ΔΥΟ ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΙ ΤΑΦΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΥΟ ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΙ ΤΑΦΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΔΥΟ ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΙ ΤΑΦΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Μέ τις σωστικές άνασκαφές, που έγιναν παλιότερα σέ διάφορα οικόπεδα τής Θεσσαλονίκης, ήρθε στο φως ένας μεγάλος αριθμός τάφων από τό δυτικό νεκροταφείο τής άρχαίας πόλεως. Σ αυτούς συγκαταλέγονταν κυρίως τάφοι των ύστερων ρωμαϊκών χρόνων, πού βρέθηκαν στις κλινικές τής Κτηνιατρικής Σχολής καί στά οικόπεδα των εργατικών κατοικιών τοϋ συνοικισμού «Άξιός»1. Άπό τήν παλαιοχριστιανική περίοδο τά πιο γνωστά παραδείγματα είναι ό τάφος στό συνοικισμό «Ραμόνα»12 καί ό τάφος τού Εύστοργίου στήν οδό Νίγδης3. Στήν περιοχή αμέσως έξω άπό τά δυτικά τείχη4, κοντά στή Ληταία Πύλη, άποκαλύφθηκαν κατά τή διετία στά οικόπεδα των οδών Α γίου Νέστορος 8 καί Άπολλωνιάδος 18, μέ τήν εύκαιρία οικοδομικών εργασιών, δύο συστάδες άπό καμαροσκεπεΐς, κιβωτιόσχημους καί καλυβίτες τάφους5. Άνάμεσά τους ξεχώριζαν, για τον άξιόλογο τοιχογραφικό τους διάκοσμο, ένα θολωτό ταφικό κτίσμα άπό τό πρώτο οικόπεδο καί ένας μικρότερος καμαροσκεπής τάφος άπό τό δεύτερο (σχ. 1). 1. Ταφικό κτίσμα στην όδό 'Αγ. Νέστορος άριθμ. 8 Άποτελεΐται άπό έναν ορθογώνιο θάλαμο, μέ κατεύθυνση άπό βορρά προς νότον, μήκ. 2,45 μ., πλ. 2,20 μ. καί ΰψ. 2,60 μ. (σχ. 2). Καλύπτεται άπό ήμικυλινδρική καμάρα, ή οποία εξωτερικά γίνεται δίριχτη, σαμαρωτή. Γιά 1. Φ. Πέτσα, Χρονικά Αρχαιολογικά , «Μακεδονικά» 14(1974) 319 καί Εύθ. Τσιγαρίδα, ΑΔ, 1972, Β2 Χρονικά, σ. 565, σχ. 11, πίν. 507β. 3. St. Pelekanidis, Die Malerei der Konstantiniscben Zeit, «Akten des Vili Internationalen Kongresses für Christliche Archäologie», Trier 1965, σ. 230 κ.έ. 4. Τά ώς τώρα εύρήματα της περιοχές αυτής δίνουν τήν έντύπωση μιας μάλλον άριστοκρατικής κοινωνίας, έν άντιθέσει μέ άλλα σημεία τοϋ δυτικοϋ νεκροταφείου καί κυρίως προς τό λιμάνι, πού χρησιμοποιοϋνταν άπό τά λαϊκά στρώματα, βλ. Φ. Π έ τ σ α, δ.π., σ Ή άνασκαφική έρευνα έγινε μέ τήν έπίβλεψη τών άρχαιολόγων δίδος Αναστασίας Τούρτα καί κας Εύτέρπης Μαρκή. Τά σχέδια τών τάφων φιλοτεχνήθηκαν άπό τήν αρχιτέκτονα δ. Καλλιόπη Θεοχαρίδου.

2 374 Θεοχάρης Παζαράς Σχ. 1. Τοπογραφικό διάγραμμα τής περιοχής τοϋ δντικοϋ νεκροταφείου τής Θεαααλονίκης κοντά οτή Ληταία Πύλη τήν κατασκευή τών τοίχων έχουν χρησιμοποιηθεί άργοί λίθοι, ένώ γιά τήν καμάρα πλίνθοι καί ώς συνδετικό υλικό ασβεστοκονίαμα. Ή προσπέλαση στο θάλαμο γίνεται από τά δυτικά μέ ένα στενό, καμαροσκεπή διάδρομο, μήκ. 1,80 μ., πλ. 1 μ. καί ΰψ. 1,70 μ., πού καταλήγει μέ δύο βαθμίδες σε χαμηλή είσοδο, υψ. 1,50 μ., πλ. 0,65 (πίν. 2α). Σώθηκε τό μαρμάρινο κατώφλι καί τό επίσης μαρμάρινο περιθύρωμα. Μετά τήν είσοδο μεσολαβεί μιά στενή βαθμίδα, άπ οπού κατεβαίνει κανείς στο δάπεδο τού θαλάμου, πού βρίσκεται σέ βάθος 0,70 μ. καί είναι στρωμένο μέ μαρμάρινες πλάκες. Σέ μεταγενέστερη έποχή ό θάλαμος περικλείστηκε άπό τοίχους, πού όμως δεν πρέπει ν αποτελούσαν περίβολό του, μιά καί ό νότιος έκοψε εγκάρσια τό διάδρομο καί άπομόνωσε τήν είσοδο. Τό πιθανότερο είναι ότι οί τοίχοι ανήκαν στήν ύποθεμελίωση τής νεωτερικής κατοικίας πού κτίστηκε πάνω άπό τόν τάφο. Κάτω άπό τό δάπεδο τού θαλάμου καί κάθετα προς τόν κατά μήκος άξονα του ύπήρχαν δύο όρθογώνιες θήκες1 (διαστ. 1,80 X 0,80 X 0,80), πόύ χωρίζονταν μέ κοινό μεσότοιχο καί ήταν κατασκευασμένες άπό πλίνθους καί έπιχρισμένες εσωτερικά μέ ασβεστοκονίαμα (πίν. Ια). Ή προς νότον θήκη (Α) ήταν άθικτη, άλλά γεμάτη νερό πού άνέβλυζε άπό κάποια υπόγεια φλέβα. Σ αυτή βρέθηκαν τρία άθραυστα κρανία στή ΝΑ γωνία, ένα τέταρτο στήν άπέναντι ΒΔ γωνία, καθώς καί άλλα όστά διάσπαρτα σ όλη τήν έκτασή της. Ή θήκη περιείχε έπίσης δύο κυπελλόσχημα άγγεϊα μέ μικρό όριζόντιο χείλος, ένα άκέραιο unguentarium (πίν. 1 β, 1-3) καί ένα θραύσμα άπό γυάλινο άγγεϊο μέ ραβδώσεις. 1. Γιά τίς θήκες τίς κατασκευασμένες μέσα στό έδαφος χρησιμοποιείται ό όρος νποσόριον ή χαμοσάριον, βλ. Δ. Π άλλα, Σαλαμινιακά. Γ'. Οί τάφοι, ΑΕ, , σ. 171» δπου καί άναφορά στίς πηγές.

