ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ & ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Κάλλιον το προλαμβάνειν, παρά το θεραπεύειν. Ιπποκράτης ( π.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ & ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΚΑΡΚΙΝΟΣ. Κάλλιον το προλαμβάνειν, παρά το θεραπεύειν. Ιπποκράτης (460-377π."

Transcript

1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ & ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΚΑΡΚΙΝΟΣ Κάλλιον το προλαμβάνειν, παρά το θεραπεύειν Ιπποκράτης ( π.Χ)

2 Εισαγωγή Η πιθανή σχέση των διατροφικών συνηθειών και της ανάπτυξης διαφόρων κακοήθων νεοπλασμάτων έχει αποτελέσει αντικείμενο μεγάλων επιδημιολογικών μελετών, ενώ τα τελευταία χρόνια με την ταχεία διάδοση του διαδικτύου αποτελεί ένα ιδιαίτερα προσφιλές θέμα διαφόρων διαδικτυακών ιστότοπων. Το παρόν ενημερωτικό φυλλάδιο του Ινστιτούτου Μοριακής Ιατρικής και Βιοϊατρικής Έρευνας αποτελεί μία απλοποιημένη παρουσίαση από καταξιωμένους επιστήμονες των θεμάτων που συνήθως απασχολούν το ευρύ κοινό και για τα οποία υπάρχουν αντικρουόμενες πληροφορίες από διάφορες πηγές. Στόχος του φυλλαδίου αυτού είναι να υπάρξει μία έγκυρη ενημέρωση σχετικά με την πιθανή συσχέτιση συγκεκριμένων διατροφικών συνηθειών και την εμφάνιση των συχνότερων κακοήθων νεοπλασμάτων, δηλαδή των καρκινωμάτων του μαστού, του προστάτη και του παχέος εντέρου. Θεωρούμε ότι με αυτό τον τρόπο τονίζεται για ακόμη μία φορά ότι η πληροφορία που αναζητά το ευρύ κοινό στο διαδίκτυο ΔΕΝ στηρίζεται πάντοτε σε επιστημονική γνώση και κυρίως ότι η συμβουλή ειδικών θα πρέπει να αναζητείται για την ολοκληρωμένη αντίληψη θεμάτων που σχετίζονται με τις καθημερινές μας συνήθειες, όπως είναι στο συγκεκριμένο ενημερωτικό υλικό η πιθανή συσχέτιση της διατροφής με τον καρκίνο. Σωματικό Βάρος Διατροφή Φυσική άσκηση Πρόληψη Διατροφή & Καρκίνος 3

3 Διατροφικές Συνήθειες & Επίπτωση Καρκίνου του Μαστού Είναι από παλαιά γνωστή η σχέση της διατροφής με τον καρκίνο του μαστού. Σήμερα πιστεύουμε ότι μπορούμε να προλάβουμε μέχρι και το 9% των καρκίνων του μαστού αλλάζοντας τη δίαιτά μας. Επιπλέον, ένα 5% των περιπτώσεων της νόσου μπορεί να προληφθεί με τη διατήρηση σωστού σωματικού βάρους. Ο καρκίνος του μαστού είναι πιο σπάνιος σε χώρες όπου οι διατροφικές συνήθειες περιλαμβάνουν τη λήψη πολλών φυτικών τροφών και χαμηλές ποσότητες λίπους. Αν και οι επιστημονικές μελέτες έχουν συχνά διφορούμενα αποτελέσματα, οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι δύο κυρίως διατροφικοί παράγοντες επηρεάζουν την πιθανότητα προσβολής από καρκίνο του μαστού και κατ επέκταση μπορούν να τον προλάβουν: Η διατήρηση σωστού σωματικού βάρους Η υγιεινή διατροφή που περιλαμβάνει λίγα λίπη και άφθονες φυτικές ίνες Σωματικό Βάρος Ο απόλυτος αριθμός των προσλαμβανόμενων θερμίδων είναι σημαντικός. Η παχυσαρκία από μόνη της, ανεξάρτητα αν προέρχεται από υπερβολική κατανάλωση λίπους ή υδατανθράκων (αν και συνήθως τα δύο συνυπάρχουν), αποτελεί προδιαθεσικό παράγοντα καρκίνου του μαστού. Στην παχυσαρκία, λόγω του αποθηκευμένου λίπους στα λιποκύτταρα, τα παραγόμενα και κυκλοφορούντα οιστρογόνα αυξάνονται. Με τη σειρά τους τα οιστρογόνα ως οι κατ εξοχήν γυναικείες ορμόνες προκαλούν αύξηση των κυττάρων του μαστού και ως συνέπεια την αύξηση του κινδύνου ανάπτυξης καρκίνου από αυτά. Η διατήρηση σωστού σωματικού βάρους αποτρέπει αυτόν το «βομβαρδισμό» των κυττάρων του μαστού από μεγάλες ποσότητες οιστρογόνων και ο κίνδυνος κακοήθους εξαλλαγής παραμένει σε φυσιολογικά επίπεδα. Διατροφικά Συστατικά Λίπος Υπάρχουν σύγχρονες πολυεθνικές μελέτες, στις οποίες μάλιστα συμμετέχει και η Ελλάδα, οι οποίες καταδεικνύουν ότι οι γυναίκες που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες κορεσμένου λίπους διατρέχουν διπλάσιο κίνδυνο από εκείνες που διατρέφονται σωστά. Αν και δεν έχει αποδειχθεί με σαφήνεια η αιτιολογική αλληλουχία μεταξύ κατανάλωσης λίπους και καρκίνου του μαστού, βρέθηκε ότι το κορεσμένο λίπος αυξάνει την πιθανότητα ανάπτυξης του είδους του καρκίνου του οποίου η εξέλιξη εξαρτάται από τα οιστρογόνα (έχει δηλαδή οιστρογονικούς υποδοχείς). Υδατάνθρακες Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων υδατανθράκων σχετίζεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Δεν είναι ούτε εδώ γνωστή η ακριβής αιτιολογική αλληλουχία κατανάλωσης υδατανθράκων και καρκίνου, αλλά έχει βρεθεί ότι ο κίνδυνος ανάπτυξης της κακοήθειας αφορά όγκους που δεν έχουν σχέση με τα οιστρογόνα, δεν έχουν δηλαδή οιστρογονικούς υποδοχείς. Εξάλλου, η αυξημένη κατανάλωση υδατανθράκων προδιαθέτει σε παχυσαρκία, που και αυτή με τη σειρά της αυξάνει τον κίνδυνο. Φρούτα και Λαχανικά Οι φυτικές ίνες που βρίσκονται στα φρούτα και τα λαχανικά ελαττώνουν 4 Ινστιτούτο Μοριακής Ιατρικής & Βιοϊατρικής Έρευνας Διατροφή & Καρκίνος 5

4 τα επίπεδα των οιστρογόνων στις προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Αν και πάλι δε γνωρίζουμε πώς ακριβώς γίνεται αυτό, η μείωση των οιστρογόνων μειώνει και τον κίνδυνο του καρκίνου του μαστού. Πέραν της άμεσης σχέσης όμως, είναι αποδεκτό, ότι τα άτομα που καταναλώνουν ικανοποιητικές ποσότητες φυτικών ινών, διατηρούν σωστό σωματικό βάρος. Αυτό από μόνο του αποτελεί ασπίδα εναντίον της νόσου. Γαλακτοκομικά Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα γαλακτοκομικά προϊόντα σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού. Αυτό μπορεί να έχει σχέση με το ασβέστιο που περιέχουν. Φυτοοιστρογόνα και καροτενοειδή Τα φυτοοιστρογόνα είναι χημικές ουσίες που φυσικά υπάρχουν στα φυτά και έχουν παρόμοια δομή (αλλά και όχι ακριβώς την ίδια δράση) με τις κατ εξοχήν γυναικείες ορμόνες, τα οιστρογόνα. Οι λιγνάνες είναι τα συχνότερα απαντούμενα φυτοοιστρογόνα στη χώρα μας, βρίσκονται στις φυτικές ίνες, τους σπόρους, τα φρούτα και τα λαχανικά και η κατανάλωσή τους σχετίζεται πιθανώς με μείωση του κινδύνου για καρκίνο του μαστού, ιδίως μετεμμηνοπαυσιακά. Τα καροτενοειδή είναι φυσικές χρωστικές ουσίες που βρίσκονται στα καρότα, τις ντομάτες,το σπανάκι και αρκετά άλλα λαχανικά. Γενικά πιστεύεται ότι οι γυναίκες που έχουν υψηλά επίπεδα καροτενοειδών στο αίμα τους έχουν λιγότερες πιθανότητες να νοσήσουν από καρκίνο του μαστού. Τι μπορείτε να κάνετε σε 5 βήματα 1. Διατηρείτε σωστό σωματικό βάρος. Η ισορροπημένη διατροφή και η σωματική άσκηση βοηθούν. 2. Τρώτε άφθονα φρούτα και λαχανικά (πρακτικά ποικιλία από όλα τα είδη, πράσινα και όσα περιέχουν καροτενοειδή και ασβέστιο) Τουλάχιστον 5 μερίδες την ημέρα. Επίσης ψωμί ολικής αλέσεως, φασόλια, τσάι, καφέ και ξηρούς καρπούς με μέτρο. Καταναλώνετε γαλακτοκομικά, προτιμήστε όσα έχουν σχετικά χαμηλότερη περιεκτικότητα σε λίπος (αποβουτυρωμένα). 3. Αντικαθιστάτε το ζωικό λίπος και το βούτυρο στο μαγείρεμα με πολυακόρεστα λίπη, όπως φυτικά έλαια και ελαιόλαδο. Αποφεύγετε τα τηγανητά φαγητά, τα λιπαρά τυριά, τη μαργαρίνη, τα συντηρημένα φαγητά, τα αλλαντικά και τις σαλάτες με λιπαρές σάλτσες. 4. Αποφεύγετε την υπερβολική κατανάλωση υδατανθράκων και κυρίως γλυκόζης στα γλυκά, τις σοκολάτες, παγωτά, μπισκότα κλπ 5. Καταναλώνετε κανονικές ποσότητες πρωτεΐνης καλής ποιότητας. Τρώτε οργανικά κρέατα που προέρχονται από ζώα τα οποία δε λαμβάνουν ορμόνες και αντιβιοτικά. Αποφεύγετε το συντηρημένο κρέας (π.χ. αλλαντικά) που περιέχει λίπος, αλάτι και συντηρητικά. Πρωτεΐνες περιέχονται και στα ψάρια, το ασπράδι του αυγού, τα φασόλια και τις φακές. Επίσης στα πουλερικά και τη γαλοπούλα. Μιχάλης Κοντός MD, PhD Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής και Χειρουργικής Μαστού Ιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών 6 Ινστιτούτο Μοριακής Ιατρικής & Βιοϊατρικής Έρευνας Διατροφή & Καρκίνος 7

5 Διατροφικές Συνήθειες & Επίπτωση Καρκίνου του Προστάτη Προς το παρόν δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις μιας συγκεκριμένης αιτιολογικής σχέσης του καρκίνου του προστάτη με τη διατροφή. Μάλιστα, οι γενετικοί παράγοντες θεωρούνται ως η πιο σημαντική αιτία για την ανάπτυξη της νόσου. Ο εκτιμώμενος κίνδυνος νόσησης στη διάρκεια ζωής είναι 16,6 % για τους Λευκούς Αμερικανούς και 18,1 % για τους Αφρο-Αμερικανούς ενώ ο κίνδυνος θανάτου στη διάρκεια ζωής είναι 3,5 και 4,3 %, αντίστοιχα. Αντίθετα, οι άνδρες της κίτρινης φυλής έχουν το μικρότερο ποσοστό εμφάνισης καρκίνου του προστάτη. Yπάρχουν ενδείξεις που υποστηρίζουν τη σχέση του καρκίνου του προστάτη με τη διατροφή; 1. Η συχνότητα της νόσου στους έγχρωμους Αφρικανούς είναι σημαντικά μικρότερη εκείνης των Αφρο-Αμερικανών ενώ οι άνδρες της κίτρινης φυλής όταν μεταναστεύσουν και υιοθετήσουν τις διατροφικές συνήθειες του τόπου υποδοχής αποκτούν σταδιακά τον κίνδυνο νόσησης των Λευκών. 2. Υπάρχει μια σημαντική διαφορά μεταξύ της κλινικής επίπτωσης και του ποσοστού θνησιμότητας του καρκίνου του προστάτη. 3. Έχει διαπιστωθεί ότι ΔΕΝ συμπεριφέρονται παρόμοια όλοι οι καρκίνοι του προστάτη, καθώς οι πιο πολλοί παραμένουν σε λανθάνουσα κατάσταση και δεν εκδηλώνονται κλινικά. Για παράδειγμα, εστίες καρκίνου του προστάτη βρίσκονται στο 30% των ανδρών ηλικίας άνω των 50 ετών, ποσοστό που συνεχίζει να αυξάνεται με την ηλικία. Ποια είναι η πιθανή διασύνδεση καρκίνου προστάτη και διατροφής; Η διαφορά στον κίνδυνο νόσησης και τον κίνδυνο θανάτου απο καρκίνο του προστάτη μεταξύ των διαφόρων πληθυσμών της γης συνδέεται με το διατροφικό πρότυπό τους. Το γεγονός αυτό οδήγησε τους ερευνητές να προτείνουν διάφορους μηχανισμούς για να εξηγήσουν μια 8 Ινστιτούτο Μοριακής Ιατρικής & Βιοϊατρικής Έρευνας Διατροφή & Καρκίνος 9

6 πιθανή συσχέτιση της δίαιτας που περιλαμβάνει μεγάλες ποσότητες σε λίπος και κρέας και της ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη. Σύμφωνα με αυτές, η πλούσια σε λίπος διατροφή μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου μέσα από μια αλλαγή των κυκλοφορούντων ανδρογόνων ή μέσω των ελεύθερων ριζών που παράγονται από το μεταβολισμό ή τέλος μέσω προφλεγμονωδών μεταβολιτών των λιπαρών οξέων (όπως τα ειδικά λευκοτριένια και οι προσταγλανδίνες). Ποιες δίαιτες μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου προστάτη; Οι δύο δίαιτες που είναι γνωστό ότι συνδέονται με τη μακροζωία και τη μείωση των κινδύνων για εμφάνιση καρκίνου του προστάτη είναι η τυπική διατροφή της άπω ανατολής και η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή. Η πρώτη είναι πλούσια σε πράσινο τσάι, σόγια, λαχανικά, και ψάρια. Η δεύτερη είναι πλούσια σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά, ιδιαίτερα σε τροφές με αντι-καρκινικές ιδιότητες όπως το σκόρδο οι ντομάτες, το κόκκινο κρασί, το ελαιόλαδο και τα ψάρια. Και οι δύο δίαιτες είναι πτωχές σε θερμίδες, κόκκινο κρέας και λίπος. Αθανάσιος Παπατσώρης MD, MSc, PhD, FEBU, FES Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Ιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών 10 Ινστιτούτο Μοριακής Ιατρικής & Βιοϊατρικής Έρευνας Διατροφή & Καρκίνος 11

7 Διατροφικές Συνήθειες & Επίπτωση Καρκίνου του Παχέος Εντέρου Η συχνότητα του καρκίνου του παχέος εντέρου έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία 50 χρόνια και πλέον αποτελεί τον 3ο συχνότερο καρκίνο και την 3 η αιτία θανάτου από κακοήθεις όγκους. Αρκετοί παράγοντες κινδύνου φαίνεται να σχετίζονται με αυτή την αύξηση, μεταξύ των οποίων είναι η υιοθέτηση κακών διατροφικών συνηθειών, η παχυσαρκία και η μειωμένη φυσική δραστηριότητα. Η πλειοψηφία των καρκίνων του παχέος εντέρου εμφανίζεται στις βιομηχανοποιημένες χώρες. Έχει υπολογισθεί ότι η διατροφή μπορεί να ευθύνεται για περισσότερο από το 30% των θανάτων από καρκίνο του παχέος εντέρου και ότι οι διατροφικοί παράγοντες σχετίζονται με την εμφάνιση του 70-90% των νέων περιπτώσεων καρκίνου του παχέος εντέρου. Σχετίζεται η αυξημένη κατανάλωση κρέατος και λιπαρών τροφών με την εμφάνιση καρκίνου του παχέος εντέρου; 1. Υπάρχουν αρκετά δεδομένα που υποστηρίζουν ότι η αυξημένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος, ιδιαίτερα όταν είναι μαγειρεμένο σε υψηλές θερμοκρασίες, καθώς επίσης ζωϊκού και κορεσμένου λίπους (π.χ. τυριά και βούτυρο) σχετίζονται με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου. 2. Αντίθετα, η κατανάλωση πολυακόρεστων λιπαρών οξέων που περιέχονται κυρίως σε ψάρια φαίνεται να μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου. Αυτό οφείλεται κυρίως στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε ωμέγα-3-λιπαρά οξέα και α-λινολεϊκό οξύ. Όμως, θα πρέπει να τονισθεί ότι η χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής που περιέχουν αυτά τα λιπαρά οξέα ΔΕΝ έχει αποδειχθεί ότι μειώνει την επίπτωση των καρκινωμάτων του παχέος εντέρου. ότι οι Αφρικανικοί πληθυσμοί που έχουν αντίστοιχο διαιτολόγιο δεν εμφανίζουν συχνά τέτοια νεοπλάσματα. Βέβαια, στην υπόθεση αυτή δεν έχουν ληφθεί υπόψη πιθανές γενετικές ιδιαιτερότητες που χαρακτηρίζουν τους συγκεκριμένους πληθυσμούς. Φαίνεται, πάντως, ότι οι φυτικές ίνες βοηθούν στη γρήγορη κένωση του εντέρου και στην απενεργοποίηση πιθανών καρκινογόνων ουσιών. 2. Υπάρχουν αρκετά δεδομένα που δείχνουν ότι η κατανάλωση ασβεστίου και βιταμίνης D μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου, αν και ο μηχανισμός δεν είναι ακόμη ξεκάθαρος. Αντίστοιχα, υπάρχουν δεδομένα που δείχνουν ότι η μακροχρόνια χορήγηση σαλικυλικού οξέος μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης πολυπόδων του εντερικού βλεννογόνου, από τους οποίους αναπτύσσονται καρκινώματα του παχέος εντέρου σε ορισμένους ανθρώπους. 3. Το παχύ έντερο περιέχει τα περισσότερα βιοενεργά κύτταρα στον ανθρώπινο οργανισμό. Διάφορες τροφές είναι σε θέση να αλλάξουν την χλωρίδα του εντερικού βλεννογόνου και να οδηγήσουν στην παραγωγή ενδογενών καρκινογόνων ουσιών. 4. Με βάση αυτή την παρατήρηση υπάρχουν θεωρίες που υποστηρίζουν ότι η χορήγηση προβιοτικών εξουδετερώνει αυτή την ανεπιθύμητη αλλαγή της χλωρίδας και μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου. Υπάρχουν συγκεκριμένες τροφές με προβιοτική δράση (π.χ. σκόρδο, σπαράγγι κ.α.), ΑΛΛΑ η χορήγηση προβιοτικών συμπληρωμάτων διατροφής ΔΕΝ έχει φανεί ότι έχει παρόμοια δράση. Μιχάλης Καραμούζης MD, PhD Παθολόγος Ογκολόγος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ι.Μ.Β.Ε. Ποιες διαιτητικές συνήθειες μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου; 1. Η υπόθεση ότι η υψηλή κατανάλωση φυτικών ινών μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου στηρίχθηκε στην παρατήρηση 12 Ινστιτούτο Μοριακής Ιατρικής & Βιοϊατρικής Έρευνας Διατροφή & Καρκίνος 13

8 Συμπληρώματα Διατροφής: Βοηθούν ή Βλάπτουν? Τα τελευταία 20 χρόνια παρατηρείται αύξηση του ενδιαφέροντος αναφορικά με τη χρήση συμπληρωμάτων διατροφής. Τα προϊόντα αυτά διαφημίζονται παντού και αφορούν σχεδόν όλο το ηλικιακό φάσμα του πληθυσμού. Είναι προφανές ότι η διαφήμιση είναι δυνατόν να επηρεάσει τους καταναλωτές με αποτέλεσμα να παραπληροφορούνται ή να μη ζητούν οδηγίες από τους κατάλληλους επαγγελματίες υγείας που είναι και οι αρμόδιοι να υποδείξουν τα κατάλληλα προϊόντα για την κάθε περίπτωση. Τι εννοούμε όταν λέμε «συμπληρώματα διατροφής»; Τα «συμπληρώματα διατροφής» είναι συμπυκνωμένες πηγές θρεπτικών συστατικών ή άλλων ουσιών με θρεπτικές ή φυσιολογικές επιδράσεις, που κύριο σκοπό έχουν τη συμπλήρωση της συνήθους δίαιτας. Με ποιον τρόπο διατίθενται στο εμπόριο; Οι μορφές παρουσίασης των συμπληρωμάτων διατροφής είναι κάψουλες, χάπια, δισκία, σκόνη σε φακελάκια, φύσιγγες με υγρό διάλυμα, κα. Πως εξασφαλίζεται η άδεια κυκλοφορίας τους; Ο Ελληνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) είναι ο αρμόδιος κρατικός φορέας που εγκρίνει τη διάθεση των συμπληρωμάτων διατροφής. Ποιος μπορεί να διαθέσει τα σκευάσματα αυτά; Διατίθενται μόνο από τα φαρμακεία και χορηγούνται με ιατρική συμβουλή ή τη συμβουλή φαρμακοποιού χωρίς να απαιτείται συνταγογράφηση. Είναι αναγκαία η λήψη συμπληρωμάτων διατροφής; Είναι γενικά αποδεκτό πως μια δίαιτα, η οποία περιέχει τις ενδεδειγμένες αναλογίες και ποσότητες όλων των ομάδων τροφίμων, μπορεί να καλύψει επαρκώς τις διατροφικές μας ανάγκες. Τα συμπληρώματα διατροφής σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται για να διορθώσουν διατροφικές ανεπάρκειες ή να διατηρήσουν την επαρκή πρόσληψη ορισμένων συστατικών. Πως προέκυψε η ανάγκη λήψης αυτών των σκευασμάτων; Οι διατροφικές συνήθειες που προέκυψαν από τον τρόπο ζωής, την έλλειψη χρόνου, την βιομηχανοποίηση των τροφών, την έντονη προπόνηση σε περιπτώσεις αθλητών, την υπερβολική κατανάλωση αλκοολούχων ποτών, είχαν σαν αποτέλεσμα την πρόσληψη μικρότερων ποσοτήτων από τις αναγκαίες βιταμίνες και μεταλλικά στοιχεία που χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισμός. Κάποια άτομα του πληθυσμού που ανήκουν σε ειδικές κατηγορίες είναι πιθανό να χρειαστούν συμπληρώματα διατροφής, για να καλύψουν τις ελλείψεις αυτές. Ποια είναι τα συμπληρώματα διατροφής; Μερικά κοινά συμπληρώματα διατροφής είναι οι βιταμίνες, τα μεταλλικά στοιχεία, αμινοξέα, βότανα, εκχυλίσματα ιστών ζώων, φυτικές ίνες, πιπερόριζα (ginger), ω-3 λιπαρά οξέα, εχινάκεια (Echinacea), κα. Τι είναι οι αντιοξειδωτικές ουσίες; Ορισμένα συμπληρώματα διατροφής περιέχουν αντιοξειδωτικές ουσίες, οι οποίες θεωρητικά είναι δυνατό να εμποδίσουν ή να καθυστερήσουν την καταστροφή των κυττάρων. Υπάρχουν πολλά επιστημονικά δεδομένα που έχουν δείξει ότι όσοι καταναλώνουν φρούτα και λαχανικά, τροφές πλούσιες σε αντιοξειδωτικές ουσίες (όσπρια, κόκκινα ή μαύρα φασόλια, μαύρη σοκολάτα, καφέ μανιτάρια, φιστίκια Αιγίνης, αυγά, σταφίδες, πράσινο ή μαύρο τσάι, κ.α.), έχουν μικρότερο κίνδυνο εκδήλωσης πολλών ασθενειών. Πολλές ερευνητικές ομάδες έχουν ελέγξει αν τα αντιοξειδωτικά συμπληρώματα μπορούν να εμποδίσουν την εμφάνιση χρόνιων παθήσεων, όπως καρδιαγγειακά νοσήματα, κακοήθη νεοπλάσματα και καταρράκτη. Όλα τα 14 Ινστιτούτο Μοριακής Ιατρικής & Βιοϊατρικής Έρευνας Διατροφή & Καρκίνος 15

9 έως τώρα επιστημονικά δεδομένα συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι η χρήση αντιοξειδωτικών συμπληρωμάτων ΔΕΝ μειώνει το κίνδυνο εμφάνισης και εξέλιξης των παθήσεων αυτών. Ποια είναι τα οφέλη από την πρόσληψη συμπληρωμάτων διατροφής; Μερικά σκευάσματα μπορούν να εξασφαλίσουν την απαραίτητη πρόσληψη σημαντικών διατροφικών ουσιών. Άλλα, είναι δυνατόν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών. Παρ όλα αυτά, τα συμπληρώματα ΔΕΝ θα πρέπει να υποκαθιστούν μια ισορροπημένη δίαιτα που βασίζεται σε ποικιλία τροφών. Αντίθετα με τα φάρμακα, στα συμπληρώματα διατροφής ΔΕΝ πρέπει να αποδίδονται ιδιότητες αγωγής, διάγνωσης, πρόληψης ή θεραπείας νόσων. Αυτό σημαίνει πως στα προϊόντα αυτά, ΔΕΝ πρέπει να προβάλλονται ανάλογοι ισχυρισμοί και αξιώσεις, όπως για παράδειγμα ότι τα συμπληρώματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για «αγωγή καρδιακών νοσημάτων». Ποιες ομάδες πληθυσμού πιθανόν χρειάζονται χορήγηση συμπληρωμάτων; Άτομα που κάνουν αυστηρή δίαιτα με διατροφικούς περιορισμούς, οι καπνιστές, οι χορτοφάγοι, οι ωμοφάγοι, οι έγκυες, άτομα με αλλεργικά προβλήματα, άτομα που αναρρώνουν από ασθένειες ή επεμβάσεις καθώς και άτομα μεγάλης ηλικίας πιθανόν να χρειάζονται συγκεκριμένα κατά περίπτωση συμπληρώματα διατροφής. Υπάρχουν κίνδυνοι από την πρόσληψη συμπληρωμάτων διατροφής; Πολλά συμπληρώματα εμπεριέχουν ενεργά συστατικά που έχουν ισχυρές βιολογικές επιδράσεις στο ανθρώπινο σώμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τo γεγονός αυτό μπορεί να τα καταστήσει μη ασφαλή και έτσι να βλάψουν ή να περιπλέξουν την υγεία. Για παράδειγμα, οι ακόλουθες ενέργειες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επιβλαβείς, ακόμη και σε απειλητικές για τη ζωή, συνέπειες: 1. Συνδυαστική χορήγηση συμπληρωμάτων 2. Ταυτόχρονη χορήγηση φαρμάκων και συμπληρωμάτων 3. Πρόσληψη υπερβολικών ποσοτήτων μερικών συμπληρωμάτων, όπως βιταμίνης Α, βιταμίνης D και σιδήρου 4. Υποκατάσταση της ιατρικής συνταγογράφησης με συμπληρώματα 5. Μερικά συμπληρώματα μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες δράσεις πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από χειρουργικές επεμβάσεις Τι πρέπει να προσέχουμε όταν πρόκειται να προμηθευτούμε συμπληρώματα διατροφής; Παρά το γεγονός ότι τα οφέλη που προκύπτουν από ορισμένα συμπληρώματα διατροφής έχουν τεκμηριωθεί, οι ισχυρισμοί που προβάλλονται από κάποια άλλα συμπληρώματα μπορεί να παραμένουν αναπόδεικτοι. Σε αρκετές περιπτώσεις ισχύει η ρήση: «Είναι πολύ καλό για να είναι αληθινό». Ο καταναλωτής τέτοιων προϊόντων πρέπει να είναι προσεκτικός όταν από τα σκευάσματα αυτά υποστηρίζεται ότι είναι δυνατόν να υπάρξει γρήγορο και συνολικό θεραπευτικό αποτέλεσμα, ότι τα προϊόντα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αγωγή ή να θεραπεύσουν ασθένειες ή ότι είναι εντελώς ασφαλή και δεν έχουν παρενέργειες. Πρέπει επίσης να γίνει κατανοητό ότι: 1. Ο όρος «φυσικό προϊόν» ΔΕΝ σημαίνει και ασφαλές προϊόν 2. Δεν πρέπει να συμπεραίνεται ότι αν ένα προϊόν δεν βοηθά, τότε τουλάχιστον δεν μπορεί να βλάψει 3. Κατά την αναζήτηση προϊόντων στο διαδίκτυο, πρέπει να ανατρέχουμε σε αναγνωρισμένους επιστημονικούς οργανισμούς 4. Είναι απαραίτητη η επιστημονική συμβουλή για τη διάκριση ανάμεσα σε υπεύθυνη και τυφλή πληροφόρηση 5. Σε όλες τις περιπτώσεις εκείνο που προέχει είναι πάντα η ασφάλεια Αθανάσιος Μποτσώνης PhD Βιολόγος 16 Ινστιτούτο Μοριακής Ιατρικής & Βιοϊατρικής Έρευνας Διατροφή & Καρκίνος 17

10 Συμπεράσματα Η εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων από επιδημιολογικές μελέτες σχετικά με την επίδραση συγκεκριμένων διατροφικών συνηθειών στη συχνότητα εμφάνισης κακοήθων νεοπλασμάτων είναι εξαιρετικά δύσκολη λόγω της πολυπλοκότητας του ανθρώπινου οργανισμού αλλά και λόγω της ποικιλότητας των διατροφικών επιλογών και συνδυασμών. Πάντως, με βάση τα έως τώρα ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ, θεωρούμε ότι οι παρακάτω συστάσεις είναι επιστημονικά αποδεκτές και αρκετά ισχυρά τεκμηριωμένες. Η διατήρηση του σωστού σωματικού βάρους και η αποφυγή της παχυσαρκίας είναι πρωταρχικής σημασίας. Η φυσική δραστηριότητα για τουλάχιστον 30 λεπτά ημερησίως είναι απαραίτητη. Περιορίστε την κατανάλωση ενεργειακά πλούσιων τροφών (π.χ. τροφές πλούσιες σε λιπαρά). Αυξήστε την κατανάλωση λαχανικών, φρούτων και φυτικών ινών. Μειώστε την κατανάλωση κόκκινου κρέατος (π.χ. μοσχάρι, χοιρινό και αρνί) και αποφύγετε τα τυποποιημένα είδη κρέατος. Περιορίστε την καθημερινή κατανάλωση αλκοολούχων ποτών. Περιορίστε την κατανάλωση παστών φαγητών και φαγητών που τυποποιούνται με αλάτι. ΜΗΝ χρησιμοποιείτε συμπληρώματα διατροφής για την πρόληψη εμφάνισης κακοήθων νεοπλασμάτων! 18 Ινστιτούτο Μοριακής Ιατρικής & Βιοϊατρικής Έρευνας

11 To I.M.B.E. είναι πιστοποιημένο κατά ISO 9001:2008 από την TUV HELLAS, αρ. Πιστοπ Copyright 2014 I.M.B.E. All rights reserved Η εκτύπωση πραγματοποιήθηκε με την ευγενική χορηγία της εταιρείας SANOFI. Ινστιτούτο Μοριακής Ιατρικής & Βιοϊατρικής Έρευνας Πανεπιστημίου 56, 10678, Αθήνα τηλ./fax: w w w. i m i b e. g r

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας

Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Χάρις Μαραθεύτη Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος τηλ: 99-720235 email: harismaratheftis@hotmail.com Αντιοξειδωτικά στην διατροφή μας Τα τελευταία 50 χρόνια οι διατροφικές μας συνήθειες άλλαξαν δραστικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες

Συμπεριλάβετε στο καθημερινό σας διαιτολόγιο τροφές πλούσιες σε φυτιι,ές ίνες Η ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΘΕΜΕΛΙΟ ΓΙΑ ΜΙΑ ΖΩΗ Το πρόβλημα της παραπληροφόρησης στο θέμα της διατροφής είναι μεγάλο και τις περισσότερες φορές οδηγεί σε λανθασμένες εmλογές και εκτιμήσεις. Ένα στοιχείο που θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών

1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών. Φρέσκα Φρούτα. Μπανάνα, νεκταρίνια κ.α. Παστέλι. Μπάρες Δημητριακών Menu 16-Ιουνίου έως 4-Ιουλίου 2014 1 ο Καλοκαιρινό CAMP Ποδοσφαίρου για παιδιά ηλικίας 6-14 ετών Συσκευασμένο κοκτέιλ Φρούτων σε χυμό. Ροδάκινο, Αχλάδι, Σταφύλι, Ανανάς,Κεράσι, Παπάγια σε χυμό φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Παγκύπρια Μέρα Διατροφής 10-5-2009 Ποικιλία - Μέτρο Ισορροπία στην Διατροφή Η Παγκύπρια μέρα Διατροφής που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 10/5 (από το 2008) φέτος είναι αφιερωμένη στις βασικές αρχές της διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ. 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ. 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 2 ο ΓΕΛ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Β3 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2013-2014 ΜΑΘΗΤΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΑΤΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ 1 Η διατροφή κατά την εφηβική ηλικία έχει ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΝΤΑΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΣΩΣΤΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Η ΣΥΝΕΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Τα παιδιά ρυθμίζουν τη λήψη τροφής έτσι ώστε να ταιριάζει με τις σωματικές ανάγκες σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα Υπολιπιδαιμική Δίαιτα ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ Ψωμί ολικής αλέσεως, ζυμαρικά, φρυγανιές, ρύζι Κρουασάν, τσουρέκι, ζαχαρωμένα δημητριακά ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ Αποβουτυρωμένο γάλα, άπαχα τυριά, άπαχο γιαούρτι, ασπράδια αυγού,

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικά Προϊόντα Ιατροτεχνολογικά Προϊόντα Καλλυντικά Προϊόντα Βιοκτόνα Συμπληρώματα Διατροφής «Ειδική Διατροφή»: FSMP, αθλητών, παρασκευάσματα

Φαρμακευτικά Προϊόντα Ιατροτεχνολογικά Προϊόντα Καλλυντικά Προϊόντα Βιοκτόνα Συμπληρώματα Διατροφής «Ειδική Διατροφή»: FSMP, αθλητών, παρασκευάσματα Φαρμακευτικά Προϊόντα Ιατροτεχνολογικά Προϊόντα Καλλυντικά Προϊόντα Βιοκτόνα Συμπληρώματα Διατροφής «Ειδική Διατροφή»: FSMP, αθλητών, παρασκευάσματα για βρέφη και β βρεφικής ηλικίας, μεταποιημένες τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Aν. Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά Επιστημονική Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Page1 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΗΜΕΡΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ 10 η ΜΑΙΟΥ 2014 Θέμα: Τρώω σωστά και ισορροπημένα και το απολαμβάνω! «Μεσογειακή Διατροφή και η Αξία

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στα ρευματικά νοσήματα.

Διατροφή στα ρευματικά νοσήματα. Διατροφή στα ρευματικά νοσήματα. Γενικά: Τα ಸρεπτικά συστατικά που χρειάζονται για κάಸε ανಸρώπινο οργανισμό είναι περισσότερα από 50 διαφορετικά είδη. Κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες: α) Αυτά που δίνουν

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘ > 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η ραγδαία αύξηση των εκφυλιστικών παθήσεων (παχυσαρκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, αρτηριακή υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα) στη χώρα μας, που οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια

Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια Πρόγευμα: Μια απαραίτητη και υγιεινή συνήθεια www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

Οι πιο συχνές ερωτήσεις σχετικά με τη διατροφή και τον καρκίνο

Οι πιο συχνές ερωτήσεις σχετικά με τη διατροφή και τον καρκίνο Οι πιο συχνές ερωτήσεις σχετικά με τη διατροφή και τον καρκίνο Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο καρκίνος αποτελεί δεύτερη αιτία θανάτου παγκοσμίως. Οι πιο συχνοί καρκίνοι εντοπίζονται στους

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2014-15

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2014-15 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2014-15 ΜΕ ΘΕΜΑ: Σωστή διατροφή και άσκηση για τους εφήβους ΚΑΙ ΥΠΟΕΡΩΤΗΜΑ: ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ -ΠΡΟΧΕΙΡΟ ΦΑΓΗΤΟ -ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΟΙ: ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΤΑΜΑΤΙΚΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Νίκος Κατσαρός Επιστ.Συνεργάτης ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ π.πρόεδρος ΕΦΕΤ

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Νίκος Κατσαρός Επιστ.Συνεργάτης ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ π.πρόεδρος ΕΦΕΤ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Νίκος Κατσαρός Επιστ.Συνεργάτης ΕΚΕΦΕ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ π.πρόεδρος ΕΦΕΤ EΙΣΑΓΩΓΗ Στίς 16 Οκτωβρίου 2010 εγκρίθηκε απο την UNESCO η Μεσογειακή Διατροφή ως μέρος της αϋλης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ESCAPE ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ Βασικές απαιτήσεις για τη διατροφή των αθλητών Τα τελευταία χρόνια οι αθλητικές επιδόσεις αυξάνονται αδιάκοπα. Η συνηθισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες

ΜΑΘΗΜΑ 1 ο. Οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 1.1 Ανακαλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες ΓΕΩΠΟΝΙΚΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑ ΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤΆ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 1 ο Οι διατροφικές ανάγκες των

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο καρκίνος; Τι προκαλεί τον καρκίνο; Μέτρα για την πρόληψη του καρκίνου

Τι είναι ο καρκίνος; Τι προκαλεί τον καρκίνο; Μέτρα για την πρόληψη του καρκίνου ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 Τι είναι ο καρκίνος; Ο καρκίνος είναι μια αρρώστια των κυττάρων. Όλοι οι διαφορετικοί τύποι καρκίνου ξεκινούν με τον ίδιο τρόπο: οι γενετικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ESCAPE MIA EKΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΑΙΟΣ 2013 ΕΡΓΑΣΙΑ 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 7:00-17:30 ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Δημήτριος Τσαβδαρίδης Παθολόγος Ογκολόγος, Διευθυντής Ε.Σ..Υ. Πρόεδρος Ο.Ε.Β.Ε.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. 7:00-17:30 ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Δημήτριος Τσαβδαρίδης Παθολόγος Ογκολόγος, Διευθυντής Ε.Σ..Υ. Πρόεδρος Ο.Ε.Β.Ε. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 7:00-17:30 ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Δημήτριος Τσαβδαρίδης Παθολόγος Ογκολόγος, Διευθυντής Ε.Σ..Υ. Πρόεδρος Ο.Ε.Β.Ε. 17:30-18:00 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Αναστασία Αναστασιάδου

Διαβάστε περισσότερα

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη).

μεσογειακή διατροφή και τα πλεονεκτήματα που αυτή έχει έναντι διατροφής άλλων λαών (π.χ. διατροφή άλλων λαών πλούσια σε λίπη). ΑΣΚΗΣΗ 1 Στην άσκηση αυτή ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός κάνει μια εισαγωγή στα παιδιά σχετικά με το πόσο απαραίτητη είναι η ισορροπημένη διατροφή στον οργανισμό μας. Προτείνεται να υπάρξει μια σύντομη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. 1 http://el.wikipedia.org/ 2 http://www.wikipedia.gr/

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. 1 http://el.wikipedia.org/ 2 http://www.wikipedia.gr/ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η Μεσογειακή διατροφή παρουσιάζει ένα μοντέλο διατροφής στο οποίο διαφοροποιείται από χώρα σε χώρα της Μεσογείου.Άλλο στην Ισπανία, την Ιταλία,την Ελλάδα και την Γιουγκοσλαβία 1. Επίσης

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

4 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΦΗΒΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013 2014

4 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΦΗΒΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013 2014 4 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΦΗΒΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013 2014 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ Ο αθλητισμός είναι η συστηματική σωματική καλλιέργεια και

Διαβάστε περισσότερα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. Μπορεί να μην έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών όπως άλλα λαχανικά,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος:

Τίτλος προγράμματος: ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Τίτλος προγράμματος: «Ισορροπημένη διατροφή Η αξία του πρωινού» Τάξη: Ε Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2012-13

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα

Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα Αιγίδες Επιστημονικών Εταιρειών στα Τρόφιμα Ποια η κατάσταση σε Ελλάδα και διεθνώς; Που οδεύουμε και ποιες οι προϋποθέσεις; Aντώνης Ζαμπέλας Πρόεδρος ΕΦΕΤ Αναπλ. Καθηγητής Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΧΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΙΑ ΜΑΡΙΑ ΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ

ΒΛΑΧΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΙΑ ΜΑΡΙΑ ΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΒΛΑΧΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΙΑ ΜΑΡΙΑ ΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΜΠΡΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ Τρόφιμο ονομάζουμε οποιαδήποτε ουσία ή προϊόν, είτε αυτό έχει υποστεί πλήρη ή μερική επεξεργασία είτε όχι, το οποίο μπορεί να καταναλωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» - 1 - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» ΘΕΜΑ : «Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ» Ο άνθρωπος προσλαμβάνει από το περιβάλλον του τροφές σε στερεά και υγρή μορφή. Τις επεξεργάζεται και ένα μέρος αυτών το παρακρατεί ενώ το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : «ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ» ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Κα ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Επιβλέπων καθηγητής: Μαρράς Σωτήρης Τάξη: Α Λυκείου Έτος: 2013-2014 Περίγραμμα παρουσίασης: Τα βασικά αίτια της παχυσαρκίας. Oι συνέπειες της παχυσαρκίας. Oι τρόποι αντιμετώπισης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων»

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας «Η διατροφή των εφήβων» Υπεύθυνη καθηγήτρια: Παχιαδάκη Άννα Ομάδα μαθητών Β Τάξης Λυκείου: Αλεβυζάκη Ευανθία, Καλαγασίδη Βάλια, Καλοειδάς Αντώνης, Λεμονάκης Μάριος, Πετράκης Αντώνης,

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

επίκεφαλής Φροντίδα ΣΤΗΝ ΤΡΙΧΑ ΣΤΗΝΟΜΟΡΦΙΑΜΑΣ

επίκεφαλής Φροντίδα ΣΤΗΝ ΤΡΙΧΑ ΣΤΗΝΟΜΟΡΦΙΑΜΑΣ Απο την ιλιαδα κλαγκου Φροντίδα επίκεφαλής Δεν ειναι λιγες οι φορες που τα μαλλια σας, ιδιωσ μετα τις καλοκαιρινες διακοπες, παρουσιαζουν προβληματα. Ρωτησαμε τους ειδικους και μαθαμε τι τα ταλαιπωρει

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις

Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις Η διατροφική πρόσληψη των παιδιών και εφήβων της Κύπρου ηλικίας 6-18 ετών καθώς και η συμμόρφωσή τους στις εκάστοτε διατροφικές συστάσεις Δρ Ελενα Φιλίππου, Δρ Μιχάλης Τορναρίτης, Δρ Χαράλαμπος Χατζηγεωργίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ..

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΙΚΡΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΗΜΕΡΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ.. Γνωρίζοντας τις ομάδες τροφίμων μέσω της πυραμίδας... Τα τρόφιμα τα οποία καταναλώνουμε και κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ

ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΟΣΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΥΠΟΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ 30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΤΡΑΓΙΚΑ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ 1) ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. Περιεχόμενα 18/06/2014

Στόχοι. Περιεχόμενα 18/06/2014 Ερωτηματολόγιο γνώσεων μεσογειακής διατροφής, ελαιόλαδου 1. Tα βασικά στοιχεία της σωστής διατροφής είναι : Ισορροπία, Μέτρο, Ποικιλία, Μόνο φυτικές τροφές Παγκύπρια Ημέρα Διατροφής: «Τρώω σωστά και ισορροπημένα

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, M.Sc. Διαιτολόγος - διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, MSc Διαιτολόγος-διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα