CICERO DE FINIBUS ΚΙΚΕΡΩΝ ΠΕΡΙ ΤΕΛΟΥΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "CICERO DE FINIBUS ΚΙΚΕΡΩΝ ΠΕΡΙ ΤΕΛΟΥΣ"

Transcript

1 CICERO DE FINIBUS BONORUM ET MALORUM LIBER PRIMUS ΚΙΚΕΡΩΝ ΠΕΡΙ ΤΕΛΟΥΣ ΓΙΑ ΤΑ ΥΠΕΡΤΑΤΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΤΑ ΥΠΕΡΤΑΤΑ ΚΑΚΑ ΒΙΒΛΙΟ 1ο Μετάφραση Λεωνίδας Α.Αλεξανδρίδης Λεωνίδας Α.Αλεξανδρίδης

2 Κατάλογος περιεχομένων Λίγα λόγια για τον Γκυγιώ...5 Εισαγωγή...6 Ι. Έκθεση και προσωρινή κριτική του συστήματος του Επίκουρου...8 II.Έκθεση και απολογία της ηθικής του Επίκουρου ο Η ηδονή είναι ο μόνος φυσικά επιθυμητός σκοπός. 11 2ο Η ηδονή είναι ο μόνος επιθυμητός σκοπός ο Οι αρετές είναι απλά μέσα σε σχέση με την ηδονή. 15 4ο Η ευχάριστη ζωή ή η ευτυχία, σκοπός επιθυμητός και ποθητός, δεν μπορεί να αποκτηθεί παρά μέσω της επικούρειας φιλοσοφίας...17 Σχέδιο του έργου από τον Ζαν-Μαρί Γκυγιώ...21 Αρχή του διαλόγου...27 Κριτική στη Φυσική του Επίκουρου...28 Κριτική της λογικής του Επίκουρου Απάντηση στην κριτική εναντίον του Επίκουρου...33 Το υπέρτατο αγαθό είναι η ηδονή Ο πόνος μπορεί να είναι μέσο για την απόκτηση της ηδονής. 37 Τι είναι η ηδονή...39 Αρετή πρώτη: Η φρόνηση...43 Αρετή δεύτερη: Η εγκράτεια Αρετή τρίτη: Η ανδρεία Αρετή τέταρτη: Η δικαιοσύνη...47 Ηδονές της ψυχής και του σώματος...49 Επικούρειες θεωρίες για την φιλία...54 CICERO...59 DE FINIBUS BONORUM ET MALORUM...59 Liber Primus...59 Η έκδοση...80

3 Πρόλογος της έκδοσης Η παρούσα έκδοση του πρώτου βιβλίου του έργου De finibus (περί τέλους) του Κικέρων που αναφέρεται στην επικούρεια φιλοσοφία, είναι η πρώτη στην ελληνική γλώσσα. Βασίστηκε στην αντίστοιχη γαλλική του 1875 του Ζαν- Μαρί Γκυγιώ. Την μετάφραση στα ελληνικά την έκανε ο Λεωνίδας Αλεξανδρίδης. Ο φιλομαθής Λεωνίδας Αλεξανδρίδης είναι πολιτικός μηχανικός, φίλος της επικούρειας φιλοσοφίας και δεινός μελετητής της. Καταπιάστηκε με τη μετάφραση του σημαντικού αυτού συγγράμματος δίχως να υπολογίσει τον κόπο παρά μόνο την ηδονή που θα ακολουθούσε, χαρίζοντάς μας αυτή τη πολύτιμη πηγή της αρχαιότητας, για πρώτη φορά στο σύνολό της. Ο Μάρκος Τύλλιος Κικέρων (Marcus Tullius Cicero, 106 π.χ π.χ.) ήταν ρήτορας, συγγραφέας και πολιτικός που έζησε στα τέλη της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας. Θεωρείται ως ένας από τους μεγαλύτερους λατίνους ρήτορες και συγγραφείς. Είχε διδαχθεί ρητορική και φιλοσοφία με δασκάλους τον Απολλώνιο Μόλωνα, έναν από τους μεγαλύτερους ρήτορες της Σχολής της Ρόδου, τον αρχηγό της αποκαλούμενης τετάρτης ακαδημίας Λαρισαίο Φίλωνα, τον στωικό Διόδοτο και τους επικούρειους Φαίδρο και Ζήνωνα. Ο Κικέρων δεν ήταν σύμφωνος με τα διδάγματα της επικούρειας φιλοσοφίας. Παραδέχονταν όμως ότι ο Επίκουρος ήταν σοφός και σημαντικός άνθρωπος, όπως και πολλοί άλλοι επικούρειοι. Μαζί με τον αδερφό του Κόιντο Τύλλιο Κικέρων επιμελήθηκαν το έργο De Rerum Natura του Λουκρήτιου και το προώθησαν στον Πομπόνιο Αττικό για την έκδοσή του.

4 Στο έργο De finibus, ο Κικέρων ασχολείται με το ανώτερο αγαθό, το τέλος, σύμφωνα με τους φιλοσόφους. Στο πρώτο και δεύτερο βιβλίο εξετάζει την θέση της επικούρειας φιλοσοφίας. Στο τρίτο και τέταρτο των στωικών και στο πέμπτο στην εκλεκτική στην εποχή του Ακαδημία. Ο καθηγητής Χαράλαμπος Θεοδωρίδης αναφέρει χαρακτηριστικά για το έργο αυτό του Κικέρωνα: Ο Κικέρων δεν αγαπά τον Επίκουρο, όσο κι αν δεν μπορεί ν αποφύγει την επιβολή της προσωπικότητάς του, που ήταν σημαντική στον αιώνα του. Δεν τον καταλαβαίνει, τον παρερμηνεύει και πολλές φορές τον διαστρέφει θεληματικά, όπως ήταν φυσικό για τη κοινωνική θέση και την ψυχοσύστασή του. Η εργασία του όμως είναι χρήσιμη για τις πληροφορίες και για την κατατόπιση στο κλίμα της εποχής του, το ποτισμένο με άφθονο Επικουρισμό, από φιλοσοφία και ελληνομάθεια γενικότερα. Ύστερα από τα πρωτότυπα του Επίκουρου κι ύστερα από το Λουκρήτιο, είναι το σύγγραμμα από τα λίγα που σώθηκαν άρτια και πρέπει να διαβαστεί απ' εκείνον που πρωτογνωρίζεται με τον Επίκουρο. Η μετάφραση του έργου δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 2012 στην ιστοσελίδα επικούρειας φιλοσοφίας με την άδεια του μεταφραστή Λεωνίδα Α.Αλεξανδρίδη, τον οποίο ευχαριστούμε θερμά για την προσφορά του στους Φίλους της Επικούρειας Φιλοσοφίας. Τάκης Παναγιωτόπουλος

5 Λίγα λόγια για τον Γκυγιώ O Γάλλος φιλόσοφος και ποιητής Ζαν-Μαρί Γκυγιώ, θεωρείται ως ο Νίτσε της Γαλλίας. Γιός της Αυγουστίνας Τουϊλερί, συγγραφέως του έργου «Ο γύρος της Γαλλίας από δύο παιδιά» με το ψευδώνυμο G. Bruno, από το όνομα του Τζιορντάνο Μπρούνο, και ξαναπαντρεμένης με τον φιλόσοφο Αλφρέντ Φουϊγέ, υπήρξε από μικρός μεγαλοφυής. Μετέφρασε τον Επίκτητο όταν ήταν σε εφηβική ηλικία, έγγραψε μελέτες για την επικούρεια φιλοσοφία, την στωική και την Ωφελιμιστική λίγο αργότερα. Η διδακτική του καριέρα κόπηκε σύντομα λόγω της κακής του υγείας, αλλά έγγραψε αρκετές σημαντικές εργασίες στη σύντομο χρόνο της ζωής του, στις οποίες περιλαμβάνεται και ένας τόμος ποίησης με τον τίτλο «Στοίχοι ενός φιλοσόφου». Το αριστούργημά του είναι το έργο του 1885 «Esquisse d un morale sans obligation ni sanction» ( Σχέδιο μιας ηθικής χωρίς καταναγκασμό ή τιμωρία), που έθετε μια ηθική ελεύθερη από οποιεσδήποτε τεχνητά επιβεβλημένες αντιλήψεις. Ο Νίτσε θαύμαζε το βιβλίο αυτό, αντίτυπο του οποίου το είχε γεμίσει με σημειώσεις. Ο Γκυγιώ θεωρείται επικούρειος και αντιλαμβανόταν τον Ωφελιμισμό ως την σύγχρονη έκφραση της επικούρειας φιλοσοφίας. Αν και ήταν θερμός θαυμαστής των έργων του Τζέρεμυ Μπένθαμ και του Τζών Στούαρτ Μίλλ, δεν προχώρησε σε λεπτομερή έρευνα της προσέγγισής τους στην ηθική. 5

6 Εισαγωγή από τον Ζαν-Μαρί Γκυγιώ (M.Guyau ) Την εποχή του Κικέρωνα, υπήρχαν στη Ρώμη δύο ομάδες στις οποίες είχαν χωριστεί οι άνθρωποι των γραμμάτων: οι μεν, πιστοί στις αρχαίες ρωμαϊκές παραδόσεις, απέρριπταν ως άχρηστες ή περιφρονούσαν ως ανάρμοστες τη φιλοσοφία και όλες τις κερδοσκοπικές επιστήμες. Οι δε, αποκλειστικοί υποστηρικτές των ελληνικών γραμμάτων, ήθελαν να μάθουν φιλοσοφία, αλλά πίστευαν ότι δεν μπορούσαν να τη μάθουν παρά μόνο στην Ελλάδα, και περιφρονούσαν κάθε μετάφραση των πρωτοτύπων ελληνικών έργων στα λατινικά. Σε αυτές τις δύο ομάδες απευθύνεται συγχρόνως ο Κικέρων στην αρκετά μακροσκελή εισαγωγή του: στους μεν, αποδεικνύει γενικά την χρησιμότητα της φιλοσοφίας, και κυρίως της ηθικής. Στους δε, δείχνει ότι μία μετάφραση δεν είναι ποτέ για περιφρόνηση εφ όσον είναι πιστή και σωστή: Άλλωστε, προσθέτει, ο ίδιος δεν περιορίζεται να μεταφράζει, αλλά συχνά σκέπτεται και μιλά για λογαριασμό του. Αφού για λίγο ανέμιξε στο εγκώμιο της φιλοσοφίας αυτό της λατινικής γλώσσας, και τέλος αφού αφελώς κάθε τόσο επανέφερε το εγκώμιο του εαυτού του, ο Κικέρων περνά στο αντικείμενο του βιβλίου, στο διάλογο για τα υπέρτατα αγαθά και τα υπέρτατα κακά. Μας εισάγει στην βίλλα του στην Κούμα, κοντά στην οποία ήδη συνέβησαν οι Ακαδημαϊκές Συζητήσεις. Ο Τορκουάτος και ο Τριάριος, ο ένας επικούρειος, ο άλλος στωικός, πήγαν να τον δουν στη Κούμα. Στην αρχή συζήτησαν για τα γράμματα, που αγαπούσαν και οι δύο με πάθος. «Κατόπιν ο Τορκουάτος μου είπε: Καθώς σε βρίσκουμε εδώ να αναπαύεσαι, θα ήθελα 6

7 να μάθω από σένα γιατί δεν επιδοκιμάζεις έναν άνδρα, που νομίζω ότι είναι ο μόνος που είδε την αλήθεια.» Με αυτά τα λόγια, ο Κικέρων θέλει να μας δείξει την συνηθισμένη εμπιστοσύνη με την οποία οι επικούρειοι ανέπτυσσαν την φιλοσοφία του δασκάλου τους, οριοθετώντας τις συζητήσεις με ασφάλεια, μιλώντας για όλα σαν τα γνώριζαν όλα, και πιστεύοντας ότι ήταν αρκετό να κάνουν γνωστό το σύστημά τους για να το κάνουν αποδεκτό από τους άλλους.- Αλλά, απαντά ο Κικέρων, εάν δεν αποδέχεται καθόλου τον Επίκουρο, δεν οφείλεται στο ότι δεν γνωρίζει την φιλοσοφία του: την διδάχτηκε στην Αθήνα κοντά στο Φαίδρο και στον Ζήνωνα. Εάν απορρίπτει την επικούρεια φιλοσοφία, το κάνει με σκέψη και γνωρίζοντας την αιτία. - Επιχειρεί λοιπόν μια προσωρινή κριτική στο σύνολο του συστήματος του Επίκουρου, κριτική συχνά επιφανειακή, συχνά άδικη, και χωρίς να έχει στην πραγματικότητα άλλο σκοπό από το να προκαλέσει την απάντηση του Τορκουάτου. 7

8 Ι. Έκθεση και προσωρινή κριτική του συστήματος του Επίκουρου. Οι επικούρειοι διαιρούσαν την φιλοσοφία σε τρία μέρη: η ηθική δείχνει στον άνθρωπο τον τελικό σκοπό του. Η φυσική ή φυσιολογία χρησιμεύει για να επιβεβαιώσει την ηθική, και δείχνει ότι δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο στην εξωτερική φύση που εμποδίζει τον άνθρωπο να πετύχει αυτόν το σκοπό. Το τρίτο μέρος, το λογικό ή το κανονικό, συμπληρώνοντας τη φυσική και την ηθική, διδάσκει να κρίνουμε όλη την αλήθεια με την αλάνθαστη μαρτυρία των αισθήσεων. Έτσι η ηθική δείχνει στον άνθρωπο που είναι η ευδαιμονία, η φυσική διώχνει κατά κάποιο τρόπο όλα τα εξωτερικά εμπόδια που θα μπορούσαν να εμποδίσουν την πραγματοποίηση αυτής της ευδαιμονίας, και τελικά, η λογική, ξεπερνά όλα τα εσωτερικά εμπόδια, ξεπερνώντας την πλάνη και κάνοντας γνωστή σε όλους την αλήθεια. Ο Κικέρων επιτίθεται κατ αρχήν στη φυσική, στην οποία ο Επίκουρος στήριζε την ηθική του. Καταλογίζει στον Επίκουρο ότι δανείστηκε το μεγαλύτερο μέρος της φυσικής του από τον Δημόκριτο, - πράγμα που οι ίδιοι οι επικούρειοι δεν αρνούνταν. - Η κύρια αλλαγή, συμπληρώνει, που έκανε ο Επίκουρος, είναι η θεωρία της παρέκκλισης των ατόμων: «καθαρή φαντασία», την οποία κοροϊδεύει χωρίς να εξετάσει τα ευφυή επιχειρήματα με τα οποία οι επικούρειοι την υπερασπίζονται, και που τα βρίσκουμε να επαναλαμβάνονται στον Λουκρήτιο. Από τη φυσική, ο Κικέρων περνά, στη λογική, που για τους επικούρειους ήταν το απαραίτητο συμπλήρωμα της. Η επικούρεια λογική, σύμφωνα με τον Κικέρωνα, είναι εντελώς ανεπαρκής. Με καλύτερη διατύπωση, συνίσταται στην ίδια την κατάργηση της λογικής, ως επιστήμης της λογικής 8

9 και του συλλογισμού: δεν κάνει τις αισθήσεις μοναδικούς κριτές της αλήθειας; Τέλος έρχεται η σειρά της επικούρειας ηθικής, που εμφάνιζε στην ηδονή τον μοναδικό σκοπό του ανθρώπου: και αυτό ήταν το θεμελιακό σημείο όλου του συστήματος. Και η φυσική και η λογική της επικούρειας φιλοσοφίας δεν είχαν παρά ένα σκοπό, να επιβεβαιώσουν, μέσω την γνώσης της φύσης των πραγμάτων και της γνώσης της φύσης της σκέψης, τη γνώση της φύσης του αγαθού, που βρίσκεται στην ηδονή. Ο Κικέρων καταλογίζει στην επικούρεια ηθική έλλειψη πρωτοτυπίας: είναι οι δοξασίες του Αρίστιππου τροποποιημένες. Όταν ο Αρίστιππος και ο Επίκουρος συμφωνούν να βεβαιώνουν ότι ο καθένας δεν επιδιώκει και δεν πρέπει να επιδιώκει κάτι άλλο πέραν από την ευχαρίστησή του, είναι μια άλλη δήλωση που δεν διστάζει να σχηματίσει την κοινή κατεύθυνση όλων των ανθρώπων: όλοι επιδιώκουν και οφείλουν να επιδιώκουν το υπέρτατο αγαθό στην ηδονή: επ αυτού ο Κικέρων αναφέρει διάφορα παραδείγματα ανιδιοτέλειας: οι ήρωες της παλαιάς Ρώμης ασταμάτητα θυσίαζαν την ευχαρίστησή τους στο καθήκον τους. Ασταμάτητα ακόμα, στις ασήμαντες πράξεις της ζωής, ο καθένας μας προτιμάει τις ανιδιοτελείς απολαύσεις της μελέτης και της επιστήμης από τις χυδαίες ηδονές. Μετά τη σύντομη αυτή έκθεση και την εξ ίσου σύντομη κριτική της επικούρειας φιλοσοφίας, ο Κικέρων σταματά : κατά βάθος, δεν είχε άλλο σκοπό, το γνωρίζουμε, από το να προκαλέσει τη συζήτηση και να την οδηγήσει σε ευνοϊκό πεδίο. Εάν ξεπέρασε το μέτρο της κριτικής, είναι για να επιτρέψει στον Τορκουάτο να ξεπεράσει το μέτρο των εγκωμίων, και έτσι να αποκαταστήσει την αλήθεια μέσω μιας μεθόδου αντιστάθμισης και αντίβαρου που θυμίζουν περισσότερο τους συνηγόρους του Forum παρά τις συζητήσεις της Ακαδημίας ή του Λυκείου. 9

10 «Φαίνεται ότι έχεις διαγράψει τελείως τον Επίκουρο από την τάξη των φιλοσόφων», παρατήρησε ο Τριάριος. «Εάν το επιθυμείς, λέει με τη σειρά του ο Τορκουάτος, θα είχα να απαντήσω σ αυτά που είπες.- Πιστεύεις, λοιπόν, του απάντησα, ότι θα μιλούσα έτσι, εάν δεν ήθελα να σε ακούσω; -Λοιπόν! προτιμάς να εκθέσω όλη τη φιλοσοφία του Επίκουρου ή να μιλήσω μόνο για την ηδονή που είναι τώρα το θέμα μας; - Αυτό είναι στην επιλογή σου. - Λοιπόν, θα μείνω μόνο σ αυτό το θέμα, που έχει την μεγαλύτερη σπουδαιότητα». Έτσι η συζήτηση, που φαινόταν να εκτείνεται στο σύνολο του επικούρειου φιλοσοφικού συστήματος, περιορίστηκε στην ηθική: - Είναι η ηδονή το υπέρτατο αγαθό, ο τελικός σκοπός στην οποία πρέπει να ανάγονται όλοι οι δευτερεύοντες σκοποί, και στην οποία τείνουν όλες οι ενέργειες, χωρίς να εξαιρέσουμε ακόμα και αυτές που φαίνεται να απομακρύνονται από αυτήν; 10

11 II.Έκθεση και απολογία της ηθικής του Επίκουρου 1ο Η ηδονή είναι ο μόνος φυσικά επιθυμητός σκοπός Οι αισθήσεις αποτελούν την αληθινή φύση τoυ ανθρώπου: γιατί εάν, υποθέσουμε, ότι αφαιρούσαμε τις αισθήσεις από τον άνθρωπο, δεν θα του έμενε τίποτα. Ή, μόνο η φύση μπορεί να κρίνει τι είναι σύμφωνο ή αντίθετο με τη φύση. Μόνο οι αισθήσεις πρέπει λοιπόν να το κρίνουν. Αλλά οι αισθήσεις μας κάνουν να προτιμάμε την ηδονή, να αποφεύγουμε τον πόνο. Όπως αισθανόμαστε ότι η φωτιά είναι θερμή και ότι το χιόνι είναι λευκό, αισθανόμαστε αμέσως ότι πρέπει να προτιμάμε την ηδονή και ότι πρέπει να αποφεύγουμε τον πόνο, και όλα τα ζώα, από τη γέννησή τους, αγαπούν την πρώτη και μισούν τον δεύτερο. Συνεπώς η ηδονή είναι σύμφυτη με τη φύση μας, και ο πόνος είναι αντίθετος μ αυτήν. Ή, αυτό που είναι σύμφωνο με τη φύση είναι αγαθό, εκείνο που είναι αντίθετο μ αυτήν είναι κακό. Η ηδονή είναι λοιπόν το αγαθό, και ο πόνος το κακό. Έτσι, «είναι αρκετό να έχουμε αισθήσεις και σάρκα ώστε η ηδονή να εμφανισθεί ως το αγαθό.» Στους ανθρώπους, σύμφωνα με τον Επίκουρο, ακόμη και η ψυχή και η νόηση προέρχονται από την αίσθηση και τη σάρκα: σ αυτή την νόηση, πολύπλοκο προϊόν της αίσθησης, άραγε, η ηδονή εξακολουθεί να εμφανίζεται ως αγαθό; - Χωρίς αμφιβολία, απαντούν οι επικούρειοι. Η λογική, σύμφωνα με αυτούς, σε αυτό το σημείο είναι ανίκανη να διαφθείρει την μαρτυρία των αισθήσεων. Δεν μπορεί να συλλάβει άλλο αγαθό εκτός από την ηδονή, και από τις διαφορετικές ιδέες που διαμορφώνει για το υπέρτατο αγαθό μπορούμε πάντα να ξαναβρούμε την ιδέα και την αρχι- 11

12 κή αίσθηση της ηδονής. Κατά βάθος, για τη νόηση, σύμφωνα με τους επικούρειους, ως κύριο προϊόν της αίσθησης και με άλλα λόγια, κατασκευασμένη με ηδονή και πόνο, ο έρωτας της ηδονής, η απέχθεια για τον πόνο είναι γ αυτήν φυσικά και έμφυτα. Οι αισθήσεις και η νόηση λοιπόν συμφωνούν: από τη μία οι αισθήσεις αναγνωρίζουν ότι η ηδονή είναι το αγαθό, από την άλλη μεριά, η νόηση δεν μπορεί αντιληφθεί άλλα αγαθά πέραν από την ηδονή, και έτσι, από την ίδια τη δύναμη της φύσης, όλα τα μέρη της ψυχής μας τείνουν εξ ίσου προς την ηδονή σαν σκοπό τους. 2ο Η ηδονή είναι ο μόνος επιθυμητός σκοπός. Η ηδονή λοιπόν αποτελεί έναν σκοπό επιθυμητό από την φύση. Αλλά είναι αλήθεια ότι δεν υπάρχει άλλος σκοπός ορθολογικά και ηθικά επιθυμητός; Είναι πραγματικά η ηδονή αγαθό, με όλη τη δύναμη της λέξης αυτής, ή, για να βρούμε αυτό που λέγεται αγαθό, δεν πρέπει να υψωθούμε, όπως θα ήθελαν οι στωικοί, πάνω από την σφαίρα της ηδονής και του πόνου, από τα αισθητά «πλεονεκτήματα» και τα «μειονεκτήματα» ; «Τέλος υπάρχουν και άλλοι, και εγώ σκέφτομαι όπως αυτοί, οι οποίοι βλέποντας ένα μεγάλο αριθμό φιλοσόφων να υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να κατατάξουμε την ηδονή στην τάξη των αγαθών, ούτε τον πόνο στην τάξη των κακών, λένε ότι δεν πρέπει να υπάρχει εφησυχασμός για την επάρκεια των θέσεων μας, αλλά να εξετάσουμε με προσοχή κάθε τι που μπορεί να λεχθεί για την ηδονή και τον πόνο». Τι είναι λοιπόν η ηδονή για την οποία μιλάει ο Επίκουρος; Είναι ανάγκη να εμβαθύνουμε κατ αρχήν στη ίδια τη φύση 12

13 για να γνωρίσουμε εάν μπορεί να αποτελέσει το μόνο πραγματικά επιθυμητό σκοπό. Κατά πρώτον, όταν ο Επίκουρος δηλώνει ότι η ηδονή είναι το υπέρτατο αγαθό, δεν πρέπει να αντιλαμβανόμαστε από αυτό αυτήν ή την άλλη συγκεκριμένη ηδονή, αλλά την ηδονή στην πιο γενική έννοια της λέξης, ή ακόμα καλύτερα την ευδαιμονία. Ο Επίκουρος, πράγματι, δεν στηρίζεται στην δοξασία του Αρίστιππου, που πρότεινε ως το υπέρτατο αγαθό για τον άνθρωπο την ηδονή της παρούσας στιγμής, και, δεχόταν τόσους «ειδικούς σκοπούς» όσες και ειδικές ηδονές. Ο Επίκουρος, ο ίδιος, δεν δέχεται παρά μόνο ένα γενικό σκοπό, την ευχαρίστηση ολόκληρης της ζωής και, έτσι συμπληρώνει κυριολεκτικά την δοξασία της ηδονής όπως αποκαλείται, στην οποία σταμάτησε ο Αρίστιππος, με την δοξασία της ωφέλειας ή της ευδαιμονίας. Ο άνθρωπος δεν πρέπει να επιδιώκει μόνο αυτή ή την άλλη ηδονή, αλλά την μεγαλύτερη ποσότητα ηδονών, που συνιστούν την μέγιστη ηδονή. Από αυτό συμπεραίνεται ότι ο άνθρωπος μπορεί και πρέπει να αποφεύγει κάποια συγκεκριμένη ηδονή, εάν αυτή η ηδονή έχει σαν συνέπεια τον πόνο και αντίθετα να επιδιώκει τέτοιο πόνο εάν αυτός ο πόνος έχει σαν συνέπεια την ηδονή. Με αυτή την αρχή ερμηνεύονται όλες οι θυσίες και όλες οι περιπτώσεις αφοσίωσης που αναφέρονται στην ιστορία και που δίνουν τόσο ωραίο πεδίο για συζήτηση. Ακόμα και αν φαίνεται, λοιπόν, σε μια έξαρση ηρωισμού, η επιδίωξη του πόνου, αυτό που επιδιώκουμε στην πραγματικότητα, είναι η ηδονή που θα τον ακολουθήσει. Εδώ οι επικούρειοι προηγούνται στις μεγαλοφυείς αναλύσεις του La Rochefoucauld και της Αγγλικής Σχολής, προσπαθώντας να αποδείξουν ότι οι πλέον αδιάφορες εξωτερικά πράξεις κρύ- 13

14 βουν στο εσωτερικό τους την συνεχή επιδίωξη για προσωπικό συμφέρον. Γενικός κανόνας: «δεν παραιτείται κάποιος από καμία ηδονή παρά μόνο εν όψει της απόκτησης μιας μεγαλύτερης ηδονής, δεν διαλέγει κάποιος κανένα πόνο, παρά μόνο για να αποφύγει πιο σκληρούς πόνους.» Η ηδονή στην οποία ο Επίκουρος τοποθετεί το υπέρτατο αγαθό, είναι όπως μόλις είδαμε, η μέγιστη ηδονή, που έχει την μεγαλύτερη δυνατή διάρκεια. Αλλά σε ποιο είδος ηδονής θα βρούμε την μέγιστη ένταση και διάρκεια; Ο Επίκουρος διακρίνει δύο είδη ηδονής: η πρώτη, η μόνη που γνώριζε ο Αρίστιππος, είναι «η ηδονή που γαργαλάει τη φύση με δεν ξέρω ποιά μυστική γλυκύτητα, και που διεγείρει ευχάριστα συναισθήματα» και που συνίσταται, κατ ουσία στην κίνηση των οργάνων ( ἐ ν κινήσει). Πάνω από αυτό το πρώτο είδος ηδονής, υπάρχει ένα άλλο: είναι η ηδονή που υπάρχει μέσα στη ηρεμία ( ἐν στάσει, καταστη- ματική), στο εσωτερικό συναίσθημα της «της απονίας του σώματος και της αταραξίας της ψυχής». Αυτή η ηδονή, η πιο αγνή από όλες γεννιέται μόλις πάψει ο πόνος. Από τη στιγμή που δεν υποφέρουμε, απολαμβάνουμε. Η παντελής έλλειψη πόνου, είναι λοιπόν η μοναδική προϋπόθεση για την υπέρτατη απόλαυση, ο μοναδικός σκοπός που οφείλουμε να επιδιώκουμε. Εν ολίγοις, η υπέρτατη ηδονή δεν είναι άλλο πράγμα από την συνολική ευτυχία της ζωή, και η ίδια η ευτυχία οδηγεί στην ανάπαυση, στην αταραξία. Τώρα που γνωρίζουμε την ίδια τη φύση της ηδονής, σύμφωνα με τον Επίκουρο, ας τη θεωρήσουμε σε συσχετισμό με την επιθυμία. Εν πρώτοις, δεν μπορούμε να αντιληφθούμε ως αντικείμενο επιθυμίας μια κατάσταση ανώτερη από εκείνη ενός ανθρώπου που δεν θα είχε κανένα πόνο, δεν θα δοκίμαζε 14

15 κανένα φόβο, θα απολάμβανε συγχρόνως τις ηδονές του παρόντος με την αίσθησή του, τις ηδονές του παρελθόντος με την θύμηση του, τις ηδονές του μέλλοντος με την ελπίδα. Αυτή η κατάσταση είναι η πιο επιθυμητή του κόσμου. Είναι συνεπώς το υπέρτατο αγαθό. Δεύτερον, δεν μπορούμε να αντιληφθούμε ως αντικείμενο απέχθειας μια κατάσταση χειρότερη από αυτή ενός ανθρώπου θλιμμένου ταυτόχρονα με όλους τους πόνους και όλες τις φοβίες. Μια τέτοια κατάσταση είναι αυτή που πρέπει να φοβόμαστε πιο πολύ. Ή αυτό που πρέπει να φοβόμαστε πιο πολύ αποτελεί το υπέρτατο κακό. Συνεπώς ο πόνος είναι το υπέρτατο κακό. Αντίστοιχα η ηδονή μας φαίνεται εκ νέου ως το υπέρτατο αγαθό. Τέλος, δεν μπορούμε, κατά γενική έννοια, να επιθυμήσουμε τίποτα ούτε να φοβηθούμε τίποτα που δεν μας προσφέρει την εικόνα της ηδονής και του πόνου. Ή, η επιθυμία και ο φόβος είναι οι μόνες δυνάμεις που μας αποσπούν από την ηρεμία. Όλες μας οι κινήσεις και όλες μας οι πράξεις ανάγονται λοιπόν στην ηδονή. Αλλά το υπέρτατο αγαθό είναι αυτό στο οποίο όλα ανάγονται και που αυτό το ίδιο δεν ανάγεται σε τίποτα. Η ηδονή είναι λοιπόν το υπέρτατο αγαθό. 3ο Οι αρετές είναι απλά μέσα σε σχέση με την ηδονή. «Για τις αρετές σας, που είναι τόσο εξαιρετικές και τόσο ωραίες, ποιος θα μπορούσε να τις βρει ωραίες και επιθυμητές εάν δεν παρείχαν την ηδονή;» Όπως η ιατρική και όλες οι άλλες τέχνες, η τέχνη της ζωής ή η φρόνηση έχει μοναδικό σκοπό της να προσφέρει στον άνθρωπο την ηδονή. Αντίθετα με την άγνοια που είναι αιτία ταραχής και πόνου, η φρόνηση, ταυτισμένη με 15

16 την επιστήμη, μετριάζει τα πάθη και τα κάνει να υπηρετούν την πιο μεγάλη ηδονή: αυτή είναι η χρησιμότητά της. Η ίδια η εγκράτεια, βασική αρετή στην επικούρεια φιλοσοφία, μόνο εχθρός της ηδονής δεν είναι. Δεν την μειώνει κάποτε παρά για να την αυξήσει. Η ανδρεία, επίσης, δεν μπορεί να έχει την αιτία του στον εαυτό της: απλά πρέπει να μην αφήνει να ταράζεται η εσωτερική μας ευχαρίστηση από καμία ανησυχία και κανένα φόβο που προέρχεται από έξω από μας. Τέλος, το ίδιο συμβαίνει με την δικαιοσύνη. Οι δίκαιοι είναι τέτοιοι μόνο από συμφέρον, 1ο διότι φοβούνται την εσωτερική ταραχή που η αδικία, με μόνη την παρουσία της ( hoc ipso, quod adest), προκαλεί στην ψυχή. 2ο διότι φοβούνται τις επιπτώσεις που απορρέουν από την αδικία. Και διότι δεν θέλουν να υποστούν την τιμωρία της κοινωνίας, αλλά αντίθετα να αποκτήσουν την εκτίμηση και τον έπαινο. Μόνο η δικαιοσύνη δίνει ηρεμία, μόνο η ηρεμία δίνει ευτυχία. Έτσι οι αρετές δεν παρουσιάζονται, σε σχέση με την ηδονή, παρά σαν απλά μέσα. Αυτό που μας έλκει και μας καλεί, ενώ πιστεύουμε ότι μας έλκει η αρετή, είναι η ηδονή που συνδέεται με αυτήν. Η αρετή, το υποτιθέμενο υπέρτατο αγαθό, πρέπει λοιπόν να παραχωρήσει την θέση της στην ηδονή, και, κάτω από αυτή τη νέα άποψη, η ηδονή μας παρουσιάζεται συνολικά ο μοναδικός και υπέρτατος σκοπός. Κάθε ηθική αρετή αποκτά έτσι την αξία της από την ηδονή. Επί πλέον, κάθε ηθική ή πνευματική ηδονή έχει την καταγωγή της από τη σωματική ηδονή. «Η χαρά και ο πόνος της ψυχής προέρχονται από το σώμα, και στο σώμα ανάγονται.» 16

17 Εξ άλλου δεν συνεπάγεται ότι οι σωματικές ηδονές, είναι προτιμητέες, επειδή είναι αρχικές. Πράγματι, οι σωματικές ηδονές περιορίζονται στο παρόν, αυτές της ψυχής αγκαλιάζουν το παρελθόν και το μέλλον, συνεπώς είναι μεγαλύτερες, πρέπει λοιπόν να τις επιδιώκουμε κατά προτίμηση. Με τους πόνους της ψυχής, ο άμυαλος δεν γίνεται να μην είναι δυστυχισμένος. Με τις ηδονές της ψυχής, ο συνετός δεν γίνεται να μην είναι ευτυχισμένος. 4ο Η ευχάριστη ζωή ή η ευτυχία, σκοπός επιθυμητός και ποθητός, δεν μπορεί να αποκτηθεί παρά μέσω της επικούρειας φιλοσοφίας. Εγκώμιο στον Επίκουρο «Δρόμε της ευτυχίας που είσαι εύκολος, ευθύς, ανοικτός σε όλους! Εάν η πιο επιθυμητή μοίρα είναι να ζούμε χωρίς πόνο και χωρίς θλίψη, και να απολαμβάνουμε τις μεγαλύτερες ηδονές του σώματος και της ψυχής, μπορούμε άραγε να πούμε ότι δεν έχουμε λησμονήσει τίποτα εδώ από αυτά που μπορούν να κάνουν ευχάριστη τη ζωή και να οδηγήσουν στο υπέρτατο αγαθό που αναζητούμε;» Το πρώτο μέσο, το αλάνθαστο μέσο για να αποκτήσουμε την ευτυχία, είναι η αρετή. Η αρετή, παρ ότι, δεν είναι η ίδια η ευτυχία, εντούτοις δεν ξεχωρίζει από αυτήν. Επίσης, η επιστήμη ή η φρόνηση του επικούρειου δεν έχει παρά ένα σκοπό, να εξασφαλίσει την ευτυχία του με την άσκηση των διαφόρων αρετών. Πρώτον, ο σοφός θα μετριάσει όλες του τις επιθυμίες, αφού ξεπεράσει όλες εκείνες που γεννιόνται από ψεύτικη γνώμη (κενοδοξία), και αφού δεν προσηλώνεται να ικανοποιήσει παρά τις φυσικές επιθυμίες ( ἐγκράτεια). Δεύτερον, θα αφαιρέσει από την ψυχή του κάθε φόβο για το μέλλον, για τον θάνατο, για τους θεούς. «ο σοφός θυ- 17

18 μάται με ευχαρίστηση τα πράγματα του παρελθόντος, απολαμβάνει τις ηδονές του παρόντος, και μετρά με την σκέψη του την ποσότητά τους και την ποιότητά τους, δεν κρέμεται από τα γεγονότα του μέλλοντος: τα αναμένει με ηρεμία.» ( είναι η αρετή της ἀνδρείας). Κάθε τι που δεν χρησιμεύει για να αυξήσει την επιστήμη του και την πρακτική του φρόνηση, και με αυτήν να αυξήσει την εγκράτεια του, να σταθεροποιήσει την ανδρεία του, ο επικούρειος το απορρίπτει με περιφρόνηση. Γι αυτό ακριβώς ο Επίκουρος δεν θέλει την διαλεκτική και τη λογική, ξερή γνώση, στην οποία εξαντλούνται οι ακαδημαϊκοί και οι στωικοί. Η φυσική του είναι αρκετή, στο βαθμό που χρησιμεύει να επιβεβαιώσει την ηθική της ηδονής από τα συμπεράσματα που βγαίνουν από τη φύση των πραγμάτων και από αυτόν το κανόνα «που φαίνεται να κατέβηκε από τον ουρανό» και που η συνταγή του είναι: - Οι αισθήσεις είναι οι μόνοι κριτές του αγαθού και του αληθινού. Σε σχέση με τους ομοίους του, ο σοφός δεν θα αρκεσθεί να ασκήσει την αυστηρή δικαιοσύνη : θα δεθεί με αυτούς με αυτή την πλατειά φιλία για την οποία ο Επίκουρος έδωσε πρώτος το παράδειγμα. Πράγματι, «από όλα όσα η φρόνηση μπορεί να αποκτήσει για να κάνει τη ζωή ευτυχισμένη, δεν υπάρχει τίποτα πιο εξαιρετικό, πιο καρποφόρο και πιο πλεονεκτικό από τη φιλία». Αλλά, θα πει κάποιος, σε μια φιλοσοφία που οδηγεί τα πάντα στο ατομικό συμφέρον, πως ερμηνεύεται η φιλία; Υπάρχουν τρεις επικούρειες θεωρίες σχετικά με την φύση της φιλίας: 1ο Θεωρία του Επίκουρου. Η φιλία είναι ιδιοτελής. Συνδεόμαστε με κάποιον άλλο, πρώτα για την άμεση ηδονή που προκύπτει από την φιλία, κατόπιν για την μελλοντική ωφέλεια που θα προκύψει. Αλλά δεν μπορούμε να διατηρήσουμε την φιλία, εάν δεν συμπεριφερόμαστε 18

19 έναντι του φίλου μας όπως έναντι ενός άλλου εαυτού μας. Και έτσι η φιλία, αν και στο βάθος ιδιοτελής, είναι αναγκασμένη, για να επιβιώσει, να παίρνει όλα τα εξωτερικά γνωρίσματα της ανιδιοτέλειας. 2ο Θεωρία των ρωμαίων επικουρείων. Οι δεσμοί φιλίας ξεκινούν από την ωφέλεια, και στην αρχή δεν αγαπάμε τους φίλους μας παρά μόνο για τον εαυτό μας: αλλά, με την πάροδο του χρόνου, η συνήθεια μας δένει με αυτούς όπως μας δένει με τους σκύλους, τα άλογα, και ακόμα με τα μέρη που συχνάζουμε, και έτσι κατορθώνει να τους κάνει αγαπητούς σε μας για αυτούς τους ίδιους. 3ο Θεωρία άλλων επικουρείων. Σχηματίζεται μεταξύ των φίλων ένα είδος ανεκδήλωτης συμφωνίας, με την οποία αγαπιούνται ο ένας με τον άλλο όχι λιγότερο από ότι ο καθένας από αυτούς αγαπά τον εαυτό του. Έτσι η φιλία δεν λείπει στον επικούρειο σοφό για να συμπληρώσει την ευτυχία του. Η επιδίωξη της ηδονής, που προσέγγισε τους ενάρετους, θα προσεγγίσει επίσης τους μεν με τους δε. Δεν ερμηνεύει την φιλία μόνο η ατομική ωφέλεια, αλλά χωρίς την ωφέλεια πως μπορούμε να την ερμηνεύσουμε; Είναι η κοινή ευχαρίστηση που μόνο αυτή δένει τους ανθρώπους μεταξύ τους. «Εάν οι αρχές που μόλις σας ανέπτυξα είναι πιο καθαρές και πιο φωτεινές ακόμα και από τον ήλιο, εάν αντλούνται από την πηγή της φύσης, εάν επιβεβαιώνονται από την αλάνθαστη μαρτυρία των αισθήσεων, εάν τα παιδιά, εάν ακόμα και τα ζώα, που η κρίση τους δεν έχει διαφθαρεί ούτε τροποποιηθεί, μας φωνάζουν, με τη φωνή της φύσης, ότι τίποτα δεν μπορεί να φέρει την ευτυχία εκτός από την ηδονή, και τίποτα δεν μπορεί να φέρει την δυστυχία εκτός από τον πόνο, ποιες πράξεις ευγνωμοσύνης δεν χρωστάμε άραγε σ αυτόν που, ευαίσθητος σ αυτή τη φωνή, άκουσε τόσο καθαρά και αντιλήφθηκε σε βάθος όλα αυτά που η 19

20 φωνή θέλει να πει, που έβαλε όλους τους συνετούς ανθρώπους στο δρόμο της ευχάριστης και ήρεμης ζωής;» 20

21 Σχέδιο του έργου από τον Ζαν-Μαρί Γκυγιώ ΒΙΒΛΙΟ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2 Εισαγωγή (συνέχεια). Κεφάλαιο 3 Εισαγωγή (συνέχεια). Κεφάλαιο 4 Εισαγωγή (συνέχεια). Κεφάλαιο 5 Αρχή του διαλόγου. Γιατί ο Κικέρων δεν επιδοκιμάζει του Επίκουρο. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Προσωρινή έκθεση και κριτική του συστήματος του Επίκουρου. Κεφάλαιο 6 Κριτική στη Φυσική του Επίκουρου. Δανεισμός του Επίκουρου από τον Δημόκριτο. Η ατομική θεωρία, η παρέκκλιση των ατόμων. Κεφάλαιο 7 Κριτική της λογικής του Επίκουρου. Προσωρινή κριτική της ηθικής του. Αδυναμία του Επίκουρου στη λογική. Καταργεί τους ορισμούς. Δεν διδάσκει ούτε την ανάλυση των θεμάτων, ούτε την συναγωγή συμπερασμάτων. Κάνει τις αισθήσεις κριτήριο για κάθε αλήθεια. Στην ηθική επαναλαμβάνει τον Αρίστιπ- 21

22 πο. Επίκληση παραδειγμάτων του Μάνλιου και του Τορκουάτου κατά της ηθικής του Επίκουρου. Κεφάλαιο 8 Απάντηση στην κριτική εναντίον του Επίκουρου. Ο Κικέρων είναι πολύ αυστηρός με τον Επίκουρο. Μία έκθεση του συνολικού συστήματος του Επίκουρου θα ήταν η καλύτερη απάντηση στην κριτική του. Ο Τορκουάτος αναλαμβάνει να εκθέσει μόνο το τμήμα του συστήματος που αναφέρεται στην ηθική. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Έκθεση της ηθικής διδασκαλίας του Επίκουρου Κεφάλαιο 9 Το υπέρτατο αγαθό είναι η ηδονή. Ηθική της ηδονής. 1ο Η πρώτη και σύμφυτη τάση όλων των όντων είναι η επιδίωξη της ηδονής: η ηδονή είναι λοιπόν ο φυσικός τελικός σκοπός των όντων. 2ο Είναι ορθολογική η επιδίωξη της ηδονής και δεν μπορούμε να εννοήσουμε κάποιον άλλον σκοπό επιθυμητό γι αυτόν τον ίδιο. Κεφάλαιο 10 Ο πόνος μπορεί να είναι μέσο για την απόκτηση της ηδονής. Ηθική της Ωφέλειας. Ο Επίκουρος ολοκληρώνει την δοξασία του για την ηδονή, στην οποία σταμάτησε ο Αρίστιππος, με την δοξασία της συνεχούς ωφέλειας ή της ευτυχίας. Ο άνθρωπος δεν επιλέγει μόνο αυτή ή την άλλη ηδονή, αλλά τη μέγιστη ποσότητα ηδονών, που συνιστούν την μέγιστη ευτυχία. Από αυτό συμπεραίνεται ότι ο άνθρωπος μπορεί και πρέπει να 22

23 αποφεύγει κάποια ειδική ηδονή, εάν αυτή η ηδονή έχει σαν συνέπεια τον πόνο, και αντίθετα να επιλέγει κάποιο ειδικό πόνο, εάν αυτός ο πόνος έχει σαν συνέπεια την ηδονή. Προσπάθεια ψυχολογικής ερμηνείας, με την ιδέα της ωφέλειας, έννοιες του Τορκουάτου και του Μάνλιου που αναφέρθηκαν πιο πάνω από τον Κικέρωνα. Κεφάλαιο 11 Τι είναι η ηδονή. Δεν υπάρχει ενδιάμεσο μεταξύ ηδονής και πόνου. Από τη στιγμή που σταματάει ο πόνος, γεννιέται η ηδονή. Η στέρηση του πόνου είναι η ουσία της ηδονής. Κεφάλαιο 12 Νέα προσπάθεια για λογική απόδειξη ότι η ηδονή είναι το το υπέρτατο αγαθό. Η ηδονή όπως την εννοεί ο Επίκουρος μια φορά προσδιορισμένη, ο Τορκουάτος προσπαθεί ξανά να αποδείξει ότι αυτή είναι το το υπέρτατο αγαθό. Πράγματι, δεν μπορούμε να αντιληφθούμε και να επιθυμήσουμε κατάσταση ανώτερη από εκείνη ενός ανθρώπου που δεν θα είχε κανένα πόνο, δεν θα δοκίμαζε καμιά ανησυχία, θα απολάμβανε συγχρόνως την ευχαρίστηση του παρόντος, του παρελθόντος, του μέλλοντος. Αντίθετα, δεν μπορούμε να αντιληφθούμε και να φοβηθούμε μια τύχη πιο δυστυχισμένη από αυτή ενός θλιμμένου ανθρώπου που υποφέρει συγχρόνως από όλους τους πόνους του σώματος και όλες τις θλίψεις της ψυχής. Κεφάλαιο 13 Οι αρετές έχουν σκοπό τους την ηδονή. Αρετή πρώτη: Η φρόνηση. 23

24 Όπως η ιατρική και όλες οι άλλες τέχνες, η τέχνη του ζην ή η φρόνηση έχει μοναδικό σκοπό να προσφέρει στον άνθρωπο την ευχαρίστηση. Στο βαθμό που η άγνοια είναι αιτία ταραχής και πόνου, η φρόνηση μετριάζει τα πάθη και τα κάνει να υπηρετούν τις μεγαλύτερες ηδονές : Αυτή είναι η χρησιμότητά της. Διαίρεση των επιθυμιών σε φυσικές και αναγκαίες, φυσικές και μη αναγκαίες, ούτε φυσικές ούτε αναγκαίες. Κεφάλαιο 14 Οι αρετές έχουν σκοπό τους την ηδονή. Αρετή δεύτερη: Η εγκράτεια. Η εγκράτεια, θεμελιώδης αρετή στην επικούρεια φιλοσοφία, δεν είναι εχθρός της ηδονής. Την μετριάζει κάποτε, με σκοπό να την αυξήσει. Κεφάλαιο 15 Οι αρετές έχουν σκοπό τους την ηδονή. Αρετή τρίτη: Η ανδρεία. Η ανδρεία δεν μπορεί να έχει αιτία αυτήν την ίδια: συνίσταται στο να μην αφήνει να ταράσσεται η εσωτερική ευχαρίστηση από καμία ανησυχία και κανένα φόβο. Κεφάλαιο 16 Οι αρετές έχουν σκοπό τους την ηδονή. Αρετή τέταρτη: Η δικαιοσύνη. Οι δίκαιοι είναι δίκαιοι από συμφέρον: 1ο γιατί δεν θέλουν να τιμωρηθούν από την κοινωνία. 2ο γιατί θέλουν να αποκτήσουν σεβασμό και τιμές. Ταραχή του ανθρώπου που είναι άδικος. Ένωση όλων των αρετών στην ηδονή, στον υπέρτατο σκοπό. 24

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ:ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θέμα: Περιγραφή προσώπου Τίτλος: «ο παππούς μου» Α. ΠΡΟΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ 1. Φάση Αυθεντικοποίησης (3Χ40 λεπτά) Προβληματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004-05-25 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΟΜΑ Α Α Α.1 Να µεταφέρετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα 3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Σε ποια θεµελιακή θεωρία στηρίζει ο Αριστοτέλης την ηθική του φιλοσοφία; Να την αναπτύξετε σύντοµα. 2. Πώς προσδιορίζει ο

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg Η επικοινωνία δίχως βία είναι μια μέθοδος η οποία: Διευκολύνει την ροή της επικοινωνίας. Εστιάζει στην έκφραση, μέσω της ομιλίας, των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Greek Translations of Brad Yates Videos

Greek Translations of Brad Yates Videos Greek Translations of Brad Yates Videos Contents: Allowing and Receiving Feeling Betrayed Tapping with Brad Yates Allowing and Receiving http://www.youtube.com/watch?v=4iftrjbas5o Translation by Vicky

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών:

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: 1. Αν αισθάνεστε ως γονείς πως δεν έχετε καταφέρει να αντιμετωπίζετε ικανοποιητικά τον θυμό του παιδιού σας, ξεκινήστε να διαβάζετε, να

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

KEΦΑΛΑΙΟ 1 AN HMΟΥΝ ΜΕΓΑΛΟΣ. Όταν είσαι μικρός ένα πράγμα είναι σίγουρο. Ότι θέλεις να μεγαλώσεις όσο πιο γρήγορα γίνεται.

KEΦΑΛΑΙΟ 1 AN HMΟΥΝ ΜΕΓΑΛΟΣ. Όταν είσαι μικρός ένα πράγμα είναι σίγουρο. Ότι θέλεις να μεγαλώσεις όσο πιο γρήγορα γίνεται. KEΦΑΛΑΙΟ 1 AN HMΟΥΝ ΜΕΓΑΛΟΣ Όταν είσαι μικρός ένα πράγμα είναι σίγουρο. Ότι θέλεις να μεγαλώσεις όσο πιο γρήγορα γίνεται. Ο μπαμπάς μου λέει ότι αυτά είναι χαζομάρες και ότι όταν μεγαλώσω θα θέλω να ήμουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Συμπληρωματικό ερωτηματολόγιο Β Πράσινο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ F-2-F Β (4 ος Γύρος 2008) Οδηγ. Προς ΣΥΝΕΝΤΕΥΚΤΗ: AN ΤO ΕΡΩΤΩΜΕΝΟ ΑΤΟΜΟ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΡΑΣ, ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΗΝ GF1. ΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

πιθανολογησεων κτλ. Αν,δε, ο ίδιος ο ρήτορας εχει την διαλεκτική αρετή, τοτε τα ρητορικα εργαλεία ειναι ηδη στη διαθεση του.

πιθανολογησεων κτλ. Αν,δε, ο ίδιος ο ρήτορας εχει την διαλεκτική αρετή, τοτε τα ρητορικα εργαλεία ειναι ηδη στη διαθεση του. Φαίδρος Σχόλια Για τον Πλάτωνα, το ερωμένο αντικείμενο δεν είναι παρά αντανάκλαση του ιδεατού κάλλους. Πριν την έλξη, έχει προηγηθεί ένα μεταφυσικό γεγονός. Το κάλλος είναι σε ένα υπερβατολογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1

ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ. Σελίδα 1 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΒΑΝΘ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΘΕΜΑ 162ον (17691) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/14 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΜΠΑΤΣΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ 1. Φ.Β. Σελ. 86 Ήδη όμως, κύριοι βουλευτές...για τα συμφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επιμέλεια: Μαρία Πουλάκου, Φιλόλογος Μεθοδολογία επιστολής Η επιστολή είναι γραπτός λόγος που χρησιμοποιούμε, για να επικοινωνήσουμε με πρόσωπα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό!

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Επιμέλεια-μετάφραση: Αλέξανδρος Νικολόπουλος, Ph.D. Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Πόσο ψυχολογικά προετοιμασμένος μπορεί να είστε πριν από έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 8 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Με τι ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση»

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση» Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση» Αποτελέσματα αξιολόγησης των συμμετεχόντων Επιμορφωτές: Άγγελος Κωνσταντινίδης, Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013-2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ

ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013-2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2013-2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Εκεί που είσαι ήμουνα κι εδώ που είμαι. ίσως έλθεις! ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 1. Μπακούρου Κυριακή (συντονίστρια)

Διαβάστε περισσότερα