Η σκηνοθετική τέχνη στην Ελλάδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η σκηνοθετική τέχνη στην Ελλάδα"

Transcript

1

2 Αντωνης Γλυτζουρης Η σκηνοθετική τέχνη στην Ελλάδα Η ανάδυση και η εδραίωση της τέχνης του σκηνοθέτη στο νεοελληνικό θέατρο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ Ιδρυτική δωρεά Παγκρητικής Ενώσεως Αμερικής ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2011

3 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ Ιδρυμα Τεχνολογιασ και Ερευνας Ηράκλειο Κρήτης, Τ.Θ. 1385, Τηλ , Fax: Αθήνα: Κλεισόβης 3, Τηλ , Fax: ΣΥΜΒΟΛΕΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ / ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ Διευθυντής: Γ. Μ. Σηφάκης Πρώτη έκδοση: Ελληνικά Γράμματα, 2001 Αναθεωρημένη έκδοση: Πα νε πι ςτη μια κές Εκ δο ςεις Κρη της, : Πα νε πι ςτη μια κές Εκ δο ςεις Κρη της Διόρθωση δοκιμίων: Μενίνα Φουρτούνη Σελιδοποίηση: Παρασκευή Βλάχου ( πεκ) Ε κτύ πω ση: Αλφαβητο Σχε δί α ση εξω φύλ λου: Ντίνα Γκαντή ISBN vi-

4 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα στην παρούσα έκδοση xiii Πρόλογος xv ΜΕΡΟΣ Α Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ Κεφάλαιο 1 ΟΙ ΔΥΟ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Ι. Ο ηθοποιός-δάσκαλος του θιάσου ΙΙ. Ο συγγραφέας-δάσκαλος του θιάσου Κεφάλαιο 2 Ο ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΔΥΣΗΣ Ι. Το προβάδισμα της μαθητικής και της κοσμικής ερασιτεχνίας απέναντι στους επαγγελματίες στο ζήτημα της σκηνοθεσίας ΙΙ. Ο ρόλος της κριτικής και η πρώιμη πρόσληψη των ξένων σκηνοθετικών εξελίξεων ΙΙΙ. Η εμφάνιση της ορολογίας γύρω από το σκηνοθέτη Κεφάλαιο 3 ΟΙ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΟΓΙΑΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ Ι. Η ίδρυση του Βασιλικού Θεάτρου και της Νέας Σκηνής ΙΙ. Η περίπτωση του Βασιλικού Θεάτρου και ο Θωμάς Οικονόμου ΙΙΙ. Η περίπτωση της Νέας Σκηνής και ο Κωνσταντίνος Χρηστομάνος ΙV. Η αποτυχία της εξόρμησης vii-

5 Η ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΡΟΣ Β Η ΑΝΑΔΥΣΗ Κεφάλαιο 1 ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΑ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ Α ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ ΧΡΟΝΙΑ Ι. Η εμφάνιση της μονοκρατορίας του σκηνοθέτη και η διαμόρφωση του σκηνοθέτη-δημιουργού στο ευρωπαϊκό θέατρο ΙΙ. Ο αντίκτυπος των ευρωπαϊκών εξελίξεων στην Ελλάδα ΙΙΙ. Η παγίωση της βεντετοκρατίας στην ελληνική σκηνή ΙV. Οι πρώιμες αντιδράσεις στη βεντετοκρατία V. Η εισβολή του ευρωπαϊκού και αμερικανικού κινηματογράφου στην ελληνική κοινωνία και οι επιπτώσεις της στο σκηνοθετικό ζήτημα.. 75 Κεφάλαιο 2 Η ΑΝΑΔΥΣΗ ΤΟΥ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ ΣΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Ι. Η διασταύρωση της λόγιας και επαγγελματικής παράδοσης και η ολοκλήρωση των σκηνοθετικών τύπων του συγγραφέα-δασκάλου και του θιασάρχη-δασκάλου ΙΙ. Η ανάδυση του ρεζισέρ στην αθηναϊκή μουσική σκηνή ως αποτέλεσμα της συγκυριακής ακμής της θεατρικής επιχείρησης στα χρόνια του Α Παγκοσμίου Πολέμου Κεφάλαιο 3 Η ΑΝΑΔΥΣΗ ΤΟΥ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ ΣΤΟ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Ι. Οι νέες εξορμήσεις της κοσμικής ερασιτεχνίας ΙΙ. Οι πρώτες γενιές «μορφωμένων» ηθοποιών, η ανάδυση του σκηνοθέτη στο Θέατρον Ωδείου και η συμβολή του Θωμά Οικονόμου ΙΙΙ. Η παρέμβαση των συγγραφέων και η ανάδυση του σκηνοθέτη στην Εταιρεία Ελληνικού Θεάτρου. Η συμβολή του Φώτου Πολίτη και του Μιλτιάδη Λιδωρίκη ΙV. Η καθιέρωση και διάδοση της ορολογίας γύρω από το σκηνοθέτη V. Η ανάδυση του σκηνοθέτη στο νεοελληνικό θέατρο ΜΕΡΟΣ Γ Η ΕΔΡΑΙΩΣΗ Κεφάλαιο 1 Η ΕΔΡΑΙΩΣΗ ΤΟΥ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ ΣΤΟ ΗΜΙΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Ι. Οι πρωτοβουλίες των ηθοποιών, ο πρωτοποριακός ρόλος του Σωματείου τους και η συμβολή του Πάνου Καλογερίκου ΙΙ. Η εισβολή των μοντέρνων ευρωπαϊκών σκηνοθετικών εξελίξεων στη χώρα (α) Η γνωριμία της ελληνικής κοινωνίας με τον Ευρωπαίο σκηνοθέτη-δημιουργό (β) Τα όρια της πρόσληψης και η περίπτωση του Μιχάλη Κουνελάκη (γ) Ο αποφασιστικός ρόλος των σκηνοθετών του ξένου κινηματογράφου 167 ΙΙΙ. Οι πρωτοβουλίες των συγγραφέων και των λογίων viii-

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ (α) Η υποδοχή των ευρωπαϊκών εξελίξεων από τους συγγραφείς και η κρίση της εγχώριας δραματουργίας (β) Ο Σπύρος Μελάς, οι δραματικές σχολές των Ωδείων και το Θέατρον Τέχνης (γ) Η Επαγγελματική Σχολή Θεάτρου, ο Φώτος Πολίτης και η ωρίμανση της σκηνοθετικής ιδέας (δ) Η καλλιτεχνική πρόταση των Δελφικών Γιορτών, οι επιπτώσεις της στο σκηνοθετικό ζήτημα και η σκηνοθετική μορφή της Εύας Πάλμερ Σικελιανού ΙV. Η αφομοίωση των εξελίξεων από τους νέους λόγιους ηθοποιούς (α) Η εμφάνιση νέων ηθοποιών ως σκηνοθετών (β) Η αποστολή Ελλήνων ηθοποιών για σπουδές σκηνοθεσίας στην Ευρώπη Κεφάλαιο 2 Η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΔΡΑΙΩΣΗ ΤΟΥ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Ι. Οι προσπάθειες συνεργασίας των βεντετοκρατούμενων θιάσων με τους σκηνοθέτες (α) Οι συνεργασίες με ξένους ρεζισέρ, οι ευρύτερες ανακατατάξεις στην επαγγελματική σκηνή και η αναπροσαρμογή των πρωταγωνιστριών στα νέα δεδομένα (β) Οι προσπάθειες συνεργασίας της Κοτοπούλη με τους λόγιους σκηνοθέτες i. Η παράσταση της Εκάβης και η νίκη του Έλληνα σκηνοθέτη ii. Ο Καλλιτεχνικός Όμιλος Ηθοποιών, η Ελευθέρα Σκηνή και η συμβολή του Μελά στην εδραίωση του Έλληνα σκηνοθέτη. Τα προβλήματα της συνεργασίας, η αποτυχία και οι επιπτώσεις της (γ) Η θεατρική κρίση και η σημασία της για την εδραίωση του Έλληνα σκηνοθέτη ΙΙ. Η εδραίωση του σκηνοθέτη στο κρατικό θέατρο και τα προβλήματα που αντιμετώπισε (α) Οι διεργασίες γύρω από το σκηνοθετικό ζήτημα και την καλλιτεχνική διεύθυνση που προηγήθηκαν της ίδρυσης του Εθνικού Θεάτρου (β) Οι επιπτώσεις των εξελίξεων στη φυσιογνωμία του Έλληνα σκηνοθέτη (γ) Η παγίωση της πρόσληψης των ευρωπαϊκών εξελίξεων (δ) Η περίπλοκη εδραίωση του σκηνοθέτη στο κρατικό θέατρο. Η συμβολή και η σκηνοθετική δραστηριότητα του Φώτου Πολίτη ΙΙΙ. Η προσπάθεια εδραίωσης του σκηνοθέτη στο ελεύθερο επαγγελματικό θέατρο και η εμφάνισή του στις μικρές καλλιτεχνικές σκηνές (α) Ο αντιπερισπασμός των πρωταγωνιστριών στο κρατικό θέατρο, οι συνεργασίες τους με τον Μελά και η ολοκλήρωση της σκηνοθετικής σταδιοδρομίας του τελευταίου. Η αποτυχία της προσπάθειας και οι επιπτώσεις της (β) Η νέα χαρτογράφηση της επαγγελματικής σκηνής μετά την ίδρυση του κρατικού θεάτρου και η εμφάνιση μικρών καλλιτεχνικών θεατρικών σχημάτων ix-

7 Η ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (γ) Ο Οργανισμός Αρχαίου Δράματος, ο Λίνος Καρζής και η εδραίωση του σκηνοθέτη στην αναβίωση της αρχαιοελληνικής τραγωδίας (δ) Ο Βασίλης Ρώτας και το Λαϊκό Θέατρο (ε) Ο Σωκράτης Καραντινός και η Νέα Δραματική Σχολή (στ) Η νέα παρέμβαση της ερασιτεχνίας και η απόπειρα σύνθεσης των ζυμώσεων στα καλλιτεχνικά θεατρίδια. Ο Κάρολος Κουν, το Κολλέγιο Αθηνών και η Λαϊκή Σκηνή (ζ) Η αποτυχία των προσπαθειών και η κρίση του σκηνοθετικού ζητήματος στο Εθνικό Θέατρο Κεφάλαιο 3 Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΣΤΟ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ Ι. Οι πρώιμες αντιδράσεις στο θεσμό ΙΙ. Η γνωριμία της ελληνικής κοινωνίας με την αντίδραση των Ευρωπαίων καλλιτεχνών του θεάτρου στο σκηνοθέτη-δημιουργό ΙΙΙ. Οι αντιδράσεις των συγγραφέων και η στροφή στην καλλιέργεια της εγχώριας δραματουργίας ΙV. Οι αντιδράσεις των ηθοποιών Κεφάλαιο 4 Η ΕΔΡΑΙΩΣΗ ΤΟΥ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ Ι. Η εδραίωση του σκηνοθέτη στο κρατικό θέατρο (α) Η διαμόρφωση του επαγγέλματος (β) Η σκηνοθετική εργασία του Δημήτρη Ροντήρη, η αναβίωση της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας και η συμβολή του στην εδραίωση του επαγγέλματος ΙΙ. Η εδραίωση του σκηνοθέτη στο υπόλοιπο επαγγελματικό θέατρο (α) Η θεατρική και οικονομική κρίση, ο κρατισμός και η επέκταση του θεσμού στις κρατικές σκηνές (β) Η αναδίπλωση του βεντετισμού και η ένταξη του σκηνοθέτη στον επαγγελματικό ανταγωνισμό του ελεύθερου θεάτρου (γ) Η ωρίμανση της πρόσληψης των ευρωπαϊκών εξελίξεων (δ) Η σκηνοθετική εργασία του Γιαννούλη Σαραντίδη και του Κάρολου Κουν (ε) Η εδραίωση του Έλληνα σκηνοθέτη και ο πρωταγωνιστικός ρόλος των ηθοποιών x-

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Δ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΕΩΣ ΤΟΝ Β ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ Κεφάλαιο 1 Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Κεφάλαιο 2 Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ Κεφάλαιο 3 ΤΟ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑΣ Ι. Ο αισθητισμός (α) Η διακοσμητικότητα (β) Η μουσικότητα (γ) Η θεατρικότητα ΙΙ. Ο ιλλουζιονισμός (α) Ο μετεωρισμός της καλλιτεχνικής εργασίας των λόγιων σκηνοθετών (β) Η συμβολή των ηθοποιών στην καλλιέργεια των ιδανικών του συμβατικού ρεαλισμού Κεφάλαιο 4 ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ Ι. Διεθνισμός και ελληνικότητα ΙΙ. Αστισμός και λαϊκότητα ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΡΓΟΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΚΗΝΟΘΕΤΩΝ Πάνος Καλογερίκος Σωκράτης Καραντινός Λίνος Καρζής Πέλος Κατσέλης Κάρολος Κουν Μιχάλης Κουνελάκης Μιλτιάδης Λιδωρίκης Σπύρος Μελάς Κωστής Μιχαηλίδης Ρενάτο Μόρντο Τάκης Μουζενίδης Θωμάς Οικονόμου Φώτος Πολίτης Δημήτρης Ροντήρης xi-

9 Η ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Γιαννούλης Σαραντίδης Εύα Πάλμερ Σικελιανού Κωνσταντίνος Χρηστομάνος Πηγές και βιβλιογραφία Πηγές εικονογράφησης Ευρετήριο προσώπων Ευρετήριο έργων SUMMΑRY CONTENTS xii-

10 Προλογικό σημείωμα στην παρούσα έκδοση Η επανέκδοση ενός βιβλίου είναι μια σκληρή (και εκ των προτέρων χαμένη, βέβαια) αναμέτρηση με το χρόνο, ειδικά όταν έχει περάσει μια ολόκληρη δεκαετία από την πρώτη του δημοσίευση. Και τι δεκαετία! Όταν γραφόταν αυτό το βιβλίο, ο όγκος των επιστημονικών μελετών γύρω από την ιστορία της νεοελληνικής σκηνικής πράξης δεν ξεπερνούσε τα μισά δάκτυλα του ενός χεριού και το μεσοπολεμικό θέατρο ήταν ουσιαστικά αχαρτογράφητο για να μην αναφέρει κανείς πως ο κόσμος του διαδικτύου και της ψηφιοποίησης μόλις πραγματοποιούσε δυναμικά τη μαζική εισβολή του στις ανθρωπιστικές επιστήμες της χώρας μας. Βέβαια, η κεντρική ιδέα και τα βασικά επιχειρήματα τούτης της μελέτης παραμένουν ίδια και ελπίζω πως η τελευταία θα παραμείνει χρήσιμη όσο και στο παρελθόν, όπως τουλάχιστον μαρτυρούν οι τέσσερις ανατυπώσεις της μέσα σε λιγότερο από δέκα χρόνια κυκλοφορίας. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων, πλήθος από άρθρα, διατριβές και μονογραφίες έχουν μεταμορφώσει άρδην το ευρύτερο πεδίο στο οποίο κινείται η παρούσα εργασία και, φυσικά, τα σημάδια της αλλαγής αφορούν φευ και τον ίδιο τον συγγραφέα. Με δυο λόγια, αν προχωρούσα σε μια αναθεωρημένη έκδοση θα έπρεπε να ξαναγράψω το βιβλίο. Μεγάλος ο πειρασμός αλλά, στην παρούσα φάση, έπρεπε να του κλείσω αποφασιστικά την πόρτα κάτω από την πίεση των πραγμάτων: η δυσάρεστη περιπέτεια των εκδόσεων Ελληνικά Γράμματα είχε αφήσει το βιβλίο στην ορφάνια και με αβέβαιο μέλλον. Σ αυτήν την κρίσιμη στιγμή, και σε καιρούς πολύ δύσκολους, το έκθετο είχε την τύχη να βρει τη φιλόξενη στέγη των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης το περιέθαλψαν στοργικά και με την αμέριστη φροντίδα και το γνώριμο επαγγελματισμό τους το δημοσιεύουν τώρα με νέα εκδοτική και φιλολογική επιμέλεια. Θέλω να τις ευχαριστήσω από καρδιάς. Ευχαριστίες -xiii-

11 Η ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ -xivοφείλω επίσης στη Βάνια Παπανικολάου, το Μανώλη Σειραγάκη και την Άννα Σταυρακοπούλου που μου υπέδειξαν τυπογραφικά λάθη και αβλεψίες που υπήρχαν στην πρώτη έκδοση. Αντώνης Γλυτζουρής Θεσσαλονίκη, Οκτώβρης του 2011

12 Πρόλογος Ηιστοριογραφία του νεοελληνικού θεάτρου δεν έχει καταπιαστεί έως σήμερα με την περιοχή της σκηνοθεσίας, με αποτέλεσμα να έχουμε μια εξαιρετικά θολή, αποσπασματική και απλουστευτική εικόνα για το θέμα, στηριγμένη, κυρίως, σε αξιολογήσεις του Γιάννη Σιδέρη, που διαμορφώθηκαν πριν από μισό περίπου αιώνα. 1 Το βιβλίο αυτό δεν φιλοδοξεί βέβαια να αποτελέσει μια ιστορία της ελληνικής σκηνοθεσίας ή να περιγράψει με εξαντλητικό τρόπο την εργασία των Ελλήνων σκηνοθετών. Στόχος του είναι να παρουσιάσει τη διαδικασία της προετοιμασίας, ανάδυσης και εδραίωσης του θεσμού του σκηνοθέτη στην ελληνική κοινωνία, από τις απαρχές της νεοελληνικής σκηνής, στις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, μέχρι την είσοδο της χώρας στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο (Μέρη Α, Β και Γ αντίστοιχα) και, στη συνέχεια, να εξετάσει τις επιπτώσεις αυτής της ιστορικής διαδικασίας στη φυσιογνωμία της ελληνικής σκηνοθετικής τέχνης, στο καλλιτεχνικό και ιδεολογικό της περιεχόμενο (Μέρος Δ ). Στη διερεύνηση του θέματος ο μελετητής συνάντησε διάφορα ερευνητικά και μεθοδολογικά προβλήματα, από τα οποία τρία ήταν τα σπουδαιότερα. Κατ αρχήν, αντιμετώπισε την απουσία μελετών για το νεοελληνικό θέατρο, 1. Βλ. Γ. Σιδέρης, «Η σκηνοθεσία στην Ελλάδα», Νέα Εστία, 48, 1950, σσ Ο Σιδέρης είναι, κατά κάποιο τρόπο, υπεύθυνος και για το ιστορικό σχήμα που εγκαθίδρυσε για το ζήτημα και το οποίο, λίγο-πολύ, εξακολουθεί να ισχύει έως τις μέρες μας. Αν και αδιερεύνητη, η ιστορία του Έλληνα σκηνοθέτη αφορά ακόμα τη δράση κάποιων «μεγάλων» σκηνοθετικών προσωπικοτήτων (οι οποίες, επιπλέον, ήταν συμπαθείς στον ιστορικό). Μέσα απ αυτή την οπτική γωνία, η γέννηση του νέου καλλιτέχνη οφείλεται στην παρέμβαση του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου και του Θωμά Οικονόμου στις αρχές του αιώνα και η άνδρωσή του ταυτίζεται με την εργασία του Φώτου Πολίτη στο Μεσοπόλεμο (ενώ, οι αντιπαθείς στον Σιδέρη μορφές του Σπύρου Μελά ή του Δημήτρη Ροντήρη δεν συμμετείχαν αποφασιστικά σ αυτήν την εξέλιξη). Το πρόβλημα, βέβαια, δεν έγκειται στις προτιμήσεις του Σιδέρη αλλά στην ίδια τη γεγονοτολογική και προσωποκεντρική ιστορική οπτική την οποία υιοθέτησε για να εξετάσει το θέμα. -xv-

13 Η ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ -xviιδιαίτερα για την περίοδο του Μεσοπολέμου, κατά την οποία συντελείται η εδραίωση του σκηνοθέτη. Έτσι, στην προσπάθειά του να εξετάσει και να ερμηνεύσει το αντικείμενο στα ιστορικά του συμφραζόμενα, βρέθηκε πολλές φο ρές αναγκασμένος να διατυπώνει γενικές εκτιμήσεις για επιμέρους αδιερεύνητα πεδία του νεοελληνικού θεάτρου, ή για το τελευταίο ως σύνολο, στηριγμένος σε ενδείξεις που του πρόσφεραν οι πηγές της εποχής. Οι εκτιμήσεις αυτές έχουν περισσότερο το χαρακτήρα υποθέσεων εργασίας και όχι έγκυρων και τελεσίδικων επιστημονικών αποφάνσεων κρίθηκαν ωστόσο αναγκαίες για την όσο το δυνατόν σφαιρικότερη κατανόηση του φαινομένου. Το δεύτερο πρόβλημα σχετίζεται με τη γέννηση και την ανάπτυξη της σκηνοθετικής τέχνης στη Δύση. Η γνώση των ευρωπαϊκών σκηνοθετικών εξελίξεων και των καλλιτεχνικών κινημάτων στα οποία εντάσσονται είναι απαραίτητη για τον ιστορικό της ελληνικής σκηνοθεσίας. Κατ αρχήν, επειδή η νεοελληνική κοινωνία ήταν εκ των πραγμάτων αναγκασμένη να διαμορφώσει μια στάση απέναντι σε μια νέα τέχνη που είχε ήδη διαμορφωθεί έξω από τα σύνορά της. Κατά δεύτερο λόγο, επειδή, μέσα στη μακρόχρονη διάρκεια ανάδυσης και εδραίωσης του θεσμού στο νεοελληνικό θέατρο, μια σημαντική μερίδα των φορέων της ελληνικής θεατρικής ζωής προσπάθησε να εισαγάγει στη χώρα το θεσμό του σκηνοθέτη και τα επιτεύγματα της τέχνης του από την ευρωπαϊκή σκηνή. Και, τέλος, επειδή η εμφάνιση του σκηνοθέτη στο ευρωπαϊκό θέατρο του 19ου αιώνα ήταν ένα φαινόμενο σχεδόν «οντολογικής» τάξης για τη θεατρική τέχνη. Ο μελετητής δηλαδή που θα καταπιαστεί με το ζήτημα δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνον θέματα καλλιτεχνικών ρευμάτων και ιδεολογικών ανησυχιών βρίσκεται αντιμέτωπος με τη δημιουργία ενός νέου επαγγέλματος, με ένα νέο καλλιτέχνη και μια νέα τέχνη του θεάτρου, που γεννήθηκαν πολύ πρόσφατα στην παγκόσμια σκηνή. Από ένα σημείο κι έπειτα μάλιστα, από τις αρχές του 20ού αιώνα περίπου, ο σκηνοθέτης άρχισε να κηρύττει την παντοδυναμία του και να παραγκωνίζει τον θεατρικό συγγραφέα και τον ηθοποιό, διεκδικώντας τα πρωτεία στη θεατρική έκφραση ως ο κατ εξοχήν καλλιτέχνης του θεάτρου. Η κατανόηση λοιπόν της εμφάνισης και εξέλιξης αυτού του νέου παράγοντα του θεάτρου αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για όποιον επιχειρήσει να διατυπώσει μια επιστημονική θεωρία για την ανάδυση και την εδραίωση του σκηνοθέτη στη νεοελληνική σκηνή. Ένα σοβαρό πρόβλημα που έχει να αντιμετωπίσει κανείς σ αυτό το εγχείρημα προκύπτει σε σχέση με ανάλογες μελέτες για την ξένη σκηνοθεσία. Η σχετική με την ιστορία του Ευρωπαίου σκηνοθέτη βιβλιογραφία έχει να παρουσιάσει αξιόλογες μονογραφίες για καλλιτέχνες και εξαιρετικές εργασίες για επιμέρους θέματα της ευρωπαϊκής σκηνοθεσίας υπάρχουν, επίσης, ενδιαφέρουσες εισαγωγικές προσεγγίσεις στο ζήτημα της διαμόρφωσης του επαγγέλματος ή ιστορικά δοκίμια για ορισμένες περιόδους της ιστορίας του. Δεν εντοπίστηκαν όμως από την παρούσα έρευνα επιστημονικές μελέτες οι οποίες να έχουν καταπια-

