ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 'ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΚΛΗΤΕΥΣΗΣ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΣΥΓΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 6 ΠΑΡ. 3δ ΤΗΣ ΕΣΔΑ' της ΣΤΕΝΤΟΥΜΗ Ι. ΙΩΑΝΝΑΣ ΑΘΗΝΑ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2014

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ... 1 Β. ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 Γ. ΕΝΝΟΙΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ... 4 Δ. ΕΙΔΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΑΡΤΥΡΩΝ α) Εξ ακοής μάρτυρες β) Ανώνυμοι μάρτυρες Ειδικότερα η προστασία μαρτύρων στο ελληνικό δίκαιο Νομολογία ΕΔΔΑ γ) Απόντες Ειδικότερα το άρθρο 365 παρ. 1 και η εφαρμογή του από τα ελληνικά δικαστήρια Νομολογία ΕΔΔΑ δ) Δικαιούμενοι σε άρνηση μαρτυρίας ε) Ευάλωτοι μάρτυρες Ε. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ: ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΒΑΘΜΙΔΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΔΔΑ.. 39 Βαθμίδες ελέγχου ΕΔΔΑ Ειδικότερα για τις τελευταίες νομολογιακές εξελίξεις στο ΕΔΔΑ ΣΤ. ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗΣ Ζ. ΠΑΡΑΙΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΔΔΑ Η. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ... 50

3 Α. ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Το άρθρο 6 παρ. 3δ της ΕΣΔΑ κατοχυρώνει το δικαίωμα κάθε κατηγορουμένου να εξετάσει ή να ζητήσει να εξετασθούν οι μάρτυρες κατηγορίας καθώς και να επιτύχει την κλήση και εξέταση μαρτύρων υπεράσπισης με τους ίδιους όρους που εξετάζονται και οι μάρτυρες κατηγορίας. Το δικαίωμα επίσης προβλέπεται και στο άρθρο 14 παρ. 3ε του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, το οποίο ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο με το Ν. 2462/1997. Όσον αφορά το εσωτερικό μας δίκαιο, αφενός το δικαίωμα εξέτασης του μάρτυρα στην κυρία διαδικασία έχει προβλεφθεί στα άρθρα 333 παρ. 2, 357 παρ. 3 και 358 του ΚΠΔ και αφετέρου η ΕΣΔΑ έχει ούτως ή άλλως την υπερνομοθετική ισχύ που επιφυλάσσει το Σύνταγμα μέσω του άρθρου 28 παρ. 1, στις διεθνείς συμβάσεις που έχουν κυρωθεί με νόμο, έχουν τεθεί σε ισχύ και επομένως συνιστούν αναπόσπαστο τμήμα του εσωτερικού μας δικαίου 1. Β. ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Το δικαίωμα στην εξέταση μαρτύρων συνιστά ειδικότερη πτυχή του δικαιώματος ακρόασης. Η αρχή αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος και αποτυπώνει την δυνατότητα του κατηγορούμενου να αναπτύξει ενώπιον του Δικαστηρίου, πριν την έκδοση δικαστικής απόφασης ή την διενέργεια βλαπτικής για τα συμφέροντά του πράξης, τις απόψεις του για κάθε νομικό ή πραγματικό ζήτημα και για κάθε προσαγόμενο αποδεικτικό μέσο 2. Περαιτέρω, το δικαίωμα ακρόασης εξασφαλίζει ότι ο κατηγορούμενος δεν θα αντιμετωπιστεί εργαλειακά, ως αντικείμενο ή μέσο γενικής πρόληψης, αλλά ως το υποκείμενο της ποινικής δίκης, στο οποίο παρέχεται η πραγματική δυνατότητα να συμμετέχει στην ακροαματική διαδικασία και να επηρεάζει ουσιωδώς και ενεργητικά το αποτέλεσμα της αποδεικτικής διαδικασίας 3. Το δικαίωμα στην εξέταση μαρτύρων σχετίζεται άμεσα με την αρχή της 1 Τονιστέον ότι υπάρχει ρητή πρόβλεψη στον ΚΠΔ για επανάληψη διαδικασίας σε περίπτωση που το ΕΔΔΑ διαπιστώσει παραβίαση δικαιώματος που σχετίζεται με το δίκαιο χαρακτήρα της δίκης (525 ΚΠΔ). 2 Καρράς, Ποινικό Δικονομικό Δίκαιο, 1998, σελ. 53 επ. 3 Τζαννετής Αριστομένης, Το δικαίωμα εξέτασης μαρτύρων κατηγορίας κατά το άρθρο 6 παρ. 3δ ΕΣΔΑ, Ποινικά Χρονικά ΝΗ/2008, 394 επ.

4 τυπικής/υποκειμενικής αμεσότητας, ήτοι της άμεσης προσωπικής επαφής ή εντύπωσης του κρίνοντος 4, που επιβάλλει την άμεση και προσωπική αντίληψη του δικαστή των προσωπικών ιδίως αποδεικτικών μέσων αλλά και εν γένει του συνόλου του αποδεικτικού υλικού. Κατά τον Ανδρουλάκη, 'μόνο στην δική του αντίληψη μπορεί να έχει αληθινή εμπιστοσύνη ο δικαστής'. Η ουσιαστική/ αντικειμενική αμεσότητα, ήτοι η αρχή του εγγύτερου αποδεικτικού μέσου, βάσει της οποίας το εγγύτερο αμεσότερο - αποδεικτικό μέσο πρέπει να προηγείται του απώτερου εμμεσότερου 5 - δεν προβλέπεται νομοθετικά στην Ελλάδα 6 και επομένως η διάκριση της αποδεικτικής αξίας πρωτογενών και δευτερογενών αποδεικτικών μέσων δεν βρίσκει έρεισμα στο εσωτερικό μας δίκαιο. Αντίθετα το ΕΔΔΑ, με την απόφαση P.S. κατά Γερμανίας (2000) 7, ασχολήθηκε με την διάκριση αυτή, κρίνοντας ότι η απόφαση δεν πληρούσε τα κριτήρια μίας δίκαιης δίκης διότι η ανέλεγκτη κατάθεση της ανήλικης ήταν το μόνο άμεσο ('the only direct') αποδεικτικό μέσο κατά του προσφεύγοντος. Το δικαίωμα του άρθρου 6 παρ. 3δ της ΕΣΔΑ, σχετίζεται περαιτέρω με την αρχή της κατ' αντιδικίαν διεξαγωγή της δίκης, ήτοι της εξασφάλισης ότι σε κάθε στάδιο και κάθε πράξη της διαδικασίας, υπάρχει η ουσιαστική συμμετοχή των διαδίκων, με τρόπο ώστε ο δικαστής σε κάθε ζήτημα να έχει υπόψη και τις δύο πλευρές. Το ΕΔΔΑ με πάγια νομολογία του 8, απαιτεί τα αποδεικτικά μέσα να αναπαράγονται 'υπό συνθήκες αντιδικίας' και με παρουσία του κατηγορουμένου. Η εγγύηση της κατ' αντιδικίαν διεξαγωγής της δίκης, εξασφαλίζει ότι κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να υποστηρίξει μία καταδίκη, εάν πρώτα δεν είχε η υπεράσπιση την δυνατότητα να το αντικρούσει και να προβεί σε σχολιασμούς επάνω σε αυτό. Το ΕΔΔΑ απαιτεί επιπλέον παγίως την αναπαραγωγή των αποδεικτικών μέσων σε δημόσια συνεδρίαση. Η δημοσιότητα της δίκης στο ελληνικό δίκαιο κατοχυρώνεται στο άρθρο 329 παρ. 1 ΚΠΔ ('η συζήτηση στο ακροατήριο, καθώς και η απαγγελία της απόφασης γίνονται δημόσια σε όλα τα ποινικά δικαστήρια'), ωστόσο διευκρινίζει το ΕΔΔΑ 4 Ανδρουλάκης Νικόλαος, Θεμελιώδεις Έννοιες της Ποινικής Δίκης, 1994, σελ. 123 επ. 5 Τσαγκαράκη Ειρήνη, 'Ο μάρτυρας εξ ακοής στην ποινική δίκη', ΠοινΔικ 6/2010, 722 επ. 6 Κατά βάση προβλέπεται από τα αγγλοσαξωνικά δίκαια. 7 Στην υπόθεση P.S. κατά Γερμανίας, ο προσφεύγων είχε καταδικαστεί από την Γερμανία για ασέλγεια σε μία ανήλικη οκτώ ετών. Ενώ υπήρχαν και άλλα στοιχεία εκτός από την ανέλεγκτη κατάθεση της ανήλικης, όπως η μαρτυρία της μητέρας της για το επίμαχο χρονικό διάστημα, καθώς και η κατάθεση πραγματογνώμονα ψυχολόγου, ο οποίος κατέθεσε για την αξιοπιστία της ανήλικης ας σημειωθεί ωστόσο ότι η πραγματογνωμοσύνη συντάχθηκε ενάμιση χρόνο μετά το συμβάν το ΕΔΔΑ έκρινε ότι η ανέλεγκτη προδικαστική κατάθεση της ανήλικης, ήταν το μόνο άμεσο αποδεικτικό μέσο κατά του προσφεύγοντος. Με τον τρόπο αυτόν έκρινε την υπεροχή ενός πρωτογενούς αποδεικτικού μέσου έναντι ενός δευτερογενούς/ παράγωγου αποδεικτικού μέσου. 8 Εντελώς ενδεικτικά, KOSTOVSKI κατά ΟΛΛΑΝΔΙΑΣ (1989) παρ. 41, SAIDI κατά ΓΑΛΛΙΑΣ (1993) παρ. 43.

5 ότι η δημοσιότητα αφορά και την αναπαραγωγή των αποδείξεων. Σε συνέχεια αλλά και εξασφάλιση της δημοσιότητας - διότι το κοινό πρέπει να μπορεί να αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει στην δίκη, άλλως η δημοσιότητα καθίσταται κενό γράμμα - η προφορικότητα επιτυγχάνει την ζωντανή επικοινωνία του δικαστή και των διαδίκων με τα αποδεικτικά μέσα και τους μάρτυρες 9. Ωστόσο, η προφορικότητα δεν πρέπει να συγχέεται με την αμεσότητα, όπως συνέβαινε παλαιότερα. Το προφορικό δεν είναι πάντοτε και άμεσο, διότι τα στοιχεία της προδικασίας μπορεί να 'προφορικοποιηθούν' με την ανάγνωσή τους στο ακροατήριο, ωστόσο δεν δύναται να θεωρηθούν ότι τηρούν την αρχή του προσωπικής επαφής του κρίνοντος, καθώς έχουν παραχθεί προδικαστικά απουσία του δικαστή και ενώπιον των ανακριτικών αρχών. Το εν λόγω δικαίωμα ωστόσο μπορεί να συγκρουστεί με την εύρεση της ουσιαστικής αλήθειας, στο βαθμό που οι περιορισμοί που θέτει, ως υπερασπιστικό δικαίωμα, δύνανται να οδηγήσουν στην μη λήψη υπόψη μίας κατάθεσης. Άλλωστε, η εύρεση της ουσιαστικής αλήθειας συγκρούεται με τα υπερασπιστικά δικαιώματα εν γένει, εφόσον αυτά συνολικά θέτουν περιορισμούς για την προστασία του κατηγορουμένου, και όχι μόνο το δικαίωμα του άρθρου 6 παρ. 3δ της ΕΣΔΑ 10. Άλλωστε, 'δεν αποτελεί αρχή του ποινικού δικονομικού δικαίου η αναζήτηση της αλήθειας με κάθε τίμημα', κατά τον Ανδρουλάκη 11. Δεν πρέπει ωστόσο να παραγνωρίσουμε, ότι μπορεί ενίοτε η αντιπαράθεση να ωφελήσει την ανεύρεση της ουσιαστικής αλήθειας, καθώς η πληροφόρηση του δικαστή καθίσταται ολόπλευρη και ακριβέστερη. Τελικώς ωστόσο, η ελεύθερη εκτίμηση του αποδεικτικού υλικού σε συνδυασμό με την κατ' είδος αναφορά των αποδεικτικών μέσων στην αιτιολόγηση των αποφάσεων, μπορεί να λειτουργήσει νομιμοποιητικά και ίσως να οδηγήσει στην πράξη σε απελευθέρωση κατά κάποιο τρόπο της χρήσης των καταθέσεων των εξ ακοής μαρτύρων χωρίς την τήρηση των προϋποθέσεων του νόμου αλλά και την ανάγνωση προδικαστικών καταθέσεων, ιδίως σε συνδυασμό με το άρθρο 178 περ. α του ΚΠΔ Τα ανωτέρω, σε σχέση με την αναπαραγωγή των αποδείξεων σε μία δημόσια συνεδρίαση, παρουσία του κατηγορουμένου και σε συνθήκες αντιδικίας, συμπυκνώνονται στην εξής, σταθερά επαναλαμβανόμενη φράση του Δικαστηρίου: 'The evidence must normally be produced at a public hearing, in the presence of the accused, with a view to adversarial argument'. 10 Για την σύνδεση της δίκαιης δίκης συνολικά αλλά και της προστασία της αξίας του ανθρώπου με τους αυτοπεριορισμούς των κρατικών μέσων για την αναζήτηση της αλήθειας, ενώπιον μάλιστα ενός ατόμου με περιορισμένες δυνατότητες και σε δύσκολη ψυχολογική κατάσταση, πολύ αναλυτικός ο Δαλακούρας Θεοχάρης, 'Η σιωπή του κατηγορουμένου στην ποινική δίκη', Αρμενόπουλος 1989/4. 11 ό.π. σελ Συμβαίνει δυστυχώς στις δικαστικές αίθουσες, η λήψη υπόψη ολόκληρης της - αντίθετης από την επ' ακροατηρίω - προδικαστικής κατάθεσης του μάρτυρα, να βασίζεται στο 178α ΚΠΔ.

6 Γ. ΕΝΝΟΙΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Στα πλαίσια οριοθέτησης της έννοιας του δικαιώματος του άρθρου 6 παρ. 3δ της ΕΣΔΑ, θα πρέπει να διασαφηνιστεί ποιος είναι ο φορέας του δικαιώματος, τι περιλαμβάνεται στην έννοια του μάρτυρα κατηγορίας και τι περιλαμβάνεται στην έννοια της εξέτασης. Καταρχήν, φορέας του δικαιώματος είναι κάθε πρόσωπο στο οποίο απευθύνθηκε επίσημα η μομφή περί διάπραξης ενός ποινικού αδικήματος 13. Αν και το δικαίωμα απευθύνεται κυρίαρχα σε μομφή ποινικού αδικήματος, έχει νομολογηθεί από το ΕΔΔΑ ότι και σε πειθαρχική διαδικασία τυγχάνει εφαρμογής το άρθρο 'mutatis mutandis' 14. Η έννοια του μάρτυρα κατηγορίας κατά πάγια νομολογία του ΕΔΔΑ είναι αυτόνομη έννοια 15 και μπορεί να περιλαμβάνει ακόμη και πρόσωπα που κατά το εκάστοτε εθνικό δίκαιο δεν θεωρούνται μάρτυρες. Μάρτυρας κατηγορίας θεωρείται κάθε πρόσωπο η κατάθεση του οποίου περιλαμβάνει επιβαρυντικά στοιχεία για τον κατηγορούμενο, παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου και συνυπολογίστηκε από αυτό κατά το σχηματισμό της δικανικής πεποίθησης. Στην έννοια του μάρτυρα κατηγορίας, έχει επίσης νομολογηθεί με την BONISCH κατά Αυστρίας (1985), ότι μπορούν να συμπεριληφθούν και οι πραγματογνώμονες. Ωστόσο από την διατύπωση του ΕΔΔΑ 16 στην εν λόγω αλλά και σε μεταγενέστερη απόφαση 17, είναι ορθότερο να εκτιμήσουμε ότι το ΕΔΔΑ δεν διαπλάθει την έννοια του μάρτυρα κατηγορίας 13 Χριστόπουλος Παναγιώτης, 'Το δικαίωμα του κατηγορουμένου να εξετάζει μάρτυρες κατηγορίας κατά την έννοια του άρθρου 6 παρ. 3δ ΕΣΔΑ, ΠοινΔικ 11/2009, 1283 επ. 14 Albert and Le Compte κατά Βελγίου, 1983 παρ Όλως ενδεικτικά, KOSTOVSKI κατά Ολλανδίας, παρ. 40: 'Το Δικαστήριο σημειώνει ότι μόνο ένα από τα πρόσωπα που κατέθεσαν - δηλαδή το πρόσωπο του οποίου οι καταθέσεις είχαν διαβαστεί στο ακροατήριο - θεωρούνταν σύμφωνα με το ολλανδικό δίκαιο 'μάρτυρας'. Ωστόσο, εν όψει της αυτόνομης ερμηνείας που πρέπει να δοθεί στον όρο αυτό, και οι δύο θα έπρεπε να θεωρούνται ως μάρτυρες, για τους σκοπούς του άρθρου 6 3δ της σύμβασης, δεδομένου ότι οι δηλώσεις και των δύο, ανεξάρτητα εάν διαβάστηκαν στο δικαστήριο ή όχι, παρουσιάστηκαν πράγματι ενώπιον του δικαστηρίου και ελήφθησαν υπόψη από αυτό'. 16 Η παράγραφος 42 της Brandstetter κατά Αυστρίας, ορίζει ότι 'Το Δικαστήριο κρίνει σκόπιμο να εξετάσει την καταγγελία του προσφεύγοντος στο πλαίσιο του γενικού κανόνα της παραγράφου 1 του άρθρου 6 της Σύμβασης, ενώ λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις εγγυήσεις της παραγράφου 3 του άρθρου 6. Το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι με βάση τη γραμματική διατύπωση του εδαφίου δ της παραγράφου 3 του άρθρου 6, αυτό αναφέρεται σε μάρτυρες και όχι σε πραγματογνώμονες. Επισημαίνει ότι, σε κάθε περίπτωση, οι εγγυήσεις που περιέχονται στην παράγραφο 3 του άρθρου 6 είναι συστατικά στοιχεία, μεταξύ άλλων, της έννοιας της δίκαιης δίκης που ορίζονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 6'. Αντίστοιχη είναι η διατύπωση και στην BONISCH κατά Αυστρίας: 'Αν διαβαστεί κυριολεκτικά, το εδάφιο δ της παραγράφου 3 του άρθρου 6, αφορά σε μάρτυρες και όχι εμπειρογνώμονες. Εν πάση περιπτώσει, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι οι εγγυήσεις που περιέχονται στην παράγραφο 3 του άρθρου 6 είναι συστατικά στοιχεία, μεταξύ άλλων, της έννοιας της δίκαιης δίκης που ορίζονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 6. Υπό τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, το Δικαστήριο, έχοντας λάβει δεόντως υπόψη τις εγγυήσεις της παραγράφου 3 του άρθρου 6, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που διατυπώνονται στην υποπαράγραφο δ αυτού, θεωρεί ότι πρέπει να εξετάσει τις αιτιάσεις του προσφεύγοντος σύμφωνα με τον γενικό κανόνα της παραγράφου Brandstetter κατά Αυστρίας, 1991, παρ. 42 επ.

7 με τρόπο διευρυμένο, ώστε μέσω της αυτόνομης ερμηνείας της έννοιας να περιλαμβάνει και τον πραγματογνώμονα, αλλά μάλλον βασίζεται στην δίκαιη δίκη (6 παρ. 1 ΕΣΔΑ) συνολικά 18. Στην έννοια του μάρτυρα κατηγορίας το ΕΔΔΑ περιλαμβάνει σταθερά και τον συγκατηγορούμενο. Στην LUCA κατά Ιταλίας (2001), όπου ο προσφεύγων είχε κατηγορηθεί για διακίνηση ναρκωτικών, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι υπήρξε παραβίαση του σχετικού δικαιώματος, καθώς το εθνικό δικαστήριο δεν έδωσε την δυνατότητα στον προσφεύγοντα να υποβάλλει καμία ερώτηση στον συγκατηγορούμενό του, ο οποίος, ενώ κατηγορούνταν ότι συμμετείχε στο κύκλωμα διακίνησης, απουσία του προσφεύγοντος κατέθεσε εναντίον του προδικαστικά. Ο προσφεύγων δεν τον εξέτασε σε κανένα στάδιο της διαδικασίας ούτε στο ακροατήριο, καθώς ο συγκατηγορούμενος άσκησε το δικαίωμα σιωπής στην δίκη, όπως δικαιούνταν βάσει του ΚΠΔ του ιταλικού κράτους. Η ιταλική κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι υπήρχε σύγκρουση μεταξύ του δικαιώματος στην εξέταση μαρτύρων του κατηγορουμένου, του δικαιώματος σιωπής του έτερου κατηγορουμένου και του δημόσιου συμφέροντος της πάταξης του οργανωμένου εγκλήματος. Ωστόσο το ΕΔΔΑ με την απόφασή του κατέστησε σαφές ότι κάθε κατάθεση η οποία έχει επιβαρυντικό περιεχόμενο για τον κατηγορούμενο και στηρίζει την καταδίκη, συνιστά αποδεικτικό μέσο κατηγορίας ανεξαρτήτως αν δόθηκε από μάρτυρα ή συγκατηγορούμενο - καμία σημασία δεν έχει, τόνισε το Δικαστήριο, ότι οι καταθέσεις είχαν γίνει από έναν συγκατηγορούμενο και όχι μάρτυρα, καθώς ο όρος 'μάρτυρας' έχει μία αυτόνομη έννοια όσον αφορά την Σύμβαση. Επιπλέον το ΕΔΔΑ σημείωσε ότι δεν επιτρέπεται να μην παρέχεται η δυνατότητα στον κατηγορούμενο να εξετάσει κάθε αποδεικτικό μέσο εις βάρος του. Η άσκηση του δικαιώματος εξέτασης ικανοποιείται με την υποβολή απευθείας ερωτήσεων στον μάρτυρα κατηγορίας, ανεξάρτητα από το εάν αυτός θα απαντήσει ή όχι. Το δικαίωμα εξασφαλίζει ότι θα δοθεί η επαρκής και κατάλληλη δυνατότητα στο κατηγορούμενο να αντιπαρατεθεί άμεσα με τον μάρτυρα 19. Ομοίως έκρινε το ΕΔΔΑ και στην CRAXI κατά Ιταλίας (2002) 20, όπου αποφάνθηκε ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 3δ, καθώς η καταδίκη του προσφεύγοντος στηρίχθηκε σε τρεις ανέλεγκτες μαρτυρικές καταθέσεις συγκατηγορουμένων οι οποίοι στην 18 Σισιλιάνος Λ.Α., Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Ερμηνεία κατ' άρθρο, Όλγα Τσόλκα 'Το δικαίωμα του κατηγορουμένου να εξετάζει 'μάρτυρες κατηγορίας' κατά την έννοια του άρθρου 6 παρ. 3δ ΕΣΔΑ, ΠοινΧρον ΝΣΤ/2006, 86 επ 20 Πουλαράκης Ευστάθιος 'Η νομολογία του ΕΔΔΑ αναφορικά με την απόδειξη στην ποινική δίκη', ΠοινΔικ 8-9/2008, 1103 επ.

8 συνέχεια αρνήθηκαν να καταθέσουν, ασκώντας το δικαίωμα σιωπής 21. Ωστόσο και στη νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων, έχουν υπάρξει ενδιαφέρουσες αποφάσεις για την μαρτυρία συγκατηγορουμένου. Η υπ' αριθμόν 571/2004 απόφαση του Πενταμελούς Ναυτοδικείου Πειραιώς, χωρίς καμία αναφορά στην αποδεικτική απαγόρευση του 211Α ΚΠΔ και αποκλειστικά ερειδόμενη στη νομολογία του Στρασβούργου, έκρινε ότι η ανάγνωση κατάθεσης συγκατηγορουμένου, απόντος στην επ' ακροατηρίω διαδικασία, στο βαθμό που επιβαρύνει τον παρόντα κατηγορούμενο, είναι ανεπίτρεπτη εφόσον δεν δόθηκε σε κανένα στάδιο της διαδικασίας η δυνατότητα στον κατηγορούμενο να θέσει ερωτήσεις απευθείας στον απόντα 22. Στην ίδια κατεύθυνση, η υπ' αριθμόν 1133/2007 απόφαση του Αρείου Πάγου, επίσης επικαλούμενο την νομολογία του ΕΔΔΑ, έκρινε ότι στον κατηγορούμενο (ή τον συνήγορό του) πρέπει να δοθεί η ευκαιρία να υποβάλει ερωτήσεις στον συγκατηγορούμενο που κατά την προδικασία ή την ακροαματική διαδικασία προέβη σε δυσμενή για αυτόν δήλωση, ακόμη κι αν στην συνέχεια ο συγκατηγορούμενος ασκήσει το δικαίωμα σιωπής, αρνηθεί την απάντηση ή απουσιάσει. Συμπερασματικά, η ορθή ερμηνεία του δικαιώματος του άρθρου 6 παρ. 3δ ΕΣΔΑ, όπως αυτό έχει εξειδικευθεί με αυτόνομο τρόπο από το ΕΔΔΑ, συνεπάγεται άνευ ετέρου την συμπερίληψη και του συγκατηγορουμένου στην έννοια του μάρτυρα κατηγορίας. Περαιτέρω, για την αποσαφήνιση της έννοιας της εξέτασης, πρέπει να διευκρινιστεί ότι αυτή είναι μία διττή έννοια. Αναφέρεται αφενός στο δικαίωμα υποβολής απευθείας ερωτήσεων στον μάρτυρα κατηγορίας και αφετέρου στο δικαίωμα αμφισβήτησης του μάρτυρα 23. Σε κάθε περίπτωση, η εξέταση του μάρτυρα δεν αφορά μόνο στην ακρίβεια και αλήθεια των γεγονότων που αυτός καταθέτει αλλά και στην αξιοπιστία αυτού 24. Μάλιστα, οι ανωτέρω διακρίσεις δεν υφίστανται μόνο στην νομολογία του ΕΔΔΑ αλλά και στο εσωτερικό μας δίκαιο. Οι διατάξεις των άρθρων 333 παρ. 2 και 357 παρ 'Στις παραγράφους της απόφασης, το Δικαστήριο σημειώνει ότι 'η δυνατότητα χρήσης των επιβαρυντικών προδικαστικών καταθέσεων συγκατηγορουμένων, οι οποίοι άσκησαν το δικαίωμα σιωπής ή αποβίωσαν πριν από την κατάθεσή τους στο ακροατήριο, παρέχεται από το εσωτερικό δίκαιο του εναγόμενου κράτους, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, δηλαδή τα άρθρα 238, 512 και 513 του ΚΠΔ. Ωστόσο, το γεγονός αυτό δεν στερεί από τον κατηγορούμενο το δικαίωμα που το άρθρο 6 3 δ του αναγνωρίζει, να εξετάσει κάθε σημαντικό αποδεικτικό στοιχείο....το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι τα εθνικά δικαστήρια έχουν καταδικάσει τον προσφεύγοντα βασισμένα αποκλειστικά στις καταθέσεις πριν από τη δίκη των συγκατηγορουμένων που απείχαν και ενός ατόμου που στη συνέχεια πέθανε. Ούτε ο προσφεύγων ούτε ο δικηγόρος του είχαν σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας τη δυνατότητα να αμφισβητήσουν αυτούς τους ανθρώπους που κατέθεσαν και που οι μαρτυρίες τους χρησιμοποιήθηκαν ως αποδεικτικά στοιχεία από τα ιταλικά δικαστήρια... Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί κανείς να συμπεράνει ότι ο αιτών είχε λάβει επαρκή και κατάλληλη ευκαιρία να αμφισβητήσει τις δηλώσεις που αποτέλεσαν τη νομική βάση για την καταδίκη του'. 22 Όλγα Τσόλκα, ό.π. 23 Πάγια η νομολογία του Στρασβούργου ότι ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα στην 'αμφισβήτηση και τις ερωτήσεις' ('to challenge and question'). 24 Τζαννετής, ό.π., Χριστόπουλος, ό.π.

9 ΚΠΔ, αναφέρονται στη δυνατότητα του κατηγορουμένου να υποβάλει απευθείας ερωτήσεις στο μάρτυρα 25, ενώ η διάταξη του άρθρου 358 ΚΠΔ, προβλέπει τη δυνατότητά του να αμφισβητεί τα γεγονότα της μαρτυρίας του μάρτυρα ή την αξιοπιστία του. Για το δικαστήριο του Στρασβούργου, αρκεί να δόθηκε επαρκής και κατάλληλη ευκαιρία για αμφισβήτηση του μάρτυρα και υποβολή σε αυτόν απευθείας ερωτήσεων από τον κατηγορούμενο (ή το συνήγορό του), υπό συνθήκες αντιδικίας, ανεξάρτητα εάν χρησιμοποιήθηκε η δυνατότητα αυτή καταλλήλως από τον κατηγορούμενο, αν αυτός άσκησε το δικαίωμα εξέτασης ή παραιτήθηκε από αυτό. Πρέπει περαιτέρω, για να μπορέσει ο κατηγορούμενος να προβεί στην εξέταση όχι μόνο της ακρίβειας και αλήθειας των γεγονότων αλλά και της αξιοπιστίας του ίδιου του μάρτυρα,να γνωρίζει την ταυτότητα του μάρτυρα και να δύναται να παρατηρήσει τις αντιδράσεις του σε ευθείες ερωτήσεις. Για τον λόγο αυτό, απορρίπτει την δυνατότητα υποβολής ερωτημάτων εγγράφως, την οποία προβλέπουν ορισμένα εθνικά δίκαια. Συγκεκριμένα, στην απόφαση Windisch κατά Αυστρίας (1990), ο προσφεύγων είχε αναγνωρισθεί από δύο πολίτες, η ταυτότητα των οποίων παρέμεινε άγνωστη και στον ίδιο και στον δικαστήριο, ως δράστης κλοπής 26, αδίκημα για το οποίο και καταδικάσθηκε, ενώ δεν μπόρεσε σε κανένα στάδιο της διαδικασίας να έρθει σε ευθεία αντιπαράθεση μαζί τους και να μάθει τα στοιχεία τους. Αν και αιτήθηκε επανειλημμένα να εμφανιστούν και να βρεθούν αντιμέτωποι με τον ίδιο, το αίτημα του απορρίφθηκε από το εθνικό Δικαστήριο, το οποίο έκρινε αφενός ότι οι μαρτυρίες τους ήταν αξιόπιστες 27, και αφετέρου ότι η απόφαση να μην αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους, ήταν δικαιολογημένη λόγω φόβου αντιποίνων. Η αυστριακή κυβέρνηση, σε συνέχεια των ανωτέρω ισχυρισμών, επικαλέστηκε επιπλέον ενώπιον του ΕΔΔΑ, ότι ο προσφεύγων θα μπορούσε να θέσει γραπτές ερωτήσεις στους μάρτυρες, αν είχε ζητηθεί αυτό στη δίκη. Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι αυτή η δυνατότητα δεν 25 Στο άρθρο 366 παρ. 1 τελευταίο εδάφιο, υπάρχει η ατυχής διατύπωση 'μόνο με την μεσολάβηση εκείνου που διευθύνει την συζήτηση' αναφερόμενο στις ερωτήσεις που οι διάδικοι επιτρέπεται να κάνουν στον κατηγορούμενο. Είναι όμως ατυχής η εν λόγω διατύπωση στο βαθμό που δεν υπάρχει πρόβλεψη για την περίπτωση του συγκατηγορουμένου που κατέθεσε επιβαρυντικά για τον κατηγορούμενο γεγονότα. Στην περίπτωση αυτή, πρέπει να επιτρέπεται στον κατηγορούμενο να απευθύνει τις ερωτήσεις του απευθείας στον συγκατηγορούμενό του χωρίς την μεσολάβηση του προεδρεύοντος. Μία υπόμνηση του προεδρεύοντος στον συγκατηγορούμενο ότι δεν είναι υποχρεωμένος να απαντήσει, πρέπει να θεωρηθεί αρκετή για την προστασία των δικαιωμάτων του. Ταυτόχρονα, τυχόν σιωπή του θα αξιοποιηθεί κατά τον σχηματισμό δικανικής πεποίθησης για την ενοχή του κατηγορουμένου. Το άρθρο 366 παρ. 1 ΚΠΔ λοιπόν, εν προκειμένω κάμπτεται από το άρθρο 6 παρ. 3 δ ΕΣΔΑ. 26 Θα πρέπει να τονισθεί, ότι το Δικαστήριο επισήμανε ότι στην προκειμένη περίπτωση κανείς δεν είχε παρατηρήσει την πραγματική διάπραξη του αδικήματος. Οι πληροφορίες που παρασχέθηκαν από τους δύο ανώνυμους μάρτυρες και η αναγνώριση στην οποία αυτοί προέβησαν, ήταν τα μόνα αποδεικτικά στοιχεία για την παρουσία του προσφεύγοντος στη σκηνή του εγκλήματος. 27 Χαρακτήρισε συγκεκριμένα το εθνικό Δικαστήριο τις δύο γυναίκες 'απλές αλλά αξιόπιστες': 'The two women are simple but trustworthy persons'.

10 μπορεί να αντικαταστήσει το δικαίωμα του κατηγορουμένου να εξετάσει άμεσα τους μάρτυρες κατηγορίας. Ειδικότερα, έκρινε η φύση και η έκταση των ερωτήσεων που θα μπορούσαν να τεθούν με αυτόν τον τρόπο θα ήταν περιορισμένες σημαντικά λόγω της απόφασης για τη διατήρηση της ανωνυμίας των δύο αυτών προσώπων και ότι μη γνωρίζοντας την ταυτότητά τους, η υπεράσπιση βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα σχεδόν ανυπέρβλητο μειονέκτημα - στερήθηκε τις απαραίτητες πληροφορίες που επιτρέπουν να ελεγχθεί ή να αμφισβητηθεί η αξιοπιστία των μαρτύρων. Επιπλέον, το δικαστήριο, που επίσης δεν γνώριζε την ταυτότητα των δύο γυναικών, εμποδίστηκε από την παρατήρηση της συμπεριφορά τους και δεν μπόρεσε λόγω αυτού ούτε το ίδιο να σχηματίσει τη δική του εντύπωση για την αξιοπιστία τους. Ούτε όμως και οι καταθέσεις των αστυνομικών, που αφορούσαν την αξιοπιστία των μαρτύρων και τους λόγους της ανωνυμίας τους, κρίθηκε από το ΕΔΔΑ ως ένα κατάλληλο υποκατάστατο για την έλλειψη της άμεσης παρατήρησης της συμπεριφοράς των μαρτύρων. Στην μεταγενέστερη απόφαση Saidi κατά Γαλλίας (1993), το δικαστήριο επανέλαβε τα κριτήρια που είχε ήδη διαμορφώσει για τις καταθέσεις ανωνύμων μαρτυριών, όπως αυτά αναφέρονται ανωτέρω. Εν προκειμένω ο προσφεύγων, καταδικάστηκε για διακίνηση ναρκωτικών, βάσει μαρτυριών ανώνυμων μαρτύρων, μικροχρηστών με παραβατική συμπεριφορά, που τον αναγνώρισαν πίσω από διπλό καθρέπτη. Με τους μάρτυρες αυτούς δεν αντιπαρατέθηκε ποτέ, δεν τους είδε ούτε τους εξέτασε. Η κυβέρνηση επικαλέστηκε την ευαισθησία σε ζητήματα μικροχρηστών και την δυσκολία να καταθέτουν λόγω φόβου αντιποίνων. Ωστόσο το ΕΔΔΑ έκρινε και στην συγκεκριμένη περίπτωση ότι δεν δόθηκε πρόσφορη και επαρκής ευκαιρία στον κατηγορούμενο να αμφισβητήσει και να εξετάσει μάρτυρες κατηγορίας εναντίον του είτε όταν έκαναν τις καταθέσεις τους ή σε μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας. Περαιτέρω, και στην ανωτέρω μνημονευόμενη απόφαση LUCA κατά Ιταλίας (2001), το ΕΔΔΑ έκρινε επίσης ότι πρέπει να παρέχεται επαρκής και κατάλληλη ευκαιρία για απευθείας υποβολή ερωτήσεων και αμφισβήτηση του μάρτυρα 28 ή συγκατηγορούμενου, ανεξαρτήτως επομένως της απάντησης ή μη του συγκατηγορουμένου. Τυχόν άσκηση του δικαιώματος σιωπής εκ μέρους του, δεν θα οδηγήσει φυσικά σε χειροτέρευση της θέσης του, εφόσον πράγματι δεν έχει υποχρέωση να απαντήσει, θα συνυπολογισθεί όμως για την 28 Συγκεκριμένα το ΕΔΔΑ στην παρ. 39 της εν λόγω απόφασης, δηλώνει ότι 'ως γενικός κανόνας, οι παράγραφοι 1 και 3δ του άρθρου 6, προσαπαιτούν ο κατηγορούμενος να έχει λάβει μία επαρκή και κατάλληλη ευκαιρία ('adequate and proper opportunity') να αμφισβητήσει και να ρωτήσει έναν εναντίον του μάρτυρα κατηγορίας ('challenge and question'), είτε όταν καταθέτει ή σε μεταγενέστερο στάδιο'.

11 ενοχή του κατηγορουμένου, υπό την έννοια, ότι δεν θα δύναται να υποστηριχθεί η καταδίκη του αποκλειστικά ή αποφασιστικά σε αυτήν. Στα πλαίσια της προβληματικής για τα όρια του δικαιώματος κατά το Δικαστήριο του Στρασβούργου, είναι σημαντικό να υπομνησθεί και η Παπαγεωργίου κατά Ελλάδας (2003). Εν προκειμένω ο κατηγορούμενος ήταν υπάλληλος τράπεζας, ο οποίος κατηγορήθηκε για πλαστογραφία μετά χρήσεως, υπεξαίρεση εγγράφου και απάτη, επί τη βάσει αφενός επιταγών (πλαστογραφημένων κατά το κατηγορητήριο) οι οποίες ποτέ δεν επεδείχθησαν στο ακροατήριο και αφετέρου ηλεκτρονικών εγγραφών, αντίγραφα των οποίων επίσης ποτέ δεν προσκομίστηκαν. Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι παραβιάσθηκε η δίκαιη δίκη και συγκεκριμένα οι παρ. 1 και 3δ του άρθρου 6, εφόσον παρά τα επανειλημμένα αιτήματα του κατηγορουμένου, ουσιώδη αποδεικτικά στοιχεία δεν προσκομίσθηκαν, ούτε συζητήθηκαν επαρκώς στο ακροατήριο ενώπιον του κατηγορουμένου. Η απόφαση αυτή λοιπόν, με μία διασταλτική ερμηνεία του δικαιώματος του άρθρου 6 παρ. 3δ, διεύρυνε το δικαίωμα του κατηγορουμένου, ο οποίος δικαιούται να θέτει υπό αμφισβήτηση όλα τα αποδεικτικά μέσα και όχι μόνο τους μάρτυρες 29. Υπάρχουν ωστόσο ειδικότερες κατηγορίες μαρτύρων, κατά την εξέταση των οποίων, το υπερασπιστικό δικαίωμα του κατηγορουμένου συναντάει τα όριά του, με αποτέλεσμα να ασκείται με διαφοροποιημένο πιο περιορισμένο τρόπο. Ανάλογα με την κατηγορία των μαρτύρων, η αιτιολόγηση αυτών των αποκλίσεων είναι διαφορετική, σε κάθε όμως περίπτωση, αφορά ένα αγαθό εξίσου άξιο προστασίας, όσο και το υπερασπιστικό δικαίωμα του κατηγορούμενου και το θεμελιώδες σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα δικαίωμά του σε μία δίκαιη δίκη. Συνήθως τα αγαθά αυτά σχετίζονται με την ζωή, την ασφάλεια ή την ελευθερία των πολιτών, τα οποία επίσης προστατεύονται είτε από την ΕΣΔΑ (άρθρο 8), είτε από τους εκάστοτε εθνικούς καταστατικούς χάρτες. Στάθμιση επίσης των επιμέρους δικαιωμάτων του κατηγορουμένου μπορεί και πρέπει να γίνεται από τα εθνικά δικαστήρια, και σε σχέση με την ανάγκη των σύγχρονων κοινωνιών να αμυνθούν απέναντι στο οργανωμένο έγκλημα. Υπό συγκεκριμένες περιστάσεις λοιπόν, και με την εξασφάλιση ότι δεν παραβλάπτονται τα δικαιώματα της υπεράσπισης, είναι δυνατόν οι κρατικές αρχές να αναγκαστούν να καταφύγουν σε προδικαστικές καταθέσεις, ιδίως όταν, για λόγους που εξετάζονται στην συνέχεια, υπάρχει αντικειμενική αδυναμία να ληφθούν εκ νέου. Οι ειδικές αυτές κατηγορίες μαρτύρων, τις οποίες αμέσως κατωτέρω θα εξετάσουμε αναλυτικά, είναι οι εξ ακοής μάρτυρες, οι ανώνυμοι μάρτυρες, οι απόντες, οι δικαιούμενοι 29 Τζανετής, ό.π.

12 σε άρνηση μαρτυρίας και οι ευάλωτοι μάρτυρες. Δ. ΕΙΔΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΑΡΤΥΡΩΝ α. Εξ ακοής μάρτυρες Ο μάρτυρας εξ ακοής, ο οποίος όπως ανωτέρω αναφέρθηκε, δεν απαγορεύεται στο εθνικό μας δίκαιο αντίθετα προβλέπεται ρητά - είναι ο μάρτυρας 'εκ διηγήσεως', ήτοι ο μάρτυρας που καταθέτει όσα πληροφορήθηκε από τρίτο πρόσωπο, είτε αυτό είναι ένας αυτόπτης/ αυτήκοος μάρτυρας ή είναι το ίδιο το θύμα της παράνομης πράξης. Συνιστά λοιπόν ένα έμμεσο (δευτερογενές) αποδεικτικό μέσο, αντίθετα από τον πρωτογενή μάρτυρα ο οποίος έχει βιώσει άμεσα και όχι έμμεσα τα γεγονότα για τα οποία καλείται να καταθέσει. Αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που διαφοροποιεί τον μάρτυρα εξ ακοής από το πρωτογενές αποδεικτικό μέσο, τον αρχικό μάρτυρα 30. Όσα καταθέτει δεν τα έχει αντιληφθεί ο ίδιος, δεν έχει επομένως 'ιδία γνώση', αλλά του έχουν μεταφερθεί από άλλον. Το βασικότερο μειονέκτημα στην χρήση καταθέσεων εξ ακοής μαρτύρων, είναι η αδυναμία ελέγχου της πληροφορίας στην 'πηγή' της. Ο μάρτυρας πιθανόν να επεξεργάζεται τις πληροφορίες που λαμβάνει, ανάλογα με τις αντιλήψεις του, τις εμπειρίες του και την προσωπική του γνώμη για αυτά που καταθέτει, και να τις καταθέτει όπως τις έχει επεξεργαστεί. Ο δικαστής ωστόσο δεν μπορεί να αξιολογήσει αυτήν την παράμετρο, ούτε και να συγκρίνει τις πληροφορίες που λαμβάνει από τον μάρτυρα εκ διηγήσεως με τις πληροφορίες της αρχικής πηγής των πληροφοριών, καθώς δεν την έχει μπροστά του. Περαιτέρω, μπορεί ο μάρτυρας να ξεχάσει κάποια σημαντική λεπτομέρεια, να παρερμηνεύσει ή να παραφράσει, και μάλιστα αυθαίρετα και ανεξάρτητα από τον αρχικό μάρτυρα. Μπορεί ακόμη να 'διογκώσει' ένα γεγονός ή να απαξιώσει κάποιο άλλο. Άλλωστε ο αρχικός μάρτυρας δεν βρίσκεται στο δικαστήριο και επομένως δεν είναι δυνατόν να αξιολογηθεί η αξιοπιστία του από τον δικαστή, ο οποίος πρέπει να διερευνήσει την αξιοπιστία και των δύο μαρτύρων, του άμεσου και του έμμεσου ο οποίος καταθέτει. Αυτοί είναι και οι λόγοι που στο αγγλοσαξωνικό δίκαιο καθιερώθηκε ο κανόνας του Hearsay Rule, ήτοι η απόλυτη απαγόρευση της χρησιμοποίησης εξ ακοής μαρτύρων, σε βαθμό που ακόμη και οι έγγραφες δηλώσεις προσώπων δεν γίνονταν δεκτές 31. Το άτοπο 30 Τσαγκαράκη Ειρήνη, 'Ο μάρτυρας εξ ακοής στην ποινική δίκη', ΠοινΔικ 6/2010, 719 επ. 31 Παπαδημητράκης Γεώργιος, 'Η αποδεικτική απαγόρευση των εξ ακοής μαρτυριών στο αγγλικό δίκαιο', ΠοινΔικ 1/2006, όπου και αναλυτικά ο κανόνας και οι εξαιρέσεις του Hearsay Rule μέχρι και την τροποποίηση της Criminal Justice Act του 1988, με την αντίστοιχη του 2003.

13 βέβαια στο οποίο οδηγούσαν οι απόλυτες αυτές απαγορεύσεις, προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις στην θεωρία και εν τέλει οδήγησε με την σειρά του σε διαμόρφωση ευρύτατων εξαιρέσεων από την νομολογία αλλά και τις νομοθετικές διατάξεις, οι οποίες μάλιστα διευρύνθηκαν περαιτέρω με την Criminal Justice Act του Ωστόσο, τα αίτια για την διαμόρφωση της συγκεκριμένης κατηγορίας μαρτύρων είναι πολύ σοβαρά, ιδίως στις σημερινές πλήρως ανεπτυγμένες κοινωνίες, όπου η κοινωνική και τεχνολογική εξέλιξη συνδυάζεται δυστυχώς, αλλά αναπόφευκτα, με την αντίστοιχη εξέλιξη του οργανωμένου εγκλήματος. Η πάταξη αυτής της ιδιαίτερα επικίνδυνης μορφής εγκληματικότητας για την προστασία του κοινωνικού συνόλου και συνακόλουθα, για λόγους δημόσιου συμφέροντος, δημιούργησε την ανάγκη συγκρότησης ενός δικτύου πληροφοριοδοτών οι οποίοι, για λόγους αυτοπροστασίας, δεν εμφανίζονται στο δικαστήριο οι ίδιοι αλλά ένας τρίτος, κυρίως αστυνομικός, ο οποίος καταθέτει όσα οι ίδιοι του μετέφεραν. Τυχόν αποκάλυψή τους, είτε θα οδηγούσε στο να πέσουν θύματα αντεκδίκησης και να κινδυνεύσει η ζωή τους, είτε να αποκαλυφθούν και να 'αχρηστευθούν' στο μέλλον. Αυτοί οι κίνδυνοι, σε συνδυασμό με την δυσκολία της υπεράσπισης να ελέγξει την αξιοπιστία του ανώνυμου πληροφοριοδότη του μάρτυρα εξ ακοής και το περιεχόμενο της κατάθεσής του, δημιουργεί ένα δίλημμα στο οποίο, κατά τον Ανδρουλάκη 'αναμετρώνται, από την μια μεριά το συμφέρον της Πολιτείας για την παγίωση της δικαιοσύνης και την εξάρθρωση ιδιαίτερα επικίνδυνων μορφών εγκληματικής συμπεριφοράς και από την άλλη, η αξίωση προστασίας των υπερασπιστικών δικαιωμάτων του κατηγορουμένου' 32. Για λόγους επομένως αφενός προστασίας του ανώνυμου πληροφοριοδότη και αφετέρου υπεράσπισης του δημόσιου συμφέροντος, προβλέπεται ιδίως στα ηπειρωτικά δίκαια, η αξιοποίηση των εξ ακοής μαρτύρων. Στο ελληνικό δίκαιο ιδίως δεν συνιστά παραβίαση της αρχής της αμεσότητας η αξιοποίηση της κατάθεσής του η οποία άλλωστε γίνεται ενώπιον του ακροατηρίου και επομένως άμεσα, υπό την έννοια της άμεσης προσωπικής επαφής του κρίνοντος με τον εξ ακοής μάρτυρα και την αξιοπιστία του - καθώς δεν προβλέπεται νομοθετικά η αρχή του εγγύτερου αποδεικτικού μέσου. Στην κατηγορία αυτή των μαρτύρων εντάσσεται α) ο ανώνυμος πληροφοριοδότης ('πρόσωπα εμπιστοσύνης') της αστυνομίας, ο οποίος συλλέγει πληροφορίες για την τέλεση εγκλημάτων και την συγκρότηση εγκληματικών οργανώσεων β) ο 'AGENT PROVOCATEUR', ο οποίος προκαλεί στο δράστη την απόφαση για την τέλεση του 32 Ανδρουλάκης Νικόλαος, 'Κριτήρια της δίκαιης ποινικής δίκης. Κατά το άρθρο 6 παρ. 3δ της ΕΣΔΑ, 2000, σελ. 59 επ.

14 εγκλήματος με σκοπό να τον συλλάβει. Η τελευταία κατηγορία εγείρει πληθώρα ζητημάτων σε σχέση με την νομιμότητα της δράσης του agent provocateur, καθώς αυτός στο ελληνικό ποινικό δίκαιο τιμωρείται, βάσει του άρθρου 46 παρ. 2 ΠΚ, και επομένως είναι παντελώς αντιφατικό για μία έννομη τάξη να καταδικάζει μία συμπεριφορά ως μη σύννομη και την ίδια στιγμή να αξιοποιεί, και επομένως να νομιμοποιεί, τα αποτελέσματά της. Μόνο σύγχυση στον πολίτη και ανασφάλεια δικαίου μπορεί να προκαλέσει η παρατήρηση ότι το κράτος χρησιμοποιεί τα ίδια μέσα με τους εγκληματίες 33. Θα καταρράκωνε δε, κάθε έννοια Κράτους Δικαίου. Δεν επιτρέπεται λοιπόν, κατά την ορθότερη άποψη, να καταθέτουν ως μάρτυρες πρόσωπα των οποίων η δράση έχει κριθεί άξια ποινικού κολασμού από τον Έλληνα νομοθέτη. Η ρητή αυτή διάταξη του άρθρου 46 παρ. 2ΠΚ 'ενδεικνύει με σαφήνεια την βούληση της ελληνικής έννομης τάξης να αποτρέψει τέτοιες μεθοδεύσεις από αστυνομικά όργανα' 34. Υποστηρίζεται βεβαίως και αντίθετη άποψη 35, περί αξιοποίησης αυτών των καταθέσεων, εφόσον όμως έχουν τηρηθεί από τα αστυνομικά όργανα οι αρχές της αναγκαιότητας, της μη καταχρηστικής δράσης και της αναλογικότητας. Και η κρίση του ΕΔΔΑ για το ζήτημα 36, ωστόσο, είναι αρνητική στην δράση της αστυνομίας, ως αστυνομική παγίδευση. Στην απόφαση Πυργιωτάκη κατά Ελλάδας (2008), το ΕΔΔΑ καταδίκασε τη χώρα μας, κρίνοντας ότι υπήρξε παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, καθώς μεσολάβησε αστυνομική παγίδευση του προσφεύγοντος, ο οποίος εν τέλει καταδικάστηκε για συμμετοχή σε διακίνηση ναρκωτικών. Το ΕΔΔΑ κατέληξε ότι από τις αποφάσεις των ελληνικών δικαστηρίων δεν κατέστη σαφές ότι, απουσία της εμπλοκής των αστυνομικών οργάνων, ο προσφεύγων θα είχε προβεί στις παράνομες πράξεις που τελικά προέβη. Επομένως, οι αστυνομικοί προκάλεσαν στον προσφεύγοντα την απόφαση τέλεσης αξιόποινης πράξης η οποία άλλως, δεν θα είχε προκύψει 37. Τα συμπεράσματα αυτά του ΕΔΔΑ, το οποίο δηλώνει στις ανωτέρω αποφάσεις του 38, ότι 'η Σύμβαση δεν αποκλείει την χρήση ανακριτικών μεθόδων για την διερεύνηση ιδιαίτερα επικίνδυνων μορφών εγκληματικής συμπεριφοράς, ωστόσο το δημόσιο συμφέρον της δίωξης αυτών δεν επαρκεί για να δικαιολογήσει τη χρησιμοποίηση αποδείξεων που 33 Κωνσταντινίδης Άγγελος, 'Το Πρόβλημα των εξ ακοής μαρτύρων', ΠοινΧρον ΜΣΤ/ Καρράς Αργύριος, Ποινικό Δικονομικό Δίκαιο, 1998, σελ. 441 επ. 35 Λίβος, 'Το αξιόποινο του agent provocateur', ΠοινΧρον ΛΖ, σελ. 708 επ. 36 Δημάκης, 'Οι πρόσφατες εξελίξεις στη νομολογία του ΕΔΔΑ σχετικά με την αστυνομική παγίδευση και οι συνέπειες για την ελληνική νομολογία, ΠοινΧρον ΝΗ, σελ. 594 επ. 37 Αντίστοιχη ήταν η κρίση του ΕΔΔΑ στην Teixera de Castro κατά Πορτογαλίας (1998), παρ Σχετική και η Ramanauskas κατά Λιθουανίας, 2008.

15 αποκτήθηκαν εξαιτίας αστυνομικής παγίδευσης', βρίσκονται σε απόλυτη σύμπνοια με το άρθρο 46 παρ. 2 ΠΚ και τους σκοπούς του νομοθέτη για αποκλεισμό της παράνομης δράσης των αστυνομικών οργάνων, και επομένως και η σύμφωνη με το ΕΔΔΑ ερμηνεία, καταφάσκει υπέρ της μη αξιοποίησης καταθέσεων του agent provocateur, όταν αυτός έχει προκαλέσει την απόφαση τέλεσης του αδικήματος για το οποίο ασκήθηκε ποινική δίωξη. Όσον αφορά την περίπτωση του ανώνυμου πληροφοριοδότη, υπάρχει ειδική πρόβλεψη στο ελληνικό ποινικό δικονομικό δίκαιο, στο 224 παρ. 1 ΚΠΔ, βάσει του οποίο ο εξ ακοής μάρτυρας πρέπει να καταθέτει από ποιους έμαθε τα όσα καταθέτει ('πρέπει σε κάθε περίπτωση να κατονομάζει ταυτόχρονα και εκείνους από τους οποίους τα άκουσε'). Επομένως για τον Έλληνα νομοθέτη, κατά την αξιολόγηση των αντιτιθέμενων συμφερόντων που ανωτέρω αναπτύχθηκαν, η προστασία των υπερασπιστικών δικαιωμάτων του κατηγορουμένου ιεραρχείται ως πιο σημαντική από την προστασία του μάρτυρα. Συνακόλουθα, ορίζει ρητώς ότι πρέπει να αποκαλύπτεται η πηγή. Η διάταξη αυτή στην αρχική της μορφή χαρακτηριζόταν ως lex imperfecta, καθώς δεν όριζε συνέπειες για την περίπτωση της μη αποκάλυψης του ονόματος του πληροφοριοδότη. Αυτό πλέον αντιμετωπίζεται, με την προσθήκη της παρ. 2 του άρθρου 224, όπου ρητά ορίζεται η μη λήψη υπόψη της κατάθεσης του μάρτυρα εάν αυτός δεν κατονομάζει την πηγή των πληροφοριών του. Στην ελληνική θεωρία γίνεται δεκτό 39, ότι λόγω ακριβώς της επισφάλειας που συνοδεύουν τις καταθέσεις των μαρτύρων εξ ακοής, δεν μπορεί να στηριχθεί η καταδίκη αποκλειστικά σε αυτές και ότι πρέπει απλώς μία τέτοια μαρτυρία να συμπληρώνει τα ήδη υπάρχοντα αποδεικτικά μέσα 40. Μία τέτοια κατάθεση θεωρείται ότι έχει περιορισμένη αποδεικτική δύναμη και δεν μπορεί να αξιολογείται από τους δικαστές μόνη της 41. Σε περίπτωση λοιπόν που στηρίξει αποκλειστικά η εξ ακοής μαρτυρία την καταδίκη, η απόφαση αυτή θα είναι αναιρετέα λόγω έλλειψης ειδικής αιτιολογίας (άρθρο 510 παρ. 1Δ ΚΠΔ). Ζήτημα τίθεται και στις περιπτώσεις όπου παραβιάζεται η υποχρέωση της παρ. 2, όπου δηλαδή ο μάρτυρας εξ ακοής δεν κατονομάζει τις πηγές του. Κατά την κρατούσα άποψη στην θεωρία, σε περίπτωση μίας τέτοιας παραβίασης, το δικαστήριο υποχρεούται να μην αξιοποιήσει μία μαρτυρική κατάθεση που έγινε κατά παραβίαση του νόμου, ωστόσο η εκτίμηση αυτής μαζί με άλλα αποδεικτικά μέσα δεν συνεπάγεται ακυρότητα της 39 Καρράς, Ποινικό Δικονομικό Δίκαιο, Ανδρουλάκης Νικόλαος, Θεμελιώδεις Έννοιες της Ποινικής Δίκης, 1994, σελ. 254 επ. 41 Τσαγκαράκη, ό.π.

16 διαδικασίας, διότι δικονομική κύρωση για την παραβίαση της εν λόγω διατάξεως του άρθρου 224 παρ. 2 δεν προβλέπεται. Παράλληλα γίνεται δεκτό ότι ούτε δημιουργείται λόγος αναιρέσεως από την παραβίαση αυτή, αφού στην περιοριστική απαρίθμηση του άρθρου 510 ΚΠΔ, δεν περιλαμβάνεται τέτοιος λόγος αναιρέσεως. Η εκτίμηση λοιπόν και με έτερα αποδεικτικά στοιχεία, δεν θεωρείται ότι θεμελιώνει λόγο ακυρότητας. Υποστηρίζεται ωστόσο 42 ότι μία τέτοια κατάθεση, η οποία παραβιάζει το άρθρο 224 παρ. 2, θεμελιώνει απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας κατά το άρθρο 171 παρ. 1Δ ΚΠΔ, λόγω παραβίασης υπερασπιστικού δικαιώματος. Κατά τον Καρρά 'η λήψη υπόψη μίας τέτοιας κατάθεσης θα παραβίαζε το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα ακρόασης, το οποίο παρέχει στους φορείς του δικαιώματος την δυνατότητα να εκφράζουν τις απόψεις τους για κάθε αποδεικτικό μέσο επομένως και για τους μάρτυρες εκτιμώντας και αξιολογώντας της αξιοπιστία του μέσου αυτού, γεγονός που δεν μπορεί να συντελεστεί, εάν οι διάδικοι αγνοούν την ταυτότητα του μάρτυρα. Κατά τον Ανδρουλάκη 43 ωστόσο αυτό δεν είναι ορθό, διότι σκοπός της προσθήκης της εν λόγω παραγράφου ήταν ο έλεγχος της αξιοπιστίας του μάρτυρα και όχι η θεμελίωση υπερασπιστικού δικαιώματος. Ωστόσο, ένα παράνομο αποδεικτικό μέσο παραμένει παράνομο όσο και αν σχετικοποιηθεί η αποδεικτική του αξία. Περαιτέρω, είναι ρεαλιστικά αδύνατο να ελεγχθεί εάν πράγματι υπήρξαν και άλλα ουσιώδη στοιχεία για την στήριξη της καταδίκης του κατηγορουμένου, και μάλιστα εξίσου ισχυρά με την παράνομη μαρτυρία. Θα μπορούσε ο δικαστής να μην αναφέρει καθόλου την εν λόγω μαρτυρία (άλλωστε για την αιτιολόγηση των δικαστικών αποφάσεων η νομολογία μας, όσον αφορά τα αποδεικτικά μέσα, αρκείται στην παράθεσή τους κατ' είδος) ή να την αναφέρει μεν ως συνεκτιμώμενο αποδεικτικό μέσο, αλλά στην πραγματικότητα να έχει βασιστεί αποκλειστικά σε αυτό. Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται στην απλούστατη διαπίστωση ότι η διαμόρφωση της συνείδησης του δικαστή σε σχέση με την ενοχή ή μη ενός κατηγορουμένου, βασίζεται και σε ψυχολογικούς παράγοντες και επομένως ακόμη και άθελά του, επηρεάζεται από ένα αποδεικτικό μέσο παράνομο μεν, αληθοφανές και πιθανόν αξιόπιστο δε. Ο μόνος τρόπος να είναι πλήρως εξασφαλισμένα τα δικαιώματα του κατηγορουμένου και να μην εκπέσει το δικαιικό μας σύστημα σε μία αναζήτηση της αλήθειας με οποιονδήποτε τρόπο, είναι η ρητή απαγόρευση επί ποινής ακυρότητας, της απόκρυψης της πηγής της πληροφορίας 44. Την κρατούσα στην θεωρία άποψη ακολουθεί και η νομολογία των δικαστηρίων μας. 42 Καρράς, Ποινικό Δικονομικό Δίκαιο, Ανδρουλάκης, ό.π. 44 Αντίθετα η Τσαγκαράκη, ό.π.

17 Είναι ενδεικτική για το εν λόγω ζήτημα, η υπ' αριθμόν 1914/2010 απόφαση του Αρείου Πάγου. Στο σκεπτικό της απόφασης αναφέρεται ότι 'Το επιτρεπτό της καταθέσεως του μάρτυρα εξ ακοής ή μάρτυρα εκ διηγήσεως, προκύπτει από την άνω διάταξη του άρθρου 224 παρ. 2 ΚΠΔ, που τον υποχρεώνει να κατονομάσει την πηγή των πληροφοριών του. Ο νομοθέτης, με την προσθήκη της παρ. 2, με την παρ. 9 του άρθρου 2 ν. 2408/1996, στάθμισε τα αγαθά της αναζήτησης της ουσιαστικής αλήθειας και της προστασίας του μάρτυρα αφενός και της προστασίας των δικαιωμάτων του κατηγορουμένου αφετέρου και έδωσε προτεραιότητα στο δεύτερο. Όμως, ναι μεν το δικαστήριο υποχρεούται να μην αξιοποιήσει μία τέτοια μαρτυρική κατάθεση, που έγινε κατά παραβίαση του νόμου, ωστόσο η εκτίμηση αυτής μαζί με άλλα αποδεικτικά μέσα δεν συνεπάγεται ακυρότητα της διαδικασίας, διότι δικονομική κύρωση για την παραβίαση της εν λόγω διατάξεως του άρθρου 224 παρ. 2 δεν προβλέπεται, ούτε η παραβίαση αυτή δημιουργεί λόγο αναιρέσεως, αφού στην περιοριστική ρύθμιση του άρθρου 510 ΚΠΔ, δεν περιλαμβάνεται τέτοιος λόγος αναιρέσεως.' Κατά το ΕΔΔΑ, η μαρτυρία εξ ακοής γίνεται δεκτό ότι δεν παραβιάζει το δικαίωμα στην δίκαιη δίκη, εφόσον δεν ήταν το αποκλειστικό ή το αποφασιστικό στοιχείο για την στήριξη της καταδίκης του προσφεύγοντος. Με το θέμα αυτό ασχολήθηκε διεξοδικά στην απόφαση του MONICA HAAS κατά Γερμανίας (2005), όπου και κατέληξε ότι δεν υπήρξε παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 3δ ΕΣΔΑ. Εν προκειμένω η προσφεύγουσα κατηγορήθηκε, δικάστηκε και καταδικάστηκε αμετάκλητα από τα γερμανικά δικαστήρια, ότι ως μέλος της RAF, συμμετείχε στην αεροπειρατεία αεροπλάνου της Lufthansa το 1977, η οποία κατέληξε στο θάνατο 80 ομήρων. Για την καταδίκη της υπήρξαν σωρευτικές μαρτυρίες εξ ακοής μαρτύρων 45 και συγκεκριμένα η ανέλεγκτη μαρτυρία ενός συμμετόχου στην πράξη, ο οποίος κρατούνταν στο Λίβανο και κατέθεσε εκεί παρουσία αστυνομικών του γερμανικού κράτους, οι οποίοι κατέθεσαν στο δικαστήριο ως μάρτυρες εξ ακοής, και ενός ακόμη μάρτυρα εξ ακοής, ο οποίος μετέφερε τις πληροφορίες ανώνυμων μαρτύρων. Το δικαστήριο του Στρασβούργου έκρινε ότι δεν υπήρξε παραβίαση στο δικαίωμα εξέτασης μαρτύρων, διότι αφενός δεν υπήρξε αμέλεια των αρχών για την αδυναμία εξέτασης του κρατούμενου στο Λίβανο μάρτυρα, και αφετέρου υπήρχε δικαιολογημένος φόβος για την στήριξη της ανωνυμίας των υπολοίπων μαρτύρων. Τόνισε δε, ότι η καταδίκη δεν βασίστηκε μόνο στις καταθέσεις αυτές, οι οποίες σε κάθε περίπτωση αξιολογήθηκαν προσεκτικά, αλλά και σε άλλα αποδεικτικά μέσα, και επομένως η δίκη στο σύνολό της ήταν δίκαιη. 45 Τζαννετής, ό.π.

18 β) ανώνυμοι μάρτυρες Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει ιδίως αστυνομικούς, οι οποίοι έχουν καταφέρει να διεισδύσουν σε χώρους του οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και μάρτυρες υπό ειδικό καθεστώς προστασίας ('προστατευόμενοι μάρτυρες'). Αναφέρεται στις περιπτώσεις όπου ο μάρτυρας είναι μεν παρών, ωστόσο δεν είναι γνωστά στον κατηγορούμενο τα στοιχεία ταυτότητάς του κάποιες δε φορές, δεν είναι γνωστά ούτε στο δικαστή ενώπιον του οποίου συζητείται το αδίκημα. Το προβληματικό στοιχείο στις περιπτώσεις αυτές, είναι ότι δεν μπορεί να γίνει έλεγχος της αξιοπιστίας του μάρτυρα, καθώς τα στοιχεία της ταυτότητάς του και η ιδιότητά του δεν είναι γνωστά και επομένως είναι αδύνατο να αμφισβητηθούν τα κίνητρά του, οι γνώσεις του επί του ζητήματος, ή ύπαρξη μεροληψίας ή προκατάληψης εναντίον του φερόμενου ως δράστη. Είναι ωστόσο αναγκαία η πρόβλεψή τους, καθώς τα αγαθά της ελευθερίας, της ασφάλειας και της ζωής του ατόμου, είναι αδιαπραγμάτευτα και προστατευόμενα και αυτά από το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ (άρθρο 8). Επιπλέον, συμβάλλουν στην αναζήτηση της ουσιαστικής αλήθειας, καθώς ο μάρτυρας έχει λιγότερους ενδοιασμούς να καταθέσει όσα γνωρίζει. Ένας φοβισμένος μάρτυρας είναι συνήθως απρόθυμος μάρτυρας μπορεί να καταθέτει ανακριβώς, να αποκρύπτει ή να διαστρεβλώνει τα γεγονότα 46. Είναι ωστόσο ένα ερώτημα το πώς προσδιορίζεται ο φόβος του μάρτυρα και ποια στοιχεία αρκούν στην έννομη τάξη για να εντάξει δικαιολογημένα σε καθεστώς προστασίας τον μάρτυρα. Κατά τον Σισιλιάνο 47 'δεν απαιτείται ο φόβος να οφείλεται ευθέως σε συγκεκριμένες απειλές, αλλά ούτε αρκεί οποιοσδήποτε υποκειμενικός φόβος του μάρτυρα το εθνικό δικαστήριο πρέπει να εξετάζει αν υπάρχουν οι αντικειμενικές βάσεις που να στηρίζονται σε αποδείξεις'. Ο Μανωλεδάκης 48 ωστόσο θέτει σειρά αυστηρών κριτηρίων, καθώς θεωρεί ότι πρέπει να έχουν υπάρξει γεγονότα πολύ συγκεκριμένα που να υποστηρίζουν το υποκειμενικό αίσθημα φόβου του μάρτυρα και να συνιστούν 'ενδείξεις τουλάχιστον έναρξης μιας διαδικασίας εκφοβισμού με συγκεκριμένες πράξεις', όπως ανώνυμα τηλεφωνήματα, παρακολουθήσεις, αποστολή δεμάτων στην οικία του. Το βέβαιο είναι ότι δεν αρκούν υπόνοιες αφηρημένου χαρακτήρα. Το δικαστήριο θα πρέπει να ερευνά 46 Βαθιώτης Κωνσταντίνος, 'Η προστασία μαρτύρων κατά το άρθρο 6 του νόμου 2928/2001, ΠοινΧρον ΝΑ/2001, σελ επ. 47 Σισιλιάνος, ό.π. 48 Μανωλεδάκης, 'Ασφάλεια και Ελευθερία, 2002.

19 κάθε φορά εάν πράγματι ο φόβος του μάρτυρα μπορεί να πραγματωθεί, χωρίς ωστόσο να πρέπει να υπάρξουν περιστατικά τέτοια, που να θέτουν όντως σε διακινδύνευση τα έννομα αγαθά του. Για την κατάφαση λοιπόν την ύπαρξης του κινδύνου, πρέπει αυτός να μπορεί να θεμελιωθεί βάσει της κοινής λογικής και πείρας, χωρίς να είναι απαραίτητο να επίκειται ή να έχει συγκεκριμενοποιηθεί η κατάσταση του κινδύνου 49. Ειδικότερα η προστασία μαρτύρων στο ελληνικό δίκαιο Ο Ν. 2928/2001 (άρθρο 9 παρ. 1 και 2) καθιερώνει μέτρα προστασίας του μάρτυρα, αστυνομικού και δικονομικού χαρακτήρα. Τα μέτρα δικονομικού χαρακτήρα, τα οποία είναι και αυτά που αφορούν εν προκειμένω, είναι η κατάθεση με χρήση ηλεκτρονικών μέσων ηχητικής ή/και οπτικής μετάδοση και η μη αναγραφή στην έκθεση εξέτασης του ονόματος, του τόπου γέννησης, κατοικίας και εργασίας, της ηλικίας και του επαγγέλματος του μάρτυρα. Επιπλέον προβλέπονται η μεταβολή των στοιχείων ταυτότητας του μάρτυρα, η μετάθεση, μετάταξη ή απόσπαση για αόριστο χρόνο των δημοσίων υπαλλήλων και η φύλαξη των μαρτύρων με κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό. Η ρύθμιση του νόμου περιλαμβάνει αφενός όσους απέκτησαν τυχαίως και συμπτωματικώς γνώση για μία εγκληματική δραστηριότητα, για τους οποίους υπάρχει ο κίνδυνος εκφοβισμού, και αφετέρου όσους απέκτησαν εκ των έσω πληροφόρηση, για τους οποίους υπάρχει ο κίνδυνος αντεκδίκησης. 50 Ωστόσο, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 9 'τα μέτρα προστασίας λαμβάνονται με την σύμφωνη γνώμη του μάρτυρα, δεν περιορίζουν την ατομική ελευθερία του πέρα από το αναγκαίο για την ασφάλειά του μέτρο και διακόπτονται εάν το ζητήσει εγγράφως ο μάρτυρας ή δεν συνεργάζεται για την επιτυχία τους'. Η διάταξη αυτή του νόμου υποδηλώνει την υιοθέτηση των αρχών της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας κατά την εκτίμηση αφενός της λήψης του προστατευτικού μέτρου και αφετέρου του είδους του προστατευτικού μέτρου που θα επιλεγεί 51. Η επιλογή επομένως του κάθε μέτρου θα γίνεται μόνο εφόσον η λήψη του αμέσως προηγούμενου, λιγότερο περιοριστικού, δεν επαρκεί για την ασφάλεια του μάρτυρα 52. Τα δικονομικά αυτά μέτρα, ακυρώνουν την δυνατότητα του κατηγορουμένου από τα άρθρα 358 ΚΠΔ και 6 παρ. 3δ της ΕΣΔΑ για κατ' αντιπαράσταση εξέταση του μάρτυρα κατηγορίας και έλεγχο της αξιοπιστίας του, στο βαθμό που ο κατηγορούμενος είτε δεν θα 49 Βαθιώτης, ό.π. 50 Δαλακούρας Θεοχάρης, 'Προστασία μαρτύρων, ένα δικαιοκρατικό στοίχημα, ΠοινΔικ 10/ Βαθιώτης, ό.π. 52 Χριστόπουλος Παναγιώτης, 'Το δικαίωμα του κατηγορουμένου να εξετάζει τους μάρτυρες κατηγορίας κατά το άρθρο 6 παρ. 3 στοιχ. δ της ΕΣΔΑ, ΠοινΔικ 11/2009, σελ. 1283

20 γνωρίζει την ταυτότητα του μάρτυρα, είτε δεν θα μπορεί να παρατηρεί τς αντιδράσεις αυτού σε απευθείας ερωτήσεις. Ως εξισορρόπηση λοιπόν αυτών των περιορισμών, ο νομοθέτης επιλέγει στην παρ. 3 του ίδιου άρθρου, να εντάξει διάταξη περί υποχρεωτικής αποκάλυψης του πραγματικού ονόματος του μάρτυρα 53, εφόσον αυτό ζητηθεί από τον εισαγγελέα ή έναν διάδικο, και περί δυνητικής αποκάλυψής του στην οποία αυτεπαγγέλτως μπορεί να προβεί το δικαστήριο. Σε περίπτωση που αυτό δεν συμβεί, ορίζεται στην παράγραφο 4 ότι μόνη αυτή η μαρτυρία δεν θα είναι ικανή να στηρίξει την ενοχή του κατηγορουμένου. Η διάταξη αυτή, αντίστοιχη του 211Α, εν μέρει μόνο καλύπτει τα κριτήρια του ΕΔΔΑ, όπως αυτά θα αναφερθούν κατωτέρω. Θα πρέπει να της αποδοθεί ερμηνευτικά μία ευρύτερη εφαρμογή και στις περιπτώσεις όπου η ανώνυμη μαρτυρία στηρίζει την κατηγορία σε αποφασιστικό βαθμό, ώστε να είναι απολύτως σύμφωνη με τα κριτήρια του ΕΔΔΑ. Περαιτέρω, η πρόβλεψη του νόμου ότι αυτά τα μέτρα προστασίας διατάσσονται με αιτιολογημένη διάταξη του εισαγγελέα πλημμελειοδικών, συνεπάγεται την γνώση του δικαστικού λειτουργού της ταυτότητας του ανώνυμου μάρτυρα, στοιχείο που, όπως θα εξετάσουμε στην συνέχεια, είναι αναγκαίο για μία σύμφωνη με την ΕΣΔΑ εφαρμογή των σχετικών διατάξεων. Αλλά και η εξαίρεση των αστυνομικών οργάνων από τις διατάξεις περί προστασίας μαρτύρων, ενόψει ιδίως της κατηγορηματικής θέσης του ΕΔΔΑ πάνω στο ζήτημα 54, πρέπει να θεωρηθεί αναγκαία στα πλαίσια του άρθρου 6 παρ. 3δ της ΕΣΔΑ, όπως αυτό ερμηνεύεται από το Δικαστήριο του Στρασβούργου. Νομολογία ΕΔΔΑ Το δικαστήριο του Στρασβούργου δέχεται ότι η ύπαρξη ανωνύμων πληροφοριοδοτών δεν παραβιάζει από μόνη της την ΕΣΔΑ, καθώς αναγνωρίζει την αναγκαιότητα για την κοινωνία και την καταπολέμηση του εγκλήματος των ανωνύμων πληροφοριοδοτών. Δεν απορρίπτει λοιπόν a priori την αξιοποίηση των ανώνυμων προδικαστικών καταθέσεων, είτε πρόκειται για καταθέσεις ιδιωτών είτε για καταθέσεις αστυνομικών οργάνων, αλλά έχει διαμορφώσει κάποιες 'βαθμίδες ελέγχου', ώστε να υπάρχει στάθμιση των αντικρουόμενων συμφερόντων της κοινωνίας για την πάταξη του εγκλήματος, του μάρτυρα κατηγορίας για την ασφάλεια των εννόμων αγαθών του και του κατηγορουμένου για τα υπερασπιστικά του 53 Όχι όμως και των υπολοίπων στοιχείων της ταυτότητάς του (Χριστόπουλος, ό.π.). Στο συγκεκριμένο ζήτημα υπάρχει διχογνωμία, καθώς ο Βαθιώτης (ό.π.) θεωρεί ότι ένα 'σκέτο' όνομα δεν σημαίνει τίποτα και επομένως ο νομοθέτης εννοεί να αποκαλυφθούν όλα τα στοιχεία ταυτότητας. Ορθότερο θα ήταν μάλλον να θεωρηθεί ότι ήταν συνειδητή στάθμιση, εκ μέρους του νομοθέτη, των αντικρουόμενων συμφερόντων αφενός του μάρτυρα κατηγορίας και των εννόμων αγαθών του και αφετέρου του υπερασπιστικού δικαιώματος του κατηγορουμένου, η αναφορά αποκλειστικά στο όνομα του μάρτυρα. Η σαφής γραμματική ερμηνεία της διάταξης δεν αφήνει περιθώρια διεύρυνσης μέσω μίας διασταλτικής ερμηνείας η οποία τίθεται εκτός του ρητού γράμματος του νόμου. 54 Χριστόπουλος, ό.π. Κατωτέρω απόφαση VAN MECHELEN κατά Ολλανδίας, 1997.

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4430, 21.2.2014 Ν. 18(Ι)/2014 18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ: L. 280, 26.10.2010,

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3818, 12/3/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3818, 12/3/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. Κεφ. 9 42 του 1978 86 του 1986 54(Ι) του 1994 94(Ι) του 1994. 1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ ι i ιι Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΕΜΗΝΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΑ Ο ΕΣΑΓΈΛΕΥΣ ΤΟΥ ΑΡΕΟΥ ΠΑΓΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔIΟΚΗΤιΚΟ ΤΗΛ. 2106411526 ΦΑΞ 2106411523 Αριθ. Πρωτ.: 1071 Αριθμός Γνωμοδότησης: 3/13 ΠΡΟΣ το Υπουργείο Οlκονομικών- Γενική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ Α ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΤΜΗΜΑ Α ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Σχέδιο Νόμου Για την ενσωμάτωση της οδηγίας «2010/64/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιου της 20 ης Οκτώβριου 2010 σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ.. ΧΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧXI II. ΞΕΝΕΣ... XXI 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1.1. Έννοια και αποστολή της Δικαστικής Ψυχιατρικής. Υπευθυνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μαρία Καρ. Μάρκου, Δικηγόρος ΔΕΙΓΜΑ ΕΡΩΤΗΣΕΕΩΝ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μαρία Καρ. Μάρκου, Δικηγόρος ΔΕΙΓΜΑ ΕΡΩΤΗΣΕΕΩΝ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μαρία Καρ. Μάρκου, Δικηγόρος ΔΕΙΓΜΑ ΕΡΩΤΗΣΕΕΩΝ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Από τις αρκετές εκατοντάδες S.O.S ερωτήσεων που διαθέτουμε Όλες οι ερωτήσεις απαντούνται αναλυτικά από

Διαβάστε περισσότερα

Ο Νόμος 1608/1950 περί καταχραστών δημοσίου χρήματος

Ο Νόμος 1608/1950 περί καταχραστών δημοσίου χρήματος Ο Νόμος 1608/1950 περί καταχραστών δημοσίου χρήματος του Θεόδωρου Π. Μαντά Ο N. 1608/1950 ανατρέπει την ισορροπία ολόκληρου του ποινικού (ουσιαστικού και oικονομικού) μας συστήματος. Και τούτο διότι: α)

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΠΗΓΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ & ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. Η ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΕ Η έννομη προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε Αθήνα, 30.6.2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημίας 60, 10679 Αθήνα Τηλ. 210-33.98.270, 71 Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες και τη μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά η ανακοίνωση του Ιωνά Νικολάου:

Αναλυτικά η ανακοίνωση του Ιωνά Νικολάου: Αναλυτικά η ανακοίνωση του Ιωνά Νικολάου: Επειδή όμως φαίνεται ότι η εκστρατεία εκτόξευσης ανυπόστατων καταγγελιών από τον κ. Παπαγεωργίου τυγχάνει κομματικής εκμετάλλευσης, θα σχολιάσω ορισμένα ζητήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών Ημερίδα της 30.3.2015 Ζητήματα Φορολογικού Δικαίου

Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών Ημερίδα της 30.3.2015 Ζητήματα Φορολογικού Δικαίου Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών Ημερίδα της 30.3.2015 Ζητήματα Φορολογικού Δικαίου Η αρχή της αναδρομικής εφαρμογής του ηπιότερου νόμου περί φορολογικών κυρώσεων Ι. Δημητρακόπουλος Πάρεδρος Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική Ν. 2522/8-9-97 (ΦΕΚ-178 Α') : Δικαστική προστασία κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης συμβάσεως δημόσιων έργων, κρατικών προμηθειών και υπηρεσιών σύμφωνα με την οδηγία 89/665 ΕΟΚ 'Αρθρο 1 : Πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΛΟΓΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ --------------------- Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4373, 28.12.2012

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4373, 28.12.2012 Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4373, 28.12.2012 207(Ι)/2012 207(Ι)/2012 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΝΟΜΟ Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ 4322/2015

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ 4322/2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΕΡΟΙΑΣ Βέροια 05 Μαΐου 2015 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ 4322/2015 *************************** Τροποποιήσεις στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Προλογικό σημείωμα.. Θέση του ερωτήματος της μελέτης. 1. Οριοθέτηση εννοιών ανακριτικής διείσδυσης και αστυνομικής παγίδευσης. 3

Προλογικό σημείωμα.. Θέση του ερωτήματος της μελέτης. 1. Οριοθέτηση εννοιών ανακριτικής διείσδυσης και αστυνομικής παγίδευσης. 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα.. VII Θέση του ερωτήματος της μελέτης. 1 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΥΛΗΣ Οριοθέτηση εννοιών ανακριτικής διείσδυσης και αστυνομικής παγίδευσης. 3 α. Στο πλαίσιο του αγγλικού δικαίου. 4 β.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Oργάνωση της δικαιοσύνης - Πορτογαλία

Oργάνωση της δικαιοσύνης - Πορτογαλία Oργάνωση της δικαιοσύνης - Πορτογαλία ΕΝ ΙΚΑ ΜΕΣΑ, ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΕΙΣ ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Οι δικαστικές αποφάσεις υπόκεινται σε αιτήσεις διόρθωσης ουσιαστικών

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3880, 2/7/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ (ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΘΥΜΑΤΩΝ) ΝΟΜΟ -------------------------

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3880, 2/7/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ (ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΘΥΜΑΤΩΝ) ΝΟΜΟ ------------------------- ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ (ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΘΥΜΑΤΩΝ) ΝΟΜΟ ------------------------- Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 119(Ι) του 2000. 1. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΥΛΟΥ ΜΕ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ (Συνέχεια διαμεσολάβησης)

ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΥΛΟΥ ΜΕ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ (Συνέχεια διαμεσολάβησης) Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Θέμα: ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΥΛΟΥ ΜΕ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ (Συνέχεια διαμεσολάβησης) Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδική Επιστήμονας : Καλλιόπη Στεφανάκη 1 ΙΟΥΛΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΞΕΠΛΥΜΑ ΒΡΟΜΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΩΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. Εισαγωγή...5 2. Η επιρροή του αμερικανικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧVII II. ΞΕΝΕΣ... XVII

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧVII II. ΞΕΝΕΣ... XVII ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ... ΙΧ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧVII II. ΞΕΝΕΣ... XVII 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1.1. Δικαστική Ψυχολογία και Ψυχολογία... 1 1.2. Ιδιαίτερη προβληματική της Δικαστικής Ψυχολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΚΑΙ Η ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΚΑΙ Η ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΚΑΙ Η ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ I. Η σημασία της δικονομικής πράξης...1 II. Η ανισόπεδη λειτουργία της δικονομικής πράξης στη μεταβολή της κατηγορίας και στο δεδικασμένο...2

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Η ποινική νομοθεσία για τα ναρκωτικά και η εφαρμογή της στην δικαστηριακή πρακτική.

Η ποινική νομοθεσία για τα ναρκωτικά και η εφαρμογή της στην δικαστηριακή πρακτική. Η ποινική νομοθεσία για τα ναρκωτικά και η εφαρμογή της στην δικαστηριακή πρακτική. Κώστας Κοσμάτος Δ.Ν., Δικηγόρος Ειδικός Επιστήμονας Νομικής Δ.Π.Θ. kkosmato@law.duth.gr Τα τελευταία χρόνια σε διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Σ ΕΝΣΤΑΣΗ ΑΚΥΡΟΤΗΤΑΣ ΛΗΨΗΣ DNA

Π Ρ Ο Σ ΕΝΣΤΑΣΗ ΑΚΥΡΟΤΗΤΑΣ ΛΗΨΗΣ DNA 1 ΚΩΣΤΑΣ ΑΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ Δ Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΚΑΝΙΓΓΟΣ 23-3ος ΟΡ. - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 38 34 545, 33 00 690 FAX 33 00 690 Π Ρ Ο Σ Τον 33 ο Ανακριτή του Πρωτοδικείου Αθηνών ΕΝΣΤΑΣΗ ΑΚΥΡΟΤΗΤΑΣ ΛΗΨΗΣ DNA ΑΙΤΗΜΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Στα πλαίσια των συναντήσεων της ομάδας που συνιστά αυτή την βάση δεδομένων πραγματοποιήθηκε μια συζήτηση για τα κωλύματα εγγραφής ως μέλος στα αθλητικά σωματεία,όπως αυτά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999 ΟλΑΠ 18/1999 Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

Γονική μέριμνα σε υποθέσεις διασυνοριακού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένης της απαγωγής παιδιού

Γονική μέριμνα σε υποθέσεις διασυνοριακού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένης της απαγωγής παιδιού Γονική μέριμνα σε υποθέσεις διασυνοριακού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένης της απαγωγής παιδιού Θεματική μονάδα 2 Διαδικασία εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως σε διαδικασίες οικογενειακού δικαίου περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους )

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Όλοι οι φοιτητές έχουν δικαίωμα στο απόρρητο των πληροφοριών.το προσωπικό της Bloomsbury International δεν θα περάσει προσωπικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ!

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΠΡΟΣΕΧΕ ΠΟΥ ΤΑ ΔΙΝΕΙΣ ΡΩΤΑ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΣΚΟΠΟ ΜΑΘΕ ΠΩΣ ΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ Τα προσωπικά δεδομένα στη ζωή μας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας Αθήνα, 12.05.2010 Α.Π.: 10100/08/2.3 Χειριστής: Λάμπρος Μπαλτσιώτης Τηλ.: 210-7289709 Φαξ: 210-7289643 Διεύθυνση Ιθαγένειας Τμήμα Α Υπουργείο Εσωτερικών Σταδίου 31 ΑΘΗΝΑ Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ.

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ. Χρυσούπολη, 24 Ιουλίου 2015 Αριθ. πρωτ.: 1262 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ. Η Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Νέστου (Δ.Ε.Υ.Α.Ν.) προβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1995 εξέδωσε Σύσταση για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών,

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος ηµήτραινας, Λέκτορας

Γιώργος ηµήτραινας, Λέκτορας Γιώργος ηµήτραινας, Λέκτορας Τόπος Γέννησης: Θεσσαλονίκη (24.9.1967). Τίτλοι Σπουδών: Πτυχιούχος Νοµικής Σχολής Α.Π.Θ. (1990). ιπλωµατούχος Μεταπτυχιακών Σπουδών, µε Άριστα, στη Νοµική Σχολή του Α.Π.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

GROSOLI ΑΠΟΦΑΣΗ TOY ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ

GROSOLI ΑΠΟΦΑΣΗ TOY ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ GROSOLI ΑΠΟΦΑΣΗ TOY ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ της 12ης Δεκεμβρίου 1973 * Στην υπόθεση 131/73, που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Tribunale του Τρέντο προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 2894 της 15ης ΙΟΥΛΙΟΥ 1994 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Ι

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 2894 της 15ης ΙΟΥΛΙΟΥ 1994 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Ι Ν. 54(Ι)/94 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 2894 της 15ης ΙΟΥΛΙΟΥ 1994 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΜΕΡΟΣ Ι Ο περί Αποδείξεως (Τροποποιητικός) Νόμος του 1994 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Θεσσαλονίκη, 12-11-2012 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αρ. πρωτ.: 3603 ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΡΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Θεσσαλονίκη, 12-11-2012 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αρ. πρωτ.: 3603 ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΡΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Θεσσαλονίκη, 12-11-2012 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αρ. πρωτ.: 3603 ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΡΟΣ Τον κ. Πρόεδρο της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου Θεσσαλονίκης ΘΕΜΑ: Επανεξέταση δεδομένων διαγωνισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4129, 22/6/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4129, 22/6/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΝΟΜΟ Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L303, 02.12.2000, σ.16 Για σκοπούς ορθής εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο «Οδηγία 2000/78/ΕΚ του

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Νόμου Μέρος Α Άρθρο 1 Σύσταση ενεχύρου στις περιπτώσεις των νόμων 3213/2003, 3691/2008, 4022/2011, 2960/2001 και των υπόχρεων του νόμου

Σχέδιο Νόμου Μέρος Α Άρθρο 1 Σύσταση ενεχύρου στις περιπτώσεις των νόμων 3213/2003, 3691/2008, 4022/2011, 2960/2001 και των υπόχρεων του νόμου Σχέδιο Νόμου Μέρος Α Άρθρο 1 Σύσταση ενεχύρου στις περιπτώσεις των νόμων 3213/2003, 3691/2008, 4022/2011, 2960/2001 και των υπόχρεων του νόμου 2523/1997. 1. Στις περιπτώσεις που αναφέρονται περιοριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 49/2014 (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010)

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 49/2014 (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Διαμεσολάβηση 49/2014 Σελίδα 1 ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 49/2014 (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Προς 1) Τμήμα Ελέγχου Κατασκευών sxpol.elegxos@cityofathens.gr 2) Τμήμα Έκδοσης Αδειών Δόμησης poleod.adeies@cityofathens.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ποινική ευθύνη στις σύγχρονες μορφές «ηλεκτρονικής λ ή απάτης» ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΥΛΗΣ

Ποινική ευθύνη στις σύγχρονες μορφές «ηλεκτρονικής λ ή απάτης» ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΥΛΗΣ Ποινική ευθύνη στις σύγχρονες μορφές «ηλεκτρονικής λ ή απάτης» Εισηγητής: Οββαδίας Σ. Ναμίας Δ.Ν. Δικηγόρος ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΥΛΗΣ Ι. Εισαγωγή- Οριοθέτηση του θέματος Συμπεριφορές που επιφέρουν περιουσιακή μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

Ποινική ευθύνη Δικηγόρων για µη γνωστοποίηση παραβάσεων του «πόθεν έσχες» από υπόχρεα πρόσωπα. Πολυχρόνη Τσιρίδη, Δ.Ν. Δικηγόρου Πειραιώς

Ποινική ευθύνη Δικηγόρων για µη γνωστοποίηση παραβάσεων του «πόθεν έσχες» από υπόχρεα πρόσωπα. Πολυχρόνη Τσιρίδη, Δ.Ν. Δικηγόρου Πειραιώς ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ www.dskalamatas.gr Καλαμάτα 9 Σεπτεμβρίου 2013 Ποινική ευθύνη Δικηγόρων για µη γνωστοποίηση παραβάσεων του «πόθεν έσχες» από υπόχρεα πρόσωπα. Πολυχρόνη Τσιρίδη, Δ.Ν. Δικηγόρου

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ι Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ε Ι Ο Δ Η Μ Η Τ Ρ Ι Ο Υ Ε - Γ Κ Α Ρ Υ Δ Η

Δ Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ι Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ε Ι Ο Δ Η Μ Η Τ Ρ Ι Ο Υ Ε - Γ Κ Α Ρ Υ Δ Η Προς: Υπόψη: Θέμα: Περιφέρεια Ιονίων Νήσων κ. Αικ. Λαγού Άσκηση ενδίκων μέσων Τέθηκαν υπόψη μου οι υπ αρ. 76/2013 και 161/2014 αποφάσεις του Πολυμελούς Πρωτοδικείου και του Εφετείου Κέρκυρας, επί των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Αναφορών 16.12.2014 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 0171/2012, του Klaus Träger, γερμανικής ιθαγένειας, σχετικά με διαφορετικές προθεσμίες παραγραφής στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ TΡΙΜΕΛΟΥΣ ΣΤΡΑΤΟ ΙΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ TΡΙΜΕΛΟΥΣ ΣΤΡΑΤΟ ΙΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ Αριθµ. Απόφ.: 1768/2006 ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ TΡΙΜΕΛΟΥΣ ΣΤΡΑΤΟ ΙΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ Το ικαστήριο που συγκροτήθηκε από τους ικαστές: 1. ΠΑΠΑ ΑΚΑΚΗ Νικόλαο, Στρατιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ 15/2007 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΗ ΠΡΟΕΞΟΦΛΗΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΑ ΔΑΝΕΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ 15/2007 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΗ ΠΡΟΕΞΟΦΛΗΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΑ ΔΑΝΕΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13 Νοεμβρίου 2007 Αρ. Πρωτ. :1554 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ 15/2007 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΗ ΠΡΟΕΞΟΦΛΗΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΑ ΔΑΝΕΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ Πρόσφατα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ-ΛΟΓΙΣΤΗ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ-ΛΟΓΙΣΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ & ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ (Δ.Ε.Υ.Α.Θ) Ν. Επιβάτες, 25.09.2014 Αρ. Πρωτ. 1708 Ταχ. Δ/νση Λογοθέτου 1 Τ.Κ 57019 Τηλ. 23920 25005/76320 Fax Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3415, 30/6/2000

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3415, 30/6/2000 Ο περί Ελέγχου των Παραπλανητικών και Συγκριτικών Διαφημίσεων Νόμος του 2000 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο 52 του Συντάγματος. Αριθμός 92(Ι)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΔΗΜΟΣ ΈΔΕΣΣΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ: 31/2014 ΘΕΜΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4154, 31/12/2007

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4154, 31/12/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΣΟΒΑΡΩΝ ΠΟΙΝΙΚΩΝ ΑΔΙΚΗΜΑΤΩΝ Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο - Επίσημη Εφημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Εργασιακά Θέματα Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Ιούλιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Από το γραφείο του Θεόδωρου Ρουσόπουλου δίνεται το υπόμνημα που. κατέθεσε σήμερα στην Ειδική Κοινοβουλευτική Επιτροπή σχετικά με την

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Από το γραφείο του Θεόδωρου Ρουσόπουλου δίνεται το υπόμνημα που. κατέθεσε σήμερα στην Ειδική Κοινοβουλευτική Επιτροπή σχετικά με την Τετάρτη, 29 Σεπτεμβρίου 2010 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Από το γραφείο του Θεόδωρου Ρουσόπουλου δίνεται το υπόμνημα που κατέθεσε σήμερα στην Ειδική Κοινοβουλευτική Επιτροπή σχετικά με την Υπόθεση της Μονής Βατοπεδίου.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ CENTRE FOR EUROPEAN CONSTITUTIONAL LAW THEMISTOKLES AND DIMITRIS TSATSOS FOUNDATION Victims Protection eu Protecting Victims Rights in the EU: The theory and practice of diversity of treatment during the

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1. - Αποτελεί σταθερή επιλογή της Ελληνικής δημοκρατικής Πολιτείας η ουσιαστική προώθηση της ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ -------------------------------- Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 1. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Νομικών Θεμάτων 11.11.2011 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο και την αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΩΝ ΑΙΤΗΣΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ

ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΩΝ ΑΙΤΗΣΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ Αρ. Εξερχομένου: 176/2008 Αθήνα, 4.11.2008 ENΩΠΙΟΝ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΩΝ ΑΙΤΗΣΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ Του Γεωργίου Μπροδήμα του Νικολάου, Επίκουρου Καθηγητή, κατοίκου Πατρών,

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ Aθήνα, 10 Απριλίου 2008 ΠΟΡΙΣΜΑ Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 Κατόπιν διερεύνησης της µε αριθµό πρωτοκόλλου 2015/2008 αναφοράς της κυρίας *** και της ανεπαρκούς αιτιολόγησης που παρείχε το Προξενείο Καϊρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

1η ΗΜΕΡΑ Τετάρτη, 20 Μαΐου 2009

1η ΗΜΕΡΑ Τετάρτη, 20 Μαΐου 2009 Εγκληματικότητα και Κράτος Δικαίου (Το παράδειγμα της βίας, των ναρκωτικών και της λαθρομετανάστευσης) Θεσσαλονίκη 20,21 & 22 Μαΐου 2009 1η ΗΜΕΡΑ Τετάρτη, 20 Μαΐου 2009 09:30-10:00 Προσέλευση - Εγγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρου 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ. (Να απαντηθουν 4 από τις 6 ερωτήσεις )

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρου 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ. (Να απαντηθουν 4 από τις 6 ερωτήσεις ) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρου 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2010 (Να απαντηθουν 4 από τις 6 ερωτήσεις ) ΕΡΩΤΗΣΗ 1: Α. Ο λοχίας διερευνητής του Τ.Α.Ε

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Θέµα: ΚΩΛΥΜΑ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΛΟΓΩ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΙΚΗΣ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήµονας: Ευτύχης Φυτράκης ΜΑΡΤΙΟΣ 2005 Ο Συνήγορος του Πολίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 2 1. Η έννοια της μεταβολής του προσώπου του εργοδότη... 2 Πηγές... 7 Συντακτική ομάδα... 7 1 ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

- Η διάταξη του άρθρου 3 της Σύμβασης 74. - Η απόφαση του Δικαστηρίου της 18 ης Δεκεμβρίου 1996, Λοϊζίδου κατά Τουρκίας 31 - Ανάλυση:

- Η διάταξη του άρθρου 3 της Σύμβασης 74. - Η απόφαση του Δικαστηρίου της 18 ης Δεκεμβρίου 1996, Λοϊζίδου κατά Τουρκίας 31 - Ανάλυση: ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Γιώργου Παπαδημητρίου, Καθηγητού του συνταγματικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 9 Κεφάλαιο Πρώτο Η ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΕΒΑΣΜΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ακρόαση Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ακρόαση Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων LIBE_OJ(2011)1208_1 ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ακρόαση Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το Άρθρο 5 του Περί Δικηγόρων Νόμου) ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ. (Να απαντηθούν 4 από τις 6 ερωτήσεις)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το Άρθρο 5 του Περί Δικηγόρων Νόμου) ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ. (Να απαντηθούν 4 από τις 6 ερωτήσεις) Ερώτηση 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το Άρθρο 5 του Περί Δικηγόρων Νόμου) ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ (Να απαντηθούν 4 από τις 6 ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 Α. Αναφορικά με την υποχρέωση των εργοδοτών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ. Αθήνα, 17-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4267/17-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 81/2011

ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ. Αθήνα, 17-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4267/17-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 81/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 17-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4267/17-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 81/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή:

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή: ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2522 ικαστική προστασία κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης συµβάσεως δηµόσιων έργων, κρατικών προµηθειών και υπηρεσιών σύµφωνα µε την οδηγία 89/665 Ε.Ο.Κ. Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση της Αρχής Ισότητας μετά από καταγγελία για μη πρόσληψη εγκύου σε έκτακτη θέση Τεχνικού στο Γενικό Χημείο του Κράτους λόγω της εγκυμοσύνης της.

Έκθεση της Αρχής Ισότητας μετά από καταγγελία για μη πρόσληψη εγκύου σε έκτακτη θέση Τεχνικού στο Γενικό Χημείο του Κράτους λόγω της εγκυμοσύνης της. Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 21/2008 Έκθεση της Αρχής Ισότητας μετά από καταγγελία για μη πρόσληψη εγκύου σε έκτακτη θέση Τεχνικού στο Γενικό Χημείο του Κράτους λόγω της εγκυμοσύνης της. 1. Η κ Ε. Π., με επιστολή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 104/2014 (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Kοινοποίηση

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 104/2014 (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Kοινοποίηση Διαμεσολάβηση 104/2014 Σελίδα 1 ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 104/2014 (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Προς 1) Τμήμα Εσόδων Δ/νσης Οικονομικών esoda@cityofathens.gr 2) Κυρία *** *** *** Kοινοποίηση 1) Γραφείο Δημάρχου mayor@cityofathens.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...17 Α. Ελληνικές...17 Β. Ξενόγλωσσες...19 Α. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή...25 ΙΙ. Ιστορική επισκόπηση του θεσμού της ασφάλισης και των νομοθετικών μέτρων που τιμωρούν την απάτη

Διαβάστε περισσότερα

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ E.E., Παρ. I, Αρ. 2643, 1.11.91 1843 Ν. 187/91 Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Αριστείδης Ν. Χατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Τμήμα Μ.Ι.Θ.Ε. 17/3/2014 ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗΣ 20

Διαβάστε περισσότερα