3 Δύο παλαιοχριστιανικοί τάφοι τής Θεσσαλονίκης 375 Αντίθετα ή προς βορράν θήκη (Β) είχε συληθεΐ άπό τυμβωρύχους, οί όποιοι κατέβηκαν στο θάλαμο άπό μιά όπή πού είχαν άνοίξει στήν καμάρα του. Παρ όλα αυτά κατά τον καθαρισμό τής θήκης βρέθηκε ένα σπασμένο γυάλινο σωληνοειδές άγγεϊο, ένα πήλινο unguentarium μέ όριζόντιο χείλος (πίν. 1β, 4) καί τέσσερα κρανία συγκεντρωμένα στή ΒΑ γωνία. Σχ. 2. Ταφικό κτίϋμα οτήν όδό 'Αγ. Νέβτορος 8. Κάτοψη καί τομές Τά πολλά οστά καί στις δύο θήκες δείχνουν ότι αύτές είχαν χρησιμοποιηθεί γιά περισσότερες άπό μιά ταφές, χωρίς να άπομακρύνονται τά παλιότερα λείψανα1. Οί τοίχοι τοϋ θαλάμου έσωτερικά είναι κατάγραφοι μέ τοιχογραφίες, άπό τις όποιες καλύτερα διατηρήθηκαν αύτές στή νότια καί δυτική πλευρά. Στούς υπόλοιπους τοίχους διασώζονται μόνο μερικά σπαράγματα πού δέν βοηθούν στήν άναγνώριση καί συμπλήρωση των κύριων θεμάτων τους. Ή διακόσμηση χωρίζεται μέ μιά πλατιά ταινία κόκκινου χρώματος σέ τρεις κύριες ζώνες. Ή κάτω ζώνη περιτρέχει όλους τούς τοίχους καί απομιμείται όρθογώνιες πλάκες όρθομαρμαρώσεως μέ φλεβώσεις πράσινες, κίτρινες καί καφετιές. Ανάμεσα στή ζώνη αυτή καί τό δάπεδο μεσολαβεί μιά 1. Για τή νεκρική συνήθεια τών άλλεπάλληλων ταφών, πού όφείλεται στή στενότητα νεκρικού χώρου, βλ. Δ. Π άλλα, δ.π., σ

4 376 Θεοχάρης Παζαρδς άλλη ζώνη άπό άνοιχτό ρόδινο χρώμα (πίν. 2α). Πρόκειται για τό λεγόμενο Inkrustationsstil, τή διακόσμηση δηλαδή τής επιφάνειας τοϋ τοίχου με έ- ναλασσόμενα διάχωρα, πού μιμούνται πολύχρωμη μαρμάρινη έπένδυση καί μάλιστα στήν άπλούστερη μορφή, χωρίς δηλαδή τοίχοβάτη, άκροτοίχια καί ένδιάμεσους πεσσούς1. Όλη τή μεσαία ζώνη τού δυτικού τοίχου καταλαμβάνει μιά θαλασσογραφία. Στό κέντρο είκονίζεται ένας γυμνός άνδρας ν αρμενίζει γαλήνιος Σχ. 3. Ταφικό κτίσμα στήν οδό 'Αγ. Νέστορος 8. 'Η θαλάσσια σκηνή στη δυτική πλευρά πάνω σ ένα ιστιοφόρο πλοιάριο. 'Ολόγυρά του κολυμπούν κάθε είδους καί μεγέθους ψάρια. Επίσης παριστάνονται καί οστρεα. Τό σώμα τού άνδρα ά- ποδίδεται μέ ρόδινο χρώμα, ένώ τών ψαριών μέ άποχρώσεις τού πράσινου καί καστανοκόκκινου, μέ κάποια προσπάθεια ύποδηλώσεως τής προοπτικής (σχ. 3, πίν. 2β, 3α). 1. St. Pelekanidis, δ.π., σ. 218, πίν Πρβλ. καί Θεοχ. Παζαρά, Νέες τοιχογραφίες τής ύστερης άρχαιότητας στή Θεσσαλονίκη, ΑΔ 30,1975, Μέρος Α'. Μελέται, σ. 159, όπου άναφέρονται συμπληρωματικά καί άλλα παραδείγματα άπό τόν έλλσδικό χώρο.

5 Δύο παλαιοχριστιανικοί τάφοι τής Θεσσαλονίκης 377 Στο τύμπανο τού νότιου τοίχου, πάνω άπό τήν είσοδο, μέσα σ έναν άνθισμένο κάμπο παριστάνονται άντωπά δύο πράσινοι παπαγάλοι, πού κρατούν μέ τά ράμφη τους γιρλάντα άπό λουλούδια μέ άνοιχτό καί βαθύ πορφυρό χρώμα. Άπό τή μεσαία ζώνη τού ίδιου τοίχου σώθηκε ή διακόσμηση μόνο δεξιά άπό τήν είσοδο. Μέσα σ έναν ορθογώνιο πίνακα άπό διπλές λεπτές γραμμές είκονίζονται μέ φυσιοκρατική απόδοση τρεις πράσινες μελιτζάνες (σχ. 4, πίν. 3β). Σχ. 4. Ταψικά κτίύμα ατήν οδό 'Αγ. Νέατορος 8. ΟΙ παπαγάλοι με τή γιρλάντα και ο πίνακας με τις μελιτζάνες ϋτή νότια πλευρά Άπό τήν τοιχογράφηση τής βόρειας στενής πλευράς διατηρήθηκαν τμήματα δύο μόνον διαχώρων πού απομιμούνται όρθομαρμάρωση, τό ένα μέ πράσινο χρώμα καί τό άλλο μέ κίτρινο, ένώ στήν όροφή διακρίνονται έλάχιστα ίχνη άπό λεπτά άνθη σέ διάφορα χρώματα. Έκ πρώτης όψεως τά θέματα αύτά δέν έχουν καθαρά χριστιανικό χαρακτήρα καί θά μπορούσαν νά κοσμούν καί έναν έθνικό τάφο. 'Ωστόσο ό μως μιά άλληγορική έρμηνεία τους σύμφωνα μέ τό πνεύμα τής νέας θρησκείας δέν πρέπει ν αποκλειστεί. Εξάλλου στήν πρώιμη περίοδο δέν ύπε-

6 378 Θεοχάρης Παζαρας ρίσχυαν υποχρεωτικά τα χριστιανικά θέματα1. Οί παπαγάλοι μέ τή γιρλάντα μέσα στον άνθισμένο κάμπο ύποβάλλουν τήν ιδέα του παραδεισιακού τοπίου, ένώ ή θαλάσσια σκηνή μέ το πλήθος των ΐχθύων πού περιστοιχίζουν το πλοιάριο, θά μπορούσε νά συμβολίζει τούς πιστούς σύμφωνα μέ τίς παραβολές του Κυρίου1 2. Επίσης στήν έκκλησιαστική φιλολογία συναντούμε πολύ συχνά το συμβολισμό των πιστών μέ τούς ϊχθεΐς. Έτσι ό Κλήμης ό Άλεξανδρεύς, στά τέλη τού 2ου καί στις άρχές τού 3ου αΐ., στον ύ μνο πού βάζει στο τέλος τού έργου του Παιδαγωγός, παρομοιάζει τον Χριστό μέ τον άλιέα πού σαγηνεύει μέ τή διδασκαλία του τούς άνθρώπους καί τούς «σώζει άπό τό πέλαγος τής κακίας»3. Ακόμη ό Τερτυλλιανός στο έργο του σχετικά μέ τό βάπτισμα χαρακτηρίζει τούς πιστούς ώς ΐχθύδια4. Γιά τή χρονολόγηση τού τάφου μπορούμε νά στηριχτούμε στήν άρχιτεκτονική μορφή τού κτίσματος, στά κεραμεικά εύρήματα, καθώς καί στον τοιχογραφικό διάκοσμο πού περιγράψαμε. Μιά πρώτη ένδειξη γιά πρώιμη χρονολόγηση άποτελεΐ ή άρχιτεκτονική μορφή τού κτίσματος, πού μέ τόν καμαροσκεπή θάλαμο, τό διάδρομο καί τή στενή θυρίδα, έντάσσεται στούς άρχαιότερους τύπους των καμαρωτών τάφων5. Ένα δεύτερο βοηθητικό στοιχείο μάς δίνουν τά κεραμεικά εύρήματα καί ιδιαίτερα αύτά τής σφραγισμένης θήκης (Α). Όπως ήδη προαναφέρθηκε, ή θήκη αύτή περιείχε άνάμεσα στ άλλα καί δύο κυπελλόσχημα άγγεΐα, πού είναι όμοια μέ αγγεία πού βρέθηκαν στις άνασκαφές τής Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών καί χρονολογούνται στά μέσα τού 3ου μ.χ. αί.6. Ή χρονολογία αύτή πρέπει νά θεωρηθεί καί ένα όριο post quem γιά τήν κατασκευή καί διακόσμηση τού τάφου. Άπό είκονογραφική καί τεχνοτροπική άποψη τό πλοιάριο καί ό έπι- 1. A. G r a b a r, The Beginnings of Christian Art, London 1967, σ «Πάλιν όμοια έστίν ή βασιλεία των ουρανών σαγήνη βληθείση είς τήν θάλασσαν καί έκ παντός γένους συναγαγούση. ήν, οτε έπληρώθη, άναβιβάσαντες έπί τον αίγιαλόν καί καθίσαντες συνέλεξαν τά καλά είς άγγη, τά δέ σαπρά έξω εβαλον» (Ματθ. 13, 47 κ.έ.). 3. «Σώτερ Ίησοδ... άλιεδ μερόπων των σωζομένων, πελάγους κακίας, ϊχθεΐς άγνούς κύματος έχθρου γλυκερά ζωή δελεάζων» (Κλήμ. Άλεξ., Παιδαγωγός 3, 12). 4. «Sed nos pisciculi secundum ΙΧΘΥΝ nostrum Jesum Christum aqua nascimur nec aliter quam in aqua permanendo salvi sumus» (Tertulliani, De Baptismo 1). 5. Δ. Π ά λ λ α, Οί χριστιανικοί καμαρωτοί τάφοι (καταγωγή καί λατρευτικοί ίδέαι), ΑΕ, 1937, σ υ. Η. S. Robinson, Pottery of the Roman Period, The Athenian Agora, vol. V, New Jersey 1959, PI. 14, K97 καί K103. Επίσης όμοιο κυπελλόσχημο άγγείο εχει βρεθεί καί στήν Ίσθμια, χρονολογούμενο πάλι στά μέσα τοδ 3ου μ.χ. αί., βλ. Ρ. Clement, Isthmia Excavations, ΑΔ 27(1972), Β' Χρονικά, σ. 230, IPR 71-73, PI. 168α.

7 Δύο παλαιοχριστιανικοί τάφοι τής Θεσσαλονίκης 379 βάτης του θά μπορούσαν νά συγκριθοΰν μέ τή σκηνή του Ιωνά πού ρίχνεται στή θάλασσα, στήν κατακόμβη των 'Αγίων Πέτρου καί Μαρκελλίνου, πού χρονολογείται στα τέλη του 3ου ai.1. Καί στις δύο παραστάσεις τά πλοιάρια είναι ιστιοφόρα καί έχουν κατά βάση τό ίδιο σχήμα- οί άνθρώπινες μορφές παρουσιάζουν τις ίδιες αναλογίες ώς προς τόν όγκο τοϋ σώματος καί τή σχέση τους μέ τό πλοιάριο καί έχουν παρόμοια κοντή κόμμωση. Ακόμη ή έπιλογή των χρωμάτων, οί απαλοί τους τόνοι, ή χρήση πλατιάς πινελιάς καί γενικά ή όλη ίλλουζιονιστική διάθεση φέρνουν πολύ κοντά τις δύο σκηνές. Τά δεδομένα λοιπόν τής κεραμεικής, άλλά καί τά ίδια τά στοιχεία τής ζωγραφικής οδηγούν μέ πολλή πιθανότητα τήν τοποθέτηση των τοιχογραφιών στό δεύτερο μισό του τρίτου αί. Εξάλλου στήν ίδια εποχή χρονολογούνται καί άλλοι τάφοι πού άνακαλύφθηκαν στήν περιοχή τού Πανεπιστημίου τής Θεσσαλονίκης καί κοσμούνται μέ τοιχογραφίες πού συνδύαζαν τό Inkrustationsstil μέ φυτικές, ζωϊκές καί άνθρώπινες μορφές σέ παρόμοια ίλλουζιονιστική τεχνοτροπία* 2, όπως καί στον τάφο πού εξετάζουμε. 2. Καμαροσκεπής τάφος στήν οδό Απόλλων ιάδος άριθμ. 18 Ό τάφος στό οικόπεδο τής όδοΰ Άπολλωνιάδος άκολουθεΐ τήν άπλούστερη μορφή των καμαρωτών τάφων (σχ. 1 καί 5). Άποτελεΐται άπό έναν όρθογώνιο καμαροσκεπή θάλαμο, διαστ. 2,04 x 0,91 - ϋψ. 1,40 μ., πού είναι προσιτός όχι άπό θυρίδα, αλλά άπό ένα στόμιο πού δημιουργεΐται μέ τή διακοπή τής συνέχειας τής καμάρας στό δυτικό άκρο της. Γιά νά διευκολύνεται ή κάθοδος προεξέχουν άπό τούς τοίχους πέτρες-βαθμίδες. Τό δάπεδο είναι στρωμένο μέ αμελές μαρμαροθέτημα. Ή δυτική πλευρά του είναι ελαφρά άνακεκλιμένη, σχηματίζοντας είδος προσκεφάλου γιά τό κεφάλι τού νεκρού. Ανάμεσα στά μάρμαρα υπάρχει καί ένα σπασμένο κομμάτι ενεπίγραφης πλάκας σέ δεύτερη χρήση: ΛΕΙΒ... ΤΗΛΟ... ΑΓΝΩ... ΩΑΝ... ΜΗΣ... Τό μεγαλύτερο μέρος τής ανατολικής στενής πλευράς τού τάφου καταστράφηκε άπό τό σκαπτικό μηχάνημα πού άνοιγε τά θεμέλια τής οικοδομής, πριν ακόμη ειδοποιηθεί ή Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (πίν. LA. Gr a bar, δ.π., πίν. 78, σ. 319, άριθμ St. P e 1 e k a n i d i s, δ.π., σ. 218 κ.έ., πίν. 6.

8 380 Θεοχάρης Παζαράς 4α). Νωρίτερα είχε καταστραφεϊ καί το μισό πρός τά δυτικά τμήμα τής καμάρας μέ τήν κατασκευή ένός άποχετευτικού άγωγοϋ για τις άνάγκες τής σύγχρονης κατοικίας πού ήταν κτισμένη πάνω στον τάφο. Αύτό είχε ώς συνέπεια νά γεμίσει ό θάλαμος χώματα καί νά κατακλύζεται άπό νερά, πού προκάλεσαν μεγάλη φθορά στις τοιχογραφίες, οί όποιες κοσμούν τά εσωτερικά τοιχώματα καί τήν οροφή. Οί έπιφάνειες των τοίχων χωρίζονται, όπως καί στον προηγούμενο τάφο, μέ μιά ταινία πορφυρού χρώματος σέ τρεις ζώνες (σχ. 6). Ή κάτω, πού άποτελεϊ καί ενα είδος βάσης γιά όλη τή διακόσμηση, άπομιμεΐται ορθογώνιες πλάκες όρθομαρμαρώσεως, άπό τέσσερις στις μακριές καί δύο στις στενές πλευρές. Τά μάρμαρα έχουν χρώμα πορφυρό ή υποκίτρινο μέ πορφυρές, καστανές καί μελανές φλεβώσεις. Ή επάνω ζώνη, πλάτους 0,10 μ. περιτρέχει όλη τήν επιφάνεια τών κατακόρυφων τοίχων στο ύψος τής Σχ. 5. Τάφος ατην οδό "Απολλωνιάδος 18. Κάτοψη και τομές γενέσεως τής καμάρας. Ή ταινία είναι διηρημένη σέ συνεχόμενα ρομβοειδή σχέδια, πού υποδηλώνουν πιθανόν γεισίποδες1, γιά νά διαχωρίζεται έτσι ή όροφή άπό τούς τοίχους. Οί παραστάσεις τής όροφής είναι πολύ κατεστραμμένες. Μπορεί ίσως νά διακρίνει κανείς ενα στεφάνι. Στή μεσαία ζώνη, πού είναι καί ή κύρια ζώνη, παριστάνονται σκηνές άπό τήν Παλαιά καί Καινή Διαθήκη, άνά μία στις στενές καί άνά δύο στις μακριές πλευρές. Νότια μακριά πλευρά. Στήν πλευρά αυτή παριστάνεται πρός τά άνατολικά ή Θυσία τού Αβραάμ καί πρός τά δυτικά ό Άδάμ καί ή Ευα έν τφ Παραδείσιο (σχ. 7, πίν. 4β, 5α, 6α). Ή Θυσία τού Αβραάμ είναι ή 1. Βλ. σαφή άπεικόνιση γεισιπόδων σέ ταφικό παλαιοχριστιανικό θάλαμο στή Νίκαια τής Μ. Ασίας, N. F ί r a 11 i, An Early Byzantine Hypogeum discovered at Iznik, Mélanges Mansel, Ankara 1974, πίν. 334, είκ. 132, σ. 926 καί ύποσημ. 8, όπου καί άλλα ά- νάλογα παραδείγματα.

9 Δύο παλαιοχριστιανικοί τάφοι τής Θεσσαλονίκης 381 καλύτερα διατηρημένη σκηνή άπό ολον το διάκοσμο του τάφου. Στον ά ξονα τής συνθέσεως στέκεται ο Αβραάμ, μέ το σώμα κατ ένώπιον καί το κεφάλι στραμμένο ελαφρά προς τά δεξιά. Τό πρόσωπό του είναι άγένειο, νεανικό καί έχει κοντά μαλλιά. Φορεΐ λευκό όρθόσημο χιτώνα καί λευκό Σχ. 6. Τάφος στην όδό Απόλλων ιάδος 18. 5Ανάπτυγμα τοιχογραφιών Σχ. 7. Τάφος στην όδό 5Απόλλωνιάδος 18. Ή Θυσία τον Αβραάμ και ό Άδάμ και η Ενα στον Παράδειαο έπίσης ίμάτιο. Στό άνασηκωμένο δεξί χέρι κρατά τη μάχαιρα, έτοιμος νά θυσιάσει τόν Ισαάκ. Αυτός, δεμένος πισθάγκωνα, γονατίζει προς τά δεξιά μπροστά σ εναν ψηλό μονολιθικό βωμό. Τό σώμα του περιορίζεται άπό σκούρα λεπτά καί σαφή περιγράμματα καί άποδίδεται μέ ελαφρό ρόδινο

10 382 Θεοχάρης Παζαρΰς χρώμα, πού στις καμπύλες γίνεται βαθύτερο προς το καστανοκόκκινο. Στήν κάτω αριστερή γωνία είκονίζεται ένα λευκό κριάρι μέ μιά κόκκινη ταινία στο λαιμό, πού φαίνεται νά προχωρεί προς τόν Αβραάμ. Από τήν επάνω αριστερή γωνία, σάν άπό τόν ουρανό, προβάλλει ενα χέρι κόκκινο μέ τήν επιγραφή άπό κάτω: ΦΩΝΗ. Είναι ή Dextera Domini, τό χέρι του Θεού, μέ τό όποιο δηλώνεται ή παρουσία του1. Ή ύπαρξη τού χεριού έξηγεϊ ίσως καί τή στροφή τής κεφαλής τού Αβραάμ προς τά δεξιά. Στήν παράσταση υπάρχουν καί άλλες επεξηγηματικές επιγραφές, όπως ΘΥ- CIA, ICAX1 2 3καί ABPAAC3. Στό συνεχόμενο προς δυσμάς διάχωρο είκονίζονται οί Πρωτόπλαστοι στον παράδεισο, τοποθετημένοι συμμετρικά δεξιά καί αριστερά άπό τό δέντρο τής γνώσεως. Ή παράσταση, ιδιαίτερα στό άνω μέρος, είναι πολύ κατεστραμμένη. Αριστερά στέκεται ο Άδάμ, άπ τόν όποιο διακρίνονται μόνο τά πόδια άπό τά γόνατα καί κάτω καί τμήμα τού βραχίονα τού άριστεροΰ χεριού του. Δεξιά ή Εΰα, καλύτερα διατηρημένη, άπλώνει τό δεξί χέρι στούς καρπούς τού δέντρου πού βρίσκεται άνάμεσά τους. Στον κορμό τού δέντρου ή επιγραφή: [Δ]ΕΝΔΡΟΝ. Τά περιγράμματα των γυμνών σωμάτων των πρωτοπλάστων δηλώνονται μέ λεπτή καστανόχρωμη γραμμή, ένώ τό υπόλοιπο μέρος μέ απαλό ρόδινο χρώμα, πού γίνεται πιό σκούρο προς τις καμπύλες γιά τήν απόδοση ίσως πλαστικότητος. Στον κάμπο υπάρχουν διάσπαρτα βελόσχημα άνθη, όπως άλλωστε καί στις υπόλοιπες συνθέσεις. Βόρεια μακριά πλευρά. Στό προς δυσμάς διάχωρο τής πλευράς αύτής έχουμε τό γνωστό επεισόδιο άπό τή διήγηση τής Παλαιάς Διαθήκης, τόν Δανιήλ έν μέσω τών λεόντων4 (σχ. 8, πίν. 5β). Τόν άξονα τής 1. Ή άπεικόνιση της παλάμης του Θεοϋ είναι ό τρόπος μέ τόν όποιο δηλώνεται ή θέλησή του στις περισσότερες παραστάσεις τής Θυσίας τού Αβραάμ, πρβλ. Δ. Παπανικόλα-Μπακιρτζή, Ανάγλυφες πλάκες τραπεζών τού Κυπριακού Μουσείου, Θεσσαλονίκη 1972 (δακτυλογραφημένη μεταπτυχιακή έργασία στό Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), σ. 6. Ωστόσο ή Γένεση λέγει ότι τή θέληση τού ΘεοΟ φανέρωσε στόν Αβραάμ έ νας άγγελος (Γεν. KB', 11-12). Ή έπιγραφή ΦΩΝΗ κάτω άπό τήν παλάμη τού ΘεοΟ άπηχεΐ προφανώς τή ρήση πρός τόν Αβραάμ: «καί άνευλογηθήσονται έν τφ σπέρματί σου πάντα τά έθνη τής γής άνθ ών ύπήκουσας τής έμής φωνής (Γεν. KB', 18-19). 2. Σέ έπιτύμβιες έπιγραφές στήν Αίγυπτο τών παλαιοχριστιανικών χρόνων συναντάται ό τόπος Ίσάκ, Μ. F. Lefebvre, Recueil des inscriptions greques - chrétiens d Egypte (1907), άριθμ. 71, 117, 491 καί Πρόκειται μάλλον γιά έξελληνισμένο τόπο τοο Αβραάμ. Ή ίδια έρμηνεία δίνεται καί άπό τόν R. Stichel, Die Namen Noes, seines Bruders und siener Frau, Göttingen 1979, σ. 18, ύποσημ. 21, όπου άναφέρονται καί άλλα παραδείγματα έξελληνισμένων έβραικών όνομάτων, όπως ΙΑΚΩΣ γιά τόν ΙΑΚΩΒ, ΙΩΝΑΘΑΣ γιά τόν ΙΩΝΑΘΑΝ κ.λ. 4. Δανιήλ ΙΒ',

11 Λύο παλαιοχριστιανικοί τάφοι τής Θεσσαλονίκης 383 συνθέσεως κατέχει ό Δανιήλ, όρθιος κατ ενώπιον μέ τά χέρια ανοιχτά σε στάση δεήσεως, φορώντας ποδήρη χειριδωτό χιτώνα. Αριστερά άπό τό κεφάλι του ή επιγραφή: ΔΑΝΙΗΛ. Ό Δανιήλ περιστοιχίζεται δεξιά καί αριστερά άπό δύο έξαγριωμένα λιοντάρια, καθισμένα στά πίσω πόδια, μέ ανυψωμένη τήν ουρά καί τό ένα Σχ. 8. Τάφος στην οδό Απόλλων ιάδος 18. 'Ο Δανιήλ εν μέσω των λεόντων καί ή περιστερά τον Νώε μπροστινό πόδι, έτοιμα νά κατασπαράξουν τον προφήτη. Καί στά λιοντάρια ακόμη ό τεχνίτης, όπως καί προηγουμένως στό δέντρο, αισθάνεται τήν άνάγκη νά βάλει τήν επεξηγηματική επιγραφή: ΛΕΩΝ. Στό άνατολικό διάχωρο πού τό μισό περίπου καταστράφηκε άπό τόν έκσκαφέα, διακρίνεται στήν άνω άριστερή γωνία πουλί πού πέτα προς τά δεξιά καί πού ταυτίζεται άπό τήν έπιγραφή μέ τήν περιστερά (σχ. 8, πίν. 6β). Κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται γιά τήν περιστερά πού πέτα προς τόν Νώε, ό όποιος θά άπεικονιζόταν στό κατεστραμμένο τμήμα. Τό ν άνήκε ή περιστερά στή σκηνή τής βαπτίσεως του Χριστού πρέπει μάλλον ν αποκλειστεί, γιατί στό τμήμα πού λείπει δύσκολα θά χωρούσαν οί δύο τουλάχιστον άπαραίτητες μορφές, τού Χριστού καί τού Ιωάννη. Δυτική στενή πλευρά. "Ολη τή δυτική στενή πλευρά καταλαμβάνει τό μαρτύριο τής πρωτομάρτυρος καί ίσαποστόλου Θέκλας (σχ. 9,

12 384 Θεοχάρης Παζαρδς πίν. 7α). Αριστερά είκονίζεται ή κάμινος σάν είδος κτιστής βωμόσχημης κατασκευής, όπου καίει ή φωτιά. Δίπλα ή έπιγραφή ΠΥΡ. Επάνω στήν κάμινο είναι άνεβασμένη ή Θέκλα σε στάση δεήσεως. Στο ύψος τοϋ κεφαλιού της ή έπιγραφή ΘΕΚ[ΛΑ], * θίοχαπλον tiré Σχ. 9. Τάφος στην οδό Απόλλωνιάδος 18. Αριστερά το μαρτυρώ της Θέκλας καί δεξιά ο Καλάς Ποιμήν Στήν άπέναντι πλευρά του διαχώρου παριστάνεται μιά ντυμένη μορφή μέ πολύπτυχο ίμάτιο, στραμμένη προς τη Θέκλα. TÒ κεφάλι δέν σώθηκε. Ή έπιγραφή δμως ΧΡΙΣΤΟΣ δέν άφήνει καμιά άμφιβολία γιά τήν ταύτιση τής μορφής μέ τον Χριστό, πού παρουσιάστηκε σέ δραμα στή Θέκλα κατά τή διάρκεια τοϋ μαρτυρίου της «έν ειδει Παύλου», όπως περιγράφεται στο συναξάριό της1. I. «Μηνί τφ αύτφ (Σεπτεμβρίφ) ΚΔ', 1. Άθλησιν της άγιας πρωτομάρτυρος έν γυναιξί καί άποστόλου Θέκλας. Αυτή γέγονεν έκ πόλεως Ίκονίου, μητρός Θεοκλείας τιΐ)ν εύγενών καί ένδοξων. Κατηχήθη δέ τόν λόγον τής πίστεως παρά Παύλου τού θείου άποστόλου, διδάσκοντος έν τφ Όνησκρόρφ οϊκφ... καί μετ αύτου γενομένη έν Αντιόχεια τής Πισιδίας καί τφ τής πόλεως ήγεμόνι έμφανισθεΐσα, θηρίοις έκδίδοται- μείνασα δέ τής έξ αύτών λύμης άλώβητος, ώς καί πρότερον τής καμίνου, είς ήν άπερρίφθη έν Ίκονίφ έκ νεφέλης ΰδατος καί χαλάζης αύτή έκχυθέντων καί πολλούς τόν άπιστων διαφθειράντων, έπί πλείον έπέτεινεν έαυτήν τφ τού Χρίστου πόθφ ήν γάρ αυτός ό Χριστός έν εϊδει Παύλου

13 a. Ταφικό χτίσμα στην οδό 'Αγ. Νέστορος κτιστές θήκες κάτω από το δάπεδο τοϋ θαλάμου Πίν. 1

14 Πίν. 2 a. Ταφικό κτίσμα στήν οδό 'Αγ. Νέστορος 8. Νότια ατενή πλευρά όπου ή εϊαοδος. 'Η κάτω ζώνη τοιχογραφιών με άπομίμηΰη ορθομαρμάρωσης β. Δυτική πλευρά τοϋ ταφικοϋ κτιάματος. Ή τοιχογραφία με τή θαλάσσια σκηνή

15 Πίν. 3 a. Λεπτομέρεια τον πίνακα 2β. Το πλοιάριο μ è τον επιβάτη β. Νότια πλευρά τον ταφικοϋ κτίύματος τής όδοϋ 'Αγ. Νέατορος παπαγάλοι με τή γιρλάντα και ό πίνακας μ è τις μελιτζάνες

16 Πίν. 4 a. Τάφος όδοϋ Απόλλωνιάδος 18. Άποψη άπό ανατολικά β. Τοιχογραφία τον τάφον τής όδοϋ Άπολλωνιάδος 18. 'Ο Άδάμ καί ή Ενα στον Παράδεισο

17 Πίν. 5

18 Πίν. 6 a. Λεπτομέρεια τον Πίν. 5α β. Τάφος τής όδον Άπολλωνιάόος 18. 'Η περιστερά τοϋ Νώε

19 β. 'Ο Καλός Ποιμήν στον lòto τάφο Πίν. 7

20 Πίν. 8 a. Τάφος Τ18 τής Θεολογικής Σχολής τον Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. 'Η θυσία τον Αβραάμ καί ή Έγερση τον Λαζάρου β. 'Ο Δανιήλ εν μέσω των λεόντων στον ίδιο τάφο

21 Δύο παλαιοχριστιανικοί τάφοι τής Θεσσαλονίκης 385 Ή λατρεία τής Θέκλας καί ή απεικόνιση σκηνών άπό τό βίο της ήταν πολύ προσφιλής στήν Ανατολή, διαδόθηκε όμως εν συνεχεία καί στή Δύση, όπου διατηρήθηκε σ όλον τόν Μεσαίωνα1. Στή Θεσσαλονίκη τό θέμα τού μαρτυρίου τής Θέκλας παρουσιάζεται για πρώτη φορά. Ή παράσταση μάλιστα τού τάφου είναι πιό πιστή στά ά- γιολογικά κείμενα, σέ σχέση μέ άλλα μνημεία, όπως π.χ. στό παρεκκλήσιο τής Εξόδου στό Khargeh τής Αίγύπτου, όπου ή Θέκλα είναι μόνη στήν πυρά* 2, 1 ενώ εδώ είκονίζεται καί ο Χριστός - Παύλος. Ανατολική στενή πλευρά. Ή πλευρά αύτή είχε καταστραφεί κατά τό μεγαλύτερο μέρος άπό τόν έκσκαφέα. Σώθηκε ή κάτω δεξιά γωνία, στήν όποια διακρίνονται δύο πόδια μέ υψηλά υποδήματα όρθιας μορφής καί τά τρία πόδια ζώου, πιθανόν προβάτου, διότι τά άκρα τών ποδιών του είναι δίχηλα (σχ. 9, πίν. 7β). Ή στάση τής μορφής σέ συνδυασμό καί μέ τήν παρουσία τού προβάτου καθιστούν πολύ πιθανή τήν άποψη ότι εδώ είχαμε τήν παράσταση τού Καλού Ποιμένα. Ή πρώτη διαπίστωση πού θά μπορούσε νά κάνει κανείς είναι ότι στον τάφο παρουσιάζεται ενα ολοκληρωμένο είκονογραφικό πρόγραμμα, στό ό ποιο υπερισχύουν κατά συντριπτική πλειοψηφία τά θέματα άπό τήν Παλαιό Διαθήκη σέ σχέση μ αυτά άπό τήν Καινή καί τά άλλα χριστιανικά κείμενα, φαινόμενο πού παρατηρεΐται άλλωστε καί στις κατακόμβες καί στις σαρκοφάγους3. Ιδιαίτερη σημασία εχει τό γεγονός ότι, μετά τόν τάφο φανείς αύτή» βλ. C. de Scmedt, J. de Backer κ.λ., Propylaeum ad Acta Sanctorum Novembris, Bruxelles 1902, Σεπτεμβρίου 24,1. Πρβλ. καί Βασιλείου Επισκόπου Σελεύκειας, Είς τάς πράξεις της άγιας άποστόλου καί πρωτομάρτυρος Θέκλης, συγγρα. φικφ χαρακτήρι, PG 85, 513 κ.έ. 1. L. Réau, Iconographie de Part chrétien, III, Paris 1959 στή λέξη Thècle, όπου καί βιβλιογραφία. Τό ίερό τής Θέκλας στό Μεριαμλίκ τής Κιλικίας ήταν σπουδαίος τόπος προσκυνήματος κατά τήν παλαιοχριστιανική περίοδο όχι μόνο γιά τή Μικρασία, άλλα καί γιά τή Δύση. Πολλοί πήγαιναν νά ίδοΰν τόν τόπο πού έζησε τά τελευταία χρόνια τής ζωής της ή Θέκλα καί νά προσκυνήσουν τόν τάφο της, βλ. B. B r e n k καί συνεργάτες, Spätantike und Frühes Christentum, Propyläen Kunstgeschichte, Supplementbänd I, Oldenburg 1977, σ. 162, άριθμ. 24, ό.π. και βιβλιογραφία. 2. Η. Stern, Les peintures du Mausolée «de l Exode» à El-Bagaouat, «Cah. Arch.» 11(1960) 96 κ.έ., είκ A. Grabar, ό.π., σ Στήν έπιλογή των σκηνών συνετέλεσαν πολύ οί νεκρικές προσευχές καί λειτουργίες, διότι σ αύτές άναφέρονται βιβλικά γεγονότα. Άν ληφθεΐ ύπόψη ότι οί χριστιανικές προσευχές έχουν Ιουδαϊκές προϋποθέσεις, έξηγεϊται ή μεγάλη θέση τήν όποια κατέχουν στις κατακόμβες οί σκηνές τής Παλαιάς Διαθήκης, βλ_ A. Grabar, ό.π., σ. 103, καί Γ. Σωτηρίου, Χριστιανική καί βυζαντινή Αρχαιολογία, έν Άθήναις 1962, σ. 84.

22 386 Θεοχάρης Παζαρδς πού άποκαλύφθηκε στο χώρο τής Θεολογικής Σχολής τού Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 19661, ό τάφος πού εξετάζουμε είναι ό δεύτερος στή Θεσσαλονίκη, άλλά καί άπό δσο μπορώ νά ξέρω σ ολόκληρο τό Ανατολικό Ιλλυρικό, πού κοσμείται μέ παραστάσεις άπό τόν κύκλο τής Παλαιάς καί Καινής Διαθήκης. Ό συμβολισμός όλων τών σκηνών πού απεικονίζονται στούς τέσσερις τοίχους τού τάφου έχουν έναν ολοφάνερο συμβολισμό: Άναφέρονται στήν έννοια τής λυτρώσεως άπό τό θάνατο καί τά μεγάλα δεινά (Καλός Ποιμήν, Θυσία τού Αβραάμ, μαρτύριο Θέκλας, Νώε)1 2 καί στή μακαριότητα τού Παραδείσου (Άδάμ καί Εύα). Γιά τή χρονολόγηση τών τοιχογραφιών τού τάφου πού εξετάζουμε μπορούμε νά στηριχτούμε σέ εσωτερικά καί εξωτερικά κριτήρια. Τό οργανωμένο είκονογραφικό πρόγραμμα καί ό ίστορικός-διηγηματικός χαρακτήρας τών τοιχογραφιών, όπως φαίνεται άπό τις ιστορικές λεπτομέρειες καί τις επεξηγηματικές επιγραφές μας οδηγούν στό συμπέρασμα ότι ή διακόσμηση τού τάφου δεν μπορεί νά έχει γίνει πριν άπό τήν έκδοση τού διατάγματος τών Μεδιολάνων στά 313, ή καλύτερα πριν άπό τήν επικράτηση τού Μ. Κωνσταντίνου καί τό θρίαμβο τής Εκκλησίας. Γιατί είναι γνωστό ότι οί βιβλικές σκηνές, πριν άπό τήν εποχή τού Μ. Κωνσταντίνου έχουν κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, παρουσιάζονται άτελεΐς καί μερικές φορές συγχέουν τά γεγονότα3. 'Ως terminus ante quem θά μπορούσε νά θεωρηθεί ή τελευταία περίοδος τής βασιλείας τού Κωνστάντιου Β', άπό τό 354 δηλαδή ως τό 361, διότι νόμισμά του4 αύτής τής έποχής βρέθηκε πάνω στήν οροφή τού τάφου Τ18 τής Θεολογικής Σχολής τού Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, πού προαναφέραμε, οί τοιχογραφίες τού οποίου μπορούν νά συγκριθοΰν μ αύτές τού τάφου τής όδοΰ Άπολλωνιάδος (πίν. 8α, β). Καί στά δύο τοιχογραφημένα σύνολα τά θέματα είναι κοινά, έκτος άπό μικρές διαφορές5, οί σκηνές συ 1. ΑΔ 21(1966) Χρον. Β', σ Πρβλ. A. Gr a bar, δ.π., σ. 102 κ.έ. 3. Γ. Σωτηρίου, δ.π., σ. 84 κ.έ. 4. Τό νόμισμα βρίσκεται στις νομισματοθήκες του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης καί είναι άνέκδοτο. α'. όψη: D.N. Constantius P. F. Aug. Προτομή αύτοκράτορα προς τά δεξιά μέ διάδημα στά μαλλιά. β'. όψη: Fel. temp, reparatio. Στρατιώτης πού προχωρεί πρός τ άριστερά καί λογχίζει πεσμένο ίππέα. Πρβλ. Carson-Hill-Kent, Late Roman Bronge Coinage (LRBC), London 1965, II, άριθμ Στόν τάφο τής Θεολογικής Σχολής άντί τής Θέκλας καί τών Πρωτοπλάστων είκονίζεται ή έγερση τού Λαζάρου καί ή ΐαση τού Παραλυτικού.

23 Δύο παλαιοχριστιανικοί τάφοι τής Θεσσαλονίκης 387 νοδεύονται άπό τις ίδιες έπεξηγηματικές επιγραφές καί ή τεχνική τής ζωγραφικής παρουσιάζει στενή συγγένεια, πράγμα πού σημαίνει ότι οί τάφοι είναι σύγχρονοι. 'Οπωσδήποτε οί τοιχογραφίες τού τάφου τής όδοϋ Άπολλωνιάδος έχουν περισσότερο σταθερό καί άνετο σχέδιο σέ σχέση μέ τον τάφο τής Θεολογικής Σχολής, αυτό όμως πρέπει να αποδοθεί στο διαφορετικό καλλιτέχνη καί όχι στήν εποχή. Μέ τά δεδομένα αύτά ή τοποθέτηση των τοιχογραφιών στά χρόνια τού Μ. Κωνσταντίνου ή τού διαδόχου του Κωνστάντιου Β' μπορεί νά θεωρηθεί άσφαλής. Σ αύτό εξάλλου συνηγορεί θετικά καί ή παράσταση τής θείας χειρός στή σκηνή τής Θυσίας τού Αβραάμ, πού εΐσάγεται στήν έπίσημη εικονογραφία αυτή τήν εποχή1, όπως δείχνει νόμισμα1 2 μέ τήν αποθέωση τού Μ. Κωνσταντίνου πού κόπηκε μετά τό θάνατό του στά 337 καί όπως προκύπτει άπό σχετική μαρτυρία τού Εύσέβιου3. Οί τοιχογραφίες των δύο αύτων τάφων, οί όποιες μάλιστα έκπροσωπούν δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους καί καλλιτεχνικές τάσεις, συμπληρώνουν τόν περιορισμένο σχετικά αριθμό των παλαιοχριστιανικών τοιχογραφιών στό Ανατολικό Ιλλυρικό καί συμβάλλουν στήν πληρέστερη γνώση τής ζωγραφικής κατά τήν παλαιοχριστιανική περίοδο. Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής θεοχαρης ΠΑΖΑΡΑΣ 1. Βλ. σχετ. A. G r a b a r, L empereur dans l art byzantin, Paris 1936, σ. 115, ύποσ Βλ. Carson-Hill-Kent, ό.π., I, άριθμ «Αλλά vöv γε ούκέτ άκοαϊς ούδέ λόγων φήμαις τόν βραχίονα τόν ύψηλόν τήν τε ούράνιον δεξιάν τού παναγάθου καί παμβασιλέως ήμών θεού παραλαμβάνουσιν, εργοις δ' ώς έπος είπεϊν καί αύτοϊς όφθαλμοϊς τό πάλαι μνήμη παραδεδομένα πιστά καί άληθή καθορωμένοις...» (Εύσέβιου, Έκκλησ. Ίστορ., X, 4, 6). Τό χωρίο προέρχεται άπό έγκωμιαστικό λόγο τού Εύσέβιου προς τόν έπίσκοπο Τύρου Παυλίνο, πού έκφωνήθηκε στά έγκαίνια τής βασιλικής τής Τύρου στά 314 (πρβλ. J. W. Crowfoot, Early Churches in Palestine, London 1941, σ. 6) ή σύμφωνα μέ άλλους γύρω στά 316 (J. Quasten, Patrology, III, Westminster Maryland 1963, σ. 343).

24 SUMMARY Theocharis Pazaras, Two Early Christian Tombs from the Western Cemetery of Thessaloniki. During the years , a series of tombs was discovered in the area of the western cemetery of Thessaloniki, outside the city walls, near the Letaian Gate. Among these tombs, two were most outstanding because of their noteworthy decoration. One tomb was found at 8 Agiou Nestoros Street and the other at 18 Apolloniados Street. 1. The Tomb at 8 Agiou Nestoros Street It is an hypogeum with a rectangular vaulted chamber. Into it leads a small passage of steps. Underneath the floor of the chamber are two boxchaped tombs, which are covered by marble slabs and contain remains of more than one burials. The interior of the chamber is decorated with frescoes of flowers, fruits, birds holding a garland and a maritime scene in which a nude man is sailing amongst a great variety of fish. This animal and vegetable decoration was combined with a band which imitated marble revetment (Inkrustationsstil). Although these subjects do not have a clearly defined Christian character at first, an allegorical interpretation within the spirit of the new religion seems quite plausible. The construction and decoration of the tomb can be placed at the 2nd half of the 3rd century, being determined by the architectural form of the building, the ceramic finds and the style of painting on the walls. 2. The Tomb at 18 Apolloniados Street It is a small vaulted tomb with an opening at the west end of the vault. A large section of the narrow eastern side had been destroyed by the machinary used during digging operations for the construction of a modern building. Internally, the tomb is covered with wall paintings which were severely damaged by flooding water and sand. The wall paintings represent scenes from the Old and New Testaments.

25 389 On two narrow sides the martyrdom of the first martyr Thecla and perhaps the Good Shepherd are depicted, while on each of the long sides there are two scenes : tne sacrifice of Abraham and Adam and Eve in Paradise on the south wall and Daniel in the den of lions and Noah with the dove on the north wall. On the lower band of the decoration there is an imitation of colored marble plaques. The entire iconographie programm of the tomb and the historical character of the biblical scenes show that its decoration could not have taken place before the edict of Mediolanon. A dating at the times of Constantine the Great or his successor Constantius II is reasonably safe. Both the monetary indications and the explanatory inscriptions accompanying the scenes defend this position. The iconography and the style of painting also correespond to this period. The wall paintings of the two tombs, which represent two different periods and artistic trends, somehow complete the limited number of early Christian wall paintings in Eastern Illyricum. They also contribute to a better understanding of painting in the early Christian period.

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ Λέγοντας παλαιοχριστιανική τέχνη εννοούμε την τέχνη που αναπτύχθηκε στους κόλπους της χριστιανικής θρησκείας από τους πρώτους χρόνους που εμφανίστηκε ο χριστιανισμός μέχρι τους

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΎ ΓΕΝΙΚΉ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΉΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆΣ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΊΩΝ/ΤΜΉΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β.

ΣΥΣΤΑΔΑ Β. Εικόνα 368. Κάτοψη των δύο τάφων της συστάδας Β. Εικόνα 369. Ο κιβωτιόσχημος Τ5 της συστάδας Β. 6 ΣΥΣΤΑΔΑ Β Στη ΝΔ γωνία του όμορου 153α και σε απόσταση περίπου 20 μ. βόρεια από την Α συστάδα, ανασκάφηκε ένας κιβωτιόσχημος και ένας καλυβίτης υστερορωμαϊκών επίσης χρόνων (ΕΙΚ. 368), που περιείχαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ Ηράκλειο, Οκτώβριος 2011 Σεπτέμβριος 2012 Μελέτη Νίκος Σκουτέλης & Φλάβιο Ζανόν Αρχιτέκτονες μηχανικοί Οδός Πατρός Αντωνίου

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Διεύθυνση Μουσείων Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΛΥΠΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΛΑΪΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Νοέµβριος 12 2014 13:20 Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Τι ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισµού για τις ανασκαφικές εργασίες στον τάφο της Αµφίπολης. Τι έδειξαν οι ανασκαφές

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 Ιμάτιο, Από τι υλικό είναι; - Πώς είναι (σχήμα); 1) Το ιμάτιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ TΡΙΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΧΩΡΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Σύμφωνα με επιγραφή του βόρειου τοίχου του ναού, ο ναός κτίστηκε το 1280 από τον Ιωάννη Μουτουλλά και τη σύζυγο του Ειρήνη.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ 1 Στη ΝΑ πλευρά του Διδυμοτείχου, ανάμεσα στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροποτάμου και το Σιδηροδρομικό σταθμό, υψώνεται ένας βραχώδης οχυρός λόφος γνωστός με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΒΕΡΓΙΝΑΣ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΒΕΡΓΙΝΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΒΕΡΓΙΝΑΣ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΒΕΡΓΙΝΑΣ Παρελθόν - Παρόν - Μέλλον Στ. Δρούγου Ομάδα εργασίας: καθηγήτρια κλασικής αρχαιολογίας ΑΠΘ Ν. Χατζηδάκης αρχιτέκτων ΔΠΜΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους.

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 3 Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. Αρχαϊκή, Κλασσική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή Περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Παναγιώτης Καπλάνης Διδάσκων: Ανδρέας Βλαχόπουλος Σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΚΡΗΤΙΚΟ ΣΤΕΝΟΜΕΤΩΠΟ ΚΑΜΑΡΟΣΠΙΤΟ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ. Βόλος Αρ. Πρωτ.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ. Βόλος Αρ. Πρωτ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ Βόλος Αρ. Πρωτ.: ΠΡΟΣ: Τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου Σας διαβιβάζω το υπ

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο Ιερό τοπικής λατρείας αφιερωμένο στον θεό Κάβιρο (γενειοφόρο θεό με στεφάνι κισσού στο κεφάλι και κάνθαρο στο χέρι υπόσταση του Διονύσου) και το Θεό Παίδα (θεϊκό παιδί

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο!

Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο! Ανδρόνικος: Είχα λοιπόν βρει, τον πρώτο ασύλητο μακεδονικό τάφο! Πήρα το τσαπάκι της ανασκαφής, που έχω μαζί μου από το 1952, έσκυψα στο λάκκο και άρχισα να σκάβω με πείσμα και αγωνία το χώμα κάτω από

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Θεματική περιοχή δραστηριότητας: Θεολογία Δημιουργός παρουσίασης: Ξανθή Αλμπανάκη Επικοινωνία: xalbanaki@gmail.com Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

AΝΑΠΛΑΣΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΛΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

AΝΑΠΛΑΣΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΛΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΡΓΟ: AΝΑΠΛΑΣΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΛΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ Για την σύνταξη της μελέτης Aνάπλασης τμήματος παραλιακής ζώνης Καλαμάτας συνεργάστηκαν: ΑΠΕΡΓΟΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 17 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ: «EΚΘΕΣΙΑΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG. 14 January 2013

LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG. 14 January 2013 LESSON 9 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΝΙΑ) REF : 101/011/9-BEG 14 January 2013 Up πάνω Down κάτω In μέσα Out/outside έξω (exo) In front μπροστά (brosta) Behind πίσω (piso) Put! Βάλε! (vale) From *** από Few λίγα (liga) Many

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΗ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ

ΜΟΝΗ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ ΜΟΝΗ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ Γιά τή μονή Διονυσίου, όπως καί γιά άλλες μονές του 'Αγίου Όρους, τα παρεκκλήσια αποτελούν ένα ενδιαφέρον τμήμα, γιατί σ αύτά, μαζί μέ τό καθολικό

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 19 Σεπτεμβρίου 2013 ΘΕΜΑ: «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ Γιώργος Κωστόπουλος Ένα από τα πιο διακριτά σημεία του εκτεταμένου αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Χερσονήσου βυζαντινής Χερσώνος, που

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική Ευρυδίκη Κεφαλίδου Η κεραμική είναι το πολυπληθέστερο και πιο συχνό αρχαιολογικό αντικείμενο. Με τη βοήθεια της κεραμικής: α) εντοπίζουμε μια αρχαιολογική θέση β) χρονολογούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ. 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6. 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ. 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6. 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160 ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΤΩΝ ΥΠΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ 1. Αστέρες Ανώτερου Ταξιάρχη Τάγματος Φοίνικα τεμάχια 6 2. Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας τεμάχια 160 3. Μετάλλια Ευδοκίμου Υπηρεσίας τεμάχια 160 4. Μετάλλια Αξίας και Τιμής

Διαβάστε περισσότερα