14 ΠΡΟΛΟΓΟΣ -xviiστεί με μια συνολική θεώρηση του ζητήματος σε ιστορική προοπτική που να περιγράφουν δηλαδή εξαντλητικά την ανάδυση και εδραίωση του θεσμού του σκηνοθέτη στο θέατρο κάποιας ευρωπαϊκής χώρας. 2 Για το λόγο αυτό, ο ιστορικός του ελληνικού φαινομένου πρέπει να ανατρέξει σ αυτές τις επιμέρους εργασίες, έτσι ώστε να δημιουργήσει ένα γενικό ερμηνευτικό σχήμα για τις δυτικές σκηνοθετικές εξελίξεις. Θα πρέπει βέβαια να τονιστεί ότι η προσπάθεια αυτή δεν έγινε με την πρόθεση να αντιμετωπιστεί η ελληνική σκηνοθεσία ως ένα απλό παράρτημα ή μια αντανάκλαση της ευρωπαϊκής. Η γνώση όμως των προβληματισμών που διατυπώθηκαν σε άλλες κοινωνίες ή σε άλλες εποχές για τον νέο καλλιτέχνη εμπλουτίζει το ερωτηματολόγιο του ερευνητή, του α κονίζει το εργαλείο της σύγκρισης και συμβάλλει, τελικά, σε μια πληρέστερη κατανόηση του ελληνικού σκηνοθετικού ζητήματος στο σύνολό του. Το τρίτο βασικό πρόβλημα έχει να κάνει με ζητήματα ιστοριογραφίας. Ως προς τις γενικές πτυχές που παρουσιάζει το θέμα της αντικειμενικότητας του ιστορικού, δεν θα ήταν σκόπιμο να αναπτύξει κανείς εκτενώς τη γενική αρχή που προσπάθησε να ακολουθήσει η παρούσα έρευνα: το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η αντικειμενικότητα στην ιστοριογραφία είναι πράγματι μια ουτοπία, που προκύπτει όμως «σε τελική ανάλυση». Το γεγονός δηλαδή ότι ένα ιστορικό δοκίμιο είναι έργο ενός ανθρώπου και προϊόν μιας ορισμένης εποχής δεν σημαίνει ότι ο ιστορικός πρέπει να εργάζεται μέσα σ ένα καθεστώς υποκειμενισμού, να καλλιεργεί τον ιστορικό σχετικισμό και να αντιμετωπίζει το παρελθόν με κριτήριο τα προσωπικά γούστα και τις ιδεολογικές του προτιμήσεις. Το γεγονός ότι η εργασία του δεν θα είναι αντικειμενική συμβαίνει επειδή η τελευταία είναι αποτέλεσμα των σύγχρονων ιστορικών διαδικασιών που τη δημιούργησαν κι έτσι θα είναι πάντοτε υπόλογη στην ανάγνωση που θα επιφυλάξει για το ζήτημα η μελλοντική έρευνα δεν συνεπάγεται όμως την αυθαιρεσία ούτε παραπέμπει στην προκατάληψη και την αποσπασματικότητα στη μελέτη του παρελθόντος. Για έναν ιστορικό του θεάτρου όμως το ζήτημα της αντικειμενικότητας δεν σταματά εδώ. Ενδεχομένως, το σπουδαιότερο πρόβλημα που έχει να αντιμετωπίσει όποιος καταπιαστεί με την ιστορία της σκηνοθεσίας προκύπτει από την ίδια τη φύση του φαινομένου που αποτελεί το αντικείμενο της εργα σίας του από το γεγονός δηλαδή ότι έχει καταπιαστεί με μια μορφή τέχνης, το καλλιτεχνικό προϊόν της οποίας έχει χαθεί για πάντα. Από μια άποψη, το «ζωντάνεμα» των παραστάσεων του παρελθόντος είναι μια ακόμα ουτοπία. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ανασύνθεσή τους είναι ματαιοπονία. Τις τελευταίες δεκαετίες μάλιστα, η θεατρολογική έρευνα έχει αρχίσει να 2. Η βιβλιογραφία που χρησιμοποιήθηκε για την ξένη σκηνοθεσία δίνεται στο τέλος του βιβλίου.

15 Η ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ -xviiiκαταπιάνεται συστηματικά με την ιστορική ανασύνθεση τεχνών της παράστασης, όπως η υποκριτική και η σκηνοθεσία. 3 Θα πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι, για έναν ιστορικό που δεν ξεκινά την εξέταση των παραστάσεων με προκατασκευασμένες θεωρητικές απόψεις, μεθόδους και μοντέλα από άλλες επιστημονικές περιοχές, ο βασικός στόχος του είναι η ανάδειξη της ιστορικής διάστασης των σκηνοθεσιών του παρελθόντος. Η προσέγγιση των τελευταίων άλλωστε δεν μπορεί, εκ των πραγμάτων, να σχετίζεται ούτε με την αισθητική αξιολόγηση έργων τέχνης που έχουν χαθεί οριστικά ούτε με την επισφαλή προσπάθεια εντοπισμού των «βιωμάτων» που δοκίμασαν οι θεατές της εποχής σε μια παράσταση. Για έναν ιστορικό του θεάτρου είναι αρκετό να περιγράψει και να αναλύσει τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώθηκαν οι σκηνοθεσίες αυτές από ένα συλλογικό κοινωνικό μόρφωμα της εποχής τους. Και θα πρέπει να αισθάνεται ιδιαίτερα ευτυχής, αν μπορεί να πει το λόγο για τον οποίο οι παραστάσεις αυτές λειτούργησαν έτσι κι όχι αλλιώς. Με τον τρόπο αυτό, η ιστορική ανασύνθεση των σκηνοθεσιών μπορεί να μην αναιρεί βέβαια τον ουτοπικό χαρακτήρα του εγχειρήματος της «αναβίωσης», δεν ακυρώνει ωστόσο την κατανόησή τους ως κατ εξοχήν ιστορικών γεγονότων. Ούτως ή άλλως, στην πραγματικότητα, το αντικείμενο αυτού του βι βλίου δεν είναι οι παραστάσεις, αλλά η απήχηση που είχαν αυτές στην κοινωνία της εποχής τους. Αυτό συμβαίνει από τη στιγμή που δεν διαθέτουμε τις ίδιες τις παραστάσεις αλλά τον τρόπο με τον οποίο οι τελευταίες εγγράφηκαν στις συνειδήσεις των ανθρώπων της εποχής. Τα εξαιρετικά πενιχρά απομεινάρια των παραστάσεων δίνουν νύξεις γι αυτές, μιλούν γι αυτές, αλλά δεν τις «ζωντανεύουν». Ο ιστορικός έρχεται σ επαφή με τον αντίκτυπο, τις αντιδράσεις που δημιούργησαν τα γεγονότα στην εποχή τους. Οι τελευταίες όμως αποτελούν το υλικό της δουλειάς του, τις πηγές της εργασίας του. Λίγες ή πολλές ως προς τον όγκο τους, σαφείς ή σκοτεινές ως προς το νόημά τους, είναι οι μοναδικές «φωνές» που διαθέτουμε από τις παραστάσεις του παρελθόντος. Χωρίς αυτές δεν μπορούμε να ξεκινήσουμε την προσπάθειά μας να τις ανασυνθέσουμε ιστορικά. Δεν μπορούμε όμως και να βασιστούμε άκριτα σ αυτές. Η κάθε μια απ αυτές είναι πολύτιμη και αναντικατάστατη για το είδος των πληροφοριών που δίνει, παραμένει όμως πάντοτε μια εξαιρετικά προβληματική, υποκειμενική, καταγραφή. Η διασταύρωση των πηγών, όπου είναι βέβαια εφικτή, και η ιστορική τους αξιολόγηση μειώνουν τους κινδύνους, αλλά δεν τους εξαλείφουν. Σε τελική ανάλυση, η ερμηνεία και η αξιοποίηση των 3. Για μια εισαγωγή στα προβλήματα ιστορικής ανασύνθεσης των θεατρικών παραστάσεων βλ. Thomas Postlewait & Bruce A. McConachie (Eds) Interpreting the Theatrical Past; Essays in Historiography of Perfomance, Iowa, Βλ. επίσης τις ανακοινώσεις του Διεθνούς Συμποσίου των Θεατρικών Σπουδών (Τόκιο, 1995) με θέμα «New Thoughts on Theatre», στο Theatre Research International, vol. 22, n. 1, Spring 1997 (Supplement).

16 ΠΡΟΛΟΓΟΣ -xixπηγών δοκιμάζονται κάθε φορά στην πράξη, κρίνονται από τους αναγνώστες και εμπλουτίζονται, αναθεωρούνται ή ανατρέπονται από τη μελλοντική έρευνα. Ωστόσο, το σίγουρο είναι ότι «προφανώς, δεν μπορεί κανείς να ξαναζωντανέψει μια παράσταση μπορεί όμως να ανακτήσει πολύ περισσότερα απ όσα θα περίμενε». 4 Το βιβλίο αυτό αποτελεί επεξεργασμένη μορφή διδακτορικής διατριβής, η οποία υποστηρίχτηκε τον Οκτώβρη του 1998 στο Τμήμα Φιλολογίας (Τομέας Θεατρολογίας-Μουσικολογίας) του Πανεπιστημίου Κρήτης. Η εργασία αυτή δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς τη βοήθεια και τη συμπαράσταση που συνάντησα από φορείς, συνεργάτες και φίλους. Έτσι, πρώτ απ όλους, θέλω να ευχαριστήσω τη Θωμαή και τους γονείς μου, τη Στάσα και τον Νίκο, που στάθηκαν δίπλα μου όλα αυτά τα χρόνια. Θέλω επίσης να ευχαριστήσω το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών για την πολύτιμη υποτροφία που μου χορηγεί τα τελευταία χρόνια αλλά και για τη δυνατότητα που μού έδωσε να χρησιμοποιήσω το ανεκτίμητης αξίας αρχείο του ερευνητικού προγράμματος Θεατρολογίας που έχει δημιουργήσει. Το μεγαλύτερο τμήμα του πρώτου μέρους αυτού του βιβλίου στηρίζεται σ αυτό το υλικό. Ευχαριστώ ακόμα θερμά την εξαιρετική Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κρήτης, καθώς επίσης το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Ιστορικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη και τη διευθύντρια των Διεθνών Σχέσεων Πολιτισμού Ζωζώ Λιδωρίκη καθώς επίσης την Μιράντα Κουνελάκη για τις πληροφορίες και το υλικό που είχε την καλοσύνη να προσφέρει. Ιδιαίτερες ευχαριστίες θέλω όμως να εκφράσω στο προσωπικό του Θεατρικού Μουσείου και της Βιβλιοθήκης του για την πρόθυμη εξυπηρέτηση που παρείχε όλα αυτά τα χρόνια. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω θερμά τους φίλους και συνεργάτες Πετρούλα Βαρθαλίτου, Αρετή Βασιλείου, Άννα Δήμου, Ξανθή Ζαχαριάδου, Μαρία Μαυρογένη, Παναγιώτα Μήνη, Ιωάννα Παπαγεωργίου, Στέλιο Κυμιωνή, Βαγγέλη Λαγό, Θανάση Μποχώτη και Μιχάλη Παπανικολάου, που βοήθησαν σε καίριες στιγμές. Ξεχωριστή αναφορά, τέλος, πρέπει να γίνει στον Αλέξη Πολίτη και στα μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής Ελίζα-Άννα Δελβερούδη και Δημήτρη Σπάθη για τις πολύτιμες υποδείξεις και συμβουλές τους. Πάνω απ όλους, όμως, θέλω να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα καθηγητή της διατριβής Θόδωρο Χατζηπανταζή για την ανεκτίμητη καθοδήγηση, την αμέριστη συμπαράσταση και το ανεξάντλητο ενδιαφέρον που έδειξε σ όλα τα στάδια της έρευνας. Αντώνης Γλυτζουρής Ρέθυμνο, Νοέμβρης Oscar G. Brockett, History of the theatre, Boston, 1991 (6η έκδ.), σ. 514.

17 ΜΈΡΟΣ Αʹ Η προετοιμασία

18

19 1 Οι δύο παραδοσιακές μορφές πρωτοβάθμιας σκηνοθετικής μέριμνας στο επαγγελματικό θέατρο του 19ου αιώνα Σ όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα ο σκηνοθέτης ήταν άγνωστος στο ελληνικό θέατρο. Μέχρις ενός σημείου, η διαπίστωση αυτή είναι βέβαια εξηγήσιμη αν σκεφτεί κανείς ότι το θέατρο ήταν μια ευρωπαϊκή τέχνη που παρέμενε, σε γενικές γραμμές, άγνωστη στον τόπο πριν από τις αρχές του 19ου αιώνα αν λάβει υπόψη του ότι ακόμα και οι πρώτες επαφές με αυτήν στο πλαίσιο του ελληνικού Διαφωτισμού συνάντησαν σοβαρές αντιδράσεις και χρειάστηκε να υπογραμμίσουν το πατριωτικό και ηθικό στοιχείο για να μπορέσει η τέχνη αυτή να πιάσει ρίζες στον τόπο 1 αν, τέλος, συνυπολογίσει ότι άλλες χώρες, με πλουσιότερο θεατρικό παρελθόν, μόλις στα τέλη του 18ου αιώνα και τις αρχές του 19ου είχαν αρχίσει να αναδεικνύουν τους πρώτους σκηνοθέτες τους, βασισμένες σε πολύχρονες εγχώριες παραδόσεις συγγρα φέων, ηθοποιών ή τεχνιτών της σκηνής. 2 1 Βλ. Δ. Σπάθης Ο Διαφωτισμός και το νεοελληνικό θέατρο, Θεσσαλονίκη, 1986, του ί διου «Η αμφισβήτηση της αναγκαιότητας του θεάτρου στο πλαίσιο του νεοελληνικού διαφω τισμού», Ζητήματα ιστορίας των νεοελληνικών γραμμάτων, Θεσσαλονίκη, 1994, σσ Για τα προβλήματα που αντιμετώπισε αργότερα η καλλιέργεια της θεατρικής τέχνης, σε συνάρτηση με την ανατολίτικη πολιτισμική παράδοση του τόπου, βλ. Θ. Χατζη πα νταζής, «Το Κωμειδύλλιο και η εποχή του», Το Κωμειδύλλιο, Αθήνα, 1981, σσ Βλ. Helen Krich Chinoy, «The Emergence of the Director» στο Toby To y Cole & H. C. Chinoy (eds), Directors on Directing, New York / London, ³1976, σσ Σε πολύ γενικές γραμμές, η ανάδυση του σκηνοθέτη στη Γαλλία στηρίχτηκε στη δραματουργική παράδοση της χώρας, ενώ οι πρώτοι régisseurs εμφανίστηκαν στις αρχές του αιώνα στα θεα τρίδια της Μπουλβάρ ντυ Ταμπλ (βλ. st Gösta Bergmann, ergm nn, «Der Eintritt des Berufsregisseurs in das französische Theater», Maske und Kothurn, 10, 3/4, 1964, , Marie- erufsre- Antoinette Allevy, La mise en scène en France dans la première moitiè du dix-neuvième siècle, Genève, ²1976). Στην Αγγλία, οι εξελίξεις σημειώθηκαν στην παράδοση των ηθοποιώνθια σαρχών (βλ. ενδεικτικά Kalman Burnim, David Garrick, Director, Carbondale, 1961, και Muriel St. Clare Byrne, «Charles Kean and the Meininger Myth», Theatre Research, VI, 3, 1964, σσ ). Στη Γερμανία, τέλος, ενδεχομένως επειδή η χώρα δεν διέθετε την παράδοση των παραπάνω κρατών, σημειώθηκαν οι πιο δυναμικές εξελίξεις, κυρίως λόγω των πρωτοβουλιών που ανέπτυξαν λόγιοι και συγγραφείς στο πλαίσιο των - 3 -

20 Η ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Το γεγονός ότι κατά τον 19ο αιώνα δεν είχε εμφανιστεί στο ελληνικό θέατρο ο ειδικός καλλιτέχνης του θεάτρου που να έχει ως ασχολία του το ανέβασμα του θεατρικού έργου στη σκηνή, δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχαν κάποιοι άνθρωποι που αναλάμβαναν τη φροντίδα της παράστασης. Σε γενικές γραμμές, το ερασιτεχνικό θέατρο στάθηκε πολύ πιο δεκτικό για τις πρωτοβάθμιες σκηνοθετικές αναζητήσεις του 19ου αιώνα και είχε από νωρίς το προβάδισμα σε σχέση με την επαγγελματική σκηνή του τόπου. Μερικές πρώιμες μάλιστα σκηνοθετικές μορφές έκαναν την εμφάνισή τους στις θεατρικές εκδηλώσεις τού προεπαναστατικού θεάτρου την εποχή του Διαφωτισμού θα πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι, γενικότερα, ο όρος ερασιτεχνία είχε διαφορετική σημασία στη φάση αυτή από εκείνη που θ αποκτήσει αργότερα (παρατηρείται, π.χ., επικάλυψη των μαθητικών και των κοσμικών ερασιτεχνικών παραστάσεων). 3 Οι πρώτες, εμβρυακές, σκηνοθετικές μορφές που ανέδειξε ο τόπος θα πρέπει πάντως να θεωρηθούν παραπροϊόν των ευρύτερων ιδεολογικών ανακατατάξεων που επέφερε ο ευρωπαϊκός Διαφωτισμός στον κόσμο των Eλλήνων λογίων, ιδιαίτερα ως προς τη σημασία της παιδείας και του παιδαγωγικού ρόλου του θεάτρου. 4 Μέσα στο παραπάνω πλαίσιο εμφανίστηκαν ορισμένοι λόγιοι που ανέλαβαν ή συμμετείχαν στη διδασκαλία έργων σε νέου ς «φιλοθεάτρους» και «εραστάς του θεάτρου». Πρόκειται για μορφές όπως η Ραλ λού Καρατζά, ο Κωνσταντίνος Ιατρόπουλος και ο Μιχαήλ Χρησταρής. 5 Αντίθετα, στα πρώτα βήματα της επαγγελματικής σκηνής στο ελληαυλικών της θεάτρων, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση τον Γκαίτε και τον Σίλλερ στη Βαϊ μάρη (βλ. Gösta Bergmann, «Der Eintritt des Berufsregisseurs erufsregisseurs in die deutschsprachige Bühne», Maske und Cothurn, 12, 1, 1966, σσ , ohn John Terfloth, «The re-meinin- pre-meinin- deutschs r chigen rise of the director in Germany and Austria», Theatre Quarterly, vol. 26, n. 21, 1976, 65-86, Marvin Carlson, Goethe and the Weimar Theatre, New York / London, 1978, Michael Patterson, The First German Theatre, London / New York, 1990). Μέσα από την παράδοση αυτή ξεπρόβαλε, τελικά, στη δεκαετία του 1870, η μορφή του σύγχρονου Eυρωπαίου σκηνοθέτη στο αυλικό θέατρο του Δούκα του Σαξ-Μάινινγκεν (βλ. Max Grube, The Story of the Meininger, Florida, ²1970, John Osborne, «From Political to Cultural Despotism: the Nature of the Saxe-Meiningen Aesthetic», Theatre Quarterly, V, 17, 1975, 40-54, Steven DeHart, The Meininger Theater , Michigan, ²1981, Ann Marie Koller, Georg II of Saxe Meiningen and the German Stage, Stanford / California, 1984). 3 Για το ζήτημα της ερασιτεχνίας και την ορολογία της, βλ. Σπάθης (1986) 53-4 και Σημαντική ήταν, για παράδειγμα, η δράση που έχει διαπιστωθεί στη μαθητική ερασιτεχνία στις Κυδωνιές ( ) και το Ιάσιο (1814). Για τη συμβολή των δασκάλων των ελληνικών σχολείων στην εμφάνιση των πρώτων δημόσιων θεατρικών εκδηλώσεων του προεπαναστατικού θεάτρου βλ. Σπάθης, ό.π., σσ Η Καρατζά, κόρη του ηγεμόνα της Βλαχίας Ιωάννη Καρατζά, διέθετε ευρωπαϊκή μόρφωση. Ο Οικονομίδης μάλιστα, βασισμένος σε πληροφορίες του Ion Ghica, την αναφέρει ως «ανατραφείσα με τα έργα των Σίλλερ και Γκαίτε», βλ. «Από την ιστορίαν του νεοελληνικού και ρουμανικού θεάτρου συμβολή εις τα περί του βίου και της δράσεως του Κωνσταντινουπολίτου Κων/τίνου Κυριακού Αριστία ( )», Αρχείον Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού, 17, 1952, σ Η δομνίτσα Ραλλού φαίνεται πως δίδαξε σε μαθητές του ελληνικού Λυκείου Βουκουρεστίου αποσπάσματα από τον Βρούτο του Βολταίρου, τον Ορέστη του Αλφιέρι και άλλα έργα που παραστάθη

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ Κυρίες και Κύριοι, Είναι μοιραίο, όταν ακολουθείς ως ομιλητής τους συγκεκριμένους σπουδαίους προλαλήσαντες να πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. 17 Νοεμβρίου 2008

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. 17 Νοεμβρίου 2008 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Υ.Π.Π. 24.09.1.5 17 Νοεμβρίου 2008 Διευθυντές/τριες Σχολείων Μέσης, Τεχνικής και Ιδιωτικής Εκπαίδευσης Θέμα: Προκήρυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Χειμώνας-Άνοιξη 2010. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Χειμώνας-Άνοιξη 2010. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ Χειμώνας-Άνοιξη 2010 Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα Διοικητικό Συμβούλιο: Αλέξης Δημαράς Σάββας Κονταράτος Χρυσάνθη Μωραΐτη-Καρτάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Υ.Π.Π. 7.24.09.1.7 28 Σεπτεμβρίου 2010 Διευθυντές/τριες Σχολείων Μέσης, Τεχνικής και Ιδιωτικής Εκπαίδευσης Θέμα: Προκήρυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΑΤΡΟΥ ΚΑΙ ΧΟΡΟΥ

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΑΤΡΟΥ ΚΑΙ ΧΟΡΟΥ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΑΤΡΟΥ ΚΑΙ ΧΟΡΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Σημείωμα για την χαρτογράφηση 2. Παραστασιογραφία Εθνικού Θεάτρου 2004 2010 3. Παραστασιογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου

Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου ΘΕΜΑ: Τριτοβάθμια εκπαίδευση και Επαγγελματική αποκατάσταση Επιμέρους θέμα: Καλλιτεχνικές σπουδές στη ζωγραφική στο θέατρο στη μουσική και επαγγελματική αποκατάσταση ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΥΠΡΙΑΚΑ ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ «ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ 2016»

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΥΠΡΙΑΚΑ ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ «ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ 2016» ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΥΠΡΙΑΚΑ ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ «ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ 2016» Οι Πολιτιστικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-46-5 ISBN ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας TSP62 / Στοιχεία Υποκριτικής και Σκηνοθεσίας

Διάταξη Θεματικής Ενότητας TSP62 / Στοιχεία Υποκριτικής και Σκηνοθεσίας Διάταξη Θεματικής Ενότητας TSP62 / Στοιχεία Υποκριτικής και Σκηνοθεσίας Σχολή ΣΑΚΕ Σχολής Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών TSP Θεατρικές Σπουδές Θεματική Ενότητα TSP62 «Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ Η ΕΚΙΜ ευχαριστεί τους Ελένη Παπαδοπεράκη, Μιχάλη Βασιλάκη, Μανώλη Μπετεινάκη, Κωνσταντίνο Σταυρακάκη, Στέλιο & Λένια Καστρινάκη & την εταιρία ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΡΗΤΗΣ για τη συμβολή τους στην

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας TSP50 / Ιστορία του Θεάτρου και Δραματολογία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας TSP50 / Ιστορία του Θεάτρου και Δραματολογία Διάταξη Θεματικής Ενότητας TSP50 / Ιστορία του Θεάτρου και Δραματολογία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολής Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών TSP Θεατρικές Σπουδές Θεματική Ενότητα TSP50 Ιστορία του

Διαβάστε περισσότερα

ΚYΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

ΚYΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Πρόλογος Το παρόν βιβλίο εκδίδεται με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 50 χρόνων από την ίδρυση της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ), ενώ σημαντική χρονική συγκυρία αποτελεί και η ανάληψη της Προεδρίας

Διαβάστε περισσότερα

Γνωμοδοτική Επιτροπή ΥΠΠΟΤ. Πρόγραμμα Υποστήριξης της Θεατρικής Τέχνης: Επιχορηγήσεις Ελεύθερου Θεάτρου

Γνωμοδοτική Επιτροπή ΥΠΠΟΤ. Πρόγραμμα Υποστήριξης της Θεατρικής Τέχνης: Επιχορηγήσεις Ελεύθερου Θεάτρου Αθήνα, 29 Φεβρουαρίου 2012 Γνωμοδοτική Επιτροπή ΥΠΠΟΤ Πρόγραμμα Υποστήριξης της Θεατρικής Τέχνης: Επιχορηγήσεις Ελεύθερου Θεάτρου Η Γνωμοδοτική Επιτροπή του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, αρμόδια

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Π.Π : Σεπτεμβρίου Θέμα: Προκήρυξη των ΚΑ Παγκύπριων Σχολικών Αγώνων Θεάτρου εις Μνήμην Παναγιώτη Σέργη

Υ.Π.Π : Σεπτεμβρίου Θέμα: Προκήρυξη των ΚΑ Παγκύπριων Σχολικών Αγώνων Θεάτρου εις Μνήμην Παναγιώτη Σέργη ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.Π.Π :7.24.09.1.6 28 Σεπτεμβρίου 2009 Διευθυντές/τριες Σχολείων Μέσης, Τεχνικής και Ιδιωτικής Εκπαίδευσης Θέμα: Προκήρυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ. Εγνατίας 122

ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ.  Εγνατίας 122 ΑΡΙΣΤΟΤEΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ http://www.thea.auth.gr/ Εγνατίας 122 Η εισαγωγή των αποφοίτων λυκείου στο Τμήμα Θεάτρου γίνεται μέσω των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΑΠΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-15. 2ο εξάμηνο

ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΑΠΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-15. 2ο εξάμηνο ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΑΠΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-15 2ο εξάμηνο ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΙΙ (ΣΤ0102) ΑΝΝΑ ΣΤΑΥΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ 2 5 Εξαδακτύλου Β1 ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑΣ Ι (ΡΧ0101) ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΚYΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ. Πρόλογος

ΚYΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ. Πρόλογος 1 Πρόλογος Το παρόν βιβλίο εκδίδεται με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 50 χρόνων από την ίδρυση της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ), ενώ σημαντική χρονική συγκυρία αποτελεί και η ανάληψη της Προεδρίας

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2017

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2017 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2017 12/01/2017 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΕΞ/ΝΟ ΔΙΔΑΣΚΩΝ (Επιτηρητές) Υπ./ Επ. 23/1 Σταθμοί της νεοελληνικής λογοτεχνίας (Νεοελληνική λογοτεχνία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Oνοματεπώνυμο: Αθανάσιος Μπλέσιος Βαθμίδα: Επίκουρος καθηγητής ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Γνωστικό αντικείμενο: Νεοελληνικό θέατρο σε σύνδεση με τη λογοτεχνία Ερευνητικά ενδιαφέροντα: Νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΑΠΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2015-16

ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΑΠΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2015-16 ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΑΠΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2015-16 1ο εξάμηνο ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ Ι (ΣΤ0101) ΙΟΥΛΙΑ ΠΙΠΙΝΙΑ 10 1 Εξαδακτύλου Β1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΚΡΙΤΙΚΗΣ (ΥΣ0101) Διδακτική Ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι θεάτρου Πόρτα Ξένια Καλογεροπούλου Διεύθυνση : Πέγκυ Στεφανίδου -Τσιτσιρίκου

Εργαστήρι θεάτρου Πόρτα Ξένια Καλογεροπούλου Διεύθυνση : Πέγκυ Στεφανίδου -Τσιτσιρίκου Εργαστήρι θεάτρου Πόρτα Ξένια Καλογεροπούλου Διεύθυνση : Πέγκυ Στεφανίδου -Τσιτσιρίκου Διαμορφωμένο από τον σκηνογράφο αρχιτέκτονα Αντώνη Δαγκλίδη και απέναντι από το πράσινο του Λυκαβηττού, φωτεινός και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Προκήρυξη των ΚΔ Παγκύπριων Σχολικών Αγώνων Θεάτρου

Θέμα: Προκήρυξη των ΚΔ Παγκύπριων Σχολικών Αγώνων Θεάτρου ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Υ.Π.Π 7.24.09.1.8 (Πρ) 20 Αυγούστου 2012 Διευθυντές/τριες Σχολείων Μέσης, Τεχνικής Δημόσιας και Ιδιωτικής Εκπαίδευσης Θέμα: Προκήρυξη των ΚΔ Παγκύπριων

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ .1 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Τηλεόραση & Φιλαναγνωσία ΚΕΙΜΕΝΟ Ένα σηµαντικό ζήτηµα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιµήσεων του κοινού συνδέεται µε τις επιδράσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων

Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Tο ύφος........ γραφής! Από τις διαλέξεις του μαθήματος του Α εξαμήνου σπουδών του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Τοπογραφίας & Γεωπληροφορικής Κ. Παπαθεοδώρου, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοπός της ενότητας Γνωριμία με την τέχνη του χοροθεάτρου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις της ΕΛΣ. Αλέξανδρος Ευκλείδης Σκηνοθέτης Δρ. Θεατρολογίας 11/05/2014

Εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις της ΕΛΣ. Αλέξανδρος Ευκλείδης Σκηνοθέτης Δρ. Θεατρολογίας 11/05/2014 Εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις της ΕΛΣ Αλέξανδρος Ευκλείδης Σκηνοθέτης Δρ. Θεατρολογίας 11/05/2014 Η Εθνική Λυρική Σκηνή επενδύει στην εκπαίδευση για τη δημιουργία αφενός μιας νέας γενιάς Ελλήνων

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά ]

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά ] Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά 2010-2011] 1. Ταυτότητα της Έρευνας Η έρευνα «Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο» διεξήχθη από το ΚΕΕΑ για

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ε.Ε. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος. . Ενδιαφέρον θέμα

Στάδια Ε.Ε. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος. . Ενδιαφέρον θέμα Στάδια Ε.Ε. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος. Ενδιαφέρον θέμα. Μας δίνετε η ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα τους Ολυμπιακούς αγώνες και την παιδεία μέσα από αυτούς.. Επίσης μπορούμε να γνωρίζουμε και να μάθουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ A Τάξη Ενιαίου Λυκείου (Μάθηµα Επιλογής) ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του.

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Στοιχεία για τη ζωή του Ο Γ. Ξενόπουλος γεννήθηκε στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης το 1867 και πέθανε στην Αθήνα το 1951. Καταγόταν

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 Αξιότιμες

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες του Τμήματος Πολιτιστικών Θεμάτων και Καλλιτεχνικών Αγώνων

Δραστηριότητες του Τμήματος Πολιτιστικών Θεμάτων και Καλλιτεχνικών Αγώνων Δραστηριότητες του Τμήματος Πολιτιστικών Θεμάτων Καλλιτεχνικών Αγώνων Υπεύθυνος: Παγιώτης Σκορδάς, Φιλόλογος Υλοποίηση Πολιτιστικών Προγραμμάτων στα πλαίσια των σχολικών Δραστηριοτήτων Έ πολιτιστικό πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων:

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Ε= Κατ επιλογήν υποχρεωτικό Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ / ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

ΕΝΙΑΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ / ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΝΙΑΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ / ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Ο κάθε εκπαιδευτικός λειτουργός αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται κατά την αξιολόγηση του. Για αντικειμενική

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Το Καστρί, μέχρι το 1960 ονομαζόταν Άγιος Νικόλαος και ήταν το μεγαλύτερο από τα Καστριτοχώρια.

Το Καστρί, μέχρι το 1960 ονομαζόταν Άγιος Νικόλαος και ήταν το μεγαλύτερο από τα Καστριτοχώρια. Το Καστρί, μέχρι το 1960 ονομαζόταν Άγιος Νικόλαος και ήταν το μεγαλύτερο από τα Καστριτοχώρια. Στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν δημιουργήθηκαν οι πρώτοι Δήμοι στην Ελλάδα ο Άγιος Νικόλαος, το σημερινό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ Μήνυμα Μιχάλη Χατζημιχαήλ για τον εθελοντισμό Όταν ένας συνάνθρωπος μας ή μια ομάδα ανθρώπων γύρω μας χρειάζεται βοήθεια κι εμείς αρνηθούμε, τότε οι λέξεις αλληλεγγύη, ανιδιοτέλεια,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση της καθηγήτριας Νατάσας Καραγιαννίδου. Τάξεις: Α Γυμνασίου, Β Γυμνασίου, Γ Γυμνασίου, Α Λυκείου

Διδακτική πρόταση της καθηγήτριας Νατάσας Καραγιαννίδου. Τάξεις: Α Γυμνασίου, Β Γυμνασίου, Γ Γυμνασίου, Α Λυκείου Διδακτική πρόταση της καθηγήτριας Νατάσας Καραγιαννίδου ΠΑΜΕ ΘΕΑΤΡΟ Τάξεις: Α Γυμνασίου, Β Γυμνασίου, Γ Γυμνασίου, Α Λυκείου Σχετικά διδακτικά αντικείμενα: Νεοελληνική γλώσσα ( Τάξη Α Γυμνασίου, Διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Φθινόπωρο-Χειμώνας 2007. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Φθινόπωρο-Χειμώνας 2007. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ Φθινόπωρο-Χειμώνας 2007 Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα Διοικητικό Συμβούλιο: Αλέξης Δημαράς Ρένα Σταυρίδη-Πατρικίου Χρυσάνθη Μωραΐτη-Καρτάλη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Η Στέγη ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη

Η Στέγη ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη Εκπαίδευση Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΑΠΑΕΙ ΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Η Στέγη ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη 18, 19 & 20 Δεκεμβρίου 2015 Μουσικό εργαστήριο για παιδιά που βρίσκονται στο αυτιστικό φάσμα. Το εργαστήριο πραγματοποιείται για

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΟΙΝΟΦΥΤΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΟΙΝΟΦΥΤΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΟΙΝΟΦΥΤΩΝ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΣΤΟΧΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1. Ομαλή μετάβαση μαθητών από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο ώστε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Προγράμματα για την ενεργό ένταξη Παλιννοστούντων, Αλλοδαπών και Ρομά μαθητών στο Εκπαιδευτικό μας σύστημα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Προγράμματα για την ενεργό ένταξη Παλιννοστούντων, Αλλοδαπών και Ρομά μαθητών στο Εκπαιδευτικό μας σύστημα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α Α. Παπανδρέου 37 151 80 Μαρούσι Πληροφορίες: Α. Κόπτσης Ρ. Γεωργακόπουλος Τηλέφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής & Τεχνολογικής Εκπαίδευσης 2013-14 Α εξάμηνο Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Υπεύθυνος καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ωρολόγιο Πρόγραμμα Πιλοτικών Δημοτικών Σχολείων

ΘΕΜΑ: Ωρολόγιο Πρόγραμμα Πιλοτικών Δημοτικών Σχολείων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠPΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO Ελένη Χριστοπούλου Δημήτριος Ρίγγας Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πληροφορικής Συλλογικές Μνήμες μιας Πόλης στο Χώρο και στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΉ ΗΜΕΡΊΔΑ «ΔΙΔΑΚΤΙΚΆ ΜΟΝΤΈΛΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΈΣ ΠΡΟΣΕΓΓΊΣΕΙΣ ΚΑΤΆ ΤΗΝ ΜΕΤΆΒΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΏΝ/ΤΡΙΏΝ ΑΠΌ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΌ ΣΤΟ ΓΥΜΝΆΣΙΟ»

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΉ ΗΜΕΡΊΔΑ «ΔΙΔΑΚΤΙΚΆ ΜΟΝΤΈΛΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΈΣ ΠΡΟΣΕΓΓΊΣΕΙΣ ΚΑΤΆ ΤΗΝ ΜΕΤΆΒΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΏΝ/ΤΡΙΏΝ ΑΠΌ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΌ ΣΤΟ ΓΥΜΝΆΣΙΟ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Β ΑΘΗΝΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΉ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση» Άρθρο 1 Νέο Λύκειο 1. Από το σχολικό έτος 2013-2014 καθιερώνεται ο θεσμός του Νέου Λυκείου και αρχίζει σταδιακά η εφαρμογή του

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλίες φοιτητών/τριων του Εργαστηρίου Μουσικής σε Δημοτικά Σχολεία-Ημερίδες-Εκδηλώσεις (Φωτογραφικό υλικό-αφίσες-προγράμματα)

Διδασκαλίες φοιτητών/τριων του Εργαστηρίου Μουσικής σε Δημοτικά Σχολεία-Ημερίδες-Εκδηλώσεις (Φωτογραφικό υλικό-αφίσες-προγράμματα) Εργαστήριο Μουσικής Διδασκαλίες φοιτητών/τριων του Εργαστηρίου Μουσικής σε Δημοτικά Σχολεία-Ημερίδες-Εκδηλώσεις (Φωτογραφικό υλικό-αφίσες-προγράμματα) Χειμερινό εξάμηνο 2010 Διδασκαλίες φοιτητών στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΑΤΑ IOYNIΟΣ 2014

ΚΑΛΑΜΑΤΑ IOYNIΟΣ 2014 «Φ ΑΡΙΣ» ΚΟΙΝΩΦΕΛΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΔΗΜΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΜΕΛΕΤΗ α.α. 1/2014 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ 20 ου ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΧΟΡΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 150.000,00 με ΦΠΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη

Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη Ελληνικό Φαινόμενο στη Γεωργιανή Τέχνη NINO BADASHVILI Φιλόλογος Γεωργία Με την ευκαιρία της Συνάντησης, θα ήθελα να επισημάνω κάποια ίσως άγνωστα στοιχεία που είναι ιστορικά ορόσημα στις ελληνογεωργιανές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Διήμερο Σεμινάριο Θεάτρου για Εκπαιδευτικούς κάθε ειδικότητας που ασχολούνται με το σχολικό θέατρο

ΘΕΜΑ: Διήμερο Σεμινάριο Θεάτρου για Εκπαιδευτικούς κάθε ειδικότητας που ασχολούνται με το σχολικό θέατρο ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 7.7.02.27 13 Σεπτεμβρίου 2013 Διευθυντές, Διευθύντριες Δημόσιων και Ιδιωτικών Σχολείων Μέσης και Τεχνικής Επαγγελματικής

Διαβάστε περισσότερα

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη»

[Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» [Συνέντευξη-Διαγωνισμός] Η Μεταξία Κράλλη και το βιβλίο της «Κάποτε στη Σαλονίκη» Από happytv - Τετάρτη 19/10/16 Η Μεταξία Κράλλη (ψευδώνυμο) γεννήθηκε στην Αθήνα το 1975. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τα Κυπριακά Σημεία Επαφής «Πολιτισμό» και «Ευρώπη για τους Πολίτες» συγχρηματοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής

Τα Κυπριακά Σημεία Επαφής «Πολιτισμό» και «Ευρώπη για τους Πολίτες» συγχρηματοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής Τα Κυπριακά Σημεία Επαφής «Πολιτισμό» και «Ευρώπη για τους Πολίτες» συγχρηματοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας (50%) και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (50%) Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα