Η εικόνα της Σταχτοπούτας στο σύγχρονο εικονογραφημένο βιβλίο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η εικόνα της Σταχτοπούτας στο σύγχρονο εικονογραφημένο βιβλίο"

Transcript

1 Η εικόνα της Σταχτοπούτας στο σύγχρονο εικονογραφημένο βιβλίο Αγγελική Γιαννικοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΤΕΑΠΗ, ΕΚΠΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Σταχτοπούτα, ένα παραμύθι που συναντάται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, φτάνει σήμερα στα παιδιά κυρίως μέσα από το εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο. Η εικόνα της, παρά την καταλυτική επιρροή του Ντίσνεϊ, καταφέρνει να ανθίσταται σε κάθε είδους τυποποίηση και να κινείται σε ένα εντυπωσιακό εύρος διαφορετικών επιλογών που όχι μόνο δημιουργούν μια μοναδική Σταχτοπούτα, αλλά συγκροτούν μια διαφορετική ιστορία και καταλήγουν σε μια διαφοροποιημένη ιδεολογία. Στο εικονογραφημένο βιβλίο για μικρά παιδιά το παραμύθι γνώρισε πολλαπλές εκδόσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, και η Σταχτοπούτα έγινε μια ιστορία για την αξία των καλών γνωριμιών ή της ομορφιάς, τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, αμφισβήτησε το απόλυτο ιδανικό του γάμου και το θεσμό της βασιλείας και μεταλλάχθηκε σε μια διαπολιτισμική ιστορία που προάγει το σεβασμό ανάμεσα στους λαούς. Εισαγωγικά H εικόνα της Σταχτοπούτας, έτσι όπως συναντάται στις σύγχρονες εικονογραφημένες διασκευές του παλιού παραμυθιού, καλύπτει ένα ευρύτατο φάσμα εναλλακτικών επιλογών. Παρά την καταλυτική δύναμη της ευρύτατα αναγνωρίσιμης ντισνεϊκής της εκδοχής (Cinderella, 1949), η μορφή της Σταχτοπούτας δεν επιδέχεται κανενός είδους τυποποίηση καθώς η εικόνα της αλλάζει από βιβλίο σε βιβλίο. Στο σύγχρονο παιδικό κυκλοφορούν Σταχτοπούτες ξανθιές, μελαχρινές, κοκκινομάλλες, Ευρωπαίες και Αφρικανές (π.χ. Chinye: A West African Folk Tale), σύγχρονες αλλά και τόσο παλιές όσο η Ροδώπις, μια Ελληνίδα δούλη στη χώρα του Νείλου (Στράβων, Γεωγραφικά, 17, 1, 33 και σε εικονογραφημένη μορφή το The Egyptian Cinderella). Ανάλογα με το κοινό στο οποίο απευθύνεται, παιδιά ή ενήλικες, η Σταχτοπούτα προσλαμβάνει διαφορετικά χαρακτηριστικά, αφού μία έκδοση για ενήλικους δικαιούται μια πιο σύγχρονη, δυναμική ή ακόμη και αισθησιακή εκδοχή της (δες Cinderella: Fables Are for Ever). Το είδος του κειμένου η γραφιστική νουβέλα, δες, για παράδειγμα Cinderella: The Graphic Novel, υιοθετεί πρότυπα διαφορετικά από το εικονογραφημένο βιβλίο καθώς και ο χώρος (π.χ. The Golden Slipper: A Vietnamese 1

2 Legend) και ο χρόνος έκδοσης (π.χ. η Σταχτοπούτα του Gustave Dore) σφραγίζει καθοριστικά τη μορφή της κεντρικής ηρωίδας. Σε αυτά πρέπει να προστεθεί και η χωροχρονική πλαισίωση, δηλαδή το σκηνικό της ιστορίας, αφού σε βιβλία όπως η Cinderella των Lynn και David Roberts με τον χαρακτηριστικό υπότιτλο An Art Deco Love Story, η Σταχτοπούτα συμμορφώνεται με τα αισθητικά πρότυπα του μεσοπολέμου, ενώ όταν η ιστορία διαδραματίζεται στη σύγχρονη Νέα Υόρκη και τη θέση του πρίγκιπα παίρνει ένας παίχτης του μπάσκετ, δικαιολογείται μια hip hop εκδοχή της και ένα γυάλινο αθλητικό παπούτσι (δες Cinder Elly). Η εικόνα της κεντρικής ηρωίδας και των προσώπων που τη συντροφεύουν διαφοροποιούν την όψιν (με τη σημασία της λέξης στο αρχαίο δράμα, δηλ. το σύνολο των οπτικών στοιχείων της παράστασης), συγκροτούν διαφορετικές Σταχτοπούτες και πλάθουν μια ηρωίδα τόσο ίδια, αλλά και τόσο διαφορετική από όλες τις άλλες. Το παραμύθι της Σταχτοπούτας αποδεικνύεται «πορώδες», σύμφωνα με την έκφραση της Warner (1994: 255), ή «μοιάζει με σπόγγο» μια που είναι ακόμη ζωντανό, σύμφωνα με τους De Vos & Almann, (1999: 15), επιτρέποντας στον αφηγητή και την εποχή του να εγγράψει σε αυτό τη δική του άποψη για την ηρωίδα και την ιστορία της. Παρατηρώντας στα παιδικά βιβλία όλο το εικονογραφικό φάσμα της Σταχτοπούτας, αυτό που εκ πρώτης όψεως μοιάζει να είναι ένα μόνο παραμύθι, αφού στηρίζεται στα ίδια πρόσωπα και διηγείται τα ίδια περίπου γεγονότα, στην πραγματικότητα κατασκευάζει πολλές διαφορετικές ιστορίες, οι οποίες με τη σειρά τους συγκροτούν ποικίλες ιδεολογικές θέσεις. Γιατί κάθε βιβλίο, με όσα λέει αλλά και με εκείνα που παραλείπει να πει (Hopkins & Tastad, 1997), εκφράζει άμεσα ή έμμεσα, ενσυνείδητα ή ασυνείδητα μια ιδεολογία, καθιστώντας ένα ιδεολoγικώς ουδέτερο κείμενο πρακτικώς ανέφικτο (Hollindale, 1992, Καντατσούλη, 2000). Στην περίπτωση του παραμυθιού η καταδήλωση του μηνύματος είναι μάλλον η εξαίρεση, που επιβεβαιώνει τον κανόνα. Ο πρώτος που το επιχείρησε ήταν ο ίδιος ο Περώ που μάλιστα προχώρησε στην προσθήκη διπλού διδάγματος: Το πρώτο αναφέρεται στην αξία της χάρης, της κοσμιότητας και της ευπρέπειας ως αρετών ανώτερων της καλής εξωτερικής εμφάνιση, ενώ το δεύτερο παραδέχεται ότι οι καλές γνωριμίες, όρα νονά, κατορθώνουν τα πάντα ανεξαρτήτως προσόντων. Εμφανής η ειρωνική διάθεση που διαβρώνει με ρεαλιστικές εκτιμήσεις το παραμυθικό σκηνικό και διαρρηγνύει τον ιδεατό συναισθηματισμό του παραμυθιού. Κάτι τέτοιο προφανώς επιθυμούσε και ο Innocenti που κλείνει το λεκτικό του κείμενο επαναλαμβάνοντας το δίδαγμα του Περώ για τις χρήσιμες γνωριμίες. Επιτρέπει όμως στο οπτικό να λειτουργήσει ως μια, κατά Zipes, (2006: 3) συνέχεια (sequel) και να εμπλουτίσει την παλιά ιστορία με ένα σύγχρονο 2

3 προβληματισμό. Στη Σταχτοπούτα του Innocenti, και σε σκηνικό μεσοπολέμου, όταν το παραμύθι τελειώσει και λίγο πριν κλείσει το βιβλίο προστίθεται, μέσα σε ένα απελπιστικά λευκό, άδειο, δισέλιδο ένα εικονογραφικό στιγμιότυπο του έγγαμου βίου της βασίλισσας: Μιας μεγαλύτερης ηλικίας Σταχτοπούτα πίνει μόνη και καπνίζει φυλλομετρώντας τις φωτογραφίες του γάμου της. Η αντίθεση ανάμεσα στο ευτυχισμένο ενσταντανέ του παρελθόντος και την παραίτηση και εγκατάλειψη του τώρα είναι εμφανής στην έκφρασή της και το σκηνικό της απελπισίας: στο βάζο, που μαραζώνουν μερικά πεθαμένα λουλούδια ως οπτική μετωνυμία μιας νεκρής αγάπης και ενός προδομένου ονείρου στο κρύο έτσι όπως καταγράφεται στο χειμωνιάτικο τοπίο και την κουβέρτα στα πόδια της, ως ένας ευανάγνωστος εικονογραφικός υπαινιγμός για την ψυχρότητα της σχέσης της στο ρολόι του τοίχου, που μετρά το ανούσιο πέρασμα του χρόνου και παρεμπιπτόντως δείχνει περασμένες δώδεκα, όταν πλέον πια τα μάγια έχουν περάσει στα άδεια μπουκάλια στο πάτωμα, που επιτείνουν την έννοια της μοναξιάς και φυσικά στην τοποθέτησή της δίπλα στο παράθυρο, μια θέση που μεταφέρει την αποπνιχτική αίσθηση εγκλεισμού της σε ένα παλάτι και ένα γάμο που σίγουρα δεν ήταν όπως τα φαντάστηκε. Η αναδιήγηση του Innocenti ουσιαστικά αντιτάσσεται στο ιδεολόγημα του απόλυτου αγαθού του γάμου, που υποστηρίζει το κλασικό παραμύθι της Σταχτοπούτας. Η εικονογράφηση, αφού υπογράμμισε έντονα την έννοια της χρονικότητας ξαφνιάζοντας τον αναγνώστη του με μια Σταχτοπούτα σε μόδα τσάρλεστον, τον άφησε να πιστέψει ότι τα γλυκά όνειρα των κοριτσιών είναι η πραγματικότητα κάθε εποχής. Και τον διέψευσε βίαια με τη σκηνή του τέλους. Η απελπισμένη, αλκοολική βασίλισσα δεν κατέρριψε απλώς ένα γλωσσικό μοτίβο, «και έζησαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα», αλλά κυρίως απέδειξε την χρεοκοπία μιας ιδεολογικής θέσης και απομυθοποίησε μια κατάσταση που θέλει τη γυναίκα παθητική, να περιμένει και να υπομένει. Και στην περίπτωση της Σταχτοπούτας φαίνεται ότι η μακραίωνη πορεία της εξασφαλίζεται και εξαιτίας της ευελιξίας του παραμυθιού να προσαρμόζεται, μέσω των επαναδιηγήσεών της στα δεδομένα κάθε εποχής, ακόμη και σε επίπεδο ιδεολογίας. Έτσι ενώ το πρωτοκείμενο μεταβιβάζει στο παρόν αξίες του παρελθόντος (π.χ. γυναικεία καρτερικότητα), η διαδικασία των επαναδιηγήσεων επιτρέπει μια διαρκή αλλαγή και εξασφαλίζει προσαρμοστικότητα σε καινούργιες συνθήκες. Γιατί ανάμεσα στα παραμυθικά στοιχεία που παραμένουν σταθερά και τις παραδοσιακές ιδεολογικές δομές παρεισδύουν και άλλα που μεταβάλλουν το ιδεολογικό προφίλ της ιστορίας με γνώμονα την εποχή στην οποία συμβαίνει η επαναδιήγηση. Σύμφωνα με τους Stephens & McCallum (1998) όταν οι αναδιηγήσεις των γνωστών παραμυθιών δεν συμβαίνουν μέσα στα πλαίσια του ίδιου με το προ-κείμενο μεταδιηγητικού σχήματος, δηλαδή γενικών διηγητικών σχημάτων, προσαρμοσμένων στην εποχή τους (π.χ. το καλό τέλος) και της δικής του ηθικής (π.χ. η παθητική γυναίκα), αλλά σε διαφορετικά μεταδιηγητικά σχήματα, τα οποία πλέον εκφράζουν ιδεολογικές θέσεις, ακόμα και διαμετρικά αντίθετες από το πρωτότυπο (π.χ. μια δυναμική γυναίκα), τότε οι αναδιηγήσεις εκφράζουν μια διαφοροποιημένη ιδεολογία, σύστοιχη όχι πια με την εποχή στην οποία πρωτοσυντέθηκαν, αλλά με το νέο ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο έλαβε χώρα κάθε αναδιήγηση. 3

4 Στην Cinderella του Innocenti είναι προφανές πως μια διαφορετική Σταχτοπούτα, μεγαλύτερη και ταλαιπωρημένη μέσω της εικόνας της καταγράφει τις ρεαλιστικές επιφυλάξεις της πραγματικότητας απέναντι στην παραμυθική αισιοδοξία. Ο Innocenti περνάει, κατά την έκφραση της Bottigheimer (2009: 4), από τη χαρά του παντρεύομαι, που χαρακτηρίζει τα μαγικά παραμύθια, στις δυσκολίες του είμαι παντρεμένος σε ένα οπτικό κείμενο που παύει πλέον να είναι παραμύθι. Αν τώρα πάλι η Σταχτοπούτα εικονογραφηθεί πάνω σε χειρήλατο αμαξίδιο και χάσει στο χορό όχι το παπούτσι αλλά το γάντι της (Cinderella s Magical Wheelchair), η εικόνα της αποκτά ιδεολογική σημαντικότητα και η ιστορία της μετατρέπεται σε κραυγή για τα δικαιώματα των ανθρώπων με αναπηρία. Φαίνεται ότι σε ένα πολυτροπικό είδος, όπως το εικονογραφημένο βιβλίο, η εικόνα των πραγμάτων επηρεάζει την ουσία τους και καθώς η εικονογράφηση αποτελεί μια μορφή αναδιήγησης, η μορφή της Σταχτοπούτας αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την κατασκευή της ιστορίας και της εγγεγραμμένης ιδεολογίας της. Το είδος Όποιος δεν έχει έρθει σε επαφή με τα συγκεκριμένα εικονογραφημένα πιστεύει ότι η Σταχτοπούτα δεν μπορεί να είναι οτιδήποτε άλλο από άνθρωπος με σάρκα και οστά. Όμως η εκδοτική πραγματικότητα τον διαψεύδει αφού υπάρχει και η βαμπίρ έκδοση της ιστορίας ως Cinderella Skeleton. Σύμφωνα με αυτήν η Σταχτοπούτα ζει σε μαυσωλείο, μεταφέρεται στο χορό με νεκροφόρα και δεν χάνει το γυάλινο γοβάκι της, αλλά ολόκληρο το μηριαίο οστό της. Κατά τα άλλα ακολουθεί την πεπατημένη δείχνοντας ότι το όνειρο ενός καλού γάμου κινητοποιεί ακόμη και πεθαμένους. Από την άλλη ο πλουραλισμός και η άκρατη πρωτοτυπία στην απεικόνιση της Σταχτοπούτας επεκτείνεται και στα ζώα-πρωταγωνιστές. Η Dinorella προέρχεται από τη σύμφυση δύο λέξεων dinosour και Cinderella και θα ήταν η μόνη Σταχτοπούτα δεινόσαυρος, αν δεν υπήρχε η Rexerella, που τοποθετούν τη δράση στην προϊστορική περίοδο. Στην Penguin Cinderella Or The Glass Flipper όλοι οι ρόλοι έχουν αποδοθεί από πιγκουΐνους και το γυάλινο γοβάκι έχει πλέον μεταμορφωθεί σε λευκό βατραχοπέδιλο, ενώ η Cinderbear παίζεται από αρκούδες. Στο χώρο των κατοικιδίων συναντούμε την Chickerella και το γυάλινο αυγό της, ενώ μπορούμε να θαυμάσουμε περισσότερες από μία Σταχτοπούτες-σκυλιά, που χρησιμοποιούν εικόνες διαφορετικών ειδών: φωτογραφίες στον Wegman, χιουμοριστικές ζωγραφιές στην Goode. Φαίνεται ότι η μόνη που απουσιάζει είναι μια Σταχτοπούτα γάτα, που θα απέτειε φόρο τιμής στον Giambattista Basile και στη δική του πρώτη ευρωπαϊκή καταγραφή της ιστορίας ( ), αφού σε αυτήν η Σταχτοπούτα τον καιρό της έκπτωσης της ονομάζεται Γάτα (Gata Cenerentola). 4

5 Εκείνο που προκαλεί εντύπωση σε όλες αυτές τις Σταχτοπούτες είναι ότι η γυναικεία φύση έτσι όπως έχει προβληθεί στα έμφυλα στερεότυπα αποδεικνύεται πολύ πιο ισχυρή από τη ζωώδη. Οι συγκεκριμένες Σταχτοπούτες με σχεδόν καθολική προτίμηση στο ροζ κυκλοφορούν στα δύο τους πόδια ντυμένες με φρου φρου και δαντέλες, ενώ μια ξανθιά τούφα στολίζει τα κεφάλια τους. Όλες τους κυνηγούν το όνειρο της αγάπης που εικονογραφικά υποδηλώνεται στη ροζ καρδιά που σχηματίζει στο εξώφυλλο το κορμί της Dinorella. Σε όλες τους η κοκεταρία προβάλλεται ως το βασικό χαρακτηριστικό τους κι εκδηλώνεται παντού στη Cinderella Penguin το βατραχοπέδιλο-γοβάκι έχει τακούνι, η Dinorella φοράει κολιέ, ενώ από το εξώφυλλο ακόμη ο καθρέφτης κυριαρχεί στη Slender Ella and the Her Fairy Hogfather. Στις Σταχτοπούτες των ζώων η κοκεταρία προβάλλεται ως κάτι το φυσικό, το αναγκαίο, αφού, καθώς μεταφέρεται από τους ανθρώπους στα ζώα, μεταλλάσσεται από κοινωνική επιταγή σε έμφυτο χαρακτηριστικό της γυναικείας ταυτότητας. Παρά τη μεγάλη ιδεολογική βαρύτητα που φαίνεται να έχουν οι Σταχτοπούτες-ζώα στην ενίσχυση μιας στερεοτυπικής έμφυλης ταυτότητας, η κατάφαση αυτού του γυναικείου προτύπου δεν ήταν προφανώς ο λόγος που προκάλεσε την εκδοτική τους έκρηξη. Η εξήγηση αυτής της κατάστασης, μαζί με τις αιτίες της κυριαρχίας της Σταχτοπούτας σε όλο το εύρος της κουλτούρας, απασχόλησε τον Zipes. Στο βιβλίο του Why Fairy Tales Stick (2006: ) καταλήγει να θεωρεί τη Σταχτοπούτα ως μια αναγνωρίσιμη πολιτισμική αναφορά, «ένα πολιτισμικό γονίδιο» (meme) όπως το ονομάζει, που καθώς μεταβιβάζεται από τον έναν στον άλλο και από γενιά σε γενιά, μέσα από μια φυσική επιλογή, αποκτά εξαιρετική πολυμορφία και αξιοθαύμαστη προσαρμοστικότητα. 5

6 Μερικές φορές η εξήγηση της ύπαρξης μιας συγκεκριμένης Σταχτοπούτας είναι θέμα διαμεσικής επικοινωνίας και ανταλλαγών. Στην περίπτωση της Penguin Cinderella Or The Glass Flipper, που έχει προέλθει από ταινία κινουμένων σχεδίων μικρού μήκους (The Tender Tale of Cinderella Penguin, 1981), η Σταχτοπούτα πιγκουίνος μαρτυρά την καρτουνίστικη καταγωγή του βιβλίου και ενισχύει το γεγονός ότι έρχεται από ένα είδος και ένα μέσον όπου η ύπαρξη εξανθρωπισμένων πουλερικών συμβάλλει στην ενίσχυση του κωμικού και την επίτευξη του γκροτέσκο. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στη μοναδική Σταχτοπούτα από τον κόσμο των φυτών, τη Cinderlilly. Αυτή ενσαρκώνει μια αιθέρια Σταχτοπούτα παιγμένη από ένα λίλιουμ, την οποία ο πρίγκιπάς της ανακαλύπτει όχι εξαιτίας ενός παπουτσιού που χάθηκε αλλά από ένα πέταλο που φυλλορρόησε. Στη Cinderlilly μια εντονότατη θεατρική παραλληλία με τον χωρισμό σε τρεις πράξεις, την παρουσία σκηνής, αυλαίας και θεατρικών μασκών, όλα φτιαγμένα από λουλούδια και φύλλα, δημιουργεί ένα βιβλίο-γέφυρα ανάμεσα στην έντυπη εκδοχή και το ομώνυμο μπαλέτο. Από την άλλη η αλλαγή στο ακροατήριο του παραμυθιού, από ενήλικους σε παιδιά, αποτελεί μια άλλη αιτία της εμφάνισης τόσων πολλών Σταχτοπουτών ζώων. Τα παιδιά αγαπούν τις ιστορίες με ζώα, γι αυτό και τώρα που το παραμύθι απευθύνεται σε αυτά, τα ζώα κρατούν τους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Ακολουθώντας μια μακραίωνη αισωπική παράδοση τα εξανθρωπισμένα ζώα της Σταχτοπούτας ζουν και φέρονται σαν άνθρωποι. Η καινοτομική μετάβαση από τον κόσμο των ανθρώπων σε εκείνον των ζώων παίρνει τη μορφή παιχνιδιού με απώτερο σκοπό την ψυχαγωγία. Η κοινωνική τάξη Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η κοινωνική τάξη στην οποία ανήκει η Σταχτοπούτα, η οικογένειά της και ο καλός της. Συχνά τονίζεται ότι, ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά της μητριάς απέναντί της, η Σταχτοπούτα κατάγεται από ευγενική γενιά και εύπορη οικογένεια. Στην εκδοχή του Περώ, που αποτελεί ένα είδος σαβουάρ βιβ, προβάλλεται η civilite, που ορίζει στη γυναίκα της αριστοκρατίας να είναι γλυκιά, όμορφη, εργατική, ευγενική και σεμνή και να συμπεριφέρεται συνετά και με αυτοκυριαρχία. Επιπλέον η ευγένεια της ψυχής της αποδεικνύεται κυρίως στη συγχώρεση των κακών αδελφών της, τις οποίες μάλιστα παίρνει μαζί της στο παλάτι και καλοπαντρεύει. Καμία εκδικητική μανία δεν κυριεύει τη Σταχτοπούτα για όσα υπέφερε στα χέρια των αδελφών της, αφού η έκπτωση που βίωσε μαζί τους ήταν παροδική και επιφανειακή, αφήνοντας εντελώς ανέγγιχτο τον αριστοκρατικό της χαρακτήρα. Έτσι απλώς διορθώνεται μια αδικία που είχε γίνει σε κάποια φύσει αριστοκράτισσα, η οποία για λίγο υπήρξε θέσει δούλα. Το ίδιο θα μπορούσε να υποστηριχθεί και στην περίπτωση των Γκριμ αφού και στη δική τους εκδοχή η φύση παίζει σημαντικό ρόλο στην αποκατάσταση της φυσικής 6

7 τάξης των πραγμάτων. Ένα δέντρο, μια φουντουκιά, της εξασφαλίζει τα ρούχα και τα παπούτσια, τα πουλιά τη βοηθούν να εκπληρώσει τις απαιτήσεις της μητριάς (να ξεχωρίσει τους σπόρους από τις στάχτες), υποδεικνύουν την πραγματική κάτοχο του παπουτσιού και αναλαμβάνουν την τιμωρία των κακών (τους βγάζουν τα μάτια). Τα πουλιά και το δέντρο, με άλλα λόγια η φύση, αποκαθιστά την αλήθεια που η κοινωνία, με τη μορφή της οικογένειας της Σταχτοπούτας, της την είχε στερήσει (Ντούλια, 2010: 27). Η ιδέα αυτή στην εικονογράφηση ενδέχεται να οπτικοποιηθεί μέσω της απεικόνισης μιας αρχοντικής Σταχτοπούτας με ευγενικά χαρακτηριστικά, αφοπλιστική λεπτότητα και έμφυτη χάρη. Χαρακτηριστική η Σταχτοπούτα της Craft, όπου σε μια εικονογράφηση που θυμίζει γαλλικούς πίνακες του 17 ου και 18 ου αιώνα, φαίνεται ότι η γλυκιά κοπέλα με τα χρυσά μαλλιά και το κατάλευκο δέρμα φόρεσε τα ρούχα που της αρμόζουν και κατέλαβε την κοινωνική θέση που της αντιστοιχεί. Σε αντίθεση έρχεται η Σταχτοπούτα των Ahlberg από το βιβλίο The Jolly Postman, που σε μια χιουμοριστική της εκδοχή δείχνει ότι ακόμη και όταν αναβαθμίστηκε σε βασίλισσα δεν μπόρεσε να αποχωριστεί τον παλιό, λαϊκό εαυτό της φορώντας μαζί με την κορώνα και το βασιλικό φόρεμα και την ποδιά της κουζίνας. Και στις δύο περιπτώσεις φαίνεται ότι οι άνθρωποι γεννιούνται είτε αριστοκράτες είτε δούλοι και οι συγκυρίες απλώς αναδεικνύουν ή αντιμάχονται αυτήν την αλήθεια. Έτσι η Σταχτοπούτα με τα κουρέλια της δείχνει πολύ πιο ευγενής από τις στολισμένες αδελφές της που τη βασανίζουν. Γι αυτό και συχνά εκείνος που της δοκιμάζει το γοβάκι δεν είναι ο αυλικός του βασιλιά αλλά ο ίδιος ο πρίγκιπας σε μια έμπρακτη πρόταση γάμου ανάλογη με εκείνη του δακτυλιδιού των αρραβώνων. Τότε η ιστορία όχι μόνο συμφωνεί με ένα μάλλον καθολικό μοτίβο των παραμυθιών όπου ο/ η σύζυγος οφείλει να επιλέγεται όταν ακόμη βρίσκεται στην ατιμωτική μορφή του (δες Την Πεντάμορφη και το τέρας, Τον πρίγκιπα βάτραχο κ.λπ.) (Opies, 1974: 158), αλλά και αποδεικνύει περίτρανα ότι η Σταχτοπούτα δεν χρειάζεται τα αριστοκρατικά ρούχα για να δείξει ότι είναι αριστοκράτισσα. Από την άλλη υπάρχουν και όλες εκείνες οι Σταχτοπούτες που ούτε ανήκουν στην άρχουσα τάξη ούτε θέλουν να έχουν καμία σχέση με το παλάτι. Και ενώ στις περισσότερες παραλλαγές η Σταχτοπούτα ζει το ζαχαρωμένο όνειρο του θρόνου με όρους περισσότερο ή λιγότερο ρεαλιστικούς (π.χ. σε εκείνη του James Marshall η γαμήλια τελετή θυμίζει βασιλικό γάμο στην Αγγλία αναφορικά με τη στολή του πρίγκιπα και το χαιρετισμό του πλήθους στο μπαλκόνι), σε κάποιες σύγχρονες εικονογραφημένες εκδοχές της η αμφισβήτηση του θεσμού της βασιλείας έρχεται με 7

8 την αντικατάσταση του πρίγκιπα από άλλους ευγενείς, π.χ. δούκες, ή ακόμη και εκλεγμένους εκπρόσωπους του λαού, π.χ. δημάρχους. Όμως το ισχυρότερο χτύπημα στο μύθο της κοινωνικής ανέλιξης δίνεται όταν κάποιες Σταχτοπούτες με ταξική συνείδηση, ακόμη και όταν ο υποψήφιος γαμπρόςάτομο εξουσίας τις επιλέξει για συζύγους τους, εκείνες αποφασίζουν να χάσουν τη μεγάλη τους ευκαιρία, να αρνηθούν την πρότασή του και να δώσουν την καρδιά τους και το χέρι τους σε έναν κοινό θνητό από τη δική τους τάξη. Στο Ella s Big Chance της Shirley Hughes ο πατέρας της έχει οίκο ραπτικής στον οποίο εκείνη, ένα υγιές κορίτσι με πλούσιες καμπύλες, ράβει, ενώ οι αδελφές της αδύνατα, σχεδόν ανορεξικά, μοντέλα παρουσιάζουν τις δημιουργίες της. Η μικρή Ella, που θα πάει στο χορό και θα χάσει το γοβάκι, αρνείται την πρόταση γάμου του δούκα και επιλέγει έναν εργατικό νέο για να αρχίσουν μαζί μια καινούργια ζωή και μια νέα επιχείρηση. Παρόμοια και η περίπτωση της Φάνη στο Fanny s Dreams που ανήκει στην αγροτική τάξη. Ο καθυστερημένος ερχομός της νονάς δίνει την ευκαιρία στη Φάνη, η οποία σίγουρα δεν ενσάρκωνε το αισθητικό πρότυπο της Σταχτοπούτας «τόσο χαριτωμένη όσο ένας ελέφαντας» τη χαρακτηρίζουν οι φίλες της να επιλέξει μόνη της τον άντρα της και μάλιστα χωρίς τη μεσολάβηση κανενός είδους παπουτσιού. Και στις δύο παραλλαγές δομείται ένα διαφορετικό πρότυπο γυναίκας που, ταξικά συνειδητοποιημένη, αμφισβητεί το όνειρο της κοινωνικής ανέλιξης συγχρόνως με τα καταπιεστικά πρότυπα ομορφιάς που θέτουν για αυτήν οι πατριαρχικές αντιλήψεις της άρχουσας τάξης. Σε παραλλαγές που έχουν απομακρυνθεί από τη χρονική απροσδιοριστία του «Μια φορά κι έναν καιρό» και τοποθετούν τη δράση είτε στην εποχή του μεσοπολέμου και την άνοδο τη ς αστικής τάξης είτε στις μέρες μας, οι νέες Σταχτοπούτες καταγράφουν την παρακμή των παλιών θεσμών και την περηφάνια που γεννά η ταξική συνειδητοποίηση του αστικού και αγροτικού πληθυσμού. Γι αυτό και στη Cinder Wellie η ομώνυμη Σταχτοπούτα είναι αγρότισσα, στο ρόλο του πρίγκιπα ένας νέος αναλόγων προσόντων και το γυάλινο γοβάκι, που ως είδος παπουτσιού αλλά και υλικό κατασκευής αποτελεί την πεμπτουσία της ραστώνης της αριστοκρατίας, έχει αντικατασταθεί από την κόκκινη γαλότσα που λειτουργεί ως οπτική μετωνυμία μιας αξιοπρεπούς αγροτικής εργασίας. Η εθνικότητα Είναι πραγματικά εντυπωσιακό πόσες Σταχτοπούτες διαφορετικών εθνικοτήτων μπορεί να συναντήσει κανείς στο εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο. Σταχτοπούτες από την Αμερική μέχρι την Ασία και από την Αλάσκα μέχρι την Αφρική διηγούνται τη ντόπια εκδοχή της ιστορίας τους και δημιουργούν μια ηρωίδα που φέρει τα χαρακτηριστικά της φυλής της. Από όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης με δέρμα σε διάφορες αποχρώσεις, ντυμένες με παραδοσιακές ενδυμασίες και τοποθετημένες σε εξωτικά σκηνικά δίνουν το δικό τους τόνο στο γνωστό παραμύθι. Τις περισσότερες φορές η 8

9 καταγωγή της ηρωίδας αποκαλύπτεται στον τίτλο, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στο The Golden Sandal: A Middle Eastern Cinderella Story, όπου η αναφορά σε μια Σταχτοπούτα από τη Μέση Ανατολή συγκεκριμένα το Ιράκ δηλώνεται σαφώς λεκτικά και υπονοείται οπτικά από την ιδιαίτερη αναγραφή των αγγλικών γραμμάτων του τίτλου ως αραβικών. Η πλουραλιστική χωροχρονική πλαισίωση του παραμυθιού συμπαρασύρει, μαζί με την κεντρική ηρωίδα, όχι μόνο όλο το φάσμα των χαρακτήρων αλλά και επιμέρους στοιχεία της πλοκής. Η νεραϊδονονά στην κινεζική εκδοχή (A Cinderella Story from China), για παράδειγμα, έχει αντικατασταθεί από ένα ψάρι, στην ινδονησιακή (The gifts of the crocodile) από έναν κροκόδειλο και στην αιγυπτιακή (The Egyptian Cinderella) από έναν αετό. Επιπλέον λεπτομέρειες της πλοκής αντικατοπτρίζουν την κουλτούρα μέσα στην οποία διαδραματίζονται τα παραμυθικά γεγονότα. Έτσι το βιβλίο Yeh-Shen, A Cinderella Story from China, για παράδειγμα, δηλώνει ότι κάποτε ήταν ένας άντρας που είχε δύο συζύγους. Στην περίπτωσή του το έθιμο της πολυγαμίας δεν απαιτεί τη διαδοχική αλλά επιτρέπει την παράλληλη παρουσία δύο συζύγων. Είναι μάλλον αυτονόητο πως αυτή η γεωγραφική ποικιλομορφία στο χωροχρονικό πλαίσιο της ιστορίας της Σταχτοπούτας κατά κύριο λόγο οφείλεται στις πραγματικές συνθήκες διασποράς της ιστορίας σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης. Επιστημονικές μελέτες έχουν καταδείξει ότι ο τύπος αυτός του παραμυθιού συναντάται σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη (Cox, 1892/ 1967; Rooth, 1951; Dundes, 1982; Philip, 1989), αφήνοντας τους ερευνητές να αναρωτιούνται για το αν αυτό οφείλεται σε επικοινωνία ανάμεσα στους λαούς ή σε πολυγένεση. Έτσι τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό κυκλοφορούν συλλογές παραλλαγών του παραμυθιού από όλον τον κόσμο (π.χ. Σταχτοπούτες από όλο τον κόσμο, The Oryx Multicultural Folktale Series: Cinderella, Eight Cinderellas), όπου Σταχτοπούτες από διαφορετικά σημεία του πλανήτη δίνουν τη δυνατότητα στον αναγνώστη να έρθει σε επαφή με διαφορετικές παραλλαγές ιχνηλατώντας το ευρύ φάσμα των διαφορών και των ομοιοτήτων ανάμεσα στις διαφορετικές εκδοχές του ίδιου παραμυθιού. Συμβαίνει μάλιστα και στις τρεις προαναφερθείσες συλλογές το εξώφυλλο να κοσμείται από ένα ή περισσότερα γοβάκια που παραπέμπουν σε κορίτσια από διαφορετικά μέρη του πλανήτη. Γόβες, σανδάλια, τσόκαρα, γούνινες παντόφλες αποτελούν κάποιες από τις πολλές, διαφορετικές επιλογές και φανερώνουν πόσο στενά το παπούτσι, ως χαρακτηριστικό δείγμα πολιτισμού, αλλά και προσωπικότητας, συνδέεται με το κορίτσι που το φοράει. Είναι φανερό ότι κάθε παπούτσι συγκροτεί μια διαφορετική Σταχτοπούτα. Όχι μόνο το αρχαιοελληνικό σανδάλι αναζητά μια όμορφη Ελληνίδα, αλλά και το γυάλινο γοβάκι επιζητά μια αέρινη και λεπτεπίλεπτη ύπαρξη. Αντίθετα οι γαλότσες της Cinder Wellie και της The Salmon Princes: An Alaska Cinderella Story και τα χαμηλά παπούτσια της Cinder Edna παραπέμπουν σε μια ενεργητική, δραστήρια και εργατική γυναίκα, ενώ η δερμάτινη ψηλή μπότα της διαφήμισης (Just a little naughty - Cinderella του ροφήματος Rush) προβάλλει το νάζι και τη φιληδονία μιας αισθησιακής Σταχτοπούτας. 9

10 Από την άλλη οι Σταχτοπούτες από τα διάφορα μέρη του κόσμου δίνουν την ευκαιρία να προβληθούν πολιτισμοί με τους οποίους ο άνθρωπος της Δύσης σπάνια έρχεται σε επαφή. Γι αυτό και κάποιοι εικονογράφοι περνούν αρκετό χρόνο μελετώντας τον πολιτισμό και επισκεπτόμενοι τη χώρα, την παραλλαγή της οποίας θέλουν να καταγράψουν εικονογραφικά. Χαρακτηριστικά αναφέρεται η περίπτωση της Ruth Heller, εικονογράφου της Korean Cinderella, που επισκέφτηκε την Κορέα και προσπάθησε να ενσωματώσει αναφορές στην πολιτισμική της παράδοση. Σε σημείωμά της εξηγεί το συμβολισμό στοιχείων των εικόνων της: Για παράδειγμα, τα διακοσμητικά μοτίβα των σελίδων αντιγράφουν τα αντίστοιχα των ναών (tanchorg) που θεωρούνται ότι διασφαλίζουν υπερφυσική προστασία και καλή τύχη ενώ οι δύο ξύλινες πάπιες στη σκηνή του γάμου λειτουργούν ως φολκλορικό σημάδι υπόσχεσης συζυγικής πίστης. Βέβαια συμβαίνει κάποιες φορές, ιδιαίτερα όταν ο εικονογράφος δεν ανήκει στην ίδια κουλτούρα με αυτήν που επιχειρεί να απεικονίσει να ξενίζει με ορισμένες λεπτομέρειες που παραμένοντας αμετάφραστες στον πολιτισμό-στόχο, παραπέμπουν στις δικές του εμπειρίες και βιώματα. Για παράδειγμα, στο βιβλίο The Orphan: A Cinderella Story from Greece έχει καταβληθεί ιδιαίτερη προσπάθεια ώστε το κείμενο λεκτικά και εικονογραφικά να αντικατοπτρίζει τις συνθήκες της ελληνικής κοινωνίας π.χ. η λεκτική αναφορά στην ελληνική ρήση «Το παιδί ορφανεύει από μάνα», που δικαιολογεί τον τίτλο του βιβλίου, και η απεικόνιση των χωροφυλάκων, που αναπαριστά τα ένοπλα τμήματα του 19 ου αιώνα. Από την άλλη όμως δυτικά στοιχεία έχουν παρεισφρήσει στο ελληνικό τοπίο αποδυναμώνοντας την πειστικότητα του οπτικού κειμένου. Έτσι, ακόμη και αν κάποιος παραβλέψει το εσωτερικό της εκκλησίας, που μάλλον παραπέμπει σε καθολική, δεν μπορεί να μην εντοπίσει ότι η απεικόνιση του τάφου της νεκρής μητέρας ως νεκρικής πλάκας προτεσταντικού νεκροταφείου είναι πολύ διαφορετική από τον ορθόδοξο τάφο, όπου κυριαρχεί ο σταυρός. Το ζήτημα της αυθεντικότητας της φωνής του συγγραφέα, και οι επιφυλάξεις που κατά καιρούς έχουν εκφραστεί μάλλον αφορούν και τον εικονογράφο. Επιπλέον η τοποθέτηση της δράσης σε ελληνικό σκηνικό περασμένων αιώνων τα σπίτια παραπέμπουν στην Ελλάδα αλλοτινών εποχών αναδεικνύει το λαϊκό χαρακτήρα του κειμένου και ειδολογικά τοποθετεί την ιστορία στο χώρο της 10

11 παράδοσης. Η εικονογραφική επιλογή του αστικού τοπίου τα νεοκλασικά σπίτια παραπέμπουν στην Αθήνα και του αστικού πληθυσμού αποκαλύπτεται από τα ρούχα, τις κομμώσεις, κλπ φαίνεται να οπτικοποιεί το θεωρητικό προβληματισμό της Bottigheimer (2009) που αμφισβητεί στα μαγικά παραμύθια, συμπεριλαμβανομένης και της Σταχτοπούτας, τη λαϊκή καταγωγή και τα θεωρεί κείμενα αστών για αστικό κοινό, ή του Zipes (1988: 188), που μιλά για αστικοποίηση του παραμυθιού όταν εκείνο μεταφέρθηκε από τα χείλη του λαού στα βιβλία των μορφωμένων. Μάλιστα αυτή η αλλαγή από την προφορική ιστορία στο γραπτό λόγο ενδυνάμωσε μια παιδαγωγική θεώρηση του παραμυθιού, μια και η γραπτή λογοτεχνία θεωρήθηκε σημαντικό μέσο αγωγής. Στο συγκεκριμένο παραμύθι η ένταση που δημιουργήθηκε ανάμεσα στην προφορική του μετάδοση και τη γραπτή του έκδοση οδήγησε στην αφαίρεση στοιχείων, όπως ο κανιβαλισμός σε κάποιες λαϊκές εκδοχές η μητέρα φαγώνεται από τις κόρες της που θεωρήθηκαν ακατάλληλα για παιδιά, αλλά και, όπως αναφέρεται στο προλογικό σημείωμα των συγγραφέων, στην αναβάθμιση της θέσης της γυναίκας ώστε να στοιχηθεί με τις σημερινές ιδέες για δυναμικές γυναικείες παρουσίες. Οι Σταχτοπούτες των διαφορετικών εθνικοτήτων απηχούν όχι μόνο τις ιδιαιτερότητες κάθε κουλτούρας αλλά και την κυρίαρχη ιδεολογία του λαού που τις γέννησε. Σε κάποια βιβλία για εξωτικές Σταχτοπούτες η έμφαση δίνεται στο σεβασμό προς τη φύση, αφού η ηρωίδα ανταμείβεται γιατί ήταν καλή και εκτιμούσε και σεβόταν το φυσικό περιβάλλον στο οποίο ζούσε (The Gifts of the Crocodile, Abadeha The Philippine Cinderella). Σε αυτήν τη περίπτωση ο εικονογράφος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην απεικόνιση του σκηνικού, το οποίο σε αντιδιαστολή με πολλές δυτικές Σταχτοπούτες που ευνοούν τις σκηνές μέσα στο σπίτι, όπου η (κατά)χρηση του εικονογραφικού μοτίβου των τοίχων δημιουργεί ένα κλειστοφοβικό περιβάλλον, η ιστορία διαδραματίζεται στην ύπαιθρο αποκαλύπτοντας την ομορφιά της χλωρίδας και πανίδας του τόπου. Χαρακτηριστική περίπτωση το Mufaro s Beautiful Daughters όπου σε αρκετές περιπτώσεις η εικονογράφηση εμμένει στην προβολή των πτηνών της Αφρικής τα οποία μάλιστα τοποθετεί σε πρώτο πλάνο, μπροστά από τους χαρακτήρες της ιστορίας. Η θέση τους μάλιστα αυτή σε συνδυασμό με το μέγεθός τους και τα έντονα χρώματά τους αναδεικνύει τη φύση στο μεγάλο πρωταγωνιστή της αφρικανικής εκδοχής. Παρόμοιες Σταχτοπούτες επιτρέπουν να παρεισδύσουν στο κείμενο και οι διαφορετικές διάλεκτοι (δες Smoky Mountain Rose: An Appalachian Cinderella) ή γλώσσες των λαών από τους οποίους προέρχεται η ιστορία. Έτσι, για παράδειγμα, στη μεξικανική Σταχτοπούτα (Adelita: A Mexican Cinderella) ισπανικά γλωσσικά μοτίβα, όπως η κλασική αρχή των παραμυθιών παρατίθενται δίπλα στα αγγλικά «Huce muche tempo» σε μια προσπάθεια εξοικείωσης του αναγνώστη με τη γλώσσα ως σημαντικού στοιχείο συγκρότησης οποιαδήποτε πολιτισμού. Σε αυτές τις περιπτώσεις η απλή ύπαρξη ενός στοιχείου, όχι μόνο γλωσσικού, λειτουργεί ως μια έμμεση καταξίωσή του, αφού όπως συμβαίνει και σε άλλες περιπτώσεις, π.χ. ομοφυλόφιλοι, η μη αναφορά δεν αποτελεί περιγραφή μια πραγματικότητας αλλά λογοκριτική παρέμβαση και καταδίκης τους. 11

12 Εκτός όμως από την ιδεολογία που ενδέχεται να εγγράφεται σε κάθε επιμέρους Σταχτοπούτα, το σύνολο των πολυπολιτισμικών εκδοχών της δείχνει ότι η κουλτούρα δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο καμιάς κοινωνίας και ότι σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης συμβαίνουν αξιόλογα πολιτισμικά γεγονότα. Επιπλέον οι ομοιότητες ανάμεσα στους λαούς φαίνεται να είναι ιδιαίτερα πολλές και έντονες και αυτά που τους ενώνουν περισσότερα από όσα τους χωρίζουν. Το πλήθος των πολυπολιτισμικών παραλλαγών αποκαλύπτουν την ομορφιά της διαφορετικότητας και τη γοητεία που ασκεί ο πλουραλισμός και η πολυχρωμία. Γι αυτό και παρόμοια βιβλία υιοθετούνται σε διαπολιτισμικά προγράμματα που στόχο έχουν να ευαισθητοποιήσουν τα παιδιά στη συν-ύπαρξη με τον άλλο (Hollenbek, 2003, Alexander & Morton, 2007). Το πνεύμα της ενότητας και ομόνοιας ανάμεσα στους λαούς εκφράζεται ευφυώς σε ένα ιδιαίτερο βιβλίο το Glass Slipper Gold Sandal: A Worldwide Cinderella. Εδώ διαψεύδεται η προσδοκία του αναγνώστη να ξεφυλλίσει μια συλλογή από διαφορετικές εκδοχές του ίδιου παραμυθιού. Αντί αυτού συγκροτείται ένα ενιαίο παραμύθι αφομοιώνοντας στοιχεία από παραλλαγές της Σταχτοπούτας από όλον τον κόσμο. Η συμβολή του οπτικού κειμένου σε αυτό αποδεικνύεται καθοριστική, αφού απεικονίζονται διαδοχικά οι διαφορετικές κουλτούρες από τις οποίες προέρχονται οι Σταχτοπούτες (π.χ. Μεξικανική, Κορεάτικη, Γερμανική κ.ά). Έτσι κάθε σελίδα, χρωματισμένη σε ένα μόνο χρώμα, διακοσμείται με τα σχέδια λαϊκών μοτίβων που παραπέμπουν στον αντίστοιχο πολιτισμό. Η συνέχεια της σελίδας διακόπτεται από δύο εγκιβωτισμένα πλαίσια: το ένα φιλοξενεί το γραπτό κείμενο και το άλλο μια έγχρωμη εικόνα που εικονογραφεί στο ύφος του συγκεκριμένου πολιτισμού το αντίστοιχο στιγμιότυπο της διήγησης. Η ιστορία αρχίζει με το Μεξικό, είναι πορτοκαλί με κίτρινα σχέδια και η μικρή έγχρωμη εικόνα απεικονίζει το γάμο του πατέρα με τη μητριά σε στυλ λατινοαμερικάνικο. Ακολουθεί μια πράσινη σελίδα από την Κορέα και η Σταχτοπούτα που τώρα κοιμάται στο τζάκι τοποθετείται στην μακρινή Ανατολή, ενώ τα βάσανά της περιγράφονται σε μια γαλαζοπράσινη σελίδα αφιερωμένη στο Ιράκ. Και έτσι από σελίδα σε σελίδα χτίζεται αφομοιώνοντας πολιτισμικά στοιχεία από όλον τον κόσμο το παραμύθι της Σταχτοπούτας, η οποία, ενώ σε κάθε σελίδα παίρνει τα χαρακτηριστικά του λαού της, στο σύνολό της είναι προφανές ότι πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο. 12

13 Στο Glass Slipper Gold Sandal: A Worldwide Cinderella η έννοια της μυθοπλαστικής διαδικασίας ως κατασκευής ενισχύεται από την αρχική και τελική σελίδα του βιβλίου που θέτουν το πλαίσιο της ιστορίας: μια μητέρα δίπλα σε μια υδρόγειο σφαίρα διαβάζει το Glass Slipper Gold Sandal, στη μικρή της κόρη, που είναι η ίδια η Σταχτοπούτα της ιστορίας. Η σελίδα αυτή είναι κατάλευκη χωρίς διακοσμητικά μοτίβα, και ενώ η εικόνα την τοποθετεί εκτός διηγητικού επιπέδου, σε ένα υπερδιηγητικό, το λεκτικό κείμενο ήδη αφηγείται την ιστορία της Σταχτοπούτας τον καιρό που ζούσε ακόμη με τη μητέρα της. Έτσι το υφέρπον διαπολιτισμικό μήνυμα του βιβλίου που παράγεται από την ανάδειξη της πολυπολιτισμικής συνεργασίας στην κατασκευή της αφήγησης, με το στοιχείο της αναγνώστριας, που είναι συγχρόνως αναγνώστρια διαβάζει το βιβλίο και ηρωίδα είναι η Σταχτοπούτα της ιστορίας λειτουργεί μεταληπτικά για τον πραγματικό αναγνώστη του βιβλίου. Η πολυπολιτισμική συνύπαρξη δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε κειμενικό επίπεδο, τους παραμυθικούς ήρωες, αλλά επεκτείνεται και εξωκειμενικά, στον ίδιο τον αναγνώστη. Έτσι καθώς τα όρια ανάμεσα στον αναγνώστη και τους ήρωες διαβρώνονται, στο μωσαϊκό που συγκροτείται από τους διαφορετικούς λαούς ενυπάρχει και ο αναγνώστης αναγνωρίζοντας σε κάθε λαό και κάθε εκδοχή στοιχεία από τον εαυτό του. Η θρησκεία Αυτό που είναι αξιοθαύμαστο με τα παραμύθια είναι πόσες διαφορετικές αναγνώσεις ενδέχεται να γίνουν στην ίδια ιστορία ούτως ώστε μέσα από τις συνεχείς αναδιηγήσεις να αναδύονται ή να αποδυναμώνονται συγκεκριμένες ιδεολογίες. Το θρησκευτικό συναίσθημα και η πίστη στο θεό εκ πρώτης όψεως φαντάζει ασύμβατο με την ιστορία της Σταχτοπούτας, όπως συνήθως τη διηγούμαστε σήμερα. Όμως σε ένα παραμύθι που μιλά για τους ταπεινούς που ανταμείβονται και τους αλαζόνες που τιμωρούνται η σχέση με τη θρησκεία ενδέχεται να αναδειχθεί ιδιαίτερα έντονη. Ειδικότερα σε παλιότερες εποχές όπου η λογοτεχνία για παιδιά είχε σαφώς διδακτικό χαρακτήρα στην αναδιήγηση της ιστορίας τονιζόταν ιδιαίτερα η ηθικοπλαστική διάστασή της. Ενδεικτικός ο τίτλος Cinderella and the Glass Slipper, or, Pride Punished: An Entertainment for Young People. Little Plays for Little Actors (1854), όπου το μαγικό παραμύθι μετατρέπεται σε διδακτικό μύθο που, σύμφωνα με το πνεύμα της εποχής, συνδυάζει την ευχαρίστηση με την ηθική διαπαιδαγώγηση. Από την άλλη σε ένα παραμύθι που υπάρχει μια καλή κοπέλα η οποία στο τέλος ανταμείβεται, ο χαρακτηρισμός καλή είναι τόσο ευρύς και ευέλικτος ώστε μπορεί 13

14 να φιλοξενήσει οποιαδήποτε αρετή, ακόμη και την πίστη στο θεό και την ευλάβεια. Στην εκδοχή των Γκριμ η μητέρα της Σταχτοπούτας λίγο πριν πεθάνει τη συμβουλεύει να έχει πίστη στο θεό και να προσεύχεται, ένα στοιχείο που λείπει από τις περισσότερες μετέπειτα παραλλαγές, όπου ο προσανατολισμός έγινε περισσότερο κοσμικός. Αυτό όμως δεν εμποδίζει κάποιους να επιχειρούν θεολογικές αναγνώσεις στο γνωστό παραμύθι: Ο πρίγκιπας ταυτίζεται με το θεό και η μητριά με τον επίγειο κόσμο ο οποίος κάνει τα πάντα προκειμένου να εμποδίσει τον άνθρωπο να έρθει σε Αυτόν. Η καθημερινότητα, οι υλικές ανάγκες και οι συνηθισμένες εργασίες εμποδίζουν τον άνθρωπο να οδηγηθεί στο θεό. Εγκλωβισμένος σε μια ανούσια καθημερινότητα η σκοπιμότητα όσων κάνει έχουν χρησιμότητα αντίστοιχη με το ξεδιάλεγμα των κόκκων της φακής από τη στάχτη (Forh, 2004: 90). Αντίστοιχη και η ανάγνωση του Murphy (2000), που υποστηρίζει ότι κακώς θεωρούνται ασύμβατα τα θεολογικά με τα λογοτεχνικά κείμενα, αφού τα παραμύθια μπορούν να διαβαστούν σε ένα δεύτερο επίπεδο όχι ως κοσμικές ιστορίες αλλά ως διδακτικοί θρησκευτικοί μύθοι. Εξαιτίας της βαθιάς πίστης των αδελφών Γκριμ, τα παραμύθια τους εκφράζουν εμμέσως μια κρυμμένη θρησκευτικότητα και η Σταχτοπούτα ειδικότερα (Murphy, 2000: ) θα μπορούσε άνετα να έχει τον υπότιτλο «και ο ταπεινός υψωθήσεται». Η πλουραλιστική παρουσία των λευκών περιστεριών με έντονες τις συνυποδηλώσεις του Αγίου Πνεύματος, η συνύπαρξη και συνεργασία μεταξύ θνητών που υποφέρουν και μιας ανώτερης δύναμης που τους συμπαραστέκεται (προστάτες άγιοι), η συνέχιση της ζωής και μετά το θάνατο (η μητέρα βοηθά την κόρη εξαιτίας μιας αθάνατης ψυχής) και η αξία της ταπείνωσης και των δακρύων είναι μερικά από τα σημεία που στοιχειοθετούν μια πνευματικότερη ανάγνωσή της. Από την άλλη ένα παραμύθι που πραγματεύεται το φθόνο οι Ulanov & Ulanov το θεώρησαν αρχετυπικό και υποστηρίζουν ότι δεν αναφέρεται μόνο στο φθόνο ανάμεσα στα αδέλφια, αλλά αφορά εξίσου άντρες και γυναίκες, ανθρώπους και έθνη, ενήλικους και ενήλικους, παιδιά και γονείς δεν θα μπορούσε να μην μιλάει και για το φθόνο από θεολογικής άποψης. Ο φθόνος απασχολεί όλες τις θρησκείες και έχει στηλιτευτεί ως αμάρτημα πρώτου μεγέθους. Σύμφωνα με το δικό τους συλλογισμό η Σταχτοπούτα παίζει το ρόλο ενός θηλυκού Χριστού που η καλοσύνη του γεννά τη ζήλια των ανθρώπων (Ulanov & Ulanov, 1983: 42). Στο σύνολο των εικονογραφημένων βιβλίων κυρίως των σύγχρονων φαίνεται να μην υποστηρίζεται εικονογραφικά μια τέτοια ανάγνωση της Σταχτοπούτας. Φυσικά σε κάποια βιβλία που ακολουθούν την εκδοχή των Γκριμ υπάρχουν λευκά περιστέρια, ακόμη και στο εξώφυλλο, κάτι που ενδεχομένως θυμίζει την εικονογραφική αναπαράσταση του Αγίου Πνεύματος. Όμως, ακόμη και σε αυτά τα βιβλία που η Σταχτοπούτα δείχνει πνευματικότερη, σε καμία περίπτωση δεν 14

15 επιβάλλεται μια θεολογική ανάγνωση του παραμυθιού. Το ίδιο συμβαίνει και στη γνωστή σκηνή όπου ο πρίγκιπας στην εκδοχή των Γκριμ και όχι ένας αυλικός όπως στον Περώ σκύβει για να δοκιμάσει στη φτωχοντυμένη Σταχτοπούτα το γοβάκι, μια πράξη ταπεινοφροσύνης ανάλογη με την εικόνα του Χριστού που πλένει τα πόδια των μαθητών του (Murphy, 2000: ). Όμως και πάλι δεν μπορεί να υποστηριχθεί με πειστικότητα μία χριστιανική ερμηνεία του παραμυθιού. Η μοναδική ίσως εξαίρεση όπου το οπτικό κείμενο, και μάλιστα ανεξάρτητα από το λεκτικό, προσθέτει ένα χριστιανικό σχόλιο στο παραμύθι, είναι η εικονογράφηση της νονάς ως φύλακα-αγγέλου, ένα στοιχείο που επιτρέπει στο μαγικό στοιχείο να υποχωρήσει προς χάριν του θρησκευτικού. Σε βιβλία του τέλους του 19 ου αιώνα (δες τις λιθογραφίες στην Cinderella, Victorian McLoughlin Bros, 1893 ή την έκδοση της Clara de Chatelain The Story of Cinderella, Or, The Glass Slipper, 1850) και των αρχών του εικοστού, η νονά είναι άγγελος Κυρίου και η εικόνα θυμίζει πολύ τον τρόπο με τον οποίο η αγιογραφία απεικονίζει τη σκηνή του Ευαγγελισμού. Ειδικά η εικονογράφηση του Walter Crane (1875) δεν αφήνει καμία αμφιβολία για τη φύση της νονάς και το για ποιος έστειλε τη θεϊκή βοήθεια. Από την άλλη υπάρχουν και οι εικονογραφήσεις που τονίζουν την πνευματική φύση μιας εξωκοσμικής νονάς δημιουργώντας φιγούρες αέρινες, πιο πολύ ουράνιες από ό,τι γήινες. Στην εικονογράφηση της Abbott μια σειρά στοιχείων εμφυσούν μια ουράνια νότα στο παραμύθι: Το γαλάζιο χρώμα της εικόνας λειτουργεί ως μια φωτεινή υπενθύμιση της αγιοσύνης των ουρανών. Οι καμπύλες γραμμές υποβάλλουν μια αίσθηση ασφάλειας, ηρεμίας και πνευματικότητας. Ένα υπέρκοσμο φως λάμπει εκτυφλωτικά ως θεϊκή αποκάλυψη. Τα λευκά περιστέρια θυμίζουν το Άγιο Πνεύμα. Η άυλη φιγούρα της νονάς φανερώνεται ως πνεύμα και όχι ως μια σωματοποιημένη παρουσία. Και τέλος ένα μικρό κορίτσι σε στάση προσευχής, γονατιστό και με τα χέρια της ενωμένα σε μια ευλαβική δέηση περιμένει να ακούσει το θεϊκό λόγο. Το μοτίβο μιας προσευχόμενης Σταχτοπούτας αναπαράγεται και σε ένα άλλο βιβλίο (The Home Treasury of Old Story Books, 1859), όπου η νεαρή κοπέλα δίπλα στο τζάκι παρουσιάζεται σε στάση προσευχής. Μάλιστα η εικόνα δημιουργεί μια Σταχτοπούτα-Μαντόνα τονίζοντας με αυτόν τον τρόπο τον ηθικό χαρακτήρα της μικρής ηρωίδας. 15

16 Εκείνο όμως που είναι αξιοσημείωτο είναι ότι παρόμοια δείγματα απουσιάζουν από τα νεότερα βιβλία που στο σύνολό τους δείχνουν να υποστηρίζουν μια πιο υλιστική εκδοχή του παραμυθιού. Στα σύγχρονα βιβλία το θρησκευτικό στοιχείο συνήθως επιβιώνει σε κάποιες, λαϊκές κυρίως παραλλαγές που πέρασαν στο εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο κυρίως με τη μορφή του σκηνικού, αφού η εκκλησία έχει αντικαταστήσει το παλάτι. Στην εκκλησία πηγαίνει η Σταχτοπούτα φορώντας ωραία ρούχα, εκεί τη βλέπει το βασιλόπουλο και στο δικό της περίβολο χάνεται το δημοφιλές γοβάκι (The Orphan: a Cinderella story from Greece, Fair, Brown and Trembling: An Irish Cinderella Story). Ο κυριακάτικος εκκλησιασμός ως απαραίτητη κοινωνική συνήθεια και ως ιστορικό στοιχείο μιας εποχής αντικατοπτρίζεται στο παραμύθι. Ένα στοιχείο που φαίνεται μάλλον να ενοχλεί μια χριστιανική εκδοχή της Σταχτοπούτας είναι η θέση που κατέχει το γοβάκι στην εξέλιξη της πλοκής. Μια πνευματικότερη Σταχτοπούτα δεν θα ήθελε να κερδίσει τον πρίγκιπα επειδή φόρεσε όμορφα ρούχα και λεπτοκαμωμένα παπούτσια ούτε επειδή απλώς ήταν όμορφη. Η The Gospel Cinderella επιχειρεί να πει την ιστορία της Σταχτοπούτας μέσα από την Αφροαμερικανική παράδοση και τη σχέση της με τη χριστιανική θρησκεία. Εδώ ο πρίγκιπας, που παίζει μουσική σε εκκλησία, δεν διαλέγει τη Σταχτοπούτα του από το γοβάκι, ένα καθαρώς υλιστικό στοιχείο. Σε δοκιμαστική ακρόαση για τη χορωδία της εκκλησίας άκουσε την υπέροχη φωνή της. Και όταν εκείνη έφυγε από φόβο μήπως την αναγνωρίσει η θετή μητέρα της και οι αδελφές της, εκείνος γυρνώντας έξω από τα σπίτια, αυτή τη φωνή προσπαθούσε να αναγνωρίσει. Στη Gospel Cinderella όχι μόνο όλη η δράση εξελίσσεται γύρω και μέσα στην εκκλησία, αλλά και η Σταχτοπούτα επιλέγεται όχι με βάση τα εξωτερικά χαρακτηριστικά αλλά εξαιτίας μια θεϊκής φωνής που υμνεί τον Κύριο. Από την άλλη στο Little Gold Star: A Spanish American Cinderella Tale εμφανίζονται ο Ιωσήφ, ο μικρός Χριστός και η ίδια η Παρθένος Μαρία που ευλογεί με ένα μικρό αστέρι στο μέτωπο την Τερέζα-Σταχτοπούτα και της χαρίζει τη χάρη Της. Εκείνη, αντίθετα από τις αδελφές της, είχε φροντίσει, χωρίς μάλιστα να γνωρίζει την πραγματική τους ταυτότητα, το γέρο Ιωσήφ και το μικρούλη Χριστό. Όμως σε αυτήν τη μεξικανική εκδοχή εκτός από την ανταμοιβή της Σταχτοπούτας συμβαίνει και η τιμωρία των αδελφών της, που επέδειξαν έμπρακτά την αδιαφορία τους απέναντι στον ηλικιωμένο (το γέρο Ιωσήφ) και το μωρό (Χριστός). Εκείνες, αντί για χρυσό αστέρι στο μέτωπο, κέρδισαν κέρατα και αυτιά γαϊδάρου αντίστοιχα. Με την Παναγία σε ρόλο Κριτή, το παραμύθι συναντά το χριστιανισμό όχι μόνο σε θέματα πλοκής αλλά και ηθικής. Σε επίπεδο ιδεολογίας δίνεται έμφαση στην καλοσύνη, την εργατικότητα και τη συμπόνια, αρετές που επικροτεί και ο χριστιανισμός. Η διαφορά ανάμεσά τους έγκειται στην ανταμοιβή, που μεταφέρεται από την αβεβαιότητα της βασιλείας των ουρανών στη βεβαιότητα της βασιλείας επί της γης. Όμως στη Little Gold Star: A Spanish American Cinderella Tale συμβαίνει και μια ακόμη ασυνήθιστη ανατροπή στην εξέλιξη της ιστορίας ούτως ώστε να συμπεριλάβει, εκτός από το δίδυμο ανταμοιβή καλών/ τιμωρία κακών και το χριστιανικό ιδεώδες της μετάνοιας αδελφές και μητριά αλλάζουν και καθώς γίνονται όλο και καλύτερες, τα αυτιά και τα κέρατα μικραίνουν, μέχρι που στο τέλος εξαφανίζονται εντελώς. Σε 16

17 αυτήν την παραλλαγή βρίσκει μαξιμαλιστική εφαρμογή μια παράδοση εκχριστιανισμού του παραμυθιού που ορισμένοι (Huang, 1990: 2-3) ανάγουν ακόμη και στον Περώ, ο οποίος θεωρήθηκε ότι εξαλείφει παγανιστικά στοιχεία από τη δική του πρώτη Σταχτοπούτα. Από την άλλη όταν οι Σταχτοπούτες γεννηθούν μέσα σε διαφορετικές θρησκευτικές παραδόσεις, άλλες τελετές και πρόσωπα αναφέρονται στο παραμύθι. Στις δύο εβραϊκές Σταχτοπούτες, Raisel Riddle και The Way Meat Loves Salt: A Cinderella Tale from the Jewish Tradition, γίνεται λόγος για ραβίνους, βιβλικούς προφήτες και εβραϊκές τελετές. Κάποιες φορές μάλιστα ο πραγματικός βοηθός της Σταχτοπούτας δεν είναι μια υπερφυσική νονά αλλά ένα θρησκευτικό πρόσωπο. Στο The Way Meat Loves Salt: A Cinderella Tale from the Jewish Tradition ο προφήτης Ηλίας στέκεται πάντα στο πλευρό της μικρής κοπέλας που άδικα υποφέρει και φροντίζει συνεχώς και με διαφόρους τρόπους για τη δικαίωσή της. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στις παραδοσιακές Σταχτοπούτες από όλον τον κόσμο, όπου θρησκευτικές δοξασίες ενός διαφορετικού πολιτισμού έχουν εισβάλλει στην ιστορία και έχουν εμπλουτίσει την υπόθεση με μια ασυνήθιστη για τα δυτικά πρότυπα τροπή. Η βιετναμέζικη εκδοχή της Σταχτοπούτας, για παράδειγμα, έτσι όπως υπάρχει στο εικονογραφημένο Tam and Cam: The Ancient Vietnamese Cinderella Story, παραχωρεί τη θέση της νονάς στο Βούδα και αναφέρεται σε πολλαπλές σωτήριες μετεμψυχώσεις της βασικής ηρωίδας, πχ.. ψάρι, πουλί. Είναι αναμενόμενο σε μια Σταχτοπούτα βουδιστικής προέλευσης όχι μόνο στοιχεία πλοκής να απηχούν δόγματα της συγκεκριμένης θρησκείας, αλλά και το κείμενο να διακατέχεται από ανάλογη κοσμοαντίληψη. Στη βουδιστική Σταχτοπούτα οι πράξεις των ανθρώπων φαίνεται να καθορίζονται από το κάρμα όποιος κάνει καλό θα βρει καλό και όποιος κάνει το κακό θα το βρει μπροστά του. Οπωσδήποτε ανάμεσα στις Σταχτοπούτες που σχετίζονται με θέματα θρησκευτικά, αξιοπρόσεχτη θέση κατέχει και η Cinderella: An Islamic Tale. Εκ πρώτης όψεως η συγκεκριμένη Σταχτοπούτα δείχνει να εξυπηρετεί την πρόθεση του Ισλάμ να κάνει αισθητή την παρουσία του στο πολύχρωμο πολιτισμικό ψηφιδωτό των διαφορετικών εικονογραφικών εκδοχών της ίδιας ιστορίας. Παρόλο που το παραμύθι της Σταχτοπούτας συναντάται και στον ισλαμικό κόσμο (δες Alidou, 2002), το βιβλίο των Gilani και Andres, μοιάζει να ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την κατασκευή του προτύπου της σωστής μουσουλμάνας, η οποία οφείλει να προσεύχεται συχνά, να μελετά το κοράνι, να τηρεί τις ισλαμικές παραδόσεις και πάνω από όλα να είναι σεμνή και ταπεινή. Το παραμύθι της Σταχτοπούτας, που, παρά την τοποθέτησή του στη μεσαιωνική Ανδαλουσία, επαναλαμβάνει την κρατούσα δυτική εκδοχή του, φαίνεται να εκμεταλλεύεται το γνωστό μοτίβο της ανταμοιβής μέσω ενός καλού γάμου και με αυτόν τον τρόπο να 17

18 κατασκευάζει το είδος της γυναίκας που τον αξίζει. Με φράσεις του τύπου «Μετά ακούστηκε το κάλεσμα του μουεζίνη. Οι περισσότερες γυναίκες συνέχισαν να μιλούν την ώρα του καλέσματος, αλλά η Σταχτοπούτα παρέμενε σιωπηλή», η ισλαμική Σταχτοπούτα επιδιώκει να τονίσει ότι η ευτυχία κερδίζεται όχι από ένα όμορφο φουστάνι αλλά από μια ευγενική ψυχή έτσι όπως ορίζεται στο πλαίσιο της ισλαμικής ηθικής. Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι παρόλο που η Σταχτοπούτα αποτελεί ένα πολύ παλιό και γνωστό παραμύθι, στη διάρκεια των αιώνων καταφέρνει να ανανεώνεται διαρκώς και αποκτώντας μια φύση σχεδόν πρωτεϊκή να μεταλλάσσεται σε μια καινούργια ιστορία ικανή να μεταδώσει διαφορετικά ιδεολογικά μηνύματα. Ακόμη και στο εικονογραφημένο βιβλίο για μικρά παιδιά, όπου το παραμύθι γνώρισε πολλαπλές εκδόσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, η Σταχτοπούτα κυκλοφόρησε σε εκδοχές πνευματικότερες, που εστίαζαν στην αξία του καλού χαρακτήρα ακόμη και όταν απουσιάζει η ομορφιά (π.χ. The Rough-Face-Girl), αλλά και άλλες καθαρώς υλιστικές, που υπογράμμιζαν την αναγκαιότητα των ακριβών φορεμάτων και αυτοκινήτων στην κατάκτηση της ευτυχίας. Με όχημα το λεκτικό αλλά και το οπτικό κείμενο η Σταχτοπούτα των εικονογραφημένων βιβλίων έγινε μια ιστορία για την αξία των καλών γνωριμιών (εκδοχή Περώ) ή της ομορφιάς, τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (δες Cinderella s Magical Wheelchair), αμφισβήτησε το απόλυτο ιδανικό του γάμου (δες την Cinderella του Innocenti) και το θεσμό της βασιλείας (δες Ella s Big Chance) και μεταλλάχθηκε σε μια διαπολιτισμική ιστορία (Glass Slipper Gold Sandal) που προάγει τη συνεργασία ανάμεσα στους λαούς. Φαίνεται ότι πραγματικά η Σταχτοπούτα είναι τόσο «ελαστική» (Tatar, 1999: 102) ώστε να μπορεί να χωρέσει ιδιότητες τόσο διαφορετικές μεταξύ τους και να παρουσιάζεται σε διαφορετικές παραλλαγές με σχεδόν αντιδιαμετρικά χαρακτηριστικά. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Abbott, E. (1920). Grimm's Fairy Tales. New York: Charles Scribner's Sons. Ahlberg, A. (1984). The Jolly Postman. Illus. by J. Ahlberg. New York: Viking. Alexander, L. & Morton, M. L. (2007). Multicultural Cinderella: A collaborative project in an elementary school. School Libraries Worldwide, 13 (2), Alidou, O. (2002). A Cinderella tale in the Hausa Muslim women s imagination. Comparative Literature, 54, Auch M. J. ( Text) & Auch H. ( Images) (2006). Chickerella. New York: Holiday House. Bottigheimer, R. (2009). Fairy Tales: A New History. Albany: State University of New York. Bracket, B. (Text) & Timmins, J. S. (Images) (2008). Cinderella: The Graphic Novel. Mankato: Stone Arch Books. Brandon, W. (Text) & Winter, J. (Images) (2004). Cinderbear. New York: Straight Edge Press. 18

19 Buehner, C. (Text) & Buehner, M. (Images) (1996). Fanny s Dreams. New York: Dial Books. Climo, S. (Text) & Florczak, R. (Images) (1999). The Persian Cinderella. New York: Harper Collins. Climo, S. (Text) & Heller, R. (Images) (1989). The Egyptian Cinderella. New York: Harper Collins. Climo, S. (Text) & Heller, R. (Images) (1993). The Korean Cinderella. New York: Harper Collins. Climo, S. (Text) & Krupinski, L. (Images) (2000). The Irish Cinderlad. New York: Harper Collins. Corner, M. & Crowquill, A. (1854). Cinderella and the Glass Slipper, or, Pride Punished: An Entertainment for Young People. Little Books for Little Actors. London: Dean & Son. Cox, M. R. (1892/ 1967). Cinderella: Three Hundred and Forty-Five Variants of Cinderella, Catskin, and Cap o Rushes. Nendeln, Leictenstein: Kraus. Craft, K. Y. (2000). Cindrerella. San Francisco: Chronicle Books. Crane, W. (1875). Cinderella. London: George Routledge and Sons. Cullen, B. (2003). For whom the shoe fits: Cinderella in the hands of Victorian illustrators and writers. The Lion and the Unicorn, 27, (1), Daly, J. (2000). Fair, Brown and Trembling: An Irish Cinderella Story. London: Frances Lincoln De La Paz, M. J. (Text) & Tang, Y. (Images) (2001). Abadeha : The Philippine Cinderella. Walnut Creek: Shens Books. De Paola, T. (2004). Adelita. A Mexican Cinderella Story. New York: Puffin books. De Vos, G. & Altmann, A. E. (1999). New Tales for Old: Folktales as Literary Fictions for Young Adults. Englewood: Libraries Unlimited. Dundes, A. (1982). Cinderella. A Folklore Casebook. New York: Garland. Dwyer, M. (2004). The Salmon Princess: An Alaska Cinderella Story. Seattle: Paws, IV. Edwards, P. D. (Text) & Cole, H. (Images) (1997). Dinorella: A Prehistoric Fairy Tale. New York: Hyperion. Faulkner, K. (2002). Rexerella: A Jurassic Classic Pop-Up. New York: Little Simon. Feischman, P. (Text) & Peschkis, J. (Images) (2007). Glass Slipper Gold Sandal: A Worldwide Cinderella. New York: Henry Holt and Company. Forh, S. D. (2004). Cinderella s Gold Slipper: Spiritual Symbolism in the Grimms Tales. Hillsdale: Sophia Perennis. Gilani-Williams, F. (Text) & Adams, S. (Images) (2010). Cinderella: an Islamic tale. Markfield: Islamic Foundation. Gill-Brown, V (Text) & Stanley, M. (Images) (2001). Rufferella. New York: Scholastic. Goode, D. (2000). Cinderella: The Dog and Her Little Glass Slipper. New York: Blue Sky Press. Hickox, R. (Text) & Hillenbrand, W. (Images) (1999). The Golden Sandal: A Middle Eastern Cinderella Story. New York: Holliday House. 19

20 Hollenbeck, K. M. (2003). Teaching with Cinderella Stories from Around the World. New York: Scholastic. Hollindale, P. (1992). Ideology and the children s book. In P. Hunt (ed) Literature for Children. Contemporary Criticism. London, & New York: Routledge. Hopkins, D. & Tastad, S. A. (1997). Censoring by omission: Has the United States progressed in promoting diversity through children s books? Journal of Youth Services in Libraries, 10 (4), Huang, M. (1990). Transforming the Cinderella Dream: From Frances Burney to Charlotte Bronte. Brunswick: Rutgers University Press. Hughes, S. (2004). Ella s Big Chance: A Jazz-Age Cinderella. New York: Simon & Schuster Books for Young Readers. Jackson, E. (Text) & O Malley, K. (Images) (1994). Cinder Edna. New York: Mulberry. Jaffe, N. (Text) & August, L. (Images) (1998). The Way Meat Loves Salt: A Cinderella Tale from the Jewish Tradition. New York: Holt. Karlin, B. (Text) & Marshall, J. (Images) (1989). James Marshall s Cinderella. New York: Puffin. Kats, J. (Text) & Kinra, R. (Images) (2011). Cinderella s Magical Wheelchair. Ann Arbor: Loving Healing Press. Louie, A.-L., (Text) & Young, E. (Images) (1982). Yeh-Shen: A Cinderella Story from China. New York: Putnam. Lum, D. (Text) & Nagano, M. (Images) (1997). The Golden Slipper: A Vietnamese Legend. Canada: Troll Communications. Manna, A. & Mitakidou, C. (2011). The Orphan: a Cinderella story from Greece. New York: Schwartz & Wade. Martin, R. (Text) & Shannon, D. (Images) (1998). The Rough-Face-Girl. New York: Puffin. Minters, F (Text) & Karas, B. G. (Images) (1994). Cinder Elly. New York: Puffin Books. Murphy, R. G. (2000). The Owl, the Raven and the Dove: The Religious Meaning of the Grimms Magic Fairy Tales. Oxford: Oxford University Press. Onyefulu, O. (Text) & Safarewicz, E. (Images) (1994). Chinye: A West African Folk Tale. New York: Puffin. Opie, I. & Opie, P. (1974). The Classic Fairy Tale. New York: Oxford University Press. Perlman, J. (1992). Cinderella Penguin or The Little Glass Flipper. New York: Puffin. Perrault, Ch. & Innocenti, R. (1983). Cinderella. Mankato: Creative Editions. Philip, N. (1989). The Cinderella Story: The Origins and Variations of the Story Known as Cinderella. Harmondsworth: Penguin. Polette, N. (Text) & Dillon, P. (Images) (1997). Eight Cinderellas. Dayton : Pieces of Learning. Quoc, M. (Text) & Long, M. (Images) (2006). Tam and Cam: The Ancient Vietnamese Cinderella Story. Gardena: East West Discovery Press. 20

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο Η ενδυμασία αποτελείται από κάθε τι με το οποίο ο άνθρωπος καλύπτει και στολίζει το σώμα του. Περιλαμβάνει δηλαδή τα ρούχα και

Διαβάστε περισσότερα

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:...

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... 20 κλασικά αλλά και καινούρια παραμύθια με πριγκίπισσες Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: PRINCESS STORIES Από τις Εκδόσεις Igloo Books, Μεγάλη Βρετανία 2009 ΤΙΤΛΟΣ BIBΛΙΟΥ: Ιστορίες για

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Μπενάκη 110ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr «Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 2 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου 2013 Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr Ο Διγενής ψυχομαχεί κι η γης τονε τρομάζει. Βροντά κι αστράφτει ο ουρανός και σειέται ο πάνω κόσμος,

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΈντι, ένας συγγραφέας, βρίσκεται μετά από ατύχημα απομονωμένος

ΟΈντι, ένας συγγραφέας, βρίσκεται μετά από ατύχημα απομονωμένος Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΠΟΥ ΟΝΕΙΡΕΥΤΗΚΕΣ Σύγχρονη Λογοτεχνία Γιάννης Σκαραγκάς Επιμέλεια: Κατερίνα Σχινά ISBN: 978-960-218-942-9 Τιμή: 11.00 ευρώ Αριθμός σελίδων: 264 Διαστάσεις: 12,5x21 Γλώσσα: Ελληνικά Οκτωβρίου 2014

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός Μάθηµα 5 ο Κριτικός Εγγραµµατισµός Παραδοχή: Όση σχέση έχει ο γραπτός λόγος µε σύµβολα και κώδικες, άλλη τόση έχει µε αξίες, ιδεολογίες, υποκειµενικότητες, ερµηνείες, κρίσεις, ενδιαφέροντα, συµφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα 1.1: Αγγελική Γιαννικοπούλου Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) Διδακτική Πρακτική Διδακτική πρακτική: Μαρία-Πηγή Ευταξιοπούλου.

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Υπεύθυνος Καθηγητής: Σ. Γυφτόπουλος Σπουδάστριες: Χ. Τζοβλά, Χ. Χαρατσάρη Το θέατρο αποτελεί μια επικοινωνιακή

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου!!

Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου!! JOSTEIN GAARDER «Αφότου γεννήθηκες, ανυπομονώ να σου διηγηθώ την ιστορία του κοριτσιού με τα πορτοκάλια. Σήμερα - δηλαδή τώρα που σου γράφω- είσαι ακόμα πολύ μικρός για να την καταλάβεις. Γι αυτό θα στην

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ:ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θέμα: Περιγραφή προσώπου Τίτλος: «ο παππούς μου» Α. ΠΡΟΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ 1. Φάση Αυθεντικοποίησης (3Χ40 λεπτά) Προβληματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη.

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη. Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Τρίπολης Δολιανών 1,Τ.Κ. 22100 2710-224238 Δευτέρα - Παρασκευή 7:00-15:00 28 εκδηλώσεις 16 Ιουνίου, 6:00-8:00, το απόγευμα Η μέρα της γνώσης και όχι της αμάθειας. Το κουτί των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ δανεισμός βιβλίων βιβλιοπαρουσιάσεις δραματοποιήσεις παιγνιώδεις δράσεις δραματοποιήσεο ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Η ενασχόληση με το βιβλίο όχι σαν γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.»

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» «Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» Με τον όρο αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου ορίζουμε τις εγκαταστάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Γάμος Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε παραδόσεις και έθιμα. Παρόλα αυτά, η γαμήλια τελετή παραμένει ίδια στο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Της Χρυσής Τσιώτα Θα ξεκινήσω κάνοντας μια προσπάθεια να απαντήσω σε μερικά από τα ερωτήματα που θέτει η Συραγώ Τσιάρα στο κείμενό - αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου. Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003

Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου. Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003 Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003 Διδακτικοί στόχοι: Ευαισθητοποίηση της όρασης των παιδιών. Επαφή με τις έννοιες βασικά και συμπληρωματικά χρώματα. Να προβληματιστούν να πειραματιστούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΟΧΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ

ΥΠΕΡΟΧΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΥΠΕΡΟΧΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ ΠΟΛΎ ΣΥΧΝΆ Η ΖΩΉ ΜΑΣ ΞΑΦΝΙΆΖΕΙ Εμείς στην Stamper για περισσότερα από 45 χρόνια είμαστε στο πλευρό σας για όλες αυτές τις εκπλήξεις. Ο στόχος μας πάντοτε ίδιος. Να στηρίξουμε,

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά χαρακτηριστικά

Γενικά χαρακτηριστικά ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΣ Γενικά χαρακτηριστικά Μικρές πινελιές που δημιουργούν παχύ στρώμα μπογιάς αποτυπώνοντας λεπτομερές. Χρήση των βασικών χρωμάτων, σπάνια χρήση του μαύρου χρώματος. Απουσία διαδοχικών επιστρώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT Βασιλίσιν Μιχάλης, Δέφτο Χριστίνα, Ιλινιούκ Ίον, Κάσα Μαρία, Κουζμίδου Ελένη, Λαμπαδάς Αλέξης, Μάνε Χρισόστομος, Μάρκο Χριστίνα, Μπάμπη Χριστίνα, Σακατελιάν Λίλιτ, Σαχμπαζίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ (ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ) ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ (REFLECTION BY USING MOVIES) Σκοπός Ο σκοπός αυτού του αναστοχαστικού εργαλείου είναι να υποκινήσει τον αναστοχασμό στον τρόπο που

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO Αγγελόπουλος Βασίλης Το γκράφιτι βρίσκεται πολλά χρόνια στην ζωή μας. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι οι τοίχοι γύρω μας είναι γεμάτοι από αυτά δίνοντας χρώμα και ζωντάνια

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild"

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: Winterbild Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild" Καλλιτεχνική ζωγραφική με τις νερομπογιές Κ12 Με την Pelikan η ζωγραφική γίνεται μια μοναδική εμπειρία: Αυτός είναι και ο λόγος για

Διαβάστε περισσότερα

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια Με την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας Κουκλοθέατρο ΑΝΕΜΗ παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια H πολύχρονη εμπειρία και η αγάπη μας για τα παιδιά, σας υπόσχονται μια μοναδική παράσταση κουκλοθεάτρου με

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ. Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010

ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ. Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010 ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010 Επιλέξαμε ν ασχοληθούμε με τα Παραμύθια, καθώς είναι πάντα ευχάριστα στα παιδιά προσχολικής ηλικίας και τα οφέλη τους

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα