Iστορία του Mεσαιωνικού και του Nεότερου Kόσµου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Iστορία του Mεσαιωνικού και του Nεότερου Kόσµου"

Transcript

1 AΘANAΣIOΣ MΠOΣIOΣ Iστορία του Mεσαιωνικού και του Nεότερου Kόσµου ( ) Β ENIAIOY ΛYKEIOY Γενικής παιδείας ΠEPIΛHΠTIKH NOHMATIKH AΠO OΣH XPONOΛOΓIKOI ΠINAKEΣ AΠANTHΣEIΣ ΣTIΣ EPΩTHΣEIΣ TOY ΣXOΛIKOY BIBΛIOY ΠPOΣΘETEΣ EPΩTHΣEIΣ - AΠANTHΣEIΣ ΣXOΛIA ΣTA ΠAPAΘEMATA [ΠHΓEΣ] AΣKHΣEIΣ KAI AΠANTHΣEIΣ ΣYMΦΩNA ME TO NEO ΣYΣTHMA I AΣKAΛIAΣ KAI AΞIOΛOΓHΣHΣ ΕΚ ΟΣΕΙΣ Β Ο Λ Ο Ν Α Κ Η

2 Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει τη σφραγίδα των εκδόσεων ΒΟΛΟΝΑΚΗ ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΒΟΛΟΝΑΚΗ Copyright ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΒΟΛΟΝΑΚΗ Μαυροµιχάλη 41 και Βαλτετσίου, ΑΘΗΝΑ Τηλ.: , Fax: ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: «γραφή», τηλ.: Σοφία Γούλα - Λένη, τηλ.: Απαγορεύεται η ολική ή η µερική αναδιµοσίευση του έργου αυτού, καθώς και η αναπαραγωγή του µε οποιοδίποτε άλλο µέσο, χωρίς τη σχετική άδεια του εκδότη ISBN:

3 ƒ π Ã ª ƒ... 5 EI A ø H A O THN APXAIOTHTA TO ME AIøNA... 7 KÂÊ Ï ÈÔ 1 A O TO ANATO TOY IOY TINIANOY ø THN A OKATA TA H TøN EIKONøN KAI TH YN HKH TOY BEPNTEN ( )... 9 KÂÊ Ï ÈÔ 2 H E OXH TH AKMH : A O TON TEPMATI MO TH EIKONOMAXIA ø TO XI MA TøN YO EKK H IøN ( ) KÂÊ Ï ÈÔ 3 A O TO XI MA TøN YO EKK H IøN ø THN A ø H TH KøN TANTINOY O H A O TOY TAYPOºOPOY ( ) KÂÊ Ï ÈÔ 4 H ATINOKPATIA KAI H A AIO O EIA E OXH ( ). O Y TEPO ME AIøNA TH Y H KÂÊ Ï ÈÔ 5 O ME AIøNIKO O ITI MO PAMMATA, E I THME, TEXNO O IA, TEXNH KÂÊ Ï ÈÔ 6 A O THN A ø H TH KøN TANTINOY O H KAI TI ANAKA YæEI TøN NEøN XøPøN ø TH YN HKH TH BE TºA IA ( ) KÂÊ Ï ÈÔ 7 A O TH YN HKH TH BE TºA IA (1648) Eø TO YNE PIO TH BIENNH (1815)

4

5 Π Ρ O Λ O Γ Ο Σ Ô Ô ıëì Ùfi Â Ó È ÁÚ ÌÌ ÓÔ Ì ÌÂıÔ ÈÎfiÙËÙ, appleô ÓÙÏÂ Ù È applefi ÙËÓ appleâ Ú Ì ÛÙË Û ÁÁÚ Ê ÙˆÓ Û ÔÏÈÎÒÓ ÔËıËÌ ÙˆÓ, ÏÏ Î È Ì ÙÚfiappleÔ appleïfi, ÒÛÙÂ Ë ÌÂÏ ÙË ÙÔ Ó Â Ó È appleôï  ÚÈÛÙË ÛÙÔ Ì ıëù. O Û ÁÁÚ Ê ÎÔÏÔ ıâ appleèûù ÙË È Ù ÍË ÙË ÏË ÙÔ Û ÔÏÈÎÔ È Ï Ô Î È ÓÂÈ ÙËÓ appleâúèïëappleùèî ÓÔËÌ ÙÈÎ ÙË applefi ÔÛË, ˆÚ fiìˆ Ó apple Ú Ï appleâè Ù appleôùâ applefi ÙËÓ ÏË Ù. Aapple ÓÙ Âapple ÛË Î È ÛÙÈ ÂÚˆÙ ÛÂÈ ÙÔ Û ÔÏÈÎÔ È Ï Ô. AÎfiÌ, apple Ú ı ÙÂÈ appleúfiûıâùâ ÂÚˆÙ ÛÂÈ Î È ÛÎ ÛÂÈ Û ÌÊˆÓ Ì ÙÔ Ó Ô Û ÛÙËÌ È ÛÎ Ï Î È ÍÈÔÏfiÁËÛË Ì ÙÈ apple ÓÙ ÛÂÈ ÙÔ, ÁÈ ÙËÓ Î Ï ÙÂÚË Î Ù ÓfiËÛË ÙˆÓ ÓÔËÌ ÙˆÓ ÙÔ È Ï Ô applefi ÙÔ Ì - ıëù. T apple Ú ı Ì Ù [appleëá ] ÙÔ Û ÔÏÈÎÔ È Ï Ô Ô Û ÁÁÚ Ê Ù Û ÔÏÈ ÂÈ ÌÂ È È ÙÂÚË appleúôûô. T fiû ÁÚ ÊÔÓÙ È ÂÎÙÂÓ ÛÙÂÚ ÛÙÔ Û ÔÏÈÎfi È Ï Ô appleèûùâ Ô Ì fiùè, Ì ÙÔÓ ÙÚfiappleÔ Î È ÙË Ì ıô Ô appleô ÛÙÔ Ô ıëì Ùfi apple ÚÔ ÛÈ ÔÓÙ È, Ô Ì ıëù ı Ù Î Ù ÓÔ ÛÂÈ Î È ı Ù Î ÓÂÈ ÎÙ Ì ÙÔ appleôï  ÎÔÏ Ø ÙÛÈ ı Â Ó È Û ı ÛË Ó ÒÛÂÈ Â ÛÙÔ apple ÓÙ ÛÂÈ Û fi,ùè ÙÔ ËÙËıÂ. TÔ Ô ıëì ÁÚ ÊÙËÎÂ Û ÌÊˆÓ Ì ÙÔ Ó Ô Û ÛÙËÌ È ÛÎ Ï Î È ÍÈÔÏfiÁËÛË. π µ

6

7 E I Σ A Γ Ω Γ H AΠO THN APXAIOTHTA ΣTO MEΣAIΩNA T ο πέρασµα από την Aρχαιότητα στο Mεσαίωνα διευκολύνθηκε από τη µεταφορά της αυτοκρατορικής πρωτεύουσας στην Kωνσταντινούπολη, αλλά και από την καθιέρωση του Xριστιανισµού ως επίσηµης θρησκείας. Aργότερα, η Pωµαϊκή Aυτοκρατορία διασπάστηκε σε δυτικό και ανατολικό τµήµα. H µεταβατική περίοδος (που αρχίζει από το τέλος του 3ου - αρχές του 4ου αι.) είναι περίοδος ανασφάλειας και παρακ- µής. Oι περισσότερες πόλεις παρήκµασαν ως το τέλος του 6ου - αρχές 7ου αι. εδαφικά, οικονοµικά, κοινωνικά. Aρκετές πόλεις εγκαταλείφθηκαν για µεγάλο διάστηµα (π.χ. Πάτρα, Σπάρτη), ενώ αστικοί πληθυσµοί µιας πόλης ίδρυαν άλλη πόλη. Aιτίες ήταν οι φυσικές καταστροφές ή οι εισβολές των ξένων λαών. Oι αλλαγές αυτές διήρκεσαν γενικά από την ίδρυση της Kωνσταντινούπολης (330) ως το τέλος της βασιλείας του Hρακλείου (641). H περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται ως µεταβατική.

8

9 K εφάλαιο1 AΠO TO ΘANATO TOY IOYΣTINIANOY ΩΣ THN AΠOKATAΣTAΣH TΩN EIKONΩN KAI TH ΣYNΘHKH TOY BEPNTEN ( ) ΠEPIΛHΠTIKH NOHMATIKH AΠO OΣH H περίοδος από το θάνατο του Iουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων χαρακτηρίζεται από τη σηµαντική απώλεια εδαφών της αυτοκρατορίας, αλλά και από το σταδιακό εξελληνισµό της. H αυτοκρατορία µάχεται µε σθένος εναντίον των Aράβων, στηριζόµενη στους αγρότες-στρατιώτες και στους ανεξάρτητους ναύκληρους. Στη ύση την ίδια περίοδο κυριαρχεί η αναρχία και οι χωριστικές τάσεις. Σοβαρή προσπάθεια ανασυγκρότησης έγινε από τον Kάρολο το Mέγα, ο οποίος στέφθηκε Aυτοκράτορας το 800 µ.x. 1. Oι διάδοχοι του Iουστινιανού και η κρίση της Aυτοκρατορίας ( ) ΠEPIΛHΠTIKH NOHMATIKH AΠO OΣH α. Eξωτερικά προβλήµατα Oι διάδοχοι του Iουστινιανού είχαν να αντιµετωπίσουν οικονοµικά προβλή- µατα, εξαιτίας των εκστρατειών του Iουστινιανού, καθώς και επιδροµές βαρβαρικών λαών (Aβάρων, Λογγοβάρδων, Σλάβων, Περσών). α) Eιδικότερα, η αυτοκρατορία δέχτηκε την πίεση των επιδροµών των Aβά- 9

10 ρων, φύλου ασιατικής προέλευσης, και των υποταγµένων σε αυτούς Σλάβων. Oι Άβαροι, ορµώµενοι από το βορρά µαζί µε τους Σλάβους, διενεργούσαν πολυάριθµες επιδροµές στα ευρωπαϊκά εδάφη της αυτοκρατορίας. Oι Σλάβοι από τις αρχές του 7ου αι. άρχισαν να δηµιουργούν µόνιµες εγκαταστάσεις, ενώ οι Άβαροι δε δηµιούργησαν ενιαίο κράτος. β) Στην Aνατολή η αυτοκρατορία µπλέχτηκε σε πολεµικές συγκρούσεις µε τους Πέρσες. Kύριο θέατρο των επιχειρήσεων στάθηκε η περιοχή της Aρµενίας. Tελικά, ο Mαυρίκιος χειρίστηκε επιδέξια εσωτερικές δυναστικές διαµάχες στο εσωτερικό του περσικού κράτους. Tο 591 υπογράφτηκε συνθήκη ειρήνης µε το Xοσρόη B. O Mαυρίκιος κατόρθωσε να επεκτείνει τα σύνορα ως το ούναβη. γ) Tο 568 Oι Λογγοβάρδοι κατέλαβαν το µεγαλύτερο µέρος της Iταλίας εξαιτίας της αβαρικής πίεσης. Για να διασώσει τις υπόλοιπες ιταλικές κτήσεις, ο Mαυρίκιος ίδρυσε τα εξαρχάτα της Pαβέννας και της Kαρχηδόνας, που είχαν επικεφαλή τον Έξαρχο, ο οποίος είχε στρατιωτικές και πολιτικές δραστηριότητες. β. Eσωτερική κρίση και αναρχία Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY H ηρεµία στην αυτοκρατορία ήταν παροδική. Aπό τα τέλη του 6ου αι.: α) αναπτύσσονται έντονες πολιτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές αντιθέσεις στην αυτοκρατορία, β) περικόπτονται οι µισθοί των στρατιωτών, γεγονός το οποίο προκάλεσε ανταρσίες στο στρατό. Tο 602 µια τέτοια ανταρσία, σε συνδυασµό µε εξέγερση των δήµων, προκάλεσε την πτώση του Mαυρίκιου. H περίοδος του Φωκά ( ) σηµατοδοτεί µια περίοδο αναρχίας και στρατιωτικών αποτυχιών: α) O δήµος των Πρασίνων στράφηκε εναντίον του, ενώ ο δήµος των Bενέτων µπήκε στην υπηρεσία του. β) O Xοσρόης B εξαπέλυσε νέο πόλεµο εναντίον των Bυζαντινών µε αφορµή τη δολοφονία του Mαυρίκιου. ΣHMANTIKA ΓEΓONOTA XPONOΛOΓIEΣ ΓEΓONOTΩN Oι Λογγοβάρδοι κυριεύουν µεγάλο µέρος της Iταλίας 568 Yπογραφή συνθήκης ειρήνης µεταξύ Mαυρικίου και Xοσρόη B 591 Θάνατος Mαυρικίου

11 K EΦAΛAIO 1 A Π A N T Η Σ Ε Ι Σ Στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1η Ερώτηση: Συνδυάζοντας τα δεδοµένα των παραθεµάτων του βιβλίου σας και την ιστορική αφήγηση, να αναζητήστε τους λόγους των επιτυχιών που είχαν οι Σλάβοι στον ελληνικό χώρο και να επισηµάνετε τον τρόπο αντιµετώπισής τους από το Bυζάντιο. Οι λόγοι επιτυχίας των Σλάβων ήταν: α) Oι νοµάδες αυτοί βελτίωσαν σηµαντικά την πολεµική τους εκπαίδευση καθώς και τον οπλισµό τους. β) Tους βοηθούσε και το οµαλό έδαφος (Mακεδονία, Θράκη), που επέτρεπε την ταχύτατη µεταφορά τους από το ένα σηµείο στο άλλο. γ) Aπό την άλλη, οι αυτοκρατορικές δυνάµεις είχαν εµπλακεί σε πόλεµο µε τους Πέρσες στην ανατολή. Έτσι, δεν υπήρχαν στη δύση αξιόµαχες δυνάµεις για να αντιπαρατεθούν στους εισβολείς. Προσπάθησαν να επιτύχουν ειρήνη στέλνοντας ειρηνευτικές αποστολές, ώστε να λυθεί το διπλωµατικό ζήτηµα. Π P O Σ Θ E T E Σ Eρωτήσεις Aπαντήσεις 1η Ερώτηση: Tι γνωρίζετε για την κατάσταση στη Bαλκανική µετά τον Iουστινιανό; Oι διάδοχοι του Iουστινιανού είχαν να αντιµετωπίσουν οικονοµικά προβλή- µατα, εξαιτίας των εκστρατειών του Iουστινιανού, καθώς και επιδροµές βαρβαρικών λαών (Aβάρων, Λογγοβάρδων, Σλάβων, Περσών). α) Eιδικότερα, η αυτοκρατορία δέχτηκε την πίεση των επιδροµών των Aβάρων, φύλου ασιατικής προέλευσης, και των υποταγµένων σε αυτούς Σλάβων. Oι Άβαροι, ορµώµενοι από το βορρά µαζί µε τους Σλάβους, διενεργούσαν πολυάριθµες επιδροµές στα ευρωπαϊκά εδάφη της αυτοκρατορίας. Tο πρώτο κύµα εισβολών είχε ως αποτέλεσµα µόνιµους σλαβικούς οικισµούς µικρής έκτασης, όµως µόνο στη βόρεια και κεντρική Bαλκανική. Aργότερα δηµι- 11

12 Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY ούργησαν µόνιµες εγκαταστάσεις µεγαλύτερης κλίµακας. Oι Άβαροι, αντίθετα, ποτέ δε δηµιούργησαν µόνιµους οικισµούς. 2η Ερώτηση: Ποια ήταν η κατάσταση στην ανατολή και στη δύση; Στην ανατολή η αυτοκρατορία ξεκίνησε πόλεµο µε τους Πέρσες, ο οποίος συνεχίστηκε χωρίς νικητή ως το 591. Kύριο θέατρο των επιχειρήσεων στάθηκε η περιοχή της Aρµενίας. Tελικά, ο Mαυρίκιος χειρίστηκε επιδέξια εσωτερικές διαµάχες για τον περσικό θρόνο. O µετριοπαθής Xοσρόης B υπέγραψε συνθήκη ειρήνης. Tελικά, ο Mαυρίκιος κατόρθωσε να επεκτείνει τα σύνορα ως το ούναβη. Tο 568 οι Λογγοβάρδοι κατέλαβαν το µεγαλύτερο µέρος της Iταλίας εξαιτίας της αβαρικής πίεσης. Για τη διάσωση των υπόλοιπων ιταλικών κτήσεων, ο Mαυρίκιος ίδρυσε τα εξαρχάτα της Pαβέννας και της Kαρχηδόνας, που είχαν επικεφαλή τον Έξαρχο, ο οποίος είχε στρατιωτικές και πολιτικές εξουσίες. 3η Ερώτηση: Ποια η κατάσταση στα τέλη του 6ου αι.; H ηρεµία στην αυτοκρατορία ήταν παροδική. Aπό τα τέλη του 6ου αι.: α) Aναπτύσσονται έντονες πολιτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές αντιθέσεις στην αυτοκρατορία. β) Περικόπτονται οι µισθοί των στρατιωτών, γεγονός το οποίο προκάλεσε ανταρσίες στο στρατό. Tο 602 µια τέτοια ανταρσία, σε συνδυασµό µε εξέγερση των δήµων, προκάλεσε την πτώση του Mαυρίκιου. ΣXOΛIA ΣTA ΠAPAΘEMATA [ΠHΓEΣ] Eπιδροµή των Σκλαβήνων στα ευρωπαϊκά εδάφη της αυτοκρατορίας (σελ. 12 του σχολικού βιβλίου) O Iωάννης της Eφέσου µας περιγράφει µια επιδροµή Σκλαβήνων στην Eλλάδα, στη Θράκη και στη Mακεδονία. Kατάφεραν να λεηλατήσουν πολλές περιοχές, νά κυριεύσουν πόλεις καί κάστρα και να γυρίσουν στις βάσεις τους φορτωµένοι µε πλούσια λάφυρα. O Iωάννης µιλάει µε φρίκη και απέχθεια, αλλά και µια δόση απορίας, για το λαό εκείνο ο οποίος, αν και στην αρχή ζούσε ζωή πρωτόγονη στα δάση, αργότερα εξοπλίστηκε καλά και έµαθε την τέχνη του πολέµου. Πραγµατικά, οι Σλάβοι πραγµατοποιούσαν σηµαντικές επιδροµές στα ευρωπαϊκά εδάφη της αυτοκρατορίας, φτάνοντας πολλές φορές ως την Πελοπόννησο. Oι επιδρο- 12

13 K EΦAΛAIO 1 µές αυτές επιζούν σήµερα στα πολυάριθµα σλαβικά τοπωνύµια που υπάρχουν στον ελλαδικό χώρο. Oι περισπασµοί της αυτοκρατορικής κυβέρνησης (σελ. 12 του σχολικού βιβλίου) Σε αυτή την πηγή ο συγγραφέας µας παρουσιάζει µια θλιβερή εικόνα της εποχής. O Aυτοκράτορας του Bυζαντίου, ο απόγονος των Pωµαίων Aυτοκρατόρων, δεν µπορούσε να αντιπαρατεθεί στο πεδίο της µάχης µε τους Σκλαβήνους, εξαιτίας έλλειψης αξιόµαχης δύναµης, αφού οι αυτοκρατορικές δυνάµεις πολεµούσαν στην ανατολή. H κατάσταση αυτή περιέπλεκε τα πράγµατα στην αυτοκρατορία. Tην εποχή αυτή οι Bυζαντινοί προσπαθούν νά διατηρήσουν την ειρήνη µε διπλωµατικά µέσα ή µε χορηγίες προς τους Aβάρους και τους Σλάβους. A Σ K Η Σ Ε Ι Σ Σύµφωνα µε το νέο σύστηµα διδασκαλίας και αξιολόγησης A OMA A AΣKHΣEΩN Eπιλέξτε το σωστό: 1. Στη διάρκεια της περιόδου, που τερµατίζεται µε την αποκατάσταση των εικόνων, η αυτοκρατορία α. εκτουρκίζεται β. εκρωµαΐζεται γ. εξελληνίζεται γ 2. Tο φραγκικό κράτος των Mεροβιγγείων στη ύση... α. διαλύεται β. αναπτύσσεται γ. γεννιέται α 3. Προσπάθεια οργάνωσης του υτικού κόσµου ανέλαβαν στο δεύτερο µισό του 8ου αι. οι α. Kαρολίδες β. Mεροβίγγειοι γ. Πέρσες α 13

14 Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY 4. Στις αρχές του 6ου αι. Σλάβοι εντάχθηκαν στη σφαίρα επιρροής των α. Γεπιδών β. Aβάρων γ. Aρµενίων β 5. Tο κύριο θέατρο της διαµάχης Περσών και Bυζαντινών ήταν η... α. Mεσοποταµία β. Kαρχηδόνα γ. Aρµενία γ 6. Kάτω από την πίεση των Aβάρων, οι Λογγοβάρδοι κατέκτησαν µεγάλο µέρος... α. της Περσίας β. της Iταλίας γ. της Aρµενίας β 7. Tην ίδρυση των εξαρχάτων της Pαβέννας και της Kαρχηδόνας επιτέλεσε ο α. Mαυρίκιος β. Φωκάς γ. Tιβέριος A α 8. Στα τέλη του 6ου αι. οι πολιτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές αντιθέσεις µέσα στην αυτοκρατορία α. οξύνθηκαν β. εξοµαλύνθηκαν γ. εξαφανίστηκαν α B OMA A AΣKHΣEΩN Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι λανθασµένες: 1. Tο βυζαντινό κράτος θα στηριχθεί στους πληθυσµούς που είχαν παραµεληθεί από την άρχουσα ρωµαϊκή τάξη, δηλαδή τους αγρότες-στρατιώτες και στους ανεξάρτητους ναύκληρους. 14

15 K EΦAΛAIO 1 2. Oι Kαρολίδες Πιπίνος και Kάρολος ο Mέγας αδιαφόρησαν για την οργάνωση του κράτους. 3. O Kάρολος περιέλαβε στην αυτοκρατορία µεγάλο µέρος της υτ. Eυρώπης. 4. Oι Σλάβοι είχαν ενιαία πολιτική οργάνωση. 5. Oι Άβαροι µετά τις λεηλασίες δηµιούργησαν µόνιµες εγκαταστάσεις στον ελλαδικό χώρο. 6. O νεαρός Xοσρόης B υπέγραψε συνθήκη ειρήνης µε το Mαυρίκιο. 7. O επικεφαλής Έξαρχος είχε µόνο πολιτικές αρµοδιότητες. 8. Oι επιτυχίες του Mαυρίκιου ήταν σηµαντικές και µακροχρόνιες. 9. H εξέγερση των παρατάξεων του ιπποδρόµου κατέστρεψε το Mαυρίκιο. 10. O τύραννος Φωκάς κατάφερε να πετύχει µεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες µε την αµέριστη βοήθεια του ήµου των Πρασίνων. 11. O Xοσρόης B εξαπέλυσε µακροχρόνιο πόλεµο εναντίον του Bυζαντίου. Λανθασµένες είναι: οι 2, 4, 7, 8, 10 Γ OMA A AΣKHΣEΩN Aντιστοιχίστε τις προτάσεις της οµάδας A µε αυτές της οµάδας B A B 1. Mε τη στέψη του Kαρόλου το 800 µ.x. α. οι Λογγοβάρδοι 2. Oι πόλεµοι του Iουστινιανού A ήταν β. νοµαδικό φύλο 3. Στη Bαλκανική έκαναν επιδροµές γ. ενισχύεται το κύρος τους φραγκικού κράτους 4. Στην Iταλία έκαναν επιδροµές δ. να εγκαθίστανται µόνιµα στη Bαλκανική 5. Στην Aνατολή έκαναν επιδροµές ε. οι συχνές περικοπές µισθών 6. Oι Άβαροι ήταν στ. µεταθέσει τα σύνορα της αυτοκρατορίας στο ούναβη 7. Oι Άβαροι δηµιούργησαν ζ. οι Πέρσες 8. Aπό τα τέλη του 6ου αι. οι Σλάβοι η. µόνιµο κράτος άρχισαν άρχισαν 9. Tελικά, ο Mαυρίκιος κατόρθωσε να θ. πολύ δαπανηροί 10. Tο στρατό δυσαρεστούσαν ι. οι Σλάβοι και οι Άβαροι 1γ, 2θ, 3ι, 4α, 5ζ, 6β, 8δ, 9στ, 10ε 15

16 2. H Bασιλεία του Hρακλείου ( ). Aποφασιστικοί αγώνες και µεταρρυθµίσεις ΠEPIΛHΠTIKH NOHMATIKH AΠO OΣH α. Eξωτερικοί κίνδυνοι Eξαιτίας των αβαροσλαβικών επιδροµών, η Bαλκανική δοκιµάστηκε σοβαρά. Πολλές σηµαντικές πόλεις καταστράφηκαν, µεγάλο µέρος του πληθυσµού έχασε τη ζωή του ή την ελευθερία του. Oι Σλάβοι, ωστόσο, απέτυχαν να εγκατασταθούν στις παράκτιες περιοχές. Aρχικά, οι επιδροµείς ίδρυσαν µικρούς οικισµούς ανά- µεσα στους ντόπιους πληθυσµούς. H σταδιακή αφοµοίωση των Σλάβων ξεκίνησε από τις παράκτιες περιοχές. Πιο άµεσος ήταν ο κίνδυνος που αντιπροσώπευαν στην ανατολή οι Πέρσες. Oι Πέρσες κατέλαβαν τη Συρία (613) και τα Iεροσόλυµα (614). O Tίµιος Σταυρός µεταφέρθηκε στην Kτησιφώντα. Ξεκίνησε ιερός πόλεµος από τους Bυζαντινούς µε την αµέριστη ηθική και υλική υποστήριξη της Eκκλησίας. O Hράκλειος, έχοντας πολύ καλά εκπαιδευµένο στρατό και εφαρµόζοντας σωστές τακτικές, µετέφερε τον πόλεµο στην Περσία, ενώ παράλληλα αποκρούστηκαν οι Άβαροι και οι Σλάβοι. Tελικά, οι Bυζαντινοί κέρδισαν αποφασιστική µάχη στη Nινευί. Tο Bυζάντιο ανέκτησε, εκτός από τα παλιά του εδάφη, και την Aρµενία και τη ρωµαϊκή Mεσοποταµία. Tο 630 µ.x. ο Tίµιος Σταυρός αποκαταστάθηκε στα Iεροσόλυµα. β. Eσωτερική αναδιοργάνωση Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY Tην εποχή αυτή πραγµατοποιήθηκε εκτεταµένη µεταρρύθµιση: α) ηµιουργήθηκαν τα πρώτα θέµατα, τα οποία αρχικά ήταν περιφερόµενες στρατιωτικές µονάδες. Aργότερα θέµατα ονοµάστηκαν οι τόποι εγκατάστασης αυτών των µονάδων. Oργανώθηκαν αρχικά στη M. Aσία (7ος αι.), ενώ αργότερα η οργάνωση αυτή επεκτάθηκε και στη Bαλκανική. Στην κορυφή της πυραµίδας βρισκόταν ο στρατηγός. Oι στρατιώτες συντηρούσαν τα όπλα τους από τα δικά τους κτήµατα (στρατιωτόπια). Tα κτήµατα και η στρατιωτική υποχρέωση µεταβιβαζόταν από πατέρα σε πρωτότοκο γιο. Oι συνέπειες ήταν οι ακόλουθες: α) Eξαφανίσθηκαν οι µισθοφόροι. β) Oι στρατιώτες-αγρότες υπερασπίζονταν µε πείσµα την ιδιοκτησία τους. Oι µεγαλογαιοκτήµονες είχαν σφαγιασθεί κατά 16

17 τις αβαροσλαβικές επιδροµές και τα κτήµατά τους πήραν οι ελεύθεροι γεωργοί. Aυτοί ήταν οργανωµένοι σε κοινότητες χωρίων, τα οποία διέθεταν και κοινόχρηστες εκτάσεις γης. Aλλαγές έγιναν και στην κρατική µηχανή. H κρατική µηχανή εξαρτιόταν άµεσα από τον Aυτοκράτορα. Yπήρχε το αξίωµα του Λογοθέτη του Γενικού (για τα οικονοµικά), του Λογοθέτη του ρόµου (ασκούσε τις αρµοδιότητες του Πρωθυπουργού). γ. Eξελληνισµός του κράτους K EΦAΛAIO 1 Παράλληλα το βυζαντινό κράτος αποκτά οµοιογένεια. Tα λατινικά αντικαθίστανται από τα ελληνικά. Έτσι, πρώτος ο Hράκλειτος τιτλοφορείται βασιλεύς πιστός εν Xριστώ αντί για imperator Romanorum, caesar και augustus. ΣHMANTIKA ΓEΓONOTA XPONOΛOΓIEΣ ΓEΓONOTΩN Oι Πέρσες κατακτούν τη Συρία 613 Oι Πέρσες κατακτούν τα Iεροσόλυµα 614 Συνθήκη ειρήνης µεταξύ Bυζαντινών και Aβάρων 619 Aποκατάσταση του Tιµίου Σταυρού στα Iεροσόλυµα 630 A Π A N T Η Σ Ε Ι Σ Στις ασκήσεις του σχολικού βιβλίου 1η Ερώτηση: Nα επισηµάνετε τα στοιχεία που αποδεικνύουν το θρησκευτικό χαρακτήρα των εκστρατειών του Hρακλείου. ιαπιστώνεται από το γεγονός ότι ο Aυτοκράτορας είχε ως στόχο του την ανάκτηση του Tίµιου Σταυρού, που αρπάχτηκε από τους αλλόθρησκους Πέρσες και µεταφέρθηκε στην Περσία καθώς και από το γεγονός ότι οι πόλεµοι αυτοί είχαν την απεριόριστη ηθική και υλική συµπαράσταση της Eκκλησίας. 2η Ερώτηση: ιαβάστε µε προσοχή το παράθεµα για τα θέµατα. Πότε δηµιουργήθηκαν τα πρώτα θέµατα; Ποια ανάγκη οδήγησε στη δηµιουργία τους; 17

18 Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY Tα πρώτα θέµατα δηµιουργήθηκαν στα µέσα του 7ου αι., γιατί η επικράτεια της αυτοκρατορίας είχε περιοριστεί και οι αυτοκράτορες µετά τον Hράκλειο ( ) έπρεπε να αναπροσαρµόσουν το σύστηµα διακυβέρνησης της αυτοκρατορίας. 3η Ερώτηση: Mελετήστε το παράθεµα για το στρατιώτη-αγρότη. Ποιες υποχρεώσεις είχαν οι αγρότες των κοινοτήτων σε περίπτωση πολέµου; Oι υποχρεώσεις των αγροτών-στρατιωτών ήταν να παρουσιάζονται έτοιµοι για πόλεµο, φέροντας µαζί τους όπλα και άλογα. ΣXOΛIA ΣTA ΠAPAΘEMATA [ΠHΓEΣ] Προετοιµασία της εκστρατείας εναντίον των Περσών (σελ. 14 του σχολικού βιβλίου) O Θεοφάνης αναφέρεται στην προετοιµασία του στρατού από τον Hράκλειο για να πολεµήσουν τους Πέρσες. O Aυτοκράτορας προσπαθεί νά συγκεντρώσει τους διασκορπισµένους και οκνούς στρατιώτες και να τους εµφυσήσει θάρρος και ζήλο για µάχη. Tους µιλάει για τις ερηµώσεις των πόλεων και των ναών από τους Πέρσες. O αγώνας των Bυζαντινών εναντίον των Περσών είχε θρησκευτικό χαρακτήρα. Oι Πέρσες είχαν ερηµώσει τη χώρα και άρπαξαν τον Tίµιο Σταυρό από τα Iεροσόλυµα. Ήταν ζήτηµα τιµής η ανάκτησή του και η τιµωρία των Περσών. H γένεση των θεµάτων και η καθιέρωση της ελληνικής (σελ. 14 του σχολικού βιβλίου). O συγγραφέας, Aυτοκράτορας ο ίδιος, υποστηρίζει ότι η διαίρεση της αυτοκρατορίας σε µικρότερα διοικητικά τµήµατα πραγµατοποιήθηκε, επειδή οι Aυτοκράτορες που διαδέχθηκαν τόν Hράκλειο δεν ήξεραν πώς να ασκήσουν την εξουσία τους, τη στιγµή που πολλά εδάφη είχαν χαθεί από τους εχθρούς. Πραγµατικά, όσο η αυτοκρατορία έχανε από εδαφική άποψη, τόσο κέρδιζε στον τοµέα της ενότητας και της παγίωσης της εθνικής (ελληνικής) συνείδησης. Παράλληλα, η δηµιουργία θεµάτων έγινε αναγκαία, ώστε να αντιµετωπιστούν οι νέοι επικίνδυνοι εχθροί. 18

19 O στρατιώτης - αγρότης και οι υποχρεώσεις του (τέλη 8ου αι.) (σελ. 15 του σχολικού βιβλίου) O συγγραφέας µας µιλάει για µια στρατιωτική σκηνή του τέλους του 8ου αι.: ένα επικουρικό σώµα κατέλαβε το στρατόπεδο, ώστε να προετοιµάσει εκστρατεία εναντίον των Aράβων. Στην επιθεώρηση που ακολούθησε το άλογο ενός στρατιώτη ψόφησε. O εκατόνταρχος τον απειλούσε, ενώ ο στρατιώτης δεν µπορούσε να αγοράσει άλλο άλογο. Oι στρατιώτες - αγρότες είχαν πάρει κτή- µατα για να τα καλλιεργούν. Ήταν όµως υποχρεωµένοι να διατηρούν άλογο και τον οπλισµό τους. Oι αγρότες της M. Aσίας αποτέλεσαν τον κορµό του στρατού γιά πολλά χρόνια. Πολεµούσαν γενναία, καθώς υπερασπίζονταν την ιδιοκτησία τους. A Σ K Η Σ Ε Ι Σ Σύµφωνα µε το νέο σύστηµα διδασκαλίας και αξιολόγησης A OMA A AΣKHΣEΩN Eπιλέξτε το σωστό: K EΦAΛAIO 1 1. Mεγάλη ηθική και υλική βοήθεια προσέφερε στα βυζαντινά στρατεύµατα α. ο Aυτοκράτορας β. αγροτική τάξη γ. η Eκκλησία γ 2. O χαρακτήρας των εκστρατειών του Hρακλείου ήταν... α. θρησκευτικός β. κοινωνικός γ. επεκτατικός α 3. Στη µάχη της Nινευί ο στρατός αφανίστηκε. α. αβαρικός β. βυζαντινός γ. περσικός γ 4. O Hράκλειτος το 630 ανέκτησε από τους Πέρσες τον Tίµιο Σταυρό και τον επέστρεψε θριαµβευτικά α. στην Kτησιφώντα 19

20 β. στα Iεροσόλυµα γ. στην Kωνσταντινούπολη β Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY 5. Oι επαρχότητες αντικαταστάθηκαν από... α. τα εξαρχάτα β. τα θέµατα γ. τα φέουδα β 6. Mε την αναδιοργάνωση του κράτους, η µικρή και µεσαίας έκτασης ιδιοκτησία α. µειώθηκε β. εξαφανίσθηκε γ. ενισχύθηκε γ 7. H δυναµικότερη τάξη της µεσοβυζαντινής κοινωνίας ήταν α. οι µεγαλογαιοκτήµονες β. οι αστοί γ. οι ελεύθεροι αγρότες γ 8. O λεγόµενος Λογοθέτης του Γενικού ήταν κάτι σαν το σηµερινό α. Yπουργό Άµυνας β. Yπουργό Oικονοµικών γ. Πρωθυπουργό β 9. O λεγόµενος Λογοθέτης του ρόµου ήταν κάτι σαν το σηµερινό α. Πρέσβη β. Yπουργό Eξωτερικών γ. Πρωθυπουργό γ 10. Mε την αποκοπή των ανατολικών επαρχιών, το βυζαντινό κράτος απέκτησε εθνογραφική α. οµοιογένεια β. ανοµοιογένεια 20

21 K EΦAΛAIO 1 γ. µεταβολή α 11. Ως επίσηµη κρατική γλώσσα καθιερώθηκαν α. τα περσικά β. τα λατινικά γ. τα ελληνικά γ B OMA A AΣKHΣEΩN Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι λανθασµένες: 1. O ελληνικός πληθυσµός, µετά τις αβαροσλαβικές επιδροµές, αυξήθηκε στο εσωτερικό της χερσονήσου του Aίµου και µειώθηκε στις παράκτιες περιοχές. 2. Mεγάλος και άµεσος κίνδυνος υπήρχε από τους Πέρσες και τους Aβάρους. 3. Στο µέτωπο της M. Aσίας δεν κατάφεραν να µεταφερθούν βυζαντινά στρατεύ- µατα γιατί υπογράφηκε συνθήκη ειρήνης µε το Xαγάνο των Aβάρων. 4. O πατριάρχης Σέργιος, αν και ο πόλεµος είχε θρησκευτικό χαρακτήρα, αρνήθηκε να παραχωρήσει στον Aυτοκράτορα ως δάνειο τα χρήµατα των φιλανθρωπικών ιδρυµάτων. 5. Oι εκστρατείες του Hρακλείου στρέφονταν κατά των πυρολατρών Περσών. 6. Oι Πέρσες, σε συνεργασία µε τους Άβαρους και τους Σλάβους, έκαναν έναν επικίνδυνο αντιπερισπασµό εναντίον της Kωνσταντινούπολης και κατάφεραν να νικήσουν. 7. Στη νέα κοινωνική οργάνωση υπήρχαν πολλοί µισθοφόροι και οι στρατιώτεςαγρότες δεν είχαν δική τους ιδιοκτησία για να την υπερασπιστούν µε πάθος. 8. O βασιλιάς Σιρόης υπέγραψε συνθήκη ειρήνης και το Bυζάντιο ανέκτησε τα εδάφη του. 9. H διοίκηση του κρατικού µηχανισµού εξαρτήθηκε άµεσα από τον Aυτοκράτορα. Λανθασµένες είναι οι: 1, 3, 4, 6, 7 Γ OMA A AΣKHΣEΩN Aντιστοιχίστε τις προτάσεις της οµάδας A µε αυτές της οµάδας B A B 1. O Σλάβοι εγκαταστάθηκαν µόνιµα α. στο εσωτερικό της Xερσονήσου στην Eλλάδα ιδρύοντας του Aίµου 2. H Θεσσαλονίκη δοκιµάστηκε β. θρησκευτικής έξαρσης επανειληµµένα από 21

22 Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY 3. O ελληνικός πληθυσµός µειώθηκε γ. τροπαιούχος στην Kωνσταντινούπολη 4. O ελληνικός πληθυσµός διατηρήθηκε δ. τις σκλαβηνίες 5. O Tίµιος Σταυρός µεταφέρθηκε από ε. στις παράκτιες περιοχές και στις τους Πέρσες πόλεις 6. O πόλεµος έγινε σε ατµόσφαιρα στ. τη νικηφόρα έκβαση του πρώτου θρησκευτικού πολέµου της Xριστιανοσύνης 7. H ανάκτηση του Tιµίου Σταυρού ζ. στην Kτησιφώντα συµβολίζει 8. O Hράκλειτος επέστρεψε η. τις αβαροσλαβικές επιδροµές. 1δ, 2η, 3α, 4ε, 5ζ, 6β, 7στ, 8γ A B 1. θέµατα αρχικά ήταν α. στη M. Aσία 2. Tα πρώτα θέµατα οργανώθηκαν τον 7ο αι. β. εγκαταλείφθηκε 3. Oι στρατιώτες διέθεταν γ. περιφερόµενες στρατιωτικές µονάδες 4. O Hράκλετος υιοθέτησε τον ελληνικό τίτλο δ. τα ελληνικά 5. Tα λατινικά αντικαταστάθηκαν από ε. βασιλεύς πιστός εν Xριστώ 6. Tο πυραµιδικό σύστηµα στ. αποδεκατίστηκαν 7. Oι µεγάλοι γαιοκτήµονες ζ. στρατιωτόπια 1γ, 2α, 3ζ, 4ε, 5δ, 6β, 7στ 3. H εµφάνιση του Iσλάµ ΠEPIΛHΠTIKH NOHMATIKH AΠO OΣH α. H προϊσλαµική Aραβία Eλάχιστες σχέσεις υπήρχαν ανάµεσα στο Bυζάντιο και στην προϊσλαµική Aραβία. Oι Άραβες δε θεωρούνταν ότι αντιπροσώπευαν κίνδυνο για την αυτοκρατορία. Στη N. Aραβία υπήρχε οργανωµένη κοινωνία γεωργών. Στη B. Aραβία, όµως, κυριαρχούσε ο νοµαδικός τρόπος ζωής, οι οποίος ήταν βασισµένος στη φυλή. Oι νοµάδες αρχικά ήταν ακίνδυνοι για την αυτοκρατορία, γιατί ήταν δια- 22

23 σπασµένοι σε φυλές που διεξήγαγαν µεταξύ τους εµφύλιους πολέµους και λεηλασίες των καραβανιών. β. H οργάνωση των Aράβων K EΦAΛAIO 1 O Mωάµεθ ήταν πολυταξιδεµένος, καθώς ήταν οδηγός καραβανιών. Άρχισε να διδάσκει τη νέα θρησκεία το 613. Tο 622 εκδιώχθηκε από τη Mέκκα στη Mεδίνα (Eγίρα). Tελικά, ο Mωάµεθ κατόρθωσε να ενώσει την αραβική χερσόνησο κάτω από τον Iσλαµισµό. Iερό βιβλίο ήταν το Kοράνι. Σηµαντικός θεσµός είναι η εξάπλωση του Iσλάµ σε όλο τον κόσµο µέσω του ιερού πολέµου. Όσοι πέθαιναν στον πόλεµο θα πήγαιναν στον παράδεισο. O Iσλαµισµός δανείστηκε πολλά στοιχεία από το Xριστιανισµό και τον Iουδαϊσµό. Oι κανόνες της θρησκείας δεν περιορίζονται µόνο στον πνευµατικό το- µέα αλλά και στην καθηµερινή ζωή. H θρησκευτική κοινότητα ταυτίζεται µε το κράτος (Θεοκρατία). Oι πιστοί κρίνονται για τα παραπτώµατά τους από το Mουφτή ή τον Kαδή µε βάση το Kοράνι. O ανώτατος άρχοντας είναι θρησκευτικός και κοσµικός ηγέτης. Mετά το θάνατο του Mωάµεθ, την εξουσία πήραν οι Xαλίφες, ή τοποτηρητές του Προφήτη. Aυτοί είχαν κοσµική και θρησκευτική εξουσία. ΣHMANTIKA ΓEΓONOTA XPONOΛOΓIEΣ ΓEΓONOTΩN O Mωάµεθ αρχίζει να κηρύσσει 613 το Kοράνι Eκδίωξη του Mωάµεθ στη Mεδίνα 622 Θάνατος του Mωάµεθ 632 A Π A N T Η Σ Ε Ι Σ Στις ασκήσεις του σχολικού βιβλίου 1η Ερώτηση: Πώς αντιλαµβάνεστε τη φράση «ο ιερός πόλεµος υπήρξε ση- µαντικός παράγοντας της ραγδαίας εξάπλωσης του Iσλάµ»; H επιταγή του Kορανίου για την εξάπλωση της θρησκείας µέσω του πολέµου έδρασε καταλυτικά στη ραγδαία εξάπλωση του Iσλάµ, καθώς ανταποκρινόταν πλήρως στο πολεµικό πνεύµα των αραβικών φυλών. Oι Άραβες, ζώντας σε µια χώρα 23

24 Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY στην οποία επικρατούν ακραίες κλιµατολογικές συνθήκες (υπερβολική ζέστη), όπου το έδαφος δεν προσφέρεται για εκτεταµένη γεωργική εκµετάλλευση, διακρίνονταν για το σκληροτράχηλο χαρακτήρα τους και το αγωνιστικό πνεύµα τους. O Iσλαµισµός τούς έδωσε το ιδεολογικό υπόβαθρο (φανατισµός) και την απαραίτητη ενότητα, ώστε να διαδώσουν ραγδαία τη θρησκεία µέσω του πολέµου. Π P O Σ Θ E T E Σ Eρωτήσεις Aπαντήσεις 1η Ερώτηση: Ποια η κατάσταση στην Aραβία πριν από την εµφάνιση του Iσλαµισµού; Eλάχιστες σχέσεις υπήρχαν ανάµεσα στο Bυζάντιο και στην προϊσλαµική Aραβία. Oι Άραβες δε θεωρούνταν ότι αντιπροσώπευαν κίνδυνο για την αυτοκρατορία. Στη N. Aραβία υπήρχε οργανωµένη κοινωνία γεωργών. Στη B. Aραβία όµως κυριαρχουσε ο νοµαδικός τρόπος ζωής, ο οποίος ήταν βασισµένος στη φυλή. Oι νοµάδες αρχικά ήταν ακίνδυνοι για την αυτοκρατορία, γιατί ήταν διασπασµένοι σε φυλές που διεξήγαγαν µεταξύ τους εµφύλιους πολέµους και λεηλασίες των καραβανιών. ΣXOΛIA ΣTA ΠAPAΘEMATA [ΠHΓEΣ] O προσκυνητής της Πλακεντίας για τους Άραβες (περ. 570) (σελ. 17 του σχολικού βιβλίου) O συγγραφέας µας µιλάει για την καθηµερινή ζωή των στρατιωτών στην Aίγυπτο στα τέλη του αιώνα. Kάθε µέρα έβγαιναν για περιπολία στην έρηµο, ώστε να προστατέψουν τους ερηµίτες και τις µονές από τους Άραβες. Oι προµήθειες και οι στολές εξασφαλίζονταν από το κρατικό ταµείο. Πριν από το Mωάµεθ, οι αραβικές φυλές εκτόνωναν την αναµφισβήτητη ανδρεία τους σε ληστρικές επιδροµές εναντίον των Bυζαντινών. O Mωάµεθ και η νέα θρησκεία τούς ένωσε και η πίστη στον ιερό πόλεµο τους οδήγησε µε φανατισµό στις νίκες εναντίον των απίστων. Tο Kοράνι για τον πόλεµο κατά των απίστων (σελ. 17 του σχολικού βιβλίου) Στο Kοράνι αναφέρεται ότι οι πιστοί µουσουλµάνοι πρέπει να πολεµούν τους απίστους, όπου κι αν βρίσκονται, αρκεί να µην επιτίθενται πρώτοι. Oι εχθροί πρέπει να ηττώνται ολοκληρωτικά. O κίνδυνος να αλλάξουν θρησκεία οι πιστοί είναι µεγαλύτερος από το θάνατο ή το φόνο. H κήρυξη του ιερού πολέµου ήταν βασικό κίνητρο για την εκρηκτική εξάπλωση των Aράβων. 24

25 K EΦAΛAIO 1 A Σ K Η Σ Ε Ι Σ Σύµφωνα µε το νέο σύστηµα διδασκαλίας και αξιολόγησης Γ OMA A AΣKHΣEΩN Aντιστοιχίστε τις προτάσεις της οµάδας A µε αυτές της οµάδας B. A B 1. Tο Bυζάντιο είχε ελάχιστες σχέσεις α. ο αστικός βίος 2. Στην N. Aραβία η κοινωνία β. ο Mωάµεθ 3. Στη βόρεια Aραβία ανύπαρκτος ήταν γ. ο οπαδός της θρησκείας του Iσλάµ 4. Oι νοµάδες Άραβες δ. µε τις νοµαδικές φυλές της προϊσλαµικής Aραβίας 5. Oι νοµάδες αρχικά δεν αποτελούσαν ε. της υποχρέωσης των πιστών για 6. Iδρυτής της νέας θρησκείας ήταν διάδοση της θρησκείας µε κάθε µέσο 7. Mουσουλµάνος ονοµάστηκε στ. σοβαρή απειλή για το Bυζάντιο 8. Tο Iσλάµ εξαπλώθηκε εξαιτίας ζ. πολεµούσαν διαρκώς µεταξύ τους η. ήταν γεωργική 1δ, 2η, 3α, 4ζ, 5στ, 6β, 7γ, 8ε A B 1. Tο Kοράνι καθορίζει α. όποιον παραβιάζει τους ιερούς κανόνες 2. H θρησκευτική κοινότητα β. τα θρησκευτικά καθήκοντα και τις υποχρεώσεις των πολιτών 3. O Mουφτής ή ο Kαδής δικάζει γ. θρησκευτικός και κοσµικός ηγέτης 4. O ανώτατος άρχοντας είναι δ. ταυτίζεται µε το κράτος 5. Tη διακυβέρνηση της κοινότητας ε. µια θέση στον παράδεισο 6. O ιερός πόλεµος εξασφαλίζει στους στ. αναλαµβάνει ο Xαλίφης πιστούς 1β, 2δ, 3α, 4γ, 5στ, 6ε 25

26 4. Oι αραβικές κατακτήσεις και οι συνέπειές τους ΠEPIΛHΠTIKH NOHMATIKH AΠO OΣH α. H αραβική εξάπλωση Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY Oι Άραβες, µετά το θάνατο του Mωάµεθ, κατέλαβαν πολύ γρήγορα τη Συρία, την Παλαιστίνη, την Περσία, τη Mεσοποταµία, την Aρµενία (ως το 640). H Aίγυπτος καταλήφθηκε το 646, ενώ ως τον 8ο αι. οι Άραβες είχαν φτάσει στην Iσπανία. Tο 732 η προέλασή τους ανακόπηκε στο Πουατιέ της Γαλλίας. Aίτια της ραγδαίας εξάπλωσης των Aράβων στην Aνατολή ήταν η εξάντληση των Bυζαντινών καθώς και το σχίσµα που υπήρχε ανάµεσα στην Kων/πολη και τις ανατολικές επαρχίες εξαιτίας του Mονοφυσιτισµού. β. O πόλεµος στη θάλασσα και οι πολιορκίες της Kωνσταντινούπολης Oι Άραβες, για να αντιµετωπίσουν τους Bυζαντινούς, ναυπήγησαν στόλο. O Mωαβίας, διοικητής της Συρίας, λεηλάτησε πόλεις της Kύπρου, της Pόδου και της Kω. Tο οι Άραβες προσπάθησαν να καταλάβουν την Kων/πολη, αλλά απέτυχαν. O αραβικός στόλος καταστράφηκε από το υγρόν πυρ. Oι Άραβες επιχειρούν για δεύτερη φορά να καταλάβουν την Kων/πολη (717), αλλά αποτυγχάνουν ξανά. γ. Oι αραβοβυζαντινές συγκρούσεις στη M. Aσία και στην A. Mεσόγειο Oι Άραβες της Iσπανίας κατέλαβαν την Kρήτη και αποβιβάστηκαν στη Σικελία. H κυριαρχία των Bυζαντινών πλήττεται ανεπανόρθωτα. Στη M. Aσία ο Θεόφιλος διεξάγει τον 9ο αι. σκληρούς αγώνες εναντίον των Aράβων. Tο 838 καταστρέφεται το Aµόριο, η ιδιαίτερη πατρίδα του Aυτοκράτορα. Oι αραβικές κατακτήσεις τελικά διέσπασαν την ενότητα του χριστιανικού κόσµου γύρω από τη Mεσόγειο. Στην A. Mεσόγειο παγιώθηκε συγκυριαρχία Bυζαντινών και Aράβων. Tο εµπόριο περιορίστηκε δραστικά και ο πληθυσµός µειώθηκε εξαιτίας των επιδροµών (κούρσα). 26

27 K EΦAΛAIO 1 ΣHMANTIKA ΓEΓONOTA XPONOΛOΓIEΣ ΓEΓONOTΩN Oι Άραβες κατακτούν την Συρία την Παλαιστίνη την Περσία 640 Πρώτη αραβική ναυτική εκστρατεία στην Kύπρο. Aραβική Eκστρατεία στη Pόδο και στην Kω µέσα 7ου αι. Oι Άραβες επιχειρουν να καταλάβουν την Kων/πολη εύτερη πολιορκία της Πόλης από τους Άραβες 717 Ήττα των Aράβων στο Πουατιέ της Γαλλίας 732 Eξέγερση του Θωµά του Σλάβου A Π A N T Η Σ Ε Ι Σ Στις ασκήσεις του σχολικού βιβλίου 1η Ερώτηση: Γιατί η απώλεια της Aιγύπτου υπήρξε βαρύ πλήγµα για τη Bυζαντινή Aυτοκρατορία; (Συµβουλευτείτε το σχετικό παράθεµα). H οικονοµιή σηµασία της Aιγύπτου για την αυτοκρατορία ήταν µεγάλη. H λάσπη που εναπόθετε ο Nείλος αποτελούσε ιδιαίτερα γόνιµο έδαφος για γεωργική εκµετάλλευση. Iδιαίτερη σηµασία παρουσίαζε η καλλιέργεια των σιτηρών. Tο σιτάρι της Aιγύπτου παρείχε τροφή σε µεγάλο µέρος της αυτοκρατορίας. H Aίγυπτος ήταν ο σιτοβολώνας της αυτοκρατορίας. H απώλεια της Aιγύπτου ήταν βαρύ πλήγµα, καθώς το βυζαντινό κράτος έχασε µια σπουδαία πηγή παραγωγής τροφίµων. 2η Ερώτηση: Ποιοι ήταν οι τρόποι χρήσης του υγρού πυρός στη διάρκεια του 10ου αι., σύµφωνα µε το σχετικό παράθεµα; Oι Bυζαντινοί χρησιµοποιούσαν το υγρό πυρ: α) εκτοξεύοντάς το µέσα από σιφώνια, β) ρίχνοντας χύτρες γεµάτες υγρό πάνω στα εχθρικά καράβια, γ) ρίχνοντας µικρά σιφώνια (που περιείχαν υγρό πυρ) µε τα χέρια. 27

28 Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY 3η Ερώτηση: Nα συζητήστε την άποψη του ιστορικού H. Pirenne «H (Mεσόγειος) θάλασσα, που ήταν µέχρι τότε κέντρο της Xριστιανοσύνης, έγινε το σύνορό της. H µεσογειακή ενότητα θρυµµατίστηκε». Kατά τα χρόνια πριν την εξάπλωση του Iσλάµ σηµαντικές για το Xριστιανισµό ήταν η περιοχή της Iουδαίας, της Συρίας, της Aιγύπτου. H χριστιανική θρησκεία σε αυτά τα µέρη είχε πρωτοεµφανιστεί, για να εξαπλωθεί αργότερα σε ολόκληρη σχεδόν τη µεσογειακή λεκάνη. Oι περιοχές αυτές είχαν σαφώς βαρύνουσα σηµασία για τους χριστιανούς. Θεωρούνταν τα µέρη από τα οποία πήγασε ο λόγος του Xριστού. Aπό κείνα τα µέρη ξεκίνησαν οι Aπόστολοι για να διαδώσουν το λόγο του Kυρίου στην Oικουµένη. H αραβική κατάκτηση έδωσε τέλος σε αυτό το status quo. Oι τόσο σηµαντικές για τη Xριστιανοσύνη περιοχές προσαρτήθηκαν στο Iσλάµ. H θρησκευτική, οικονοµική, πολιτική µέσω της θρησκείας ενότητα, η οποία είχε παγιωθεί στο µεσογειακό χώρο, θρυµµατίστηκε. Tα ιερά µέρη του Xριστιανισµού πέρασαν οριστικά στη σφαίρα επιρροής του Iσλάµ. ΣXOΛIA ΣTA ΠAPAΘEMATA [ΠHΓEΣ] H οικονοµική σηµασία της Aιγύπτου (σελ. 18 του σχολικού βιβλίου) Στο απόσπασµα αυτό γίνεται λόγος για τη χώρα της Aιγύπτου. Iδιαίτερα η Aλεξάνδρεια ωφελείται από τις ετήσιες πληµµύρες του Nείλου, που κάνει τη γη ιδιαίτερα γόνιµη. H Kωνσταντινούπολη, η Θράκη, οι ανατολικές επαρχίες τρέφονται από την Aίγυπτο, η οποία ήταν ο σιτοβολώνας της αυτοκρατορίας. H απώλεια της Aιγύπτου σήµανε την απώλεια µιας σηµαντικής πηγής εξασφάλισης διατροφής. Tρόποι χρήσης του υγρού πυρός (σελ. 19 του σχολικού βιβλίου) O Λέοντας Στ αναφέρεται στους τρόπους χρήσης του υγρού πυρός. O δρό- µωνας είχε στην πλώρη χάλκινο σωλήνα, από τον οποίο εκτοξεύονταν υγρό πυρ εναντίον των εχθρών. O συγγραφέας συµβουλεύει και τη χρήση άλλων τρόπων ρίψης του υγρού πυρός: να εκτοξεύονται χύτρες γεµάτες υγρό πυρ, οι οποίες θα έβαζαν φωτιά στα εχθρικά πλοία. Aκόµη, µπορεί να εκτοξεύεται το υγρό πυρ µε τα χέρια. Oι στρατιώτες µπορούν να ρίχνουν µικρά σιφώνια εναντίον των εχθρών. Tο υγρό πυρ υπήρξε µια εφεύρεση η οποία χάρισε τη νίκη πολλές φορές στους Bυζαντινούς. 28

29 A Σ K Η Σ Ε Ι Σ Σύµφωνα µε το νέο σύστηµα διδασκαλίας και αξιολόγησης A OMA A AΣKHΣEΩN Eπιλέξτε το σωστό: K EΦAΛAIO 1 1. Oι Άραβες µαχητές κατέκτησαν σύντοµα τις γειτονικές πλούσιες χώρες της Eγγύς Aνατολής µε την καθοδήγηση α.του Προφήτη β. του Mουφτή γ. των Xαλιφών γ 2. Oι κατακτήσεις των Aράβων πραγµατοποιήθηκαν... α. µε καταπληκτική ταχύτητα β. πολύ αργά γ. σε µικρό σχετικά διάστηµα α 3. O διοικητής της Συρίας Mωαβίας συνειδητοποίησε ότι ο αγώνας µε το Bυζάντιο θα κρινόταν α. στη θάλασσα β. στην ξηρά γ. στον αέρα α 4. H πρώτη ναυτική εκστρατεία των Aράβων έληξε µε άλωση α. της Λυκίας β. της Kωνσταντινούπολης γ. της Kωνσταντίας γ 5. O χαλίφης Mωαβίας αναγκάστηκε να υπογράψει συνθήκη ειρήνης... α. µε τους Φράγκους β. µε τους Bυζαντινούς γ. µε τους Πέρσες β 29

30 Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY 6. O στόλος των Aράβων καταστράφηκε το 678 στην απόπειρα κατάκτησης της Kωνσταντινούπολης από α. το υγρόν πυρ β. την ανικανότητα των ναυάρχων γ. φοβερή θαλασσοταραχή α 7. Oι Άραβες προσπάθησαν να καταλάβουν την Kωνσταντινούπολη το α. 714 β. 717 γ. 720 β 8. Στην Kύπρο υπήρξε για µερικούς αιώνες α. κυριαρχία Aράβων β. κυριαρχία Bυζαντινών γ. συγκυριαρχία Aράβων-Bυζαντινών γ 9. Tελικός στόχος του Mωαβία ήταν η κατάκτηση α. της Kωνσταντίας β. του Aµορίου γ. της Kωνσταντινούπολης γ 10. Tο σπουδαιότερο επεισόδιο στον πόλεµο του Θεόφιλου εναντίον των Aράβων υπήρξε η άλωση α. του Aµορίου β. της Kωνσταντινούπολης γ. της Kωνσταντίας α B OMA A AΣKHΣEΩN Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι λανθασµένες; 1. O στρατός της Aιγύπτου ήταν πολύ δυνατός και καλά οργανωµένος. 2. H κατάκτηση της Aιγύπτου ευνοήθηκε από την εξάντληση των Bυζαντινών από τους περσικούς πολέµους. 30

31 K EΦAΛAIO 1 3. Kανείς δεν µπορούσε να υποτάξει την Aίγυπτο, γιατί δεν το επέτρεπε η ισχυρή διοίκησή της. 4. H σηµαντικότερη αιτία κατάρρευσης της ελληνιστικής Aνατολής ήταν το ψυχικό σχίσµα που εκδηλώθηκε στον ελληνορωµαϊκό κόσµο µεταξύ ανατολικών επαρχιών και κέντρου. 5. H τύχη της Aρµενίας είχε κριθεί ως το Για πρώτη φορά ανακόπηκε η σχεδόν ανεξέλεγκτη εξάπλωση του Iσλάµ επί της βασιλείας του Kωνσταντίνου. 7. Tο υγρόν πυρ κατέστρεψε το στόλο του Bυζαντίου. 8. H δεύτερη αποτυχηµένη προσπάθεια των Aράβων για την κατάκτηση της Kωνσταντινούπολης έγινε το Mε τις αραβικές κατακτήσεις η Mεσόγειος έγινε σύνορο της Xριστιανοσύνης. 10. Oι Bυζαντινοί κυριάρχησαν ολοκληρωτικά στη θάλασσα. Λανθασµένες είναι οι :1, 3, 7, 10 Γ OMA A AΣKHΣEΩN Aντιστοιχίστε τις προτάσεις της οµάδας A µε αυτές της οµάδας B A B 1. Oι Άραβες επεκτάθηκαν α. ταχύτατα 2. Oι Άραβες κατέλαβαν β. εύφλεκτη ύλη εκτοξευόµενη µε σιφώνια 3. Oι Aραβες αναχαιτίστηκαν στη γ. την Aίγυπτο, τη B. Aφρική και τη ύση βησιγοτθική Iσπανία 4. O Mωαβίας έδωσε βάρος δ. ρυθµίστηκαν προσωρινά 5. H Kωνσταντία ήταν ε. είχε καταστροφικές συνέπειες 6. Tο υγρό πυρ ήταν στ. έπαψαν προσωρινά οι αραβικές επιδροµές 7. Oι σχέσεις µε τους Άραβες ζ. στη ναυπήγηση στόλου 8. Στις αρχές του 9ου αι. η. κατέλαβαν την Kρήτη 9. H παραµέληση του στόλου από θ. πρωτεύουσα της Kύπρου τους Bυζαντινούς 10. Oι Άραβες από την Iσπανία ι. από τους Φράγκους το 732 1α, 2γ, 3ι, 4ζ, 5θ, 6β, 7δ, 8στ, 9ε,10η 31

32 Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY 5. H Eικονοµαχία ΠEPIΛHΠTIKH NOHMATIKH AΠO OΣH α. Συνθήκες εκδήλωσης της Eικονοµαχίας H εικονοµαχία ( ) ήταν µια θρησκευτική διαµάχη που συντάραξε την αυτοκρατορία. Ξεκίνησε από τους δύο πρώτους Ίσαυρους, το Λέοντα Γ και τον Kων/νο E, σχετικά µε το αν θα έπρεπε να παριστάνονται ανθρώπινες µορφές στις εικόνες ή όχι. Tο κίνηµα αυτό προήλθε από το συνδυασµό δύο ρευµάτων: α) από αυτό που, έχοντας δεχτεί ισλαµικές και ιουδαϊκές επιδράσεις, υποστήριζε ότι στο Xριστιανισµό δεν έπρεπε να υπάρχουν εικόνες προσώπων επειδή πρόκειται για µια πνευµατική θρησκεία και β) από αυτό που προήλθε από την αντίδραση στις υπερβολικές εκδηλώσεις λατρευτικής συµπεριφοράς απέναντι στις εικόνες και στα ιερά λείψανα. O χρόνος εκδήλωσης του κινήµατος αυτού δικαιολογείται από το γεγονός ότι την περίοδο αυτή (8ος αι.) η αυτοκρατορία βρίσκεται σε κίνδυνο: στην Aνατολή δρουν οι Άραβες και στη ύση οι Σλάβοι και οι Bούλγαροι. Oι εικονοµάχοι Aυτοκράτορες προσπάθησαν να συµφιλιωθούν µε τους αγρότες-στρατιώτες της M. Aσίας, της µόνης δύναµης που µπορούσε να σώσει την αυτοκρατορία, µέσω της εικονοµαχικής πολιτικής. β. Έναρξη της Eικονοµαχίας Aφορµή στάθηκε ένας καταστροφικός σεισµός, που ερµηνεύτηκε ως εκδήλωση θεϊκής οργής εξαιτίας της ειδωλολατρικής χρήσης των εικόνων. Tο 726, µε διαταγή του Λέοντα Γ, αποµακρύνθηκαν οι εικόνες του Xριστού από την Xαλκή Πύλη του ανακτόρου. Στην Πόλη ξέσπασαν ταραχές, οι οποίες εξαπλώθηκαν στο θέµα της Eλλάδας. Tο 730 οι εικόνες καθαιρέθηκαν και οι εικονόφιλοι διώχθηκαν. O πάπας Γρηγόριος Γ αφόρισε τους εικονοµάχους. Oι Bυζαντινοί αντέδρασαν και τότε ο Πάπας στράφηκε στους Φράγκους ηγεµόνες. γ. Kορύφωση της Eικονοµαχίας H Eικονοµαχία κορυφώθηκε στα χρόνια του Kων/νου E. H λατρεία των εικόνων καταδικάστηκε από τη σύνοδο της Iερείας (754). Oι εικονοµάχοι καταδικάστηκαν, όµως, από τη Z Oικουµενική Σύνοδο (787). 32

33 K EΦAΛAIO 1 δ. Aναζωπύρωση και τέλος της Eικονοµαχίας H Eικονοµαχία έφτασε σε νέα κορύφωση κατά τη διάρκεια της βασιλείας των αυτοκρατόρων Λέοντα E και Θεόφιλου. Tελικά, το Mάρτιο του 843 συνήλθε στην Kων/πολη σύνοδος που αποφάσισε την αναστήλωση των εικόνων. ΣHMANTIKA ΓEΓONOTA XPONOΛOΓIEΣ ΓEΓONOTΩN Tο κίνηµα της Eικονοµαχίας Kαθαιρούνται οι εικόνες 730 Συγκαλείται η Σύνοδος της Iερείας 754 Z Oικουµενική Σύνοδος 787 Σύνοδος στην Kων/πολη. Oι εικόνες αποκαθίστανται οριστικά 3/3/843 A Π A N T Η Σ Ε Ι Σ Στις ασκήσεις του σχολικού βιβλίου 1η Ερώτηση: Aφού µελετήσετε το σχετικό παράθεµα και µε βάση την ιστορική αφήγηση, να εξετάσετε ποια πολιτική αναγκαιότητα επέβαλε την Eικονοµαχία και ποια λαϊκή αντίληψη υπηρετούσε. Tην Eικονοµαχία επέβαλε η ανάγκη συµφιλίωσης των αγροτικών πληθυσµών της M. Aσίας µε την Kωνσταντινούπολη. Oι πληθυσµοί αυτοί αποτελούσαν τη βάση του στρατού της αυτοκρατορίας και ήταν πολύ φτωχοί. Oι κρίσιµες στιγµές που περνούσε η αυτοκρατορία επέβαλαν αυτή τη συµφιλίωση, αφού αυτοί οι πληθυσµοί µπορούσαν να την υπερασπιστούν. 2η Ερώτηση: Ποια η ερµηνεία που έδωσαν στην έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας (παράθεµα) οι εικονοµάχοι και ποια οι εικονολάτρες; Ποιο χαρακτηριστικό της µεσαιωνικής νοοτροπίας αποκαλύπτουν οι συγκεκριµένες ερµηνείες; α) O Aυτοκράτορας θεώρησε την έκρηξη σηµάδι θείας οργής η οποία στρεφόταν εναντίον των εικονολατρών. 33

34 Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY β) Oι εικονολάτρες, πάλι, θεώρησαν την έκρηξη σηµάδι θείας οργής εναντίον του Aυτοκράτορα και των εικονοκλαστών. γ) Oι συγκεκριµένες ερµηνείες ευθυγραµµίζονται µε τη µεσαιωνική άποψη που θεωρούσε ότι οι συµφορές που παθαίνουν οι άνθρωποι ή οι φυσικές καταστροφές είναι αποτέλεσµα της θεϊκής οργής για τις αµαρτίες των ανθρώπων. 3η Ερώτηση: Nα επισηµάνετε τα κυριότερα επιχειρήµατα των εικονοµάχων και των εικονολατρών (βλ. σχετικά παραθέµατα), αφού λάβετε υπόψη σας τις αποφάσεις των συνόδων του 754 και του 787 (βλ. σελ. 94). α) Oι εικονοκλάστες θεωρούσαν ότι οι εικόνες ήταν είδωλα, αφού παρίσταναν πρόσωπα και υλικά σώµατα και ήταν κατασκευασµένα από υλικό (ξύλο). β) Oι εικονολάτρες πίστευαν ότι δεν είναι λάθος να λατρεύεται η εικόνα, γιατί έτσι φαίνεται η πίστη των χριστιανών στα πρόσωπα του Xριστού και των αγίων. Eπιπλέον, αυτό που γίνεται αντικείµενο λατρείας δεν είναι το ξύλο του σταυρού ή της εικόνας αλλά η προσωπικότητα και τα έργα του τιµούµενου προσώπου. Π P O Σ Θ E T E Σ Eρωτήσεις Aπαντήσεις 1η Ερώτηση: Tι ήταν η Eικονοµαχία; Ποια τα αίτια της εµφάνισής της και ποια η αφορµή; H Eικονοµαχία ( ) ήταν µια θρησκευτική διαµάχη που συντάραξε την αυτοκρατορία. Ξεκίνησε από τους δύο πρώτους Ίσαυρους, το Λέοντα Γ και τον Kων/νο E, σχετικά µε το αν θα έπρεπε να παριστάντονται ανθρώπινες µορφές στις εικόνες ή όχι. Tο κίνηµα αυτό προήλθε από το συνδυασµό δύο ρευµάτων: α) Aπό αυτό που, έχοντας δεχτεί ισλαµικές και ιουδαϊκές επιδράσεις, υποστήριζε ότι στο Xριστιανισµό δεν έπρεπε να υπάρχουν εικόνες προσώπων επειδή κυριαρχεί η πνευµατική λατρεία. β) Aπό την αντίδραση στις υπερβολικές εκδηλώσεις λατρευτικής συµπεριφοράς απέναντι στις εικόνες και στα ιερά λείψανα. O χρόνος εκδήλωσης του κινήµατος αυτού δικαιολογείται από το γεγονός ότι 34

35 K EΦAΛAIO 1 την περίοδο αυτή (8ος αι.) η αυτοκρατορία βρίσκεται σε κίνδυνο: στην Aνατολή επιτίθενται οι Άραβες και στη ύση οι Σλάβοι και οι Bούλγαροι. Oι Aυτοκράτορες στράφηκαν στους στρατιώτες-αγρότες της M. Aσίας, θεωρώντας ότι µόνο αυτοί µπορούσαν να σώσουν την αυτοκρατορία. Aφορµή στάθηκε ένας καταστροφικός σεισµός, που ερµηνεύθηκε ως εκδήλωση θεϊκής οργής εξαιτίας της ειδωλολατρικής χρήσης των εικόνων. 2η Ερώτηση: Ποια η εξέλιξη του κινήµατος της Eικονοµαχίας; Tο 730 οι εικόνες καθαιρέθηκαν. O πάπας Γρηγόριος Γ αφόρισε τους εικονοµάχους. Oι βυζαντινοί αντέδρασαν και τότε ο Πάπας στράφηκε στους Φράγκους ηγεµόνες. H Eικονοµαχία κορυφώθηκε στα χρόνια του Kων/νου E. H λατρεία των εικόνων καταδικάστηκε από τη σύνοδο της Iερείας (754). Oι εικονοκλάστες καταδικάστηκαν από τη Z Oικουµενική Σύνοδο (787). H Eικονοµαχία έφτασε σε νέα κορύφωση κατά τη διάρκεια της βασιλείας των αυτοκρατόρων Λέοντα E και Θεόφιλου. Tελικά, το Mάρτιο του 843 συνήλθε στην Kων/πολη σύνοδος που αποφάσισε την αναστήλωση των εικόνων. ΣXOΛIA ΣTA ΠAPAΘEMATA [ΠHΓEΣ] H πολιτική αναγκαιότητα της Eικονοµαχίας (σελ. 21 του σχολικού βιβλίου) H E. Γλύκατζη - Aρβελέρ µας µιλάει για την Eικονοµαχία και τις συνθήκες που τη γέννησαν. Oι δύσκολες συνθήκες στα σύνορα της αυτοκρατορίας έκαναν φανερό ότι η χώρα είχε άµεση ανάγκη τις στρατιωτικές υπηρεσίες των αγροτών της ανατολικής M. Aσίας. Γι αυτό η κεντρική κυβέρνηση προσπάθησε να συµφιλιωθεί µαζί τους υιοθετώντας τις ανεικονικές αντιλήψεις που είχαν για τη θρησκεία. H έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας και η έναρξη της Eικονοµαχίας (σελ. 21 του σχολικού βιβλίου) O Θεοφάνης στη χρονογραφία µας µιλάει για την έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας. H θάλασσα ξέρασε φωτιά και ατµό. Σχηµατίστηκε ένα νησάκι. O Aυτοκράτορας θεώρησε την έκρηξη σηµάδι θεϊκής οργής εναντίον των εικονολατρών. O λαός στην Kωνσταντινούπολη προσπάθησε να σκοτώσει τους αυτοκρατορικούς στρατιώτες που καθαίρεσαν την εικόνα του Xριστού από τη Xαλκή Πύλη. Πολλοί από το λαό σκοτώθηκαν, εξορίστηκαν ή υπέστησαν σωµατικές τιµωρίες. Στο απόσπασµα αυτό βλέπουµε πώς χρησιµοποιούνταν τα φυσικά φαινόµενα: δί- 35

36 Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY νονταν σε αυτά θρησκευτική χροιά, προκειµένου να εξυπηρετηθούν οι στόχοι τους. O αγώνας ανάµεσα στίς δύο παρατάξεις ήταν σκληρός. Πολλές φορές το αίµα έρρεε και από τις δύο πλευρές. Tα επιχειρήµατα των εικονοκλαστών (σελ. 22 του σχολικού βιβλίου) Στο κείµενο αυτό ο Λέοντας Γ προσπαθεί να δικαιολογήσει στον πάπα Γρηγόριο B τον αγώνα του εναντίον των εικόνων. Xρησιµοποιεί τα ακόλουθα επιχειρήµατα: α) Oι εικόνες είναι δυνάµει είδωλα. Άρα, όσοι τις προσκυνούν είναι ειδωλολάτρες. β) εν πρέπει να προσκυνούνται ανθρώπινες κατασκευές. γ) εν υπάρχει στην ιερά παράδοση εντολή να προσκυνούνται τα ανθρώπινα κατασκευάσµατα. Tα επιχειρήµατα των εικονολατρών (σελ. 22 του σχολικού βιβλίου) O Iωάννης αµασκηνός αναφέρει επιχειρήµατα υπέρ της λατρείας των εικόνων: α) O σταυρός, η λόγχη, τα όργανα βασανισµού του Iησού είναι αντικείµενα λατρείας και προσκυνήσεως. Eποµένως, δεν είναι λάθος να γίνονται αντικείµενα λατρείας οι εικόνες, οι οποίες είχαν φτιαχτεί µέσω της αγαθής προαίρεσης των πιστών. β) Aντικείµενο λατρείας δε γίνεται η ύλη, γιατί αυτή είναι φθαρτή, καταστρέφεται. A Σ K Η Σ Ε Ι Σ Σύµφωνα µε το νέο σύστηµα διδασκαλίας και αξιολόγησης A OMA A AΣKHΣEΩN Eπιλέξτε το σωστό: 1. Oι ανατολικές επαρχίες πίστευαν ότι ο Xριστιανισµός... την απεικόνιση του Θείου µε ανθρώπινη µορφή. α. στήριζε β. αµφέβαλε για γ. απέκλειε γ 2. Στις αρχές του 8ου αι. οι θάλασσες λεηλατούνταν από... α. Άραβες 36

37 K EΦAΛAIO 1 β. Σλάβους γ. Πέρσες α 3. Tο εµπόριο βρισκόταν σε... α. άνθιση β. παράλυση γ. µέτρια κατάσταση β 4. Tα Bαλκάνια είχαν κατακλυσθεί από α. Πέρσες β. Σλάβους και Bούλγαρους γ. Σύριους β 5. H εικονοµαχική πολιτική θα µπορούσε να συµφιλιώσει την Kωνσταντινούπολη µε τους... της M. Aσίας. α. αγροτικούς πληθυσµούς β. αστούς γ. βασιλείς α 6. H αφορµή για την Eικονοµαχία δόθηκε από ένα καταστροφικό... α. σεισµό β. λοιµό γ. πόλεµο α 7. O πάπας Γρήγοριος Γ στράφηκε εναντίον α. των Λογγοβάρδων β.των Φράγκων γ. των Bυζαντινών γ 8. H Eικονοµαχία απέβη µοιραία για τις σχέσεις της αυτοκρατορίας µε τις ιταλικές επαρχίες της, γιατί... α. ο Πάπας αφόρισε τους εικονοµάχους 37

38 Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY β. ο Πάπας στράφηκε προς τους Φράγκους γ. οι ιταλικές επαρχίες βρέθηκαν στη δικαιοδοσία του Πάπα β 9. H εικονοµαχική κίνηση καταδικάστηκε από τη Z Oικουµενική Σύνοδο, επί... α. Θεοδώρας β. Mιχαήλ Γ γ. Kωνσταντίνου ΣT και Eιρήνης γ 10. Στη σύνοδο που έγινε από τη Θεοδώρα στην Kωνσταντινούπολη το Mάρτιο του 843 αποφασίστηκε α. η αποκατάσταση των εικόνων β. η καταστροφή των εικόνων γ. η τοποθέτηση των εικόνων στα πιο ψηλά σηµεία των ναών α B OMA A AΣKHΣEΩN Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές; 1. Oι πρωτεργάτες της Eικονοµαχίας ήταν οι πρώτοι Ίσαυροι, σε συνεργασία µε εκπροσώπους του ανώτερου κλήρου. 2. Λίγοι ήταν αυτοί που υπερέβαλαν στη λατρεία εικόνων και λειψάνων. 3. Tο κίνηµα της Eικονοµαχίας ήταν υπέρ της λατρείας των εικόνων. 4. O σεισµός στο θαλάσσιο χώρο µεταξύ Θήρας και Θηρασίας το 726 έγινε αφορµή για την έναρξη της Eικονοµαχίας, επειδή ερµηνεύτηκε ως θεία οργή κατά της λατρείας των εικόνων. 5. Tα βυζαντινά στρατεύµατα κέρδισαν τον έλεγχο της κεντρικής Iταλίας. 6. O πάπας Γρηγόριος Γ αφόρισε τους εικονοµάχους. 7. H Eικονοµαχία κορυφώθηκε επί Kωνσταντίνου E. 8. Tα µοναστήρια και οι µοναχοί δεν επλήγησαν από την εικονοµαχία, αν και ήταν προπύργια της εικονολατρείας. 9. H Pώµη συµπαραστάθηκε στους εικονοµάχους. 10. H Eικονοµαχία αναζωπυρώθηκε από τους αυτοκράτορες Λέοντα E και Θεόφιλο. 11. Oι εικονολάτρες θεωρούσαν τους εικονοµάχους ειδωλολάτρες. Σωστές είναι οι: 1, 4, 6, 7, 10 38

39 Γ OMA A AΣKHΣEΩN Aντιστοιχίστε τις προτάσεις της οµάδας A µε αυτές της οµάδας B A B 1. H Eικονοµαχία συντάραξε το Bυζάντιο α. εξαπολύθηκε το Oι ανατολικές επαρχίες διακρίνονταν για β. αφόρισε τους εικονοµάχους 3. H σωτηρία του Bυζαντίου εξαρτιόταν γ. τα έτη H πρώτη επίθεση εναντίον των δ. επί αυτοκρατορίας Mιχαήλ Γ και εικόνων της µητέρας του Θεοδώρας 5. Tο 730 επιβλήθηκε ε. η καθαίρεση των εικόνων 6. O πάπας Γρηγόριος Γ στ. από τους αγροτικούς πληθυσµούς της M. Aσίας 7. Eπί Kωνσταντίνου E ζ. καταδικάστηκε η λατρεία των εικόνων 8. Στη σύνοδο της Iερείας το 754 η. των εικονολατρών 9. H Pώµη ήταν µε το µέρος θ. η Eικονοµαχία έφτασε πρωτοφανή κορύφωση 10. H αποκατάσταση των εικόνων ι. ανεικονικές τάσεις αποφασίστηκε 1γ, 2ι, 3στ, 4α, 5ε, 6β, 7θ, 8ζ, 9η, 10δ 6. Kοινωνία και Oικονοµία ΠEPIΛHΠTIKH NOHMATIKH AΠO OΣH α. H οικονοµία (6ος-9ος αι.) K EΦAΛAIO 1 Eξαιτίας των επιδηµιών, των φυσικών καταστροφών του δεύτερου µισού του 6ου αι. και των πολέµων, ο πληθυσµός της αυτοκρατορίας µειώθηκε σηµαντικά. Aποτέλεσµα ήταν να διευκολυνθούν οι Άραβες και οι Σλάβοι στις διεισδύσεις τους. Eξάλλου, η καταστροφή πολλών αστικών κέντρων από τους Άραβες προκάλεσε υποχώρηση της αστικής ζωής και ενίσχυση της αγροτικής οικονοµίας. Πάντως, το εµπόριο και η αστική οικονοµία δεν εξαφανίστηκαν. Ωστόσο, η οικονοµική ζωή της αυτοκρατορίας υπέστη σοβαρό πλήγµα, καθώς οι εµπορικοί δρόµοι της Aνατολής, τα λιµάνια της Συρίας και της Aιγύπτου ήταν σε αραβικά χέρια. Ήδη από τον 8ο αι. δεν υπάρχουν ουσιαστικά εµπορικοί δεσµοί µε τη ύση, ενώ η πειρατεία βρίσκεται σε έξαρση. 39

40 Ι ΣTOPIA B Λ YKEIOY Πάντως, από τα τέλη του 8ου αι. η οικονοµία ακολουθεί τροχιά ανάκαµψης. Oι εµπορικές επαφές µε το βορρά και τη δύση διαφυλάσσονται. O Nικηφόρος A ( ) πήρε τολµηρά δηµοσιονοµικά µέτρα. Πρόκειται για τις λεγόµενες κακώσεις του Nικηφόρου: α) H ακύρωση των φοροαπαλλαγών που είχε θεσπίσει η αυτοκράτειρα Eιρήνη ( ) και η εγγραφή των πολιτών σε φορολογικούς καταλόγους. β) η επιβολή του καπνικού φόρου (για κάθε νοικοκυριό) στους παροίκους (εξαρτηµένους γεωργούς) των µονών και των ναών και στα φιλανθρωπικά ιδρύ- µατα, γ) η καθιέρωση της συλλογικής υποχρέωσης της κοινότητας για την καταβολή των φόρων (αλληλέγγυο), δ) η απαγόρευση της τοκογλυφίας, ε) η δηµιουργία κλήρων για τους ναύτες-στρατιώτες της M. Aσίας, στ) οι πλοιοκτήτες της Kων/πολης έπρεπε να δανείζονται µε υψηλό επιτόκιο. β. Στρατιωτικοποίηση και εποικισµοί Aπό τα µέσα του 7ου αι. παγιώνεται η κυριαρχία του στρατού στη βυζαντινή κοινωνία. H στρατιωτικοποίηση της βυζαντινής κοινωνίας φαίνεται από την εµφάνιση οικογενειακών ονοµάτων που σχετίζονται σχεδόν αποκλειστικά µε στρατιωτικές οικογένειες και των κάστρων που βρίσκονται σε δυσπρόσιτες περιοχές. Eπιπλέον, παρατηρούµε ότι αυτή την περίοδο προκύπτουν νέα θέµατα από τη διχοτόµηση παλαιότερων µεγάλων. Παράλληλα δηµιουργούνται και ναυτικά θέ- µατα. Έτσι, η αυτοκρατορία θωρακίζεται σε µεγάλο βαθµό. Eπειδή οι σλαβικοί πληθυσµοί ήταν πολυάριθµοι στις ευρωπαϊκές επαρχίες, οι Aυτοκράτορες εφαρµόζουν εποικιστική πολιτική. Πολλοί Σλάβοι µεταφέρθηκαν στη M. Aσία, ενώ πληθυσµοί της M. Aσίας µεταφέρθηκαν στη Mακεδονία και στη Θράκη. γ. Tο κίνηµα του Θωµά του Σλάβου Tο κίνηµα αυτό εκδηλώθηκε το 821 στη M. Aσία. O Θωµάς στέφθηκε Aυτοκράτορας από τον Πατριάρχη Aντιοχείας. Eµφανιζόταν ως υποστηρικτής των φτωχών (υποσχόταν φοροαπαλλαγές) και ως εικονόφιλος. H αναταραχή ήταν µεγάλη. Mόνο δύο από τα έξι µικρασιατικά θέµατα έµειναν πιστά στον Aυτοκράτορα. O Θωµάς κατόρθωσε να µεταβεί στην Eυρώπη µε καράβια και να πολιορκήσει την Kων/πολη. Tελικά υπέστη βαριά ήττα (φθινόπωρο 822). Tον Oκτώβριο του 823 συνελήφθη και θανατώθηκε µε βασανιστήρια. 40

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Κατάσταση της αυτοκρατορίας στις αρχές του 7 ου αιώνα: Επιδρομές Σλάβων και Αβάρων στη βαλκανική χερσόνησο Καταστροφή πόλεων

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 1 ο : Από το θάνατο του Ιουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων & τη συνθήκη του Βερντέν Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο. ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843 μ.χ.) ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο. ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843 μ.χ.) ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843 μ.χ.) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία υφίσταται μεγάλες εδαφικές απώλειες ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø Η βασική απαίτηση για ένα σύστηµα διαχείρισης ποιότητας είναι ότι ο οργανισµός θα πρέπει να προσδιορίσει και να διαχειριστεί την οικογένεια των απαραίτητων διεργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 2 K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 Copyright 1989, 1993,. ËÌËÙÚÔappleÔ ÏÔ - æˆìôappleô ÏÔ ISBN 960-431-204-9 Φωτοστοιχειοθεσία-Eκτ πωση: Bι λιοπωλείο: Π. ZHTH

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Βίκινγκς Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς Οι Βίκινγκς ζούσαν στους βόρειους λαούς της Ευρώπης: στη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Δανία και την Ισλανδία. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, εμφανίστηκαν ως εξερευνητές, πειρατές,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας Κεφάλαιο 3 H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο () Τον 8ο και τον 9ο αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία αντιμετώπισε προβλήματα στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Στο εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ.

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ. χωνευτοί σ. 56 Nedbox χωνευτοί από 12 έως 56 στοιχεία σ. 58 από 1 έως 6 στοιχεία σ. 62 XL 3 160 από 48 έως 144 στοιχεία και ερµάρια διανοµής ισχύος XL 3 σ. 68 Ράγες, πλάτες στήριξης και µετώπες σ. 77 0

Διαβάστε περισσότερα

Εργαζόμενος - Εργοδότης

Εργαζόμενος - Εργοδότης Οικονομική δραστηριότητα στην Αρχαία Ελλάδα Εργαζόμενος - Εργοδότης Καταναλωτή Επενδυτές Εργαστήρι 1 Η Πρώτη του Μάη δεν είναι αργία είναι απεργία Εικόνες από την απεργία στο Σικάγο 1886 8ώρες δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ Εισαγωγικό Μάθημα 1 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ύλη και ενέργεια Σ αυτό και στο επόμενο μάθημα, θα κάνουμε μια γενική αναφορά στα αντικείμενα μελέτης δύο βασικών φυσικών επιστημών, της φυσικής και της χημείας.

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή

kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 8 8 kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 9 1. È Ù Î È appleò ÌÂÏÂÙÔ ÌÂ ÙËÓ πûùôú ÙÔ Ì ıëì Ùfi ı appleïëúôêôúëıô ÌÂ: τι είναι η Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6

ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ. Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΡΟΥΠΕΛ, ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΑΛΟΚΩΣΤΑ Ονοματεπώνυμο: Χρήστος Αριστείδου Τάξη: Γ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Τι είναι το Ρούπελ; Το Ρούπελ είναι οχυρό και πρόκειται για το μεγαλύτερο συγκρότημα της οχυρωμένης τοποθεσίας κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πέντε διαλέξεις για τα Βαλκάνια των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα Κώστας Καραμαλής 1912 2012 Εκατό Χρόνια Ελλαδικής Θεσσαλονίκης ( ἤ εκατό χρόνια μοναξιάς;

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

μ. ƒøª ÀΔ ƒ Δ ƒπ ª Δ ª ƒºø Δ π

μ. ƒøª ÀΔ ƒ Δ ƒπ ª Δ ª ƒºø Δ π μ. ƒøª ÀΔ ƒ Δ ƒπ ª Δ ª ƒºø Δ π ª ª 5 ªÂÁ Ï ÏÏ Á ÛÙË ÈÔ ÎËÛË ÙË ÙÔÎÚ ÙÔÚ ÂÚ ÏË Ë ÙÔ Ì ı Ì ÙÔ Στις αρχές του 3ου αιώνα μ.χ. άρχισαν να απειλούν το ρωμαϊκό κράτος: οι παραβιάσεις των συνόρων από γειτονικούς

Διαβάστε περισσότερα

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως S-65 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1578 Μια σειρά από επαναστάσεις πραγματοποιήθηκαν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας (1571-1878) οι οποίες είχαν τη δική τους σημασία. Με αυτές τις επαναστάσεις ασχολήθηκε ο Κύπριος ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Να διερευνήσετε τους λόγους για τους οποίους η οικονοµία της Ελλάδας, πολλές δεκαετίες µετά την ανεξαρτησία της, εξακολουθεί να είναι αρχαϊκή.

1. Να διερευνήσετε τους λόγους για τους οποίους η οικονοµία της Ελλάδας, πολλές δεκαετίες µετά την ανεξαρτησία της, εξακολουθεί να είναι αρχαϊκή. Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης 1. Να διερευνήσετε τους λόγους για τους οποίους η οικονοµία της Ελλάδας, πολλές δεκαετίες µετά την ανεξαρτησία της, εξακολουθεί να είναι αρχαϊκή. 2. Σε ποιο µοντέλο (πρότυπο)

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr)

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Ενότητα 2: H ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Εξάπλωση της κυριαρχίας της Ρώμης μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας 1.). Η γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU

Eisagwgik sto po hµa Kleid tou poi µatov Fern zhv MARIA CRHSTOU 1 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κωνσταντίνου Π. Καβάφη: «Ό αρείος» 1.Εισαγωγικά στο ποίηµα 2.Τα πρόσωπα του έργου 3. Ο τίτλος του ποιήµατος 4. Ενότητες Ερµηνευτικά 5. Επίπεδα του ποιήµατος- Αφηγηµατικές τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Στη Β Αθήνας. Νίκος Δένδιας. Μπορεί! Υποψήφιος Βουλευτής Β Αθήνας

Στη Β Αθήνας. Νίκος Δένδιας. Μπορεί! Υποψήφιος Βουλευτής Β Αθήνας Στη Β Αθήνας Νίκος Δένδιας Μπορεί! Υποψήφιος Βουλευτής Β Αθήνας Στη Β Αθήνας Νίκος Δένδιας Μπορεί! 11 βασικές θέσεις του Νίκου Δένδια, για τους πολίτες της Β Αθήνας Έχουμε ένα μεγάλο πατριωτικό καθήκον

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12

ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12 ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12 1 Α φάση Εξέτασης Οµάδα Α 1) ΠότεκαιγιαποιουςλόγουςιδρύθηκεηΑ ΑθηναϊκήΣυµµαχία; 2) Πότε εµφανίστηκε η αλφαβητική γραφή στον ελληνικό κόσµο και ποιες ανάγκεςεξυπηρετούσε;

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2011

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 2011 ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΑΒΑΘΑ ΨΑΡΑΔΕΣ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ µ Àª È Ó Í applefiï ÙÔ Á Ú ˆ, ÌË ÌÂ Ï appleâè Î È ÁÂÏ Ì È Ï ÁÔ Ï ÓÈ ÚË, Û Ó Ú Î È Û Ó ÚÎ ÚË... I ÓÔ ÚÈÔ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24

Διαβάστε περισσότερα

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555)

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) 4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): Ρώμη, Βυζάντιο, βούλλα, συγχωροχάρτι, επιστήμη, Αναγέννηση, Μεσαίωνας, τυπογραφία. Από τα τέλη του

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα

Φύλλο εργασίας. 1. Από τον «Νουθετικό λόγο» του Κεκαυμένου* προς τον αυτοκράτορα Κεφ. 3. Από το σχίσμα των δύο εκκλησιών ως την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1054-1204) Υποκεφάλαιο 1. Εσωτερική κρίση και εξωτερικοί κίνδυνοι (1054-1081) Φύλλο εργασίας 1. Από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. Δόγμα Τρούμαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Ανατολή ΠΕΡΣΕΣ. Κοινός στόχος Περσών και Βυζαντίου η Αρµενία. 591 : Συνθήκη ειρήνης

Ανατολή ΠΕΡΣΕΣ. Κοινός στόχος Περσών και Βυζαντίου η Αρµενία. 591 : Συνθήκη ειρήνης Ε.Μ. & Σ.Ν. 20 ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΞ ΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙ ΤΙΚΗ ΙΑ ΟΧΟΙ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ Ιουστίνος Τιβέριος ΠΕΡΣΕΣ Βορράς : ΑΒΑΡΟΣΛΑΒΟΙ Επιδροµές, εξόντωση πληθυσµού, καταστροφές ακµαίων πόλεων. πολιορκίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ»

9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΝΕΟΤΟΠΟΘΕΤΗΜΕΝΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΣΤΟ 9 ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ «ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ» ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΚΤΟΥ 9 ΟΥ ΣΠ Αγαπητέ Κύριε-α Συνάδελφε. Με διαταγή του ΓΕΣ μετατίθεστε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΟΜΑ Α A'

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΟΜΑ Α A' ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΟΜΑ Α A' Α 1.1.Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµ ό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί (στη Στήλη Β περισσεύουν

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ. Τάξη Α Γυμνασίου. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Ημερομηνία:... Βαθμός:...

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ. Τάξη Α Γυμνασίου. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Ημερομηνία:... Βαθμός:... ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Τάξη Α Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Ημερομηνία:... Βαθμός:... Επιμέλεια: Σοφία Τουμασή Μέρος Α : Να απαντήσεις υποχρεωτικά και στις τρεις (3) ερωτήσεις. 1.α) Να γράψεις

Διαβάστε περισσότερα

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού.

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού. Κυρίες και Κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού. Όταν το 1912 δειλά συγκροτείτο ο πρώτος αεροπορικός στόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠPOΣΦEPOMENA MAΘHMATA ΓIA TO AKAΔHMAIKO ETOΣ 2015-2016 XEIMEPINO EΞAMHNO

ΠPOΣΦEPOMENA MAΘHMATA ΓIA TO AKAΔHMAIKO ETOΣ 2015-2016 XEIMEPINO EΞAMHNO ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN TMHMA IΣTOPIAΣ KAI APXAIOΛOΓIAΣ ΔIΔAΣKΩN: Eπ. Καθ. HΛΙΑΣ ΓIANNAKHΣ ΠPOΣΦEPOMENA MAΘHMATA ΓIA TO AKAΔHMAIKO ETOΣ 2015-2016 XEIMEPINO EΞAMHNO 1. Εισαγωγή στις Ελληνοαραβικές Σπουδές

Διαβάστε περισσότερα

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Επώνυμο Όνομα Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Μιχαήλ Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1984. Σφραγίδα Σφραγίδα Μιχαήλ Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης 57 Ε. Κριτήριο αξιολόγησης Παιδιά, σ αυτό το σημείο σας δίνουμε ένα κριτήριο αξιολόγησης για συμπληρωματική εξάσκηση πάνω σε λεξιλογικές ασκήσεις και σε ανάπτυξη θεμάτων έκθεσης. Καλή επιτυχία!!! Η Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

11ο. Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής. 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο

11ο. Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής. 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Περιφερικό Τμήμα Κρήτης 11ο Παγκρήτιο Περιφερικό Συμπόσιο Γενικής Ιατρικής 7 9 Οκτωβρίου 2011 Ξενοδοχείο Candia Maris Hράκλειο ΟΡΓΑΝΩTIKH KAI EΠIΣTHMONIKH EΠITPOΠH Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. όγµα Τρούµαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: επάλληλα δικαιώματα επί της γης, εκδοτικό δικαίωμα, Μεγάλη Ιδέα.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: επάλληλα δικαιώματα επί της γης, εκδοτικό δικαίωμα, Μεγάλη Ιδέα. ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ /Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/9/2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: επάλληλα δικαιώματα επί της γης, εκδοτικό δικαίωμα, Μεγάλη Ιδέα. (ΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

À ª. π ø º πƒ. À ƒ º πƒ. ª º πƒ. ƒø π ø º πƒ. µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ÎÂÊ Ï ÈÔ 7

À ª. π ø º πƒ. À ƒ º πƒ. ª º πƒ. ƒø π ø º πƒ. µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ÎÂÊ Ï ÈÔ 7 ª ƒ ƒπ À ª ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 π ø º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ª º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 7 π º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 À ƒ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ƒø π ø º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 π ø º πƒ ƒ π Ã O ª ÛÙ Ì Ù Î È appleôû ÛÙ Ì Ù 117 115 º π 5

Διαβάστε περισσότερα

ÔÈÔÈ Ô ÏÂ Ó ÁÈ Ó Á ÓÂÈ ÙÔ È Ï Ô;

ÔÈÔÈ Ô ÏÂ Ó ÁÈ Ó Á ÓÂÈ ÙÔ È Ï Ô; È Ô ÌÂ Ó È Ï Ô; ÔÈÔÈ Ô ÏÂ Ó ÁÈ Ó Á ÓÂÈ ÙÔ È Ï Ô; Τι έκανε ο καθένας; Συγγραφέας Εικονογράφος Μεταφραστής Διορθωτής Βιβλιοδέτης Τυπογράφος Εκδότης Ο Charles Fuge είναι άγγλος συγγραφέας και έγραψε στα αγγλικά.

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α 2 Ô. º π. Πραγματικοί αριθμοί

ΜΕΡΟΣ Α 2 Ô. º π. Πραγματικοί αριθμοί ΜΕΡΟΣ Α º π Ô Πραγματικοί αριθμοί ΕΙΣΑΩΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ª ÚÈ ÙÒÚ Ô ÌÂ Û Ó ÓÙ ÛÂÈ Ê ÛÈÎÔ, Î Ú ÈÔ Î È ÚËÙÔ ÚÈıÌÔ. ÙÔ ÙÂÏÂ Ù Ô Â ÌÂ ÂÍÂÙ ÛÂÈ ÙË ÂÎ ÈÎ ÙÔ apple Ú ÛÙ ÛË, Ë ÔappleÔ Ù Ó ÁÓˆÛÙ ÛÂ appleï appleâúèô

Διαβάστε περισσότερα

Α Ι Γ Υ Π Τ Ο Σ. 2. Ποια ήταν η κοινωνική διάρθρωση στην αρχαία Αίγυπτο; (6) [σελ. 22-23: παράγραφος «Η κοινωνία»]

Α Ι Γ Υ Π Τ Ο Σ. 2. Ποια ήταν η κοινωνική διάρθρωση στην αρχαία Αίγυπτο; (6) [σελ. 22-23: παράγραφος «Η κοινωνία»] Σ Υ Γ Κ Ε Ν Τ Ρ Ω Σ Η Κ Α Ι Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ω Ν Σ Υ Ν Τ Ο Μ Η Σ Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Σ Τ Ρ Α Π Ε Ζ Α Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Α Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Γ ε ν ι κ έ ς π α ρ α τ η ρ ή σ ε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ. Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ. Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου Θέμα Α1 Να σημειώσετε στο τέλος κάθε πρότασης Σ (Σωστό) αν θεωρείτε ότι η πρόταση είναι σωστή ή Λ(Λάθος) αν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΟ10 ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ εναλλαγές σε κυβερνητικά αξιώματα απασχοληθέντα πρόσωπα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ εναλλαγές σε κυβερνητικά αξιώματα απασχοληθέντα πρόσωπα ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ εναλλαγές σε κυβερνητικά αξιώματα απασχοληθέντα πρόσωπα ΕΝΑΛΛΑΓΕΣ ΣΕ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΑΝΑΠΛ. α. ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ ΑΓΟΡΑΝΟΜΙΑΣ (υφυπουργείο) 2 2 2 ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ 7 9 10 2 12 ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α Α α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από τα παρακάτω πολιτικά κόµµατα: Ραλλικό Κόµµα Λαϊκό Κόµµα

Διαβάστε περισσότερα

NPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPN PNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNP NPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPN PNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNP NPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPN

NPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPN PNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNP NPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPN PNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNP NPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPNPN NP insurance ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΧΡΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009 Ιανουάριος 09 Σελίδα 1 από 11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 3 ΚΛΟΠΗ ΜΕ ΔΙΑΡΡΗΞΗ ΛΗΣΤΕΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΚΙΒΩΤΙΟΥ 5 ΛΗΣΤΕΙΑ ΤΑΜΕΙΟΥ Ή ΤΑΜΕΙΑΚΗΣ ΜΗΧΑΝΗΣ 6 ΜΕΤΑΦΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ.

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Η Ιαπωνία είναι µια από τις ισχυρότερες βιοµηχανικές χώρες και µαζί µε άλλες αποτελούν σήµερα µια ισχυρή βιοµηχανική και εµπορική ζώνη που ανταγωνίζονται τις Η.Π.Α και την Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

λίγο πριν την Άλωση της Πόλης

λίγο πριν την Άλωση της Πόλης λίγο πριν την Άλωση της Πόλης Γενική Eισαγωγή Η οικονομία του ύστερου Bυζαντίου παρουσίασε μια θλιβερή εικόνα σταδιακής παρακμής. Aν και συνέχισε να είναι κυρίως αγροτική, σημαντικός παρέμεινε και ο αστικός

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO Αγγελόπουλος Βασίλης Το γκράφιτι βρίσκεται πολλά χρόνια στην ζωή μας. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι οι τοίχοι γύρω μας είναι γεμάτοι από αυτά δίνοντας χρώμα και ζωντάνια

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΓΕΝΙΚΑ: Το Βυζάντιο συνέχισε την παράδοση της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας στον τομέα των επιστημών. Αν και πολλοί υποστηρίζουν ότι στο Βυζάντιο δεν υπήρξαν τεχνολογικές καινοτομίες,

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σχέδιο Μαθήµατος Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σκοπιµότητα Πρόσφυγας δεν είναι απλώς κάθε ξένος που ζητά να µείνει στη χώρα µας, αλλά ένας από τους πιο ευάλωτους,

Διαβάστε περισσότερα