Λειτουργικά Συστήματα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λειτουργικά Συστήματα"

Transcript

1 Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 8: Διαχείριση Μνήμης. Φυσικές και Λογικές Διευθύνσεις Δρ. Μηνάς Δασυγένης Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς. 2

3 Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ψηφιακά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας» έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. 3

4 Η σημασία της MMU. Σκοπός Ενότητας Η κατανόηση της αντιστοίχησης ιδεατών και πραγματικών διευθύνσεων. 4

5 Η μνήμη RAM ποτέ δεν είναι αρκετή Η κύρια μνήμη είναι, μετά από το χρόνο χρήσης της CPU, ο δεύτερος πιο σημαντικός πόρος σε ένα υπολογιστικό σύστημα. Ακόμη και με σχετικά μεγάλο μέγεθος η ποσότητα της διαθέσιμης κύριας μνήμης, συχνά δεν είναι ικανοποιητική. Η λήψη πληροφοριών από τον σκληρό δίσκο αντί της κύριας μνήμης καθυστερεί υπέρμετρα το σύστημα. 60ns χρόνος προσπέλασης της κύριας μνήμης. 10ms (=10,000,000ns) μέσος χρόνος προσπέλασης των σκληρών δίσκων. Πολλές διεργασίες πρέπει να συνυπάρχουν στη μνήμη. 5

6 Διαχείριση Μνήμης: Συνεργασία hardware & Operating System Η διαχείριση μνήμης επιτυγχάνεται μέσω μιας πολύπλοκης σχέσης μεταξύ του υλικού μέρους του επεξεργαστή και του λογισμικού του Λ.Σ. Οι βασικές τεχνικές διαχείρισης μνήμης ανταγωνίζονται για τη δέσμευση περιορισμένου χώρου στην κύρια μνήμη. Η λύση της μεγαλύτερης κύριας μνήμης είναι συνήθως απαγορευτικά δαπανηρή. Η δεύτερη λύση είναι η δημιουργία της ψευδαίσθησης ότι υπάρχει περισσότερη μνήμη από όση είναι εγκατεστημένη και αποτελεί τη βασική ιδέα της ιδεατής μνήμης (virtual memory). 6

7 Μνήμη και CPU 7

8 Σύνδεση και Φόρτωση Το πρώτο βήμα κατά τη δημιουργία μιας ενεργής διεργασίας είναι η φόρτωση ενός προγράμματος στην κύρια μνήμη και η δημιουργία της εικόνας διεργασίας. Πρόγραμμα στο δίσκο 8

9 Η εφαρμογή αποτελείται από ενότητες (1/2) Η εφαρμογή αποτελείται από έναν αριθμό μεταφρασμένων και μεταγλωττισμένων ενοτήτων (modules) με τη μορφή κώδικα αντικειμένου (object code). Αυτές οι ενότητες συνδέονται για την επίλυση οποιασδήποτε αναφοράς μεταξύ τους, ενώ συγχρόνως πραγματοποιούνται αναφορές και σε ρουτίνες βιβλιοθήκης. Οι ρουτίνες βιβλιοθήκης μπορούν να ενσωματωθούν στο πρόγραμμα ή να αναφέρονται ως διαμοιραζόμενος κώδικας που πρέπει να παρέχεται από το Λ.Σ. κατά τη στιγμή της εκτέλεσης. 9

10 Η εφαρμογή αποτελείται από ενότητες (2/2) Η μονάδα σύνδεσης (linker) παίρνει ως είσοδο μια συλλογή από modules αντικειμένων και παράγει ένα module φόρτωσης που αποτελείται από ένα ολοκληρωμένο σύνολο από προγράμματα και δεδομένα που θα περάσουν στον φορτωτή. Σε κάθε module αντικειμένου μπορούν να υπάρχουν αναφορές διεύθυνσης σε θέσεις άλλων modules. Η μονάδα φόρτωσης τοποθετεί το module που πρόκειται να φορτωθεί στην κύρια μνήμη. 10

11 Δόμηση του χώρου διευθύνσεων 11

12 Δυο είναι οι τρόποι φόρτωσης Απόλυτη φόρτωση. Το υπό φόρτωση module φορτώνεται πάντοτε στην ίδια θέση στην κύρια μνήμη. Οι αναφορές διεύθυνσης θα πρέπει να είναι απόλυτες διευθύνσεις της κύριας μνήμης. Φόρτωση με μετατόπιση (relocation). Το υπό φόρτωση module μπορεί να τοποθετηθεί οπουδήποτε στην κύρια μνήμη. Ο interpreter ή ο compiler παράγουν διευθύνσεις σχετικές με ένα γνωστό σημείο που είναι συνήθως η αρχή του προγράμματος. 12

13 Στρατηγικές σύνδεσης Στατική σύνδεση (static linking): Τα object files και οι βιβλιοθήκες συνδυάζονται σε ένα μοναδικό εκτελέσιμο αρχείο κατά τη διάρκεια της σύνδεσης. Δυναμική σύνδεση (dynamic linking): Tα οbject files παραμένουν αποσυνδεδεμένα. Ο κώδικας αντιστοιχείται και συνδέεται κατά τον χρόνο εκτέλεσης. Παράδειγμα αποτελούν οι βιβλιοθήκες συστήματος (system libraries). 13

14 Στατική Σύνδεση & Δυναμική Σύνδεση (παράδειγμα Linux) Η στατική σύνδεση απαιτεί πολύ περισσότερο χώρο, αλλά δε χρειάζεται εξωτερικά αρχεία. 14

15 Έξοδος «lsof» (=list open files) (παράδειγμα Linux) 15

16 Ιδεατές & πραγματικές διευθύνσεις Τα συστήματα ιδεατής μνήμης καλύπτουν τις ανάγκες των διεργασιών μέσω της ψευδαίσθησης ότι έχουν στη διάθεσή τους περισσότερη κύρια μνήμη από όση διαθέτει το υπολογιστικό σύστημα. Έτσι υπάρχουν δύο τύποι διευθύνσεων στα συστήματα ιδεατής μνήμης : Αυτές στις οποίες αναφέρονται οι διεργασίες (ιδεατές ή λογικές ή εικονικές διευθύνσεις virtual addresses). Αυτές που είναι διαθέσιμες στην κύρια μνήμη (φυσικές ή πραγματικές διευθύνσεις real addresses). 16

17 Εικονική και φυσική μνήμη 17

18 Λογικές, σχετικές και φυσικές διευθύνσεις Μια λογική διεύθυνση είναι μια αναφορά σε μια θέση μνήμης ανεξάρτητα από τη φυσική δομή και οργάνωση της μνήμης, καθώς και από την τρέχουσα εκχώρηση των δεδομένων στη μνήμη. Οι compilers παράγουν κώδικα στον οποίο όλες οι αναφορές μνήμης είναι λογικές διευθύνσεις. Οι λογικές διευθύνσεις παράγονται από τον επεξεργαστή. Πριν πραγματοποιηθεί η πρόσβαση στην κύρια μνήμη γίνεται μετάφραση στη φυσική διεύθυνση. Μια σχετική διεύθυνση είναι ένα παράδειγμα λογικής διεύθυνσης, στο οποίο η διεύθυνση εκφράζεται ως μια θέση σχετική με ένα γνωστό σημείο του προγράμματος (π.χ. η αρχή). Μια φυσική ή απόλυτη διεύθυνση είναι μια φυσική θέση στην κύρια μνήμη. 18

19 Μετάφραση των λογικών σε φυσικών διευθύνσεων μνήμης (1/2) Οι σχετικές διευθύνσεις είναι ο πλέον συνηθισμένος τύπος λογικών διευθύνσεων που χρησιμοποιούνται στα εκτελέσιμα αρχεία (modules προγραμματισμού). Αυτά φορτώνονται στην κύρια μνήμη με όλες τις αναφορές προς τη μνήμη σε σχετική μορφή. Οι φυσικές διευθύνσεις «υπολογίζονται» καθώς εκτελούνται οι εντολές. Για να υπάρχει επαρκής απόδοση η μετάφραση από σχετικές σε φυσικές διευθύνσεις γίνεται από το υλικό. 19

20 Μετάφραση των λογικών σε φυσικών διευθύνσεων μνήμης (2/2) Τα προγράμματα των χρηστών διαχειρίζονται μόνον λογικές διευθύνσεις και δεν «βλέπουν» ποτέ τις πραγματικές φυσικές διευθύνσεις. Η μονάδα διαχείρισης μνήμης (Memory Management Unit - MMU) είναι μια συσκευή που αντιστοιχεί τις εικονικές σε φυσικές διευθύνσεις. 20

21 Η θέση και η λειτουργία της MMU 21

22 Οι καταχωρητές βάσης και ορίου χρησιμοποιούνται για τη μετάφραση διευθύνσεων και την προστασία Όταν μια διεργασία περιέρχεται σε κατάσταση εκτέλεσης ένας καταχωρητής βάσης της CPU (base register) φορτώνεται με τη φυσική διεύθυνση εκκίνησης της διεργασίας. Ένας καταχωρητής ορίου (bound or limit register) φορτώνεται με τη φυσική διεύθυνση τερματισμού της διεργασίας. Όταν προκύψει μια σχετική διεύθυνση, αυτή προστίθεται στο περιεχόμενο του καταχωρητή βάσης για να αποκτηθεί η φυσική διεύθυνση που συγκρίνεται με το περιεχόμενο του καταχωρητή ορίου. Αν η διεύθυνση είναι εκτός ορίων, δημιουργείται μια διακοπή (interrupt) προς το Λ.Σ. Αυτό παρέχει προστασία υλικού: κάθε διεργασία μπορεί να έχει πρόσβαση μόνον στη δική της εικόνα (process image). Συμπέρασμα : Το υλικό μέρος του επεξεργαστή και το λογισμικό του Λ.Σ. μεταφράζουν τις αναφορές στη μνήμη που περιέχει ο κώδικας του προγράμματος σε πραγματικές διευθύνσεις της φυσικής μνήμης. 22

23 Υποστήριξη υλικού μέρους για τη μετατόπιση 23

24 Καταχωρητές βάσης και ορίου 24

25 Λογική οργάνωση Η κύρια μνήμη σε ένα υπολογιστικό σύστημα οργανώνεται ως ένας γραμμικός, μονοδιάστατος χώρος διευθύνσεων. Η δευτερεύουσα μνήμη, σε φυσικό επίπεδο, οργανώνεται με παρόμοιο τρόπο. Τα προγράμματα οργανώνονται και γράφονται σε ενότητες (modules). Οι ενότητες αυτές γράφονται και μεταφράζονται ανεξάρτητα. Στις ενότητες δίνονται διαφορετικοί βαθμοί προστασίας (read-only, execute-only). Οι ενότητες μπορούν να διαμοιράζονται μεταξύ των διεργασιών. 25

26 Προστασία και κοινή χρήση της μνήμης Το ΛΣ πρέπει να διατηρεί ξεχωριστά τη μνήμη για κάθε διεργασία. Προστασία μιας διεργασίας από άλλες που θέλουν να διαβάσουν ή να γράψουν στη δική της περιοχή μνήμης Προστασία μιας διεργασίας από την τροποποίηση της δικής της μνήμης με ανεπιθύμητο τρόπο (πχ γράφοντας στο τμήμα κώδικα). Το Λ.Σ. πρέπει να επιτρέπει σε πολλές διεργασίες να έχουν πρόσβαση στην ίδια περιοχή της μνήμης. Είναι προτιμότερο να επιτρέπεται η πρόσβαση σε μια διεργασία (σε ένα άτομο) στο ίδιο αντίγραφο του προγράμματος από το να υπάρχει ένα αντίγραφο για κάθε μια διεργασία. Για να ικανοποιηθούν αυτές τις ανάγκες χρησιμοποιείται ως εργαλείο ή τμηματοποίηση της ιδεατής μνήμης. 26

27 Τμηματοποίηση ιδεατής μνήμης Η ιδεατή μνήμη χρησιμοποιεί τρεις βασικές τεχνικές: Σελιδοποίηση (paging). Κατάτμηση (segmentation) (τείνει να εγκαταλειφθεί!!!). Κατάτμηση με σελιδοποίηση (segmentation with paging). 27

28 Σελιδοποίηση της μνήμης Η κατάτμηση της μνήμης σε μικρά ίσου μεγέθους τμήματα (blocks, chunks) και η διαίρεση κάθε διεργασίας σε τμήματα του ίδιου μεγέθους. Τα τμήματα μιας διεργασίας λέγονται σελίδες(pages) και τα τμήματα της μνήμης πλαίσια (frames). Ο εικονικός χώρος διευθύνσεων διαμοιράζεται σε σελίδες σταθερού μεγέθους, ενώ η φυσική μνήμη διαμοιράζεται σε πλαίσια σελίδας (page frames) (μεγέθους ίδιου με τη σελίδα). Μια σελίδα μπορεί να τοποθετηθεί σε οποιοδήποτε πλαίσιο σελίδας. 28

29 Οι σελίδες βρίσκονται στην εικονική μνήμη ενώ τα πλαίσια στη φυσική μνήμη 29

30 Virtual Memory VS swapping Η ιδεατή μνήμη δεν είναι μόνο η χρήση χώρου στο δίσκο για να επεκταθεί το φυσικό μέγεθος της μνήμης (αυτό έρχεται ως αποτέλεσμα). Η ιδεατή μνήμη «ξεγελάει» τα προγράμματα ώστε να θεωρούν ότι χρησιμοποιούν ένα μεγάλο συνεχόμενο εύρος διευθύνσεων (ενώ δε συμβαίνει αυτό). 30

31 Αντιστοίχιση πλαισίων σε σελίδες 31

32 Ο πίνακας σελίδων της διεργασίας Το Λ.Σ. διατηρεί: ένα πίνακα σελίδων (page table) για κάθε διεργασία που περιέχει τη θέση πλαισίου για κάθε σελίδα της διεργασίας. μια λίστα των ελεύθερων πλαισίων, με όλα τα πλαίσια στην κύρια μνήμη που είναι ελεύθερα και διαθέσιμα για τις σελίδες. Η διεύθυνση μνήμης μέσα στο πρόγραμμα (λογική διεύθυνση) αποτελείται από έναν αριθμό σελίδας και μια μετατόπιση (offset) εντός της σελίδας Ο επεξεργαστής χρησιμοποιεί τον πίνακα σελίδων για να παράγει τη φυσική διεύθυνση (αριθμός πλαισίου, μετατόπιση) που αντιστοιχεί σε μια λογική διεύθυνση (αριθμός σελίδας, μετατόπιση). 32

33 Αντιστοίχηση σελίδων διεργασιών με ελεύθερα πλαίσια 33

34 Αντιστοίχιση λογικών σε φυσικές διευθύνσεις Διαίρεση της διεύθυνσης από τη CPU σε δύο τμήματα: Αριθμός σελίδας ( p ). Μετατόπιση στη σελίδα ( d ). Αριθμός σελίδας: Δείκτης στον πίνακα σελίδων. Ο πίνακας σελίδων περιέχει τη διεύθυνση βάσης της σελίδας στη φυσική μνήμη. Μετατόπιση στη σελίδα: Προστίθεται στη διεύθυνση βάσης για να βρεθεί η πραγματική διεύθυνση στη φυσική μνήμη. Μέγεθος σελίδας = 2d bytes. 34

35 Αρχιτεκτονική μετάφρασης της διεύθυνσης 35

36 Παράδειγμα

37 Παράδειγμα

38 Τμηματοποίηση σταθερού μεγέθους Η σελιδοποίηση είναι ανάλογη με την τμηματοποίηση σταθερού μεγέθους, με τις εξής διαφορές: 1. Τα τμήματα δεν χρειάζεται να είναι συνεχόμενα. 2. Τα τμήματα είναι αρκετά μικρά. 3. Ένα πρόγραμμα μπορεί να απασχολεί περισσότερα από ένα τμήματα. Η σπατάλη μνήμης οφείλεται στον εσωτερικό κατακερματισμό που είναι κλάσμα της τελευταίας σελίδας της διεργασίας. Εξωτερικός κατακερματισμός δεν υπάρχει. (Γιατί;) 38

39 Χρησιμοποιούνται δυνάμεις του 2 Το μέγεθος σελίδας και πλαισίου είναι δύναμη του 2 (συνήθως μεταξύ 512 bytes και 8192 bytes). Αποδεικνύεται ότι η σχετική διεύθυνση που ορίζεται σε σχέση με την αρχή του προγράμματος και η λογική διεύθυνση που εκφράζεται ως ένας αριθμός σελίδας και μετατόπιση, είναι ΙΔΙΕΣ. Οφέλη της χρήσης μεγεθών σελίδας που είναι δυνάμεις του 2: Το σχήμα της λογικής διευθυνσιοδότησης δεν είναι εμφανές στον προγραμματιστή. Είναι εύκολη η εφαρμογή μιας συνάρτησης σε επίπεδο υλικού μέρους που θα πραγματοποιεί δυναμική μετάφραση των διευθύνσεων κατά τη στιγμή της εκτέλεσης. 39

40 Απαιτείται συμβιβασμός στο μέγεθος σελίδας Μικρό μέγεθος σελίδας. Πλεονεκτήματα: Λιγότερος εσωτερικός κατακερματισμός. Καλύτερο ταίριασμα για διάφορες δομές δεδομένων και τμήματα κώδικα. Λιγότερο μη χρησιμοποιούμενο πρόγραμμα στη μνήμη. Μειονεκτήματα: Τα προγράμματα χρειάζονται πολλές σελίδες και μεγαλύτερους πίνακες σελίδων. Απαιτούνται περισσότερες καταχωρήσεις στον πίνακα αντιστοίχισης. 40

41 Λογικές διευθύνσεις - παραδείγματα 41

42 Σελιδοποίηση 42

43 Εσωτερική λειτουργία της MMU με 16 σελίδες των 4 KB 43

44 Κάθε διεργασία έχει το δικό της εικονικό χώρο διευθύνσεων Κάθε διεργασία έχει τον δικό της εικονικό χώρο διευθύνσεων, άρα και τον δικό της πίνακα σελίδων που αποθηκεύεται στην κύρια μνήμη. Κάθε καταχώρηση (θέση) του πίνακα σελίδων περιέχει τον αριθμό πλαισίου της αντίστοιχης σελίδας στην κεντρική μνήμη. Επιπλέον απαιτούνται δυο bit: ένα bit (Present bit) που θα δείχνει αν μια σελίδα βρίσκεται στην κεντρική μνήμη ή όχι. ένα bit (Modify bit) για να δείχνει αν η σελίδα έχει αλλάξει από την τελευταία φορά που φορτώθηκε στην κεντρική μνήμη. Αν δεν έχει γίνει αλλαγή, τότε η σελίδα δεν πρέπει να γραφεί στο δίσκο όταν χρειάζεται να γίνει εναλλαγή. 44

45 Είσοδοι πίνακα σελίδων 45

46 Παράδειγμα 46

47 Πολλαπλές διεργασίες στη φυσική μνήμη 47

48 Πίνακες σελίδων valid bit Virtual Page Number Valid Memory resident page table (physical page or disk address) Physical Memory Disk Storage (swap file or regular file system file) Αν valid=1 βρίσκεται στη RAM 48

49 Προστασία Κάθε είσοδος στον πίνακα σελίδων περιέχει πληροφορίες για τα δικαιώματα πρόσβασης (access rights). 49

50 Αντιστοίχιση διευθύνσεων : Πίνακας σελίδων 50

51 Πίνακες σελίδων Ο πίνακας σελίδων έχει μέγιστο πλήθος εισόδων, όσο και το πλήθος των εικονικών σελίδων της διεργασίας. Ο πίνακας σελίδων είναι μεταβλητού μήκους (το μήκος του εξαρτάται από το μέγεθος της διεργασίας) και πρέπει να βρίσκεται στην κύρια μνήμη για να είναι προσπελάσιμος. Ολόκληρος ο πίνακας σελίδων είναι πιθανόν να καταλαμβάνει πολύ μεγάλο μέρος της κεντρικής μνήμης. Το μέγεθος της μνήμης που αφιερώνεται στους πίνακες σελίδων μπορεί να γίνει απαράδεκτα μεγάλο. Μεγαλύτερο μέγεθος σελίδας είναι μια ενδεδειγμένη λύση; Τα περισσότερα συστήματα ιδεατής μνήμης αποθηκεύουν τους πίνακες των σελίδων στην ιδεατή μνήμη, αντί για τη φυσική. Όταν μια διεργασία εκτελείται, ένα τμήμα του πίνακα σελίδων της βρίσκεται στην κεντρική μνήμη. 51

52 Καταχωρητές που χρησιμοποιούνται Κάθε πίνακας σελίδων χρησιμοποιεί τους καταχωρητές: Page Table Base Register (PTBR): κρατά την αρχική φυσική διεύθυνση του πίνακα σελίδων της εκτελούμενης διεργασίας. Page-table length register (PRLR): το υλικό ελέγχει αν ο αριθμός σελίδας βρίσκεται εντός του ορίου και το μέγεθος του πίνακα σελίδων περιορίζεται. Ορισμένοι επεξεργαστές (Pentium) χρησιμοποιούν πίνακες σελίδων πολλαπλών επιπέδων για να οργανώσουν καλύτερα μεγάλους πίνακες σελίδων. 52

53 Page tables Πολλαπλών Επιπέδων 53

54 Παράδειγμα Πίνακα σελίδων Αν χρησιμοποιούνται 32 bits για εικονικό χώρο διευθύνσεων με μέγεθος σελίδων 4KB (=2 12 ), τότε ένας πίνακας σελίδων μπορεί να έχει 2 20 εισόδους (θέσεις). Αν κάθε θέση του καταλαμβάνει 4 bytes τότε δεσμεύεται χώρος κύριας μνήμης : 2 20 Χ 4 bytes = 2 22 bytes = 4 MB (ανά πίνακα διεργασίας). Αν στο σύστημα «τρέχουν» 25 διεργασίες τότε απαιτείται χώρος για τους πίνακες σελίδων : 25 Χ 4 ΜΒ = 100 ΜΒ!!!! Μέγεθος φυσικής μνήμης 4Gb είναι συνηθισμένο και πιθανό ; Ήδη χρησιμοποιείται διευθυνσιοδότηση 64-bits για την αύξηση του εικονικού χώρου διευθύνσεων: Intel Itanium, AMD Clawhammer, DEC Alpha. 54

55 Πίνακες σελίδων 2 επιπέδων 55

56 Σχήμα 2 επιπέδων για 32-bit διεύθυνση 56

57 Επιτάχυνση της διαδικασίας μετάφρασης με hardware TLB (1/2) Κάθε αναφορά στην ιδεατή μνήμη προκαλεί δύο προσβάσεις στη φυσική μνήμη. Μία για την προσκόμιση (fetch) του πίνακα σελίδων, ώστε τελικά να δημιουργηθεί η φυσική διεύθυνση. Μία για την προσκόμιση των δεδομένων που υπάρχουν στη διεύθυνση. Ένα άμεσο σχήμα ιδεατής μνήμης θα οδηγούσε σε διπλασιασμό του χρόνου προσπέλασης της μνήμης. 57

58 Επιτάχυνση της διαδικασίας μετάφρασης με hardware TLB (2/2) Η βελτίωση της ταχύτητας πρόσβασης επιτυγχάνεται με τη χρήση ειδικής cache μνήμης υψηλής ταχύτητας που ονομάζεται Translation Look-aside Buffer (TLB) ενδιάμεσος χώρος για τη μετάφραση σελίδων μνήμης που : αποθηκεύει τις καταχωρήσεις του πίνακα σελίδων, περιέχει τις καταχωρήσεις του πίνακα σελίδων που έχουν χρησιμοποιηθεί πρόσφατα και, λειτουργεί με τρόπο παρόμοιο με αυτόν της μνήμης cache. Το TLB αναφέρεται συχνά και με τον όρο associative registers. 58

59 Η χρήση του TLB (1/2) Δεδομένης μιας εικονικής διεύθυνσης ο επεξεργαστής εξετάζει το TLB. Αν η καταχώρηση στον πίνακα σελίδων υπάρχει (ευστοχία - hit) γίνεται ανάκτηση του αριθμού πλαισίου και δημιουργείται η πραγματική διεύθυνση. Αν η καταχώρηση στον πίνακα σελίδων δε βρεθεί (αστοχία - miss), ο αριθμός σελίδας χρησιμοποιείται ως δείκτης στον πίνακα σελίδων της διεργασίας. Αν η ζητούμενη σελίδα υπάρχει εκεί ανακτάται και το TLB ενημερώνεται ώστε να συμπεριλάβει τη νέα είσοδο σελίδας. Αν η σελίδα δεν υπάρχει στον πίνακα σελίδων (άρα και στην κύρια μνήμη) απορρέει ένα σφάλμα σελίδας (page fault). Ως αναλογία επιτυχίας (hit ratio) ορίζεται το ποσοστό των επιτυχών αναζητήσεων μιας σελίδας στο TLB. 59

60 Η χρήση του TLB (2/2) 60

61 Διάγραμμα ροής 61

62 Σύγκριση άμεσης και συσχετιζόμενης αναζήτησης στον πίνακα σελίδων 62

63 Λειτουργία του TLB 63

64 Ο πραγματικός χρόνος προσπέλασης Ο μέσος χρόνος προσπέλασης της κύριας μνήμης εξαρτάται από το πόσο συχνά ο ζητούμενος αριθμός σελίδας βρίσκεται στο TLB. Αυτό είναι γνωστό και ως hit ratio. Ο πραγματικός χρόνος προσπέλασης (EAT) υπολογίζεται λαμβάνοντας υπόψη την περίπτωση να βρεθεί ή να μη βρεθεί η ζητούμενη σελίδα σύμφωνα με την πιθανότητα που δίνει το hit ratio. EAT = hit ratio * entry found + (1-hit ratio) * entry not found 64

65 Παράδειγμα EAT Βασικές παραδοχές: memory access time: 60 ns; TLB access time: 6 ns. EAT χωρίς σελιδοποίηση: 60 ns. EAT με χρήση του πίνακα σελίδων: 60 ns + 60 ns = 120 ns. EAT TLB/πίνακας σελίδων. hit ratio 90% EAT = 0.9 * (6 + 60) * ( ) = = 72 20% απώλεια απόδοσης σε σχέση με τη μη σελιδοποίηση hit ratio 99% EAT = 0.99 * (6 + 60) * ( ) = = % απώλεια απόδοσης σε σχέση με τη μη σελιδοποίηση 65

66 Πίνακας σελίδων σε πραγματικά ΛΣ Τα σύγχρονα λειτουργικά συστήματα έχουν σελίδες μεγέθους 4K (=4096 bytes)-(sun SPARC 4Kb pages, Intel x86: 4Kb pages). Για τη διευθυνσιοδότηση χρησιμοποιούνται 32 bits, δηλαδή υποστηρίζεται μέγιστο μέγεθος κεντρικής μνήμης 4GB. Το μέγεθος της εικονικής μνήμης είναι πολύ μεγαλύτερο από τη διαθέσιμη φυσική μνήμη του συστήματος. Ο πίνακας σελίδων έχει 2 20 θέσεις (εισόδους) και κάθε είσοδος έχει μέγεθος 4 Bytes. Άρα δεσμεύει 4MB κεντρικής μνήμης. 66

67 Διαμοιραζόμενες σελίδες 67

68 Ο κώδικας της διεργασίας ανήκει σε δύο τύπους Διαμοιραζόμενος κώδικας: Μόνο για ανάγνωση επανεισαγόμενος (reentrant) διαμοιραζόμενος κώδικας μεταξύ των διεργασιών. Ο διαμοιραζόμενος κώδικας εμφανίζεται στην ίδια θέση στο φυσικό χώρο διευθύνσεων. Ιδιωτικός κώδικας και δεδομένων: Κάθε διεργασία διατηρεί ένα ξεχωριστό αντίγραφο του κώδικα και των δεδομένων. Οι ιδιωτικές σελίδες μπορούν να εμφανίζονται οπουδήποτε στο φυσικό χώρο διευθύνσεων. 68

69 Κατάτμηση (segmentation) (1/2) Ένα τμήμα (segment) είναι ένα μεταβλητού μεγέθους σύνολο συνεχόμενων διευθύνσεων μνήμης στον ιδεατό χώρο διευθύνσεων μιας διεργασίας που οργανώνεται και διαχειρίζεται από το Λ.Σ. ως μια ενιαία μονάδα. Κατάτμηση είναι ο τρόπος οργάνωσης της ιδεατής μνήμης σε τμήματα. Μια διεύθυνση αποτελείται από δύο μέρη έναν αριθμό τμήματος και μια μετατόπιση (offset). 69

70 Τα τμήματα έχουν δυναμικό μέγεθος Τα τμήματα δεν είναι ίσα και η κατάτμηση είναι παρόμοια με τη δυναμική τμηματοποίηση. Μειώνεται ο εσωτερικός κατακερματισμός. Τα τμήματα μπορούν να έχουν δυναμικό μέγεθος ώστε να απλοποιείται η διαχείριση δυναμικών δομών δεδομένων. Η κατάτμηση: επιτρέπει στα προγράμματα να τροποποιούνται και να μεταφράζονται εκ νέου ανεξάρτητα. είναι κατάλληλη για διαμοίραση και προστασία δεδομένων. 70

71 Κατάτμηση (Segmentation) (2/2) 71

72 Μετατροπή διεύθυνσης σε σύστημα με κατάτμηση (1/2) 72

73 Κατάτμηση και σελιδοποίηση ως προς τον προγραμματιστή Η κατάτμηση είναι φανερή στον προγραμματιστή σε αντίθεση με τη σελιδοποίηση και παρέχεται ως διευκόλυνση για την οργάνωση προγραμμάτων και δεδομένων (αρκεί ο προγραμματιστής να γνωρίζει τα όρια τμημάτων που αναγνωρίζει η γλώσσα προγραμματισμού, καθώς και αν όλα μπορούν να έχουν δυναμικό μέγεθος!!!). Ο προγραμματιστής βλέπει το πρόγραμμα σαν συλλογή από segments π.χ. main program, function, objects, global variables, stack Δεν υπάρχει μια απλή συσχέτιση μεταξύ των λογικών και των φυσικών διευθύνσεων. 73

74 Παράδειγμα συστήματος με τμήματα 74

75 Πλεονεκτήματα της κατάτμησης Η εικόνα της μνήμης είναι η εικόνα που έχει ο προγραμματιστής (ή ο έμπειρος χρήστης). Τα τμήματα προστατεύονται μεταξύ τους. Κάθε τμήμα περιέχει ένα τύπο πληροφορίας (πχ, instructions, stack, ). Η διαμοίραση τμημάτων είναι λογική και εύκολη. Αν όλες οι εντολές είναι σε ένα τμήμα και όλα τα δεδομένα σε άλλο, το τμήμα εντολών μπορεί να διαμοιραστεί ελεύθερα σε διαφορετικές διεργασίες (κάθε μια με τα δικά της δεδομένα). 75

76 Διαμοίραση τμημάτων 76

77 Μετατροπή διεύθυνσης σε σύστημα με κατάτμηση (2/2) 77

78 Κατάτμηση: μετατροπή λογικών σε φυσικές διευθύνσεις (1/2) 78

79 Πίνακες Τμημάτων (Segment Tables) Αντιστοιχίζουν τα segments στην κύρια μνήμη. Κάθε είσοδος περιέχει τον αριθμό και το μήκος του segment. Απαιτούνται : ένα bit για να αποφασιστεί αν το segment είναι ήδη στην κύρια μνήμη, ένα επιπλέον bit για να αποφασιστεί αν το segment έχει μεταβληθεί από τότε που φορτώθηκε στην κύρια μνήμη. Ο πίνακας τμημάτων έχει μεταβλητό μέγεθος, βρίσκεται στην κύρια μνήμη και ένας καταχωρητής κρατά την αρχική διεύθυνση του πίνακα τμημάτων για τη διεργασία που εκτελείται. 79

80 Είσοδοι Πίνακα Τμημάτων 80

81 Η αρχιτεκτονική της κατάτμησης Ο compiler δημιουργεί segments για: main( ), functions, globals, Κάθε τμήμα αποθηκεύεται ξεχωριστά στη μνήμη. Πρέπει να υπάρχει υποστήριξη υλικού για την αντιστοίχιση λογικών διευθύνσεων (segment number + offset) σε φυσικές διευθύνσεις. Καταχωρητές που χρησιμοποιούνται: segment table base register (STBR): δείχνει στη διεύθυνση μνήμης του πίνακα τμημάτων στη μνήμη. segment table length (limit) register (STLR): δείχνει τον αριθμό των τμημάτων που χρησιμοποιεί το πρόγραμμα. 81

82 Σύγκριση απλής κατάτμησης και σελιδοποίησης Η κατάτμηση απαιτεί περισσότερο σύνθετο hardware για τον μετασχηματισμό των διευθύνσεων. Η κατάτμηση έχει το μειονέκτημα του εξωτερικού κατακερματισμού. Η σελιδοποίηση δημιουργεί πολύ μικρό εσωτερικό κατακερματισμό. Η κατάτμηση είναι ορατή από τον προγραμματιστή ενώ η σελιδοποίηση είναι αδιαφανής. Η κατάτμηση θεωρείται ως πλεονέκτημα που προσφέρεται στον προγραμματιστή για να οργανώσει λογικά ένα πρόγραμμα σε segments και να χρησιμοποιήσει διαφορετικά είδη προστασίας (π.χ. execute-only, read-write). Για το σκοπό αυτό στους πίνακες τμημάτων πρέπει να χρησιμοποιούνται bits προστασίας. 82

83 Σύγκριση σελιδοποίησης και κατάτμησης σελιδοποίηση κατάτμηση Είναι απαραίτητο να γνωρίζει ο προγραμματιστής ότι χρησιμοποιείται αυτή η τεχνική; Πόσοι χώροι γραμμικών διευθύνσεων υπάρχουν; ΟΧΙ 1 ΝΑΙ ΠΟΛΛΟΙ Ο συνολικός χώρος διευθύνσεων υπερβαίνει το μέγεθος της φυσικής μνήμης; ΝΑΙ ΝΑΙ Μπορούν οι διαδικασίες και τα δεδομένα να διαχωριστούν και να προστατευθούν ξεχωριστά; Μπορούν πίνακες με αυξομειούμενο μέγεθος να εξυπηρετηθούν εύκολα; ΟΧΙ ΟΧΙ ΝΑΙ ΝΑΙ Διευκολύνεται η διαμοίραση των διαδικασιών μεταξύ των χρηστών; ΟΧΙ ΝΑΙ Ποιος είναι ο σκοπός αυτής της τεχνικής; Η απόκτηση ενός μεγάλου γραμμικού χώρου διευθύνσεων χωρίς να είναι αναγκαία η αγορά επιπλέον φυσικής μνήμης Να δοθεί η δυνατότη-τα σε προγράμματα και δεδομένα να δια-σπαστούν σε ανεξάρ-τητες λογικές ενότη-τες που διαμοιρά-ζονται και προστα-τεύονται εύκολα. 83

84 Κατάτμηση με σελιδοποίηση Οι σύγχρονοι υπολογιστές χρησιμοποιούν συνδυασμό κατάτμησης και σελιδοποίησης. Ο χώρος διευθύνσεων του χρήστη χωρίζεται σε ένα πλήθος τμημάτων και κάθε τμήμα διασπάται σε ένα πλήθος σελίδων σταθερού μεγέθους που είναι το ίδιο με το μέγεθος πλαισίου της κύριας μνήμης. Κάθε διεργασία συνδέεται με έναν πίνακα τμήματος και έναν αριθμό από πίνακες σελίδων, έναν για κάθε τμήμα της διεργασίας. Επιλύεται το πρόβλημα του εξωτερικού κατακερματισμού μέσω της σελιδοποίησης των τμημάτων. Κάθε είσοδος στον πίνακα τμημάτων δεν περιέχει τη διεύθυνση βάσης του τμήματος, αλλά τη διεύθυνση βάσης του πίνακα σελίδων που αντιστοιχεί στο τμήμα. 84

85 Είσοδοι πινάκων τμημάτων και σελίδων 85

86 Μετατροπή διεύθυνσης (1/2) 86

87 Μετατροπή διεύθυνσης (2/2) 87

88 Ασκήσεις 88

89 Μετάφραση σε φυσική διεύθυνση (1/2) Αριθμός τμήματος Ο αριθμός αυτός χρησιμοποιείται στον segment table της διεργασίας για να βρεθεί η φυσική διεύθυνση της αρχής του τμήματος. Συγκρίνεται η μετατόπιση με το μήκος του τμήματος. Αν ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΗ > ΜΗΚΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ προκύπτει ΜΗ ΕΓΚΥΡΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ. ΦΥΣΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ=ΑΘΡΟΙΣΜΑ: ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ + ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΗ. 89

90 Μετάφραση σε φυσική διεύθυνση (2/2) Από τον process segment table προκύπτει ότι το segment 0 έχει μήκος : = Άρα η λογική διεύθυνση πράγματι βρίσκεται στο segment 1 (επειδή 752 > 750) Για να βρεθεί η φυσική διεύθυνση θα προσθέσω τη μετατόπιση στη βάση του segment 1 : base offset address

91 Ανάλυση του παραδείγματος Λογική διεύθυνση: Αριθμός τμήματος: 4 bits και είναι ο αριθμός Μετατόπιση τμήματος 12 bits. Μέγιστο μέγεθος τμήματος 2 12 = 4096 bytes. Η μετατόπιση της λογικής διεύθυνσης αντιστοιχεί στον αριθμό: = (752)

92 1 η Άσκηση Ποιο είναι το μεγαλύτερο μέγεθος προγράμματος που χωρά σε ένα πίνακα σελίδων σε ένα σύστημα που χρησιμοποιεί φυσικές διευθύνσεις 32-bit και μέγεθος σελίδας 1K; ΛΥΣΗ ΦΥΣ. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ 32 bits-> χώρος διευθύνσεων 2 32 διαφορετικές διευθύνσεις RAM. Μέγεθος σελίδας 1K= 2 10 διαφορετικά offset μέσα στη σελίδα. ΑΡΑ : αφαιρούμε από τα 32 bit τα bit που είναι για το offset και βρίσκουμε ότι μέγιστο πλήθος σελίδων = 2 32 /2 10 =2 22. Κάθε διεύθυνση των 32 bits (=4 bytes) πρέπει να χωρά σε κάθε μια από τις 2 22 θέσεις του πίνακα σελίδων άρα μέγεθος του πίνακα σελίδων: 2 22 X 4bytes = 16Mb. Μεγαλύτερο μέγεθος προγράμματος: 16Mb. 92

93 2 η Άσκηση (1/3) Δίνεται ο πίνακας σελίδων μιας διεργασίας: Ποιο είναι το μικρότερο δυνατό μέγεθος σελίδας (ώστε να μπορούν να διευθυνσιοδοτηθούν οι διευθύνσεις 1234, 3333); Δώστε σε δυαδική μορφή τη φυσική διεύθυνση της εικονικής διεύθυνσης Δώστε σε δεκαδική μορφή τη φυσική διεύθυνση της εικονικής διεύθυνσης Page No Frame No σελίδες 93

94 2 η Λύση Άσκησης (2/3) Γιατί το μέγεθος σελίδας είναι 1 K; Έστω μέγεθος σελίδας 512 bytes (=2 9 bytes). Η εικονική διεύθυνση 3333 απαιτεί 6 γεμάτες σελίδες (=512 Χ 6=3072) και στην 7η σελίδα μετατόπιση (offset)= =261. Άρα απαιτούνται αριθμοί σελίδων 0,1,2,3,4,5,6,7. 94

95 2 η Λύση Άσκησης (3/3) Ο πίνακας όμως, δεν έχει αριθμό σελίδας μεγαλύτερο του 5. Στην περίπτωση που θεωρηθεί ως μέγεθος σελίδας 512 bytes, αυτομάτως η διεύθυνση 3333 είναι εκτός μνήμης. ΑΔΥΝΑΤΟ ΔΙΟΤΙ μας δίνεται ότι ο πίνακας σελίδων της διεργασίας υφίσταται. ΕΠΟΜΕΝΩΣ Ο ΕΠΟΜΕΝΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΟΥ ΥΠΑΡΧΕΙ ΩΣ ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ 2 ΕΊΝΑΙ 2 10 =1024 bytes=1κβ. 95

96 3 η Άσκηση Θεωρείστε ένα λογικό χώρο διευθύνσεων που αποτελείται από 1024 σελίδες με μέγεθος κάθε σελίδας 1024 (=2 10 ) bytes, που αντιστοιχείται σε μια φυσική μνήμη που αποτελείται από 32 frames. Πόσα bits υπάρχουν στη λογική διεύθυνση; Πόσα bits υπάρχουν στη φυσική διεύθυνση; 96

97 4 η Άσκηση Σε ένα σύστημα που χρησιμοποιεί σελιδοποίηση μια διεργασία δεν μπορεί να έχει πρόσβαση σε μνήμη που δεν της ανήκει. Γιατί; Μια διεύθυνση σε ένα σύστημα με σελιδοποίηση αποτελείται από έναν αριθμό σελίδας και μια μετατόπιση. Η φυσική σελίδα (πλαίσιο) υπολογίζεται μέσω της αναζήτησης στον πίνακα σελίδων της διεργασίας. Επειδή το Λ.Σ. ελέγχει τα περιεχόμενα αυτού του πίνακα μπορεί να περιορίσει μια διεργασία ώστε να έχει πρόσβαση μόνον σε εκείνες τις φυσικές σελίδες (πλαίσια) που της έχουν εκχωρηθεί. Δεν υπάρχει τρόπος για μια διεργασία να αναφερθεί σε σελίδα που δεν της ανήκει επειδή ο αριθμός αυτός δεν βρίσκεται στον πίνακα σελίδων της. 97

98 Διαδιεργασιακή επικοινωνία Για να επιτραπεί μια τέτοια πρόσβαση το Λ.Σ. απλά χρειάζεται να επιτρέψει σε τμήματα της μνήμης που δεν ανήκουν σε μια διεργασία να προστεθούν στον πίνακα σελίδων της διεργασίας. Αυτό είναι χρήσιμο όταν δύο ή περισσότερες διεργασίες χρειάζεται να ανταλλάσσουν δεδομένα που μόλις διάβασαν και να τα γράψουν στην ίδια φυσική διεύθυνση (που είναι δυνατόν να αντιστοιχεί σε διαφορετικές λογικές διευθύνσεις). Η διαδικασία αυτή καθιστά πολύ αποτελεσματική τη διαδιεργασιακή (Interprocess) επικοινωνία. 98

99 5 η Άσκηση (1/2) Θεωρείστε ένα σύστημα που χρησιμοποιεί: απλή σελιδοποίηση και τεχνική TLB. Αν μια αναφορά στη μνήμη απαιτεί 400 ns, μια αναφορά στο TLB απαιτεί 50 ns και το ποσοστό επιτυχίας ( hit - rate) στο TLB είναι 80% ποιος είναι ο πραγματικός χρόνος αναφοράς στη μνήμη; Πόση είναι η βελτίωση στην ταχύτητα (speed-up) λόγω χρήσης της τεχνικής TLB; 99

100 5 η Άσκηση (2/2) Απλή σελιδοποίηση: Κάθε αναφορά στη μνήμη απαιτεί 2 προσπελάσεις άρα συνολικός χρόνος: 400 ns + 400ns = 800 ns. Απλή σελιδοποίηση και TLB: Επιτυχία ( hit) στο TLB: 50 ns ns = 450 ns. Αποτυχία (miss) στο TLB: 50 ns + 400ns + 400ns = 850ns. Πραγματικός χρόνος προσπέλασης με απλή σελιδοποίηση και TLB: 450*80% + 850*20% = 530ns. Speed-up = 800/530 =

101 6 η Άσκηση (1/2) Ένα σύστημα χρησιμοποιεί διευθύνσεις των 32 bits και έχει κεντρική μνήμη 4 MB. Το μέγεθος σελίδας είναι 1 K. Ποιο είναι το μέγεθος του πίνακα σελίδων; 101

102 6 η Άσκηση (2/2) Ο πίνακας σελίδων περιέχει το πεδίο του αριθμού σελίδας της εικονικής διεύθυνσης. Έτσι το πλήθος των γραμμών στον πίνακα σελίδων είναι ίσο με τον αριθμό των εικονικών σελίδων: Εικονικές σελίδες = 2 32 /2 10 =2 22 = 4Μ σελίδες. Το πλάτος κάθε γραμμής στον πίνακα σελίδων είναι ίσο με το πλάτος του αριθμού σελίδας στην εικονική διεύθυνση δηλ. 22 bits. Άρα το μέγεθος του πίνακα σελίδων είναι: Μέγεθος πίνακα σελίδων = πλήθος γραμμών * μέγεθος γραμμής. Μέγεθος πίνακα σελίδων = 2 22 *22 bits =11.5 Mbytes!! 102

103 7 η Άσκηση (1/5) Θεωρείστε μια αρχιτεκτονική λογικής μνήμης με τις ακόλουθες παραμέτρους: Μνήμη που διευθυνσιοδοτείται ανά byte. 24-bit λογικές διευθύνσεις. Μέγεθος segment 2 ΜΒ. Μέγεθος σελίδας 512 bytes. Κάθε πίνακας σελίδων πρέπει να χωρά σε μια σελίδα. Υποθέστε ότι κάθε καταχώρηση στον πίνακα σελίδων περιέχει ένα read και ένα write bit προστασίας και ότι το μέγιστο ποσό φυσικής μνήμης που υποστηρίζεται από την αρχιτεκτονική είναι 8MB. Σχεδιάστε τη λογική διεύθυνση, δείχνοντας τον αριθμό των bits που χρησιμοποιούνται ως δείκτης σε κάθε επίπεδο των πινάκων σελίδων. (Υπόδειξη: Πρέπει να υπολογίσετε το μέγεθος κάθε καταχώρησης (PTE) στον πίνακα σελίδων. Ως ενδιάμεσο βήμα, ίσως θεωρήσετε χρήσιμο να υπολογίσετε τον αριθμό που χωρούν στη φυσική μνήμη. Μετά, πόσα bits σε κάθε PTE απαιτούνται για να σχεδιάσετε μία από αυτές τις σελίδες; Προσθέστε τα 2 bits προστασίας για να υπολογίσετε το μέγεθος κάθε PTE.) 103

104 7 η Λύση Άσκησης (2/5) Από τις αρχικές παραμέτρους προκύπτει : Μέγεθος segment 2MB=2*1MB=2*2 20 =2 21 bits. Εφόσον η λογική διεύθυνση έχει 24 bits απομένουν 24-21=3 bits για τον αριθμό segments. Επειδή μέγεθος σελίδας = 512 bytes =2 9 bits =offset και απομένουν 21-9=12 bits για τον αριθμό σελίδας (page number). 104

105 7 η Λύση Άσκησης (3/5) Με μέγεθος φυσικής μνήμης 8ΜΒ =2 23 bits. για τον αριθμό πλαισίων απομένουν 23-9=14 bits (ο αριθμός πλαισίων αναφέρεται και ως πλήθος των σελίδων φυσικής μνήμης (Physical Page Number)). (με τον γνωστό τρόπο το πλήθος των σελίδων φυσικής μνήμης είναι 2 23 /2 9 =2 14 δηλαδή απαιτούνται 14 bits για το πλήθος των σελίδων φυσικής μνήμης). Άρα κάθε καταχώρηση (entry) στον πίνακα σελίδων απαιτεί (read-write) = 16 bits = 2 bytes. 105

106 7 η Λύση Άσκησης (4/5) Για να χωρά κάθε πίνακας σελίδων σε μια σελίδα (=2 9 bits) ο μέγιστος αριθμός PTE (Page Table Entries) θα είναι 2 9 /2=2 8. Άρα το πολύ 8 bits μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δείκτης στον πίνακα σελίδων που χωρά σε μια σελίδα. Επειδή βρήκαμε ότι το πλήθος των bits που χρησιμοποιούνται για σελίδες είναι 12 έχουμε τουλάχιστον σελιδοποίηση με ένα επίπεδο 8 bits και ένα με 4 bits ( δηλαδή συνολικά 2 επίπεδα). 106

107 7 η Λύση Άσκησης (5/5) Από αυτά το επίπεδο των 4 bits είναι το εξωτερικό (πλησιέστερα προς το segment) και το επίπεδο των 8 bits το εσωτερικό (πλησιέστερα προς το offset): 107

108 8 η Άσκηση Σε μια αρχιτεκτονική χρησιμοποιούνται λογικές διευθύνσεις των 32 bits χωρισμένες ως εξής: 4-bit segment number 12-bit page number 16-bit offset. Ποιο είναι το μέγεθος σελίδας; Ποιο είναι το μέγιστο μήκος τμήματος; 108

109 9 η Άσκηση Υποθέστε ότι μια διεργασία χωρίζεται σε 4 ίσου μεγέθους τμήματα, και ότι το σύστημα δημιουργεί έναν πίνακα σελίδων 8 θέσεων για κάθε τμήμα (συνδυασμός κατάτμησης και σελιδοποίησης). Υποθέστε επίσης ότι το μέγεθος σελίδας είναι 2 Kb. Ποιο είναι το μέγιστο μέγεθος κάθε τμήματος; Ποια είναι ο μέγιστος λογικός χώρος διευθύνσεων για κάθε διεργασία; Ποια είναι η μορφή μιας λογικής διεύθυνσης στην περίπτωση αυτή; 109

110 10 η Άσκηση Θεωρείστε τον ακόλουθο πίνακα τμημάτων: τμήμα βάση μήκος Ποιες φυσικές διευθύνσεις αντιστοιχούν στις παρακάτω λογικές διευθύνσεις; i. 0,430 ii. 1,10 iii. 2,500 iv. 3,400 v. 4,

111 11 η Άσκηση Τρεις διεργασίες A,B,C φορτώνονται στην κεντρική μνήμη. Οι απαιτήσεις τους φαίνονται στον παρακάτω πίνακα: Process Code Segment Data Segment Stack Segment A B C Το Λ.Σ. υποστηρίζει σελιδοποίηση με μέγεθος σελίδας 512 bytes. Ποιο ποσό φυσικής μνήμης σπαταλιέται για καθεμία από τις διεργασίες λόγω κατακερματισμού; Τι είδους είναι ο κατακερματισμός; Υποθέστε ότι το Λ.Σ. (και το hardware) μπορεί να υποστηρίξει κατάτμηση με μέγεθος σελίδας 512 bytes. Κάθε τμήμα μπορεί να φορτωθεί ξεχωριστά. Ποιο ποσό φυσικής μνήμης σπαταλιέται λόγω κατακερματισμού (θεωρείστε ότι κάθε τμήμα καταλαμβάνει ακέραιο αριθμό σελίδων και ότι ξεκινά στα όρια της σελίδας); 111

112 12 η Άσκηση Ένα σύστημα χρησιμοποιεί ως εικονικές διευθύνσεις 2048 σελίδες μεγέθους η κάθε μία 256 bytes και αντιστοιχίζεται σε μια φυσική μνήμη 512 πλαισίων. Η μικρότερη μονάδα προσπέλασης είναι 1 byte. Mια διεργασία P1 χρησιμοποιεί 1053 bytes. Πόσα πλαίσια σελίδων θα απαιτήσει από την MMU (Memory Management Unit μονάδα διαχείρισης μνήμης); Mια άλλη διεργασία P2 απαιτεί 4000 bytes. Θεωρείστε ότι η P2 έχει ήδη αποκτήσει μέγεθος φυσικής μνήμης 2048 bytes, που ξεκινά από τη διεύθυνση 0. Έστω ότι o επεξεργαστής χρειάζεται να προσπελάσει τη διεύθυνση: 10η σελίδα, μετατόπιση 34, στο πρόγραμμα της διεργασίας P2. Μπορεί να υπάρξει σφάλμα σελίδας; Δικαιολογείστε την απάντησή σας. 112

113 13 η Άσκηση Ένα σύστημα εικονικής μνήμης χρησιμοποιεί σελιδοποίηση με εικονικές διευθύνσεις μεγέθους 64 bits και μέγεθος σελίδας 16ΚΒ. Κάθε είσοδος στον πίνακα σελίδων απαιτεί 128 bits. Ο πίνακας σελίδων πρέπει να χωρά σε μία σελίδα. Πόσα επίπεδα πινάκων σελίδων απαιτούνται και πόσες είσοδοι υπάρχουν στον πίνακα σελίδων σε κάθε επίπεδο; 113

114 14 η Άσκηση Σε ένα σύστημα που χρησιμοποιεί σελιδοποίηση κάθε είσοδος στον πίνακα σελίδων έχει μέγεθος 4 bytes. Το μέγεθος σελίδας είναι 4K. Αν ο εικονικός χώρος διευθύνσεων χρησιμοποιεί 64 bits και με την προϋπόθεση ότι ο πίνακας σελίδων χωρά σε μια σελίδα: Mπορεί το σύστημα να χρησιμοποιεί απλή σελιδοποίηση; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Aν απαιτείται σελιδοποίηση πολλαπλών επιπέδων, διατηρώντας τις προηγούμενες παραδοχές (δηλαδή ότι ο εικονικός χώρος διευθύνσεων χρησιμοποιεί 64 bits και κάθε πίνακας σελίδων χωρά σε μια σελίδα μεγέθους 4K) να βρείτε πόσα τουλάχιστον επίπεδα πρέπει να χρησιμοποιήσει μια σελιδοποίηση πολλαπλών επιπέδων. 114

115 15 η Άσκηση Δίνεται η παρακάτω μορφή λογικής διεύθυνσης: Να βρεθούν : 1. Το πλήθος των segments. 2. Το μέγιστο μέγεθος κάθε segment. 3. Το μέγεθος κάθε σελίδας. 4. Το μέγιστο πλήθος σελίδων ανά segment. 5. Το μέγιστο μέγεθος κάθε πίνακα σελίδας (ανά τμήμα). Υποθέστε ότι κάθε καταχώρηση στον πίνακα σελίδων (PTE) απαιτεί 4 bytes. 115

116 16 η Άσκηση Ένα σύστημα χρησιμοποιεί χώρο διευθύνσεων 32 bits και έχει μέγεθος σελίδας 8Κ. Ο πίνακας σελίδων βρίσκεται εξ ολοκλήρου στο υλικό και κάθε είσοδός του έχει μήκος 32 bits. Όταν μια διεργασία καθίσταται εκτελέσιμη ο πίνακας σελίδων αντιγράφεται από το υλικό στη μνήμη με ταχύτητα 100 nsec για κάθε είσοδό του. Αν κάθε διεργασία εκτελείται για 100 msec (περιλαμβάνεται ο χρόνος φόρτωσης του πίνακα σελίδων), να βρεθεί το ποσοστό % του χρόνου της CPU που αφιερώνεται για τη φόρτωση του πίνακα σελίδων, για κάθε διεργασία. 116

117 17 η Άσκηση Ένα σύστημα κρατά τους πίνακες σελίδων των διεργασιών στην κύρια μνήμη. Ο χρόνος ανάγνωσης μιας εισόδου του πίνακα σελίδων είναι 50 nsec. Για να μειωθεί η καθυστέρηση το σύστημα χρησιμοποιεί TLB στο οποίο η αναζήτηση διαρκεί 10 nsec. Ποιο πρέπει να είναι το ποσοστό επιτυχίας (hit rate) του TLB ώστε ο χρόνος ανάγνωσης να μειωθεί σε 20 nsec; 117

118 18 η Άσκηση (1/2) Ένα σύστημα σελιδοποίησης χρησιμοποιεί διευθύνσεις των 16 bits, με μέγεθος σελίδας 4K και συνολικά 8 πλαίσια φυσικής μνήμης. Δίνονται οι πίνακες σελίδων των διεργασιών P1 και P2. P1 P

119 18 η Άσκηση (2/2) Να βρεθούν οι φυσικές διευθύνσεις των παρακάτω λογικών διευθύνσεων: Λογική διεύθυνση της διεργασίας P1. Λογική διεύθυνση της διεργασίας P2. Να δώσετε αναλυτικά τα βήματα που οδηγούν στο τελικό αποτέλεσμα. 119

120 19 η Άσκηση (1/2) Ένα σύστημα χρησιμοποιεί απλή σελιδοποίηση μνήμης με μέγεθος σελίδας 1024bytes. Το μέγιστο μέγεθος του χώρου διευθύνσεων μιας διεργασίας είναι 16 MB ενώ η μνήμη του συστήματος είναι 2MB. Ο πίνακας σελίδων της τρέχουσας διεργασίας περιέχει τα εξής: page Frame number

121 19 η Άσκηση (2/2) Πόσα bits απαιτούνται για κάθε είσοδο του πίνακα σελίδων; Ποιο είναι το μέγιστο μέγεθος εισόδων σε ένα πίνακα σελίδων; Πόσα bits υπάρχουν σε μια εικονική διεύθυνση; Σε ποια φυσική διεύθυνση αντιστοιχεί η εικονική διεύθυνση 1524; Σε ποια εικονική διεύθυνση μεταφράζεται η φυσική διεύθυνση 10020; 121

122 Τέλος Ενότητας 122

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Διαχείριση μνήμης III

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Διαχείριση μνήμης III ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Διαχείριση μνήμης III Υλικό από: Tanenbaum, Modern Operating Systems,Structured Computer Organization Stallings, Operating Systems: Internals and Design Principles. Silberschatz,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Διαχείριση μνήμης I

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Διαχείριση μνήμης I ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Διαχείριση μνήμης I Υλικό από: Tanenbaum, Modern Operating Systems,Structured Computer Organization Stallings, Operating Systems: Internals and Design Principles. Silberschatz, Galvin

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένα λειτουργικό σύστημα (ΛΣ); Μια άλλη απεικόνιση. Το Λειτουργικό Σύστημα ως μέρος του υπολογιστή

Τι είναι ένα λειτουργικό σύστημα (ΛΣ); Μια άλλη απεικόνιση. Το Λειτουργικό Σύστημα ως μέρος του υπολογιστή Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, και Ε/Ε) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

3. Σελιδοποίηση μνήμης 4. Τμηματοποίηση χώρου διευθύνσεων

3. Σελιδοποίηση μνήμης 4. Τμηματοποίηση χώρου διευθύνσεων ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ MHXANIKOI Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΙΠΕ Ο ΜΗΧΑΝΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Γ. Τσιατούχας 6 ο Κεφάλαιο 1. Επίπεδο OSM 2. Εικονική μνήμη ιάρθρωση 3. Σελιδοποίηση μνήμης 4. Τμηματοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ No 05 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωµατωµένα Υπολογιστικά Συστήµατα (Embedded Computer Systems)

Ενσωµατωµένα Υπολογιστικά Συστήµατα (Embedded Computer Systems) Ενσωµατωµένα Υπολογιστικά Συστήµατα (Embedded Computer Systems) Μαθηµα 2 ηµήτρης Λιούπης 1 Intel SA-1110 µc StrongARM core. System-on-Chip. Εξέλιξη των SA-110 και SA-1100. 2 ARM cores ARM: IP (intellectual

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών II 16-2-2012. Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα των εξετάσεων

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών II 16-2-2012. Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα των εξετάσεων Αρχιτεκτονική Υπολογιστών II 6 --0 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα των εξετάσεων Θέμα. Τι γνωρίζετε για την τοπικότητα των αναφορών και ποιών μονάδων του υπολογιστή ή τεχνικών η απόδοση εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Εργαστήριο

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Εργαστήριο Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Εργαστήριο Ενότητα: ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΣΦΑΛΜΑΤΩΣΗΣ Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 13: Λειτουργίες Αρχείων Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Λειτουργικά

Εισαγωγή στα Λειτουργικά Εισαγωγή στα Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 9: Αρχεία ΙΙ Γεώργιος Φ. Φραγκούλης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σεάδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Διαχείριση Μνήμης (Memory Management)

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Διαχείριση Μνήμης (Memory Management) Λειτουργικά Συστήματα Ι Διαχείριση Μνήμης (Memory Management) 1 «Δίψα» για Μνήμη! ~1990: ένας desktop υπολογιστής είχε περίπου 1MB memory. Τα 4MB ήταν πολυτέλεια! Σήμερα: ένα laptop, ακόμα κι ένα κινητό(!)

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 07 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Η/Υ 1 (Εργαστήριο)

Προγραμματισμός Η/Υ 1 (Εργαστήριο) Προγραμματισμός Η/Υ 1 (Εργαστήριο) Ενότητα 1: Εισαγωγή στη C - Αλγόριθμοι Καθηγήτρια Εφαρμογών: Τσαγκαλίδου Ροδή Τμήμα: Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΥ- 402 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Μεταγλώτιση, σύνδεση

ΜΥΥ- 402 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Μεταγλώτιση, σύνδεση ΜΥΥ- 402 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Μεταγλώτιση, σύνδεση Αρης Ευθυμίου Ανακοινώσεις! Βαθμοί: 1ης εργαστηριακής άσκησης Βαθμός 0 χωρίς σχόλια δεν έχω πάρει την άσκηση! ελέγξτε μήπως δεν το στέλνετε στο σωστό

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Πρίτσος. ISLAB HACK: Βασικές Έννοιες της Αρχιτεκτονικής

Δημήτρης Πρίτσος. ISLAB HACK: Βασικές Έννοιες της Αρχιτεκτονικής ISLAB HACK: Βασικές Έννοιες της Αρχιτεκτονικής INTEL - IA32 για LINUX & WINDOWS Αθήνα 2003 1 Περιεχόμενα 2 Περιήγηση στην αρχιτεκτονική ΙΑ32 και των λειτουργικών συστημάτων Linux και Ms-Windows 1 Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία αρχιτεκτονικής μικροεπεξεργαστή

Στοιχεία αρχιτεκτονικής μικροεπεξεργαστή Στοιχεία αρχιτεκτονικής μικροεπεξεργαστή Αριθμός bit δίαυλου δεδομένων (Data Bus) Αριθμός bit δίαυλου διευθύνσεων (Address Bus) Μέγιστη συχνότητα λειτουργίας (Clock Frequency) Τύποι εντολών Αριθμητική

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 13: (Μέρος Α ) Ενσωματωμένα Συστήματα Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα

Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα 1. Ποια είναι η σχέση της έννοιας του μικροεπεξεργαστή με αυτή του μικροελεγκτή; Α. Ο μικροεπεξεργαστής εμπεριέχει τουλάχιστο έναν μικροελεγκτή. Β. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 2: Βασικές αρχές λειτουργίας και χρήσης του υπολογιστή Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική υπολογιστών

Αρχιτεκτονική υπολογιστών 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αρχιτεκτονική υπολογιστών Ενότητα 12 : Δομή και Λειτουργία της CPU 2/2 Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήµη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήµη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήµη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών Εισαγωγή Θα δούµε την οργάνωση ενός υπολογιστή Στον επόµενο µάθηµα θα δούµε πως συνδέονται πολλοί Η/Υ για να σχηµατίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Eckert-von Neumann. Πως λειτουργεί η ΚΜΕ; Κεντρική μονάδα επεξεργασίας [3] ΕΠΛ 031: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

Αρχιτεκτονική Eckert-von Neumann. Πως λειτουργεί η ΚΜΕ; Κεντρική μονάδα επεξεργασίας [3] ΕΠΛ 031: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ Αρχιτεκτονική Eckert-von Neumann εισόδου μεταφορά δεδομένων από έξω προς τον Η/Υ εξόδου μεταφορά δεδομένων από τον Η/Υ προς τα έξω ΕΠΛ 031: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ Κύκλος Μηχανής κεντρικός έλεγχος/πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Εργαστήριο Πληροφορικής στη Γεωργία

ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Εργαστήριο Πληροφορικής στη Γεωργία ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Εργαστήριο Πληροφορικής στη Γεωργία Το 1944 με την κατασκευή του υπολογιστή Mark I από τον Howard Aiken και την εταιρεία κατασκευής ηλεκτρονικών υπολογιστών IBM και από το 1950 μπήκανε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ. ΜΑΘΗΜΑ 4 ο ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΜΝΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ. ΜΑΘΗΜΑ 4 ο ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΜΝΗΜΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 4 ο ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΜΝΗΜΗ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2009 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ 1 Γενική οργάνωση του υπολογιστή Ο καταχωρητής δεδομένων της μνήμης (memory data register

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα Κεφάλαιο 2 Οργάνωση Συστήματος Αρχείων 2.1 Διαχείριση Αρχείων και Σύστημα Αρχείων(File System)

Λειτουργικά Συστήματα Κεφάλαιο 2 Οργάνωση Συστήματος Αρχείων 2.1 Διαχείριση Αρχείων και Σύστημα Αρχείων(File System) 2.1.1 Εισαγωγή στη διαχείριση αρχείων Οι Η/Υ αποθηκεύουν τα δεδομένα και τα επεξεργάζονται. Εφαρμογή Προγράμματος C:\Documents and Settings\user\Τα έγγραφά μου\leitourgika.doc Λ.Σ. File System Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Το «κλειστό» σύστημα. Ανοικτές επικοινωνίες... Εισαγωγή στην Τεχνολογία της Πληροφορικής. Εισαγωγή στην τεχνολογία της πληροφορικής

Το «κλειστό» σύστημα. Ανοικτές επικοινωνίες... Εισαγωγή στην Τεχνολογία της Πληροφορικής. Εισαγωγή στην τεχνολογία της πληροφορικής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Εισαγωγή στην Τεχνολογία της Πληροφορικής ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών gyannop@law.uoa.gr Το «κλειστό» σύστημα ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1.1. Υλικό και Λογισμικό.. 1 1.2 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών.. 3 1.3 Δομή, Οργάνωση και Λειτουργία Υπολογιστών 6

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1.1. Υλικό και Λογισμικό.. 1 1.2 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών.. 3 1.3 Δομή, Οργάνωση και Λειτουργία Υπολογιστών 6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή στην Δομή, Οργάνωση, Λειτουργία και Αξιολόγηση Υπολογιστών 1.1. Υλικό και Λογισμικό.. 1 1.2 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών.. 3 1.3 Δομή, Οργάνωση και Λειτουργία Υπολογιστών 6 1.3.1 Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Υπολογιστών (Ι)

Οργάνωση Υπολογιστών (Ι) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Οργάνωση Υπολογιστών (Ι) (η κεντρική μονάδα επεξεργασίας) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας Τμήμα Λογιστικής Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Μάθημα 8 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας και Μνήμη 1 Αρχιτεκτονική του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Μονάδες Εισόδου Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Υλοποίηση ενός προγραμματιστικού κελύφους εργασίας

Υλοποίηση ενός προγραμματιστικού κελύφους εργασίας Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Υλοποίηση ενός προγραμματιστικού κελύφους εργασίας Πτυχιακή εργασία του φοιτητή Γιαννακίδη Αποστόλη Επιβλέπων καθηγητής Τσούλος

Διαβάστε περισσότερα

Writing kernels for fun and profit

Writing kernels for fun and profit Writing kernels for fun and profit Γιάννης Τσιομπίκας nuclear@memberfsforg 23 Μαρτίου 2011 Γιατί; It s FUN! Εξοικείωση με το hardware Εμβάθυνση στον θαυμαστό κόσμο των λειτουργικών συστημάτων Μια καλή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 11 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση και Υλοποίηση Μηχανισμού Μεταφοράς Δεδομένων από Συσκευές Αποθήκευσης σε Δίκτυο Myrinet, Χωρίς τη Μεσολάβηση της Ιεραρχίας Μνήμης

Σχεδίαση και Υλοποίηση Μηχανισμού Μεταφοράς Δεδομένων από Συσκευές Αποθήκευσης σε Δίκτυο Myrinet, Χωρίς τη Μεσολάβηση της Ιεραρχίας Μνήμης Σχεδίαση και Υλοποίηση Μηχανισμού Μεταφοράς Δεδομένων από Συσκευές Αποθήκευσης σε Δίκτυο Myrinet, Χωρίς τη Μεσολάβηση της Ιεραρχίας Μνήμης Αναστάσιος Α. Νάνος ananos@cslab.ntua.gr Επιβλέπων: Νεκτάριος

Διαβάστε περισσότερα

(Ιούνιος 2001 ΤΕΕ Ηµερήσιο) Σε κάθε µία από τις παρακάτω περιπτώσεις, να

(Ιούνιος 2001 ΤΕΕ Ηµερήσιο) Σε κάθε µία από τις παρακάτω περιπτώσεις, να Κεεφάάλλααι ιοο:: 3Β ο Τίττλλοοςς Κεεφααλλααί ίοουυ: : Αρχιτεκτονική Ηλ/κου Τµήµατος των Υπολ. Συστηµάτων (Ιούνιος 2001 ΤΕΕ Ηµερήσιο) Σε κάθε µία από τις παρακάτω περιπτώσεις, να αναφέρετε τις τιµές των

Διαβάστε περισσότερα

1. Οργάνωση της CPU 2. Εκτέλεση εντολών 3. Παραλληλία στο επίπεδο των εντολών 4. Γραμμές διοχέτευσης 5. Παραλληλία στο επίπεδο των επεξεργαστών

1. Οργάνωση της CPU 2. Εκτέλεση εντολών 3. Παραλληλία στο επίπεδο των εντολών 4. Γραμμές διοχέτευσης 5. Παραλληλία στο επίπεδο των επεξεργαστών ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ι Γ. Τσιατούχας 2 ο Κεφάλαιο ιάρθρωση 1. Οργάνωση της 2. εντολών 3. Παραλληλία στο επίπεδο των εντολών 4. Γραμμές διοχέτευσης 5. Παραλληλία στο

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία Λειτουργικά Συστήματα Ι Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία 2013 1 Ηλεκτρονικός Υπολογιστής αποτελείται: 1. Από Υλικό Hardware (CPUs, RAM, Δίσκοι), & 2. Λογισμικό - Software Και μπορεί να εκτελέσει διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

10. Με πόσους και ποιους τρόπους μπορεί να αναπαρασταθεί ένα πρόβλημα; 11. Περιγράψτε τα τρία στάδια αντιμετώπισης ενός προβλήματος.

10. Με πόσους και ποιους τρόπους μπορεί να αναπαρασταθεί ένα πρόβλημα; 11. Περιγράψτε τα τρία στάδια αντιμετώπισης ενός προβλήματος. 1. Δώστε τον ορισμό του προβλήματος. 2. Σι εννοούμε με τον όρο επίλυση ενός προβλήματος; 3. Σο πρόβλημα του 2000. 4. Σι εννοούμε με τον όρο κατανόηση προβλήματος; 5. Σι ονομάζουμε χώρο προβλήματος; 6.

Διαβάστε περισσότερα

Αποθήκευση εδομένων. ομή ενός Σ Β. Εισαγωγή Το «εσωτερικό» ενός ΜΕΡΟΣ Β : Η (εσωτερική) αρχιτεκτονική ενός Σ Β είναι σε επίπεδα

Αποθήκευση εδομένων. ομή ενός Σ Β. Εισαγωγή Το «εσωτερικό» ενός ΜΕΡΟΣ Β : Η (εσωτερική) αρχιτεκτονική ενός Σ Β είναι σε επίπεδα Αποθήκευση εδομένων Βάσεις Δεδομένων 2009-2010 Ευαγγελία Πιτουρά 1 ΜΕΡΟΣ Β : Εισαγωγή Το «εσωτερικό» ενός Σ Β ομή ενός Σ Β Η (εσωτερική) αρχιτεκτονική ενός Σ Β είναι σε επίπεδα Τυπικά, κάθε σχέση σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική. Τυπικοί χρόνοι πρόσβασης. Μέσος χρόνος πρόσβασης. Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων

Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική. Τυπικοί χρόνοι πρόσβασης. Μέσος χρόνος πρόσβασης. Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Απόδοση των οδηγών αποθηκευτικών µέσων Μέσος χρόνος πρόσβασης (Average Access Time) Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων (Data-Transfer

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΩΝ ΜΝΗΜΩΝ. ΒΑΣΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ RAM CMOS. ΤΥΠΟΙ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΑΡΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Δομή υπολογιστή Συστήματα αρίθμησης

Περιεχόμενο: Δομή υπολογιστή Συστήματα αρίθμησης Περιεχόμενο: Δομή υπολογιστή Συστήματα αρίθμησης ΟΜΗ ΤΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ Ένας υπολογιστής αποτελείται από την Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (ΚΜΕ), τη µνήµη, τις µονάδες εισόδου/εξόδου και το σύστηµα διασύνδεσης

Διαβάστε περισσότερα

MULTIPLE CHOICE REVISION: ΜΑΘΗΜΑ 1-2

MULTIPLE CHOICE REVISION: ΜΑΘΗΜΑ 1-2 MULTIPLE CHOICE REVISION: ΜΑΘΗΜΑ 1-2 1. Ποιος τύπος Η/Υ χρησιμοποιείται για την λειτουργία συστημάτων και βάσεων δεδομένων μεγάλων εταιρειών; a) Επιτραπέζιος Η/Υ b) Προσωπικός Ψηφιακός Βοηθός c) Μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών 1 Οργάνωση υπολογιστών ΚΜΕ Κύρια Μνήμη Υποσύστημα εισόδου/εξόδου 2 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (ΚΜΕ) R1 R2 ΑΛΜ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική Αναδρομή Λειτουργικών Συστημάτων (ΛΣ) Εισαγωγή : ο πυρήνας (kernel) / ο φλοιός (shell) Β ΕΠΑΛ

Ιστορική Αναδρομή Λειτουργικών Συστημάτων (ΛΣ) Εισαγωγή : ο πυρήνας (kernel) / ο φλοιός (shell) Β ΕΠΑΛ Ιστορική Αναδρομή Λειτουργικών Συστημάτων (ΛΣ) Εισαγωγή : ο πυρήνας (kernel) / ο φλοιός (shell) Β ΕΠΑΛ http://leitourgika-systhmata-epal-b.ggia.info/ Σύγχρονο Λειτουργικό Σύστημα - ΛΣ Λειτουργικό Σύστημα:

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσες Προγραμματισμού Μεταγλωττιστές

Γλώσσες Προγραμματισμού Μεταγλωττιστές Γλώσσες Προγραμματισμού Μεταγλωττιστές Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Ηλίας Σακελλαρίου Δομή Γλώσσες Προγραμματισμού Εισαγωγικά Γλώσσα Μηχανής Γλώσσες υψηλού επιπέδου Μεταγλωττιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Θεµατική Ενότητα ΠΛΗ 2: Ψηφιακά Συστήµατα Ακαδηµαϊκό Έτος 24 25 Ηµεροµηνία Εξέτασης 29.6.25 Χρόνος Εξέτασης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές και Επεξεργασία Πληροφοριών

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές και Επεξεργασία Πληροφοριών Ενότητα 6 Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές και Επεξεργασία Πληροφοριών Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης Ι Διδάσκων: Νίκος Καρακαπιλίδης 6-1 Στόχοι και αντικείμενο ενότητας Βασικές λειτουργίες ενός υπολογιστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP

Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP Μιχάλας Άγγελος Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 201 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Αρχιτεκτονικές Υπολογιστών

Σύγχρονες Αρχιτεκτονικές Υπολογιστών ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ Σύγχρονες Αρχιτεκτονικές Υπολογιστών ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 Αρχιτεκτονική Συνόλου Εντολών (Instruction Set Architecture-ISA) 1 Ένας υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ. Εισαγωγή στην FORTRAN. Δρ. Ιωάννης Λυχναρόπουλος 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ. Εισαγωγή στην FORTRAN. Δρ. Ιωάννης Λυχναρόπουλος 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ Εισαγωγή στην FORTRAN Δρ. Ιωάννης Λυχναρόπουλος 2014-2015 Fortran FORmula TRANslation: (Μία από τις πρώτες γλώσσες τρίτης γενιάς) Εκδόσεις FORTRAN (1957) FORTRAN II (1958) FORTRAN III

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΧΕΙΩΝ Στέφανος Γκρίτζαλης Αναπληρωτής Καθηγητής Κωνσταντίνος Καραφασούλης ιδάσκων (Π 407) Μαγνητικοί ίσκοι Τα δεδοµένα αποθηκεύονται στο µαγνητικό φιλµ του δίσκου Ο δίσκος περιστρέφεται µε

Διαβάστε περισσότερα

Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης

Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης Δυαδικό Σύστημα Αρίθμησης Το δυαδικό σύστημα αρίθμησης χρησιμοποιεί δύο ψηφία. Το 0 και το 1. Τα ψηφία ενός αριθμού στο δυαδικό σύστημα αρίθμησης αντιστοιχίζονται σε δυνάμεις του 2. Μονάδες, δυάδες, τετράδες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Διδάσκουσα Δρ Β Καβακλή Χειμερινό Εξάμηνο 2001 Στόχοι του Μαθήματος! Ανάπτυξη αναλυτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ

ΤΜΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ ΤΜΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ Τα τμήματα ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή είναι: 1. Επεξεργαστής 2. Μνήμη RAM και ROM 3. Κάρτα γραφικών 4. Μητρική Πλακέτα 5. Σκληρός Δίσκος 6. DVD / Blue Ray 7. Τροφοδοτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα 1.1 Τι είναι Λειτουργικό Σύστημα (Operating System)

Λειτουργικά Συστήματα 1.1 Τι είναι Λειτουργικό Σύστημα (Operating System) Υλικό Hardware Λογισμικό Software... κώδικας ΥΛΙΚΟ Κάθε ηλεκτρονικό, ηλεκτρικό και μηχανικό μέρος του Η/Υ. ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Προγράμματα,δηλαδή οδηγίες γιατοτιπρέπεινακάνειοη/υ. Λειτουργικό Σύστημα Είναι ένα βασικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΟΜΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ ΒΑΣΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΜΝΗΜΗ & CPU Λειτουργική Δομή Αρχιτεκτονική Von Neumann Όλοι οι υπολογιστές ακολουθούν την αρχιτεκτονική κατά Von-Neumann

Διαβάστε περισσότερα

Εντολές γλώσσας μηχανής

Εντολές γλώσσας μηχανής Εντολές γλώσσας μηχανής Στον υπολογιστή MIPS η εντολή πρόσθεσε τα περιεχόμενα των καταχωρητών 17 και 20 και τοποθέτησε το αποτέλεσμα στον καταχωρητή 9 έχει την μορφή: 00000010001101000100100000100000 Πεδία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) Καλλονιάτης Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου http://www.ct.aegean.gr/people/kalloniatis

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας MY. Μέρος Α. Υλικό.

Ερωτήσεις θεωρίας MY. Μέρος Α. Υλικό. Ερωτήσεις θεωρίας MY Μέρος Α. Υλικό. 1. Η μνήμη ROM είναι συνδυαστικό ή ακολουθιακό κύκλωμα; 2. α) Να σχεδιαστεί μία μνήμη ROM που να δίνει στις εξόδους της το πλήθος των ημερών του μήνα, ο αριθμός του

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Ενότητα 3: Ο Υπολογιστής Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ. Βασικές Έννοιες Προγραμματισμού. Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD

Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ. Βασικές Έννοιες Προγραμματισμού. Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η/Υ Βασικές Έννοιες Προγραμματισμού Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Αριθμητικά συστήματα Υπάρχουν 10 τύποι ανθρώπων: Αυτοί

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΡΟΚΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΣΩΤΗΡΑΚΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2006

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΡΟΚΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΣΩΤΗΡΑΚΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2006 ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΡΟΚΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΣΩΤΗΡΑΚΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΤΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΕΣ Μονάδες εκτέλεσης Αρχεία εγγραφών Έλεγχο λογικής ΜΝΗΜΗ ROM RAM ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΟΔΟΥ-ΕΞΟΔΟΥ(I/O) ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΣΤΟΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ. Επίπεδα Αφαίρεσης Σ Β. Αποθήκευση Εγγραφών - Ευρετήρια. ρ. Βαγγελιώ Καβακλή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, Επίπεδο Όψεων.

ΒΑΣΕΙΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ. Επίπεδα Αφαίρεσης Σ Β. Αποθήκευση Εγγραφών - Ευρετήρια. ρ. Βαγγελιώ Καβακλή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, Επίπεδο Όψεων. ΒΑΣΕΙΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ Χειµερινό Εξάµηνο 2002 Αποθήκευση Εγγραφών - Ευρετήρια ρ Βαγγελιώ Καβακλή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Επίπεδα Αφαίρεσης Σ Β Επίπεδο Όψεων Όψη Όψη

Διαβάστε περισσότερα

1. Πότε χρησιμοποιούμε την δομή επανάληψης; Ποιες είναι οι διάφορες εντολές (μορφές) της;

1. Πότε χρησιμοποιούμε την δομή επανάληψης; Ποιες είναι οι διάφορες εντολές (μορφές) της; 1. Πότε χρησιμοποιούμε την δομή επανάληψης; Ποιες είναι οι διάφορες (μορφές) της; Η δομή επανάληψης χρησιμοποιείται όταν μια σειρά εντολών πρέπει να εκτελεστεί σε ένα σύνολο περιπτώσεων, που έχουν κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι, Σταθερές και Μεταβλητές

Τύποι, Σταθερές και Μεταβλητές ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Τύποι, Σταθερές και Μεταβλητές Η έννοια της μεταβλητής Γενικά μπορούμε να πούμε ότι η έννοια της μεταβλητής στον προγραμματισμό είναι άμεσα συνδεδεμένη με την έννοια που αυτή έχει σε μαθηματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Μάθημα : Μικροϋπολογιστές Τεχνολογία Τ.Σ. Ι, Θεωρητικής κατεύθυνσης Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 12 Σχεδιασμός Ανάπτυξη Λειτουργία Π.Σ. 1. ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 1.1 Δυνατότητες Λειτουργικών Συστημάτων 1.1.1 Εισαγωγή Ο όρος Λειτουργικό Σύστημα (Operating System), εκφράζει το σύνολο των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΘΕΜΑΤΑ ΒΑΣΗΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ...11 2. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ...30

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΘΕΜΑΤΑ ΒΑΣΗΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ...11 2. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ...30 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΘΕΜΑΤΑ ΒΑΣΗΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ...11 1.1 Τι είναι Πληροφορική;...11 1.1.1 Τι είναι η Πληροφορική;...12 1.1.2 Τι είναι ο Υπολογιστής;...14 1.1.3 Τι είναι το Υλικό και το

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΜΠΑΝΤΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 533 ΤΣΙΚΤΣΙΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 551 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤ LEGO NXT Το ρομπότ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Μνήµης

Αρχιτεκτονική Μνήµης ΕΣ 08 Επεξεργαστές Ψηφιακών Σηµάτων Αρχιτεκτονική Μνήµης Τµήµα Επιστήµη και Τεχνολογίας Τηλεπικοινωνιών Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Βιβλιογραφία Ενότητας Kuo [2005]: Chapters 3 & 4 Lapsley [2002]: Chapter

Διαβάστε περισσότερα

Κύρια & Περιφερειακή Μνήµη

Κύρια & Περιφερειακή Μνήµη Κύρια & Περιφερειακή Μνήµη Κύρια Μνήµη RAM ROM Cache Περιεχόµενα Μονάδες Μαζικής Αποθήκευσης Μαγνητικοί ίσκοι Μαγνητικές Ταινίες Οπτικά Μέσα Ηκύρια µνήµη (Main Memory) Η κύρια µνήµη: Αποθηκεύει τα δεδοµένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΡΧΕΙΩΝ ΣΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΡΧΕΙΩΝ ΣΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα: Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Καθηγητής Δασυγένη Μηνάς ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΡΧΕΙΩΝ ΣΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ο ρόλος ενός λειτουργικού συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Θεµατική Ενότητα ΠΛΗ 21: Ψηφιακά Συστήµατα Ακαδηµαϊκό Έτος 2009 2010 Γραπτή Εργασία #3 Παράδοση: 28 Μαρτίου 2010 Άσκηση 1 (15 µονάδες) Ένας επεξεργαστής υποστηρίζει τόσο

Διαβάστε περισσότερα

Περί Προγραμματισμού και Γλωσσών Προγραμματισμού

Περί Προγραμματισμού και Γλωσσών Προγραμματισμού ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Περί Προγραμματισμού και Γλωσσών Προγραμματισμού Προγράμματα και Λειτουργικά Συστήματα Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές είναι ηλεκτρονικές συσκευές (όπως είναι και ένα ραδιόφωνο) που επιτρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Κεφάλαιο 1.3-1.4: Εισαγωγή Στον Προγραµµατισµό ( ιάλεξη 2) ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Περιεχόµενα Εισαγωγικές Έννοιες - Ορισµοί Ο κύκλος ανάπτυξης προγράµµατος Παραδείγµατα Πότε χρησιµοποιούµε υπολογιστή?

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα

Λειτουργικά Συστήματα Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ No:09 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Ενότητα 8: Εισαγωγή στα Δίκτυα Δρ. Φραγκούλης Γεώργιος Τμήμα Ηλεκτρολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑLOG TO DIGITAL CONVERTER (ADC)

ΑΝΑLOG TO DIGITAL CONVERTER (ADC) ΑΝΑLOG TO DIGITAL CONVERTER (ADC) O ADC αναλαμβάνει να μετατρέψει αναλογικές τάσεις σε ψηφιακές ώστε να είναι διαθέσιμες εσωτερικά στο μικροελεγκτή για επεξεργασία. Η αναλογική τάση που θέλουμε να ψηφιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 06: Συνδεδεμένες Λίστες & Εφαρμογές Στοιβών και Ουρών

Διάλεξη 06: Συνδεδεμένες Λίστες & Εφαρμογές Στοιβών και Ουρών ΕΠΛ231 Δομές Δεδομένων και Αλγόριθμοι 1 Διάλεξη 06: Συνδεδεμένες Λίστες & Εφαρμογές Στοιβών και Ουρών Στην ενότητα αυτή θα μελετηθούν τα εξής επιμέρους θέματα: - Υλοποίηση ΑΤΔ με Συνδεδεμένες Λίστες -

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ

ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Δ Εξάμηνο Συναρτήσεις Κατακερματισμού και Πιστοποίηση Μηνύματος Διδάσκων : Δρ. Παρασκευάς Κίτσος Επίκουρος Καθηγητής e-mail: pkitsos@teimes.gr, pkitsos@ieee.org Αντίρριο

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 2: Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 2: Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 2: Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 6.1 Τι ονοµάζουµε πρόγραµµα υπολογιστή; Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΥ- 402 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών ARM και x86

ΜΥΥ- 402 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών ARM και x86 ΜΥΥ- 402 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών ARM και x86 Αρης Ευθυμίου Το σημερινό μάθημα! Λυση του lab02! Αρχιτεκτονική ARM σε τι μοιάζει και σε τι διαφέρει από τον MIPS! Αρχιτεκτονική x86 μια γρήγορη ματιά στη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: Μεταφραστές

Κεφάλαιο 2: Μεταφραστές Κεφάλαιο 2: Μεταφραστές Αρχές Γλωσσών και Προγραμματισμού Λειτουργία Μετάφρασης ΑΡΧΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (Source) L A ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗ (Implementation) L Y ΤΕΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (Target) L T Αρχικό Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. I Βασικές Γνώσεις 1

Περιεχόµενα. I Βασικές Γνώσεις 1 Περιεχόµενα I Βασικές Γνώσεις 1 1 Μοντελοποίηση Προγραµµάτων 3 1.1 Ψευδογλώσσα....................... 6 1.2 Διαγράµµατα Ροής..................... 6 1.3 Παραδείγµατα σε Ψευδογλώσσα και Διαγράµµατα Ροής.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής είναι μια ηλεκτρονική συσκευή που έχει την ικανότητα να επεξεργάζεται μεγάλο όγκο πληροφοριών και δεδομένων με ταχύτητα και ακρίβεια. Επίσης ένας η/υ μπορεί να αποθηκεύσει πληροφορίες,

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Δεδομένων (Data Structures)

Δομές Δεδομένων (Data Structures) Δομές Δεδομένων (Data Structures) Ανάλυση - Απόδοση Αλγορίθμων Έλεγχος Αλγορίθμων. Απόδοση Προγραμμάτων. Χωρική/Χρονική Πολυπλοκότητα. Ασυμπτωτικός Συμβολισμός. Παραδείγματα. Αλγόριθμοι: Βασικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

SCRIPTUM. Οδηγός Εγκατάστασης SCRIPTUM

SCRIPTUM. Οδηγός Εγκατάστασης SCRIPTUM Unified IT services Αγ. Παρασκευής 67 15234 Χαλάνδρι http://www.uit.gr SCRIPTUM Οδηγός Εγκατάστασης SCRIPTUM ΕΛΛΑΚ Έκδοση 2.0 Ημερομηνία: 13/12/11 Συγγραφή: Μιχάλης Μουντράκης / mountrakis@uit.gr UIT Χαλάνδρι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 3ο. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο 6ο. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο. Δομημένος Προγραμματισμός - Γενικές Ασκήσεις Επανάληψης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 3ο. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο 6ο. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο. Δομημένος Προγραμματισμός - Γενικές Ασκήσεις Επανάληψης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 3ο 1. Συμπληρώστε τα κενά με τη λέξη που λείπει. α. Ένα πρόβλημα το χωρίζουμε σε άλλα απλούστερα, όταν είναι ή όταν έχει τρόπο επίλυσης. β. Η επίλυση ενός προβλήματος προϋποθέτει την του. γ.

Διαβάστε περισσότερα

Server Virtualization με εργαλεία ΕΛ/ΛΑΚ. ΛΑΚ Δήμος Ρεθύμνης. www.rethymno.gr

Server Virtualization με εργαλεία ΕΛ/ΛΑΚ. ΛΑΚ Δήμος Ρεθύμνης. www.rethymno.gr Server Virtualization με εργαλεία ΕΛ/ΛΑΚ ΛΑΚ Μαθηνός Παναγιώτης Λ. Κουντουριώτη 80, τ.κ. 74100, Ρέθυμνο Τηλ: 28313 41310 e mail: mathinos@rethymno.gr www.linkedin.com/in/pmathinos Πληροφορική Μηχανοργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα 5: Οξύμετρο (OxyPro Project) Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ Μπέλλου Σοφία e-mail: sbellou@uowm.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕ- 027 Μικροεπεξεργαστές 11ο μάθημα: Είσοδος- Εξοδος (Ε/Ε)

ΠΛΕ- 027 Μικροεπεξεργαστές 11ο μάθημα: Είσοδος- Εξοδος (Ε/Ε) ΠΛΕ- 027 Μικροεπεξεργαστές 11ο μάθημα: Είσοδος- Εξοδος (Ε/Ε) Αρης Ευθυμίου Συσκευές Ε/Ε Μεγάλη ποικιλία πολλές φορές είναι αυτές που «πουλάνε» το μηχάνημα: π.χ. Nintendo wii, (πρώτο) iphone Βασική ταξινόμηση:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ: ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ: ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ: ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ kv@hua.gr Στόχος Μαθήματος Εισαγωγή σε Βασικούς Όρους Πληροφορικής και Τηλεματικής. Εφαρμογές Τηλεματικής. Αναφορά στις κοινωνικές επιπτώσεις των Υπολογιστών.

Διαβάστε περισσότερα

7. Βασικά στοιχεία προγραµµατισµού.

7. Βασικά στοιχεία προγραµµατισµού. 7. Βασικά στοιχεία προγραµµατισµού. ΗΜ01-Θ1Γ Δίνονται οι παρακάτω έννοιες: 1. Λογικός τύπος δεδοµένων 2. Επιλύσιµο 3. Ακέραιος τύπος δεδοµένων 4. Περατότητα 5. Μεταβλητή 6. Ηµιδοµηµένο 7. Πραγµατικός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

Διασυνδετικοί Δίαυλοι. Τι διασυνδέει ένας δίαυλος; Μεταφορά δεδομένων. Διασύνδεση Εισόδου-Εξόδου. Μ.Στεφανιδάκης

Διασυνδετικοί Δίαυλοι. Τι διασυνδέει ένας δίαυλος; Μεταφορά δεδομένων. Διασύνδεση Εισόδου-Εξόδου. Μ.Στεφανιδάκης Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2014-15 Διασύνδεση Εισόδου-Εξόδου (συσκευές και ) http://www.ionio.gr/~mistral/tp/comparch/ Μ.Στεφανιδάκης Διασυνδετικοί : Αναλαμβάνουν την

Διαβάστε περισσότερα