ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Εισαγωγή Μέρος 1-Θεωριτικό. 1.1 Οριμός, Ιστορική Αναδρομή Ιδιότητες, Κατηγορίες Μέρος 2- Πειραματικό

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Εισαγωγή...07. Μέρος 1-Θεωριτικό. 1.1 Οριμός, Ιστορική Αναδρομή...11. 1.2 Ιδιότητες, Κατηγορίες...15. Μέρος 2- Πειραματικό"

Transcript

1

2 ΗΧΟΤΟΠΙΑ

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή...07 Μέρος 1-Θεωριτικό 1.1 Οριμός, Ιστορική Αναδρομή Ιδιότητες, Κατηγορίες...15 Μέρος 2- Πειραματικό 2.1 Περιοχή Μελέτης Συλλογή Δεδομένων Ανάλυση Δεδομένων Συμπεράσμτα...35 Επίλογος...41 Πηγές

4 εισαγωγή ισαγωγή 6

5 Το παρόν τεύχος αποτελεί προϊόν μελέτης και έρευνας γύρω από το φαινόμενο των ηχοτοπίων (soundscapes) στα πλαίσια του μαθήματος 1Θ7 06 «Αρχιτεκτονική Θεωρία, Φιλοσοφία και Επιστήμες της Συμπεριφοράς», του πεδίου Ανθρωπογνωστικές Θεωρίες του Χώρου, κατά το εαρινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους Η μελέτη συνδέθηκε θεματικά με διάλεξη που πραγματοποιήθηκε στην σειρά μαθημάτων, με τίτλο Φαινομενολογία. Η ανάγκη να κατανοήσουμε το περιβάλλον γύρω μας (αστικό και φυσικό), να αφουγκραστούμε τους ήχους που γεννιούνται κάθε στιγμή και να αποκτήσουμε μία ολιστική αντίληψη του χώρου, η οποία δεν βασίζεται μόνο στην όραση, ήταν αυτή που μας οδήγησε στην επιλογή του συγκεκριμένου θέματος. μας εμπειρία από τα ηχοτοπία της πόλης. Πιο συγκεκριμένα, παρουσιάζεται η εικόνα της Νέας Παραλίας στα ανατολικά της Θεσσαλονίκης υπό το πρίσμα πλέον των ηχητικών της σκηνικών. Η ερευνητική διαδικασία περιλάμβανε αναζήτηση στην πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη, στο διαδίκτυο και επιτόπια έρευνα στην περιοχή μελέτης. Το τεύχος συνοδεύεται από επεξηγηματικά βίντεο, εικόνες και χάρτες καθώς και σχετικές αναφορές και πηγές. Τέλος, αποδίδονται ευχαριστίες στην υπεύθυνη καθηγήτρια κ. Κυριακή Τσουκαλά για την πολύτιμη βοήθεια της στην διεκπεραίωση της εργασίας. Η μελέτη εξελίσσεται σε δύο ενότητες. Αρχικά, επιχειρείται να παρουσιαστούν και διευκρινιστούν οι έννοιες και οι διαδικασίες που περιγράφουν τα ηχοτοπία, καθώς και τα ιδιαίτερα τους χαρακτηριστικά, ώστε να αποκτήσουμε και να κατανοήσουμε σε θεωρητικό υπόβαθρο το φαινόμενο αυτό. Στη συνέχεια, ακολουθεί το πειραματικό κομμάτι, στο οποίο παρατίθεται η βιωματική 9

6 θεωριτικό μέρος 1

7 1.1 ορισμός ιστορική αναδρομή Ως άνθρωποι συχνά αισθανόμαστε την ανάγκη ν αναζητήσουμε διαφυγή απo την καθημερινότητα, την ρουτίνα και όλα όσα πολλές φορές αισθανόμαστε να λειτουργούν αποπνικτικά. Καταφεύγουμε στο πράσινο της φύσης, στο γαλάζιο της θάλασσας, σε τοπία που θα αλλάξουν τη ψυχολογική διάθεση, να ανασάνουμε καθαρό αέρα, να ηρεμίσουμε. Στην πραγματικότητα κάθε οργανισμός χρησιμοποιεί και τις πέντε αισθήσεις για την αντίληψη ενός τοπίου. Ο άνθρωπος σήμερα αφήνεται στην εικονική επαφή με τον κόσμο αγνοώντας τις περισσότερες φορές τα υπόλοιπα συστατικά που συνθέτουν ένα τοπίο. Η παρούσα μελέτη αναφέρεται στα ηχοτοπία (soundscapes): Άκουσε τα πουλιά που τιτιβίζουν, τον παφλασμό του κύματος στα βράχια, τη βροχή σαν φτάνει στη γη.. Ως ηχοτοπίο, ορίζεται ο ήχος ή συνδυασμός ήχων που αποτελεί ή προκύπτει από ένα περιβάλλον. Η έννοια του ηχοτοπίου αναφέρεται σε φυσικούς ήχους από ζώα, 13 στοιχεία του καιρού και φυσικά στοιχεία, αλλά και σε ήχους που δημιουργούνται από τον ίδιο τον άνθρωπο και την ανθρώπινη δραστηριότητα. Επιπλέον, χρησιμοποιείται και για ηχογραφήσεις και άλλους ήχους που αποδίδουν την αίσθηση βιώματος ενός συγκεκριμένου ακουστικού περιβάλλοντος, ή και συνθέσεις που δημιουργούνται από τους ήχους ενός ακουστικού περιβάλλοντος. Ο ήχος παίζει πρωταρχικό ρόλο στο σχηματισμό των πρώτων βιωμάτων μας πριν ακόμη γεννηθούμε. Αν προσπαθήσει κανείς να παρατηρήσει τους ήχους του περιβάλλοντος στο οποίο κινείται οποιαδήποτε στιγμή της μέρας, θα διαπιστώσει πως σε μεγάλο βαθμό τα ηχητικά ερεθίσματα συνδιαμορφώνουν τον κόσμο μας παράλληλα με τα οπτικά, ενώ έχουν άμεση επίδραση στην υγεία του ανθρώπινου σώματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν συνάνθρωποι μας με προβλήματα όρασης οι οποίοι κατευθύνονται από τις εντάσεις των ήχων και κινούνται στο περιβάλλον.

8 Α Οι ήχοι γίνονται διαφορετικά αντιληπτοί από άνθρωπο σε άνθρωπο αλλά και από όλους τους ζωντανούς οργανισμούς. Σύμφωνα με έρευνες έχει αποδειχθεί πως η αντίληψη του ήχου είναι άμεσα συνυφασμένη με τα βιώματα του κάθε ανθρώπου αλλά και το περιβάλλον στο οποίο έχει συνηθίσει να ζει και τα μέρη στα οποία έχει μεγαλώσει. Τουρίστες που επισκέπτονται μια ξένη χώρα κατά πάσα πιθανότητα δεν αντιλαμβάνονται τα ηχοτοπία όπως οι ντόπιοι πολίτες, ή ίσως και να μην μπορούν να αντιληφθούν ορισμένους ήχους, να τους μπερδεύουν, αφού δεν τους έχουν ξανακούσει στη ζωή τους και δεν είναι οικείοι σε αυτούς. Τα ηχοτοπία αποτελούν αντικείμενο μελέτης της ακουστικής οικολογίας (Acoustic Ecology), μιας από τις πιο γοργά αναπτυσσόμενες επιστήμες που εστιάζει στη μελέτη της σχέσης του ήχου, των έμβιων όντων και του περιβάλλοντός τους. Η ακουστική οικολογία έχει βρει διαφορετικές εφαρμογές σε ποικίλα πεδία όπως η επίδραση αυτοκινητοδρόμων και αεροδρομίων, η διευρυμένη εφαρμογή φωτογράφων που εξερευνούν τον κόσμο μέσω του ήχου, η εξάπλωση εφαρμογών της βιοακουστικής που αξιοποιεί τους ήχους που παράγουν τα ζώα προκειμένου να ληφθούν υπόψην οι υποκειμενικές και αντικειμενικές αντιδράσεις τους σε ερεθίσματα που παράγει η ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως και η ανάπτυξη της μελέτης των ηχητικών συστημάτων. Η επιστημονική προσέγγιση της ακουστική οικολογίας πρωτοαναπτύχθηκε το 1960 με αφετηρία το World Soundscape Project, οδηγώντας το 1993 στη δημιουργία του Acoustic Ecology World Forum. Στόχος του πρώτου ήταν η αναζήτηση λύσεων για ένα οικολογικά ισορροπημένο ηχοτοπίο, όπου αναπτύσσεται μια αρμονική σχέση ανάμεσα στις ανθρώπινες κοινότητες και τα ηχητικά περιβάλλοντα. Μέσα από την ηχογράφηση και την πινακογράφηση ηχοτοπίων σε διεθνές επίπεδο με έμφαση στα ηχητικά ορόσημα, τους απειλούμενους ήχους και τα ηχητικά περιβάλλοντα δημιουργήθηκε η Παγκόσμια Βιβλιοθήκη Ηχοτοπίων (World Soundscape Library). Την έννοια του ηχοτοπίου εισήγαγε ο Καναδός μουσικοσυνθέτης Murray Schafer, αλλά και άλλοι συνθέτες όπως ο Hildegard Westerkamp και ο Barry Εικόνα1: πάνω αριστερά: Murray Schafer, Taux. Οι συνθέτες αυτοί άρχισαν να καναδός συνθέτης ηχογραφούν τα ηχοτοπία των πόλεων Εικόνα2: κάτω αριστερά: Ηχογράφηση όταν το πρόβλημα της ηχορύπανσης ηχοτοπίου φύσης Εικόνα3: δεξιά: Συνθέσεις ηχοτοπίων (Α, Β, Γ) άρχισε να γίνεται εντονότερο, να χάνεται Β Γ

9 η ηχητική ισορροπία και διαύγεια. Χρησιμοποιώντας την τεχνολογία και τις μουσικές συνθέσεις άρχισαν να παράγουν συνθέσεις ηχοτοπίου, προσπαθώντας να αποκαλύψουν την ομορφιά των φυσικών ηχοτοπιών, τις συνέπειες της ηχορύπανσης για τις πόλεις, και την ανάγκη προστασίας τους. Προέκυψαν, έτσι, με την πάροδο του χρόνου τα φανταστικά ηχοτοπία τα οποία αποτελούν ουσιαστικά ηχοτοπία που δημιουργούνται από τον άνθρωπο και τη φαντασία του, εμπνευσμένα από τους ήχους των τοπίων. Η έννοια των ηχοτοπίων, αποκαθιστά την έννοια του ελέγχου του θορύβου και της ηχορύπανσης. Αντί, δηλαδή, να εστιάζει στη μελέτη της επίδρασης του θορύβου, προβάλλει τις συνθέσεις των ήχων του κόσμου με τις ανθρώπινες δραστηριότητες να αντιμετωπίζονται στο σύνολό τους. Γίνεται, έτσι, προσπάθεια βελτίωσης της οικολογικής ποιότητας των αστικών τοπίων μέσα από στοχευμένο σχεδιασμό. Φαίνεται πάντως πως η αντίδραση προς τους ανεπιθύμητους ήχους είχε αρχίσει από πολύ παλαιότερα, αφού το π.χ. όπως αναφέρεται στο Έπος του Γκιλγκαμές η βαβούρα της ανθρώποτητας έχει θυμώσει το θεό Ενλίλ, καθώς όπως παραπονιέται στους άλλους θεούς είναι πλέον αδύνατο να κοιμηθείς. Έπειτα, το 2ο αιώνα μ.χ. ο Ρωμαίος ποιητής αναφέρει πως δυσκολεύεται να ξεκουραστεί, διότι ο θόρυβος από τις άμαξες είναι αρκετός για να ξυπνήσει και πεθαμένο. Σε πολλές πόλεις της Αγγλίας κατά το 13ο αιώνα οι σιδηρουργοί απομονώνονταν, ενώ η Βέρνη της Ελβετίας πέρασε τον πρώτο νόμο ενάντια σε τραγούδια και κραυγές σε δρόμους και σπίτια κατά τη διάρκεια των εορτασμών το Κατά τα επόμενα 300 χρόνια σε διάφορα μέρη του κόσμου έχει υπάρχει πληθώρα απαγορεύσεων ενάντια σε: σκύλους που γαυγίζουν, τραγούδια κατά τον εορτασμό των Χριστουγέννων και του Νέου Έτους, ξεσκόνισμα των χαλιών, καθώς και παιδιά που θορυβούν. Το 1972, ο Οργανισμός Περιβαλλοντικής Προστασίας των ΗΠΑ απέδωσε στο θόρυβο χαρακτηριστικά ρύπανσης. Όπως είδαμε παραπάνω, τα ηχοτοπία μπορεί να είναι φανταστικά και πραγματικά. Το ενδιαφέρον μας, ωστόσο, εστιάζεται περισσότερο στα πραγματικά ηχοτοπία, αυτά που υπάρχουν σε ένα τόσο μεγάλο χώρο, όπως είναι μία πόλη (αστικό τοπίο) ή ένα δάσος (φυσικό τοπίο), αλλά και σε τόσο μικρό, όσο είναι μία πλατεία ή ένα δωμάτιο. Σε ένα τέτοιο χώρο, οι ήχοι που ακούγονται ποικίλουν. Στεκόμενοι σε μία πλατεία, λοιπόν, μπορούμε να ακούσουμε τους γύρω μας να μιλάνε, τα αυτοκίνητα να περνάνε, τα πουλιά να κελαηδάνε, τον άνεμο να σφυρίζει κ.α. Γεννήθηκε έτσι η ανάγκη να κατηγοριοποιήσουμε τους διάφορους ήχους γύρω μας για να αποσαφηνίσουμε το ηχοτοπίο και να απομονώσουμε τα ηχητικά ερεθίσματα ιδιότητες κατηγορίες Η ταξινόμηση έγινε σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με την προέλευση των ήχων. Η πρώτη αναφέρεται σε ανθρωπογενείς ήχους και περιλαμβάνει ήχους που οφείλονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα. Εδώ, πρέπει να διευκρινιστεί ότι στην κατηγορία αυτή ανήκουν αμιγείς ανθρωπογενείς ήχοι, όπως ομιλία, γέλιο, χειροκρότημα κ.α. αλλά και τεχνολογικοί ή μηχανικοί ήχοι όπως, αυτοκίνητο, σειρήνα, μηχανή κ.α. Η δεύτερη κατηγορία αναφέρεται σε βιολογικούς ήχους, εκείνους, δηλαδή, που παράγουν τα ζώα, όπως κελάηδα πουλιών, γάβγισμα κ.α. Τέλος, η τρίτη κατηγορία αναφέρεται σε γεωφυσικούς ήχους, δηλαδή ενδείξεις που παράγει η κίνηση του αέρα, του νερού και της γης, όπως το κύμα, το θρόισμα των φύλλων, η φωτιά κ.α. Μέσα από το πρίσμα της ακουστικής οικολογίας οι παραπάνω κατηγορίες ανάγουν και ένα φαινόμενο, που πρέπει να μελετήσει κανείς για να αποκτήσει μία συνολική εικόνα ενός ηχοτοπίου. Έτσι, γίνεται λόγος για ανθρωποφωνία (anthropophony), βιοφωνία (biophony) και γεωφωνία (geophony) αντίστοιχα. Ωστόσο, η προέλευση των ήχων δεν αποτελεί το μοναδικό χαρακτηριστικό των ηχοτοπίων. Μία δεύτερη κατηγοριοποίηση, ανάλογα με την σημασία των ηχητικών γεγονότων, έρχεται να αποκωδικοποιήσει τα ηχοτοπία. Έτσι, μιλάμε για ήχους υποβάθρου ή παρασκηνίου και εννοούμε τους

10 ήχους που χαρακτηρίζουν ένα τοπίο-σκηνικό και τους ήχους επιφανείας ή προσκηνίου, αυτοί δηλαδή που πρωταγωνιστούν. Για παράδειγμα, αν επανέλθουμε στην περίπτωση της πλατείας, οι ήχοι υποβάθρου μπορεί να είναι τα συνεχώς διερχόμενα αυτοκίνητα από τον γειτνιάζοντα δρόμο, που επισκιάζουν τους άλλους ήχους, ενώ οι ήχοι επιφανείας μπορεί να είναι το γάβγισμα ενός σκύλου που βρίσκεται κοντά μας, ή η συζήτηση των διπλανών μας, ήχοι δηλαδή που ακούγονται ξεκάθαρα στα αφτιά μας. Οι ήχοι, ωστόσο, και η αντιληπτική ικανότητα δεν είναι ίδια ούτε για όλα τα έμβια όντα ούτε για όλα τα σημεία πάνω στη γη. Πιο αναλυτικά, οι άνθρωποι αλλά και τα διάφορα είδη ζώων αντιλαμβάνονται με διαφορετικό τρόπο τα ηχητικά σήματα. Αν ακουγόταν μία σφυρίχτρα για σκύλο σε ένα πάρκο, για παράδειγμα, ο σκύλος θα αντιλαμβανόταν το συγκεκριμένο ηχοτοπίο, ενώ ένας άνθρωπος όχι. Σε ένα άλλο παράδειγμα, αν ένας άνθρωπος που είχε μεγαλώσει στην Ελλάδα ή σε μία άλλη χώρα με εύκρατο κλίμα ταξίδευε στην Ανταρκτική δεν θα μπορούσε να αντιληφθεί το ηχοτοπίο ενός παγόβουνου, αλλά θα το συνέχεε ενδεχομένως με ένα κεραυνό, ένα ηχοτοπίο δηλαδή το οποίο του είναι οικείο. Από τα παραπάνω, συνεπώς, απορρέει το συμπέρασμα ότι το ηχοτοπίο εξαρτάται άμεσα από τη σχέση ανάμεσα στον ακροατή (άνθρωπο ή ζώο) και το περιβάλλον. Με το φαινόμενο των ήχων ασχολήθηκαν κατά καιρούς πολλοί μελετητές τονίζοντας μάλιστα την διαφορετική διάσταση που έχει κάθε φορά αυτός στις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες (όπως την ψυχολογία, την κοινωνιολογία, την αρχιτεκτονική, την ανθρωπολογία, την ιατρική κ.α.). Ο Pijanowski, ένας από αυτούς τους ερευνητές, αναφέρει ότι ο ήχος αποτελεί ένα είδος ένδειξης της κατάστασης των οικοσυστημάτων, ένα ηχητικό σύμπτωμα που περιγράφει στην κυριολεξία αόρατες μεταβολές εντός του ζωντανού δικτύου που συνιστούν τα οικοσυστήματα. Για παράδειγμα ο ήχος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εντοπιστούν έγκαιρα κλιματικές αλλαγές, μοτίβα ανάπτυξης των καιρικών φαινομένων, η παρουσία ρύπανσης ή άλλες μεταβολές της υπαίθρου. Όπως εξηγεί ο ίδιος, η χορωδία των πουλιών κατά την αυγή και τη δύση ανά περιοχή είναι χαρακτηριστική κι έτσι αν η ένταση στα συλλογικά τιτιβίσματα μεταβληθεί, οφείλει κανείς Εικόνα 4: πάνω: Γεωφυσικοί ήχοι, κύμα Εικόνα 5: κάτω αριστερά: Βιολογικοί ήχοι, πουλιά να αναζητήσει τι προκάλεσε την αλλαγή Εικόνα 6: κάτω μέση: Ανθρωπογενείς ήχοι, ανθρώπινη δραστητιότητα αυτή. Οι οικολόγοι μέχρι στιγμής αγνοούν Εικόνα 7: κάτω δεξιά: Ανθρωπογενείς ήχοι, τεχνολογική δραστηριότητα 18 19

11 με ποιό τρόπο οι ήχοι που παράγονται σε μια περιοχή μπορούν να αποτελέσουν σοβαρή ένδειξη για το τι συμβαίνει σε ένα οικοσύστημα. Επίσης, ένας άλλος ερευνητής, ο López, έρχεται να θυμίσει την ύπαρξη ενός ακόμα βιοτικού στοιχείου, το οποίο επίσης παράγει ήχους και είναι παρόν σε κάθε μορφή περιβάλλοντος, το οποίο συνήθως τείνουμε να παραβλέπουμε, τα φυτά. Κατά μία έννοια, αυτό που ονομάζουμε ήχο της βροχής και του αέρα θα ήταν καλύτερα να το αποκαλούσαμε ήχο των φύλλων και κλαδιών. Ακόμα ο Lopez προσθέτει ότι αν η οπτική μας σε ό,τι αφορά τους φυσικούς ήχους εστίαζε στο περιβάλλον ως ένα όλον, αντί να επιζητούμε συμπεριφοριστικές εκδηλώσεις των οργανισμών εκείνων που μας φαίνονται πιο οικείοι, θα ασχολούμασταν και με τη βιοακουστική των φυτών. Επιπλέον, ένα οικοσύστημα ήχων δεν είναι το άρθροισμα διαφορετικών στοιχείων που παράγουν ήχο, αλλά της αλληλεπίδρασης των στοιχείων αυτών, όπου ως αποτέλεσμα οι ήχοι τροποποιούνται και αναμεταδίδονται. Το κελάηδημα ενός πουλιού στο δάσος δεν οφείλεται μόνο στο πουλί, αλλά και στην αλληλεπίδρασή του με τα δέντρα και το έδαφος. Αν μπορέσουμε να αφουγκραστούμε προσεχτικά έναν ήχο, θα συνειδητοποιήσουμε ότι η τοπογραφία, τα επίπεδα υγρασίας, τα υλικά που συνθέτουν την ανώτερη στιβάδα του εδάφους είναι το ίδιο σημαντικά και καθοριστικά με τα ίδια τα ζώα που παράγουν τον αρχικό ήχο και διαβιούν σε μια συγκεκριμένη περιοχή. Ακόμα, για την κοινωνική διαστρωμάτωση των ήχων μίλησε και ο Garret Keizer στο βιβλίο του The Unwanted Sound of Everything We Want στο οποίο αναφέρει πως επέλεξε να γράψει ένα βιβλίο για το θόρυβο, επειδή τίνουμε να τον παρακάμπτουμε Από τα παραπάνω, γίνεται σαφές ότι ο ως θέμα ελάσσονος σημασίας, ήχος δεν θα πρέπει να απομονώνεται από κι επειδή πιστεύει ότι η ίδια η έννοια της το περιβάλλον, αλλά να αντιμετωπίζεται απόρριψης αποτελεί το κλειδί για την κατανόηση ολιστικά. Ο άνθρωπος, από νωρίς προσπάδειγμα, ευρύτερων ζητημάτων. Για παράθησε να κατανοήσει τα ηχοτοπία και να αναρωτιέται, πόσο συχνά θα δει δημιουργήσει καλούπια που θα τον βοηθήσουν κανείς αεροπλάνα να πετούν πάνω από να τα αποκωδικοποιήσει και να δι- γειτονιές υψηλών εισοδημάτων; Ο Keizer απιστώσει τις σχέσεις που έχουν αυτά με κάνει μια διαφοροποίηση ανάμεσα στον διάφορα κοινωνικά, οικολογικά και άλλα ήχο και το θόρυβο, όπου ως θόρυβος εννοείται ζητήματα. Διαπίστωσε το πρόβλημα της ο ανεπιθύμητος ήχος. Αναφέρεται υπερκάλυψης των ήχων (ηχορύπανση) και στον τρόπο με τον οποίο τα ηχοτοπία διαμορφώνονται θέλησε να βρει διέξοδο πλάθοντας τα φα- βάσει του καταμερισμού του νταστικά ηχοτοπία. Διέκρινε ποιους ήχους πλούτου και την κοινωνική-πολιτική εξουσία ακούει πρώτους, από πού προέρχονται και ως προς συγκεκριμένες τάξεις. Έτσι, τι επίδραση έχουν πάνω του αλλά και στο υποστηρίζει ότι υπάρχουν άνθρωποι που περιβάλλον του. παράγουν θορύβους και άνθρωποι που υποχρεώνονται να τους ακούνε. Τα αερο δρόμια ή η βιομηχανία για παράδειγμα, συνορεύει με περιοχές όπου τα εισοδήματα είναι περιορισμένα. Ο Keizer θεωρεί ότι οι ήχοι που παράγουμε έχουν επίδραση και σε άλλους πέραν του εαυτού μας. Ένας άνθρωπος που δηλώνει ότι οι θόρυβοι που παράγω είναι δικαίωμά μου επί της ουσίας εννοεί το αυτί σου δεν είναι παρά μία χοάνη απορρόφησης των ήχων μου. Έτσι λοιπόν ο ήχος μπορεί να αποτελεί ένδειξη ευρύτερων κοινωνικών ζητημάτων ή διατάραξης της οικολογίας. Ο προβληματισμός που τίθεται ωστόσο παραμένει. Βλέπουμε μόνο ένα τοπίο ή αφουγκραζόμαστε, οσφραινόμαστε, αγγίζουμε; Παίρνουμε όλες τις πληροφορίες που τις οποίες μας δίνει ένα τοπίο; Το ερώτημα αυτό θελήσαμε να απαντήσουμε οι ίδιες βιώνοντας ένα τέτοιο τοπίο μέσα στην πόλη μας. Την εμπειρία μας αυτή παραθέτουμε στο δεύτερο μέρος.

12 πειραματικό μέρος 2

13 2.1 περιοχή μελέτης Η πειραματική μας έρευνα, όπως αναφέρθηκε, εξελίσσεται στην περιοχή της Νέας Παραλίας στα ανατολικά της Θεσσαλονίκης. Πιο συγκεκριμένα, η περιοχή μελέτης αφορά το κομμάτι από το Ναυτικό Όμιλο Θεσσαλονίκης (Ν.Ο.Θ.) έως το Μέγαρο Μουσικής με επτά (7) ενδιάμεσους σταθμούς. Πρώτα όμως κρίνεται σκόπιμο να διατυπωθούν λίγα λόγια για την περιοχή αλλά και για κάθε σταθμό ξεχωριστά ώστε να σχηματίσουμε μία πιο σφαιρική εικόνα για τη μελέτη που ακολουθεί. Η Νέα Παραλία στο σύνολο της αποτελεί ένα σημαντικό δημόσιο τόπο της πόλης, με γραμμική διάταξη, περιορισμένο βάθος και μεγάλο μήκος γεγονός που του προσδίδει τα χαρακτηριστικά του «μετώπου» -του λεπτού φλοιού, που απλώνεται στο όριο μεταξύ στεριάς και θάλασσας. Η περιοχή προσφέρει ποικιλία χώρων για ψυχαγωγία, παιχνίδι, άθληση, χαλάρωση και άλλους με διαφορετικές ποιότητες, υφές, μυρωδιές και ήχους. Το σημείο 1, ο πρώτος σταθμός καταμέτρησης, απαντάται χωρικά στον Κήπο του 25 Ήχου στην περιοχή της προβλήτας. Αποτελεί έναν χώρο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος καθώς βρίσκεται στο όριο με την θάλασσα, ενώ παράλληλα ενσωματώνει το υγρό στοιχείου με τις υδάτινες επιφάνειες που τοποθετούνται εκεί. Το σημείο 2, ο δεύτερος σταθμός καταμέτρησης, βρίσκεται πάλι στον Κήπο του Ήχου, εσωτερικά αυτή τη φορά, στις πέργκολες που σχεδιάστηκαν αναφορικά με το Μνημείο των πεσόντων πολεμιστών της Κορέας. Οι ξύλινες πέργκολες παίζουν καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση των ηχοτοπίων του κήπου καθώς λειτουργούν ως ηχόφραγμα του θορυβώδους δρόμου. Το σημείο 3, ο τρίτος σταθμός καταμέτρησης, αναφέρεται σε περίκλειστο χώρο που διαμορφώνεται στον Κήπο των Ρόδων. Πρόκειται για ένα χώρο που φιλοξενεί παιδική χαρά, χώρο καθιστικού και πολύχρωμα παρτέρια. Ο χώρος δίνει την αίσθηση της εσωτερικής αυλής των παλιών αρχοντικών με τα ξύλινα στοιχεία να φιλτράρουν την βουή του δρόμου.

14 σικής. Η καταμέτρηση που έγινε περιλάμβανε την παιδική χαρά, τις διαμορφώσεις με τα ξύλινα deck αλλά και την προβλήτα, στην επαφή του, δηλαδή, με την θάλασσα. Το σημείο 4, ο τέταρτος σταθμός καταμέτρησης, επικεντρώνεται στην περιοχή των γηπέδων που συμπληρώνουν τον Κήπο των Ρόδων καθώς και την περιοχή γύρο από το αντλιοστάσιο της ΕΥΑΘ. Αποτελεί χώρο έντονης κινητικότητας και συγκέντρωσης εξαιτίας τους παρατηρητηρίου που διαμορφώνεται στον εξώστη του κτιρίου της ΕΥΑΘ. Το σημείο 5, ο πέμπτος σταθμός καταμέτρησης, απλώνεται στον ευρύτερο χώρο του Κήπου της Μνήμης. Η περιοχή αυτή περιλαμβάνει 24 παρτέρια που φυτέυονται αρωματικά φυτά της Ανατολής και ένα μεγάλο άξονα που προβάλει προοπτικά την πόλη. Το σημείο 6, ο έκτος σταθμός καταμέτρησης, περιλαμβάνει τις υδάτινες διαμορφώσεις του Κήπου του Νερού. Η παρουσία του νερού στην περιοχή αυτή εντείνεται ακόμα περισσότερο με την κατακόρυφη υδάτινη επιφάνεια που διαμορφώνεται στο όριο της με τον δρόμο. Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται και η ηχητική του παρουσία αλλά και αποδυναμώνεται η βουή του δρόμου. Εικόνα 8: πάνω: Σημείο 1 Εικόνα 9: μέση: Σημείο 1 Εικόνα 10: κάτω: Σημείο 2 Εικόνα 11: πάνω: Σημείο 3 Εικόνα 12: μέση: Σημείο 4 Εικόνα 13: κάτω: Σημείο 4 26 Τέλος, το σημείο 7, ο έβδομος σταθμός καταμέτρησης, αφορά τον Κήπο της Μου- 27

15 2.2 λαδή ανθρωπογενείς, βιολογικοί και γεωφυσικοί ήχοι. Επίσης, υποκειμενική ήταν και η αναγνώριση των ηχητικών πηγών και η κατηγοριοποίηση τους ως προς την λειτουργική τους σημασία, δηλαδή ήχοι υποβάθρου και επιφανείας. Η πειραματική διαδικασία περιλάμβανε ηχογραφήσεις διαρκείας επτά (7) λεπτών σε κάθε ένα σταθμό-σημείο. Οι ηχογραφήσεις πραγματοποιήθηκαν σε δύο διαφορετικές μέρες (από δύο φορές, δηλαδή, για κάθε ένα σημείο) μεταξύ των χρονικών διαστημάτων 12:00-13:00 και 18:00-19:00 αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν αθροίστηκαν και διαμόρφωσαν συγκεντρωτικές τιμές που απεικονίζονται σε χάρτες, πίνακες και βίντεο. Οι παρατηρητές που συμμετείχαν ήταν δύο. Ο πρώτος ηχογραφούσε το κάθε σημείο, με σύγχρονη συσκευή καταγραφής ήχου και ο άλλος κατέγραφε τους ήχους που αντιλαμβανόταν το αφτί του. Στην συνέχεια, επαληθεύτηκαν οι δύο μετρήσεις και προέκυψαν οι λίστες των ήχων και οι αντίστοιχες κατηγορίες τους. Η καταγραφή των διαφορετικών ήχων βασίστηκε σε υποκειμενική παρατήρηση ανάλυσης των συστατικών του ακουστικού πεδίου ως προς την προέλευση τους, δη- Εικόνα 14: πάνω: Σημείο 5, παρτέρια Εικόνα 15: μέση: Σημείο 5, γήπεδα Εικόνα 16: κάτω: Σημείο 6 28 Εικόνα 17: πάνω: Σημείο 6 Εικόνα 18: μέση: Σημείο 7 Εικόνα 19: κάτω: Σημείο 7 συλλογή δεδομένων 29

16 ανάλυση δεδομένων2.3 Οι καταγραφές που έγιναν και τις δύο φορές για κάθε ένα σημείο ξεχωριστά είναι οι εξής: Σημείο 1 Σημείο 2 Σημείο 3 Σημείο 4 Ανάλογα με την σημασία τους Ανάλογα με την σημασία τους Ανάλογα με την σημασία τους Ανάλογα με την σημασία τους υποβάθρου επιφανείας υποβάθρου επιφανείας υποβάθρου επιφανείας υποβάθρου επιφανείας άνεμος ομιλίες δρόμος αυτοκίνητα δρόμος φωνές δρόμος μπάλα Ανάλογα με την προέλευση τους Ανάλογα με την προέλευση τους Ανάλογα με την προέλευση τους Ανάλογα με την προέλευση τους ανθρ/γενείς βιολογικοί γεωφυσικοί ομιλίες γλάροι άνεμος δρόμος κύμα φωνές γέλιο ποδήλατο βήματα Συνολικός αριθμός ήχων: 9 ανθρ/γενείς βιολογικοί γεωφυσικοί δρόμος γάβγισμα άνεμος ομιλίες κουκουβάγια αεροπλάνο πουλιά ασθενο/ρο κόρνα κλαρίνο σφύριγμα βήματα ανθρ/γενείς βιολογικοί γεωφυσικοί δρόμος φτερούγισμα άνεμος ομιλίες βήματα φωνές κούνια ποδήλατο μπάλα κόρνα κόρνα ποδηλ. ανθρ/γενείς βιολογικοί γεωφυσικοί δρόμος γάβγισμα άνεμος ομιλίες κύμα βήματα φωνές μπάλα παλαμάκια σφύριγμα ποδήλατο γέλιο Ένταση ήχου: Συνολικός αριθμός ήχων: 12 Συνολικός αριθμός ήχων: 11 Συνολικός αριθμός ήχων: 11 Ένταση ήχου: Ένταση ήχου: Ένταση ήχου:

17 Σημείο 5 Ανάλογα με την σημασία τους υποβάθρου δρόμος επιφανείας ομιλίες Ανάλογα με την προέλευση τους Σημείο 6 Ανάλογα με την σημασία τους υποβάθρου δρόμος επιφανείας ομιλίες/βατράχια Ανάλογα με την προέλευση τους Σημείο 7 Ανάλογα με την σημασία τους υποβάθρου δρόμος επιφανείας φωνές Ανάλογα με την προέλευση τους Στους παρακάτω χάρτες απεικονίζονται οι χωροχρονικές μεταβολές των ήχων ανάλογα με την προέλευση τους. Οι ανθρωπογενείς ήχοι (Α) συμβολίζονται με κόκκινο χρώμα (R), οι βιολογικοί ήχοι (B) με πράσινο χρώμα (G) και οι γεωφυσικοί ήχοι (G) με μπλε χρώμα (Β). ανθρ/γενείς βιολογικοί γεωφυσικοί δρόμος γάβγισμα άνεμος ομιλίες κύμα ποδήλατο φωνές αεροπλάνο κόρνα καρότσι Συνολικός αριθμός ήχων: 10 ανθρ/γενείς βιολογικοί γεωφυσικοί δρόμος γάβγισμα άνεμος ομιλίες βατράχια νερό ποδήλατο βροχή φωνές κλάμα κόρνα κόρνα ποδηλ. Συνολικός αριθμός ήχων: 12 ανθρ/γενείς βιολογικοί γεωφυσικοί δρόμος γάβγισμα άνεμος ομιλίες κύμα μουσική βροχή φωνές κόρνα αεροπλάνο μπάλα ποδήλατο γέλιο Ένταση: Ένταση ήχου: Συνολικός αριθμός ήχων: 13 Ένταση ήχου:

18 Χάρτης 1: πάνω: Σημεία 1 και 2, Κήπος του Ήχου (προβλήτα και πέργκολες) Χαρτης 4: κάτω: Σημείο 6, Κήπος των Ρόδων (παιδική χαρά) Χάρτης 3: πάνω: Σημεία 4 και 5, Κήπος των Ρόδων (γήπεδα) και Κήπος της Μνήμης αντίστοιχα Χαρτης 4: κάτω: Σημείο 6, Κήπος του Νερού 34 35

19 συμπερά- 2.4 σματα Χάρτης 5: Σημείο 7, Κήπος της Μουσικής Από την ανάλυση των παραπάνω δεδομένων προέκυψαν κάποια συμπεράσματα για τα ηχοτοπία της περιοχής μελέτης μας. Καταρχάς, από το σύνολο των ηχητικών καταμετρήσεων στους επτά σταθμούς διαπιστώθηκε ότι κατά μέσο όρο μπορούσαμε να αντιληφθούμε 11 διαφορετικούς ήχους. Εδώ, πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι πολλοί ήχοι ταξινομήθηκαν σε ευρύτερες κατηγορίες για την διευκόλυνση της μελέτης. Παραδείγματος χάριν, ο ήχος του αυτοκινήτου, της μηχανής, του φρεναρίσματος ή της επιτάχυνσης καταχωρήθηκε ως ένας ήχος, αυτός της βουής του δρόμου. Η πλειοψηφία των ήχων υποβάθρου (90%) ήταν η βουή του δρόμου (6/7 σημεία) με εξαίρεση το πρώτο σημείο που υπερίσχυσε η ένταση του ανέμου. Αναλόγως, η πλειοψηφία των ήχων επιφανείας (80%) ήταν ανθρώπινες ομιλίες ή φωνές (5/7), με εξαίρεση δύο σημεία που υπερίσχυσε το αυτοκίνητο και η μπάλα αντίστοιχα. Η κλίμακα ένταση του ήχου έχει ως εξής: 1: απόλυτη ηρεμία (0/7 σταθμούς) 2: μερική ηρεμία (2/7 σταθμούς) 3: μερική φασαρία (2/7 σταθμούς) 4: φασαρία (3/7 σταθμούς) 5: πολύ φασαρία (0/7 σταθμούς) Σε ότι αφορά τους 7 σταθμούς καταμέτρησης το 100% των ήχων ανήκουν στην κλίμακα 2-4 (μερική φασαρία-φασαρία) χωρίς ακραίες τιμές. Και στους επτά σταθμούς καταμέτρησης εντοπίστηκαν συνολικά 28 διαφορετικοί ήχοι, από τους οποίους οι 4 είναι γεωλογικοί (15%), οι 6 βιολογικοί (21%) και οι 18 ανθρωπογενείς (64%). Ακόμα, από τους 18 ανθρωπογενείς ήχους οι 13 προέρχονταν από ανθρώπινη δραστηριότητα (π.χ. ομιλίες, μπάλα) και οι 4 από τεχνολογική (π.χ. αυτοκίνητο, αεροπλάνο)

20 Οι συνολικοί ήχοι όλων των σταθμών (7) είναι: ανθρ/γενείς βιολογικοί γεωφυσικοί δρόμος (Τ) γάβγισμα κύμα μουσική (Τ) βατράχια άνεμος ομιλίες (Α) φτερούγισμα βροχή κόρνα (Τ) κουκουβάγια νερό κόρνα ποδηλ. πουλιά (Α) αεροπλάνο γλάροι (Τ) γέλιο (Α) μπάλα (Α) ποδήλατο (Α) φωνές (Α) κλάμα (Α) καρότσι (Α) σφύριγμα (Α) παλαμάκια (Α) βήματα (Α) κούνια (Α) κλαρίνο (Α) ασθενορόφο (Τ) Οι περισσότεροι γεωλογικοί ήχοι ακούγονται σε σημεία μακριά από τον δρόμο, δηλαδή σε σημεία κοντά στη θάλασσα ή σε κάποιο ηχόφραγμα, όπως δένδρα ή πέργκολες, όπου οι ισχυροί ήχοι των αυτοκινήτων/μηχανών (βουή δρόμου) δεν υπερκαλύπτουν τους άλλους (πρόβλημα ηχορύπανσης). *όπου Α είναι οι ήχοι από ανθρώπινη δραστηριότητα και Τ από τεχνολογική 38 39

21 επίλογος επίλογος

22 Ο προβληματισμός γύρω από τα ηχοτοπία φαίνεται πως είναι ευρέως διαδεδομένος τόσο στην χρονική όσο και στην χωρική του διάσταση. Ο ορισμός έκανε την εμφάνιση του μόλις στα μέσα του περασμένου αιώνα αλλά οι ρίζες του μάλλον ξεκινούν από τα προϊστορικά ακόμα χρόνια. Την σημασία του φαινομένου αυτού μπορεί κανείς να την αναγνωρίσει μέσα από το επιστημονικό υπόβαθρο που αναπτύσσεται γύρο του, αλλά κυρίως μέσα από την ίδια την ανάγκη του ανθρώπου για να αφουγκραστεί τη φύση, να νιώσει την γαλήνη και να χαλαρώσει στα ακούσματα των φυσικών στοιχείων. Είναι μια ανάγκη του ανθρώπου που προέκυψε μέσα από την δική του παραγωγή ηχοτοπίων. Η συνεχή ηχορύπανση, η υπερκάλυψη των ήχων των ζώων και της φύσης από αυτούς της ανθρώπινης και τεχνολογικής δραστηριότητας οδήγησαν στην δημιουργία ψεύτικων ηχοτοπίων μέσω ηχογραφήσεων της φύσης, τα φανταστικά ηχοτοπία. Έτσι, κάνουμε λόγο για φανταστικά και πραγματικά ηχοτοπία. Τα πραγματικά ηχοτοπία, ωστόσο είναι αυτά που συναντάμε γύρω μας. Αυτά που βιώνουμε στην πόλη μας, στην καθημερινότητα μας. Ο άνθρωπος στην προσπάθεια του να τα αντιληφθεί θέλησε να τα απομονώσει και να τα καλουπώσει. Έτσι, έφτιαξε τις κατηγορίες ανάλογα με την προέλευση και την σημασία τους. Με αυτές τις ανησυχίες, θελήσαμε να βιώσουμε και να αντιληφθούμε το ηχοτοπίο της δικής μας πόλης. Να περπατήσουμε μέσα στην πόλη και να διαπιστώσουμε τι μπορούμε να ακούσουμε, πόσο καλά ξέρουμε ένα τοπίο και αν βλέποντας μια φωτογραφία παίρνουμε τελικά όλες τις πληροφορίες για ένα χώρο. Η πόλη μας περιγράφεται με μία εικόνα; Και αν όχι γιατί σε μία πόλη να κάνουμε λόγο για αξιοθέατα και όχι για αξιάκουστα; Γιατί ρωτάμε ένα ταξιδιώτη τι είδε και όχι τι άκουσε; Μήπως περιπλανώμενοι σε μία πόλη θα έπρεπε να χρησιμοποιούμε όλες μας τις αισθήσεις; Εμείς αυτό αναρωτηθήκαμε και αυτό κάναμε. 43

23 πηγές πηγές

24 ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ users.auth.gr/paki/files/soundscape 47

25

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ποροΐων Σερρών

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ποροΐων Σερρών Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ποροΐων Σερρών 2ο Πανελλήνιο Σεμινάριο Ήχος και Φύση Προτεινόμενες Ασκήσεις Προετοιμασίας για Συμμετέχοντες εκπαιδευτικούς Ιωάννα Ετμεκτσόγλου, Λέκτορας Μουσικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν:

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: Ο ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 / 6

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ 144 ΦΕ1: ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Ο ΗΧΟΣ Παρατήρησε τις εικόνες. Πώς παράγεται ο ήχος; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Πείραμα Στήριξε με το χέρι σου στην άκρη του θρανίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη και εικονική διαμόρφωση ακουστικής σε αίθουσα διδασκαλίας

Μελέτη και εικονική διαμόρφωση ακουστικής σε αίθουσα διδασκαλίας Μελέτη και εικονική διαμόρφωση ακουστικής σε αίθουσα διδασκαλίας Ιωάννης Γ. Μαλαφής, Π.Δ. 407/82 Εργαστήριο Μουσικής Ακουστικής Τεχνολογίας, Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Αθηνών. Παναγιώτης Ε. Χατζημανολάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΜΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ ΗΧΟΣ ΜΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες και με διαρκώς αυξανόμενο ρυθμό, η αρχιτεκτονική σκέψη στρέφεται σε μια ολιστική αισθητηριακή προσέγγιση in situ, προσθέτοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 1.0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 1.0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 1 1.0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γενικά οι τεχνολογίες είναι επιστήμες που αξιοποιούν τις γνώσεις, τα εργαλεία και τις δεξιότητες για επίλυση προβλημάτων με πρακτική εφαρμογή. Η Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σχέδιο Εργασίας με θέμα:«θαλασσα» Υπεύθυνες δασκάλες: Τάπα Σοφία Σαραλιώτη Έφη 3 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΛΥΒΙΩΝ (ΛΑΓΟΝΗΣΙΟΥ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Το θέμα «θάλασσα» πραγματοποιήθηκε από τις

Διαβάστε περισσότερα

Ακουστική Κλειστών Χώρων

Ακουστική Κλειστών Χώρων Ακουστική Κλειστών Χώρων Παναγιώτης Χατζηαντωνίου Καθηγητής Δ.Ε. Πληροφορικός PhD Ψηφιακής Τεχνολογίας Ήχου Τοπικό Θεµατικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ν. Αχαΐας «Ακουστική και Ιστορική Ξενάγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 3 Ορισμός της Ψυχολογίας Η επιστήμη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει τη συμπεριφορά και τις νοητικές διεργασίες του ανθρώπου (κυρίως)

Διαβάστε περισσότερα

Ηχοπροστασία Ήχος Ήχος είναι καθετί που ακούμε. Ο ήχος γενικότερα υπήρξε ένα μέσο έκφρασης και πληροφόρησης του ανθρώπου με το περιβάλλον του. Ο ήχος ανήκει στο φυσικό περιβάλλον του ανθρώπου. Με την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας. Η μοναδικότητά σου!

Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας. Η μοναδικότητά σου! Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας Ε- book Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας Η μοναδικότητά σου! 2 Συνήθης ή μοναδικός; Είναι ο καθένας μας ξεχωριστός

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι σήμερα Εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΑ ΦΙΛΟΙ ΚΑΙ.. ΠΑΝΤΟΥ. ώστε η πράξη τους. να δείχνει τη θέση τους!!!!

ΠΑΝΤΑ ΦΙΛΟΙ ΚΑΙ.. ΠΑΝΤΟΥ. ώστε η πράξη τους. να δείχνει τη θέση τους!!!! Κλάδος Αστεριών ΠΑΝΤΑ ΦΙΛΟΙ ΚΑΙ.. ΠΑΝΤΟΥ ώστε η πράξη τους. να δείχνει τη θέση τους!!!! Στόχος : Ένας από τους τρεις άξονες πάνω στους οποίους κινείται το Οδηγικό Παιδαγωγικό Πρόγραμμα είναι ο Άξονας «Προσφορά».

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Οπτική αντίληψη Ακουστική αντίληψη Γνωστικός - εκτελεστικός τοµέας Γνωστικός - εκφραστικός τοµέας Μίµηση Οπτική µνήµη Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική Επικοινωνία & εμπορικός χώρος. Οργανώνοντας μια στρατηγική για την προώθηση του προϊόντος

Οπτική Επικοινωνία & εμπορικός χώρος. Οργανώνοντας μια στρατηγική για την προώθηση του προϊόντος Οπτική Επικοινωνία & εμπορικός χώρος Οργανώνοντας μια στρατηγική για την προώθηση του προϊόντος Οπτική επικοινωνία Η καλλιτεχνική επίδειξη εμπορεύματος και θεατρικών στοιχείων με στόχο την οργάνωση σκηνογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επανάληψη

Εισαγωγή στην επανάληψη Εισαγωγή στην επανάληψη Στο κεφάλαιο αυτό ήρθε η ώρα να μελετήσουμε την επανάληψη στον προγραμματισμό λίγο πιο διεξοδικά! Έχετε ήδη χρησιμοποιήσει, χωρίς πολλές επεξηγήσεις, σε προηγούμενα κεφάλαια τις

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα»

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Εκπαιδευτικός: Μπλούχου Στεφανία Τάξη: Β Σχολικό έτος: 2012-13 ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην

Στη συνέχεια επιχειρήσαμε μία ιστορική αναδρομή της επικοινωνίας ξεκινώντας από τα πρώτα της στάδια όπως η κραυγή και φτάνοντας στην ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ: Σε μία κοινωνία που κατακλύζεται από πληροφορίες, το παιδί, ανεξαρτήτου ηλικίας, είναι αδύνατο να μείνει ανεπηρέαστο. Καθημερινά γίνεται αποδέκτης πολυπληθών και πολυποίκιλων μηνυμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννα Ετµεκτσόγλου. Κέρκυρα, 2014. Ελληνική Εταιρεία Ακουστικής Οικολογίας

Ιωάννα Ετµεκτσόγλου. Κέρκυρα, 2014. Ελληνική Εταιρεία Ακουστικής Οικολογίας Β Α Σ Ι Κ Η Ο Ρ Ο Λ Ο Γ Ι Α Α Κ Ο Υ Σ Τ Ι Κ Η Σ Ο Ι Κ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ Γ Ι Α Π Α Ι Ι Α & Ε Ν Η Λ Ι Κ Ε Σ : Τ Ο Η Χ Ο Τ Ο Π Ι Ο & Ο Ι Σ Η Μ Α Σ Ι Ε Σ Τ Ω Ν Η Χ Ω Ν Τ Ο Υ. Ιωάννα Ετµεκτσόγλου Κέρκυρα, 2014

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Φυσική 1, Διάλεξη 4, Τμήμα Φυσικής, Παν/μιο Ιωαννίνων Η Αρχές της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας και οι μετασχηματισμοί του Lorentz

Σύγχρονη Φυσική 1, Διάλεξη 4, Τμήμα Φυσικής, Παν/μιο Ιωαννίνων Η Αρχές της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας και οι μετασχηματισμοί του Lorentz 1 Η Αρχές της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας και οι μετασχηματισμοί του Lorentz Σκοποί της τέταρτης διάλεξης: 25.10.2011 Να κατανοηθούν οι αρχές με τις οποίες ο Albert Einstein θεμελίωσε την ειδική θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1: Ιστορική προσέγγιση της οικονομικής θεωρίας και της έννοιας της προσόδου. Το υπόβαθρο των εκτιμήσεων στο σκηνικό του χθες

Περιεχόμενα. 1: Ιστορική προσέγγιση της οικονομικής θεωρίας και της έννοιας της προσόδου. Το υπόβαθρο των εκτιμήσεων στο σκηνικό του χθες Περιεχόμενα Εισαγωγή.................................................................. xiii 1: Ιστορική προσέγγιση της οικονομικής θεωρίας και της έννοιας της προσόδου. Το υπόβαθρο των εκτιμήσεων στο σκηνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΘΟΡΥΒΟΣ: ΕΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΘΟΡΥΒΟ ( ΕΥΑΙΣΘΟ )

ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΘΟΡΥΒΟΣ: ΕΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΘΟΡΥΒΟ ( ΕΥΑΙΣΘΟ ) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΘΟΡΥΒΟ ( ΕΥΑΙΣΘΟ ) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νίκος Μπάρκας, Αν. Καθηγητής, Τ.Α.Μ., Δ.Π.Θ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΘΟΡΥΒΟΣ Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε.

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. στην Ελλάδα σχετίζεται καθαρά με τις δραστηριότητες διεθνών οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων

Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων Διάλεξη 3: DSP for Audio Δρ. Θωµμάς Ζαρούχας Επιστηµμονικός Συνεργάτης Μεταπτυχιακό Πρόγραµμµμα: Τεχνολογίες και Συστήµματα Ευρυζωνικών Εφαρµμογών και Υπηρεσιών 1 Προεπισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της».

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της». Το σχολείο μας συνεχίζει φέτος, για τρίτη σχολική χρονιά, να συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό και περιβαλλοντικό Πρόγραμμα Οικολoγικά Σχολεία, το οποίο προσφέρει στους μαθητές μια νέα εμπειρία. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΠΕ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΠΕ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΠΕ ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΠΕ Εικόνες: ενημερωτικό υλικό και χάρτης σε απ τική μορφή σε οικοδιαδρομές. Εικόνες: εικονικοί - απτικοί

Διαβάστε περισσότερα

4.2. Ασκήσεις στο φαινόμενο Doppler

4.2. Ασκήσεις στο φαινόμενο Doppler 4.2. Ασκήσεις στο φαινόμενο Doppler 1) Συχνότητα και διάρκεια ενός ήχου Μια ηχητική πηγή κινείται με ταχύτητα υ s =40m/s πλησιάζοντας έναν ακίνητο παρατηρητή Α. Σε μια στιγμή εκπέμπει έναν ήχο διάρκειας

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή ενδυμασία και χορός, μέσα από δραστηριότητες Εκπαιδευτικής Ρομποτικής

Παραδοσιακή ενδυμασία και χορός, μέσα από δραστηριότητες Εκπαιδευτικής Ρομποτικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παραδοσιακή ενδυμασία και χορός, μέσα από δραστηριότητες Εκπαιδευτικής Ρομποτικής Σεπτέμβριος 2012 Η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Ι Κ Ρ Η Τ Η Σ Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α Ρ Ε Θ Υ Μ Ν Ο Υ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013

Τ Ε Ι Κ Ρ Η Τ Η Σ Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α Ρ Ε Θ Υ Μ Ν Ο Υ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 Τ Ε Ι Κ Ρ Η Τ Η Σ Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α Ρ Ε Θ Υ Μ Ν Ο Υ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΗΧΟΛΗΨΙΑ Ι ΞΕΝΙΚΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 1 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 ΗΧΟΛΗΨΙΑ 1.1.1 ΓΕΝΙΚΑ 1. Προϋπόθεση πραγματοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Κατά τη Β Φάση της Διαμόρφωσης των ΑΠ, το Πρόγραμμα Σπουδών των Φυσικών Επιστημών, το οποίο θα εφαρμοστεί κατά τη φετινή

Διαβάστε περισσότερα

«Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική»

«Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική» ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ «Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης» Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Αρχιτεκτόνων Καθηγητής Μιχαήλ Ε. Νομικός «Οι Σπουδές στην Αρχιτεκτονική» Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Ã. ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΘΕΜΑ 1 ο

Ã. ÁÓÉÁÊÇÓ ÐÅÉÑÁÉÁÓ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. ΘΕΜΑ 1 ο Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ ο Στι ερωτήσει - 4 να γράψετε στο τετράδιό σα τον αριθµό των ερώτηση και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Τροχό κυλίεται πάνω σε οριζόντιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ

ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΙ ΘΕΜΑ 1 ο (βαθµοί 2) Σώµα µε µάζα m=5,00 kg είναι προσαρµοσµένο στο ελεύθερο άκρο ενός κατακόρυφου ελατηρίου και ταλαντώνεται εκτελώντας πέντε (5) πλήρης ταλαντώσεις σε χρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΡΥΒΟΣ. Δέσποινα Μπούμπουκα Διονύσης Παπαδάτος Κωσταντίνος Παπαγεωργίου Βασίλης Πυρπιρής Αναστάσιος Ανδρικόπουλος

ΘΟΡΥΒΟΣ. Δέσποινα Μπούμπουκα Διονύσης Παπαδάτος Κωσταντίνος Παπαγεωργίου Βασίλης Πυρπιρής Αναστάσιος Ανδρικόπουλος ΘΟΡΥΒΟΣ Δέσποινα Μπούμπουκα Διονύσης Παπαδάτος Κωσταντίνος Παπαγεωργίου Βασίλης Πυρπιρής Αναστάσιος Ανδρικόπουλος 8o ΓΕΛ Πατρών Σχολ. έτος 2011-2012 Α τετράμηνο ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αφού η ομάδα μου και εγώ επιλεχθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές διαστάσεις. συγκοινωνίας στην Πάτρα

Περιβαλλοντικές διαστάσεις. συγκοινωνίας στην Πάτρα Περιβαλλοντικές διαστάσεις της θαλάσσιας αστικής συγκοινωνίας στην Πάτρα 1 Το θέμα: Αά Ανάγκη αναζήτησης εναλλακτικών προτάσεων για λύσεις από το περιβάλλον υγρό στοιχείο, λόγω αύξησης κυκλοφοριακών φόρτων

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Το scratch διαθέτει αρκετά μεγάλη ποικιλία έτοιμων ενσωματωμένων ηχητικών clips τα οποία θα βρείτε πολύ ενδιαφέροντα και θα σας βάλουν σε πειρασμό να πειραματιστείτε

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Τ Μ Η Μ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ ΟΔΟΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 42 ΤΚ: 106 82 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και κατασκευή κήπων e-school by agronomist.gr

Σχεδιασμός και κατασκευή κήπων e-school by agronomist.gr Σχεδιασμός και κατασκευή κήπων e-school by agronomist.gr 20/1/2013 Η διαμόρφωση πράσινων τοπίων στο αστικό περιβάλλον είναι μια δραστηριότητα ελκυστική για μεγάλη πλειοψηφία ανθρώπων. Όσο αυξάνεται η πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΖΙ ΣΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΕ ΜΑΣ. Ενημερωτικό Δελτίο. Φυλακισμένα Μνήματα. Επίσκεψη στα. The G C School of Careers

ΜΑΖΙ ΣΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΕ ΜΑΣ. Ενημερωτικό Δελτίο. Φυλακισμένα Μνήματα. Επίσκεψη στα. The G C School of Careers The G C School of Careers Ελληνικό Δημοτικό Σχολείο & Νηπιαγωγείο Ενημερωτικό Δελτίο Μάιος 2012 - Τεύχος 19 Επίσκεψη στα Φυλακισμένα Μνήματα ΜΑΖΙ ΣΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΕ ΜΑΣ Ο μαθητής της 3 Μπλε, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα

Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα O προγραμματισμός αποτελεί ένα τρόπο επίλυσης προβλημάτων κατά τον οποίο συνθέτουμε μια ακολουθία εντολών με σκοπό την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Ας ξεκινήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος!

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος! Διαταραχές ύπνου και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Ο ύπνος είναι ένα σημαντικό συστατικό της υγείας. Παρόλο που δε μπορούμε να κατανοήσουμε όλες τις λειτουργίες του, ο ύπνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Διαδρομές με πυξίδα τη Βιβλιοθήκη» με 43 δράσεις στις παιδικές εφηβικές βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων

Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Διαδρομές με πυξίδα τη Βιβλιοθήκη» με 43 δράσεις στις παιδικές εφηβικές βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων Ολοκληρώθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία «Διαδρομές με πυξίδα τη Βιβλιοθήκη» με 43 δράσεις στις παιδικές εφηβικές βιβλιοθήκες του Δήμου Χανίων Η Δημοτική Βιβλιοθήκη του Δήμου Χανίων σε συνεργασία με το κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

50 Ο ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

50 Ο ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 50 Ο ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 1. 50 ο Δημ. Σχολείο Ηρακλείου 2. Go! De Springplank 3. C.P.Miguel Pinilla 4. O Jardim do Fraldinhas 5. Northampton National School 6. Anchorsholme Primary School Λίγα λόγια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα χαρακτηριστικά των μικροφώνων

Εισαγωγή στα χαρακτηριστικά των μικροφώνων ΕΙΔΗ ΜΙΚΡΟΦΩΝΩΝ Επιμέλεια: Νίκος Σκιαδάς ΠΕ 17.13 Μουσικής Τεχνολογίας Το μικρόφωνο πήρε την ονομασία του από τον Ντέιβιντ Χιουζ, ο οποίος επινόησε μια διάταξη μεταφοράς ήχου που ήταν τόσο ευαίσθητη, που

Διαβάστε περισσότερα

"Μια σημαία μια ιδέα"

Μια σημαία μια ιδέα Τελική Εργασία "Μια σημαία μια ιδέα" Καρακώτσογλου Αντώνης 19ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Τάξη Στ` Υπεύθυνη ομάδας εργασίας: Δούβλη Γεωργία ΜΑΙΟΣ 2014 Abstract - Περίληψη Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Μαθηματικά. Η χρυσή τομή φ

Φύση και Μαθηματικά. Η χρυσή τομή φ Φύση και Μαθηματικά Η χρυσή τομή φ Ερευνητική Εργασία (Project) Α' Λυκείου 1ο ΓΕΛ Ξάνθης 2011 2012 Επιβλέποντες καθηγητές Επαμεινώνδας Διαμαντόπουλος Βασιλική Κώττη Φύση και Μαθηματικά 2 Τι είναι η χρυσή

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΣ Γεωγραφίας στα πλαίσια του Νέου Σχολείου

ΑΠΣ Γεωγραφίας στα πλαίσια του Νέου Σχολείου ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΑΠΣ Γεωγραφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφοριακή Αγωγή. «Κυκλοφορώ με ασφάλεια!» Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Φλώρινας - Γ Τάξη. Σχολικό έτος 2014-15

Κυκλοφοριακή Αγωγή. «Κυκλοφορώ με ασφάλεια!» Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Φλώρινας - Γ Τάξη. Σχολικό έτος 2014-15 Κυκλοφοριακή Αγωγή «Κυκλοφορώ με ασφάλεια!» Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Φλώρινας - Γ Τάξη Σκοπός του προγράμματος είναι: Σχολικό έτος 2014-15 α) Ο εμπλουτισμός της γνώσης και η κατανόηση των βασικών κανόνων

Διαβάστε περισσότερα

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος.

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Προσοχή Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Ηπροσοχήεµπλέκεται στην επιλογή των στοιχείων του περιβάλλοντος που επιθυµούµε να επεξεργαστούµε, και παράλληλα στην αγνόηση στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 5.0 ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 5.0 ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 5 5.0 ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ανάγκη των ανθρώπων για ασύρματη επικοινωνία από απόσταση έδωσε το έναυσμα στους επιστήμονες της εποχής, πριν περίπου 116 χρόνια, να ασχοληθούν περαιτέρω με την εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

The G C School of Careers

The G C School of Careers The G C School of Careers ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Στ ΤΑΞΗ Χρόνος: 1 ώρα Αυτό το γραπτό αποτελείται από 8 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑΘΕΣΙΟ ΔHMOTIKO ΣXOΛEIO ΣTΑ ΚΑΤΩ ΠΑΤΗΣΙΑ

ΔΩΔΕΚΑΘΕΣΙΟ ΔHMOTIKO ΣXOΛEIO ΣTΑ ΚΑΤΩ ΠΑΤΗΣΙΑ E.M.Π. ΣXOΛH APXITEKTONΩN ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ AKAΔΗΜΑΪΚΟ ETOΣ 2012-13 TOMEAΣ I APXITEKTONIKOY ΣXEΔIAΣMOY 5ο XEIMEPINO EΞAMHNO MAΘHMA: APXITEKTONIKOΣ ΣXEΔIAΣMOΣ 5 Διδακτική ομάδα: Β. Γκανιάτσας, Καθηγητής Στ. Γυφτόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ 11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ Παιδαγωγικοί στόχοι του προγράμματος: Ευαισθητοποίηση των νηπίων απέναντι στα αδέσποτα Κατανόηση των δικαιωμάτων/αναγκών/συναισθημάτων των

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΣΧΙΝΙΑ ΜΑΡΑΘΩΝΑ

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΣΧΙΝΙΑ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΣΧΙΝΙΑ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΑΘΗΝΑ 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κατάλογος εικόνων iii 1 Εισαγωγή 4 2 Μονοπάτια 5 2.1 Γενικά...5 2.2 Σήμανση διαδρομών 1,2,3,4...7 2.3 Διαδρομή 5. Ακουστική ξενάγηση...7

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα