Διαχείριση του Συνδρόμου Angelman

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαχείριση του Συνδρόμου Angelman"

Transcript

1 1 5 Φ Ε Β Ρ Ο Υ Α Ρ Ι Ο Υ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ANGELMAN Διαχείριση του Συνδρόμου Angelman Ένας κλινικός οδηγός Ομάδα ανάπτυξης οδηγιών για το Σύνδρομο Angelman ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: NOESI.gr ΑΘΗΝΑ :: 2013

2 Το NOESI.gr προετοίμασε ένα αφιέρωμα στον Σύνδρομο Angelman, με επίκεντρο την 1η Παγκόσμια Ημέρα για το Σύνδρομο Angelman, στις 15 Φεβρουαρίου Ο βασικός στόχος του Οδηγού είναι να βοηθήσει γονείς και επαγγελματίες να ενημερωθούν για τις διαταραχές που συνδέονται με το σύνδρομο Angelman και τις διαθέσιμες παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή τους. Ο Οδηγός αυτός μεταφράστηκε εθελοντικά από μέλη του NOESI.gr. Τους ευχαριστούμε όλους, με ένα μεγάλο ευχαριστώ, για την ποιότητα της δουλειάς τους και έναν έναν προσωπικά, για το μεράκι τους! Για την μετάφραση, συνεργάστηκαν οι: Ευαγγελία Κατσελή Ψυχολόγος - Αναλύτρια Συμπεριφοράς Αγγελική Νικολοπούλου Λογοθεραπεύτρια Αλεξάνδρα Παπακώστα Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Αλέξανδρος Τσικολάτας Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής Στέλλα Μεθενίτη Σχολική Ψυχολόγος Η επιμέλεια του κειμένου έγινε από τον εκδότη του NOESI.gr, Άγγελο Κουτουμάνο, κοινωνικό λειτουργό. NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 2 / 33

3 Λ ί γ α λ ό γ ι α γ ι α το Σ ύ νδ ρ ο μ ο A n g e l m a n Το Σύνδρομο Angelman στην ελληνική βιβλιογραφία θα το βρείτε ως σύνδρομο Έιντζελμαν ή Άγγελμαν, στη δε διεθνή βιβλιογραφία με τα αρχικά AS από τις λέξεις Angelman Syndrome (σύνδρομο στα...αγγλικά). Το Σύνδρομο Angelman, λοιπόν, είναι μια νεύρο-αναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει 1 στις γεννήσεις. Χαρακτηρίζεται από βαριάς μορφής μαθησιακές δυσκολίες, αταξία, επιληπτικού τύπου κρίσεις με ευρήματα κατά το εγκεφαλογράφημα EEG, ανεπαίσθητη δυσμορφία στο πρόσωπο, και έντονα χαρούμενη και φιλική διάθε - ση. Τα περισσότερα παιδιά, κατά το πρώτο χρόνο ζωής, παρουσιάζουν καθυστέρηση στην κατάκτηση των ορόσημων (βασικών σημείων) της ανάπτυξης καθώς και καθυστέρηση στην ανάπτυξη της κεφαλής (περιφέρειας του κεφαλιού). Στην πλειονότητα των περιστατικών δεν αναπτύσσεται λόγος (ομιλία). Το άτομα με Σύνδρομο Angelman, παρουσιάζουν ιδιαίτερο φαινότυπο συμπεριφοράς, που περιλαμβάνει απότομες και σπασμωδικές κινήσεις, συχνή και κάποιες φορές ανάρμοστο γέλιο, ιδιαίτερη συμπάθεια στο νερό, και διαταραχές στον ύπνο. Τα άτομα με Σύνδρομο Angelman έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στο πρόσωπο, όπως μεγάλο και χαμογελαστό πρόσωπο, προεξέχον πιγούνι, και βαθιές κοιλότητες στα μάτια. Το σύνδρομο προκαλείται από μία ποικιλία γενετικών ανωμαλιών, στης περιοχή των χρωμοσωμάτων 15q11-13 που οφείλεται σε γονιδιακή αποτύπωση. Η αποτύπωση περιλαμβάνει διαγραφή, δισωμία, ελαττωματικά ή μεταλλαγμένα χρωμοσώματα ή μικρές διαγραφές. Λ ί γ α λ ό γ ι α γ ι α τ η ν ο μ ά δ α Ο μ ά δ α Ε ρ γ α σ ί α ς Ο παρών Οδηγός αναπτύχθηκε χρησιμοποιώντας αξιόπιστη μεθοδολογία, βασισμένη σε αυτή που χρησιμοποιεί το Σκοτσέζικο Δίκτυο Διεπιστημονικών Οδηγιών (Scottish Intercollegiate Guidelines Network SIGN). Η προσέγγιση προσαρμόστηκε στις ανάγκες των σπανίων παθήσεων (όπως το Σύνδρομο Angelman), όπου οι επιστημονικές γνώσεις είναι ελάχιστες και η συμφωνία στις απόψεις των ειδικών (ομοφωνία) είναι πολύ σημαντικός παράγοντας.

4 Λ ί γ α λ ό γ ι α γ ι α το ν κ λ ι νι κό Ο δ η γ ό Ποιοι είναι οι στόχοι του Οδηγού; Ο στόχος του οδηγού είναι να δώσει, στο βαθμό που είναι εφικτό, κλινικά εμπεριστατωμένες συστάσεις για την καλύτερη αντιμετώπιση του Συνδρόμου Angelman. Σε ποιους απευθύνεται ο Οδηγός; Το σύνδρομο Angelman είναι μια σπάνια διαταραχή, έτσι οι επαγγελματίες υγείας, που συνήθως είναι υπεύθυνοι για την φροντίδα των ατόμων με αυτή την διάγνωση, είναι πολύ δύσκολο να έχουν αποκτήσει την απαραίτητη κλινική εμπειρία για να ανταποκριθούν στις ανάγκες αυτών των ατόμων. Επίσης, είναι μια διαταραχή που απαιτεί σύνθετη αντιμετώπιση, αφού τα άτομα με Σύνδρομο Angelman μπορεί να χρειαστούν πολλαπλές διαγνωστικές αξιολογήσεις, παραπομπές και διεπιστημονικές παρεμβάσεις σε διαφορετικές ηλιακές βαθμίδες κατά την διάρκεια της ζωής τους. Αυτός ο οδηγός παραθέτει όλες αυτές τις απαιτήσεις για να είναι εύκολα προσβάσιμες στα άτομα που εμπλέκονται στην φροντίδα των ατόμων με Σύνδρομο Angelman. Παρόλο που ο οδηγός αναφέρει πληροφορίες που μπορεί να είναι χρήσιμες σε όλους όσους ενδιαφέρονται για το Σύνδρομο Angelman, αυτός ο οδηγός αναφέρεται κατά βάση σε Ευρωπαίους πολίτες. Ο Οδηγός έχει δομηθεί για να καλύπτει τις ανάγκες των επαγγελματιών υγείας, μπορεί ωστόσο να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο και για τους γονείς των ατόμων με Σύνδρομο Angelman. Αν είστε γονέας ατόμου με Σύνδρομο Angelman και διαβάζετε αυτό τον οδηγό σας γνωστοποιούμε ότι όλες οι επιπλοκές που παρουσιάζονται εδώ, μπορεί να μην αφορούν το παιδί σας, αφού το κάθε άτομο αποτελεί ξεχωριστή οντότητα. Συνιστούμε να συζητήσετε κάθε ορολογία ή πληροφορία που μοιάζει να αφορά το παιδί σας με τον προσωπικό του γιατρό. Πώς έχει δομηθεί ο Οδηγός; Οι πρώτες σελίδες περιέχουν πληροφορίες για την διάγνωση του συνδρόμου. Έπειτα ο οδηγός έχει χωριστεί σε ενότητες που καλύπτουν τις διαφορετικές λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος. Γίνεται αναφορά στις διάφορες ηλικιακές ομάδες, όπου κρίνεται σκόπιμο. NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 4 / 33

5 Κ λ ι νι κ ή Δ ι ά γ ν ω σ η το υ Σ υ νδ ρ ό μ ο υ A n g e l m a n Κυριότερα Διαγνωστικά Κριτήρια για το Σύνδρομο Angelman (Williams et al 2006) Η διάγνωση του Συνδρόμου Angelman μπορεί να είναι δύσκολη επειδή τα σημεία και τα συμπτώματα εξελίσσονται με την ηλικία και συμπίπτουν με συμπτώματα άλλων διαταραχών. Τα κυριότερα κλινικά κριτήρια έχουν αναπτυχθεί για να συνεισφέρουν στην πραγματοποίηση της κλινικής διάγνωσης. Παρακάτω, συνοψίζονται τα συγκεκριμένα κριτήρια. Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι παρόλο που τα διαγνωστικά κριτήρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως Οδηγός, μπορεί να υπάρχουν εξαιρέσεις ασθενών που δεν πληρούν αυτά τα κριτήρια. Η ύπαρξη των κλινικών κριτηρίων δεν αποτελεί απόλυτη απόδειξη διάγνωσης και εάν και εφόσον πραγματοποιηθεί μια κλινική διάγνωση του συνδρόμου, θα πρέπει να επιβεβαιωθεί μέσω γενετικής εξέτασης. Τυπικά Κλινικά Χαρακτηριστικά (εμφανίζονται κατά 100%) Σοβαρή αναπτυξιακή διαταραχή. Διαταραχή κίνησης (αταξία / τρόμος). Ιδιότυπη συμπεριφορά (συχνά ξεσπάσματα γέλιου, έντονη διέγερση, υπερκινητικότητα). Ανεπάρκεια λόγου (λίγες ή καθόλου λέξεις). Συνήθη χαρακτηριστικά (εμφανίζονται κατά 80%) Ανεπαρκής ανάπτυξη κεφαλής με μικροκεφαλία/ δυσανάλογη περίμετρος κεφαλής. Επιληπτικές κρίσεις (έναρξη πριν τα 3 έτη). Χαρακτηριστικό (ΗΕΓ) ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (δεν σχετίζεται με επιληπτικές κρίσεις). Λοιπά χαρακτηριστικά (εμφανίζονται κατά 20-80%) Επίπεδο πίσω μέρος της κεφαλής (ινιακό) με ινιακή αύλακα. Προεξέχουσα γλώσσα. Εξώθηση της γλώσσας. Διαταραχές πρόσληψης και κατάποσης. Δυσκολίες πρόσληψης τροφής στα βρέφη/ υποτονία. Προτεταμένο πηγούνι. Σιελόρροια, υπερβολική μάσηση. Μεγάλο εύρος στόματος, μεγάλα κενά στα δόντια. Στραβισμός. Αλφισμός (έλλειψη μελανίνης στο δέρμα).

6 Αυξημένες βαθιές αντανακλάσεις των τενόντων. Στο περπάτημα τα χέρια είναι λυγισμένα και σηκωμένα ψηλά. Βάδισμα με ανοιχτά πόδια τα οποία στρέφονται προς τα έξω ή/και συγκλίνουν τα γόνατα. Αυξημένη ευαισθησία στη θερμότητα. Μη φυσιολογικό μοντέλο ύπνου. Ιδιαίτερη αγάπη για το νερό. Μη φυσιολογικές διατροφικές συμπεριφορές (τρώνε αντικείμενα/φανερά αυξημένη όρεξη/αυξημένος συμπεριφορικός προσανατολισμός προς τα τρόφιμα). Παχυσαρκία. Σκολίωση. Δυσκοιλιότητα. Σημαντική διαφοροδιάγνωση του ΣΑ από το Σύνδρομο Ρετ (Rett) Σημαντική διαφοροποίηση στα κορίτσια. Ιστορικό παλινδρόμησης. Κινήσεις στριψίματος με τα χέρια. Υπεραερισμός. Σύνδρομο Μόουατ Γουίλσον (Mowat Wilson) Σχετίζεται με την αγενεσία του μεσολόβιου. Νόσος Hirschsprung ή δυσκοιλιότητα. Εκ γενετής καρδιακή ανεπάρκεια. Ανυψωμένοι λοβοί αυτιού. Σύνδρομο Πιτ Χόπκινς (Pitt Hopkins) Αδρά χαρακτηριστικά προσώπου, προτεταμένα χείλη. Αγενεσία του μεσολόβιου. Υπεραερισμός από τη μέση παιδική ηλικία. Σύνδρομο ATRX Συναντάται στα αγόρια. Διαταραχή που σχετίζεται με το Χ χρωμόσωμα. Σοβαρή υποτονία στα βρέφη. Γενετικές ανωμαλίες. Υπερυψωμένα ρουθούνια, τεντωμένο πάνω χείλος. SLC9A6 διαταραχή του χρωμοσώματος Χ Σύνδρομο Angelman συνδεδεμένο με το χρωμόσωμα Χ. Δυστονία. Γρήγορος ρυθμός ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος. NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 6 / 33

7 Ανεπάρκεια του MTHFR ενζύμου Αυξημένη ουρική ομοκυστείνη. Λεπτός σωματότυπος, στερεοτυπικές κινήσεις. Χρωμοσωμικές ανωμαλίες Σύνδρομο Cri-Du-Chat / Εύθραυστο χρωμόσωμα βλ. γονιδιακή ανάλυση. Μετάλλαξη του γονιδίου CDKL5 Πρώιμη έναρξη επιληπτικών κρίσεων όμοιες με του συνδρόμου Rett. Επιληπτικές κρίσεις πριν από τους 6 μήνες, στερεοτυπίες χεριών. Γ ε νε τ ι κ ή έ ρ ε υ να το υ Σ υ ν δ ρ ό μ ο υ A n g e l m a n Η κλινική διάγνωση του συνδρόμου πρέπει να επιβεβαιώνεται από γενετική έρευνα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους γονείς οι οποίοι θεωρούν ότι τα άλλα παιδιά είναι μια ακριβής αξιολόγηση του κινδύνου επανεμφάνισης του συνδρόμου αλλά αυτό εξαρτάται από τον υποκείμενο εμπλεκόμενο γενετικό μηχανισμό. Το σύνδρομο Angelman προκύπτει λόγω μιας ποικιλίας γενετικών ανωμαλιών οι οποίες παρεμβαίνουν στην ομαλή έκφραση του γονιδίου UBE3 στην περιοχή 15q11-13 του χρωμοσώματος 15. Η πλειοψηφία των ασθενών (75%) έχει εξάλειψη της περιοχής 15q11-13, το 2-3% έχουν δισωμία του χρωμοσώματος 15, 3-5% έχουν ανεπαρκή εκτύπωση του μητρικού αντιγράφου της περιοχής 15q11-13 και το 5-10% έχουν μερική μετάλλαξη ή μικρή εξάλειψη του γονιδίου UBE3A. Παρόλο που υπάρχουν λεπτές κλινικές διαφορές ανάμεσα σε αυτές τις ομάδες, με την ομάδα που έχει εξάλειψη της περιοχής 15q11-13 να έχει περισσότερα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και την ομάδα με τη δισωμία να είναι πιο συνήθης, γενικά σε πολλά σημεία οι ομάδες αλληλεπικαλύπτονται και όλες έχουν τυπικά κλινικά χαρακτηριστικά. Υπάρχει όμως μια ομάδα ασθενών που έχει ποικίλα χαρακτηριστικά της διαταραχής της εκτύπωσης του μητρικού αντιγράφου και αυτά τα άτομα μπορεί να παρουσιάσουν ηπιότερα χαρακτηριστικά και συχνά έχουν περισσότερο λόγο. Μια προτεινόμενη στρατηγική για τη γενετική εξέταση του ΣΑ παρουσιάζεται παρακάτω. Σε αυτά τα άτομα που έχει διαγνωσθεί η εξάλειψη της περιοχής 15q11-13, είναι επίσης σημαντικό να αποκλείσουμε μια αναδιάταξη του χρωμοσώματος 15 στη μητέρα, γιατί αυτό θα είχε μεγάλη πιθανότητα επανεμφάνισης του συνδρόμου σε μελλοντική κύηση. Όταν πραγματοποιηθεί η διάγνωση του ΣΑ, οι γονείς πρέπει να παραπεμφθούν στην πλησιέστερη γενετική κλινική για περαιτέρω ενημέρωση αφού μπορεί να υπάρχουν υποψίες για την μελλοντική κύηση και για τα άλλα μέλη της οικογένειας.

8 Συμβουλές για τη διαχείριση του συνδρόμου Angelman NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 8 / 33

9 ~ Σίτιση & διατροφή ~ Βρέφη και παιδιά Δυσκολίες στη σίτιση. Παρουσιάζονται στην πλειοψηφία των βρεφών. Οι ακατάλληλες θηλαστικές κινήσεις και ο θηλασμός μπορεί να είναι προβληματικά. Καταγράψτε προσεκτικά την αύξηση του βάρους. Απευθυνθείτε σε εξειδικευμένο προσωπικό για συμβουλές και εκπαίδευση στη σίτιση. Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Χρησιμοποιείστε φάρμακο για την γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση π.χ Gaviscon, ρανιτιδίνη σε ασθενή στην όρθια θέση. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να είναι αναγκαία. Δυσκοιλιότητα. Συχνά προκαλείται από ανεπαρκή πρόσληψη υγρών. Ενθαρρύνετε την πρόσληψη υγρών. Το ζελέ είναι μια εναλλακτική και συχνά πολύ αποδεκτή πηγή υγρών. Διατροφή. Ενθαρρύνετε τις υγιεινές διατροφικές συνήθειες από μικρή ηλικία (περιλαμβάνοντας ποικιλία υφών και γεύσεων). Να επιστήσετε την προσοχή των παιδιών ώστε να μην μασούν/καταπίνουν τοξικά, διαβρωτικά ή άλλα επικίνδυνα αντικείμενα. Έφηβοι και Ενήλικες Παχυσαρκία. Συχνά προκαλείται από υπερβολική όρεξη. Ελέγξτε το βάρος και το Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) σε ετήσια βάση. Συμβουλευτείτε διαιτολόγο αν ο ασθενής είναι υπέρβαρος. Ενθαρρύνετε την τακτική σωματική άσκηση με κατάλληλες για κάθε ηλικία ασκήσεις.

10 Γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ). Συχνά επανεμφανίζεται σε μεγαλύτερη ηλικία σε άτομα με σύνδρομο Angelman και δημιουργεί προβλήματα. Αν ένα άτομο με σύνδρομο Angelman γίνεται ανεξήγητα ανήσυχο, φαίνεται λυπημένος ή εμφανίζει προβλήματα συμπεριφοράς, να υποπτευθείτε το ενδεχόμενο ΓΟΠ. Αντιμετωπίστε την κατάσταση με φάρμακα για γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 10 / 33

11 ~ Εξέλιξη ~ Παιδιά Γενική αναπτυξιακή καθυστέρηση. Ένα πρώιμο, ενεργητικό και εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης θα είναι κατάλληλο. Χρησιμοποιήστε κατάλληλες κλίμακες για να αξιολογήσετε την εξέλιξη οι κλίμακες Bayley είναι οι καλύτερες. Αδρή κινητικότητα. Παραπομπή σε φυσιοθεραπευτική αξιολόγηση για συμβουλές σχετικά με την ισορροπία, τη θέση και τη διαχείριση των μυϊκών συσπάσεων. Παραπομπή σε ορθοπεδικούς πάτους εάν χρειάζεται για επίπεδα πόδια και στήριξη του αστραγάλου. Εξετάστε την περίπτωση του botox ή εγχείρισης για ομάδες μυών με αυξημένο τόνο ή περιοχές με μυοσκελετικές δυσμορφίες. Λεπτή κινητικότητα. Εργοθεραπευτική αξιολόγηση. Εκπαίδευση. Βεβαιωθείτε ότι οι δυνατότητες και οι ανάγκες έχουν πλήρως αξιολογηθεί και έχει προβλεφθεί κατάλληλη υποστήριξη, συμπεριλαμβανομένου και του πιο κατάλληλου σχολικού περιβάλλοντος. Επικοινωνία. Πρώιμη παρέμβαση από λογοθεραπευτή. Αυτοεξυπηρέτηση. Θεραπευτική αγωγή για τις βασικές δεξιότητες χρήσης της τουαλέτας έχει αποwww.noesi.gr

12 δειχτεί ότι βοηθούν τα παιδιά με δυσκολίες μάθησης. Η εγκράτεια κατά τη διάρκεια της ημέρας επιτυγχάνετε σε περισσότερα από το 50% των παιδιών με σύνδρομο Angeman, αλλά σε λιγότερο από 20% των περιπτώσεων, κατά τη διάρκεια της νύχτας. Εφηβεία Μετάβαση από την παιδιατρική στην ενήλικη φροντίδα. Ελάτε σε επαφή με διεπιστημονική ομάδα μετάβασης. Ενήλικες Αδρή κινητικότητα. Τακτική φυσιοθεραπευτική αξιολόγηση με προσοχή στη θέση και πρόληψη των συσπάσεων των μυών. Τακτικό πρόγραμμα εξάσκησης. Επικοινωνία. Οργανώστε ένα πρόγραμμα λογοθεραπείας, όσο η συγκέντρωση βελτιώνεται με την ηλικία, με σκοπό την περαιτέρω ανάπτυξη των γλωσσικών ικανοτήτων. Συμπεριφορά. Επικεντρωθείτε στην ανάπτυξη λειτουργικών δεξιοτήτων για την υποστήριξη της καθημερινής ζωής. Παραπομπή για εργοθεραπευτική αξιολόγηση. Ενθαρρύνετε την ανεξαρτησία του ατόμου περνώντας βράδια μακριά από το σπίτι, ανάπαυλα και μετακόμιση σε άλλο μέρος όταν θα είναι έτοιμο. NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 12 / 33

13 ~ Κρίσεις και ΚΝΣ ~ Οι κρίσεις προκύπτουν στο 90% περίπου των ασθενών και η εκκίνηση είναι συνήθης στο δεύτερο χρόνο ζωής τους. Τύποι Κρίσεων οι ακόλουθες είναι τυπικές του συνδρόμου Angelman Άτυπες αφαιρέσεις Οι άτυπες αφαιρετικές κρίσεις χαρακτηρίζονται από απλανές βλέμμα, κατά τη διάρκεια των οποίων ο ασθενής ανταποκρίνεται λίγο ή καθόλου. Μπορεί να προκύψουν μικρές απότομες κινήσεις των χειλιών ή πετάρισμα των ματιών. Μπορεί να είναι δύσκολο να διακρίνετε τη διαφορά μιας άτυπης κρίσης από την συνήθη συμπεριφορά του ατόμου. Μυοκλονικοί σπασμοί Μυοκλονικές κρίσεις και σύντομοι σπασμοί ενός μυ ή ομάδας μυών π.χ προσώπου ή χεριών. Οι σπασμοί προκαλούνται από απότομη σύσπαση των μυών ή πιο σπάνια από σύντομη απώλεια συγκέντρωσης. Οι μυοκλονικοί σπασμοί μπορεί να είναι ένδειξη επιληψίας αλλά επίσης μπορεί να οφείλονται και σε άλλες αιτίες που δεν απαιτούν θεραπεία. Μη σπασμωδικές κρίσεις Ενώ οι σπασμωδικές κρίσεις αναφέρονται σε μια υπερβολικά διαρκή και προφανή (συνήθως τονικοκλονική) κρίση η οποία είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, οι μη σπασμωδικές κρίσεις προκαλούν πιο ήπια επιληπτική δραστηριότητα και το άτομο μπορεί να εμφανίζεται σαν να είναι ο εαυτός του, με περαιτέρω διαταραχή στη συμπεριφορά και στο γνωστικό κομμάτι. Αυτό μπορεί να φανερώσει μια προσωρινή παλινδρόμηση η οποία μπορεί να παρέμβει στη μάθηση και στην ποιότητα της ζωής. Η διάγνωση μπορεί να διευκολυνθεί μέσω λήψης βίντεο όταν είναι σε εξέλιξη τα επιληπτικά επεισόδια. Αντιμετώπιση Η θεραπεία πρέπει να είναι ισορροπημένη και οι παρενέργειες να μην επηρεάζουν την ποιότητα ζωής. Ακολουθήστε βασικό πρόγραμμα θεραπευτικής αγωγής για την γενικευμένη επιληψία.

14 Το βαλπροϊκό οξύ και οι βενζοδιαζεπίνες είναι τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα και συνήθως είναι αποδοτικά. Η λαμοτριγίνη, η λεβετιρακετάμη και η τοπιραμάτη μπορεί να είναι επίσης αποδοτικές. Μερικά φάρμακα (καρβαμαζεπίνη, οξυκαρβαζεπίνη, βιγκαμπατρινη) έχουν συνδεθεί με την επιδείνωση των κρίσεων σε μερικές περιπτώσεις αλλά δεν αντενδείκνυνται οπωσδήποτε αν άλλα φάρμακα δεν αποδίδουν. Θεραπείες ειδικές ανάλογα με τον τύπο της κρίσης 1. Εστιακές μυοκλονίες. Η πιρακετάμη είναι προτεινόμενη θεραπεία. 2. Άτυπη αφαίρεση. Η εθοσουξιμίδη έχει αποδειχτεί κατάλληλη σε μια μικρή έρευνα. 3. Μη σπασμωδικές κρίσεις. Η λεβιτερακετάμη και οι βενζοδιαζεπίνες χρησιμοποιούνται εξίσου. 4. Επίμονη επιληψία. Τα στεροειδή έχουν χρησιμοποιηθεί με επιτυχία σε μικρή έρευνα. 5. Άλλες θεραπείες. Κετογονική διατροφή & διέγερση του πνευμονο-γαστρικού νεύρου μπορούν να χρησιμοποιηθούν ταυτόχρονα. Διακοπή θεραπείας Επαναξιολογήστε τη φαρμακευτική αγωγή σε κάθε επίσκεψη. Υπολογίστε τη διακοπή της θεραπείας μετά από 2 χρόνια χωρίς κρίσεις κοινή απόφαση από τους γονείς και το νευρολόγο. NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 14 / 33

15 ~ Ύπνος ~ Οι διαταραχές ύπνου είναι συνηθισμένο φαινόμενο στο σύνδρομο Angelman. Αρκετές μελέτες αναφέρουν ότι τα παιδιά με ΑΣ έχουν μειωμένη ανάγκη για ύπνο. Ωστόσο πολλά παιδιά δεν δείχνουν τα συνήθη σημάδια της στέρησης ύπνου που εμφανίζονται στους ενήλικες αλλά αντίθετα μπορεί να γίνονται υπερδραστήρια και να παρουσιάζουν πιο έντονη συμπεριφορά. Στη μελέτη ενός παιδιού με σύνδρομο Angelman, το οποίο κοιμόταν πολύ λίγο ημερησίως, διαπιστώθηκε ότι η επιμήκυνση των ωρών ύπνου είχε θετική επίδραση στα επί - πεδα δραστηριότητας και συμπεριφοράς καθώς και στη διατήρηση πιο φυσιολογικής συνολικής ποσότητας ύπνου. Η βελτίωση του ύπνου παρέχει επίσης σημαντικό όφελος στους γονείς και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Όλες οι ηλικίες Βελτίωση των συνθηκών ύπνου Εξασφαλίστε σωστή θερμοκρασία δωματίου και αριθμού κλινοσκεπασμάτων Αποφύγετε την καφεΐνη. Αποφύγετε διεγερτικές δραστηριότητες πριν τον ύπνο απαγορεύεται η τηλεόραση στην κρεβατοκάμαρα. Διατηρήστε σταθερή την ώρα της βραδινής κατάκλισης και του πρωινού ξυπνήματος Ακολουθήστε σταθερή ρουτίνα ύπνου, η οποία πρέπει να είναι σύντομη. Χρησιμοποιείστε κουρτίνες που δημιουργούν πλήρη συσκότιση. Ανήσυχος ύπνος. Ο ανήσυχος ύπνος είναι συνήθης στα παιδιά με σύνδρομο Angelman. Οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Η διαχείριση είναι κυρίως συμπεριφορική, παρόλο που η χορήγηση φαρμάκων χρήζει ακόμη αξιολόγησης. Ερευνήστε για ιατρικά αίτια: Πόνο π.χ αυτιά, δόντια ή δυσκοιλιότητα Γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση Αποφρακτική άπνοια ύπνου- πιο συχνή στο σύνδρομο Angelman. Ρουτίνα ύπνου. Υποστηρίζει τη διαχείριση του ύπνου Ενθαρρύνετε τους γονείς να κρατούν ημερολόγιο ύπνου

16 Σχεδιάστε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα συμπεριφοράς Μια επίσκεψη στο σπίτι μπορεί να είναι χρήσιμη για την αξιολόγηση των συνθηκών διαβίωσης του ατόμου. Μελατονίνη. Τα επίπεδα αναφοράς στο σύνδρομο Angelman είναι συνήθως φυσιολογικά αλλά η θεραπεία βελτιώνει τις ενδογενείς εκκρίσεις και ωφελεί πολλούς (όχι όλους) ασθενείς. Χρησιμοποιείτε μόνο φάρμακα που δίδονται με συνταγή, όχι είδη υγιεινής διατροφής και εξασφαλίστε τακτικό έλεγχο από γιατρό. Αρχίστε με μικρή δόση 0,5-2 mg, αυξήστε έως 10 mg, εάν χρειαστεί έχει προταθεί ότι τα μικρότερα παιδιά χρειάζονται υψηλότερες δόσεις συγκριτικά με το βάρος του σώματός τους. Οι παρενέργειες είναι συνήθως ελάχιστες αλλά ελέγξτε για οιεσδήποτε αλλαγές π.χ συχνότητα κρίσεων (μπορεί να βελτιωθεί με τη μελατονίνη). Άλλα υπνωτικά Χρησιμοποιείστε βενζοδιαζεπίνες μόνο για σύντομο χρονικό διάστημα λόγω του κινδύνου εθισμού και δεδομένου του γεγονότος ότι τα άτομα με Σα δεν έχουν τη δυνατότητα να αναφέρουν τις παρενέργειες. NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 16 / 33

17 ~ Όραση και Ακοή ~ Τα περισσότερα παιδιά με σύνδρομο Angelman έχουν φυσιολογική όραση και ακοή, αλλά όπως οποιοδήποτε άλλο παιδί με μαθησιακή δυσκολία, θα πρέπει να βρίσκονται υπό συνεχή παρακολούθηση. Τα παρακάτω προβλήματα συναντώνται με μεγαλύτερη συχνότητα σε παιδιά με σύνδρομο Angelman. Όραση. Γενική αξιολόγηση / εξέταση. Στην προσχολική και σχολική ηλικία να γίνονται ιατρικές εξετάσεις σύμφωνα με το τοπικό/σχετικό πρωτόκολλο έχοντας ένα χαμηλό όριο για πρόσθετους ελέγχους εάν υπάρχουν ανησυχίες. Στραβισμός. Σύνηθες σε μικρότερα παιδιά, ειδικά εάν υπάρχει υπoχρωματισμός. Εάν υπάρχει υποψία (στραβισμού), να απευθύνονται σε οφθαλμολογική κλινική μπορεί να απαιτείται χειρουργική επέμβαση. Υποχρωματισμός αμφιβληστροειδούς / Oculo-cutaneaous αλβινισμός ή αλφισμός (οφθαλμικός- δερματικός): κυρίως σε άτομα με 15q11-13 διαγραφές που μπορεί να έχουν σημάδια του τύπου ΙΙ oculucutaneous αλβινισμού λόγω της διαγραφής του ενός αντιγράφου του γονιδίου τύπου ΙΙ OCA συν μετάλλαξη σε άλλο αλληλόμορφο. Ελέγξτε για διαφανοσκόπηση της ίριδας (σε σχισμοειδή λυχνία, πριν από τη διαστολή της κόρης). Διαστείλτε τις κόρες για βυθοσκόπηση αξιολόγηση υποχρωματισμού (ιδιαίτερα ωχρά κηλίδα). Εάν υπάρχει υποψία αλβινισμού (oculo-cutaneaous) τα ΟΠΔ (οπτικά προκλητά δυναμικά) είναι χρήσιμα- κοιτάξτε για ηλεκτροδιαγνωστικά σημάδια παρεκκλίνουσας τοποθέτησης σε χιαστί των ινών σε οπτικό χίασμα που επηρεάζει την διόφθαλμη όραση και την οπτική οξύτητα. Κερατόκωνος. Αυξημένη καμπυλότητα του κερατοειδούς. Μπορεί να σχετίζεται με προβλήματα όρασης. Έχει αναφερθεί σε μερικούς ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας. Μπορεί να προκύψει από τη συχνή τριβή των ματιών - η οποία θα πρέπει να αποθαρρύνεται.

18 Σοβαρός κερατόκωνος μπορεί να απαιτήσει μεταμόσχευση κερατοειδούς. Ακοή. Η μέση ωτίτιδα. Συναντάται με αυξημένη συχνότητα σε μικρά παιδιά, πιθανόν να οφείλεται σε αλλοιωμένη μεσαία αποστράγγιση του ωτός λόγω της γωνίας της ευσταχιανής σάλπιγγας. Εξετάστε τα αυτιά εφόσον υπάρχει ανεξήγητη δυσφορία ή πυρετός, και αντιμετωπίστε το κατάλληλα. NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 18 / 33

19 ~ Συμπεριφορά ~ Ένα από τα κύρια διαγνωστικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου Angelman είναι ένα χαρακτηριστικό μοτίβο συμπεριφοράς με γέλιο που προκαλείται εύκολα, πληθωρικότητα, μια διαταραχή της κίνησης με αταξία, και με μεγάλο, δύσκαμπτο βηματισμό με τα χέρια ανασηκωμένα. Οι παρακάτω προβληματικές συμπεριφορές μπορεί, ωστόσο, να συναντώνται. Το κλειδί στη διαχείριση της συμπεριφοράς είναι η συνέπεια και η συμμετοχή όλων στο σπίτι, στο σχολείο, στην ανάπαυλα και στις δραστηριότητες αναψυχής. Όλες οι ηλικίες Στόμα και μάσημα Δοκιμάστε μια συμπεριφοριστική προσέγγιση χρησιμοποιώντας αντιπερισπασμό. Οι νάρθηκες δεν είναι χρήσιμοι συνήθως μακροπρόθεσμα. Υπερκινητικότητα / παρορμητική συμπεριφορά. Είναι χαρακτηριστικό του συνδρόμου. Αν είναι σοβαρή, μπορεί να αντιμετωπιστεί με χαμηλή δόση ρισπεριδόνης ή αμιτρυπτιλίνης. (*) Σημείωση: Η ρισπεριδόνη μπορεί να προκαλέσει αύξηση του σωματικού βάρους ή καταστολή. (Ψυχοδιεγερτικές ουσίες όπως η μεθυλφαινιδάτη δεν χρησιμοποιούνται συνήθως επειδή είναι γνωστό ότι έχουν προκαλέσει παρενέργεια ακραίου λήθαργου σε ένα καταγεγραμμένο ασθενή με σύνδρομο Angelman.) Επιθετική συμπεριφορά. Π.χ. Τράβηγμα, άρπαγμα, τράβηγμα μαλλιών. Μπορεί να είναι αγχωτική για άτομα με σύνδρομο Angelman, τους γονείς ή τους κηδεμόνες τους, οπότε θα πρέπει να αντιμετωπίζεται. Η δύσκολη ή προκλητική συμπεριφορά μπορεί να οφείλεται σε αναστάτωση ή πλήξη και η παροχή ψυχαγωγίας ή δραστηριοτήτων μπορεί να βοηθήσει. Μπορεί να συμβεί όταν ένα παιδί δεν θέλει να κάνει κάτι π.χ. Να καθίσει στο κάθι - σμα ενός αυτοκινήτου. Ελέγξτε πρώτα για πόνο ή δυσφορία π.χ. Πονόδοντος, πόνος στα αυτιά, παλιν - δρόμηση, δυσκοιλιότητα.

20 Αναλύστε τί οδηγεί στην συμπεριφορά και προσπαθείστε να αντιμετωπίστε την αιτία π.χ. Εάν η συμπεριφορά χρησιμοποιείται ως τρόπος επικοινωνίας, προτείνετε την εισαγωγή ενός βοηθήματος επικοινωνίας. Παραπέμψτε για βοήθεια από ειδικό για την τροποποιήση της συμπεριφοράς. Εξηγήστε στους γονείς γιατί παρουσιάζεται η προβληματική συμπεριφορά. Η προκλητική συμπεριφορά δεν θα πρέπει να ενισχύεται ή να ανταμείβεται με το να δίνεται προσοχή από άλλους (ειδικά βλεμματική επαφή) ή να ενδίδουν. Ιδιαίτερη αγάπη με το νερό. Προτείνεται επίβλεψη κοντά στο νερό καθώς έχει σημειωθεί τυχαίος πνιγμός. Είναι χρήσιμο να χρησιμοποιούνται δραστηριότητες με βάση το νερό ως ενίσχυση της καλής συμπεριφοράς και ως μέρος εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Αυτοτραυματισμός. Εάν παρατηρούνται χτυπήματα του κεφαλιού, ελέγξτε για συμπτώματα μέσης ωτίτιδας. Εάν χτυπάνε τον εαυτό τους, ελέγξτε αν το σημείο που χτυπούν είναι πηγή πόνου. Αυτιστική συμπεριφορά. Παραπέμψτε για αξιολόγηση και συμβουλευθείτε εκπαιδευτικές προσεγγίσεις/ παρεμβάσεις που χρησιμοποιούνται στον αυτισμό. NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 20 / 33

21 ~ Ομιλία και επικοινωνία ~ Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου Angelman είναι η έλλειψη ανάπτυξης λόγου. Η λεκτική κατανόηση είναι επίσης μειωμένη αλλά είναι καλύτερη από την ομιλία έκφρασης. Παρουσιάζεται περιορισμένη ικανότητα να παράγουν ήχους ομιλίας, να μεταβάλλουν τον τόνο και την ποιότητα της φωνής. Παρόλα αυτά, πολύ λίγα παιδιά με σύνδρομο Angelman δεν μπορούν να επικοινωνήσουν με κάποιο τρόπο και η λογοθεραπεία είναι ένα σημαντικό μέρος της διαχείρισής τους. Προτεινόμενες παρεμβάσεις αναφέρονται παρακάτω. Άτομα χωρίς διαγραφές (στα γονίδια) φαίνεται να έχουν ελαφρώς καλύτερες δεξιότητες επικοινωνίας. Παιδική ηλικία Αξιολόγηση γλώσσας και ομιλίας. Πρέπει να πραγματοποιείται από ειδικό σε πρώιμο στάδιο για να σχεδιαστεί αποτελεσματική παρέμβαση. Παρεμβάσεις. Προσαρμόστε σε κάθε παιδί. Δοκιμάστε διαφορετικές προσεγγίσεις π.χ. Νοηματική γλώσσα/pecs, καθώς διαφορετικά παιδιά δουλεύουν καλύτερα με διαφορετικούς τρόπους επικοινωνίας. Χρησιμοποιήστε το ίδιο σύστημα/μέθοδο στο σπίτι, στο σχολείο και σε όλα τα άλλα πλαίσια. Επικεντρωθείτε σε ένα τρόπο επικοινωνίας που είναι λειτουργικός, δηλαδή επικοινωνίας αναγκών και έκφρασης επιλογών και όχι απλώς ονοματοδοσίας. Χρησιμοποιήστε υπολογιστές(τεχνολογία) για να ενισχύσετε την επικοινωνία: φτιάξτε ένα λεξικό χειρονομιών με φωτογραφίες χειρονομιών που χρησιμοποιούνται και τις σημασίες τους. Επίσης η λήψη φωτογραφιών των καθημερινών δραστηριοτήτων που ύστερα μπορούν να περαστούν σε μια ψηφιακή κορνίζα, μπορεί να βοηθήσει την επικοινωνία. Επίσης, τα ημερολόγια βίντεο(εικόνας) είναι χρήσιμα ως μέθοδος ανταλλαγής πληροφοριών. Εισάγετε αυξητικά βοηθήματα επικοινωνίας π.χ. Dynavox νωρίς.

22 Εφηβεία και ενηλικίωση Αξιολόγηση ομιλίας και γλώσσας. Τα άτομα με σύνδρομο Angelman γίνονται πιο δεκτικά στην γλώσσα καθώς μεγαλώνουν γι'αυτό η λογοθεραπεία πρέπει να συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή τους και να είναι μέρος της δια βίου μάθησης τους. Επιπτώσεις στη συμπεριφορά. Πρέπει να διασφαλίζεται ότι ως ενήλικες, να διαθέτουν κάποια μέσα μη- λεκτικής επικοινωνίας που είναι απαραίτητα για να μπορούν να ξεκινήσουν, να διατηρήσουν και να τερματίσουν κοινωνικές συναναστροφές. Έχοντας ένα αποτελεσματικό μέσο επικοινωνίας μπορεί να περιοριστούν προβληματικές συμπεριφορές. Ρουτίνα ύπνου. Ενισχύει τη διαχείριση του ύπνου / αποτελεί τη βάση για τη διαχείριση του ύπνου. Ενθαρρύνετε τους γονείς να διατηρούν ένα ημερολόγιο ύπνου. Σχεδιάστε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα συμπεριφοράς. Μια επίσκεψη στο σπίτι μπορεί να είναι χρήσιμη για την αξιολόγηση των ιδιαίτερων συνθηκών. Μελατονίνη. Τα επίπεδα των αρχικών τιμών σε άτομα με σύνδρομο Angelman είναι συνήθως φυσιολογικά αλλά η θεραπεία βελτιώνει την ενδογενή έκκριση και ωφελεί πολλούς (αλλά όχι όλους) τους ασθενείς. Χρησιμοποιήστε μόνο συνταγογραφημένα φάρμακα, όχι σκευάσματα διατροφής και εξασφαλίστε την κατάλληλη παρακολούθηση από γιατρό. Ξεκινήστε με χαμηλή δόση των 0,5-2mg, αυξήστε έως 10mg έαν χρειάζεται έχει προταθεί ότι τα μικρότερα παιδιά χρειάζονται υψηλότερες δόσεις συγκριτικά με το σωματικό τους βάρος. Οι παρενέργειες είναι συνήθως ελάχιστες αλλά παρακολουθήστε για τυχόν αλλαγές π.χ. Την συχνότητα των επιληπτικών κρίσεων (μπορεί να βελτιωθεί με την μελατονίνη). NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 22 / 33

23 Άλλα υπνωτικά. Χρησιμοποιήστε βενζοδιαζεπίνες μόνο σε βραχυπρόθεσμη βάση λόγω του κινδύνου εξάρτησης και της αδυναμίας των ατόμων με σύνδρομο Angelman να επικοινωνούν τις παρενέργειες.

24 ~ Στοματική κοιλότητα και σιελόρροια ~ Όλες οι ηλικίες Σιελόρροια. Προκαλείται από τη συγκέντρωση σάλιου στο μπροστινό μέρος ενός ανοιχτού στόματος. Σύνηθες σε μικρά παιδιά. Μπορεί να μειωθεί με την ηλικία αλλά είναι επίμονο σε ορισμένα άτομα. Οι γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν το κλείσιμο του στόματος είτε λεκτικά είτε κλείνοντας απαλά το στόμα. Να είστε συνεπής. Θεραπεία: Αντιχολινεργικά: Χρησιμοποιήστε αντιχολινεργικά π.χ. Επιθέματα σκοπολαμίνης, γλυκοπυρρολάτη. Παρακολουθείστε για παρενέργειες π.χ. Δυσκοιλιότητα, παχιές εκκρίσεις των πνευμόνων. Ξεκινήστε με χαμηλή δόση με τα επιθέματα σκοπολαμίνης π.χ. Ένα τέταρτο ή μισό επίθεμα και αυξήστε σταδιακά όπως απαιτείται. Αλλαντική τοξίνη: Η ένεση αλλαντικής τοξίνης στους σιελογόνους αδένες μπορεί να μειώσει τη ροή του σάλιου για μέχρι και τέσσερις μήνες. Χειρουργείο: Παραπέμψτε για χειρουργική επέμβαση εάν οι θεραπείες συμπεριφοράς και οι ιατρικές θεραπείες δεν είναι επιτυχείς. Οι δύο προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται αφορούν είτε την πρόσδεση των σιελογόνων αγωγών είτε την ανακατεύθυνσή τους. Η τελευταία αφήνει περισσότερο υπολειμμάτικο σάλιο και είναι προτιμότερη. Στόμα / Μάσημα. Χρησιμοποιήστε μια συμπεριφοριστική προσέγγιση με αντιπερισπασμό παρά νάρθηκες. Κοιτάξτε να δείτε αν το μάσημα προκαλείται από αγχος/στρες ή πλήξη. Μην επιτρέπετε αιχμηρά ή τοξικά αντικείμενα κοντά στο στόμα. NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 24 / 33

25 Στοματική υγιεινή. Οι γονείς θα πρέπει να τονίσουν την σημασία της καλής οδοντικής υγιεινής, να εποπτεύουν και να βοηθούν σε κάθε βούρτσισμα/ με κάθε βούρτσισμα δοντιών που πραγματοποιεί ο ασθενής. Μία κυρτή οδοντόβουρτσα μπορεί να είναι αποτελεσματική. Τακτικές επισκέψεις σε οδοντίατρο για προληπτική φροντίδα. Η επεμβατική οδοντιατρική θεραπεία απαιτεί συνήθως γενική αναισθησία. Ανατρέξτε σε παιδοδοντίατρο. (*) Η σχολαστική στοματική υγιεινή είναι επιτακτική ανάγκη όταν χρησιμοποιείται οποιαδήποτε θεραπεία η οποία μειώνει την παραγωγή σάλιου.

26 ~ Γενική εικόνα υγείας & αναισθησία ~ Γενική υγεία Ανάπτυξη. Ελέγξτε ύψος και βάρος σε ετήσια βάση καθώς και το ΔΜΣ (Δείκτης Μάζας Σώματος). Καρδιοαναπνευστική λειτουργία. Καρδιοαναπνευστική ανακοπή μπορεί να συμβεί και θα πρέπει να παρακολουθείται ο κίνδυνος στα άτομα που αναπτύσσουν σοβαρή σκολίωση. Σπανίως, ξεσπάσματα γέλιου μπορούν να προκαλέσουν συγκοπή. Αν συμβεί αυτό,παραπέμψατε σε ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) 24ωρης παρακολούθησης. Αποφύγετε τα φάρμακα που αυξάνουν την ένταση του πνευμονογαστρικού νεύρου. Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ). Να είστε ενήμεροι για την ΓΟΠ όλων των ηλικιών, αλλά κυρίως στα βρέφη. Στους ενήλικες εμφανίζεται με ανεξήγητη αγωνία, απροθυμία για φαγητό, κατάθλιψη. Αντιμετωπίστε με φαρμακευτική αγωγή αντι-παλινδρόμησης. Ανοσοποίηση. Δεν υπάρχει αντένδειξη για εμβολιασμό στη φυσιολογική παιδική ηλικία. Στα άτομα με σύνδρομο Anglelman θα πρέπει να προσφέρεται εμβολιασμός για την εποχική γρίπη. Έλεγχος της θερμοκρασίας. Η διατήρηση σταθερής θερμοκρασίας μπορεί να μη λειτουργεί σωστά, με τάση για πυρετό. Αποφεύγετε το υπερβολικό ντύσιμο και αυξήστε τα υγρά τις ζεστές περιόδους. Αντιμετωπίστε αμέσως τον πυρετό με παρακεταμόλη, αλλά να γνωρίζετι ότι η χορήγηση προλυπτικά παρακεταμόλης με εμβολιασμό δεν συνιστάται διότι μπο- NOESI.gr :: Εκπαίδευση Υγεία Πρόνοια 26 / 33

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) Φυλοσχετιζόμενη διαταραχή,

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία.

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία. Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «Εγκεφαλική Παράλυση στην παιδική ηλικία». Εκπόνηση εργασίας: Παπαδοπούλου Ειρήνη Α.Μ. 12148 Επιβλέπουσα:

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια 2 Κινητών Ιατρικών Μονάδων (9 / 1 / 14)

Εγκαίνια 2 Κινητών Ιατρικών Μονάδων (9 / 1 / 14) Εθνικό Πρόγραμμα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας που υλοποιείται από την Α Πανεπιστημιακή Ορθοπαιδική Κλινική Ιατρικής Σχολής Αθηνών σε συνεργασία με την Πολυκλινική Ολυμπιακού Χωριού σε απομακρυσμένα νησιά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ Κείμενο: Κέντρο ακράτειας Västra Götaland Φωτογραφίες: Kajsa Lundberg Σχεδιασμός: Svensk Information Σας είναι δύσκολο να ελέγξετε την ουροδόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος!

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος! Διαταραχές ύπνου και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Ο ύπνος είναι ένα σημαντικό συστατικό της υγείας. Παρόλο που δε μπορούμε να κατανοήσουμε όλες τις λειτουργίες του, ο ύπνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκη Ειρήνη Α.Μ: 12066 Τμήμα Λογοθεραπείας- Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ

Γιαννάκη Ειρήνη Α.Μ: 12066 Τμήμα Λογοθεραπείας- Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ «Η ψυχοκινητική καθυστέρηση ως σημαντικό κομμάτι πολλών διαταραχών. Μέθοδοι ψυχοκινητικής ανάπτυξης καθώς και υλικό (ασκήσεις) ως εναλλακτική μορφή επικουρικής αγωγής στη λογοθεραπεία». Γιαννάκη Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» Εκπόνηση : Χατζή Κατερίνα ΑΜ:11625 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819 e-mail: hmesogiaki@ippokratio.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ ΣΤΟ ΓΟΝΙ ΙΟ Χ

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ ΣΤΟ ΓΟΝΙ ΙΟ Χ ΜΥΪΚΗ ΥΣΤΡΟΦΙΑ ΤΥΠΟΥ DUCHENNE Τι είναι η µυϊκή δυστροφία (Μ ) τύπου Duchenne; Υπάρχουν πολλοί τύποι Μ και όλοι προκαλούνται από ελαττώµατα στα γονίδια (οι κληρονοµικές µονάδες που µεταβιβάζουν οι γονείς

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση;

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΑΝΑΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΑΝΑΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΑΝΑΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΜΠΟΥΣΜΠΟΥΚΗ ΜΑΡΙΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ - ΙΑΤΡΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΕΡΩΝΥΜΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΜΑΙΑ Σ.Π.Μ.Π.& Ε ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Π.Ε.Δ.Υ. 3 Η ΥΠΕ ΙΣΤΟΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

αντιμετώπιση προβλημάτων σίτισης σε νεογνά και βρέφη

αντιμετώπιση προβλημάτων σίτισης σε νεογνά και βρέφη αντιμετώπιση προβλημάτων σίτισης σε νεογνά και βρέφη ο ρόλος του λογοθεραπευτή Dore Blom Λογοθεραπεύτρια Senior NDT Bobath tutor Διαταραχές σίτισης και κατάποσης στην βρεφική ηλικία «αναπτυξιακή δυσφαγία»

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Τι είναι Πλατυποδία; Πλατυποδία είναι η απουσία καμάρας στο πέλμα του ποδιού που μπορεί να εμφανιστεί σε μικρά παιδιά και σε ενήλικες. Όταν το παιδί ή ο ενήλικας στέκονται

Διαβάστε περισσότερα

Πλαστική Χειρουργική

Πλαστική Χειρουργική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Πλαστική Χειρουργική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc25 Μιχαήλου

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Αθλητική ταξινόμηση Κατηγορία 1 Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) 1 .. Κατηγορία ΙΙΙ Κατηγορία IV.. Κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Orphanet Ιστοσελίδα ελεύθερης πρόσβασης που παρέχει πληροφορίες για τις σπάνιες παθήσεις, τα κλινικά πειράµατα, τα φάρµακα και συνδέσµους για οµάδες υποστήριξης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ιστοσελίδα: www.orpha.net

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Το μικρό μας δεν μιλάει όπως τα άλλα παιδιά της ηλικίας του. Τι μπορεί να συμβαίνει; Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά

Διαβάστε περισσότερα

FOUNDERS CLUB. Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές

FOUNDERS CLUB. Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές FOUNDERS CLUB Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές Το Πρόγραμμα Founders Club είναι το πληρέστερο πρόγραμμα ιδιωτικής εκπαίδευσης Λογοθεραπείας που υπάρχει.

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ) από το 1997 αναγνώρισε την παχυσαρκία ως μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας Παγκόσμιο πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Περιεχόμενα Εισαγωγή Γνώση και κατανόηση του αυτισμού Διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση του αυτισμού Βασικές αρχές αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας Την Αυχενική Δυστονία και τη Θεραπεία με το NeuroBloc

Κατανοώντας Την Αυχενική Δυστονία και τη Θεραπεία με το NeuroBloc Οδηγός για τους Ασθενείς Πληροφορίες για τους ασθενείς που τους έχει συνταγογραφηθεί τοξίνη κλωστηριδίου αλλαντίασης Τύπου Β (NeuroBloc ) για τη θεραπεία της αυχενικής δυστονίας Κατανοώντας Την Αυχενική

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Βούρδας MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος Ομήρου 53 Νέα Σμύρνη, 17121, τηλ & φαξ: 210 9346168, www.vourdas.com ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ

Δρ. Απόστολος Βούρδας MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος Ομήρου 53 Νέα Σμύρνη, 17121, τηλ & φαξ: 210 9346168, www.vourdas.com ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ Παρακαλώ συμπληρώστε το παρακάτω έντυπο φόρμα και φέρτε το μαζί σας στην πρώτη συνεδρία σας. Οι πληροφορίες που δίνετε είναι απόλυτα εμπιστευτικές και θα διευκολύνουν ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C).

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Η ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ ΜΕΤΑΞΥ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητέ γονέα / κηδεμόνα,

Αγαπητέ γονέα / κηδεμόνα, A Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Moνάδα Αναπτυξιακής & Συμπεριφορικής Παιδιατρικής Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Χωρέμειο Ερευνητικό Εργαστήριο ιευθυντής-καθηγητής: Γ. Χρούσος Αγαπητέ γονέα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Στην εργασία αυτή συμμετέχουν: Διάφα Κλεοπάτρα Αντωνοπούλου Χριστίνα Κανονίδης Γιώργος Ορφανίδης Θοδωρής Καραπέτσας Θοδωρής

Διατροφικές Διαταραχές. Στην εργασία αυτή συμμετέχουν: Διάφα Κλεοπάτρα Αντωνοπούλου Χριστίνα Κανονίδης Γιώργος Ορφανίδης Θοδωρής Καραπέτσας Θοδωρής Διατροφικές Διαταραχές Στην εργασία αυτή συμμετέχουν: Διάφα Κλεοπάτρα Αντωνοπούλου Χριστίνα Κανονίδης Γιώργος Ορφανίδης Θοδωρής Καραπέτσας Θοδωρής Οι διαταραχές της διατροφής είναι μια ομάδα ψυχοσωματικών

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της υγείας του μαστού

Η σημασία της υγείας του μαστού Η σημασία της υγείας του μαστού y Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο κοινός γυναικείος καρκίνος παγκοσμίως, με περίπου 1.1 εκατομμύρια νέα περιστατικά και 411,000 θανάτους κάθε χρόνο. y Η σωματική άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

Ήπια φθορίαση Ήπια φθορίαση Σοβαρή φθορίαση. Όπως αναφέραμε και πιο πάνω, η οδοντόπαστα για να έχει όφελος στα δόντια χωρίς να βλάπτει, πρέπει

Ήπια φθορίαση Ήπια φθορίαση Σοβαρή φθορίαση. Όπως αναφέραμε και πιο πάνω, η οδοντόπαστα για να έχει όφελος στα δόντια χωρίς να βλάπτει, πρέπει Κατανοούν οι γονείς παιδιών προσχολικής ηλικίας τις οδηγίες χρήσης όσον αφορά την ποσότητα της φθοριούχου οδοντόπαστας που πρέπει να χρησιμοποιούν; Ποιοί οι κίνδυνοι από την υπέρ δοσολογία; CE Huebner,

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλοι στόχοι του παρόντος εντύπου είναι η παροχή ανακούφισης στους γονείς, καθώς και η ενδυνάµωση του/ης µαθητή/τρια.

Παράλληλοι στόχοι του παρόντος εντύπου είναι η παροχή ανακούφισης στους γονείς, καθώς και η ενδυνάµωση του/ης µαθητή/τρια. Εξατοµικευµένo έντυπο ενηµέρωσης και συµβουλευτικής εκπαιδευτικών για τις ανάγκες µαθητών σχολικής ηλικίας δηµοτικού, γυµνασίου ή λυκείου µε Ιδιοπαθή Φλεγµονώδη Νόσο του Εντέρου (ελκώδη κολίτιδα ή νόσο

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας I. Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές II. III. Ειδικές Αναπτυξιακές Διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΣΗΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ ΤΡΑΧΕΙΟΣΤΟΜΙΑ. Μπάρδης Παναγιώτης 10522

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΣΗΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ ΤΡΑΧΕΙΟΣΤΟΜΙΑ. Μπάρδης Παναγιώτης 10522 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΣΗΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ ΤΡΑΧΕΙΟΣΤΟΜΙΑ Μπάρδης Παναγιώτης 10522 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΑΕΡΑΓΩΓΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΑΕΡΑΓΩΓΩΝ Οι Τεχνικές Διαχείρισης των

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Λογοθεραπεία: Ο Ρόλος του Λογοπαθολόγου και η Κυπριακή Πραγματικότητα 29-30 Νοεμβρίου 2014 Τι είναι Λογοθεραπείαοθερα εία Λογοθεραπεία είναι η επιστήμη που στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Στάση Σώματος Ο όρος σωστή στάση

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟ «ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ» Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, Καθηγητής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο

ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ.(ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ/ΙΣΧΙΑΛΓΙΑ/ΑΥΧΕΝΑΛΓΙΑ) ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΣΤΗΝ ΖΥΡΙΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρική Επιστήμη

Οδοντιατρική Επιστήμη Οδοντιατρική Επιστήμη Επιστήμη της Yγείας του Στόματος & των Δοντιών «Επιστήμη των Mεταμορφώσεων» Ανδρεάδης Δημήτριος Οδοντίατρος-Στοματολόγος Λέκτορας Εργαστηρίου Στοματολογίας Οδοντιατρικής Σχολής ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα