησκευτικών, σ Ο Χ. Βασιλόπουλος αναφέρει ότι εκπαιδευτικός και µαθητές τοποθετούνται ανοιχτοί ο ένας απέναντι στον άλλο µε αποτέλεσµα η συζήτηση να αποκτά προσωπικό χαρακτήρα, να µετατρέπεται δηλαδή από µέθοδος σε σχέση προσώπων. Βιβλιογραφία Αγγελάκος, Μ. (2003). ιαθεµατικές προσεγγίσεις της γνώσης στο ελληνικό σχολείο. Αθήνα: Μεταίχµιο. Arnhardt, G. (2000). Der Lehrer, Bilder und Vorbilder. Auer Donauwoerth. Βασιλόπουλος, Χ. ( ). Ο µαθητής ως κριτήριο του µαθήµατος των θρησκευτικών. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδη. εληκωνσταντής, Κ. (1990). Η παιδαγωγική του Κάντ. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδη. ερβίσης, Σ. (1998). Οι µαθητές µιας τάξης ως κοινωνική οµάδα και η οµαδοκεντρική διδασκαλία. Αθήνα: Gutenberg. ερβίσης, Σ. (1999). Σύγχρονη Γενική ιδακτική Μεθοδολογία της ιδασκαλίας- Μάθησης. Θεσσαλονίκη: Αυτοέκδοση. Dewey, J. (1913). The School and Society. Chicago: The University of Chicago Press. Dewey, J. (1924). Τα σχολεία εργασίας, µτφ. Μ. Γ. Μιχαηλίδου. Αθήνα: Εστία. Dewey, J. (1982). Tο σχολείο που µ αρέσει, µτφ. Μ. Μιχαλοπούλου. Αθήνα: Γλάρος. Θεοφιλίδης, Χ. (1997). ιαθεµατικότητα. Αθήνα: Γρηγόρης. Frey, K. (1986). Η µέθοδος Project, µτφ. K. Μάλλιου. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδη. Frey, K. (1991). Die Projectmethode. Weinheim: Beltz. 27

13 04KOPTSHS:Layout 1 6/22/09 2:37 PM Page 28 Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεµάτων Gaudig, H. (1924). H σύγχρονος διδακτική, µτφ. Σ. Καλλιάφα. Εν Αθήναις:. και Π. ηµητράκου. Gonschorek, G., & Schneider S. (2000). Einfuehrung in der Schulpaedagogik und die Unterrichtsplannung. Auer Donauwoerth. Kerschensteiner, G. (1928). Η έννοια του σχολείου εργασίας, µτφ.. Γεωργακάκης. Αθήνα: Εστία. Klafki, W., Meyer, E., & Weber, A. (1981). Gruppenarbeit im Grundschulunterricht. Muenchen: Wilhelm Fink. Klippert, H. (1989). Projectwochen. Weinheim: Beltz. Κογγούλης, Ι. (2000). Η σχολική τάξη ως κοινωνική οµάδα και η συνεργατική διδασκαλία και µάθηση. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδη. Κοσµόπουλος, Α. (1990). Σχεσιοδυναµική Παιδαγωγική του προσώπου. Αθήνα: Γρηγόρης. Κοσσυβάκη, Φ. (1998). Κριτική - Επικοινωνιακή ιδασκαλία. Αθήνα: Gutenberg. Ματσαγγούρας, Η. ( ). Θεωρία και πράξη της ιδασκαλίας. Αθήνα: Γρηγόρης. Ματσαγγούρας, Η. (1999). Θεωρία και πράξη της ιδασκαλίας. Αθήνα: Γρηγόρης. Ματσαγγούρας, Η. (2000). Στρατηγικές ιδασκαλίας: Η κριτική σκέψη στη διδασκαλία-πράξη. Αθήνα: Gutenberg. Ματσαγγούρας, Η. (2003). Η ιαθεµατικότητα στη σχολική γνώση. Αθήνα: Γρηγόρης. Meyer, H. (1995). Didaktische Modelle. Cornelsen: Verlag Scriptor. Μπαλάσκας, Κ. (1984). Κοινωνική θεώρηση της παιδείας. Αθήνα: Γρηγόρης. Παπανδρέου, Α. (1993). Μεθοδολογία της ιδασκαλίας. Λευκωσία: Κυριακίδη. Παπανούτσος, Ε. (1976). Η παιδεία, το µεγάλο µας πρόβληµα. Αθήνα: ωδώνη. Παπάς, Α. (1990). Μαθητοκεντρική διδασκαλία. Αθήνα: Βιβλία για όλους. Roehrs, H. (1984). Το κίνηµα της προοδευτικής εκπαίδευσης, µτφ. εληκωνσταντή- Μπουζάκη. Θεσσαλονίκη: Κυριακίδη. Schier-Loddenkemper, Η. (1980). Schule als Instanz sozialer und kreativer Lernprozesser. Muenchen: Reinhardt. Τσιρίµπας, Α. (1974). Γενική ιδακτική. Αθήνα: Ι. Χιωτέλη. Φλουρής, Γ. (1986). Η αρχιτεκτονική της ιδασκαλίας και η διαδικασία της µάθησης. Αθήνα: Γρηγόρης. Χρυσαφίδης, Κ. (2000). Βιωµατική- Επικοινωνιακή ιδασκαλία. Αθήνα: Gutenberg. 28

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες. Μέθοδος Project στις Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες. Μέθοδος Project στις Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες Μέθοδος Project στις Ερευνητικές Εργασίες Δομή παρουσίασης Θεωρητική παρουσίαση της Μεθόδου Project Εφαρμογές της μεθόδου Project Στάδια-σταθμοί υλοποίησης project Θεωρητική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. O ρόλος του εκπαιδευτικού στο µαθητοκεντρικό σχολείο. Βοηθητικός ρόλος

Θέµατα της παρουσίασης. O ρόλος του εκπαιδευτικού στο µαθητοκεντρικό σχολείο. Βοηθητικός ρόλος ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θέµατα της παρουσίασης O ρόλος του εκπαιδευτικού στο µαθητοκεντρικό σχολείο Σακελλαρίου Κίµων Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003).

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Δ.Ε.Π.Π.Σ. : Οργανωμένο σύστημα εργασίας, το οποίο σκιαγραφεί τι πρέπει να μάθουν τα παιδιά, τις διαδικασίες με τις οποίες επιτυγχάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Μέθοδος Project Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτική μαθημάτων Ειδικότητας

ιδακτική μαθημάτων Ειδικότητας ιδακτική μαθημάτων Ειδικότητας Ασημίνα Κοντογεωργίου 2010-2011 2 2.Ποιοι θα είναι οι μαθησιακοί στόχοι; 3.Πώς θα εξασφαλίσετε την υλοποίησή τους; 4.Για τις Συνθήκες υλοποίησης του Project: Πότε και πώς

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Ο εικοστός πρώτος αιώνας θα µπορούσε εύκολα να χαρακτηριστεί ως τεχνολογικός αιώνας µιας και τα νέα δεδοµένα µαρτυρούν αύξηση της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή,

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ PROJECT

Ι) ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ PROJECT Ι) ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ PROJECT Μέθοδος Project Ως «µέθοδο Project» µπορούµε να θεωρήσουµε τον τρόπο της «Οµαδικής διδασκαλίας στην οποία συµµετέχουν αποφασιστικά όλοι

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια»

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» «ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» 1 ο Γενικό Λύκειο Πάτρας Ερευνητική Εργασία Β Τάξης Σχολικού έτους 2012-2013 Ομάδα Ε Ας φανταστούμε μία στιγμή το σχολείο των ονείρων μας.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ Θανόπουλος Σωτήρης Καλλιβωκάς ηµήτρης Καλογήρου Θωµαή Καρακίτσου Βασιλική Μακρή Κατερίνα Χριστόπουλος Νίκος Σχολείο Αθήνας Σχολείο Χανίων Θανόπουλος Σωτήρης Καλλιβωκάς

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο : Σύμφωνα με το Δ.Ε.Π.Π.Σ., ο παιδαγωγικός ρόλος ανανεώνεται, αναθεωρείται, αναβαθμίζεται, προκειμένου να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Κωνσταντίνος Δαφνάς, MSc. Ψυχολόγος Κωνσταντίνος Φύσσας, ΜΑ., Ψυχοθεραπευτής

Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Κωνσταντίνος Δαφνάς, MSc. Ψυχολόγος Κωνσταντίνος Φύσσας, ΜΑ., Ψυχοθεραπευτής Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κωνσταντίνος Δαφνάς, MSc. Ψυχολόγος Κωνσταντίνος Φύσσας, ΜΑ., Ψυχοθεραπευτής Εισαγωγικά Η παιδαγωγική του Σχεδίου Εργασίας ή μέθοδος Project βασίζεται στην

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα Στιλ Αγωγής Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται από τους σκοπούς της Σχέση σκοπών-μέσων

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή]

Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] 41 Διαγώνισµα 121 Κριτική Κείµενο [Η αξιολόγηση του µαθητή] Η αξιολόγηση των µαθητών στο σχολείο είναι µια διαδικασία στενά συνυφασµένη µε τη διδακτική πράξη και κατ επέκταση µε τη συνολική κοινωνική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας.

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1 Εισαγωγή Στη σημερινή παρουσίαση εξετάζεται και αναλύεται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΑ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ 1. Η κοινωνικοποίηση του παιδιού θεωρείται ότι είναι μία διαδικασία κυρίως: Α. Γνωστικής και συναισθηματικής μάθησης Β. Ψυχικής και σωματικής ωρίμανσης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση

Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Π Α Ι Α Γ Ω Γ Ι Κ Ο Τ Μ Η Μ Α Η Μ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Κ Π Α Ι Ε Υ Σ Η Σ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Τ Η Ν Ε Κ Π Α Ι Ε Υ Σ Η Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή Ενότητα 8 η : Η σημασία της ποιότητας της σχέσης εκπαιδευτικού-μαθητή Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο:

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο: Περίληψη Προτείνεται ένα διδακτικό σενάριο για το μάθημα των Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στη Γ Γυμνασίου με τη χρήση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, συγκεκριμένα με το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Διαδικασία η γνώση ως ανάπτυξη υψηλών νοητικών λειτουργιών (

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο. Ταυτότητα:

Εκπαιδευτικό σενάριο. Ταυτότητα: Εκπαιδευτικό σενάριο Ταυτότητα: Τίτλος: Επί ασπαλάθων του Σεφέρη Τάξη: Β Λυκείου Δημιουργός: Ποντίκη Μαρία Το σενάριο δοκιμάστηκε στην τάξη. Διδακτικές ώρες : 2 ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Η χρήση πολλαπλών αναπαραστατικών

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Project: Η Αναζήτηση της Αλήθειας από Φιλοσόφους, Τραγικούς Ποιητές, ιδασκάλους άλλων Θρησκειών

Project: Η Αναζήτηση της Αλήθειας από Φιλοσόφους, Τραγικούς Ποιητές, ιδασκάλους άλλων Θρησκειών ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΠΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΠΣ (12-14 ΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2005) Project: Η Αναζήτηση της Αλήθειας από Φιλοσόφους, Τραγικούς Ποιητές,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΠΙΚΡΑΤΕΣΤΕΡΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΠΙΚΡΑΤΕΣΤΕΡΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος (Γ. Ε. Πυργιωτάκης) 15 Εισαγωγή (Γ. Ε. Πυργιωτάκης) 19 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΠΙΚΡΑΤΕΣΤΕΡΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ 1 Γενική εικόνα (Γ. Ε. Πυργιωτάκης) 25 2 Σύντομη ιστορική επισκόπηση (Γ. Ε. Πυργιωτάκης)

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση 390 παιδιά Το πλαίσιο εφαρμογής 18 τμήματα Μονάδα Ειδικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Σκεπτικό της δραστηριότητας Βασική ιδέα του σεναρίου

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Σκεπτικό της δραστηριότητας Βασική ιδέα του σεναρίου ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Τίτλος: Ο Σωκράτης και η εποχή του Συγγραφέας: Καλλιόπη Στυλιανή Κοντιζά Γνωστικό Αντικείμενο: Ανθολόγιο Φιλοσοφικών Κειμένων Τάξη: Γ Γυμνασίου Κείμενο: Κεφάλαιο 3 ο : Σωκράτης και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών και Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΚΑΤΖΙΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΤΕΕ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΠΕ

Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών και Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΚΑΤΖΙΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΤΕΕ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΠΕ Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών και Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΚΑΤΖΙΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΤΕΕ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΠΕ Για πρώτη φορά στην ιστορία προετοιμάζουμε τα παιδιά για ένα μέλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Συμμετοχή στο Πρόγραμμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ Σχολική χρονιά: 2015-2016 ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος ΟΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Γεωγραφία, Γλώσσα 3. Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις τ

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος ΟΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Γεωγραφία, Γλώσσα 3. Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις τ ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Οι συγκοινωνίες» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκϖαίδευση αϖό Αϖόσταση ΤΕΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος Γράψτε ένα τίτλο για το σενάριο Η χώρες της ευρωπαϊκής Ένωσης 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Σε περίπτωση που

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος Γράψτε ένα τίτλο για το σενάριο Η χώρες της ευρωπαϊκής Ένωσης 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Σε περίπτωση που ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Οι χώρες της ΕΕ» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Διαθεματική-διεπιστημονική προσέγγιση Η παραδοσιακή διάταξη των περιεχομένων, η οποία σήμερα εφαρμόζεται ευρύτερα, ακολουθεί την αρχή των επιστημών, δηλαδή την διάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes).

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes). ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση Ενότητα 6: Μέθοδος project - Πολιτισμός και σχολείο - Διδασκαλία σε ομάδες Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών «Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών Ρωτώ τον εαυτό μου Κάνε αυτήν την απλή ερώτηση στον εαυτό σου, κάθε πρωί στην πορεία σου για το

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Θεωρητική Κατεύθυνση) Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Θεωρίες μάθησης για τις ΤΠΕ Συμπεριφορισμός (behaviorism) Γνωστικές Γνωστικής Ψυχολογίας (cognitive psychology) Εποικοδομητισμός (constructivism)

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ

ΤΗΛΕ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Σχολεία ϖου συµµετέχουν 5ο ηµοτικό σχολείο Κέρκυρας 2ο ηµοτικό σχολείο Νάξου Σχολική χρονιά 2005-2006 ιδακτική µεθοδολογία ΤΗΛΕ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Περίοδος ϖροετοιµασίας Τηλεδιάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Β Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης

Μαθηματικά Β Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Μαθηματικά Β Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Ο μαθητής σε μια σύγχρονη τάξη μαθηματικών: Δεν αντιμετωπίζεται ως αποδέκτης μαθηματικών πληροφοριών, αλλά κατασκευάζει δυναμικά τη μαθηματική γνώση μέσα από κατάλληλα

Διαβάστε περισσότερα

το σύστηµα ελέγχει διαρκώς το µαθητή,

το σύστηµα ελέγχει διαρκώς το µαθητή, Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Ένας νηπιαγωγός, προκειµένου να διδάξει σε παιδιά προσχολικής ηλικίας το λεξιλόγιο των φρούτων Σωστό και λαχανικών που συνδέονται µε τις διατροφικές συνήθειες µας, δε ζητάει

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ. ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 60%)

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ. ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 60%) ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 70 ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Ειδική Διδακτική και Παιδαγωγικά Γενική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Ο διάλογος και οι ομαδικές δραστηριότητες στην τάξη (5538)

Κείμενο Ο διάλογος και οι ομαδικές δραστηριότητες στην τάξη (5538) Κείμενο Ο διάλογος και οι ομαδικές δραστηριότητες στην τάξη (5538) Η τυπική διαδικασία καθημερινής επικοινωνίας εκπαιδευτικού-μαθητή στην τάξη και στο σχολείο δεν αφήνει πολλά περιθώρια στον μαθητή να

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ. Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ. Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Περιληπτικά Τα δομικά στοιχεία της διδασκαλίας και βασικά ερωτήματα του διδάσκοντος Διάγραμμα διδασκαλίας Βασικά μοντέλα /

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE)

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) Βασιλοπούλου Ευαγγελία, Γιαννακόπουλος ηµήτρης, Εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Δρ Κώστας Χαμπιαούρης Επιθεωρητής Δημοτικής Εκπαίδευσης Συντονιστής Άξονα Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Ε Δημοτικού

Μαθηματικά Ε Δημοτικού Μαθηματικά Ε Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης 2014 Πέτρος Κλιάπης 12η Περιφέρεια Θεσσαλονίκης Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Εφαρµογή Μεθοδολογίας Υλοποίησης Η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε είναι η µεθοδολογία του ερευνητικού προγράµµατος Ο ΥΣΣΕΑΣ. Με βάση αυτό σχεδιάστηκαν τέσσερις τηλεδιασκέψεις. Τα στάδια υλοποίησης των

Διαβάστε περισσότερα

1 1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΜΠΕΔΩΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

1 1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΜΠΕΔΩΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 1 1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΜΠΕΔΩΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΙΤΛΟΣ Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία μεταμορφώνεται ΤΑΞΗ ΣΤ ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ Μια διδακτική ώρα(45 λεπτά) ΕΜΠΛΕΚΩΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα