Έννοιες Φυσικών Επιστημών Ι και Αναπαραστάσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Έννοιες Φυσικών Επιστημών Ι και Αναπαραστάσεις"

Transcript

1 Έννοιες Φυσικών Επιστημών Ι και Αναπαραστάσεις Ενότητα: Εργαστηριακές ασκήσεις Δρ. Καριώτογλου Πέτρος Εργαστήριο διδακτικής φυσικών επιστημών & παραγωγής διδακτικού υλικού. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών

2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς. Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ψηφιακά Μαθήματα του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας» έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. 2

3 Περιεχόμενα 1. Φύλλο εργασίας: Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης Ερωτηματολόγιο 1 ης άσκησης Φύλλο εργασίας: Ο ατμοσφαιρικός αέρας Ερωτηματολόγιο 2 ης άσκησης Φύλλο εργασίας: Πλεύση και βύθιση των σωμάτων Ι Ερωτηματολόγιο 3 ης άσκησης Φύλλο εργασίας: Πλεύση και βύθιση των σωμάτων ΙΙ Ερωτηματολόγιο 4 ης άσκησης Φύλλο εργασίας: Διαλύματα και διαλυτότητα Ι Ερωτηματολόγιο 5 ης άσκησης Φύλλο εργασίας: Διαλύματα και διαλυτότητα ΙΙ Ερωτηματολόγιο 6 ης άσκησης Φύλλο εργασίας: Αλλαγή φυσικών καταστάσεων με εξάτμιση ή βρασμό Ερωτηματολόγιο 7 ης άσκησης Φύλλο εργασίας: Τήξη Πήξη και διατήρηση της ποσότητας Ερωτηματολόγιο 8 ης άσκησης Φύλλο εργασίας: Η έννοια της πυκνότητας Ερωτηματολόγιο 9 ης άσκησης Φύλλο εργασίας: Παραγωγή και διάδοση του ήχου Ερωτηματολόγιο 10 ης άσκησης Η δομή της εργασίας

4 1. Φύλλο εργασίας: Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης. Οδηγίες: Για το θέμα που σας δόθηκε να αναπτύξετε εργασία που να διακρίνεται στα παρακάτω μέρη: Να μελετήσετε την αντίστοιχη γνωστική περιοχή, οι φυσικές καταστάσεις της ύλης. Να γράψετε σύντομα για τα θέματα αυτά αναφέροντας τις έννοιες, τις αρχές/νόμους και τα φαινόμενα που ανήκουν σ αυτήν την περιοχή. π.χ. δομή της ύλης, στερεή, υγρή και αέρια κατάσταση της ύλης, οι αλλαγές των φυσικών καταστάσεων της ύλης κλπ. Επίσης να μελετήσετε τις ιδέες των μαθητευομένων για τα φαινόμενα της γνωστικής περιοχής που μελετάτε. Να πάρετε ατομικές ημιδομημένες συνεντεύξεις από 10 περίπου νήπια με βάση το παρακάτω ερωτηματολόγιο. Η τεχνική των συνεντεύξεων έχει συζητηθεί στο μάθημα. Είναι φανερό ότι θα μελετήστε και θα απαντήστε πρώτα εσείς τα σχετικά ερωτήματα των οποίων τις απαντήσεις θα εντάξετε στην εργασία σας. Επίσης στην εργασία θα περιγράψετε τις συνθήκες έρευνας, τα αποτελέσματα και τη σύγκρισή τους με τη βιβλιογραφία, καθώς και τα συμπεράσματά σας. Η σχετική βιβλιογραφία παρατίθεται στο τέλος των οδηγιών. Να επισυνάψετε υπό μορφή παραρτήματος τις απαντήσεις (κείμενα πίνακες) όλων των νηπίων σε όλα τα ερωτήματα καθώς και τα σχέδιά τους. Να προτείνετε τουλάχιστο δύο (2) δραστηριότητες/πειράματα που σχετίζονται με τη γνωστική περιοχή που μελετήσατε και είναι κατάλληλες για «διδασκαλία» στο Νηπιαγωγείο. Απαραίτητη η αιτιολόγηση της πρότασή σας. Να αναφέρετε σύντομα τις δυσκολίες που συναντήσατε στην υλοποίηση όποιου μέρους της εργασίας. Να παραθέσετε στο τέλος της εργασίας τη βιβλιογραφία που χρησιμοποιήσατε. ΠΡΟΣΟΧΗ: 1. Προσπαθήστε για μια κριτική και αιτιολογημένη τοποθέτηση, παρά μια παράθεση δεδομένων. 2. Να επιμεληθείτε την εμφάνιση της γραπτής εργασίας. 3. Βλέπετε οδηγίες «Η δομή εργασίας». ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η βιβλιογραφία που θα χρειαστείτε υπάρχει σε ειδικό τόμο στη Βιβλιοθήκη της Σχολής. Αναζητήστε την και μελετήστε την ή φωτοτυπήστε την. 4

5 1.1 Ερωτηματολόγιο 1 ης άσκησης. Ο/η φοιτητής/τρια συγκεντρώνει και παρουσιάζει μια ομάδα από ορισμένα υλικά σώματα που είναι τα παρακάτω: σιδερένια ράβδος ή ένα καρφί μεγάλο σφουγγάρι ζάχαρη λάδι μέλι πλαστελίνη καπνός. κλπ. Τα σώματα μπορεί να είναι πραγματικά, σε σκίτσα ή σε σχήματα φωτογραφίες (κάρτες) πχ. καπνός. Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια ζητάει από το παιδί να παρατηρήσει, να εκτιμήσει και να χαρακτηρίσει το κάθε σώμα στη φ.κ. ως στερεό, υγρό ή αέριο. Βήμα 2. Ο/η φοιτητής/τρια ζητάει κατόπιν από το παιδί να αιτιολογήσει τις επιλογές τους. Για παράδειγμα: - γιατί τη ράβδο την χαρακτήρισες στερεό δηλ. την κατάταξες στα στερεά; - γιατί τη ζάχαρη την χαρακτήρισες στερεό δηλ. την κατάταξες στα υγρά, κ.λ.π. - γιατί την πλαστελίνη ή όπου αλλού («όχι στην σωστή κατηγορία». Βήμα 3. Ο/η φοιτητής/τρια ζητάει από το παιδί να πει ποιες διαφορές διακρίνει ανάμεσα στα: Στερεά Υγρά. Υγρά Αέρια. Αέρια Στερεά. Έχουν σημασία οι αιτιολογήσεις που θα κάνουν. 5

6 ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 1. Πριν πραγματοποιήσετε την έρευνα, να υλοποιήσετε αρκετές φορές μόνοι σας τα πειράματα ώστε να υπολογίσετε το χρόνο που θα χρειαστείτε σε σχέση με τις ερωτήσεις που θα κάνετε στα παιδιά/νήπια. 2. Καταγράφουμε με κάθε λεπτομέρεια (αυτούσιες) όλες τις απαντήσεις και σε όλα τα ερωτήματα, των παιδιών/νηπίων. ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα υλικά του έργου τα παραλαμβάνετε από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου με χρέωση και τα επιστρέφετε έγκαιρα στον ίδιο. 6

7 2. Φύλλο εργασίας: Ο ατμοσφαιρικός αέρας. Οδηγίες: Για το θέμα που σας δόθηκε να αναπτύξετε εργασία που να διακρίνεται στα παρακάτω μέρη: 1. Να μελετήσετε την αντίστοιχη γνωστική περιοχή, ο ατμοσφαιρικός αέρας. Να γράψετε σύντομα για τα θέματα αυτά αναφέροντας τις έννοιες, τις αρχές/νόμους και τα φαινόμενα που ανήκουν σ αυτήν την περιοχή. π.χ. ατμόσφαιρα και ατμοσφαιρικός αέρας, ιδιότητες του ατμοσφαιρικού αέρα, πειράματα που αποδεικνύουν την ύπαρξη του ατμοσφαιρικού αέρα κλπ. Επίσης να μελετήσετε τις ιδέες των μαθητευομένων για τα φαινόμενα της γνωστικής περιοχής που μελετάτε. 2. Να πάρετε ατομικές ημιδομημένες συνεντεύξεις από 10 περίπου νήπια με βάση το παρακάτω ερωτηματολόγιο. Η τεχνική των συνεντεύξεων έχει συζητηθεί στο μάθημα. Είναι φανερό ότι θα μελετήστε και θα απαντήστε πρώτα εσείς τα σχετικά ερωτήματα των οποίων τις απαντήσεις θα εντάξετε στην εργασία σας. Επίσης στην εργασία θα περιγράψετε τις συνθήκες έρευνας, τα αποτελέσματα και τη σύγκρισή τους με τη βιβλιογραφία, καθώς και τα συμπεράσματά σας. Η σχετική βιβλιογραφία παρατίθεται στο τέλος των οδηγιών. Να επισυνάψετε υπό μορφή παραρτήματος τις απαντήσεις (κείμενα πίνακες) όλων των νηπίων σε όλα τα ερωτήματα καθώς και τα σχέδιά τους. 3. Να προτείνετε τουλάχιστο δύο (2) δραστηριότητες/πειράματα που σχετίζονται με τη γνωστική περιοχή που μελετήσατε και είναι κατάλληλες για «διδασκαλία» στο Νηπιαγωγείο. Απαραίτητη η αιτιολόγηση της πρότασή σας. 4. Να αναφέρετε σύντομα τις δυσκολίες που συναντήσατε στην υλοποίηση όποιου μέρους της εργασίας. 5. Να παραθέσετε στο τέλος της εργασίας τη βιβλιογραφία που χρησιμοποιήσατε. ΠΡΟΣΟΧΗ: 1. Προσπαθήστε για μια κριτική και αιτιολογημένη τοποθέτηση, παρά μια παράθεση δεδομένων. 2. Να επιμεληθείτε την εμφάνιση της γραπτής εργασίας. 3. Βλέπετε οδηγίες «Η δομή της εργασίας». ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η βιβλιογραφία που θα χρειαστείτε υπάρχει σε ειδικό τόμο στη Βιβλιοθήκη της Σχολής. Αναζητήστε την και μελετήστε την ή φωτοτυπήστε την. 7

8 2.1 Ερωτηματολόγιο 2 ης άσκησης. Υλικά: μια (1) λεκάνη με νερό, ένα (1) ποτήρι νερού, ένα (1) φύλλο χαρτιού Α4 (τσαλακωμένο όχι «συμπιεσμένο»), χαρτί κουζίνας. Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια τοποθετεί/εφαρμόζει στον πάτο του ποτηριού ένα φύλλο χαρτιού Α4 σε σχήμα μπάλας τσαλακωμένο, όχι «συμπιεσμένο». Δείχνει στο παιδί τη διάταξη και ρωτάει: - Θα βραχεί το μπαλάκι του χαρτιού αν βάλω το ποτήρι ανάποδα μέσα στο νερό; Το παιδί κάνει τις παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην πρόβλεψη. Βήμα 2. Ο/η φοιτητής/τρια βυθίζει ανεστραμμένο το ποτήρι με το στόμιο προς τα κάτω (κατακόρυφα) στο (χρωματισμένο) νερό και σταματά όταν ολόκληρο το ποτήρι έχει βυθιστεί και καθίσει στον πάτο της λεκάνης (σχήμα 1α). - Τι παρατηρείς τώρα; Νομίζεις ότι το ποτήρι είναι γεμάτο με νερό; Βήμα 3. Ο/η φοιτητής/τρια βγάζει μετά το ποτήρι από το νερό και ρωτά: - Άγγιξε τώρα το χαρτί. Είναι βρεγμένο ή στεγνό; Τι νομίζεις ότι συνέβη; Γιατί; 8

9 Βήμα 4. Ο/η φοιτητής/τρια ζητά από το παιδί εξηγήσεις, δεν αποδέχεται ενδεχόμενες απαντήσεις οι οποίες επικαλούνται κάποιου τύπου «μαγεία» και βοηθά το παιδί να επαναλάβει το πείραμα.( ). Σημείωση: Το παιδί αν δε μπορεί να εξηγήσει τι συμβαίνει, του εξηγεί ότι κάτι εμποδίζει το νερό να βρέξει το χαρτί. Βήμα 5. Ο/η φοιτητής/τρια εκτρέπει ελαφρά το ποτήρι, αρχίζουν να βγαίνουν φυσαλίδες αέρα από αυτό, το νερό σταδιακά καταλαμβάνει το εσωτερικό του ποτηριού και μπαλάκι του χαρτιού βρέχεται. (σχήμα 1β) - Τι βλέπεις να βγαίνει από το ποτήρι όταν το πλαγιάζω μέσα στη λεκάνη; - Τι νομίζεις ότι περιέχουν μέσα οι μπουρμπουλήθρες (φυσαλίδες); - Πού βρέθηκε ο αέρας που έχουν μέσα της οι μπουρμπουλήθρες (φυσαλίδες) ; ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 1. Πριν πραγματοποιήσετε την έρευνα, να υλοποιήσετε αρκετές φορές μόνοι της τα πειράματα ώστε να υπολογίσετε το χρόνο που θα χρειαστείτε σε σχέση με της ερωτήσεις που θα κάνετε στα παιδιά/νήπια. 2. Καταγράφουμε με κάθε λεπτομέρεια (αυτούσιες) της της απαντήσεις και σε όλα τα ερωτήματα, των παιδιών/νηπίων ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα υλικά του έργου τα παραλαμβάνετε από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου με χρέωση και τα επιστρέφετε έγκαιρα στον ίδιο. 9

10 3. Φύλλο εργασίας: Πλεύση και βύθιση των σωμάτων Ι. Οδηγίες: Για το θέμα που της δόθηκε να αναπτύξετε εργασία που να διακρίνεται στα παρακάτω μέρη: 1. Να μελετήσετε την αντίστοιχη γνωστική περιοχή, πλεύση και βύθιση των σωμάτων. Να γράψετε σύντομα για τα θέματα αυτά αναφέροντας της έννοιες, της αρχές/νόμους και τα φαινόμενα που ανήκουν σ αυτήν την περιοχή. π.χ. συνθήκη πλεύσης βύθισης, άνωση και παράγοντες που την επηρεάζουν, καθώς σώματα που πλέουν ή βυθίζονται κλπ. Επίσης να μελετήσετε της ιδέες των μαθητευομένων για τα φαινόμενα της γνωστικής περιοχής που μελετάτε. 2. Να πάρετε ατομικές ημιδομημένες συνεντεύξεις από 10 περίπου νήπια με βάση το παρακάτω ερωτηματολόγιο. Η τεχνική των συνεντεύξεων έχει συζητηθεί στο μάθημα. Είναι φανερό ότι θα μελετήστε και θα απαντήστε πρώτα της τα σχετικά ερωτήματα των οποίων της απαντήσεις θα εντάξετε στην εργασία της. Της στην εργασία θα περιγράψετε της συνθήκες έρευνας, τα αποτελέσματα και τη σύγκρισή της με τη βιβλιογραφία, καθώς και τα συμπεράσματά της. Η σχετική βιβλιογραφία παρατίθεται στο τέλος των οδηγιών. Να επισυνάψετε υπό μορφή παραρτήματος της απαντήσεις (κείμενα πίνακες) όλων των νηπίων σε όλα τα ερωτήματα καθώς και τα σχέδιά της. 3. Να προτείνετε τουλάχιστο δύο (2) δραστηριότητες/πειράματα που σχετίζονται με τη γνωστική περιοχή που μελετήσατε και είναι κατάλληλες για «διδασκαλία» στο Νηπιαγωγείο. Απαραίτητη η αιτιολόγηση της πρότασή της. 4. Να αναφέρετε σύντομα της δυσκολίες που συναντήσατε στην υλοποίηση όποιου μέρους της εργασίας. 5. Να παραθέσετε στο τέλος της εργασίας τη βιβλιογραφία που χρησιμοποιήσατε. ΠΡΟΣΟΧΗ: 1. 1.Προσπαθήστε για μια κριτική και αιτιολογημένη τοποθέτηση, παρά μια παράθεση δεδομένων Να επιμεληθείτε την εμφάνιση της γραπτής εργασίας. 3. Βλέπετε οδηγίες «Η δομή της εργασίας». ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η βιβλιογραφία που θα χρειαστείτε υπάρχει σε ειδικό τόμο στη Βιβλιοθήκη της Σχολής. Αναζητήστε την και μελετήστε την ή φωτοτυπήστε την. 10

11 3.1 Ερωτηματολόγιο 3 ης άσκησης. Υλικά: 1 η Ομάδα υλικών: Δύο (2) συμπαγή κομμάτια από πλαστελίνη, σχήματος ορθογωνίου παραλληλεπιπέδου, ένα μικρό κι ένα μεγάλο σε μέγεθος. 2 η Ομάδα υλικών: Δύο (2) συμπαγή κομμάτια από φελιζόλ (ή ξύλο), ένα μικρό κι ένα μεγάλο σε μέγεθος, ίδιου μεγέθους και σχήματος με τα αντίστοιχα της πλαστελίνης. Μια λεκάνη με νερό χαρτί κουζίνας. 1 η Ομάδα ερωτήσεων (1 η ομάδα υλικών): Βήμα 1. Παρουσιάζουμε τα υλικά και ρωτάμε: - Βλέπεις εδώ δύο κομμάτια από πλαστελίνη. Μπορείς να μου πεις σε τι μοιάζουν; Από τι είναι φτιαγμένα και τα δύο; - Σε τι διαφέρουν; Είναι τα ίδια ως προς το μέγεθός τους; Το παιδί κάνει τις παρατηρήσεις του. - Τι νομίζεις ότι θα συμβεί αν βάλω το μεγάλο κομμάτι της πλαστελίνης στο νερό; Θα βυθιστεί (βουλιάξει)/ πάει στον πάτο, ή θα επιπλεύσει στο νερό (κολυμπάει στην επιφάνεια); Γιατί; - Τι νομίζεις ότι θα συμβεί αν βάλω το μικρό κομμάτι της πλαστελίνης στο νερό; Θα βυθιστεί (βουλιάξει)/ πάει στον πάτο, ή θα επιπλεύσει στο νερό (κολυμπάει στην επιφάνεια); Γιατί; Το παιδί κάνει τις παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην πρόβλεψη. Βήμα 2. Υλοποιούμε τη δραστηριότητα και προσέχουμε ώστε να τοποθετήσουμε προσεκτικά την πλαστελίνη στο νερό, χωρίς να την πετάξουμε μέσα σ αυτό. - Τι παρατήρησες; Ποιο επιπλέει; Ποιο βυθίζεται; Το παιδί κάνει τις παρατηρήσεις του και στη συνέχεια ρωτάμε: - Γιατί νομίζεις ότι συνέβη αυτό; 11

12 2 η Ομάδα ερωτήσεων (2 η ομάδα υλικών): Βήμα 1. Παρουσιάζουμε τα υλικά και ρωτάμε: - Έχω τώρα μπροστά μου δυο κομμάτια, και τα δύο φτιαγμένα από φελιζόλ (ή ξύλου). Μπορείς να μου πεις σε τι διαφέρουν; Είναι τα ίδια ως προς το μέγεθός τους; - Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν βάλω το μεγάλο κομμάτι του φελιζόλ (ή ξύλου) στο νερό; Θα βυθιστεί ή θα επιπλεύσει; Γιατί; - Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν βάλω το μικρό κομμάτι του φελιζόλ (ή ξύλου) στο νερό; Θα βυθιστεί ή θα επιπλεύσει; Γιατί; Το παιδί κάνει τις παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην πρόβλεψη. Βήμα 2. Προτρέπουμε το παιδί να βάλλει τα κομμάτια του φελιζόλ στο νερό. - Τι παρατηρείς; Βυθίζεται το μεγάλο κομμάτι του φελιζόλ (ή ξύλου); Βυθίζεται το μικρό; - Γιατί νομίζεις ότι συμβαίνει αυτό; 3 η Ομάδα ερωτήσεων: Βήμα 1. Υπενθυμίζουμε και ρωτάμε: - Είδες ότι το μεγάλο και το μικρό κομμάτι της πλαστελίνης βυθίζονται. Ενώ το μεγάλο και το μικρό κομμάτι του φελιζόλ (ή ξύλου) επιπλέουν. - Ένα άλλο παιδάκι που ρωτήσαμε μας είπε ότι τα μεγάλα σώματα βυθίζονται ενώ τα μικρά επιπλέουν. Μετά από τα πειράματα που κάναμε εσύ συμφωνείς μαζί του; Γιατί Βήμα 2. Δίνουμε στο παιδί να κρατήσει τα υλικά στα χέρια του και ρωτάμε: - Κράτησε τώρα στα χέρια σου τα δύο μεγάλα κομμάτια από πλαστελίνη και φελιζόλ (ή ξύλου). - Μπορείς να μου πεις πιο είναι πιο βαρύ για το μέγεθός του; 12

13 Το παιδί κάνει τις εκτιμήσεις του ώστε να δώσει απάντηση και στη συνέχεια ρωτάμε. - Τελικά πια πράγματα/σώματα νομίζεις ότι βυθίζονται, τα βαριά για το μέγεθός τους ή τα ελαφριά; ΟΜΑΔΕΣ ΥΛΙΚΩΝ (ενδεικτικά): ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 1. Πριν πραγματοποιήσετε την έρευνα, να υλοποιήσετε αρκετές φορές μόνοι σας τα πειράματα ώστε να υπολογίσετε το χρόνο που θα χρειαστείτε σε σχέση με τις ερωτήσεις που θα κάνετε στα παιδιά/νήπια. 2. Καταγράφουμε με κάθε λεπτομέρεια (αυτούσιες) όλες τις απαντήσεις και σε όλα τα ερωτήματα, των παιδιών/νηπίων. ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα υλικά του έργου τα παραλαμβάνετε από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου με χρέωση και τα επιστρέφετε έγκαιρα στον ίδιο. 13

14 4. Φύλλο εργασίας: Πλεύση και βύθιση των σωμάτων ΙΙ. Οδηγίες: Για το θέμα που της δόθηκε να αναπτύξετε εργασία που να διακρίνεται στα παρακάτω μέρη: 1. Να μελετήσετε την αντίστοιχη γνωστική περιοχή, άνωση πλεύση και βύθιση των σωμάτων. Να γράψετε σύντομα για τα θέματα αυτά αναφέροντας τις έννοιες, τις αρχές/νόμους και τα φαινόμενα που ανήκουν σ αυτήν την περιοχή. πχ πλεύση και βύθιση των σωμάτων, άνωση και παράγοντες που την επηρεάζουν, αρχή Αρχιμήδη κλπ. Επίσης να μελετήσετε τις ιδέες των μαθητευομένων για τα φαινόμενα της γνωστικής περιοχής που μελετάτε. 2. Να πάρετε ατομικές ημιδομημένες συνεντεύξεις από 10 περίπου νήπια με βάση το παρακάτω ερωτηματολόγιο. Η τεχνική των συνεντεύξεων έχει συζητηθεί στο μάθημα. Είναι φανερό ότι θα μελετήστε και θα απαντήστε πρώτα εσείς τα σχετικά ερωτήματα των οποίων τις απαντήσεις θα εντάξετε στην εργασία σας. Επίσης στην εργασία θα περιγράψετε τις συνθήκες έρευνας, τα αποτελέσματα και τη σύγκρισή τους με τη βιβλιογραφία, καθώς και τα συμπεράσματά σας. Η σχετική βιβλιογραφία παρατίθεται στο τέλος των οδηγιών. Να επισυνάψετε υπό μορφή παραρτήματος τις απαντήσεις (κείμενα πίνακες) όλων των νηπίων σε όλα τα ερωτήματα καθώς και τα σχέδιά τους. 3. Να προτείνετε τουλάχιστο δύο (2) δραστηριότητες/πειράματα που σχετίζονται με τη γνωστική περιοχή που μελετήσατε και είναι κατάλληλες για «διδασκαλία» στο Νηπιαγωγείο. Απαραίτητη η αιτιολόγηση της πρότασή σας. 4. Να αναφέρετε σύντομα τις δυσκολίες που συναντήσατε στην υλοποίηση όποιου μέρους της εργασίας. 5. Να παραθέσετε στο τέλος της εργασίας τη βιβλιογραφία που χρησιμοποιήσατε. ΠΡΟΣΟΧΗ: 1. Προσπαθήστε για μια κριτική και αιτιολογημένη τοποθέτηση, παρά μια παράθεση δεδομένων. 2. Να επιμεληθείτε την εμφάνιση της γραπτής εργασίας. 3. Βλέπετε οδηγίες «Η δομή της εργασίας». ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η βιβλιογραφία που θα χρειαστείτε υπάρχει σε ειδικό τόμο στη Βιβλιοθήκη της Σχολής. Αναζητήστε την και μελετήστε την ή φωτοτυπήστε την. 14

15 4.1 Ερωτηματολόγιο 4 ης άσκησης. Υλικά: 1 η Ομάδα υλικών: Δύο (2) συμπαγή κομμάτια από πλαστελίνη, ένα σε σχήμα μπάλας κι ένα σε σχήμα λουκάνικου (περίπου του ίδιου όγκου). 2 η Ομάδα υλικών: Δύο (2) συμπαγή κομμάτια από φελιζόλ (ή ξύλο), ίδιου μεγέθους και σχήματος με τα αντίστοιχα της πλαστελίνης (περίπου του ίδιου όγκου). Μια λεκάνη με νερό χαρτί κουζίνας. 1 η Ομάδα ερωτήσεων (1η ομάδα υλικών): Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει - εξηγεί τα υλικά στα παιδιά και ρωτάει: - Βλέπεις εδώ τα δύο κομμάτια από πλαστελίνη. Μπορείς να μου πεις σε τι μοιάζουν; (αν δεν απαντήσει) ρωτάμε: - Από τι είναι φτιαγμένα και τα δύο; - Σε τι διαφέρουν; (αν δεν απαντήσει) ρωτάμε: - Έχουν το ίδιο σχήμα; ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Αν ρωτήσει το παιδί, του επισημαίνουμε ότι η μπάλα και το λουκάνικο φτιάχτηκαν ώστε να έχουν το ίδιο βάρος και να είναι το ίδιο μεγάλα. - Τι νομίζεις ότι θα συμβεί αν βάλω τη μπάλα από πλαστελίνης στο νερό; Θα βυθιστεί (βουλιάξει/ πάει στον πάτο), ή θα επιπλεύσει/ κολυμπήσει στο νερό; - Τι νομίζεις ότι θα συμβεί τώρα αν βάλω το λουκάνικο από πλαστελίνη στο νερό; Θα βυθιστεί, θα επιπλεύσει; Γιατί; Το παιδί κάνει τις παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην πρόβλεψη. Βήμα 2. Υλοποιούμε τη δραστηριότητα και προσέχουμε ώστε να τοποθετήσουμε προσεκτικά την πλαστελίνη στο νερό, χωρίς να την πετάξουμε μέσα σ αυτό. 15

16 Τοποθετούμε το λουκάνικο στο νερό. - Τι παρατηρείς; Το παιδί κάνει τις παρατηρήσεις του και στη συνέχεια ρωτάμε: - Γιατί νομίζεις ότι συνέβη αυτό; Γιατί βυθίστηκαν άραγε και τα δυο κομμάτια; 2 η Ομάδα ερωτήσεων (2η ομάδα υλικών): Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει - εξηγεί τα υλικά στα παιδιά και ρωτάει: - Έχω τώρα μπροστά μου δυο κομμάτια, και τα δύο φτιαγμένα από ξύλο. Μπορείς να μου πεις σε τι διαφέρουν; (Αν δεν απαντάει ρωτάμε: Είναι ίδια ως προς το σχήμα τους;) - Παρατήρησε ξανά τα κομμάτια της πλαστελίνης. Μοιάζουν ως προς το σχήμα τους μ αυτά του ξύλου (ή φελιζόλ); - Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν βάλω τη μπάλα του ξύλου (ή φελιζόλ)στο νερό; Θα βυθιστεί ή θα επιπλεύσει; Γιατί; - Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν βάλω το λουκάνικο από ξύλο (ή φελιζόλ)στο νερό; Θα βυθιστεί ή θα επιπλεύσει; Γιατί; Το παιδί κάνει τις παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην πρόβλεψη. Βήμα 2. Ο/η φοιτητής/τρια προτρέπει το παιδί να βάλλει τα κομμάτια του ξύλου (ή φελιζόλ) στο νερό με προσοχή, χωρίς να τα πετάξει και ρωτάμε: - Τι παρατηρείς; Βυθίστηκαν τα κομμάτια του ξύλου (ή φελιζόλ); της πλαστελίνης προηγουμένως; - Γιατί νομίζεις ότι και τα δυο κομμάτια της πλαστελίνης βυθίστηκαν, ενώ του ξύλου (ή φελιζόλ) όχι; 16

17 ΟΜΑΔΕΣ ΥΛΙΚΩΝ (ενδεικτικά): ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 1. Πριν πραγματοποιήσετε την έρευνα, να υλοποιήσετε αρκετές φορές μόνοι σας τα πειράματα ώστε να υπολογίσετε το χρόνο που θα χρειαστείτε σε σχέση με τις ερωτήσεις που θα κάνετε στα παιδιά/νήπια. 2. Καταγράφουμε με κάθε λεπτομέρεια (αυτούσιες) όλες τις απαντήσεις και σε όλα τα ερωτήματα, των παιδιών/νηπίων. ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα υλικά του έργου τα παραλαμβάνετε από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου με χρέωση και τα επιστρέφετε έγκαιρα στον ίδιο. 17

18 5. Φύλλο εργασίας: Διαλύματα και διαλυτότητα Ι. Οδηγίες: Για το θέμα που της δόθηκε να αναπτύξετε εργασία που να διακρίνεται στα παρακάτω μέρη: 1. Να μελετήσετε την αντίστοιχη γνωστική περιοχή, διαλύματα και διαλυτότητα. Να γράψετε σύντομα για τα θέματα αυτά αναφέροντας τις έννοιες, τις αρχές/νόμους και τα φαινόμενα που ανήκουν σ αυτήν την περιοχή. πχ διαλύματα (κορεσμένα και ακόρεστα), διαλυτότητα ουσιών, κλπ.. Επίσης να μελετήσετε τις ιδέες των μαθητευομένων για τα φαινόμενα της γνωστικής περιοχής που μελετάτε. 2. Να πάρετε ατομικές ημιδομημένες συνεντεύξεις από 10 περίπου νήπια με βάση το παρακάτω ερωτηματολόγιο. Η τεχνική των συνεντεύξεων έχει συζητηθεί στο μάθημα. Είναι φανερό ότι θα μελετήστε και θα απαντήστε πρώτα εσείς τα σχετικά ερωτήματα των οποίων τις απαντήσεις θα εντάξετε στην εργασία σας. Επίσης στην εργασία θα περιγράψετε τις συνθήκες έρευνας, τα αποτελέσματα και τη σύγκρισή τους με τη βιβλιογραφία, καθώς και τα συμπεράσματά σας. Η σχετική βιβλιογραφία παρατίθεται στο τέλος των οδηγιών. Να επισυνάψετε υπό μορφή παραρτήματος τις απαντήσεις (κείμενα πίνακες) όλων των νηπίων σε όλα τα ερωτήματα καθώς και τα σχέδιά τους. 3. Να προτείνετε τουλάχιστο δύο (2) δραστηριότητες/πειράματα που σχετίζονται με τη γνωστική περιοχή που μελετήσατε και είναι κατάλληλες για «διδασκαλία» στο Νηπιαγωγείο. Απαραίτητη η αιτιολόγηση της πρότασή σας. 4. Να αναφέρετε σύντομα τις δυσκολίες που συναντήσατε στην υλοποίηση όποιου μέρους της εργασίας. 5. Να παραθέσετε στο τέλος της εργασίας τη βιβλιογραφία που χρησιμοποιήσατε. ΠΡΟΣΟΧΗ: 1. Προσπαθήστε για μια κριτική και αιτιολογημένη τοποθέτηση, παρά μια παράθεση δεδομένων. 2. Να επιμεληθείτε την εμφάνιση της γραπτής εργασίας. 3. Βλέπετε οδηγίες «Η δομή της εργασίας». ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η βιβλιογραφία που θα χρειαστείτε υπάρχει σε ειδικό τόμο στη Βιβλιοθήκη της Σχολής. Αναζητήστε την και μελετήστε την η φωτοτυπήστε την. 18

19 5.1 Ερωτηματολόγιο 5 ης άσκησης. Α) Έχεις πιει ποτέ νερό από τη θάλασσα κατά λάθος καθώς κάνεις βουτιές το καλοκαίρι; Τι γεύση έχει; Έναυσμα: Ένα παραμύθι μας λέει ότι η θάλασσα έγινε τόσο αλμυρή όταν κατά λάθος βούλιαξε σ αυτήν ένα πλοίο που ήταν γεμάτο από αλάτι. Τι έπαθε το αλάτι μόλις έπεσε στη θάλασσα; Έμεινε όπως ήταν, όπως το αγοράζουμε από το μαγαζί; Χάθηκε, Πού πήγε; Πώς το κατάλαβες; Αν το πλοίο ήταν γεμάτο από ζάχαρη και βούλιαζε, τι νομίζεις ότι θα πάθαινε...η ζάχαρη; Θα μενε η ίδια όπως πρώτα; Το νερό; Θα χε την ίδια γεύση όπως πρώτα; Β) Υλικά. Συγκεντρώνουμε τα παρακάτω υλικά: αλάτι κακάο άμμο, χώμα τέσσερα (4) πλαστικά διαφανή ποτήρια με νερό της βρύσης. 1 η Ομάδα ερωτήσεων (α λ ά τ ι): Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει/εξηγεί τα υλικά στο παιδί και ρωτάει. - Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν προσπαθήσεις να βάλεις ένα κουταλάκι αλάτι στο ποτήρι με το νερό και το ανακατέψεις για λίγη ώρα; Θα πάθει τίποτε το αλάτι; Το νερό; Το παιδί κάνει τις σκέψεις/παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην πρόβλεψη. Βήμα 2. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα. Ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει: - Τι παρατηρείς; Πού πήγε το αλάτι; Πώς το καταλαβαίνουμε; Δεν μπορούμε να το πιούμε γιατί μερικές φορές είναι επικίνδυνο, αλλά αν το κάναμε, τι γεύση νομίζεις ότι θα είχε; - Αν προσθέσω μια κουταλιά ακόμη, τι νομίζεις ότι θα συμβεί; Αν προσθέτω συνέχεια αλάτι, τι νομίζεις ότι θα γίνει; 19

20 Βήμα 3. Το παιδί υλοποιεί τη δραστηριότητα. 2 η Ομάδα ερωτήσεων (κ α κ ά ο): Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει/εξηγεί τα υλικά στα παιδιά και ρωτάει: - Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν προσπαθήσεις να βάλεις ένα κουταλάκι κακάο στο ποτήρι με το νερό και το ανακατέψεις για λίγη ώρα; Θα πάθει τίποτε το κακάο; Το νερό; Βήμα 2. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα. Ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει. - Τι παρατηρείς; Πού πήγε το κακάο; Πώς το καταλαβαίνουμε; Δεν μπορούμε να το πιούμε γιατί είναι επικίνδυνο, αλλά αν το κάναμε, τι γεύση θα είχε; Αν προσθέσω μια κουταλιά ακόμη, τι νομίζεις ότι θα συμβεί; Βήμα 3. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα. 3 η Ομάδα ερωτήσεων (ά μ μ ο ς εμφανείς κόκκο): Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει/εξηγεί τα υλικά στα παιδιά και ρωτάει: - Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν προσπαθήσεις να βάλεις ένα κουταλάκι άμμο στο ποτήρι με το νερό και το ανακατέψεις για λίγη ώρα; Θα πάθει τίποτε η άμμος; Το νερό; Το παιδί κάνει τις σκέψεις/παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην πρόβλεψη. Βήμα 2. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα. Ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει: - Τι παρατηρείς, Πού πήγε η άμμος; Πώς το καταλαβαίνουμε; Δεν μπορούμε να το πιούμε γιατί είναι επικίνδυνο, αλλά αν το κάναμε, τι γεύση θα είχε; - Αν προσθέσω μια κουταλιά ακόμη, τι νομίζεις ότι θα συμβεί; Βήμα 3. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα. 20

21 4 η Ομάδα ερωτήσεων (χ ώ μ α): Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει/εξηγεί τα υλικά στα παιδιά και ρωτάει: - Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν προσπαθήσεις να βάλεις ένα κουταλάκι χώμα στο ποτήρι με το νερό και το ανακατέψεις για λίγη ώρα; Θα πάθει τίποτε το χώμα; Το παιδί κάνει τις σκέψεις/παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην πρόβλεψη. Βήμα 2. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα και ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει: - Τι παρατηρείς; Πού πήγε το χώμα; Πώς το καταλαβαίνουμε; Δεν μπορούμε να το πιούμε γιατί είναι επικίνδυνο, αλλά αν το πίναμε, τι γεύση θα είχε; - Αν προσθέσω μια κουταλιά ακόμη, τι νομίζεις ότι θα συμβεί; Βήμα 3. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει συμπερασματικά: - Με βάση τα όσα παρατήρησες, μπορείς να μας πεις πού πήγε το κάθε ένα από τα υλικά που χρησιμοποίησες; - Πώς το καταλαβαίνουμε; 21

22 ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 1. Πριν πραγματοποιήσετε την έρευνα, να υλοποιήσετε αρκετές φορές μόνοι σας τα πειράματα ώστε να υπολογίσετε το χρόνο που θα χρειαστείτε σε σχέση με τις ερωτήσεις που θα κάνετε στα παιδιά/νήπια. 2. Κατά τη διεξαγωγή των πειραμάτων να λάβετε ιδιαίτερες προφυλάξεις ώστε τα νήπια μόνο να παρατηρούν και να μην έρχονται σε επαφή με τα υλικά του πειραματισμού. 3. Καταγράφουμε με κάθε λεπτομέρεια (αυτούσιες) όλες τις απαντήσεις και σε όλα τα ερωτήματα, των παιδιών/νηπίων. ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα υλικά του έργου τα παραλαμβάνετε από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου με χρέωση και τα επιστρέφετε έγκαιρα στον ίδιο. 22

23 6. Φύλλο εργασίας: Διαλύματα και διαλυτότητα ΙΙ. Οδηγίες: Για το θέμα που της δόθηκε να αναπτύξετε εργασία που να διακρίνεται στα παρακάτω μέρη: 1. Να μελετήσετε την αντίστοιχη γνωστική περιοχή, διάλυμα και διαλυτότητα. Να γράψετε σύντομα για τα θέματα αυτά αναφέροντας τις έννοιες, τις αρχές/νόμους και τα φαινόμενα που ανήκουν σ αυτήν την περιοχή. πχ διαλύματα (κορεσμένα και ακόρεστα), διαλυτότητα ουσιών κλπ. Επίσης να μελετήσετε τις ιδέες των μαθητευομένων για τα φαινόμενα της γνωστικής περιοχής που μελετάτε. 2. Να πάρετε ατομικές ημιδομημένες συνεντεύξεις από 10 περίπου νήπια με βάση το παρακάτω ερωτηματολόγιο. Η τεχνική των συνεντεύξεων έχει συζητηθεί στο μάθημα. Είναι φανερό ότι θα μελετήστε και θα απαντήστε πρώτα εσείς τα σχετικά ερωτήματα των οποίων τις απαντήσεις θα εντάξετε στην εργασία σας. Επίσης στην εργασία θα περιγράψετε τις συνθήκες έρευνας, τα αποτελέσματα και τη σύγκρισή τους με τη βιβλιογραφία, καθώς και τα συμπεράσματά σας. Η σχετική βιβλιογραφία παρατίθεται στο τέλος των οδηγιών. Να επισυνάψετε υπό μορφή παραρτήματος τις απαντήσεις (κείμενα πίνακες) όλων των νηπίων σε όλα τα ερωτήματα καθώς και τα σχέδιά τους. 3. Να προτείνετε τουλάχιστο δύο (2) δραστηριότητες/πειράματα που σχετίζονται με τη γνωστική περιοχή που μελετήσατε και είναι κατάλληλες για «διδασκαλία» στο Νηπιαγωγείο. Απαραίτητη η αιτιολόγηση της πρότασή σας. 4. Να αναφέρετε σύντομα τις δυσκολίες που συναντήσατε στην υλοποίηση όποιου μέρους της εργασίας. 5. Να παραθέσετε στο τέλος της εργασίας τη βιβλιογραφία που χρησιμοποιήσατε. ΠΡΟΣΟΧΗ: 1. Προσπαθήστε για μια κριτική και αιτιολογημένη τοποθέτηση, παρά μια παράθεση δεδομένων. 2. Να επιμεληθείτε την εμφάνιση της γραπτής εργασίας. 3. Βλέπετε οδηγίες «Η δομή της εργασίας». ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η βιβλιογραφία που θα χρειαστείτε υπάρχει σε ειδικό τόμο στη Βιβλιοθήκη της Σχολής. Αναζητήστε την και μελετήστε την ή φωτοτυπήστε την. 23

24 6.1 Ερωτηματολόγιο 6 ης άσκησης. Α) Έχεις πιει ποτέ νερό από τη θάλασσα κατά λάθος καθώς κάνεις βουτιές το καλοκαίρι; Τι γεύση έχει; Έναυσμα: Ένα παραμύθι μας λέει ότι η θάλασσα έγινε τόσο αλμυρή όταν κατά λάθος βούλιαξε σ αυτήν ένα πλοίο που ήταν γεμάτο από αλάτι. Τι έπαθε το αλάτι μόλις έπεσε στη θάλασσα; Έμεινε όπως ήταν, όπως το αγοράζουμε από το μαγαζί; Χάθηκε, Πού πήγε; Πώς το κατάλαβες; Αν το πλοίο ήταν γεμάτο από ζάχαρη και βούλιαζε, τι νομίζεις ότι θα πάθαινε η ζάχαρη; Θα μενε η ίδια όπως πρώτα; Το νερό; Θα χε την ίδια γεύση όπως πρώτα; Β) Υλικά: Συγκεντρώνουμε τα παρακάτω υλικά: ζάχαρη αλεύρι ρύζι χώμα τέσσερα (4) πλαστικά διαφανή ποτήρια με νερό της βρύσης 1 η Ομάδα ερωτήσεων (ζ ά χ α ρη): Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει/εξηγεί τα υλικά στο παιδί και ρωτάει. - Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν προσπαθήσεις να βάλεις ένα κουταλάκι ζάχαρη στο ποτήρι με το νερό και το ανακατέψεις για λίγη ώρα; Θα πάθει τίποτε η ζάχαρη; Το νερό; Το παιδί πρόβλεψη. κάνει τις σκέψεις/παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην Βήμα 2. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα. Ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει: - Τι παρατηρείς; Πού πήγε η ζάχαρη; Πώς το καταλαβαίνουμε; Δεν μπορούμε να το πιούμε γιατί μερικές φορές είναι επικίνδυνο, αλλά αν το κάναμε, τι γεύση νομίζεις ότι θα είχε, - Αν προσθέσω μια κουταλιά ακόμη, τι νομίζεις ότι θα συμβεί; 24

25 - Αν προσθέτω συνέχεια ζάχαρη, τι νομίζεις ότι θα γίνει; Το παιδί πρόβλεψη. κάνει τις σκέψεις/παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην Βήμα 3. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα. 2 η Ομάδα ερωτήσεων (α λ ε ύ ρ ι ): Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει - εξηγεί τα υλικά στο παιδί και ρωτάει. - Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν προσπαθήσεις να βάλεις ένα κουταλάκι αλεύρι στο ποτήρι με το νερό και το ανακατέψεις για λίγη ώρα; Θα πάθει τίποτε το κακάο; Το νερό; Το παιδί πρόβλεψη. κάνει τις σκέψεις/παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην Βήμα 2. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα. Ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει: - Τι παρατηρείς; Πού πήγε το αλεύρι; Πώς το καταλαβαίνουμε; Δεν μπορούμε να το πιούμε γιατί είναι επικίνδυνο, αλλά αν το κάναμε, τι γεύση θα είχε; - Αν προσθέσω μια κουταλιά ακόμη, τι νομίζεις ότι θα συμβεί; Το παιδί πρόβλεψη. κάνει τις σκέψεις/παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην Βήμα 3. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα. 3 η Ομάδα ερωτήσεων (ρύζι): Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει - εξηγεί τα υλικά στο παιδί και ρωτάει. - Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν προσπαθήσεις να βάλεις ένα κουταλάκι ρύζι στο ποτήρι με το νερό και το ανακατέψεις για λίγη ώρα; Θα πάθει τίποτε το ρύζι; Το νερό; 25

26 Βήμα 2. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα. Ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει: - Τι παρατηρείς; Πού πήγε το ρύζι; Πώς το καταλαβαίνουμε; Δεν μπορούμε να το πιούμε γιατί είναι επικίνδυνο, αλλά αν το κάναμε, τι γεύση θα είχε; - Αν προσθέσω μια κουταλιά ακόμη, τι νομίζεις ότι θα συμβεί; Βήμα 3. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα. 4 η Ομάδα ερωτήσεων (χ ώ μ α ): Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει - εξηγεί τα υλικά στο παιδί και ρωτάει. - Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν προσπαθήσεις να βάλεις ένα κουταλάκι χώμα στο ποτήρι με το νερό και το ανακατέψεις για λίγη ώρα; Θα πάθει τίποτε το χώμα; Βήμα 2. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα. Ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει: - Τι παρατηρείς; Πού πήγε το χώμα; Πώς το καταλαβαίνουμε; Δεν μπορούμε να το πιούμε γιατί είναι επικίνδυνο, αλλά αν το κάναμε, τι γεύση θα είχε; - Αν προσθέσω μια κουταλιά ακόμη, τι νομίζεις ότι θα συμβεί; Βήμα 3. Το παιδί υλοποιεί το πείραμα ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει: - Με βάση τα όσα παρατήρησες, μπορείς να μας πεις πού πήγε το κάθε ένα από τα υλικά που χρησιμοποίησες. - Πώς το καταλαβαίνουμε; 26

27 ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 1. Πριν πραγματοποιήσετε την έρευνα, να υλοποιήσετε αρκετές φορές μόνοι σας τα πειράματα ώστε να υπολογίσετε το χρόνο που θα χρειαστείτε σε σχέση με τις ερωτήσεις που θα κάνετε στα παιδιά/νήπια. 2. Κατά τη διεξαγωγή των πειραμάτων να λάβετε ιδιαίτερες προφυλάξεις ώστε τα νήπια μόνο να παρατηρούν και να μην έρχονται σε επαφή με τα υλικά του πειραματισμού. 3. Καταγράφουμε με κάθε λεπτομέρεια (αυτούσιες) όλες τις απαντήσεις και σε όλα τα ερωτήματα, των παιδιών/νηπίων. 27

28 7. Φύλλο εργασίας: Αλλαγή φυσικών καταστάσεων με εξάτμιση ή βρασμό. Οδηγίες: Για το θέμα που της δόθηκε να αναπτύξετε εργασία που να διακρίνεται στα παρακάτω μέρη: 1. Να μελετήσετε την αντίστοιχη γνωστική περιοχή, αλλαγή φυσικής κατάστασης με εξάτμιση ή βρασμό. Να γράψετε σύντομα για τα θέματα αυτά αναφέροντας τις έννοιες, τις αρχές/νόμους και τα φαινόμενα που ανήκουν σ αυτήν την περιοχή. πχ. αλλαγή φυσικής κατάστασης με εξάτμιση βρασμό., κλπ. 2. Επίσης να μελετήσετε τις ιδέες των μαθητευομένων για τα φαινόμενα της γνωστικής περιοχής που μελετάτε. 3. Να πάρετε ατομικές ημιδομημένες συνεντεύξεις από 10 περίπου νήπια με βάση το παρακάτω ερωτηματολόγιο. Η τεχνική των συνεντεύξεων έχει συζητηθεί στο μάθημα. Είναι φανερό ότι θα μελετήστε και θα απαντήστε πρώτα εσείς τα σχετικά ερωτήματα των οποίων τις απαντήσεις θα εντάξετε στην εργασία σας. Επίσης στην εργασία θα περιγράψετε τις συνθήκες έρευνας, τα αποτελέσματα και τη σύγκρισή τους με τη βιβλιογραφία, καθώς και τα συμπεράσματά σας. Η σχετική βιβλιογραφία παρατίθεται στο τέλος των οδηγιών. Να επισυνάψετε υπό μορφή παραρτήματος τις απαντήσεις (κείμενα πίνακες) όλων των νηπίων σε όλα τα ερωτήματα καθώς και τα σχέδιά τους. 4. Να προτείνετε τουλάχιστο δύο (2) δραστηριότητες/πειράματα που σχετίζονται με τη γνωστική περιοχή που μελετήσατε και είναι κατάλληλες για «διδασκαλία» στο Νηπιαγωγείο. Απαραίτητη η αιτιολόγηση της πρότασή σας. 5. Να αναφέρετε σύντομα τις δυσκολίες που συναντήσατε στην υλοποίηση όποιου μέρους της εργασίας. 6. Να παραθέσετε στο τέλος της εργασίας τη βιβλιογραφία που χρησιμοποιήσατε. ΠΡΟΣΟΧΗ: 1. Προσπαθήστε για μια κριτική και αιτιολογημένη τοποθέτηση, παρά μια παράθεση δεδομένων. 2. Να επιμεληθείτε την εμφάνιση της γραπτής εργασίας. 3. Βλέπετε οδηγίες «Η δομή της εργασίας». ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η βιβλιογραφία που θα χρειαστείτε υπάρχει σε ειδικό τόμο στη Βιβλιοθήκη της Σχολής. Αναζητήστε την και μελετήστε την ή φωτοτυπήστε την. 28

29 7.1 Ερωτηματολόγιο 7 ης άσκησης. Υλικά: Συγκεντρώνουμε τα παρακάτω υλικά: ένα (1) ποτήρι με νερό (δοχείο ζέσεως 500 ml), ένα (2) δοχεία ζέσεως 800 ml με λίγο νερό (100 ml), ένα (1) γκαζάκι αναπτήρα, προστατευτικά γυαλιά και γάντια εργαστηρίου. Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει/εξηγεί τα υλικά και τα μέσα στο παιδί και ρωτάει: - Τι θα πάθει το νερό που είναι μέσα στο ποτήρι αν το αφήσω πάνω στο τραπέζι για πολλές μέρες; Θα μείνει το ίδιο, θα γίνει περισσότερο ή θα λιγοστέψει; Γιατί; Πώς το ξέρεις; Το παιδί πρόβλεψη κάνει τις σκέψεις/παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ανάλογα με την απάντηση ζητούμε την αιτιολόγηση. πχ. αν απαντήσει ότι θα γίνει περισσότερο, ρωτάμε «πού βρέθηκε το επιπλέον νερό;» Αντίστοιχα αν πει ότι θα λιγοστέψει, ρωτάμε «πού πήγε το υπόλοιπο νερό;». Βήμα 2. Στη συνέχεια ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει: - Τι θα πάθει το νερό που είναι μέσα στο (δεύτερο) ποτήρι αν το βάλλω για αρκετή ώρα πάνω στο αναμμένο ηλεκτρικό μάτι; Γιατί; Πώς το ξέρεις; Το παιδί πρόβλεψη. κάνει τις σκέψεις/παρατηρήσεις του ώστε να οδηγηθεί στην Βήμα 3. Ο/η φοιτητής/τρια υλοποιεί το πείραμα (μεγάλη προσοχή). Τοποθετούμε το ποτήρι με λίγο νερό (για να βράσει γρήγορα) πάνω στο ηλεκτρικό μάτι. Όταν αρχίσουν να σχηματίζονται φυσαλίδες, ρωτάμε το παιδιά: 29

30 - Τι παρατηρείς; Άλλαξε το νερό, όπως φαίνεται; Τι βλέπεις τώρα που δεν το βλέπαμε πριν; Αν αναφέρει κάτι για τις φυσαλίδες ρωτάμε: - Τι περιέχουν οι φυσαλίδες; - Προς τα πού πάνε οι φυσαλίδες; Βήμα 4. Στη φάση που το νερό έχει βράσει κι έχει φύγει όλο, ρωτάμε: - Πού πήγε το νερό; Το παιδί κάνει τις παρατηρήσεις του ώστε να απαντήσει. ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 1. Πριν πραγματοποιήσετε την έρευνα, να υλοποιήσετε αρκετές φορές μόνοι σας τα πειράματα ώστε να υπολογίσετε το χρόνο που θα χρειαστείτε σε σχέση με τις ερωτήσεις που θα κάνετε στα παιδιά/νήπια. 2. Κατά τη διεξαγωγή των πειραμάτων να λάβετε ιδιαίτερες προφυλάξεις ώστε τα νήπια μόνο να παρατηρούν και να μην έρχονται σε επαφή με τα υλικά του πειραματισμού. 3. Καταγράφουμε με κάθε λεπτομέρεια (αυτούσιες) όλες τις απαντήσεις και σε όλα τα ερωτήματα, των παιδιών/νηπίων. ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα υλικά του έργου τα παραλαμβάνετε από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου με χρέωση και τα επιστρέφετε έγκαιρα στον ίδιο. 30

31 8. Φύλλο εργασίας: Τήξη Πήξη και διατήρηση της ποσότητας. Οδηγίες: Για το θέμα που της δόθηκε να αναπτύξετε εργασία που να διακρίνεται στα παρακάτω μέρη: 1. Να μελετήσετε την αντίστοιχη γνωστική περιοχή, τήξη πήξη και διατήρηση της ποσότητας. Να γράψετε σύντομα για τα θέματα αυτά αναφέροντας τις έννοιες, τις αρχές/νόμους και τα φαινόμενα που ανήκουν σ αυτήν την περιοχή. π.χ. καταστάσεις της ύλης, αλλαγή κατάστασης, τήξη και πήξη, κλπ. 2. Επίσης να μελετήσετε τις ιδέες των μαθητευομένων για τα φαινόμενα της γνωστικής περιοχής που μελετάτε. 3. Να πάρετε ατομικές ημιδομημένες συνεντεύξεις από 10 περίπου νήπια με βάση το παρακάτω ερωτηματολόγιο. Η τεχνική των συνεντεύξεων έχει συζητηθεί στο μάθημα. Είναι φανερό ότι θα μελετήστε και θα απαντήστε πρώτα εσείς τα σχετικά ερωτήματα των οποίων τις απαντήσεις θα εντάξετε στην εργασία σας. Επίσης στην εργασία θα περιγράψετε τις συνθήκες έρευνας, τα αποτελέσματα και τη σύγκρισή τους με τη βιβλιογραφία, καθώς και τα συμπεράσματά σας. Η σχετική βιβλιογραφία παρατίθεται στο τέλος των οδηγιών. Να επισυνάψετε υπό μορφή παραρτήματος τις απαντήσεις (κείμενα πίνακες) όλων των νηπίων σε όλα τα ερωτήματα καθώς και τα σχέδιά τους. 4. Να προτείνετε τουλάχιστο δύο (2) δραστηριότητες/πειράματα που σχετίζονται με τη γνωστική περιοχή που μελετήσατε και είναι κατάλληλες για «διδασκαλία» στο Νηπιαγωγείο. Απαραίτητη η αιτιολόγηση της πρότασή σας. 5. Να αναφέρετε σύντομα τις δυσκολίες που συναντήσατε στην υλοποίηση όποιου μέρους της εργασίας. 6. Να παραθέσετε στο τέλος της εργασίας τη βιβλιογραφία που χρησιμοποιήσατε. ΠΡΟΣΟΧΗ: 1. 1.Προσπαθήστε για μια κριτική και αιτιολογημένη τοποθέτηση, παρά μια παράθεση δεδομένων. 2. Να επιμεληθείτε την εμφάνιση της γραπτής εργασίας. 3. Βλέπετε οδηγίες «Η δομή της εργασίας». ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η βιβλιογραφία που θα χρειαστείτε υπάρχει σε ειδικό τόμο στη Βιβλιοθήκη της Σχολής. Αναζητήστε την και μελετήστε την ή φωτοτυπήστε την. 31

32 8.1 Ερωτηματολόγιο 8 ης άσκησης. Υλικά : Συγκεντρώνουμε τα παρακάτω υλικά: ένα (1) * πλαστικό ποτηράκι (μικρό), ένα (1) παγάκι (από καλούπι μικρού πλαστικού ποτηριού), ένας (1) ζυγός με τάσια (πλαστικός νηπ/γείου). * Τα πλαστικά ποτηράκια χρησιμοποιούνται σκόπιμα ως μεζούρες σταθερών μεγεθών στα έργα (αντίστοιχα ως νερό ή πάγος). Ερωτήσεις: ΦΑΣΗ Α Βήμα 1. Ο/η Φοιτητής/τρια παρουσιάζει ένα (1) πλαστικό ποτηράκι (μικρό) με νερό ως τη μέση. Ο/η Φοιτητής/τρια καλεί το παιδί να προβλέψει: - Τι θα γίνει το νερό που μόλις ρίξαμε στο πλαστικό ποτηράκι, αν αυτό το βάλουμε στην κατάψυξη και το αφήσουμε για αρκετή ώρα; Επεξεργαζόμαστε την απάντηση ώστε να γίνει σαφές ότι το νερό θα πήξει και θα γίνει πάγος. Στη συνέχεια ρωτάμε: - Το νερό που βάλαμε αρχικά (δείχνουμε το 2 ο όμοιο ποτηράκι) με τον πάγο στον οποίο μετατράπηκε το νερό που βάλαμε στην κατάψυξη (βγάζουμε τον έτοιμο πάγο από την κατάψυξη) έχουν το ίδιο βάρος ή διαφορετικό; - Ποιο είναι πιο βαρύ και γιατί; - Έχεις κάποιο τρόπο να το ελέγξεις; Παίρνουμε την όποια απάντηση και εξηγούμε ότι ο έλεγχος γίνεται με ζυγό. Βήμα 2. Τοποθετούμε τα ποτηράκια με νερό και πάγο στα δυο τάσια, βλέπουμε την ισορροπία και καλούμε το παιδί να την αναγνωρίσει. - Τι παρατηρείς; Έχουν το ίδιο βάρος ή διαφορετικό; - Πως το κατάλαβες; 32

33 ΦΑΣΗ Β Επαναλαμβάνουμε τα ίδια ακριβώς βήματα (ΦΑΣΗ Α ), αλλά ξεκινάμε πρώτα από το παγάκι. Βήμα 1. Δείχνουμε στο παιδί ένα παγάκι και ρωτάμε: - Τι θα γίνει αν αυτό το παγάκι το αφήσουμε σ ένα πιάτο πάνω στο τραπέζι; - Θα έχει το ίδιο βάρος του με αυτό του νερού; (Βήμα 2. κτλ ως τον έλεγχο). ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 1. Πριν πραγματοποιήσετε την έρευνα, να υλοποιήσετε αρκετές φορές μόνοι σας τα πειράματα ώστε να υπολογίσετε το χρόνο που θα χρειαστείτε σε σχέση με τις ερωτήσεις που θα κάνετε στα παιδιά/νήπια. 2. Κατά τη διεξαγωγή των πειραμάτων να λάβετε ιδιαίτερες προφυλάξεις ώστε τα νήπια μόνο να παρατηρούν και να μην έρχονται σε επαφή με τα υλικά του πειραματισμού. 3. Καταγράφουμε με κάθε λεπτομέρεια (αυτούσιες) όλες τις απαντήσεις και σε όλα τα ερωτήματα, των παιδιών/νηπίων. ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα υλικά του έργου τα παραλαμβάνετε από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου με χρέωση και τα επιστρέφετε έγκαιρα στον ίδιο. 33

34 9. Φύλλο εργασίας: Η έννοια της πυκνότητας. Οδηγίες: Για το θέμα που της δόθηκε να αναπτύξετε εργασία που να διακρίνεται στα παρακάτω μέρη: 1. Να μελετήσετε την αντίστοιχη γνωστική περιοχή, διάλυμα και διαλυτότητα. Να γράψετε σύντομα για τα θέματα αυτά αναφέροντας τις έννοιες, τις αρχές/νόμους και τα φαινόμενα που ανήκουν σ αυτήν την περιοχή. π.χ. μάζα, βάρος, όγκος, πυκνότητα (ορισμός, τύπος, πυκνότητα υλικών..), ο ρόλος της πυκνότητας στην πλεύση στερεού σε υγρό (ενδεικτικά). Επίσης να μελετήσετε τις ιδέες των μαθητευομένων για τα φαινόμενα της γνωστικής περιοχής που μελετάτε. 2. Να πάρετε ατομικές ημιδομημένες συνεντεύξεις από 10 περίπου νήπια με βάση το παρακάτω ερωτηματολόγιο. Η τεχνική των συνεντεύξεων έχει συζητηθεί στο μάθημα. Είναι φανερό ότι θα μελετήστε και θα απαντήστε πρώτα εσείς τα σχετικά ερωτήματα των οποίων τις απαντήσεις θα εντάξετε στην εργασία σας. Επίσης στην εργασία θα περιγράψετε τις συνθήκες έρευνας, τα αποτελέσματα και τη σύγκρισή τους με τη βιβλιογραφία, καθώς και τα συμπεράσματά σας. Η σχετική βιβλιογραφία παρατίθεται στο τέλος των οδηγιών. Να επισυνάψετε υπό μορφή παραρτήματος τις απαντήσεις (κείμενα πίνακες) όλων των νηπίων σε όλα τα ερωτήματα καθώς και τα σχέδιά τους. 3. Να προτείνετε τουλάχιστο δύο (2) δραστηριότητες / πειράματα που σχετίζονται με τη γνωστική περιοχή που μελετήσατε και είναι κατάλληλες για «διδασκαλία» στο Νηπιαγωγείο. Απαραίτητη η αιτιολόγηση της πρότασή σας. 4. Να αναφέρετε σύντομα τις δυσκολίες που συναντήσατε στην υλοποίηση όποιου μέρους της εργασίας. 5. Να παραθέσετε στο τέλος της εργασίας τη βιβλιογραφία που χρησιμοποιήσατε. ΠΡΟΣΟΧΗ: 1. Προσπαθήστε για μια κριτική και αιτιολογημένη τοποθέτηση, παρά μια παράθεση δεδομένων. 2. Να επιμεληθείτε την εμφάνιση της γραπτής εργασίας. 3. Βλέπετε οδηγίες «Η δομή της εργασίας». ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η βιβλιογραφία που θα χρειαστείτε υπάρχει σε ειδικό τόμο στη Βιβλιοθήκη της Σχολής. Αναζητήστε την και μελετήστε την ή φωτοτυπήστε την. 34

35 9.1 Ερωτηματολόγιο 9 ης άσκησης. Υλικά: Συγκεντρώνουμε τα παρακάτω υλικά: 1 η ομάδα υλικών: Τρία (3) συμπαγή γεωμετρικά στερεά (κύβοι), από μόλυβδο, από μάρμαρο, κι από φελιζόλ, που έχουν τον ίδιο όγκο. 2 η ομάδα υλικών: Τρία (3) συμπαγή γεωμετρικά στερεά (κύβοι διαφορετικού όγκου), από μόλυβδο, από μάρμαρο κι από φενιζόλ, που έχουν τον ίδιο βάρος. Ένας (1) ζυγός με τάσια (πλαστικός νηπ/γείου). ΦΑΣΗ Α Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει στο παιδί τα υλικά της 1 ης ομάδας ώστε να γίνει η αναγνώρισή τους χρηστικά και κατά περίπτωση (αν χρειαστεί) εξηγεί για το κάθε υλικό. Βήμα 2. Ζητάει κατόπιν από το παιδί να εστιάσει την προσοχή του, ώστε να παρατηρήσει τα αντικείμενα και να εκτιμήσει το μέγεθός τους (δεν αναμένουμε να μας πει ότι έχουν τον ίδιο όγκο ). Έτσι ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει: - Βλέπεις ότι, εδώ έχουμε αυτά τα τρία σώματα. Ποιο πιστεύεις ότι είναι πιο μεγάλο; - Ποιο απ αυτά πιστεύεις ότι είναι πιο βαρύ; Βήμα 3. 1 ο Πείραμα: Δίνει κατόπιν στο παιδί να κρατήσει «χαλαρά» τα αντικείμενα (ένα ανά παλάμη) στην παλάμη του και να εκτιμήσει εκ περιτροπής, το βάρος των σωμάτων. Το παιδί κάνει τις εκτιμήσεις του. - Αφού διαπίστωσες ότι και τα τρία (3) κυβάκια (σώματα) πιάνουν τον ίδιο χώρο, γιατί αυτό εδώ είναι πιο βαρύ απ αυτό; - Ο/η φοιτητής/τρια υποδεικνύει το ζευγάρι της πλέον διακριτής διαφοράς βάρους (μόλυβδος φελιζόλ) ΦΑΣΗ Β Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει στο παιδί τα υλικά της 2 ης ομάδας ώστε να γίνει η αναγνώρισή τους. - Αυτά τα υλικά εδώ τα γνωρίζεις; Έχουν κάποια σχέση με τα προηγούμενα; Ο/η φοιτητής/τρια καλεί το παιδί να εκτιμήσει: - Ποιο απ αυτά πιάνει πιο πολύ χώρο; Ο/η φοιτητής/τρια καλεί το παιδί να προβλέψει: - Ποιο πιστεύεις ότι είναι πιο βαρύ; 35

36 Για τον έλεγχο των υποθέσεων/προβλέψεων ο/η φοιτητής/τρια προτείνει τη χρήση ζυγού (εισάγει στη διαδικασία τον ζυγό). Βήμα 2. 2 ο Πείραμα: Ο/η φοιτητής/τρια προτρέπει το παιδί να αυτενεργήσει στη διαδικασία του ελέγχου: - Για να δούμε αν προβλέψατε σωστά. Βάζει ανά δύο τα υλικά στα δυο τάσια του ζυγού και τα συγκρίνει. - Τι παρατηρείτε έχουν ίδιο βάρος ή διαφορετικό; Βήμα 3. Στη συνέχεια ο/η φοιτητής/τρια καλεί το παιδί να διατυπώσει το συμπέρασμά του και ρωτάει: (στο βαθμό που μπορεί να επιτευχθεί δεν λέμε την απάντηση στην ερώτησή μας ώστε να αναγκάζεται το παιδί να συμφωνήσει μαζί μας χωρίς να κατανοεί). - Με βάση τα πειράματα που μόλις κάναμε τι νομίζεις; Για το 1 ο Πείραμα: α) Όσο πιο μεγάλο είναι ένα σώμα, δηλ. όσο πιο πολύ χώρο πιάνει μπορούμε να πούμε τόσο πιο βαρύ είναι; ή όχι; (από ένα άλλο ίδιου ογκου). β) Από τι νομίζεις ότι εξαρτάται, το «πόσο βαρύ» μπορεί να είναι ένα σώμα; (από ένα άλλο όμοιο). γ) Μήπως εξαρτάται από το υλικό, (απ την ουσία) που είναι φτιαγμένο; - Δώσε μου ένα παράδειγμα. Για το 2 ο Πείραμα α) Όσο πιο βαρύ είναι ένα σώμα, νομίζεις τόσο πιο μεγάλο περισσότερο χώρο πιάνει; ή όχι; (από ένα άλλο, ίσου βάρους). β) Από τι νομίζεις ότι εξαρτάται το «πόσο βαρύ» είναι; γ) Μήπως εξαρτάται από το υλικό; - Δώσε μου ένα παράδειγμα. ΟΜΑΔΕΣ ΥΛΙΚΩΝ (ενδεικτικά): 36

37 ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 1. Πριν πραγματοποιήσετε την έρευνα, να υλοποιήσετε αρκετές φορές μόνοι σας τα πειράματα ώστε να υπολογίσετε το χρόνο που θα χρειαστείτε σε σχέση με τις ερωτήσεις που θα κάνετε στα παιδιά/νήπια. 2. Καταγράφουμε με κάθε λεπτομέρεια (αυτούσιες) όλες τις απαντήσεις και σε όλα τα ερωτήματα, των παιδιών/νηπίων. ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα υλικά του έργου τα παραλαμβάνετε από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου με χρέωση και τα επιστρέφετε έγκαιρα στον ίδιο. 37

38 10. Φύλλο εργασίας: Παραγωγή και διάδοση του ήχου. Οδηγίες: Για το θέμα που της δόθηκε να αναπτύξετε εργασία που να διακρίνεται στα παρακάτω μέρη: 1. Να μελετήσετε την αντίστοιχη γνωστική περιοχή, παραγωγή και διάδοση του ήχου. Να γράψετε σύντομα για τα θέματα αυτά αναφέροντας τις έννοιες, τις αρχές/ νόμους και τα φαινόμενα που ανήκουν σ αυτήν την περιοχή. π.χ. ήχος και τα ηχητικά κύματα, προέλευση και φύση ήχου, μέσα παραγωγής και διάδοσής του, χαρακτηριστικά του ήχου, κλπ. 2. Επίσης να μελετήσετε τις ιδέες των μαθητευομένων για τα φαινόμενα της γνωστικής περιοχής που μελετάτε. 3. Να πάρετε ατομικές ημιδομημένες συνεντεύξεις από 10 περίπου νήπια με βάση το παρακάτω ερωτηματολόγιο. Η τεχνική των συνεντεύξεων έχει συζητηθεί στο μάθημα. Είναι φανερό ότι θα μελετήστε και θα απαντήστε πρώτα εσείς τα σχετικά ερωτήματα των οποίων τις απαντήσεις θα εντάξετε στην εργασία σας. Επίσης στην εργασία θα περιγράψετε τις συνθήκες έρευνας, τα αποτελέσματα και τη σύγκρισή τους με τη βιβλιογραφία, καθώς και τα συμπεράσματά σας. Η σχετική βιβλιογραφία παρατίθεται στο τέλος των οδηγιών. Να επισυνάψετε υπό μορφή παραρτήματος τις απαντήσεις (κείμενα πίνακες) όλων των νηπίων σε όλα τα ερωτήματα καθώς και τα σχέδιά τους. 4. Να προτείνετε τουλάχιστο δύο (2) δραστηριότητες/πειράματα που σχετίζονται με τη γνωστική περιοχή που μελετήσατε και είναι κατάλληλες για «διδασκαλία» στο Νηπιαγωγείο. Απαραίτητη η αιτιολόγηση της πρότασή σας. 5. Να αναφέρετε σύντομα τις δυσκολίες που συναντήσατε στην υλοποίηση όποιου μέρους της εργασίας. 6. Να παραθέσετε στο τέλος της εργασίας τη βιβλιογραφία που χρησιμοποιήσατε. ΠΡΟΣΟΧΗ: 1. Προσπαθήστε για μια κριτική και αιτιολογημένη τοποθέτηση, παρά μια παράθεση δεδομένων. 2. Να επιμεληθείτε την εμφάνιση της γραπτής εργασίας. 3. Βλέπετε οδηγίες «Η δομή της εργασίας». ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η βιβλιογραφία που θα χρειαστείτε υπάρχει σε ειδικό τόμο στη Βιβλιοθήκη της Σχολής. Αναζητήστε την και μελετήστε την ή φωτοτυπήστε την. 38

39 10.1 Ερωτηματολόγιο 10 ης άσκησης. Υλικά: Συγκεντρώνουμε τα παρακάτω υλικά: δυο (2) πέτρες (όχι σαθρές), μια (1) χορδή μουσικού οργάνου (αυτοσχέδια τεντωμένη σε ξύλινο πήχη) ή κάποιο έγχορδο μουσικό όργανο, ένας (1) χάρακα 40 εκατοστών. Βήμα 1. Ο/η φοιτητής/τρια παρουσιάζει και εξηγεί τα υλικά στο παιδί, τις 2 πέτρες, το χάρακα και τον πήχη με την τεντωμένη χορδή. Ζητάει κατόπιν απ το παιδί να εστιάσει την προσοχή του στα αντικείμενα αυτά και στις ενέργειες που θα ακολουθήσουν: Ο/η φοιτητής/τρια υλοποιεί το πείραμα: χτυπάει τις πέτρες μεταξύ τους δυο τρεις φορές μετά, κρατάει στερεωμένο το ένα άκρο του χάρακά, ενώ απομακρύνει το άλλο άκρο από τη θέση ισορροπίας, ώστε να ταλαντώνεται και να παράγει ήχο και τον ταλαντώνει με το άλλο χέρι δυο τρεις φορές, ενώ αμέσως μετά, χτυπάει τη χορδή επίσης δυο τρεις φορές. Βήμα 2. Ολοκληρώνοντας την επίδειξη επισημαίνει με έμφαση στο παιδί: «- Παράχθηκε/βγήκε ένας ήχος!!! (δεν χρησιμοποιούμε το ρήμα ακούω )» ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο/η φοιτητής/τρια μπορεί να επαναλάβει την παραγωγή των ήχων για καλύτερη κατανόηση (αν υπάρχει λόγος) της παραπάνω φάσης ή για τη διατήρηση του αισθήματος/ακούσματος στην επόμενη φάση. Βήμα 3. Ο/η φοιτητής/τρια επισημαίνει με έμφαση στο παιδί: - Μόλις τώρα ήρθε/είχαμε/δεχτήκαμε έναν ήχο! - Πως τον αντιλήφθηκες αυτόν τον ήχο; ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Αν το παιδί δεν απαντήσει/αναφέρει το αυτί, τότε εισάγει, θα το πει ο/η φοιτητής/τρια. θα το - Πως παράγεται αυτός ο ήχος απ την πέτρα, απ το χάρακα κι απ τη χορδή; 39

40 Βήμα 4. Ο/η φοιτητής/τρια ρωτάει: - Πως νομίζεις ότι έρχεται/φτάνει αυτός ο ήχος στο αυτί μας, απ την πέτρα, απ το χάρακα κι απ τη χορδή; ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Αν το παιδί δεν απαντήσει/αναφέρει τον αέρα, τότε φοιτητής/τρια ρωτάει: ο/η - Νομίζεις πως ο αέρας παίζει κάποιο ρόλο; ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 1. Πριν πραγματοποιήσετε την έρευνα, να υλοποιήσετε αρκετές φορές μόνοι σας τα πειράματα ώστε να υπολογίσετε το χρόνο που θα χρειαστείτε σε σχέση με τις ερωτήσεις που θα κάνετε στα παιδιά/νήπια. 2. Κατά τη διεξαγωγή των πειραμάτων να λάβετε ιδιαίτερες προφυλάξεις ώστε τα νήπια μόνο να παρατηρούν και να μην έρχονται σε επαφή με τα υλικά του πειραματισμού. 3. Καταγράφουμε με κάθε λεπτομέρεια (αυτούσιες) όλες τις απαντήσεις και σε όλα τα ερωτήματα, των παιδιών/νηπίων. ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα υλικά του έργου τα παραλαμβάνετε από τον υπεύθυνο του εργαστηρίου με χρέωση και τα επιστρέφετε έγκαιρα στον ίδιο. 40

41 11. Η δομή της εργασίας. ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΔΕΣΙΜΟ: Στο εξώφυλλο θα αναγράφονται με την εξής σειρά τα παρακάτω στοιχεία: - παν/μιο, σχολή, τμήμα - μάθημα - διδάσκων - τίτλος εργασίας - στοιχεία μελών ομάδας εργασίας - υπεύθυνος εργασίας τόπος και, χρονολογία. Το σύγγραμμα (εργασία) μπορεί να είναι δεμένο σε τύπο σπιράλ, ή θερμοκόλληση. ΣΩΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η περίληψη της εργασίας θα είναι ένα κείμενο μέχρι (20) είκοσι γραμμές, που θα συμπυκνώνει τη διαδικασία της έρευνας και την ουσία των ευρημάτων - συμπερασμάτων. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τίτλοι ενοτήτων/υποενοτήτων αριθμοί σελίδων (να τηρούνται ακριβώς). Η εισαγωγή θα είναι ένα κείμενο (20) είκοσι γραμμές περίπου σε δυο υποενότητες όπου αντίστοιχα θα διατυπώνονται: οι στόχοι της εργασίας με σαφήνεια (γιατί το κάνουμε αυτό) & η μέθοδος της εργασίας ως εργαλείο και διαδικασία (με ποιο τρόπο). Ι. ΟΙ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΩΝ ΦΕ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ (Βιβλιοθήκη Σχολής: Βοήθημα εργασίας Φ.Ε., Π. Καριώτογλου Κ. Σουλτάνης). Ι.1 Έννοιες ΦΕ (η γνωστική περιοχή ως θεωρία): μια σύντομη αναφορά στις έννοιες, τις αρχές/ νόμους και τα φαινόμενα που διέπουν τη γνωστική στην περιοχή που μελετάτε. (ενδεικτική έκταση κειμένου 2 σελίδες). Ι.2 Αναπαραστάσεις ( οι ιδέες των μαθητευομένων): ΙΙ. Η ΕΡΕΥΝΑ: μια σύντομη επισκόπηση της βιβλιογραφίας που αφορά στις αναπαραστάσεις τη γνωστική στην περιοχή που μελετάτε. (τουλάχιστον 1 σελίδα). ΙΙ.1 Ερωτήματα και Επιστημονικές απαντήσεις (προηγουμένως απαντάτε εσείς ένα προς ένα τα ερωτήματα σύμφωνα με την επιστήμη επιστημονική άποψη πριν τα θέσετε στα νήπια και τα εντάσσετε στο σώμα της εργασίας ΙΙ.1). ΙΙ.2 Δείγμα έρευνας (ορίζετε και περιγράφετε το δείγμα σας Πόλη, Νηπ/γειο, ηλικια, κ.τ.λ.) 41

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 9: Οι ιδέες των μαθητών για Άνωση, Πλεύση/Βύθιση, Πίεση Καθηγητής: Καριώτογλου Πέτρος

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΩΣΗ ΠΛΕΥΣΗ - ΒΥΘΙΣΗ»

«ΑΝΩΣΗ ΠΛΕΥΣΗ - ΒΥΘΙΣΗ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2 ΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΑΝΩΣΗ ΠΛΕΥΣΗ - ΒΥΘΙΣΗ» 1. ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΩΣΗ 2. ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΛΕΥΣΗ ΒΥΘΙΣΗ 2.1. Η επίδραση του βάρους. 2.2. Η επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 8: Άνωση, Πλεύση/Βύθιση, Πίεση. Καθηγητής: Καριώτογλου Πέτρος (pkariotog@uowm.gr) Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 7: Οι ιδέες των μαθητευομένων για την ατομική δομή της ύλης Καθηγητής: Καριώτογλου Πέτρος

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 5: Οι ιδέες των μαθητευομένων για τις Φυσικές Καταστάσεις της Ύλης και τις αλλαγές τους

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο

Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Παίζοντας με το νερό Ραβάνης Κωνσταντίνος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι.

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι. ΑΝΩΣΗ Πείραμα 1: Το αυγό που κολυμπάει. Τι χρειάζεσαι: ένα βρασμένο αυγό, ένα πλατύ ποτήρι ή ένα πλαστικό μπουκάλι, ένα μαχαίρι, νερό, αλάτι, ένα κουταλάκι. Τι θα κάνεις: Αν δεν είναι εύκολο να έχεις ένα

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο

Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Η διάδοση της θερμότητας στα στερεά: οι καλοί και οι κακοί αγωγοί της θερμότητας Ραβάνης Κωνσταντίνος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο

Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Ενότητα 10: Τα φαινόμενα της τήξης και της πήξης Ραβάνης Κωνσταντίνος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ Πώς θα μετρήσουμε την επιφάνεια ενός θρανίου, ενός φύλλου, ή του πουκάμισου που φοράμε; Την έννοια της «επιφάνειας» τη συναντάμε στα αντικείμενα της καθημερινότητάς

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 1: Αναπαραστάσεις ΕΦΕΙΑ Καθηγητής: Καριώτογλου Πέτρος (pkariotog@uowm.gr) Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΛΑΤΣΟΣ ΠΕ04 ΦΥΣΙΚΟΣ Msc

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΛΑΤΣΟΣ ΠΕ04 ΦΥΣΙΚΟΣ Msc 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ 1 1 ο φύλλο αξιολόγησης 1. Κάντε τη διάκριση μεταξύ δύναμης και πίεσης. 2. Γιατί οι δεξαμενές που τροφοδοτούν με νερό τους οικισμούς βρίσκονται ψηλά; 3. Ποια σχέση έχει ο όγκος ενός

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 2: Οι Φυσικές καταστάσεις της ύλης και οι αλλαγές τους. Καθηγητής: Καριώτογλου Πέτρος

Διαβάστε περισσότερα

17. Η έννοια του μορίου σε στερεά και υγρά 18. Αεικίνητα μόρια 19. Τα μόρια στα αέρια

17. Η έννοια του μορίου σε στερεά και υγρά 18. Αεικίνητα μόρια 19. Τα μόρια στα αέρια 18 Αεικίνητα μόρια 19 Τα μόρια στα αέρια 129 Μάθημα 17 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΜΟΡΙΟΥ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΙ ΥΓΡΑ Τα μόρια είναι απίστευτα μικρά, αόρατα και ανάμεσά τους υπάρχει κενός χώρος Σε προηγούμενες ενότητες, ασχοληθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη B Εργαστηριακές ασκήσεις χημείας στις ιδιότητες των διαλυμάτων

Τάξη B Εργαστηριακές ασκήσεις χημείας στις ιδιότητες των διαλυμάτων Τάξη B Εργαστηριακές ασκήσεις χημείας στις ιδιότητες των διαλυμάτων Β.Βελεχέρης ΕΚΦΕ Δωδεκανήσου Γυμνάσιο Ιαλυσού ΣΤΑΔΙΟ Ι Εισαγωγή - Υπολογισμοί Τάξη Β Εργαστηριακές ασκήσεις χημείας στα διαλύματα Οι

Διαβάστε περισσότερα

19ο Μάθημα ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

19ο Μάθημα ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ 19ο Μάθημα ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Μια σπουδαία ικανότητα του νερού, η διαλυτική Ξέρουμε ότι το νερό κάνει έναν κύκλο στη φύση. Εξατμίζεται, γίνεται σύννεφο και πέφτει στη γη ως βροχή. Ένα μεγάλο μέρος από το βρόχινο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες: Όγκος σώματος - Ογκομετρικός κύλινδρος

Βασικές έννοιες: Όγκος σώματος - Ογκομετρικός κύλινδρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 2 Ονομ/μο:.. Τμήμα: Βασικές έννοιες: Όγκος σώματος - Ογκομετρικός κύλινδρος Παρατηρώ - Πληροφορούμαι - Γνωρίζω Σε αυτή την άσκηση θα ασχοληθούμε με τη μέτρηση του όγκου υγρών και στερεών

Διαβάστε περισσότερα

Η διάδοση της θερμότητας στα στερεά: οι καλοί και οι κακοί αγωγοί της θερμότητας Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο

Η διάδοση της θερμότητας στα στερεά: οι καλοί και οι κακοί αγωγοί της θερμότητας Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Η διάδοση της θερμότητας στα στερεά: οι καλοί και οι κακοί αγωγοί της θερμότητας Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Μάθημα επιλογής ΣΤ Εξαμήνου Διδάσκων: Κ. Ραβάνης Το διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η αρχή διατήρησης της ύλης

Η αρχή διατήρησης της ύλης To νερό Η αρχή διατήρησης της ύλης Η ΥΛΗ ΔΙΑΤΗΡΕΙΤΑΙ: Η συνολική μάζα των διαφορετικών υλικών που παίρνουν μέρος σε φυσικές ή χημικές μεταβολές διατηρείται πάντοτε σταθερή. Τα παιδιά θεωρούν ότι υλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ 144 ΦΕ1: ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Ο ΗΧΟΣ Παρατήρησε τις εικόνες. Πώς παράγεται ο ήχος; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Πείραμα Στήριξε με το χέρι σου στην άκρη του θρανίου

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 12: Ο ήχος, τα ηχητικά φαινόμενα και οι σχετικές ιδέες των μαθητών

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 12: Ο ήχος, τα ηχητικά φαινόμενα και οι σχετικές ιδέες των μαθητών Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 12: Ο ήχος, τα ηχητικά φαινόμενα και οι σχετικές ιδέες των μαθητών Καθηγητής: Καριώτογλου

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 3: Οι ιδέες των μαθητευομένων και τα χαρακτηριστικά τους. Καθηγητής: Καριώτογλου Πέτρος

Διαβάστε περισσότερα

Η διάδοση της θερμότητας στα στερεά: οι καλοί και οι κακοί αγωγοί της θερμότητας

Η διάδοση της θερμότητας στα στερεά: οι καλοί και οι κακοί αγωγοί της θερμότητας Η διάδοση της θερμότητας στα στερεά: οι καλοί και οι κακοί αγωγοί της θερμότητας Το διδακτικό αντικείμενο Η επίδραση της παροχής θερμότητας στα διάφορα υλικά μπορεί να έχει διαφορετικά αποτελέσματα. Για

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΣ ΑΕΡΑΣ»

«Ο ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΣ ΑΕΡΑΣ» 1 ο Εργαστήριο Ο Ατμοσφαιρικός Αέρας ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «Ο ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΣ ΑΕΡΑΣ» 1. Η ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ Η ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΑ 1.1. ΠΟΥ ΥΠΑΡΧΕΙ Ο ΑΕΡΑΣ. 1.2. Ο ΑΕΡΑΣ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΟΞΥΓΟΝΟ. 2. ΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...Τμήμα:... Αρ...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...Τμήμα:... Αρ... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 9 / 6 / 2015 ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες (Φυσική / Χημεία) ΒΑΘΜΟΣ: Αριθμητικώς:....

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 11: Οι ιδέες των μαθητών για θερμότητα και θερμικά φαινόμενα Καθηγητής: Καριώτογλου Πέτρος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4. ΟΥΣΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕΙΓΜΑΤΑ Δύο η περισσότερες ουσίες μαζί φτιάχνουν ένα μείγμα

Μάθημα 4. ΟΥΣΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕΙΓΜΑΤΑ Δύο η περισσότερες ουσίες μαζί φτιάχνουν ένα μείγμα Μάθημα 4 ΟΥΣΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕΙΓΜΑΤΑ Δύο η περισσότερες ουσίες μαζί φτιάχνουν ένα μείγμα Στο προηγούμενο μάθημα διαπιστώσαμε πειραματικά ότι το χώμα είναι ένα μείγμα. Στο μάθημα αυτό θα μελετήσουμε περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή

ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ. Σχεδιασμός - Περιγραφή ΕΚΦΕ Α Αν. Αττικής - Υπεύθυνος Κ. Παπαμιχάλης Εργαστηριακές ασκήσεις Φυσικής Β ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΜΒΑΔΟΥ Η εικόνα έχει ληφθεί από τον ιστότοπο: http://www.vbhelper.co/vbgptoc.ht Πώς θα μετρήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα.

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 3+ ( * ) Μετρήσεις Μάζας Τα Διαγράμματα ( * ) + επιπλέον πληροφορίες, ιδέες και προτάσεις προαιρετικών πειραματικών δραστηριοτήτων, ερωτήσεις... Στην αρχαιότητα πίστευαν ότι

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

Τα φαινόμενα της τήξης και της πήξης Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο

Τα φαινόμενα της τήξης και της πήξης Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Τα φαινόμενα της τήξης και της πήξης Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Μάθημα επιλογής ΣΤ Εξαμήνου Διδάσκων: Κ. Ραβάνης Το διδακτικό αντικείμενο (1/3) Τήξη: η μετάβαση ενός υλικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Β ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ

ΜΕΡΟΣ Β ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ 941205 ΜΕΡΟΣ Β ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ 2 Εισαγωγή Ευχαριστούμε που χρησιμοποιείτε την ενότητα για την έρευνα της πυκνότητας. Ελπίζουμε πως το πακέτο και τα βιβλία εργασίας θα σας ικανοποιήσουν. Αν έχετε οποιεσδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ IOYNIOY 2015 ΜΑΘΗΜΑ: Φυσική ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:05/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ:... /65 ΦΥΣΙΚΑ:.. /100 ΦΥΣΙΚΑ: /20 ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ: ΤΑΞΗ: Β Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΕΥΧΟΣ 2 (ΕΝΟΤΗΤΕΣ: ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΡΙΒΗ - ΠΙΕΣΗ ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ) ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΚΟΥΜΙΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α: ΔΥΝΑΜΕΙΣ - ΤΡΙΒΗ ΠΕΙΡΑΜΑ 1: Νομός του Hooke Υλικά: Ορθοστάτη και σφιγκτήρα,

Διαβάστε περισσότερα

Πειράματα Φυσικών Επιστημών (Ε Δημοτικού) Θερμότητα θερμοκρασία. Ηλεκτρισμός

Πειράματα Φυσικών Επιστημών (Ε Δημοτικού) Θερμότητα θερμοκρασία. Ηλεκτρισμός Θερμότητα θερμοκρασία Ηλεκτρισμός 1 1. Η αφή μας ξεγελά Συχνά εκτιμάμε τη θερμοκρασία ενός σώματος με τις αισθήσεις μας. Είναι όμως η εντύπωση που σχηματίζουμε πάντα ορθή; Υλικά Ένα κομμάτι ξύλο, ένα κομμάτι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ indb 69 25/2/2013 3:34:20 μμ

ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ indb 69 25/2/2013 3:34:20 μμ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ 10-0133.indb 69 25/2/2013 3:34:20 μμ 70 ΦΕ1: ΤΟ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΟ Πολλές φορές εκτιμάμε τη θερμοκρασία με τις αισθήσεις μας. Ακουμπάμε κάποιον στο μέτωπο, για να καταλάβουμε αν έχει πυρετό. Πλησιάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 4: Ανάδειξη των ι.μ. Μεθοδολογία Workshop.

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 4: Ανάδειξη των ι.μ. Μεθοδολογία Workshop. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 4: Ανάδειξη των ι.μ. Μεθοδολογία Workshop. Καθηγητής: Καριώτογλου Πέτρος (pkariotog@uowm.gr)

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Θέμα 1ο Δύο μαθητές βυθίζουν για λίγο το χέρι τους στο νερό των δοχείων Α και Β, ο ένας στο Α και ο άλλος στο

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο»

Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο» Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο» Οήχος«ταξιδεύει» με κύματα. Μπορούμε να αναπαραστήσουμε τα πυκνώματα και τα αραιώματα των κυμάτων με ένα πλαστικό παιχνίδιελατήριο

Διαβάστε περισσότερα

Τα φαινόμενα της τήξης και της πήξης

Τα φαινόμενα της τήξης και της πήξης Τα φαινόμενα της τήξης και της πήξης Το διδακτικό αντικείμενο Τήξη ονομάζουμε τη μετάβαση ενός υλικού από τη στερεά στην υγρή φάση και πήξη την αντίστροφη μετάβαση από την υγρή στη στερεά κατάσταση. Στη

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Βασικές Έννοιες Φυσικής. Ενότητα: Υγρά. Διδάσκων: Καθηγητής Κ. Κώτσης. Τμήμα: Παιδαγωγικό, Δημοτικής Εκπαίδευσης

Τίτλος Μαθήματος: Βασικές Έννοιες Φυσικής. Ενότητα: Υγρά. Διδάσκων: Καθηγητής Κ. Κώτσης. Τμήμα: Παιδαγωγικό, Δημοτικής Εκπαίδευσης Τίτλος Μαθήματος: Βασικές Έννοιες Φυσικής Ενότητα: Υγρά Διδάσκων: Καθηγητής Κ. Κώτσης Τμήμα: Παιδαγωγικό, Δημοτικής Εκπαίδευσης 8. Υγρά Αντίθετα με τα στερεά, τα μόρια στην υγρή κατάσταση δεν περιορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Διδακτική Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Διδακτική Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα: Δραστηριότητες της ενότητας 1.4 Καλογιαννάκης Μιχάλης Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ Στόχοι των δραστηριοτήτων. Οι μαθητές θα πρέπει να είναι σε θέση να: αναφέρουν διάφορους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αυξήσουμε τη θερμοκρασία διαπιστώσουν πειραματικά ότι

Διαβάστε περισσότερα

EÓfiÙËÙ EPMOKPA IA KAI EPMOTHTA

EÓfiÙËÙ EPMOKPA IA KAI EPMOTHTA EÓfiÙËÙ 14. ÂÚÌÔÎÚ Û Î È ıâúìfiùëù 15. ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ ÁÈ ÙË ıâúìfiùëù : H ıâúìèî ÈÛÔÚÚÔapple 16. È ÛÙÔÏ Î È Û ÛÙÔÏ ÛÙÂÚÂÒÓ ÛˆÌ ÙˆÓ 17. È ÛÙÔÏ Î È Û ÛÙÔÏ ÙˆÓ ÁÚÒÓ - ÂÚÌfiÌÂÙÚ EPMOKPA IA KAI EPMOTHTA 14ο Μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

25ο Μάθημα ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

25ο Μάθημα ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ 25ο Μάθημα ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ Ένα παιχνίδι ανάμεσα στην πίεση, τον όγκο και τη θερμοκρασία Σε προηγούμενο μάθημα είδαμε ότι ο ατμοσφαιρικός αέρας έχει διάφορες ιδιότητες, όπως μάζα, πυκνότητα, ελαστικότητα,

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

Βύθιση / Πλεύση (ΑΡ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ)

Βύθιση / Πλεύση (ΑΡ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ) Βύθιση / Πλεύση (ΑΡ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ) Τίτλος Διερεύνησης : Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τη βύθιση ή την πλεύση σε ένα υγρό; Αφού γνωριστήκαμε με την Έλενα και είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε για το πως διερευνούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2ο Γυμνάσιο Μεταμόρφωσης Τίτλος της έρευνας Ποιο υλικό είναι καλύτερο για την κατασκευή ενός καραβιού, ώστε αυτό να ταξιδεύει πιο γρήγορα στο νερό Μαθητές: Νίκος Χιωτέλλης -

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:.

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 Τάξη: B Βαθμός: Μάθημα: Φυσικά (Φυσική και Χημεία) Ολογράφως:.. Ημερομηνία: 05/06/2012 Διάρκεια: 2 Ώρες Υπογραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο

Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Ενότητα 1: Διαλυτά και μη διαλυτά στερεά υλικά στο νερό και τα υγρά Ραβάνης Κωνσταντίνος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Χωρικές σχέσεις και Γεωμετρικές Έννοιες στην Προσχολική Εκπαίδευση

Χωρικές σχέσεις και Γεωμετρικές Έννοιες στην Προσχολική Εκπαίδευση Χωρικές σχέσεις και Γεωμετρικές Έννοιες στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα 6: Γεωμετρικά σχήματα και μεγέθη δύο και τριών διαστάσεων Δημήτρης Χασάπης Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Πυκνότητα;

Τι είναι η Πυκνότητα; ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Φύλλο Εργασίας Μέτρηση Πυκνότητας Τι είναι η Πυκνότητα; Ένας κόκκος πλαστελίνης έχει την ίδια πυκνότητα με ένα μεγάλο κομμάτι από το ίδιο υλικό. Ένα ρίνισμα σιδήρου έχει την ίδια πυκνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Μαραθώνα 1 Σχολικό έτος: ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΟΙ ΜΟΝΑΔΕΣ ΤΟΥΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Γυμνάσιο Μαραθώνα 1 Σχολικό έτος: ΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΟΙ ΜΟΝΑΔΕΣ ΤΟΥΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Γυμνάσιο Μαραθώνα 1 Σχολικό έτος: 2011-2012 Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Γνωστικό αντικείμενο: Γενική ενότητα: Μάθημα: Τάξη: Προβλεπόμενος χρόνος: Εκπαιδευτικό λογισμικό: > ΦΥΣΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ 10-0133.indb 19 25/2/2013 3:33:36 μμ

ΥΛΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ 10-0133.indb 19 25/2/2013 3:33:36 μμ ΥΛΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ 10-0133.indb 19 25/2/2013 3:33:36 μμ 20 ΦΕ1: ΟΓΚΟΣ Ποιο από τα δύο αυτοκίνητα χωρά περισσότερες αποσκευές; Μια χαρακτηριστική ιδιότητα των σωμάτων είναι ο όγκος τους. Η δασκάλα ή ο δάσκαλός

Διαβάστε περισσότερα

4 ΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ» 1. ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2. ΑΓΩΓΟΙ ΜΟΝΩΤΕΣ 3. ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 4. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΚΥΚΛΩΜΑ

4 ΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ» 1. ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2. ΑΓΩΓΟΙ ΜΟΝΩΤΕΣ 3. ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 4. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΚΥΚΛΩΜΑ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4 ΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ» 1. ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ 2. ΑΓΩΓΟΙ ΜΟΝΩΤΕΣ 3. ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 4. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΚΥΚΛΩΜΑ - 1 - ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΙ ΚΑΙ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ (Μονάδες 65/100) ΤΑΞΗ: Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΧΡΟΝΟΣ:10:30 12:30 (Φυσική-Χημεία) ΒΑΘΜΟΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΣ:.

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματική διαδικασία:

Πειραματική διαδικασία: 2 ο Γυμνάσιο Κερατσινίου Εργαστήριο Φυσικής Υπεύθυνος: Μηναΐδης Ι. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :.. Β 1 η Εργαστηριακή άσκηση ΤΜΗΜΑ : ΘΕΩΡΙΑ Μάζα (m) είναι η ποσότητα της ύλης που έχει ένα σώμα. Όγκος (V) είναι ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:.

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:. Στην εικόνα α φαίνεται ένας «αποστακτήρας» που χρησιμοποιείται σε βιοτεχνίες για το διαχωρισμό του αλκοόλ ή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Ονοματεπώνυμο μαθητών

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Ονοματεπώνυμο μαθητών ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Ονοματεπώνυμο μαθητών Σχολείο α. β. γ. «Μελέτη της οξύτητας του χώματος και τρόποι ρύθμισής της» Το έδαφος έχει ph από 4 έως 8. Τα ασβεστολιθικά εδάφη έχουν ph μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Διδακτική Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Διδακτική Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα: Δραστηριότητες της ενότητας 2.1 Καλογιαννάκης Μιχάλης Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Παρατήρησε ότι τα δύο όργανα (ένα μέσα και ένα έξω από τη δεξαμενή) δεν είναι

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Παρατήρησε ότι τα δύο όργανα (ένα μέσα και ένα έξω από τη δεξαμενή) δεν είναι 1 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΥΜΗΤΤΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ / ΤΜΗΜΑ: ΗΜ/ΝΙΑ: /2015 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Εργαστηριακή άσκηση: ΑΝΩΣΗ - ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΗΔΗ Δραστηριότητα 1 Παρατήρησε ότι τα δύο όργανα (ένα μέσα και ένα έξω από τη

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

Επιπλέει ή βυθίζεται; Μέτρησε την πυκνότητα!

Επιπλέει ή βυθίζεται; Μέτρησε την πυκνότητα! Επιπλέει ή βυθίζεται; Μέτρησε την πυκνότητα! Επαρκές Σενάριο Γνωστικό αντικείμενο: Φυσική (ΔΕ) Δημιουργός: ΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 4 ο Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση

Φύλλο Εργασίας 4 ο Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Φύλλο Εργασίας 4 ο Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση Εξακολουθούμε να μιλάμε για διαδικασίες μέτρησης, συγκεκριμένα της μέτρησης θερμοκρασίας. η μέτρηση είναι μία διαδικασία σύγκρισης

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 18. ΑΕΙΚΙΝΗΤΑ \ ΜΟΡΙΑ Τα μόρια κινούνται διαρκώς και ασκούν δυνάμεις μεταξύ τους

Μάθημα 18. ΑΕΙΚΙΝΗΤΑ \ ΜΟΡΙΑ Τα μόρια κινούνται διαρκώς και ασκούν δυνάμεις μεταξύ τους Μάθημα 18 ΑΕΙΚΙΝΗΤΑ \ ΜΟΡΙΑ Τα μόρια κινούνται διαρκώς και ασκούν δυνάμεις μεταξύ τους Στο προηγούμενο μάθημα ασχοληθήκαμε με την έννοια του μορίου και τις ιδιότητές του στις στερεές και στις υγρές ουσίες

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι να βυθίσεις το µπουκάλι στο νερό ολόκληρο ασκείς µεγαλύτερη, µικρότερη ή συνέχεια την ίδια δύναµη σ αυτό;

Μέχρι να βυθίσεις το µπουκάλι στο νερό ολόκληρο ασκείς µεγαλύτερη, µικρότερη ή συνέχεια την ίδια δύναµη σ αυτό; ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΝΩΣΗ ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΗ Η 1. Πάρε ένα κλειστό άδειο πλαστικό µπουκάλι και προσπαθήστε να το βυθίσεις σε µια λεκάνη µε νερό. Υπάρχει κάτι στο νερό που εµποδίζει το µπουκάλι να βυθιστεί;.

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Νερό ή Πάγος. Θέμα: πάγος, νερό, διαδικασία τήξης, μέτρηση χρόνου, κατάταξη, κατεύθυνση στο επίπεδο, αριθμητική γραμμή, βασική αριθμητική

Τίτλος: Νερό ή Πάγος. Θέμα: πάγος, νερό, διαδικασία τήξης, μέτρηση χρόνου, κατάταξη, κατεύθυνση στο επίπεδο, αριθμητική γραμμή, βασική αριθμητική Τίτλος: Νερό ή Πάγος Θέμα: πάγος, νερό, διαδικασία τήξης, μέτρηση χρόνου, κατάταξη, κατεύθυνση στο επίπεδο, αριθμητική γραμμή, βασική αριθμητική Χρόνος: τρία μαθήματα διάρκειας 45 λεπτών, όχι κατ ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος

ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος 4ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ 1 ΦΕ6 α. παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι / έναυσμα ενδιαφέροντος Το νερό βράζει στο καζάνι και μετατρέπεται σε υδρατμούς. Το νερό εξατμίζεται από την επιφάνεια της λίμνης και του

Διαβάστε περισσότερα

Πυκνότητα και καταστάσεις ύλης

Πυκνότητα και καταστάσεις ύλης Πυκνότητα και καταστάσεις ύλης Εισαγωγικός τομέας και προκαταρτική φάση Μικρή Περιγραφή: Οι μαθητές θα μετρήσουν τη μάζα και τον όγκο διαφόρων υλικών, θα υπολογίσουν την πυκνότητά τους και θα παρατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

2.6 Αλλαγές κατάστασης

2.6 Αλλαγές κατάστασης 2.6 Αλλαγές κατάστασης 1. Όταν ένα στερεό θερμαίνεται, σε μια ορισμένη θερμοκρασία μετατρέπεται σε υγρό. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται τήξη. Η σταθερή θερμοκρασία στην οποία τήκεται το στερεό ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

5ο Μάθημα ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΓΚΟΥ

5ο Μάθημα ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΓΚΟΥ 5ο Μάθημα ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΓΚΟΥ Μετρούμε αλλά και υπολογίζουμε Στο προηγούμενο μάθημα χρησιμοποιήσαμε το μέτρο, αλλά και άλλα όργανα με τα οποία μετρούμε το μήκος. Το σχήμα που μετρούμε με το μέτρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Περί Γνώσεως Φροντιστήριο Μ.Ε. Φυσική Α Γυμνασίου. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου.

Περί Γνώσεως Φροντιστήριο Μ.Ε. Φυσική Α Γυμνασίου. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου. 10 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΤΗΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ > ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Μήκους - Μάζας Χρόνου. Επιμέλεια ύλης και απαντήσεων: Γ.Φ.Σ ι ώ ρ η ς Φυσικός.- Email: georgesioris@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ «ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Διδάσκουσες:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:.

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ Ονοματεπώνυμο:. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Τάξη: B Βαθμός: Μάθημα: Φυσικά (Φυσική και Χημεία) Ημερομηνία: 10/06/2014 Διάρκεια: 2 Ώρες Ολογράφως:.. Υπογραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού

Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού Ενδεικτικά Θέματα των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Φυσικών «Αριστοτέλης» 2017 για την Ε και Στ τάξη του Δημοτικού Αναρτώνται στις επόμενες σελίδες ενδεικτικά θέματα για τον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Φυσικών «Αριστοτέλης»

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 3 4. Σε ποιο κουτί της Coca Cola ασκείται μεγαλύτερη Άνωση και γιατί;

Άσκηση 3 4. Σε ποιο κουτί της Coca Cola ασκείται μεγαλύτερη Άνωση και γιατί; 1. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές; Η Άνωση στα υγρά είναι: a. Ίση με τη διαφορά της υδροστατικής πίεσης μεταξύ των χαμηλότερων και υψηλότερων σημείων. b. Η συνισταμένη δύναμη των δυνάμεων

Διαβάστε περισσότερα

21ο Μάθημα ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

21ο Μάθημα ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ 21ο Μάθημα ΥΔΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Μια πίεση που ασκεί το υγρό στον πυθμένα και στα τοιχώματα του δοχείου Σε προηγούμενο μάθημα (13ο) γνωρίσαμε την έννοια της πίεσης που ασκούν τα στερεά σώματα. Τώρα είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΤΑΞΗ : Γ ΒΑΘΜΟΣ: ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 06/06/2013... ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 90 ΛΕΠΤΑ (Ολογράφως) ΥΠΟΓΡΑΦΗ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

17ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ - ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ

17ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ - ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ 17ο Μάθημα ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ - ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΑ Μια ιδιότητα των υγρών που μας επιτρέπει να μετράμε γρήγορα και με ακρίβεια τη θερμοκρασία των σωμάτων Στην εποχή μας, τα θερμόμετρα είναι προσιτά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: (ΦΥΣΙΚΗ) -ΧΗΜΕΙΑ ΒΑΘΜΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015 Αριθμητικά.. ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως: ΥΠ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΦΕ ΚΕΝΤΡΟΥ & ΤΟΥΜΠΑΣ ΕΚΦΕ ΕΥΟΣΜΟΥ & ΝΕΑΠΟΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΝΟΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΦΕ ΚΕΝΤΡΟΥ & ΤΟΥΜΠΑΣ ΕΚΦΕ ΕΥΟΣΜΟΥ & ΝΕΑΠΟΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΝΟΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΕΚΦΕ ΚΕΝΤΡΟΥ & ΤΟΥΜΠΑΣ ΕΚΦΕ ΕΥΟΣΜΟΥ & ΝΕΑΠΟΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΝΟΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Παίζοντας με τις Φυσικές Επιστήμες Εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

φυσική κεφ.4 ΠΙΕΣΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ =15 10 Προφανώς όταν είναι όρθιο αφού τότε μειώνεται το εμβαδό Α ενώ η δύναμη (το βάρος) παραμένει το ίδιο.

φυσική κεφ.4 ΠΙΕΣΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ =15 10 Προφανώς όταν είναι όρθιο αφού τότε μειώνεται το εμβαδό Α ενώ η δύναμη (το βάρος) παραμένει το ίδιο. φυσική κεφ.4 ΠΙΕΣΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 1 Πόση είναι η πίεση από τα ψηλά τακούνια στο πάτωμα; Πρέπει να θέσουμε εύλογες τιμές για τα μεγέθη F κ και A: ω Α = εμβαδό επιφάνειας τακουνιού = 1cm2=0,0001μ2=10-4

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 2 Μετρήσεις Χρόνου Η Ακρίβεια α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι

Φύλλο Εργασίας 2 Μετρήσεις Χρόνου Η Ακρίβεια α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Φύλλο Εργασίας 2 Μετρήσεις Χρόνου Η Ακρίβεια α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Συζήτησε με τους συμμαθητές σου, με τη βοήθεια του/της καθηγητή/τριάς σου, τι εννοούμε όταν ζητάμε τη μέτρηση χρόνου.

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιμοποιήθηκαν. ο πίνακας και ένα χαρτόνι, όπου θα αναγράφονται κάποια προϊόντα.

Χρησιμοποιήθηκαν. ο πίνακας και ένα χαρτόνι, όπου θα αναγράφονται κάποια προϊόντα. Αποτίμηση της διδασκαλίας της Μελέτης Περιβάλλοντος Δ Τάξη Δημοτικού Ονοματεπώνυμο:. Ομάδα:Α Γενική εκτίμηση της διδασκαλίας: Πιστεύω ότι η διδασκαλία μου κινήθηκε σε αρκετά καλά πλαίσια. Οι στόχοι, που

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Μεταλλικών Υλικών

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Μεταλλικών Υλικών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Μεταλλικών Υλικών Ενότητα 1: Θεωρία Μέρος 1 ο Δρ Κάρμεν Μεντρέα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΑΜΕ ΤΟΝ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΟΥΜΕ

ΜΕΛΕΤΑΜΕ ΤΟΝ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΟΥΜΕ 113-132_22ENOTHTA6 4/3/2013 12:28 µµ Page 113 ENOTHTA 6 ENOTHTA 6 ΜΕΛΕΤΑΜΕ ΤΟN ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ (ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ) Ένας «χάρτης» από λέξεις πώς δημιουργούμε μείγματα πώς διαχωρίζουμε μείγματα πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ No 05 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 7 /6/13 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ:2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: TΜΗΜΑ: AΡ:. ΒΑΘΜΟΣ: ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗ:.

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίζοντας την «εξαέρωση»: διδακτικές επιλογές των νηπιαγωγών και αναλυτικό πρόγραμμα

Προσεγγίζοντας την «εξαέρωση»: διδακτικές επιλογές των νηπιαγωγών και αναλυτικό πρόγραμμα Προσεγγίζοντας την «εξαέρωση»: διδακτικές επιλογές των νηπιαγωγών και αναλυτικό πρόγραμμα Παρασκευή Καβαλάρη Υποψήφια διδάκτορας ΠΤΠΕ ΠΘ Δόμνα-Μίκα Κακανά Καθηγήτρια ΠΤΠΕ ΠΘ Βασιλεία Χρηστίδου Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2016 ΧΗΜΕΙΑ. 5 - Δεκεμβρίου Ερρίκος Γιακουμάκης

ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2016 ΧΗΜΕΙΑ. 5 - Δεκεμβρίου Ερρίκος Γιακουμάκης ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2016 ΧΗΜΕΙΑ 5 - Δεκεμβρίου - 2015 Ερρίκος Γιακουμάκης 1 ΕΚΦΕ ΑΛΙΜΟΥ ΤΟΠΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ EUSO 2016 Εξεταζόμενο μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΟΜΑΔΑ...... Εισαγωγικό σημείωμα Θεωρία Brőnsted- Lowry

Διαβάστε περισσότερα

EDUP-332 Διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο

EDUP-332 Διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο EDUP-332 Διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο Συνάντηση 2 Βασικές πρωτομαθηματικές δεξιότητες: σύγκριση, σειροθέτηση, εκτίμηση Ο Τζέρεμι και η Τζάκι Ο Τζέρεμι και η αδερφή του η Τζάκι συζητούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο

Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Δραστηριότητες από τον κόσμο της Φυσικής για το Νηπιαγωγείο Ενότητα 11: Τα φαινόμενα της εξαέρωσης, της υγροποίησης και της εξάτμισης Ραβάνης Κωνσταντίνος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιος θα έχει το πάνω χέρι; Μετρήσεις μάζας και όγκου υγρών σωμάτων, υπολογισμοί και εφαρμογές της πυκνότητας τους.

Ποιος θα έχει το πάνω χέρι; Μετρήσεις μάζας και όγκου υγρών σωμάτων, υπολογισμοί και εφαρμογές της πυκνότητας τους. Ποιος θα έχει το πάνω χέρι; Μετρήσεις μάζας και όγκου υγρών σωμάτων, υπολογισμοί και εφαρμογές της πυκνότητας τους. Επαρκές Σενάριο Γνωστικό αντικείμενο: Χημεία Δημιουργός: Χριστίνα Μαστή ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση χημείας Η μελέτη της διαστολής του νερού

Εργαστηριακή άσκηση χημείας Η μελέτη της διαστολής του νερού ΕΚΦΕ ωδεκανήσου Εργαστηριακή άσκηση χημείας Η μελέτη της διαστολής του νερού Β.Βελεχέρης ΕΚΦΕ ωδεκανήσου Γυμνάσιο Ιαλυσού ΣΤΑ ΙΟ Ι Εισαγωγή Τάξη Β Εργαστηριακή άσκηση χημείας Η μελέτη της διαστολής του

Διαβάστε περισσότερα

Κρύο..καιρός για πάγο! Δραστηριότητα 1:

Κρύο..καιρός για πάγο! Δραστηριότητα 1: Κρύο..καιρός για πάγο! Περιβάλλον : Εικονικό Εργαστήριο Υλικά : Δοχεία 100 ml, Θερμόμετρα, Νερό, πάγος. Περιγραφή - στόχοι Στις δραστηριότητες αυτές οι μαθητές θα μετρήσουν τη θερμοκρασία κάποιας ποσότητας

Διαβάστε περισσότερα