Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1 ΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ρ. Καπετανάκη 7, 72100, Άγιος Νικόλαος Τηλ Φαξ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011

2 Το Επιχειρησιακό Πρόγραµµα του ήµου Αγίου Νικολάου για την Περίοδο εκπονήθηκε από την ιεπιστηµονική Οµάδα Έργου, η οποία συστάθηκε µε την µε αριθµό 979/ απόφαση ηµοτικού Συµβουλίου και αποτελείται από τους: 1. Αικατερινάκη Εµµανουήλ, Αντιδήµαρχο Οικονοµικών, Πρόεδρος της Οµάδας 2. Μακάκη Μιχαήλ, ΠΕ Ηλεκτρονικών Μηχ. Η/Υ βαθµού Β, υπάλληλο Τεχνικής Υπηρεσίας, µέλος Οµάδας 3. Μαυρικάκη Μαρία, ΠΕ ιοικητικού βαθµού Γ, υπάλληλο Τεχνικής Υπηρεσίας, µέλος Οµάδας 4. Λαζαράκη Μαρία, ΠΕ Περιβαλλοντολόγων βαθµού Β, υπάλληλο Τεχνικής Υπηρεσίας, µέλος Οµάδας 5. Τσιρακάκη Ιωάννη, Ε ιοικητικού βαθµού Α, υπάλληλο Οικονοµικής Υπηρεσίας, µέλος Οµάδας 6. Χατζάκη Μαρία, Ε ιοικητικού βαθµού Α, υπάλληλο του ηµοτικού Οργανισµού Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, µέλος Οµάδας Τη συνολική ευθύνη στο συντονισµό της κατάρτισης και παρακολούθησης της εκτέλεσης του Επιχειρησιακού Προγράµµατος έχει η Εκτελεστική Επιτροπή του ήµου, σε συνεργασία µε το αρµόδιο Τµήµα Προγραµµατισµού, Ανάπτυξης και Ποιότητας. Τη ιεπιστηµονική Οµάδα Έργου υποστήριξε η ΕΤΑΜ ανώνυµη εταιρεία συµβουλευτικών και µελετητικών υπηρεσιών, σε συνέχεια της από 27/9/2011 σύµβασης εργασίας µε τίτλο «Συµβουλευτική υποστήριξη των εργασιών της οµάδας έργου του Επιχειρησιακού Προγράµµατος του ήµου Αγίου Νικολάου για την περίοδο »

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 Α. Αντικείµενο και Σκοποί του Επιχειρησιακού Προγράµµατος...4 Β. Περιεχόµενο και διάρθρωση του Επιχειρησιακού Προγράµµατος...4 Γ. Μεθοδολογία εκπόνησης του Επιχειρησιακού Προγράµµατος...5 ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Συνοπτική Περιγραφή και αξιολόγηση της περιοχής του ήµου ΒΑΣΙΚΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΥΠΟ ΟΜΕΣ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΙΚΤΥΩΝ Φυσικοί Πόροι Γενικά χαρακτηριστικά Φυσικό οικοσύστηµα Φυσικοί σχηµατισµοί Υδάτινοι πόροι Προστατευόµενες περιοχές Χρήσεις γης Προβλήµατα Ρύπανσης Βασικές υποδοµές δίκτυα Οδικό δίκτυο δίκτυο συγκοινωνιών ίκτυο ύδρευσης άρδευσης ιαχείριση Υγρών Αποβλήτων Καθαριότητα - ιαχείριση στερεών αποβλήτων Προγράµµατα / δράσεις εξοικονόµησης ενέργειας Πολιτική προστασία ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΥΠΟ ΟΜΕΣ Πληθυσµιακές µεταβολές Σύνθεση πληθυσµού κατά ηλικία και φύλο Επίπεδο Εκπαίδευσης οµές κοινωνικής υποστήριξης Υπηρεσίες Υγείας Υπηρεσίες Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης Υποδοµές Εκπαίδευσης και δια βίου µάθησης Ειδικές πληθυσµιακές οµάδες ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Πολιτιστικές υποδοµές και δραστηριότητες Αθλητικοί χώροι ΤΟΠΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Οικονοµικά ενεργός πληθυσµός Εξέλιξη και διάρθρωση της απασχόλησης

4 1.6.3 Ανεργία Παραγωγικοί τοµείς και τοπική οικονοµία Ο πρωτογενής τοµέας Ο δευτερογενής τοµέας Ο τριτογενής τοµέας ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Αναπτυξιακές Υποδοµές - ίκτυα Αναπτυξιακή δυναµική περιοχής ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΙΚΟΥΣ ΟΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΗΜΟΥ Προβλήµατα και περιορισµοί Αναπτυξιακές δυνατότητες και προοπτικές Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης...77 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Συνοπτική Περιγραφή και αξιολόγηση του ήµου Αγίου Νικολάου και των Νοµικών του Προσώπων ΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ιοικητική οµή ήµου Αγίου Νικολάου Οργάνωση Υπηρεσιών ήµου Αγίου Νικολάου Λειτουργίες των Υπηρεσιών του ήµου Αγίου Νικολάου Καταγραφή Ακίνησης και Κινητής Περιουσίας ήµου Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση ήµου Συστήµατα Ποιότητας Οικονοµική Ανάλυση ήµου Έσοδα Έξοδα Ισολογισµός ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ Οργανισµός Κοινωνικών Υπηρεσιών ήµου Αγίου Νικολάου ΟΚΥ ΑΝ Πολιτιστικός Αθλητικός Οργανισµός ήµου Αγίου Νικολάου - ΠΑΟ ΑΝ Σχολικές Επιτροπές Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης ηµοτική Επιχείρηση Υδρευσης Αποχέτευσης Αγίου Νικολάου ηµοτική Ανώνυµη Εταιρεία Αγίου Νικολάου Επιχειρησιακή Βραχασίου Ανώνυµη Εταιρεία ΟΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΩΝ Αξιολόγηση Εσωτερικού Περιβάλλοντος ήµου Αγίου Νικολάου Αξιολόγηση των Νοµικών Προσώπων του ήµου Αγίου Νικολάου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Η Στρατηγική του ήµου Αγίου Νικολάου και οι αναπτυξιακές προτεραιότητες ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΤΟ ΟΡΑΜΑ & ΟΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ & ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ, ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Αντικείµενο και Σκοποί του Επιχειρησιακού Προγράµµατος Το Επιχειρησιακό Πρόγραµµα του ήµου Αγίου Νικολάου και των Νοµικών του Προσώπων για την περίοδο συνιστά ένα ολοκληρωµένο πρόγραµµα τοπικής και οργανωτικής - λειτουργικής ανάπτυξης σε εναρµόνιση µε τις κατευθύνσεις αναπτυξιακού σχεδιασµού σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Ειδικότερα, αποτελεί ένα πλαίσιο στρατηγικών στόχων και προτεραιοτήτων που εξειδικεύονται σε δράσεις µε ορίζοντα τριετίας για την προώθηση της τοπικής ανάπτυξης και την αναβάθµιση της οργάνωσης των υπηρεσιών του ήµου. Με άλλα λόγια το επιχειρησιακό πρόγραµµα αφορά όχι µόνον στις υποδοµές και τις τοπικές επενδύσεις στην περιοχή του Αγίου Νικολάου (συµπεριλαµβανοµένων του τέως ήµου Νεάπολης και της τέως κοινότητας Βραχασίου), αλλά και στη βελτίωση της υφιστάµενης οργάνωσης και λειτουργίας του ίδιου του ήµου, ως φορέα τοπικής αυτοδιοίκησης, στο πλαίσιο του γενικότερου περιβάλλοντος στο οποίο δρα, µεριµνώντας για τη βελτίωση της διαβίωσης των δηµοτών και επισκεπτών και την παροχή ποιοτικότερων υπηρεσιών. Με την εκπόνηση επιχειρησιακού προγράµµατος εισάγονται µόνιµες εσωτερικές διαδικασίες και συστήµατα προγραµµατισµού στους Οργανισµούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.), ώστε η διαδικασία του προγραµµατισµού, της παρακολούθησης και της µέτρησης των αποτελεσµάτων των δράσεών τους να αποτελέσει µια σταθερή εσωτερική λειτουργία, στην οποία θα συµµετέχει σε όλες τις φάσεις, µε συγκεκριµένο ρόλο, το ανθρώπινο δυναµικό τους. Οι γενικοί σκοποί του Επιχειρησιακού Προγράµµατος του ήµου Αγίου Νικολάου είναι: α) η προώθηση της τοπικής ανάπτυξης µε έµφαση στην προστασία και αναβάθµιση του φυσικού και δοµηµένου περιβάλλοντος της περιοχής του και η βελτίωση της κοινωνικής και οικονοµικής ευηµερίας των κατοίκων της περιοχής του, β) η εσωτερική ανάπτυξη του ήµου ως οργανισµού για τη βελτίωση της αποτελεσµατικότητας και της αποδοτικότητας των υπηρεσιών του και γ) η ανάπτυξη των συνεργασιών του ήµου για τη συντονισµένη προώθηση της τοπικής ανάπτυξης και την από κοινού παροχή υψηλού επιπέδου υπηρεσιών. Β. Περιεχόµενο και διάρθρωση του Επιχειρησιακού Προγράµµατος Το Επιχειρησιακό Πρόγραµµα του ήµου Αγίου Νικολάου, σύµφωνα µε την υπ. αριθµ /2007 (ΦΕΚ 534/Β/ ) Υπουργική Απόφαση για τη δοµή των επιχειρησιακών προγραµµάτων ΟΤΑ, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, διακρίνεται σε δύο ενότητες : - 4 -

6 Η Ενότητα 1 αναφέρεται στο Στρατηγικό Σχεδιασµό και περιλαµβάνει τρία κεφάλαια. Το πρώτο κεφάλαιο αφορά στην καταγραφή της υφιστάµενης κατάστασης στο εξωτερικό περιβάλλον του ήµου και πιο συγκεκριµένα των βασικών γεωγραφικών, διοικητικών, δηµογραφικών, κοινωνικών, οικονοµικών, περιβαλλοντικών, τεχνικών και χωροταξικών χαρακτηριστικών της περιοχής του ήµου Αγίου Νικολάου. Το δεύτερο κεφάλαιο αφορά στην καταγραφή της υφιστάµενης κατάστασης στο εσωτερικό περιβάλλον του ήµου και των Νοµικών του Προσώπων και ειδικότερα στην οργανωτική τους δοµή, τις λειτουργίες, τη στελέχωση, την υποδοµή τους και τα οικονοµικά αποτελέσµατα προηγούµενων ετών. Το πρώτο και δεύτερο κεφάλαιο ολοκληρώνονται µε την αξιολόγηση του εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος αντίστοιχα, µέσω της καταγραφής των προβληµάτων, των δυνατοτήτων και των ευκαιριών που παρουσιάζονται. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται παρουσίαση του αναπτυξιακού πλαισίου και των πολιτικών που επηρεάζουν την ανάπτυξη του ήµου, οι οποίες σε συνδυασµό µε την αξιολόγηση που προηγήθηκε θα καθορίζουν το όραµα και τη στρατηγική του ήµου για την επόµενη περίοδο, η οποία θα εξειδικευτεί σε συγκεκριµένες αναπτυξιακές προτεραιότητες για την περίοδο Η Ενότητα 2 αναφέρεται στον επιχειρησιακό και οικονοµικό προγραµµατισµό του ήµου. Οι γενικοί στρατηγικοί στόχοι εξειδικεύονται σε ειδικότερους στόχους και οι άξονες προτεραιότητας σε µέτρα που αντιστοιχούν σε ένα ή περισσότερους ειδικούς στόχους. Για την επίτευξη των ειδικών στόχων σχεδιάζεται ένα ολοκληρωµένο υποπρόγραµµα δράσεων των υπηρεσιών του ήµου και των νοµικών του προσώπων, το οποίο θα υλοποιηθεί στη βάση συγκεκριµένου χρονικού και οικονοµικού προγραµµατισµού. Γ. Μεθοδολογία εκπόνησης του Επιχειρησιακού Προγράµµατος Η εκπόνηση του Προγράµµατος πραγµατοποιήθηκε µε βάση τη µεθοδολογία που προτείνεται στον Οδηγό Κατάρτισης Επιχειρησιακών Προγραµµάτων ΟΤΑ, της Ελληνικής Εταιρίας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε.), κατ αντιστοιχία µε όσα προβλέπονται στο σχετικό θεσµικό πλαίσιο, ως ακολούθως: 1. Τα άρθρα του ν. 3463/2006 (ΦΕΚ 114Α) «Κώδικας ήµων και Κοινοτήτων». 2. Τα άρθρα 63, 266 και 267 του ν. 3852/2010 (ΦΕΚ 87Α) «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωµένης ιοίκησης - Πρόγραµµα Καλλικράτης», όπως τροποποιήθηκε µε την παράγραφο κα του άρθρου 18 του ν. 3870/2010 (ΦΕΚ 138Α). 3. Την Εγκύκλιο 45/2006 ΥΠΕΣ Α (Α.Π / ) «Επιχειρησιακά Προγράµµατα (Ε.Π.) ΟΤΑ». 4. Την 18183/ (ΦΕΚ 534 Β) Υπουργική Απόφαση «Περιεχόµενο, δοµή και τρόπος υποβολής των επιχειρησιακών προγραµµάτων των Οργανισµών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α βαθµού» µε τη διόρθωση σφάλµατος (ΦΕΚ 759 Β), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει σύµφωνα µε την υπ. αριθµ. 5694/2011 ΥΑ (ΦΕΚ 382Β)

7 5. Το Προεδρικό ιάταγµα 185/ (ΦΕΚ 221 Α) «Όργανα και διαδικασία κατάρτισης, παρακολούθησης και αξιολόγησης των επιχειρησιακών προγραµµάτων των Οργανισµών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) α βαθµού», όπως τροποποιήθηκε από το Π 89/ (ΦΕΚ 213 Α). 6. Την Εγκύκλιο 66/2007 ΥΠΕΣ Α (Α.Π / ) «Επιχειρησιακά Προγράµµατα (Ε.Π.) ΟΤΑ». 7. Το άρθρο 12, παρ. 6ε του ν. 4018/2011 (ΦΕΚ 215 Α) περί παράτασης της προθεσµίας κατάρτισης των Επιχειρησιακών Προγραµµάτων των ήµων έως την 30 η Νοεµβρίου

8 ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Συνοπτική Περιγραφή και αξιολόγηση της περιοχής του ήµου 1.1 ΒΑΣΙΚΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Η τελευταία διοικητική µεταρρύθµιση που επήλθε στο χώρο της αυτοδιοίκησης µε το Πρόγραµµα «Καλλικράτης» (ν. 3852/2010) επέφερε µεταβολή στο ήµο Αγίου Νικολάου, ως προς τα διοικητικά και γεωγραφικά του όρια τα οποία διευρύνθηκαν. Ο ήµος Αγίου Νικολάου συνενώθηκε µε τον ήµο Νεάπολης και την Κοινότητα Βραχασίου, έχοντας έδρα τον Άγιο Νικόλαο και ιστορική έδρα τη Νεάπολη. Ο νέος Καλλικρατικός ήµος έχει έκταση 511,99 τ.χλµ., πληθυσµό κατοίκους βάσει της Απογραφής του 2001 και κατοίκους βάσει των προσωρινών αποτελεσµάτων της τελευταίας απογραφής (2011). Γεωγραφικά, ο ήµος χωροθετείται στο βορειοανατολικό τµήµα του νοµού Λασιθίου. Στα ανατολικά βρέχεται από τον Κόλπο του Μιραµπέλλου, στα νότια συνορεύει µε το ήµο Ιεράπετρας, στα δυτικά µε τους ήµους Οροπεδίου Λασιθίου, Μινώα Πεδιάδος και Χερσονήσου, ενώ στα βόρεια βρέχεται από τον Κόλπο των Μαλίων. Ο ήµος Αγίου Νικολάου ΗΜΟΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ Πηγή: Υπουργείο Εσωτερικών - 7 -

9 - 8 -

10 Ο νέος ήµος αποτελείται από: τρείς (3) δηµοτικές ενότητες τέσσερις (4) δηµοτικές κοινότητες, είκοσι µία (21) τοπικές κοινότητες, εκατόν δεκαεπτά (117) οικισµούς και πέντε (5) νησίδες. Στον πίνακα που ακολουθεί εµφανίζονται οι οικισµοί του ήµου Αγίου Νικολάου ανά ηµοτική και Τοπική Κοινότητα. ΗΜΟΤΙΚΕΣ / ΤΟΠΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ηµοτική Κοινότητα Αγίου Νικολάου Τοπική Κοινότητα Βρουχά ηµοτική Κοινότητα Ελούντας Τοπική Κοινότητα Έξω Λακκωνίων Τοπική Κοινότητα Έξω Ποτάµων Τοπική Κοινότητα Ζενίων ΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Άγιος Νικόλαος Άγιοι Πάντες, (νησίδα) Ελληνικά Κατσίκια Μικρονήσι (νησίδα) Ξηρόκαµπος Πίσσιδος Βρουχάς Μυρωνικήτας Πλάκα Σχίσµα (Ελούντας) Αγία Παρασκευή Επάνω Ελούντα Επάνω Πινές Καλυδών (νησίδα) Κάτω Ελούντα Κάτω Πινές Μαυρικιανό Έξω Λακκώνια Βλάχηδες Καρτέρηδες Μαρνέλληδες Πεπόνηδες Φιορέτζηδες Έξω Ποτάµοι Αργυρό Νερό Μέσα Ποτάµοι Ρουσσακιανά Ζένια Αδριανός Αµυγδάλοι Άνω Αµυγδάλοι - 9 -

11 Τοπική Κοινότητα Καλού Χωρίου ηµοτική Κοινότητα Κριτσάς Τοπική Κοινότητα Κρούστα Ρουσσαπιδιά Καλόν Χωρίο Βρυονήσι (νησίδα) Ίστρον Πύργος Φορτί Κριτσά Αµµουδάρα Βαθύ Θεολόγος Καθαρό Κάλυβος Μαρδάτιο Ρούσα Λίµνη Τάπες Κρούστας Τοπική Κοινότητα Λιµνών Τοπική Κοινότητα Λούµα Τοπική Κοινότητα Μέσα Λακκωνίων Τοπική Κοινότητα Πρίνα Τοπική Κοινότητα Σκινιά ΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΝΕΑΠΟΛΗΣ ηµοτική Κοινότητα Νεαπόλεως Λίµνες Αγία Πελαγία Άγιος Ιωάννης ράκος ύο Πρίνοι Καλός Λάκκος Κάτω Λούµας Επάνω Λούµας Κάτω Σέλλες Σέλλες Φλαµουριανά Κακοκάµωτες Μαργιέλιο Σχίσµα Χαµηλό Πρίνα Σκινιάς Άγιος Γεώργιος Βάλτος Βλιχάδια Χονδροβολάκοι Νεάπολη Άγιος Νικόλαος Αδραβάστος Αµυγδαλέα ίλακκος Κουδούµαλος Κουρούνες Μακρυγέννησα Νισπήτας Νοφαλιάς Ξερά Ξύλα

12 Τοπική Κοινότητα Αγίου Αντωνίου Τοπική Κοινότητα Βουλισµένης Τοπική Κοινότητα Βρυσών Τοπική Κοινότητα Καρυδίου Μιραµπέλλου Τοπική Κοινότητα Καστελλίου Φουρνής Τοπική Κοινότητα Λατσίδας Τοπική Κοινότητα Νικηθιανού Πατσόπουλος Περάµπελα Περονίδες Πέτρος Ρωµανός Σούβλος Φινοκαλιά Άγιος Αντώνιος Αµυγδαλόλακκος Ανώγεια Κουνάλι Τσαµπί Φραθιάς Βουλισµένη Ξηρολίµνη Βρύσες Γιοφύρι ράσι Καρύδι Μονή Αρετίου Καστέλλι Λατσίδα Αγόροι Ζούρβα Νικηθιανός Πλατυπόδι Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. Τοπική Κοινότητα Φουρνής Φουρνή οριές Σύρµεσο Χαυγάς Χουµεριάκος Τοπική Κοινότητα Χουµεριάκου Άγιος Κωνσταντίνος ΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΡΑΧΑΣΙΟΥ Τοπική Ενότητα Βραχασίου Βραχάσι Αγία Βαρβάρα Αυγό (νησίδα) Επάνω Σίσι Καρτσινιανός Μίλατος Παραλία Μιλάτου Πύργος Σεληνάρι Σίσι

13 Θέση και ρόλος του ήµου στην Περιφερειακή Ενότητα και στην Περιφέρεια O ήµος Αγίου Νικολάου αποτελεί πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου, αποτελεί διοικητικό κέντρο και συγκεντρώνει όλες τις δηµόσιες υπηρεσίες και εξυπηρετήσεις. Έχει κεντροβαρή ρόλο λόγω της γεωγραφικής του θέσης, δεδοµένου ότι αποτελεί πύλη εισόδου της Περιφερειακής Ενότητας και απέχει περίπου 55 χλµ. από το Ηράκλειο γεγονός που τον κάνει εύκολα προσβάσιµο σε συνάρτηση και µε τον Βόρειο Οδικό Άξονα. Σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας, είναι ο δεύτερος σε πληθυσµιακό µέγεθος δήµος συγκεντρώνοντας το 34,36% 1 του συνολικού πληθυσµού του Λασιθίου. Αποτελείται από αξιόλογους οικισµούς ορισµένοι εκ των οποίων όπως ο Άγιος Νικόλαος και η Ελούντα διακρίνονται από υψηλή φήµη και διεθνή αναγνωρισιµότητα. Συγκεντρώνει επίσης πολλές και σηµαντικές νησίδες αρχαιολογικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος όπως η Σπιναλόγκα (προτεινόµενη για ένταξη στα µνηµεία της Unesco) που συνιστούν βασικούς πόλους έλξης επισκεπτών. Ο ήµος Αγίου Νικολάου αποτελεί έναν από τους κύριους τουριστικούς προορισµούς της Κρήτης και συµβάλει τα µέγιστα στην τουριστική βιοµηχανία και στο προσφερόµενο τουριστικό προϊόν του Λασιθίου, αλλά και της Περιφέρειας γενικότερα, καθώς σ αυτόν συγκεντρώνεται η πλειοψηφία του ξενοδοχειακού δυναµικού της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου. Μάλιστα στον Άγιο Νικόλαο και στην Ελούντα λειτουργούν διεθνούς φήµης, πολυτελή, ξενοδοχεία µε σύγχρονες υποδοµές και υπηρεσίες όπως κέντρα θαλασσοθεραπείας, γήπεδα γκολφ κ.ά. που προσελκύουν επισκέπτες υψηλής εισοδηµατικής τάξης και µορφωτικού επιπέδου. Τα προηγούµενα έχουν καταστήσει το δήµο πρότυπο προορισµό τουριστικής ανάπτυξης σε επίπεδο περιφέρειας όπου δεν υπάρχουν προβλήµατα ανάλογα εκείνων των βορείων παραλίων απόρροια του χαµηλού επιπέδου επισκεπτών που φιλοξενούν. Η ύπαρξη των ευρωπαϊκών διαστάσεων και προδιαγραφών µαρίνας του Αγίου Νικολάου σε συνάρτηση και µε το λιµάνι του Αγίου Νικολάου και τις λοιπές λιµενικές υποδοµές της περιοχής συµβάλλει σηµαντικά στην προσπάθεια ανάπτυξης του θαλάσσιου τουρισµού (τουρισµός κρουαζιέρας και γιώτινγκ) στο νησί. Ταυτόχρονα αποτελεί υποδοµή που προσελκύει υψηλής ποιότητας τουρισµό, ενώ αποτελεί και µέσο για την επέκταση της τουριστικής περιόδου. Ακόµη αξίζει να αναφερθεί η ποιότητα του τουριστικού προϊόντος που µεταξύ άλλων υπογραµµίζεται από το ότι ο ήµος Αγίου Νικολάου είναι ο δεύτερος σε επίπεδο χώρας µε τον µεγαλύτερο αριθµό γαλάζιων σηµαιών (22 σηµαίες για το έτος 2010). 1 Σύµφωνα µε την Απογραφή Πληθυσµού της ΕΣΥΕ,

14 Επίσης, η λειτουργία της Σχολής ιοίκησης και Οικονοµίας του ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Αγίου Νικολάου αποτελεί τη µοναδική υποδοµή ανώτατης εκπαίδευσης σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας που µαζί µε την Ανώτερη Σχολή Τουριστικής Εκπαίδευσης Αγίου Νικολάου συνεισφέρουν σηµαντικά στην ανάπτυξη της περιοχής. Τέλος, ο ήµος έχει να επιδείξει ποιοτικά αγροτικά προϊόντα όπως το λάδι Κριτσάς που βραβεύτηκε από το ιεθνές Συµβούλιο Ελαιολάδου µε το πρώτο βραβείο ποιότητας το Αναπτυξιακή Φυσιογνωµία της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου όπου υπάγεται ο ήµος Ι. Οικονοµικοί παράγοντες ΑΕΠ κατά κεφαλή σε ευρώ Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) αποτελεί το κατεξοχήν µετρήσιµο στοιχείο της οικονοµικής µεγέθυνσης και ανάπτυξης µιας γεωγραφικής περιοχής. Τα πλέον πρόσφατα στοιχεία για το ΑΕΠ αφορούν την περίοδο κατά την οποία στο Λασίθι το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 32%, ξεπερνώντας κατά πολύ την αντίστοιχη αύξηση που σηµειώθηκε στο ΑΕΠ της περιφέρειας (26,7%). ΑΕΠ ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ (ΣΕ ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ, ΣΕ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΤΙΜΕΣ) Περιφερειακή Ενότητα/Περιφέρεια Ηράκλειο Λασίθι Ρέθυµνο Χανιά Κρήτη Πηγή: ΕΣΥΕ Αναφορικά µε το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου αγγίζει σχεδόν τα το 2007, ξεπερνώντας και τις τρεις άλλες Περιφερειακές Ενότητες της Περιφέρειας Κρήτης, ενώ αποτελεί το 94,61% του µέσου όρου της χώρας. ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ ΑΕΠ ΑΝΑ ΝΟΜΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ (ΣΕ ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ, ΣΕ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΤΙΜΕΣ) Περιφερειακή Ενότητα/Περιφέρεια Ηράκλειο Λασίθι Ρέθυµνο Χανιά Κρήτη Πηγή: ΕΣΥΕ

15 ΙΙ. Οικονοµική ραστηριότητα Το 75% περίπου του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου προέρχεται από τον κλάδο των υπηρεσιών µε ιδιαίτερα σηµαντική τη συµβολή του τουρισµού (16% περίπου το 2003 από 20% το 1999). Η Γεωργία συµµετέχει στη διαµόρφωση του Προϊόντος κατά 14% περίπου, ελαφρά χαµηλότερα από το 1999, ενώ παρατηρείται µια στροφή προς τη βιοµηχανία, την ενέργεια και τις κατασκευές. Στον επόµενο πίνακα παρατίθεται το κατά κεφαλήν εισόδηµα σε επιλεγµένους κλάδους οικονοµικής δραστηριότητας σε σχέση µε τα αντίστοιχα στοιχεία της Κρήτης και της Χώρας, από όπου διαφαίνεται ο χαρακτήρας της οικονοµίας του Λασιθίου. Οι κλάδοι στους οποίους επικεντρώνεται η τοπική οικονοµία είναι κατά σειρά σπουδαιότητας ο Τουρισµός µε περίπου κατά κεφαλή εισόδηµα, η Γεωργία µε περίπου (λόγω των εντατικών θερµοκηπιακών καλλιεργειών) και οι Κατασκευές µε Εξ αιτίας κυρίως του Τουρισµού, ο κλάδος των Υπηρεσιών εµφανίζεται να παρέχει υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδηµα τόσο έναντι της χώρας, όσο και έναντι της Κρήτης. ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ ΕΙΣΟ ΗΜΑ ΑΝΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ (2003) Κλάδοι Οικονοµικής ραστηριότητας Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου Χώρα Κρήτη Γεωργία 1.943,90 778, ,64 Μεταλλεία - Ορυχεία 39,67 79,07 16,70 Μεταποίηση 145, ,50 375,69 Κατασκευές 1.243, ,00 933,38 Βιοµηχανία 1.639, , ,23 Υπηρεσίες , , ,67 Εµπόριο 1.481, , ,43 Ξενοδοχεία και εστιατόρια 2.234, , ,09 Μεταφορές- επικοινωνίες 793, ,34 941,73 Πηγή: Ε.Κ. Τσουκάτος, Η Οικονοµία του Ν. Λασιθίου, ΤΕΙ Κρήτης, Τµήµα Χρηµατοοικονοµικής και Ασφάλισης, ΙΙΙ. Επενδυτικά κίνητρα ΖΩΝΗ Β Επιχορήγηση επενδυτικών σχεδίων για µεγάλες επιχειρήσεις 30% Επιχορήγηση επενδυτικών σχεδίων για µεσαίες επιχειρήσεις 35% Επιχορήγηση επενδυτικών σχεδίων για µικρές επιχειρήσεις 40% Πηγή : Ν. 3908/2011 (Αναπτυξιακός Νόµος)

16 ΙV Υποδοµές Μεταφορές Αεροδρόµια Αερολιµένας Σητείας Λιµάνια Μαρίνες Λιµάνι Αγίου Νικολάου Μαρίνα Αγίου Νικολάου Λιµάνι Σητείας Λιµάνι Ιεράπετρας Οδικοί Άξονες ΒΟΑΚ ΝΟΑΚ Ακαδηµαϊκά / Τεχνολογικά ιδρύµατα Ανώτερη Σχολή Τουριστικών Επαγγελµάτων Αγίου Νικολάου Σχολής ιοίκησης και Οικονοµίας του ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Αγίου Νικολάου Βιοµηχανικές Περιοχές και Πάρκα ΒΙΟ.ΠΑ Αγίου Νικολάου Νοσοκοµεία ( ηµόσια) Γενικό Νοσοκοµείο Αγίου Νικολάου ιαλυνάκειο Γενικό Νοσοκοµείο Κέντρο Αποκατάστασης και Κέντρο Υγείας Νεάπολης Γενικό Νοσοκοµείο Κέντρο Υγείας Σητείας Τουριστική Υποδοµή Κλίνες σε ξενοδοχεία καταλύµατα (2010) Πλήθος

17 1.2 ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΥΠΟ ΟΜΕΣ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΙΚΤΥΩΝ Φυσικοί Πόροι Γενικά χαρακτηριστικά Ο ήµος Αγίου Νικολάου βρίσκεται στο βορειοανατολικό τµήµα του Νοµού Λασιθίου. Το φυσικό ανάγλυφο της περιοχής διαµορφώνεται από τον ορεινό όγκο της ίκτης και το όρος Σελένα στους βόρειους και ανατολικούς πρόποδες του οποίου αναπτύσσεται ο ήµος ο οποίος αποτελείται κατά κύριο λόγο από ηµιορεινές εκτάσεις, µε µέσο υψόµετρο 334m. ΗΜΟΤΙΚΗ / ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΜΕΣΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ.Κ. Αγίου Νικολάου 71 Τ.Κ. Έξω Λακκωνίων 160 Τ.Κ. Έξω Ποτάµων 873 Τ.Κ. Βρουχά 355.Κ. Ελούντας 84 Τ.Κ. Ζενίων 722 Τ.Κ. Καλού Χωρίου 50.Κ. Κριτσάς 520 Τ.Κ. Κρούστα 520 Τ.Κ. Λιµνών 256 Τ.Κ. Λούµα 330 Τ.Κ. Μέσα Λακκωνίων 136 Τ.Κ. Πρίνας 360 Τ.Κ. Σκινιά 273 Τ.Κ. Αγίου Αντωνίου 288 Τ.Κ. Βουλισµένης 420.Ε. Βραχασίου 96 Τ.Κ. Βρυσών 440 Τ.Κ. Καρυδίου 515 Τ.Κ Λατσίδας 270.Κ. Νεαπόλεως 378 Τ.Κ. Νικηθιανού 240 Τ.Κ. Φουρνής 378 Τ.Κ. Χουµεριάκου 290 ΜΕΣΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟΥ ΗΜΟΥ Φυσικό οικοσύστηµα Το φυσικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από ποικιλία οικοσυστηµάτων και γεωµορφολογικών χαρακτηριστικών. Η περιοχή του ήµου παρουσιάζει στο σύνολο της ιδιαίτερο φυσικό κάλλος, καθώς συνδυάζει το παράκτιο τοπίο του κόλπου του Μιραµπέλλου, µε τον πεδινό και τον ορεινό χώρο της οροσειράς της ίκτης

18 ασικές εκτάσεις Τα αξιόλογα φυσικά οικοσυστήµατα της περιοχής συνθέτουν τα συµπλέγµατα δασικού ενδιαφέροντος, οι ακτές, οι φυσικοί σχηµατισµοί και οι προστατευόµενες περιοχές. Οι σηµαντικότερες δασικές περιοχές που συναντώνται στο ήµο είναι : το Οροπέδιο Καθαρού έκτασης στρεµµάτων, το εκτροφείο αίγαγρων Νήσου Αγίου Πάντων, 250 στρεµµάτων και η χερσόνησος Σπιναλόγκα, στρεµµάτων. Άλλες περιοχές δασικού ενδιαφέροντος είναι το Κυπαρισσόδασος στις Τάπες της κοινότητας Κριτσάς, στους πρόποδες του όρους Τσίβι. Είναι το µοναδικό αµιγές δάσος από κυπαρίσσια στην Ανατολική Κρήτη έκτασης περίπου 4 στεµµάτων. Στο Βραχάσι σε µεγάλο σχετικά υψόµετρο στους πρόποδες της Σελένας, υπάρχει ένα από τα ελάχιστα ίσως δάση από Αζιλάκους (Αριά ή Άριος ρυς - Quercus ilex). Το δάσος είναι πυκνό και παρθένο, ενώ τα δέντρα ξεπερνούν σε ύψος τα 5 µέτρα. Το Πασχαλίγο είναι ένα µικρό δάσος που βρίσκεται 1.5 χιλιόµετρο νοτιοδυτικά της Νεάπολης, στις βόρειες κλιτυές του όρους Καβαλαράς. Αξιόλογου δασικού χαρακτήρα είναι και οι περιοχές Τέφος, ερµατά (κοινότητα Κρούστα) και η περιοχή Καλού Χωριού Πρίνας. Σηµαντικός είναι και ο αριθµός των αναδασωτέων εκτάσεων που έχουν αποτυπωθεί στο Σχέδιο ασικής ιαχείρισης του Νοµού και στο ΣΧΟΟΑΠ Αγίου Νικολάου. Το ιδιοκτησιακό καθεστώς των περιοχών είναι µικτό, καθώς υπάρχουν δηµόσια, δηµοτικά και ιδιωτικά δάση, όπως και δάση των οποίων δεν έχει διευκρινιστεί το καθεστώς ιδιοκτησίας. Ακτές Ο ήµος Αγίου Νικολάου βρίσκεται στη βόρεια ακτογραµµή της Κρήτης, στη δυτική πλευρά του κόλπου του Μιραµπέλλου. Κατά µήκος της ακτογραµµής του Αγίου Νικολάου σχηµατίζονται παραλίες µοναδικής οµορφιάς και υψηλού επιπέδου οργάνωσης και υποδοµής. Το έτος 2011 ο ήµος απέσπασε 23 Γαλάζιες Σηµαίες και συγκαταλέγεται ανάµεσα στους τέσσερις πρώτους δήµους πανελλαδικά. Οι ακτές αυτές είναι: Σπηλιάδα Πόρος 1 Πόρος 2 Ελούντα Πηγαϊδάκια Ελούντας Σχίσµα Ελούντα 1 ρήρος Χιόνα Πλάκα Χαβάνια 2 Άγιος Νικόλαος 1 Άγιος Νικόλαος 3 Αµµούδι Κιτροπλατεία Άµµος/Μαρίνα Αλµυρός Άµµος/ ηµοτική

19 Πήλος Αγ. Παντελεήµονας Αµµουδάρα Μαρίνα Αγ. Νικολάου Βούλισµα Φυσικά τοπία Πέραν των προστατευόµενων περιοχών που αναλύονται παρακάτω σηµαντικοί είναι και οι βιότοποι των αλυκών Ελούντας, καθώς συγκεντρώνει σηµαντικό αριθµό ειδών ορνιθοπανίδας κυρίως µεταναστευτικών και του υγρότοπου Αλµυρού ο οποίος βρίσκεται στην ίδια µεταναστευτική γραµµή. Στα ιδιαίτερα φυσικά τοπία αναφέρονται και οι νησίδες Κολοκύθα και Σπιναλόγκα Φυσικοί σχηµατισµοί Το φυσικό ανάγλυφο της περιοχής, παρουσιάζει έντονη ποικιλοµορφία και αυτό οφείλεται στην ποικιλία φυσικών σχηµατισµών, στα εναλλασσόµενα τοπία και στις απότοµες κλίσεις που συνθέτουν ένα µοναδικό φυσικό τοπίο. Η οροσειρά της ίκτη ή Λασιθιώτικα Όρη εκτείνεται στα ανατολικά του νησιού, στα σύνορα των Νοµών Ηρακλείου και Λασιθίου. Ο ορεινός αυτός όγκος διαµορφώνει το ανάγλυφο του ήµου Αγίου Νικολάου. Στα Λασιθιώτικα Βουνά σχηµατίζεται το οροπέδιο του Καθαρού. Στην περιοχή του ήµου τα κυριότερα σπήλαια που συναντώνται είναι αυτά της Μιλάτου, (γνωστό κι ως σπήλαιο του Ραπά) που βρίσκεται 3km βορειοανατολικά της Μιλάτου, σε υψόµετρο 155m και του Ατζιγανόσπηλιου που βρίσκεται 10km από το χωριό Αδριανός, στη θέση Κουκίστρες και ανήκει στην κοινότητα των Ζενίων. Στο ήµο συναντώνται επίσης κάποια από τα σηµαντικότερα φαράγγια του Νοµού Λασιθίου όπως : Το φαράγγι της Κριτσάς, ξεκινάει κοντά από το γραφικό χωριό της Κριτσάς, 9.5km νοτιοδυτικά του Αγίου Νικολάου και καταλήγει στο χωριό Τάπες. Έχει µήκος 13km και σε µερικά σηµεία το πλάτος του φτάνει µόλις το 1.5m. Το Φαράγγι του Χαυγά, είναι ένα εκπληκτικό φαράγγι σπάνιας φυσικής οµορφιάς που µεταφέρει το νερό από το Οροπέδιο Καθαρού στο Οροπέδιο Λασιθίου. Το φαράγγι του Σεληνάρη, βρίσκεται 21km δυτικά του Αγίου Νικολάου, στις ανατολικές πλαγιές της Σελένας Υδάτινοι πόροι Ο ήµος χαρακτηρίζεται από περιορισµένο υδατικό δυναµικό συγκριτικά µε την υπόλοιπη Κρήτη. Στις περιοχές Νεάπολης και Βραχασίου, εκτιµάται ότι οι ανάγκες ύδρευσης και άρδευσης καλύπτονται από τους διαθέσιµους πόρους. Στο ήµο, στο σύνολό του καταγράφεται πρόβληµα τόσο ως προς την ποσότητα, όσο και ως προς την ποιότητα του πόσιµου νερού κατά τους καλοκαιρινούς µήνες

20 Το υδρογραφικό δίκτυο είναι φτωχό και αποστραγγίζεται από το φαράγγι του Χαυγά, ενώ υπάρχουν µόνο εποχιακοί χείµαρροι και ρέµατα. Οι σηµαντικότεροι χείµαρροι είναι του Αγίου Νικολάου, του Ίστρωνα και του Κυµαίου. Στο χάρτη που ακολουθεί παρουσιάζεται η εικόνα του υδρογραφικού δικτύου του ήµου. Λίµνες Ποτάµια Πηγή : Σύµφωνα µε τον Εγκεκριµένο Κατάλογο των Μικρών Νησιωτικών Υγροτόπων της χώρας, όπως θεωρήθηκε από τη Γενική ιεύθυνση Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιµατικής Αλλαγής στο ήµο εντοπίζονται οι ακόλουθες περιοχές: ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ ΚΩ ΙΚΟΣ ΕΚΤΑΣΗ (στρ.) Εκβολή ρύακα Καλός Ποταµός Υ432ΚRI055 8 Πηγή και έλος Αλµυρού Αγίου Νικολάου Υ432ΚRI Λυγερή Κριτσάς Υ432ΚRI

21 Προστατευόµενες περιοχές Στην ευρύτερη περιοχή του ήµου, λόγω της υψηλής οικολογικής και αισθητικής της αξίας, τµήµατά της έχουν ενταχθεί σε ειδικά καθεστώτα προστασίας, όπως το ίκτυο Προστατευόµενων Περιοχών «Φύση 2000» (Οδηγία 94/43/ΕΚ ΦΕΚ 1495/Β/ ), τα Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (για τη διαφύλαξη της φυσικής κληρονοµιάς Ν. 1465/1950) και τα Καταφύγια Άγριας Ζωής (Ν. 2637/98 για την προστασία της άγριας πανίδας και της αυτοφυούς άγριας χλωρίδας). Στην εγγύς περιοχή εντοπίζονται οι περιοχές Περιοχές Natura GR Λάζαρος Κορυφή Μαδάρα ίκτης και GR Φαράγγι Σεληνάρι Βραχάσι. Η νήσος Σπιναλόγκα συµπεριλαµβάνεται στα ευαίσθητα οικοσυστήµατα. Για την αποτελεσµατική διαχείριση των περιοχών αυτών απαιτείται η έκδοση Προεδρικού ιατάγµατος καθορισµού ειδικών όρων και περιορισµών δόµησης και η δηµιουργία Φορέα ιαχείρισης. ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ Περιοχές Natura (Ζώνες Ειδικής Προστασίας) Περιοχές Natura (Ειδικές Ζώνες ιατήρησης SAC) Καταφύγια Άγριας Ζωής Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους Ευαίσθητα Οικοσυστήµατα ΠΕΡΙΟΧΗ GR Λάζαρος Κορυφή Μαδάρα ίκτης GR Φαράγγι Σεληνάρι Βραχάσι. GR : ίκτη: Οροπέδιο Λασιθίου, Καθαρό, Σελένα, Σελάκανο, Κράσι, Χαλασµένη Κορυφή Ανάγλυφο Βραχασίου, Κ557 ΦΕΚ 728/ Λατσιδιανή Κεφάλα Νεαπόλεως, Κ774 ΦΕΚ 512/Β/ Κατσελιό Βρουχά, Κ553 ΦΕΚ/Β/ Οξυά Ελούντας, Κ560 ΦΕΚ 797/β/ Χαλασιά Ζενιών Έξω Ποταµών, Κ565 ΦΕΚ 779/Β/ Θύλακας Κριτσάς, Κ569 ΦΕΚ 779/Β/ Βαθύ Αλµυρός Κριτσάς, Κ566 ΦΕΚ 779/Β/ Γιάννα Κορυφή Πενταχέρης Ρεθυµνιώτη (Κριτσάς Καλού Χωριού), Κ575 ΦΕΚ 510/Β/ Κριτσά, Μίλατος, Νήσος και Χερσόνησος Σπιναλόγκα Σπιναλόγκα Στον ακόλουθο χάρτη παρουσιάζονται οι θέσεις των κυριότερων προστατευόµενων περιοχών. Περιοχές Natura (Ειδικές Ζώνες ιατήρησης) Περιοχές Natura (Ζώνες Ειδικής Προστασίας) Καταφύγια Άγριας Ζωής Πηγή:

22 Χρήσεις γης Οι χρήσεις γης στο ήµο Αγίου Νικολάου έχουν διαµορφωθεί αφενός από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες (κατά κύριο λόγο) που αναπτύσσονται στην περιοχή και αφετέρου, από το γεωφυσικό ανάγλυφο. Η πλειονότητα των εδαφών καταλαµβάνεται από αγροτικές εκτάσεις, ήτοι βοσκοτόπους και καλλιέργειες. Μικρότερα τµήµατα της εδαφικής επιφάνειας καλύπτονται από δάση και οικιστικές χρήσεις, ενώ οι εκτάσεις που καλύπτονται από νερά είναι περιορισµένες. Στο µεγαλύτερο τµήµα του ήµου κυριαρχούν οι εκτάσεις µε σκληροφυλλική βλάστηση και οι φυσικοί βοσκότοποι. Τέλος, µικρό τµήµα της επιφάνειας του ήµου καλύπτεται από δασώδεις και θαµνώδεις εκτάσεις. ΠΟΣΟΣΤΙΑ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ 19% 1% 4% 0% 33% 26% 17% ΚΑ Λ Λ ΙΕΡΓΟ ΥΜΕΝΕΣ ΕΚΤΑ ΣΕΙΣ ΚΑ Ι Α ΓΡΑ ΝΑ ΠΑ ΥΣΕΙΣ ΚΟ ΙΝΟ ΤΙΚΟ Ι Ή ΗΜΟ ΤΙΚΟ Ι ΒΟ ΣΚΟ ΤΟ ΠΟ Ι Α Λ Λ Ο Ι Ι ΙΩΤΙΚΟ Ι ΚΛ Π ΒΟ ΣΚΟ ΤΟ ΠΟ Ι Α ΣΗ ΕΚΤΑ ΣΕΙΣ ΠΟ Υ ΚΑ Λ ΥΠΤΟ ΝΤΑ Ι Α ΠΟ ΝΕΡΑ ΕΚΤΑ ΣΕΙΣ ΠΟ Υ ΚΑ ΤΑ Λ Α ΜΒΑ ΝΟ ΥΝ Ο Ι Ο ΙΚΙΣΜΟ Ι ( ΡΟ ΜΟ Ι, ΠΛ Α ΤΕΙΕΣ ΚΛ Π) Α Λ Λ ΕΣ ΕΚΤΑ ΣΕΙΣ Στο χάρτη που ακολουθεί αποτυπώνονται οι χρήσεις γης του ήµου

23 ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Πηγή: Κλ.: 1: Συνεχής αστική δόµηση 112 ιακεκοµένη αστική δόµηση 121 Βιοµηχανικές ή εµπορικές ζώνες 122 Οδικά και σιδ/κα δίκτυα και γειτνιάζουσα γη 123 Ζώνες λιµένων 124 Αεροδρόµια 132 Χώροι απόρριψης απορριµάτων 133 Χώροι οικοδόµησης 141 Περιοχές αστικού πρασίνου 142 Εγκαταστάσεις αθλητισµού και πρασίνου 211 Μη αρδεύσιµη αρόσιµη γη 212 Μόνιµα αρδευόµενη γη 221 Αµπελώνες 222 Οπωροφόρα δέντρα µε φυτείες και σαρκώδεις καρπούς 244 Γεωργοδασικές περιοχές 223 Ελαιώνες 321 Φυσικοί βιότοποι 231 Λιβάδια 322 Θάµνοι και χερσότοποι 241 Ετήσιες καλλιέργειες που συνδέονται µε µόνιµες καλλιέργειες 242 Σύνθετα συστήµατα καλλιέργειας 332 Απογυµνωµένοι βράχοι 313 Μικτό δάσος 333 Εκτάσεις µε αραιή βλάστηση 323 Σκληροφυλλική βλάστηση 324 Μεταβατικές δασώδεις θαµνώδεις εκτάσεις 334 Αποτεφρωµένες εκτάσεις 335 Παγετώνες - αιώνιο χιόνι 411 Βάλτοι στην ενδοχώρα 422 Αλυκές 423 Παλιρροιακά επίπεδα 511 Ροές υδάτων 512 Συλλογές υδάτων 521 Πράκτιες λιµνοθάλασσες 412 Τυρφώνες 522 Εκβολές ποταµών 131 Χώροι εξώρυξης ορυκτών 213 Οριζόνες 243 Γη που καλύπτεται κυρίως από Γεωργία µε σηµαντικές εκτάσεις φυσικής βλάστησης 331 Παραλίες αµµόλοφοι, αµµουδιές 421 Παραθαλάσσιοι βάλτοι 523 Θάλασσα και ωκεανός

24 ΗΜΟΣ / ΗΜΟΤΙΚΗ / ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΥΝΟΛΟ ΕΚΤΑΣΕΩΝ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΚΑΤΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ / ΚΑΛΥΨΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΓΡΑΝΑΠΑΥΣΕΙΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΙ Ή ΗΜΟΤΙΚΟΙ ΒΟΣΚΟΤΟΠΟΙ ΑΛΛΟΙ Ι ΙΩΤΙΚΟΙ ΚΛΠ ΒΟΣΚΟΤΟΠΟΙ ΑΣΗ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΛΥΠΤΟ- ΝΤΑΙ ΑΠΟ ΝΕΡΑ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ( ΡΟΜΟΙ, ΠΛΑΤΕΙΕΣ ΚΛΠ) Κ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΤΚ ΒΡΟΥΧΑ Κ ΕΛΟΥΝΤΑΣ ΤΚ ΕΞΩ ΛΑΚΚΩΝΙΩΝ ΤΚ ΕΞΩ ΠΟΤΑΜΩΝ ΤΚ ΖΕΝΙΩΝ ΤΚ ΚΑΛΟΥ ΧΩΡΙΟΥ Κ ΚΡΙΤΣΑΣ ΤΚ ΚΡΟΥΣΤΑ ΤΚ ΛΙΜΝΩΝ ΤΚ ΛΟΥΜΑ ΤΚ ΜΕΣΑ ΛΑΚΚΩΝΙΩΝ ΤΚ ΠΡΙΝΑΣ ΤΚ ΣΚΙΝΙΑ Κ ΝΕΑΠΟΛΗΣ ΤΚ ΑΓΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΤΚ ΒΟΥΛΙΣΜΕΝΗΣ ΤΚ ΒΡΥΣΩΝ ΤΚ ΚΑΡΥ ΙΟΥ ΤΚ ΚΑΣΤΕΛΙΟΥ ΦΟΥΡΝΗΣ ΤΚ ΛΑΤΣΙ ΑΣ ΤΚ ΝΙΚΗΘΙΑΝΟΥ ΤΚ ΦΟΥΡΝΗΣ ΤΚ ΧΟΥΜΕΡΙΑΚΟΥ ΤΚ ΒΡΑΧΑΣΙΟΥ ΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

25 Θεσµοθετηµένες Χρήσεις Γης Ο Πολεοδοµικός Σχεδιασµός στο προ «Καλλικράτη» τµήµα του ήµου Αγίου Νικολάου έχει αποτυπωθεί στο Εγκεκριµένο Σχέδιο Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (ΣΧΟΟΑΠ) ΦΕΚ 460/ / Όσον αφορά στα τµήµατα που προσαρτήθηκαν στο νέο Καλλικρατικό ήµο, τέως ήµος Νεάπολης και τέως Κοινότητα Βραχασίου, σε εξέλιξη βρίσκεται το ΣΧΟΟΑΠ για τη χωρική αυτή ενότητα. Οι θεσµοθετηµένες από το ΣΧΟΟΑΠ χρήσεις γης του Αγίου Νικολάου περιλαµβάνουν Περιοχές Ειδικής Προστασίας, Περιοχές Ελέγχου και Περιορισµού όµησης, Περιοχές Ειδικών Χρήσεων και Περιοχές Οικιστικής Ανάπτυξης. Περιοχές Ειδικής Προστασίας Ως Περιοχές Ειδικής Προστασίας καθορίζονται οι περιοχές κηρυγµένων και προς κήρυξη αρχαιολογικών χώρων, αναδασωτέων εκτάσεων, δικτύου Natura, Οροπεδίου Καθαρού, Καταφυγίων άγριας ζωής, υγροτόπων, αρδευόµενης γεωργικής γης, Τοπίου, Ειδικών ιαδροµών, Υδατορεµάτων, Ακτών και Τοπίου Ελούντας. Οι χρήσεις γης έχουν προσαρµοστεί στις απαιτήσεις των αποφάσεων κήρυξης της κάθε περιοχής και ιδιαιτεροτήτων των προστατευόµενων εκτάσεων. Περιοχές Ελέγχου και Περιορισµού όµησης Οι Περιοχές Ελέγχου και Περιορισµού όµησης διακρίνονται στην (α) Παραλιακή Ζώνη Περιοχή Τουριστικής Ανάπτυξης που περιλαµβάνει τη βορειοανατολική περιοχή του ήµου, (β) Ηµιορεινή και Γεωργική Ζώνη και αφορά στη δυτική του περιοχή και (γ) Ορεινή Ζώνη άνω των 800m η οποία εκτείνεται στο νοτιοδυτικό τµήµα του ήµου. Για την πρώτη περιοχή ισχύουν οι διατάξεις του ΓΠΣ Αγίου Νικολάου, για την εκτός σχεδίου δόµηση και των χρήσεων Τουρισµού Αναψυχής, ενώ εξαιρούνται οι χρήσεις µέσης και υψηλής όχλησης. Στη ηµιορεινή γεωργική ζώνη ισχύουν οι διατάξεις εκτός σχεδίου δόµησης και επιτρέπεται η δηµιουργία οργανωµένων πτηνο/κτηνοτροφικών πάρκων, ενώ εξαιρούνται οι χρήσεις υψηλής όχλησης. Στη ορεινή ζώνη ισχύουν οι διατάξεις εκτός σχεδίου δόµησης, ενώ εξαιρούνται οι χρήσεις υψηλής όχλησης. Περιοχές Ειδικών Χρήσεων Στις περιοχές ειδικών χρήσεων απαγορεύεται κάθε άλλη χρήση, πέραν των θεσµοθετηµένων και αφορά στα εξής: - Ζώνη Εκπαίδευσης Πολιτισµού Αθλητισµού, νότια του οικισµού Λακκώνια όπου ήδη λειτουργεί το ΤΕΙ Αγίου Νικολάου. - Λατοµικές Ζώνες, η θεσµοθετηµένη λατοµική ζώνη βορειοανατολικά του οικισµού Τάπες και η περιοχή Ατζιµπραγιού όπου ήδη δραστηριοποιούνται δυο λατοµεία. - Ζώνη διαχείρισης στερεών αποβλήτων, όπου λειτουργεί ο θεσµοθετηµένος (µε την πιθανή επέκταση του) ΧΥΤΑ Λιµνών

26 - ΒΙΟΠΑ Αγίου Νικολάου Επέκταση Ζώνη Προστασίας, όπου καθορίζεται η επέκταση κατά 100 στρέµµατα του ΒΙΟΠΑ στη θέση «Αλευρικό» βορειοδυτικά του ΒΙΟΠΑ. Περιοχές Οικιστικής Ανάπτυξης Περιλαµβάνουν τους 65 οικισµούς (ΕΣΥΕ, 2001) και τον οικισµό Τσιφλίκι που προήλθε από διανοµή οικοπέδων του Υπουργείου Γεωργίας. ΓΠΣ Νεάπολης Όσον αφορά στον οικισµό Νεαπόλεως για τον οποίο υπάρχει εγκεκριµένο ΓΠΣ οι θεσµοθετηµένες χρήσεις περιλαµβάνουν οικιστικές ζώνες, ζώνη λιανικού εµπορίου εντός του οικιστικού κέντρου, χώρων ιστορικού και αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος, υποβαθµισµένων οικοσυστηµάτων, γεωργικής γης, δασών κ.λπ. στην ευρύτερη περιοχή του οικισµού. Επιπλέον, οι αθλητικές εγκαταστάσεις χωροθετούνται στο βόρειο τµήµα του οικισµού, ενώ στο βορειοδυτικό άκρο υπάρχουν το Λύκειο και οι Τεχνικές Σχολές. Βορειοανατολικά του οικισµού υπάρχει το νηπιαγωγείο και το δηµοτικό σχολείο, ενώ το Νοσοκοµείο βρίσκεται στο ανατολικό τµήµα. Χώροι στάθµευσης αναπτύσσονται στο διοικητικό κέντρο, αλλά και στο δυτικό άκρο του οικισµού και τέλος, χώροι πράσινου και κοινόχρηστοι χώροι εντοπίζονται διάσπαρτα εντός των ορίων του οικισµού Προβλήµατα Ρύπανσης Οι κύριες περιβαλλοντικές απειλές που εντοπίζονται στο ήµο οφείλονται κύρια σε ανθρωπογενείς δραστηριότητες και περιλαµβάνουν τα ακόλουθα: Στερεά Απόβλητα: Ο ήµος Αγίου Νικολάου λειτουργεί ΧΥΤΑ που πληροί όλες τις απαραίτητες προδιαγραφές βάσει της Κοινοτικής νοµοθεσίας. Η µεγαλύτερη παραγωγή στερεών απορριµµάτων παρατηρείται το καλοκαίρι, που η τουριστική κίνηση είναι αυξηµένη. υσάρεστο φαινόµενο το οποίο καταγράφεται έντονο στο ήµο είναι η απόρριψη άχρηστων αντικειµένων σε διάφορες περιοχές, ειδικά σε ότι αφορά ογκώδη αντικείµενα και παρατηρείται κυρίως στους αποµακρυσµένους οικισµούς. Υγρά Απόβλητα: Η πλειοψηφία των οικισµών της ηµοτικής Ενότητας Αγίου Νικολάου καλύπτεται από αποχετευτικό δίκτυο. Στην περίπτωση όµως των περιοχών της Νεάπολης και του Βραχασίου, η διαχείριση των λυµάτων πραγµατοποιείται µε µεµονωµένα συστήµατα, προκαλώντας σηµαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον λόγω κακού σχεδιασµού ή λειτουργίας τους

27 Ερηµοποίηση 2 : Το σύνολο του ήµου αποτελεί περιοχή υψηλού κινδύνου ερηµοποίησης. Οι κύριες ανθρωπογενείς αιτίες είναι η υπερβόσκηση, η εκχέρσωση ή η εντατική καλλιέργεια επικλινών εδαφών και η έντονη τουριστική αξιοποίηση που επιβαρύνει το φυσικό περιβάλλον. Γεωργικές εκµεταλλεύσεις: Οι επιπτώσεις στο περιβάλλον από την άσκηση της γεωργικής δραστηριότητας προέρχονται κυρίως από τα φαινόµενα της υπερβολικής χρήσης φυτοφαρµάκων και λιπασµάτων. Κτηνοτροφικές εκµεταλλεύσεις: Οι κτηνοτροφικές µονάδες της περιοχής είναι κατά κανόνα χαµηλής έντασης κεφαλαίου και περιορισµένης αποδοτικότητας, που επιπλέον δεν πληρούν τις απαραίτητες προδιαγραφές έτσι ώστε να προλαµβάνουν τη ρύπανση. Μεταποιητικές δραστηριότητες: Ο τοµέας της µεταποίησης χαρακτηρίζεται από το µικρό µέγεθος των µονάδων, που κατά συνέπεια δεν προκαλούν σηµαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Εξαίρεση αποτελεί 2 Η ερηµοποίηση είναι η διαδικασία σύµφωνα µε την οποία η παραγωγική γη υποβαθµίζεται και σταδιακά µετατρέπεται σε αφιλόξενη για την αναπτυσσόµενη βλάστηση, δηµιουργώντας έτσι κηλίδες απογυµνωµένων περιοχών µε την εµφάνιση του µητρικού πετρώµατος στην επιφάνεια

28 η λειτουργία των ελαιουργείων, καθώς δεν εφαρµόζεται σωστά η διαχείριση των αποβλήτων τους προκαλώντας επιβάρυνση στο έδαφος και στους υδάτινους αποδέκτες (άστοχη χωροθέτηση, σχεδιασµός, κατασκευή και συντήρηση εξατµισοδεξαµενών κατσίγαρου ελαιοτριβείων). Τουριστικές δραστηριότητες: Στα κύρια τουριστικά θέρετρα (Ελούντα, Σίσι, Ίστρο, Καλό Χωριό) ασκούνται σηµαντικές περιβαλλοντικές πιέσεις. Στις λοιπές περιοχές, όπου ασκείται ήπια τουριστική δραστηριότητα δεν εντοπίζονται σηµαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον µε εξαίρεση αστοχίες πολεοδοµικής και αρχιτεκτονικής φύσης. ΑΠΕ: Η νέα τάση εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σταθµών και αιολικών πάρκων αποτελεί κρίσιµο ζήτηµα για το ήµο, ειδικά σε ότι αφορά τη χωροθέτησή τους, δεδοµένης της αισθητικής αλλοίωσης του τοπίου που προκαλείται. Σηµειώνεται ότι, οι φυσικές απειλές περιορίζονται στην εκδήλωση πυρκαγιών σε βοσκοτόπια, οι οποίες όµως είναι µικρής έκτασης, καθώς στην περιοχή παρέµβασης δε συναντάται πυκνή άγρια βλάστηση. Ηχορύπανση: Η σηµαντικότερη από τις πηγές θορύβου που υποβαθµίζουν την ποιότητα ζωής στις αστικές περιοχές, είναι ο θόρυβος που προέρχεται από την οδική κυκλοφορία Βασικές υποδοµές δίκτυα Οδικό δίκτυο δίκτυο συγκοινωνιών Το βασικό οδικό δίκτυο στηρίζεται στους δύο κεντρικούς άξονες, το βόρειο (ΒΟΑΚ) και το νότιο (ΝΟΑΚ), µέσω των οποίων καλύπτεται κατά κύριο λόγο η ενδοπεριφερειακή οδική σύνδεση. Ειδικότερα, ο ΒΟΑΚ διέρχεται από τους οικισµούς Βραχάσι Λατσίδα Νεάπολη Άγιο Νικόλαο Καλό Χωριό Παχειά Άµµος Καβούσι Λάστρος Σφάκα Τουρλωτή Μυρσίνη Μέσα Μουλιανά Έξω Μουλιανά Χαµέζι, Σκοπή και Σητεία. Ο Ν.Ο.Α.Κ είναι δίκτυο µικρότερης κίνησης και διέρχεται από τους οικισµούς Μύρτος Νέα Ανατολή Γρα Λυγιά Ιεράπετρα Κουτσουνάρι Φέρµα Αγιά Φωτιά Αχλιά Μαύρος Κόλυµπος Κουτσουράς Μακρυγιαλός Ανάληψη. Η πρόσβαση στο ήµο Αγίου Νικολάου και στους λοιπούς µεγάλους οικισµούς πραγµατοποιείται µέσω του κύριου οδικού δικτύου, ενώ οι υπόλοιποι ορεινοί οικισµοί εξυπηρετούνται από το δευτερεύον οδικό δίκτυο. Ο βαθµός οδικής σύνδεσης και εξυπηρέτησης µεταξύ των οικισµών του ήµου, κρίνεται αρκετά ικανοποιητικός δεδοµένου ότι το δίκτυο των υφιστάµενων δρόµων και κόµβων διευκολύνει σηµαντικά την πρόσβαση σε αυτούς, καθώς και σε σηµεία αυξηµένου ενδιαφέροντος

29 Όσον αφορά την ποιότητα του οδικού δικτύου, προβλήµατα καταγράφονται τόσο στο εθνικό (σε µικρό βαθµό), όσο και στο κύριο και δευτερεύον οδικό δίκτυο, τα οποία πηγάζουν από τον ατελή σχεδιασµό και την ελλιπή συντήρηση και επιβάλλουν την άµεση υλοποίηση βελτιωτικών παρεµβάσεων. Η γενική κατάσταση όµως του οδικού δικτύου εµφανίζεται καλή. Στις περιοχές εντός σχεδίου πόλεως του ήµου (Νεάπολη Άγιος Νικόλαος) προβλήµατα εντοπίζονται στα αδιάνοικτα και αδιαµόρφωτα τµήµατα οδών, ενώ απαιτείται ενίσχυση της σήµανσης, κυκλοφοριακές ρυθµίσεις και κατασκευή κόµβων. εδοµένης της δοµής και των χρήσεων της πόλης του Αγίου Νικολάου οι πεζόδροµοι επαρκούν, αν και δεν προσφέρονται ευκολίες για ΑµεΑ. Προβλήµατα συντήρησης οδών εντοπίζονται επίσης κατά περιπτώσεις σε αγροτικές οδούς και στο οδικό δίκτυο εντός οικισµών. Μεταφορές Μετακινήσεις Η πόλη του Αγίου Νικολάου εξυπηρετείται ακτοπλοϊκώς από το λιµάνι του Ηρακλείου. Αεροπορικώς ο Άγιος Νικόλαος συνδέεται µε την υπόλοιπη Ελλάδα και το εξωτερικό, από το διεθνές αεροδρόµιο του Ηρακλείου. Στις υποδοµές της περιοχής εντάσσεται και το αεροδρόµιο της Σητείας. Ο Νοµός Λασιθίου συνδέεται οδικά µε το Νοµό Ηρακλείου µέσω των δροµολογίων που πραγµατοποιεί καθηµερινά και σε ικανοποιητική συχνότητα το ΚΤΕΛ Ηρακλείου-Λασιθίου. Ο ήµος Αγίου Νικολάου διαθέτει σχετικά τακτή αστική συγκοινωνία (ανά µια ώρα) προς τους δηµοφιλέστερους προορισµούς (π.χ. ΤΕΙ ΚΤΕΛ κέντρο πόλης) όπου η εξυπηρέτηση κρίνεται ικανοποιητική. Η κατάσταση όµως διαφοροποιείται σηµαντικά για τους οικισµούς της ενδοχώρας. Έτσι οι µόνιµοι κάτοικοι για τις µετακινήσεις τους έχουν ως εναλλακτική λύση τη χρήση ιδιωτικού αυτοκινήτου ή τη µίσθωση ταξί

30 Μαρίνες - Λιµάνια Αγκυροβόλια Στο ήµο υπάρχουν επαρκείς υποδοµές λιµενικών εγκαταστάσεων, οι οποίες παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα: ΛΙΜΕΝΙΚΕΣ ΥΠΟ ΟΜΕΣ ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ονοµασία Περιοχή ΑΓΚΥΡΟΒΟΛΙΟ ELOUNTA MARE HOTEL ΚΑΤΩ ΕΛΟΥΝΤΑ ΑΓΚΥΡΟΒΟΛΙΟ MARMIN BAY ΕΠΑΝΩ ΠΙΝΕΣ ΑΓΚΥΡΟΒΟΛΙΟ ΜΑΥΡΙΚΙΑΝΟΥ ΜΑΥΡΙΚΙΑΝΟ ΑΓΚΥΡΟΒΟΛΙΟ ΠΛΑΚΑ ΠΛΑΚΑ ΑΓΚΥΡΟΒΟΛΙΟ ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑΣ ΚΑΛΥ ΩΝ ΛΙΜΑΝΙ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΛΙΜΑΝΙ ΜΙΛΑΤΟΣ ΠΑΡΑΛΙΑ ΜΙΛΑΤΟΥ ΛΙΜΑΝΙ ΣΙΣΙ ΣΙΣΙ ΛΙΜΑΝΙ ΣΧΙΣΜΑ ΣΧΙΣΜΑ ΜΑΡΙΝΑ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Αξίζει να σηµειωθεί ότι η Μαρίνα του Αγίου Νικολάου, είναι Ευρωπαϊκών προδιαγραφών και διαστάσεων χωρητικότητας 255 σκαφών, όπου φιλοξενούνται καθ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού σκάφη από κάθε µέρος της γης. Παρέχει όλες τις υπηρεσίες µιας σύγχρονης µαρίνας, (ασφαλή αγκυροβόλια, συστήµατα ύδρευσης και ηλεκτροφωτισµού, σύνδεση Internet, travel lift, καύσιµα, συντήρηση, ανεφοδιασµό κ.λπ.). Στη Μαρίνα Αγίου Νικολάου διοργανώνονται κάθε χρόνο οι διεθνείς ιστιοπλοϊκοί αγώνες, ενώ πραγµατοποιούνται επίσης µεγάλες ιστιοπλοϊκές διοργανώσεις (Παγκόσµιο και Ευρωπαϊκό Πρωτάθληµα IMS 600, Odyssail, COJI, Aegean Rally κ.λπ.). Έντονο είναι το πρόβληµα ζηµιών που έχει υποστεί ο λιµένας Σισίου από θεοµηνία, καθώς ο προσήνεµος µόλος, είναι πλήρως αποσταθεροποιηµένος, µε πλήρη κατάρρευση της προστασίας του, προς την πλευρά του πελάγους, ενώ έχει σχεδόν καταρρεύσει το ακροµόλιο. Η εσωτερική προστασία του (προς το λιµάνι) προσήνεµου µόλου, βρίσκεται σε σχετικά καλή κατάσταση. Απαιτείται η άµεση αποκατάσταση της λιµενικής εγκατάστασης, η οποία εξυπηρετεί τις ανάγκες των τουριστικών σκαφών, αλλά και των κατοίκων της περιοχής. ίκτυα νέων τεχνολογιών Τα ευρυζωνικά δίκτυα αποτελούν µια σηµαντική παράµετρο των νέων τεχνολογιών. Πρόκειται για την νέα «λεωφόρο» της πληροφορίας και της επικοινωνίας που επιτρέπει στους χρήστες τη χρήση δικτύων υψηλής ποιότητας, χωρητικότητας και απόδοσης, ορθολογικά ανεπτυγµένα και κοστολογηµένα. Τα ευρυζωνικά δίκτυα παρέχουν απεριόριστες δυνατότητες ανταλλαγής δεδοµένων, εικόνας και ήχου συµβάλλοντας σηµαντικά στην προώθηση του ηλεκτρονικού επιχειρείν, της απασχόλησης και της οικονοµικής ανάπτυξης. Ταυτόχρονα εξασφαλίζουν πλήθος εφαρµογών και υπηρεσιών σε διάφορους

31 τοµείς της οικονοµικής και κοινωνικής δραστηριότητας (π.χ. εργασία, εκπαίδευση, υγεία, εξυπηρέτηση του πολίτη, επικοινωνία). Ευρυζωνικό δίκτυο µήκους 11 χλµ. έχει σχεδιαστεί στην πόλη του Αγίου Νικολάου και εκτείνεται µέχρι και λίγο έξω από την Ελούντα καλύπτοντας 31 δηµόσια κτίρια. Ο κεντρικός κόµβος βρίσκεται στα Λακκώνια στο κτίριο της ΑΣΤΕΑΝ. Ωστόσο το δίκτυο δεν έχει αξιοποιηθεί µέχρι σήµερα λόγω έλλειψης πόρων και τεχνογνωσίας. Για τις περιοχές της Νεάπολης και του Βραχασίου δεν υπάρχει αντίστοιχο δίκτυο. Αναφορικά µε τα ασύρµατα δίκτυα σηµειώνονται τα εξής: Υπάρχουν 3 hot spot στο ηµαρχείο του Αγίου Νικολάου που έχουν κάλυψη σε οπτική ευθεία χωρίς εµπόδιο. Αντίστοιχα, στη Νεάπολη υπάρχουν 8 hot spot τα οποία έχουν τοποθετηθεί στα πρώην δηµοτικά καταστήµατα :1 στο ηµαρχείο, 1 στον Τίµιο Σταυρό, 1 στη Λατσίδα, 1 στη Βουλισµένη, 1 στις Βρύσες, 1 στο Χουµεριάκο, 1 στο Καστέλι και 1 στη Φουρνή. Τηλεπικοινωνίες Η κάλυψη των αναγκών τηλεπικοινωνίας από τον Ο.Τ.Ε. είναι ικανοποιητική, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται η υπογειοποίηση των δικτύων ίκτυο ύδρευσης άρδευσης Η ύδρευση στο ήµου Αγίου Νικολάου γίνεται από 29 γεωτρήσεις και 11 πηγές το νερό των οποίων απολυµαίνεται µε αυτόµατους χλωριωτές που έχουν τοποθετηθεί σε στρατηγικά σηµεία και στη συνέχεια µέσω των δικτύων διανέµεται στην πόλη του Αγίου Νικολάου και στις κοινότητες. Η ετήσια κατανάλωση ύδατος στον τέως ήµο Αγίου Νικολάου ανήρθε για το 2010 σε 2,5Χ10 6 m 3, σύµφωνα µε στοιχεία της ΕΥΑΑΝ, ενώ το δίκτυο ύδρευσης των οικισµών καλύπτει µ.µ. 3 Τα δίκτυα εµφανίζουν συχνά προβλήµατα και ζηµιές δεδοµένης της παλαιότητάς τους. Η ΕΥΑΑΝ παρεµβαίνει µε δράσεις αντικατάστασης ή αποκατάστασης και επέκτασης των δικτύων για τη διασφάλιση της δηµόσιας υγείας. Έργα αποκατάστασης δικτύων έχουν ήδη µελετηθεί και προγραµµατίζονται για τις περιοχές του Αγίου Νικολάου και της Νεάπολης. Η ΕΥΥΑΝ διαθέτει σύστηµα τηλεµετρίας και τηλεελέγχου παρακολούθησης της κατανάλωσης νερού στην περιοχή του Αγίου Νικολάου, ενώ σχεδιάζεται η επέκτασή του στο Βραχάσι και τη Νεάπολη. Τα συστήµατα αυτά εξυπηρετούν στη διεξαγωγή συµπερασµάτων για τις καταναλωτικές τάσεις στο ήµο (προκειµένου να διαχειρίζονται προβλήµατα επάρκειας) και στον εντοπισµό διαβαθµίσεων (που πιθανόν να οφείλονται σε διαρροές και απώλειες του υδρευτικού συστήµατος). 3 Ανάλογα στοιχεία για τον τέως ήµο Νεάπολης και την τέως Κοινότητα Βραχασίου δεν είναι διαθέσιµα

32 Ο ήµος Αγίου Νικολάου διαθέτει αρδευτικό δίκτυο που καλύπτει το µεγαλύτερο ποσοστό των καλλιεργούµενων εκτάσεων του. Η διαχείριση του δικτύου γίνεται από το ήµο, αλλά και από τους δύο (2) Τοπικούς Οργανισµούς Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ), ΤΟΕΒ Μιραµπέλλου και Καλού Χωριού. Η άρδευση γίνεται από πηγές και κυρίως από γεωτρήσεις. Τα προβλήµατα που αντιµετωπίζονται αφορούν κυρίως σε συντηρήσεις δικτύων, ενώ σε κάποιες περιοχές όπως π.χ. Ελούντα, Βρουχά, Χουµεριάκο, Λίµνες το αρδευτικό νερό είναι υφάλµυρο ιαχείριση Υγρών Αποβλήτων Οι περισσότεροι οικισµοί του ήµου διαθέτουν δίκτυα αποχέτευσης. Παρόλα αυτά προβλήµατα εντοπίζονται από την παλαιότητα των δικτύων, ενώ επίσης απαιτούνται επεκτάσεις δικτύων στις περιοχές που δεν καλύπτονται. Σηµειώνεται ότι σε περιοχές όπως η Νεάπολη και το Βραχάσι παρότι διαθέτουν αποχετευτικό δίκτυο, τα λύµατα διατίθενται χωρίς επεξεργασία στους αποδέκτες τους (πχ ρέµατα). Στα έργα προτεραιότητας της ΕΥΑΑΝ περιλαµβάνεται κατασκευή, επέκταση ή / και ανακατασκευή δικτύων αποχέτευσης στις περιοχές Καλού Χωριού, Μέσα και Έξω Λακκωνιών, Αµµουδάρας, Σισίου, Φουρνής, Ελούντας, Πλάκας και Βραχασίου. ίκτυο οµβρίων διαθέτει ο Άγιος Νικόλαος, οι Λίµνες, η Κριτσά και ο Σκινιάς, όπως και η Νεάπολη και το Βραχάσι όπου όµως τα δίκτυα είναι παντορροϊκά. εν πραγµατοποιείται συλλογή και επαναχρησιµοποίηση των όµβριων υδάτων και αποχετεύονται στους αποδέκτες λυµάτων της εκάστοτε περιοχής. Στο ήµο λειτουργούν 3 µονάδες βιολογικού καθαρισµού ήτοι, οι ΒΙΟΚΑ Αγίου Νικολάου και Λιµνών που είναι δευτεροβάθµιας επεξεργασίας και ο ΒΙΟΚΑ Ελούντας, τριτοβάθµιας επεξεργασίας. Η εκροή του πρώτου διατίθεται µέσω υπόγειου αγωγού στη θάλασσα, του δεύτερου σε ρέµα, ενώ του ΒΙΟΚΑ Ελούντας διατίθεται προς εµπλουτισµό υδροφορέα µε µελλοντικό στόχο την εξυπηρέτηση αναγκών άρδευσης. Ο ΒΙΟΚΑ Αγίου Νικολάου προβλέπεται να αναβαθµιστεί σε µονάδα τριτοβάθµιας επεξεργασίας, προκειµένου να εξασφαλίσει επίσης ποσότητες αρδευτικού νερού. Επιπλέον σχεδιάζεται η κατασκευή και άλλων Μονάδων Επεξεργασίας Λυµάτων στις περιοχές Πρίνας, Τάπες, Νεάπολη, Μίλατος και Φουρνή Καθαριότητα - ιαχείριση στερεών αποβλήτων Στο ήµο Αγίου Νικολάου πραγµατοποιείται οργανωµένη συλλογή και διαχείριση των απορριµµάτων. Ειδικότερα, τα απορρίµµατα διατίθενται στο ΧΥΤΑ των Λιµνών στην Περιοχή Κερατίδια. Στο ήµο δε λειτουργούν Χώροι Ανεξέλεγκτης ιάθεσης Απορριµµάτων. Το επίπεδο καθαριότητας οδών, πλατειών, παραλιών και κοινόχρηστων χώρων κρίνεται ικανοποιητικό. Η συλλογή των απορριµµάτων γίνεται από 9 απορριµµατοφόρα, τα οποία καλύπτουν δίκτυο 1.350χλµ. Η

33 συχνότητα αποκοµιδής των απορριµµάτων είναι καθηµερινή στα κεντρικά σηµεία του ήµου, ενώ είναι αρκετά τακτική και στις αποκεντρωµένες περιοχές του ήµου (κυµαίνεται από 2-5 φορές την εβδοµάδα). Σύµφωνα µε τα διαθέσιµα στοιχεία της Υπηρεσίας Καθαριότητας για το έτος 2010, η ποσότητα των απορριµµάτων που οδηγήθηκαν στο ΧΥΤΑ Αγίου Νικολάου ήταν περίπου τόνοι. Η συλλογή ογκωδών αντικειµένων (π.χ. επίπλων) γίνεται σε εβδοµαδιαία βάση από ειδικά οχήµατα (1 µεγάλο και 2 µικρά φορτηγά οχήµατα) και εξειδικευµένο εργατικό δυναµικό, κατόπιν επικοινωνίας µε την Υπηρεσία Καθαριότητας και σύµφωνα µε αυτά που ορίζονται στον Κανονισµό Καθαριότητας του ήµου. Τα ογκώδη αντικείµενα οδηγούνται στο ΧΥΤΑ Αγίου Νικολάου. Επίσης πραγµατοποιείται συλλογή απορριµµάτων κήπου και υλικών κατεδαφίσεων τα οποία οδηγούνται επίσης στο ΧΥΤΑ. Η αποκοµιδή των ανακυκλώσιµων υλικών συσκευασίας πραγµατοποιείται µε 2 ειδικά απορριµµατοφόρα (σε καθηµερινή βάση στα κεντρικά σηµεία και σύµφωνα µε το πρόγραµµα καθαριότητας στις λοιπές περιοχές), µε συνολική συλλεγόµενη ποσότητα περίπου 115 τόνους ανά µήνα. Το δίκτυο συλλογής είναι αντίστοιχο των οικιακών απορριµµάτων και οι οικισµοί καλύπτονται στο σύνολό τους. Ο ήµος διαθέτει 230 περίπου κάδους ανακύκλωσης οι οποίοι έχουν κατανεµηθεί χωροταξικά σύµφωνα µε την πυκνότητα του πληθυσµού και τις χρήσεις των περιοχών. Συγκεντρώνονται στις περιοχές Αγίου Νικολάου Ελούντας, Βραχασίου Μιλάτου και Νεάπολης Καλού Χωριού. Σηµειώνεται ότι πρόσφατα ξεκίνησε και πρόγραµµα ανακύκλωσης γυαλιού, µε χρήση ειδικών κάδων (καµπάνες), τη διαχείριση του οποίου έχει αναλάβει ιδιωτική εταιρεία. Ο ήµος διαθέτει ακόµη ένα αυτοκινούµενο σάρωθρο και ένα όχηµα πλυσίµατος κάδων (που εξυπηρετεί όµως τις ανάγκες όλου του Νοµού). Η συντήρηση των οχηµάτων γίνεται σε ειδικό χώρο του ήµου, µε εξειδικευµένα συνεργεία µηχανικών και ηλεκτρολόγων. Τέλος σηµειώνεται ότι η δραστηριοποίηση των υπηρεσιών του ήµου Αγίου Νικολάου είναι έντονη σε ότι αφορά σε ενέργειες πληροφόρησης / ενηµέρωσης των δηµοτών σε θέµατα διαχείρισης απορριµµάτων. Οι δράσεις αυτές έχουν είτε καθαρά ενηµερωτικό χαρακτήρα (π.χ. ηµερίδες, επισκέψεις σε σχολεία), είτε επιδιώκουν την ενεργή συµµετοχή των πολιτών (π.χ. εθελοντικός καθαρισµός ακτών) και προβάλλονται ανελλιπώς µέσω της ιστοσελίδας του ήµου. Συµπερασµατικά και λαµβάνοντας υπόψη τα παραπάνω αξιολογείται ότι τα διαθέσιµα µέσα του ήµου για τη διατήρηση των επιθυµητών επιπέδων καθαριότητας δεν είναι επαρκή (δεδοµένου και του τουριστικού χαρακτήρα του). Απαιτείται µεγαλύτερος αριθµός απορριµµατοφόρων οχηµάτων (δεδοµένων των χιλιοµέτρων συλλογής και της συχνότητας περισυλλογής), κάδων συγκέντρωσης

34 απορριµµάτων, αλλά και εξοπλισµού (π.χ. σαρώθρων) που θα καλύπτουν και περιοχές εκτός των κεντρικών οδών. Προτείνεται επίσης η σύναψη συνεργασιών µε ιδιωτικές εταιρείες ανακύκλωσης για την καλύτερη διαχείριση ογκωδών απορριµµάτων, όπως η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΑΕ, τα οποία καταλήγουν στο ΧΥΤΑ. Επίσης, η κοµποστοποίηση των απορριµµάτων κήπου που συλλέγονται στο ΧΥΤΑ, θα µπορούσε να περιορίσει τον όγκο των απορριµµάτων και να τα αξιοποιήσει µέσω της παραγωγής εδαφοβελτιωτικού υλικού. Τέλος σε συνεργασία πάλι µε ιδιώτες το πρόγραµµα της ανακύκλωσης θα µπορούσε να επεκταθεί µε τη λειτουργία ανταποδοτικής ανακύκλωσης Προγράµµατα / δράσεις εξοικονόµησης ενέργειας Στον ενεργειακό τοµέα, ο Νοµός Λασιθίου συµµετέχει µε αιολικά πάρκα συνολικού δυναµικού πάνω από 80ΜW και σε συνδυασµό µε τη λειτουργία του Α/Η εργοστασίου στον Αθερινόλακκο. Η προσφορά ενέργειας προβλέπεται να ξεπεράσει το ποσοστό κατανάλωσης του Νοµού, συµβάλλοντας έτσι θετικά στο συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο της Περιφέρειας Κρήτης. Στο ήµο λειτουργούν δύο (2) ιδιωτικοί αιολικοί σταθµοί παραγωγής αιολικής ενέργειας στην περιοχή ακρωτήρι Αγίου Ιωάννη στην κοινότητα Βρουχά ισχύος 7,65 και 4,25 MW αντίστοιχα. Ο ήµος σε πιλοτικό επίπεδο λειτουργεί στην Πλάκα της Ελούντας τµήµα του φωτισµού δηµόσιων χώρων µε ηλιακούς λαµπτήρες οδών. Κρίσιµο ζήτηµα για το ήµο αποτελεί η κατάλληλη χωροθέτηση των ΑΠΕ, έτσι ώστε να γίνονται µελετηµένα και µε όρους, ώστε να µην αντίκεινται σε άλλες οικονοµικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται στην περιοχή, να υπάρχει ενηµέρωση και συµµετοχή στη λήψη αποφάσεων της τοπικής κοινωνίας και των τοπικών συµβουλίων Πολιτική προστασία Η Πολιτική Προστασία αποβλέπει στην προστασία της ζωής, υγείας και περιουσίας των πολιτών από φυσικές (ταχείας ή βραδείας εξέλιξης), τεχνολογικές (συµπεριλαµβανοµένων βιολογικών, χηµικών και πυρηνικών συµβάντων) και λοιπές καταστροφές που προκαλούν καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης, κατά τη διάρκεια ειρηνικής περιόδου. Στο πλαίσιο του ίδιου σκοπού περιλαµβάνεται η µέριµνα για τα υλικά και πολιτιστικά αγαθά, τις πλουτοπαραγωγικές πηγές και τις υποδοµές της χώρας, µε στόχο την ελαχιστοποίηση των συνεπειών των καταστροφών. Στο ήµο Αγίου Νικολάου λειτουργεί Γραφείο ΠΣΕΑ - Πολιτικής Προστασίας, το οποίο υπάγεται στη ιεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών, µε στόχο την όσο το δυνατόν καλύτερη αντιµετώπιση κάποιας φυσικής ή τεχνολογικής καταστροφής ή ατυχήµατος που µπορεί να συµβεί στην περιοχή του ήµου. Στα πλαίσια αυτά σχεδιάζει και εφαρµόζει διάφορα σχέδια που εκπονούνται για την αντιµετώπιση αυτών των καταστροφών. Βασικός πόλος σχεδιασµού αποτελεί ο «ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ», ο οποίος είναι ο κορµός σχεδίασης και εφαρµογής των δράσεων και πρακτικών αντιµετώπισης έκτακτων καταστάσεων

35 Ο ήµος συνδράµει στην Πυροσβεστική Υπηρεσία σε περιπτώσεις δασικών πυρκαγιών, πληµµυρικών φαινοµένων, χιονοπτώσεων κ.ά. Για το σκοπό αυτό διαθέτει βυτιοφόρο όχηµα και εκχιονιστικό µηχάνηµα. Τέλος, έχει προχωρήσει σε δράσεις πληροφόρησης του κοινού εκδίδοντας οδηγούς / φυλλάδια για την προστασία των πολιτών από σεισµούς και πληµµύρες, τα οποία διατίθενται σε σχολεία και δηµόσιες υπηρεσίες

36 1.3 ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ Απόρροια του νόµου 2508/1997 είναι η εκπόνηση των Γενικών Πολεοδοµικών Σχεδίων (ΓΠΣ) και των Σχεδίων Οικιστικής Οργάνωσης Ανοιχτής Πόλης (ΣΧΟΟΑΠ). Τα σχέδια αυτά αφορούν στη ρύθµιση των πόλεων και οικισµών καλύπτοντας µια διευρυµένη γεωγραφική περιοχή η οποία κατά κανόνα συµπίπτει µε τα όρια της νέας πρωτοβάθµιας τοπικής αυτοδιοίκησης. Ειδικότερα η ρυµοτόµηση του Αγίου Νικολάου πραγµατοποιήθηκε µε το Σχέδιο Πόλης που εγκρίθηκε µε Βασιλικό ιάταγµα το 1951 (ΦΕΚ 87/Α/2703/1951) το οποίο και τροποποιήθηκε το 1995 (ΦΕΚ 779 / ). Σήµερα έχει εκπονηθεί και έχει εγκριθεί Σχέδιο Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης για τη ηµοτική Ενότητα Αγίου Νικολάου (ΦΕΚ 460 ΑΑΠ/ ) βάσει του οποίου οργανώνεται σε οκτώ (8) οικιστικές ενότητες: ΟΕ Αγίου Νικολάου περιλαµβάνει 6 οικισµούς της κοινότητας Αγίου Νικολάου και 5 της κοινότητας Κριτσάς λόγω αµεσότερης λειτουργικής σχέσης ΟΕ Ελούντας περιλαµβάνει 8 οικισµούς της Κοινότητας Ελούντας µαζί µε τον οικισµό Πλάκα της Κοινότητας Βρουχά ΟΕ Βρουχά περιλαµβάνει τους 12 οικισµούς των κοινοτήτων Βρουχά, Σκινιά, Λούµα ΟΕ Λακκωνίων περιλαµβάνει τους 11 οικισµούς των κοινοτήτων Εξω και Μέσα Λακκωνίων και τον οικισµό Τάπες της κοινότητας Κριτσάς ΟΕ Έξω Ποτάµων περιλαµβάνει τους 9 οικισµούς των κοινοτήτων Έξω Ποτάµων και Ζενίων ΟΕ Καλού Χωριού περιλαµβάνει τους 4 οικισµούς της κοινότητας Καλού Χωριού, την εντασσόµενη σε σχέδιο περιοχή του Αγίου Σύλλα και τον οικισµό Πρίνα της οµώνυµης κοινότητας ΟΕ Κριτσάς περιλαµβάνει τους οικισµούς Κριτσά, Θεολόγος και Καθαρό της κοινότητας Κριτσάς και τον οικισµό Κρούστα της οµώνυµης κοινότητας ΟΕ Λιµνών περιλαµβάνει τους 6 οικισµούς της κοινότητας Λιµνών Στις παραπάνω οικιστικές ενότητες οι χρήσεις γης που αναπτύσσονται είναι της γενικής κατοικίας, του τουρισµού αναψυχής, της εκπαίδευσης και του πολιτισµού. Περιοχές ΠΕΡΠΟ Περιοχές αναζήτησης ΠΕΡΠΟ στη ηµοτική Ενότητα Αγίου Νικολάου αποτελούν: ΠΕΡΠΟ Περιοχής ΠΕΠ Β Ηµιορεινή και γεωργική ζώνη (δυτική περιοχή δηµοτικής ενότητας Αγίου Νικολάου) ΠΕΡΠΟ Περιοχής Βρουχά ΠΕΡΠΟ Περιοχής Ελληνικά ΠΕΡΠΟ Περιοχής Πλευρά (ανατολικά του επαρχιακού δρόµου Αγίου Νικολάου Ελούντας ΠΕΡΠΟ περιοχής Τσιφλίκι

37 Στη δηµοτική ενότητα Νεάπολης ως περιοχές ΠΕΡΠΟ ορίζεται έκταση στο παράκτιο βορειοδυτικό τµήµα της Μιλάτου και στο παραθαλάσσιο τµήµα της κοινότητας Σκινιά. Η πολεοδόµηση της Νεάπολης έγινε βάσει πολεοδοµικής µελέτης που εκπονήθηκε το 1951 και αναθεωρήθηκε το 1992, ενώ µετά το 1999 έγινε επέκταση του Σχεδίου Πόλης για το οποίο έγινε κύρωση της πράξης εφαρµογής µε απόφαση Νοµάρχη το Επίσης έχει εκπονηθεί το ΣΧΟΟΑΠ Νεάπολης - Βραχασίου το οποίο έχει υποβληθεί προς έγκριση στην ΠΕΧΩ. Στην περιοχή του ήµου υπάρχουν σε εξέλιξη διάφορες πολεοδοµικές µελέτες οι οποίες αποτυπώνονται παρακάτω. Οικισµός Στάδιο µελέτης Πολεοδοµικές µελέτες και πράξεις εφαρµογής Σίσι Έχει σταλεί προς έγκριση στο ΥΠΕΧΩ Ε Μίλατος Έχει σταλεί προς έγκριση στο ΥΠΕΧΩ Ε Έχει σταλεί προς έγκριση στο ΥΠΕΧΩ Ε, έχουν Ίστρον υπάρξει παρατηρήσεις, υπάρχει ανάγκη ολοκλήρωσης της µελέτης Έχει σταλεί προς έγκριση στο ΥΠΕΧΩ Ε, έχουν Αµµουδάρα υπάρξει παρατηρήσεις και υπάρχει απόφαση Σ για αναµόρφωση της µελέτης Πλάκα Γ Φάση Γενικά Πολεοδοµικά Σχέδια Τροποποίηση του ΓΠΣ της πόλης και των οικισµών του ήµου Αγίου Νικολάου, Ξηρόκαµπος, Πισσίδες, Κατσίκια, Ελληνικά Ελούντα (Γενικό Πολεοδοµικό Σχέδιο και Πολεοδοµική Μελέτη) Ειδικές Χωροταξικές µελέτες Ειδική χωροταξική µελέτη Κόλπου Ελούντας Πηγή : ιεύθυνση Πολεοδοµίας ήµου Αγίου Νικολάου Β Φάση Β Φάση Β Φάση

38 1.4 ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΥΠΟ ΟΜΕΣ Πληθυσµιακές µεταβολές Ο ήµος Αγίου Νικολάου έχει συνενωθεί µε τον πρώην ήµο Νεάπολης και την Κοινότητα Βραχασίου και προκειµένου να µπορούν να γίνονται συγκρίσεις, στα πληθυσµιακά στοιχεία των απογραφών 1991 και 2001 του ήµου, προστίθενται τα αντίστοιχα δεδοµένα των δύο προαναφερθέντων χωρικών ενοτήτων. O ήµος Αγίου Νικολάου αποτελεί έναν δυναµικό ήµο που διαχρονικά αυξάνει τον πληθυσµό του, καθώς προσελκύει µόνιµους κατοίκους λόγω των υποδοµών και υπηρεσιών που διαθέτει, και λόγω του ανεπτυγµένου τουριστικού κλάδου που διαµορφώνει αυξηµένες ευκαιρίες απασχόλησης. Σύµφωνα µε την απογραφή του 2001, ο πραγµατικός πληθυσµός ανέρχεται σε κατοίκους αντιστοιχώντας στο 34,36% του πληθυσµού της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου. Στο διάστηµα ο πληθυσµός σηµείωσε αλµατώδη αύξηση της τάξης του 12,14% µεγαλύτερη από την αντίστοιχη σε επίπεδο Περιφέρειας Κρήτης (11,31%). Η θετική πληθυσµιακή εξέλιξη συνεχίζει µέχρι και το 2011 που βάσει των προσωρινών στοιχείων της ΕΣΥΕ, ο πληθυσµός φθάνει τους , αυξήθηκε δηλαδή κατά 0,77%. ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΝΕΑΠΟΛΗΣ ΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΡΑΧΑΣΙΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΗΜΟΥ Πηγή : ΕΣΥΕ, 1991,2001 ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΞΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ εν έχουν δηµοσιοποιηθεί αναλυτικότερα στοιχεία από την απογραφή του 2011 παρά µόνο συγκεντρωτικά στοιχεία σε επίπεδο ήµων

39 Αναφορικά µε την πληθυσµιακή πυκνότητα του ήµου σηµειώνει συνεχή αύξηση. Το 2001 φθάνει τους 51 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόµετρο και αποκλίνει σηµαντικά από την αντίστοιχη τιµή της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου (41,52) που θεωρείται η πιο αραιοκατοικηµένη σε επίπεδο Κρήτης. ΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ / ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΕΞΕΛΙΞΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑ ΗΜΟΤΙΚΗ/ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ / ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ 1991 ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ 2001 % ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ 1991 ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ 2001.Κ. AΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ,20 446,47 567,90 Τ.Κ. ΒΡΟΥΧΑ ,37 23,01 21,31.Κ. ΕΛΟΥΝΤΑΣ ,56 63,54 91,22 Τ.Κ. ΕΞΩ ΛΑΚΩΝΙΩΝ ,87 29,13 25,09 T. K. ΕΞΩ ΠΟΤΑΜΩΝ ,97 6,96 3,97 T.K.ΖΕΝΙΩΝ ,19 11,57 7,27 T.K. ΚΑΛΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ,33 43,00 45,72.Κ. ΚΡΙΤΣΑΣ ,08 24,00 26,17 T.K. ΚΡΟΥΣΤΑ ,52 20,67 16,63 T.K. ΛΙΜΝΩΝ ,58 28,11 24,58 T.K. ΛΟΥΜΑ ,67 21,20 16,39 T.K. ΜΕΣΑ ΛΑΚΩΝΙΩΝ ,92 32,83 34,78 T.K. ΠΡΙΝΑΣ ,70 15,57 11,10 T.K. ΣΚΙΝΙΑ ,79 29,24 28,72.Κ. ΝΕΑΠΟΛΗΣ ,74 69,06 69,57 T.K. ΑΓΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ,58 13,20 8,77 T.K. ΒΟΥΛΙΣΜΕΝΗΣ ,31 63,32 71,75 T.K. ΒΡΥΣΩΝ ,87 24,34 18,04 T.K. ΚΑΡΥ ΙΟΥ ,68 21,03 14,16 T.K. ΚΑΣΤΕΛΙΟΥ ΦΟΥΡΝΗΣ ,12 26,22 29,92 T.K. ΛΑΤΣΙ ΑΣ ,77 27,71 23,62 T.K. ΝΙΚΗΘΙΑΝΟΥ ,08 76,18 54,02 T.K. ΦΟΥΡΝΗΣ ,41 20,89 17,88 T.K. ΧΟΥΜΕΡΙΑΚΟΥ ,69 37,37 31,51. Ε. ΒΡΑΧΑΣΙΟΥ ,25 21,65 26,90 ΣΥΝΟΛΟ ΗΜΟΥ ,15 45,70 51,25 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ,07 41,55 41,52 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ,31 64,79 72,11 Πηγή : ΕΣΥΕ, Απογραφή Πληθυσµού 1991,2001 Από πλευράς πληθυσµιακής συγκέντρωσης αναφέρεται ότι σχεδόν το ήµισυ του πληθυσµού του ήµου (41,58%) είναι συγκεντρωµένο στην πόλη του Αγίου Νικολάου και ακολουθούν οι δηµοτικές κοινότητες Ελούντας (8,33%), Κριτσάς (10,31%), Νεάπολης (11,39%) και η τοπική κοινότητα Βραχασίου (6,5%). Αναφορικά µε την εξέλιξη του πληθυσµού ανά δηµοτική / τοπική κοινότητα στο διάστηµα προκύπτει ότι 16 σηµειώνουν πληθυσµιακή συρρίκνωση, ενώ µόνο 9 αυξάνουν τον πληθυσµό τους. Η µεγαλύτερη αύξηση καταγράφεται στη δηµοτική κοινότητα Ελούντας (43,56%) και η µεγαλύτερη µείωση στην Τοπική Κοινότητα Έξω Ποταµών (-42,97%)

40 1.4.2 Σύνθεση πληθυσµού κατά ηλικία και φύλο Η δηµογραφική φυσιογνωµία του ήµου στο σύνολό του κρίνεται ικανοποιητική. Πρόκειται για έναν πληθυσµό µε αρκετά υψηλά ποσοστά νεανικού (17,08%) και ώριµου πληθυσµού (64,28%) γεγονός που τεκµηριώνει ότι η περιοχή δεν αντιµετωπίζει δηµογραφικό πρόβληµα και δυσκολία ως προς την ανανέωση του πληθυσµού της. Η συγκεκριµένη δοµή πληθυσµού (µε υψηλό ποσοστό παραγωγικών ηλικιών) ευνοεί τις αναπτυξιακές προσπάθειες, δεδοµένου ότι τα νεαρά άτοµα διαθέτουν δηµιουργική αντίληψη και ανταποκρίνονται περισσότερο θετικά σε καινοτοµίες και επιχειρηµατικές πρωτοβουλίες και ρίσκα, συγκριτικά µε άτοµα µεγαλύτερων ηλικιών. ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΗΜΟΤΙΚΩΝ / ΤΟΠΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΗΛΙΚΙΑ ΟΜΑ ΕΣ ΗΛΙΚΙΩΝ ΗΜΟΤΙΚΗ / ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Κ. AΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ 19,93 68,79 11,28 Τ.Κ. ΒΡΟΥΧΑ 9,47 54,17 36,36.Κ. ΕΛΟΥΝΤΑΣ 15,33 67,55 17,12 Τ.Κ. ΕΞΩ ΛΑΚΚΩΝΙΩΝ 13,09 50,67 36,24 T. K. ΕΞΩ ΠΟΤΑΜΩΝ 21,92 56,16 21,92 T.K.ΖΕΝΙΩΝ 8,00 45,60 46,40 T.K. ΚΑΛΟΥ ΧΩΡΙΟΥ 16,97 65,79 17,24.Κ. ΚΡΙΤΣΑΣ 17,09 62,49 20,42 T.K. ΚΡΟΥΣΤΑ 14,00 53,65 32,35 T.K. ΛΙΜΝΩΝ 10,38 51,42 38,21 T.K. ΛΟΥΜΑ 10,34 45,69 43,97 T.K. ΜΕΣΑ ΛΑΚΚΩΝΙΩΝ 12,94 57,65 29,41 T.K. ΠΡΙΝΑΣ 8,18 44,03 47,80 T.K. ΣΚΙΝΙΑ 12,79 53,42 33,79.Κ. ΝΕΑΠΟΛΗΣ 17,04 64,11 18,85 T.K. ΑΓΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ 3,30 49,45 47,25 T.K. ΒΟΥΛΙΣΜΕΝΗΣ 14,75 62,02 23,22 T.K. ΒΡΥΣΩΝ 7,86 49,69 42,45 T.K. ΚΑΡΥ ΙΟΥ 22,33 48,54 29,13 T.K. ΚΑΣΤΕΛΙΟΥ ΦΟΥΡΝΗΣ 12,38 52,48 35,15 T.K. ΛΑΤΣΙ ΑΣ 9,33 56,00 34,67 T.K. ΝΙΚΗΘΙΑΝΟΥ 6,00 51,00 43,00 T.K. ΦΟΥΡΝΗΣ 10,65 55,33 34,02 T.K. ΧΟΥΜΕΡΙΑΚΟΥ 9,63 46,51 43,85. Ε. ΒΡΑΧΑΣΙΟΥ 16,35 64,48 19,17 ΣΥΝΟΛΟ ΗΜΟΥ 17,08 64,28 18,64 Πηγή: ΕΣΥΕ, Επεξεργασία στοιχείων Απογραφής Πληθυσµού 2001 Τα υψηλότερα ποσοστά νεανικού πληθυσµού συναντώνται στις τοπικές κοινότητες Καρυδίου και Έξω Ποταµών και στην δηµοτική κοινότητα Αγίου Νικολάου, ενώ υψηλά ποσοστά ηλικιωµένων ατόµων (άνω

41 του 40%) καταγράφονται στις τοπικές κοινότητες Χουµεριάκου, Νικηθιανού, Βρυσών, Αγίου Αντωνίου, Πρίνας και Λούµα. Ως προς την κατανοµή του πληθυσµού κατά φύλο, καταγράφεται υπεροχή των ανδρών στις οµάδες ηλικιών 0-14 ετών και ετών, ενώ στις ηλικίες 65 και άνω υπερτερούν οι γυναίκες. Προκειµένου να µελετηθεί πιο αναλυτικά το δηµογραφικό προφίλ του ήµου υπολογίστηκαν τρεις βασικοί δηµογραφικοί δείκτες, ήτοι, είκτης Γήρανσης 5, είκτης Εξάρτησης 6 και είκτης Αντικατάστασης 7. Ειδικότερα: Α. Ο είκτης Γήρανσης εκφράζει κατά πόσο το βάρος του πληθυσµού µετατοπίζεται από τη βάση της πληθυσµιακής πυραµίδας προς την κορυφή, πόσο δηλαδή γερασµένος είναι ο πληθυσµός και κατά πόσο µια περιοχή αντιµετωπίζει πρόβληµα ανανέωσης του πληθυσµού της. Ο συγκεκριµένος δείκτης για το σύνολο του ήµου έχει τιµή 109,18% και είναι χαµηλότερος από τον αντίστοιχο σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου (127,76%). Ωστόσο στην πλειονότητά τους, οι τοπικές κοινότητες αντιµετωπίζουν έντονο πρόβληµα γήρανσης, καθώς η τιµή του δείκτη κυµαίνεται από 300% έως 600% µε την υψηλότερη τιµή να εντοπίζεται στις κοινότητες Αγίου Αντωνίου και Νικηθιανού (1433% και 717%). Μόνο στη δηµοτική κοινότητα Αγίου Νικολάου (56,58%) και στις τοπικές κοινότητες Έξω Ποταµών (100%) και Καλού Χωριού (101,55%) ο δείκτης γήρανσης είναι µικρότερος από τον µέσο όρο σε Επίπεδο ήµου. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΗΜΟΥ ΑΝΑ ΗΜΟΤΙΚΗ / ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΗΜΟΤΙΚΗ / ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΕΙΚΤΗΣ ΓΗΡΑΝΣΗΣ ΕΙΚΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΕΙΚΤΗΣ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ.Κ. AΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ 56,58 45,37 155,10 Τ.Κ. ΒΡΟΥΧΑ 384,00 84,62 31,82.Κ. ΕΛΟΥΝΤΑΣ 111,64 48,04 167,68 Τ.Κ. ΕΞΩ ΛΑΚΚΩΝΙΩΝ 276,92 97,35 125,00 T. K. ΕΞΩ ΠΟΤΑΜΩΝ 100,00 78,05 80,00 T.K.ΖΕΝΙΩΝ 580,00 119,30 30,77 T.K. ΚΑΛΟΥ ΧΩΡΙΟΥ 101,55 51,99 75,95.Κ. ΚΡΙΤΣΑΣ 119,48 60,04 98,70 T.K. ΚΡΟΥΣΤΑ 230,99 86,40 47,27 T.K. ΛΙΜΝΩΝ 368,18 94,50 96,30 T.K. ΛΟΥΜΑ 425,00 118,87 60,00 T.K. ΜΕΣΑ ΛΑΚΚΩΝΙΩΝ 227,27 73,47 53,33 T.K. ΠΡΙΝΑΣ 584,62 127,14 62,50 T.K. ΣΚΙΝΙΑ 264,29 87,18 73,33.Κ. ΝΕΑΠΟΛΗΣ 110,61 55,98 124,85 5 είκτης Γήρανσης: (πληθυσµός 65+ / πληθυσµό 0-14 ετών) Χ είκτης Εξάρτησης: [(πληθυσµός 0-14 ετών) + (πληθυσµός 65+) / (πληθυσµό ετών) Χ είκτης Αντικατάστασης: (πληθυσµός ετών) /(πληθυσµό ετών) Χ

42 ΗΜΟΤΙΚΗ / ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΕΙΚΤΗΣ ΓΗΡΑΝΣΗΣ ΕΙΚΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΕΙΚΤΗΣ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ T.K. ΑΓΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ 1433,33 102,22 25,00 T.K. ΒΟΥΛΙΣΜΕΝΗΣ 157,41 61,23 87,50 T.K. ΒΡΥΣΩΝ 540,00 101,27 42,31 T.K. ΚΑΡΥ ΙΟΥ 130,43 106,00 55,56 T.K. ΚΑΣΤΕΛΙΟΥ ΦΟΥΡΝΗΣ 284,00 90,57 40,00 T.K. ΛΑΤΣΙ ΑΣ 371,43 78,57 44,00 T.K. ΝΙΚΗΘΙΑΝΟΥ 716,67 96,08 66,67 T.K. ΦΟΥΡΝΗΣ 319,35 80,75 72,73 T.K. ΧΟΥΜΕΡΙΑΚΟΥ 455,17 115,00 21,43. Ε. ΒΡΑΧΑΣΙΟΥ 117,20 55,09 93,46 ΣΥΝΟΛΟ ΗΜΟΥ 109,18 55,58 112,67 Πηγή: ΕΣΥΕ, Επεξεργασία στοιχείων Απογραφής Πληθυσµού 2001 Β. Ο είκτης Εξάρτησης δηλώνει την επιβάρυνση που δέχεται ο ενεργός πληθυσµός (15-64 ετών) από το γεροντικό και το νεανικό πληθυσµό (65+ και 0-14 ετών). Στο σύνολο του ήµου, η τιµή του δείκτη εξάρτησης ανέρχεται στο 55,58% χαµηλότερη από εκείνην της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου (57,30%). Οι κοινότητες µε αυξηµένο πληθυσµό ηλικίας 65 ετών και άνω εµφανίζουν και υψηλούς δείκτες εξάρτησης. Γ. Ο είκτης Αντικατάστασης δηλώνει για κάθε 100 άτοµα ηλικίας ετών που είναι σε φάση να αποχωρήσουν από την αγορά εργασίας, πόσα άτοµα ηλικίας ετών αντιστοιχούν. Η χαµηλή τιµή του δείκτη είναι αρνητική για το παραγωγικό σύστηµα και την αγορά εργασίας. Χαµηλές τιµές καταγράφονται στις τοπικές κοινότητες µε δηµογραφικό πρόβληµα όπως Χουµεριάκου, Λατσίδας, Αγίου Αντωνίου, Βρυσών κ.ά Επίπεδο Εκπαίδευσης Η εικόνα της περιοχής αναφορικά µε το µορφωτικό επίπεδο κρίνεται ικανοποιητική. Το ποσοστό των πτυχιούχων ανώτερων και ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυµάτων φθάνει το 16,26% και υπερβαίνει κατά πολύ τα αντίστοιχα µεγέθη σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου και Περιφέρειας Κρήτης (12,57% και 13,85% αντίστοιχα). Η πλειονότητα του πληθυσµού είναι απόφοιτη µέσης και στοιχειώδους εκπαίδευσης (29,01% και 33,54% αντίστοιχα), ενώ το ποσοστό των ατόµων που δεν ολοκλήρωσαν τη στοιχειώδη εκπαίδευση είναι 6,16%. Τέλος, το ποσοστό των αγράµµατων φθάνει το 2,44% και είναι ελαφρώς υψηλότερο από εκείνο της Περιφέρειας (2,04%)

43 ΕΠΙΠΕ Ο ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ 10 ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΩ ΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ - Ι ΑΚΤΟΡΙΚΟ 0,28% 0,21 0,66 ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΙ ΑΝΩΤΑΤΩΝ ΣΧΟΛΩΝ 9,00% 6,91 7,02 ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΙ ΤΕΙ (ΚΑΤΕ, ΚΑΤΕΕ) 3,45% 2,50 3,03 ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΙ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΣΧΟΛΩΝ 3,81% 3,16 3,80 ΑΠΟΦΟΙΤΟΙ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ 29,01% 23,85 25,17 ΤΕΛΕΙΩΣΑΝ ΤΗ Γ' ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 12,31% 14,51 13,98 ΑΠΟΦΟΙΤΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩ ΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΕΩΣ ΕΝ ΤΕΛΕΙΩΣΑΝ ΤΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩ Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΑΓΡΑΜΜΑΤΟΙ ΜΗ ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΕΣ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗ 33,54% 40,30 37,23 6,16% 6,76 7,08 2,44% 1,81 2,04 Πηγή : ΕΣΥΕ, Απογραφή Πληθυσµού οµές κοινωνικής υποστήριξης Ο ήµος Αγίου Νικολάου συγκεντρώνει έναν σηµαντικό αριθµό υπηρεσιών, δοµών και προγραµµάτων στους τοµείς της υγείας, της κοινωνικής προστασίας και αλληλεγγύης και της παιδείας. Ακολουθεί σύντοµη παρουσίαση της υφιστάµενης κατάστασης των δοµών κοινωνικής υποστήριξης στο ήµο Υπηρεσίες Υγείας Σύµφωνα µε τα επίσηµα στοιχεία της 7 ης Υγειονοµικής Περιφέρειας Κρήτης, στα όρια του καλλικρατικού ήµου Αγίου Νικολάου λειτουργούν δύο Γενικά Νοσοκοµεία για την παροχή υπηρεσιών δευτεροβάθµιας φροντίδας υγείας στον πληθυσµό ευθύνης τους: το Γενικό Νοσοκοµείο Αγίου Νικολάου, το οποίο είναι το µεγαλύτερο και αρτιότερα στελεχωµένο νοσηλευτικό ίδρυµα του Νοµού Λασιθίου, διαθέτει Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, Μονάδα Τεχνητού Νεφρού κ.ά. και το ιαλυνάκειο Γενικό Νοσοκοµείο, Κέντρο Αποκατάστασης και Κέντρο Υγείας Νεάπολης. Επίσης, στην περιοχή λειτουργούν επτά (7) Περιφερειακά Ιατρεία (Βραχασίου, Λούµας, Ελούντας, Φουρνής, Χουµεριάκου, Κριτσάς και ειδικό Π.Ι. ικαστικής Φυλακής Νεάπολης), ως µικρές µονάδες

44 Πρωτοβάθµιας Φροντίδας Υγείας που υπάγονται στο Γενικό Νοσοκοµείο Κέντρο Υγείας Νεάπολης, για την εξυπηρέτηση περιοχών που απέχουν από τις βασικές υγειονοµικές µονάδες της περιοχής. Ο τοµέας της ψυχικής υγείας καλύπτεται από το ψυχιατρικό τµήµα του Γενικού Νοσοκοµείου Αγίου Νικολάου που περιλαµβάνει το ψυχιατρικό τµήµα και δύο (2) οργανικές αποκεντρωµένες µονάδες (Κέντρο Ψυχικής Υγείας Αγίου Νικολάου και Ξενώνας Ψυχαργώ «ΑΓΑΠΗ»). Επίσης, η ΜΚΟ της Εκκλησίας της Ελλάδος «Αλληλεγγύη» έχει ιδρύσει το Κέντρο Ηµέρας Νεάπολης, το οποίο λειτουργεί ως µονάδα ηµερήσιας θεραπευτικής φροντίδας και ενίσχυσης της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης ενηλίκων, που αντιµετωπίζουν προβλήµατα ψυχικής υγείας, που σχετίζονται τόσο µε την ασθένεια όσο και µε την κοινωνική τους λειτουργικότητα. Η Αστική µη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Αρωγή» έχει συστήσει Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας µε έδρα τον Άγιο Νικόλαο. Τέλος, η Αστική µη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Ξένιος Ζευς» λειτουργεί στο Άγιο Νικόλαο από το 2002 µια µονάδα ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης, µακράς παραµονής-υψηλού βαθµού προστασίας, για ενήλικες µε βαριά νοητική υστέρηση και δευτερογενείς ψυχικές διαταραχές (Οικοτροφείο «Αρετούσα»). Στην περιοχή εδρεύουν δύο (2) µονάδες που υπάγονται στο Υπουργείο Υγείας και οι οποίες έχουν ενταχθεί στο πρόγραµµα συγχωνεύσεων νοµικών προσώπων σε επίπεδο υγειονοµικής περιφέρειας, µε τη συνέχιση της λειτουργίας τους ως παραρτήµατα ενιαίων Οργανισµών µε εξειδικευµένο αντικείµενο. Πρόκειται για τις µονάδες: Παιδόπολη Νεάπολης του Εθνικού Οργανισµού Κοινωνικής Φροντίδας (Ε.Ο.Π.) που λειτουργεί ως οικοτροφείο 24ωρης λειτουργίας για αγόρια από 6 έως 18 ετών, ορφανά, εγκαταλειµµένα ή παραµεληµένα από όλη την Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί και ο αριθµός των φιλοξενούµενων παιδιών µεταναστών (κυρίως από την Αλβανία). Θεραπευτήριο Χρόνιων Παθήσεων Λασιθίου (Θ.Χ.Π.Λ.), δυναµικότητας 150 κλινών µε έδρα τον Άγιο Νικόλαο, το οποίο λειτουργεί ως «κλειστή» Μονάδα Κοινωνικής Φροντίδας του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης για την παροχή υπηρεσιών στέγασης, νοσηλευτικής φροντίδας, υγειονοµικής περίθαλψης, υποστήριξης και αποκατάστασης, ενηµέρωσης και επαγγελµατικής κατάρτισης σε ενήλικες - άτοµα µε χρόνιες παθήσεις, ηλικιωµένους αυτοεξυπηρετούµενους και τις οικογένειές τους. Επίσης, ο ήµος συµµετέχει στην αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία µε την επωνυµία «Κέντρο Πρόληψης κατά της χρήσης των Εξαρτησιογόνων ουσιών Νοµού Λασιθίου» και φέρει το διακριτικό τίτλο «Ανάσα Ζωής Λασιθίου», µε έδρα τον Άγιο Νικόλαο. Σηµειώνεται ότι, τον Αύγουστο 2011, µε απόφαση του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και του ιοικητικού Συµβουλίου του ΙΚΑ κατακυρώθηκε το έργο κατασκευής και αποπεράτωσης των νέων κτηριακών εγκαταστάσεων του ΙΚΑ ΕΤΑΜ στον Άγιο Νικόλαο, οι οποίες θα στεγάσουν τις διοικητικές και υγειονοµικές υπηρεσίες του ΙΚΑ, εξυπηρετώντας τις ανάγκες ολόκληρου του νοµού Λασιθίου

45 Στενή συνεργασία των ως άνω υπηρεσιών αναπτύσσεται µε τις εθελοντικές οργανώσεις που έχουν συσταθεί σε επίπεδο ήµου: Φίλοι Παιδόπολης Νεάπολης Ένωση Γονέων και Φίλων ΑµεΑ Επαρχίας Μεραµβέλου Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών ιαταραχών Νοµού Λασιθίου Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός Τοπικό Τµήµα Αγίου Νικολάου Οµάδα ιάσωσης Αγίου Νικολάου. Τέλος, στον Άγιο Νικόλαο λειτουργούν δύο ιδιωτικά πολυιατρεία - κλινικές, ένα εκ των οποίων διαθέτει αξονικό τοµογράφο. Από 1/1/2011, κατ εφαρµογή του άρθρου 94 του ν. 3852/2010 (Πρόγραµµα Καλλικράτης), ενισχύεται ο ρόλος του καλλικρατικού ήµου Αγίου Νικολάου, στον οποίο µεταφέρθηκαν σηµαντικές αρµοδιότητες της τέως Νοµαρχιακής Αυτοδιοίκησης Λασιθίου αναφορικά µε την υλοποίηση προγραµµάτων δηµόσιας υγείας, υγιεινής, προστασίας και προαγωγής υγείας του πληθυσµού Υπηρεσίες Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης Κατ εφαρµογή του άρθρου 75 του ν. 3463/2006 (Κώδικας ήµων και Κοινοτήτων), όπως συµπληρώθηκε µε το άρθρο 94 του ν. 3852/2010 (Πρόγραµµα Καλλικράτης), οι πρωτοβάθµιοι Οργανισµοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης αναλαµβάνουν αυξηµένες αρµοδιότητες στον τοµέα της κοινωνικής προστασίας και αλληλεγγύης, στοχεύοντας στην κάλυψη των τοπικών αναγκών και προτεραιοτήτων, αµβλύνοντας τις κοινωνικές ανάγκες και καλλιεργώντας την κοινωνική συνοχή µεταξύ των κατοίκων. Ειδικότερα, από 1/1/2011 ο ήµος Αγίου Νικολάου ανέλαβε την καταβολή των προνοιακών επιδοµάτων σε άτοµα δικαιούµενα παροχής κοινωνικής προστασίας, σύµφωνα µε τις διατάξεις του ν.δ. 57/1973 (ΦΕΚ 149 Α) και των οικείων κανονιστικών ρυθµίσεων, καθώς και την έκδοση πιστοποιητικών οικονοµικής αδυναµίας, τη χορήγηση κάρτας αναπηρίας και άλλων σχετικών εγγράφων. Ο διευρυµένος ήµος Αγίου Νικολάου εκµεταλλεύτηκε τη δυνατότητα δηµιουργίας ενός ενιαίου φορέα κοινωνικής προστασίας και αλληλεγγύης, καθώς και παιδείας, κατ εφαρµογή του ν. 3852/2010 (Πρόγραµµα Καλλικράτης), µε τη δηµιουργία του Οργανισµού Κοινωνικών Υπηρεσιών ήµου Αγίου Νικολάου (Ο.Κ.Υ..Α.Ν.), ως Νοµικό Πρόσωπο ηµοσίου ικαίου, µε γνώµονα την καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών των κατοίκων. Στο πλαίσιο της παροχής υπηρεσιών στον τοµέας κοινωνικής προστασίας και αλληλεγγύης, σύµφωνα µε την µε αριθµό 77/2011 (ΦΕΚ 1079Β/ ) απόφαση σύστασής του, ο Ο.Κ.Υ..Α.Ν. είναι υπεύθυνος για το σχεδιασµό, την οργάνωση και τη λειτουργία δοµών και προγραµµάτων που αφορούν στην προφύλαξη και διασφάλιση της υγιούς κοινωνικής δράσης του ατόµου, της οικογένειας και του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου, µε έµφαση στην υποστήριξη των ευπαθών κοινωνικών οµάδων του πληθυσµού. Ειδικότερα, µέσω του Ο.Κ.Υ..Α.Ν. παρέχονται οι ακόλουθες υπηρεσίες:

46 Υπηρεσίες υποστήριξης και κοινωνικής φροντίδας της βρεφικής (βρέφη από 2 µηνών έως 2,5 ετών) και παιδικής ηλικίας (νήπια και παιδιά από 2,5 ετών έως την ηλικία εγγραφής στην υποχρεωτική εκπαίδευση) Στόχος της λειτουργίας των βρεφικών, βρεφονηπιακών και παιδικών σταθµών είναι η φύλαξη, επιµέλεια, φροντίδα, ψυχαγωγία και διατροφή βρεφών και νηπίων, για την ισόρροπη και ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους. Επίσης, η ευαισθητοποίηση, ενηµέρωση και προβληµατισµός των γονέων σε θέµατα αγωγής, ψυχολογίας και σχέσεων µε τα παιδιά τους καθώς και η εξυπηρέτηση των εργαζοµένων γονέων και βοήθεια για την αντιµετώπιση των τυχόν κοινωνικών προβληµάτων τους. Στο ήµου Αγίου Νικολάου λειτουργούν οι ακόλουθες δοµές: Α Παιδικός σταθµός Αγίου Νικολάου (Παλαιολόγου) Β και Γ Βρεφονηπιακός σταθµός Αγίου Νικολάου (Αµµούδα) Παιδικός σταθµός στην Κριτσά Αγίου Νικολάου ΣΤ Βρεφικός σταθµός και το παράρτηµα αυτού στο Σταυρό Αγίου Νικολάου Παιδικός σταθµός Νεάπολης. Η συνολική δυναµικότητα των προαναφερόµενων δοµών είναι 290 βρέφη, νήπια και παιδιά και για τη σχολική περίοδο Έχει εγκριθεί η χρηµατοδότηση 160 παιδιών µέσω της δράσης «Εναρµόνιση Οικογενειακής και Επαγγελµατικής Ζωής» µε τη συχγρηµατοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταµείου (Ε.Κ.Τ.), µέσω του Ε.Π. «Ανάπτυξη Ανθρωπίνου υναµικού ». Επίσης, στον Άγιο Νικόλαο λειτουργούν δύο (2) παιδικοί σταθµοί µέσω ιδιωτικών πρωτοβουλιών. Υπηρεσίες υποστήριξης και κοινωνικής φροντίδας της τρίτης ηλικίας Στο διευρυµένο ήµο Αγίου Νικολάου λειτουργούν από το 1985 δύο (2) Κέντρα Ανοικτής Περίθαλψης Ηλικιωµένων (Κ.Α.Π.Η. Αγίου Νικολάου και Κ.Α.Π.Η. Νεάπολης). Στα Κέντρα δύνανται να εγγραφούν και άτοµα µικρότερης ηλικίας εφόσον αντιµετωπίζουν οικογενειακά ή προσωπικά προβλήµατα (αναπηρία, πρόσφατη χηρεία κ.λπ.). Στόχος της λειτουργίας των Κέντρων είναι η πρόληψη βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών προβληµάτων των ηλικιωµένων, ώστε να παραµείνουν αυτόνοµα, ισότιµα και ενεργά µέλη του κοινωνικού ιστού καθώς και η ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση του ευρύτερου κοινού σχετικά µε τις ανάγκες της τρίτης ηλικίας. Επίσης, στο ήµο Αγίου Νικολάου λειτουργούν δύο (2) προγράµµατα «Βοήθεια στο Σπίτι» (Β.σ.Σ. Αγίου Νικολάου και Β.σ.Σ. Νεάπολης), δηλαδή δοµές που παρέχουν υπηρεσίες φροντίδας κατ οίκον σε ηλικιωµένα άτοµα (άνδρες και γυναίκες) αλλά και σε µη ηλικιωµένα άτοµα (ΑµεΑ κ.λπ.) που χρήζουν υποστηρικτικών υπηρεσιών (ιατρικών, νοσηλευτικών κ.λπ.) µε στόχο την παραµονή τους στο οικείο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, τη διατήρηση της συνοχής της οικογένειάς τους, την αποφυγή χρήσης ιδρυµατικής φροντίδας και καταστάσεων κοινωνικού αποκλεισµού, καθώς και την εξασφάλιση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης. Τα προγράµµατα αυτά υλοποιούνται µε τη συγχρηµατοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταµείου (Ε.Κ.Τ.), µέσω του Ε.Π. «Ανάπτυξη Ανθρωπίνου υναµικού

47 2013» και την πράξη «Εναρµόνιση οικογενειακής και επαγγελµατικής ζωής µέσω παροχής κατ οίκον υπηρεσιών φροντίδας σε εξαρτώµενα µέλη των οικογενειών ανέργων και αναγνωρισµένα επαπειλούµενων µε ανεργία εργαζοµένων που ωφελούνται από ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης». Στο πλαίσιο της σχετικής πρόσκλησης 457/ της ΕΕΤΑΑ ΑΕ, αν και εγκρίθηκαν συνολικά 250 θέσεις για το έτος 2011 (πραγµατική δυναµικότητα προγραµµάτων, σύµφωνα µε τις υφιστάµενες ανάγκες της περιοχής), τελικά εντάχθηκαν µόνο 32 ωφελούµενοι, λόγω των κριτηρίων επιλογής που τέθηκαν. Τέλος, στον Άγιο Νικόλαο λειτουργούν δύο (2) Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωµένων, η µία από το Φιλανθρωπικό Σωµατείο Φίλοι Ατόµων Τρίτης Ηλικίας Ενορίας Αγίας Τριάδας και η άλλη ως ιδιωτική πρωτοβουλία Υποδοµές Εκπαίδευσης και δια βίου µάθησης Σύµφωνα µε τα επίσηµα στοιχεία της Περιφερειακής ιεύθυνσης Πρωτοβάθµιας & ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Κρήτης στο ήµο λειτουργούν: δώδεκα (12) νηπιαγωγεία, εκ των οποίων τα δέκα (10) είναι ολοήµερα (1 ο, 3 ο, 4 ο, 5 ο και 6 ο ολοήµερα νηπιαγωγεία Αγίου Νικολάου, 2 ο ηµερήσιο νηπιαγωγείο Αγίου Νικολάου, 1 ο και 2 ο ολοήµερα νηπιαγωγεία Νεάπολης, ολοήµερα νηπιαγωγεία Ελούντας, Σισίου και Κριτσάς, ηµερήσιο νηπιαγωγείο Κρούστα) έντεκα (11) δηµοτικά σχολεία, εκ των οποίων τα δέκα (10) είναι ολοήµερα (1 ο, 2 ο, 3 ο και 4 ο ολοήµερα δηµοτικά σχολεία Αγίου Νικολάου, 1 ο και 2 ο ολοήµερα δηµοτικά σχολεία Νεάπολης, ολοήµερα δηµοτικά σχολεία Λιµνών, Ελούντας, Κριτσάς και Σισίου, ηµερήσιο δηµοτικό σχολείο Κρούστα) τέσσερα (4) ηµερησία γυµνάσια (1 ο και 2 ο γυµνάσια Αγίου Νικολάου, γυµνάσιο Νεάπολης, γυµνάσιο Κριτσάς) δύο (2) δοµές ειδικής αγωγής (ειδικό δηµοτικό σχολείο Αγίου Νικολάου και Εργαστήριο Ειδικής Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΕΕΚ) Αγίου Νικολάου) έξι (6) δοµές λυκειακής εκπαίδευσης (γενικά λύκεια Αγίου Νικολάου και Νεάπολης, επαγγελµατικά λύκεια (ΕΠΑ.Λ.) Αγίου Νικολάου και Νεάπολης, επαγγελµατική σχολή (ΕΠΑ.Σ.) Νεάπολης, σχολικό εργαστηριακό κέντρο (ΣΕΚ) Αγίου Νικολάου). Σε συνέχεια του άρθρου 103 του Ν. 3852/2010 (Πρόγραµµα Καλλικράτης), ο νέος ήµος Αγίου Νικολάου, µε τις µε αριθµό 79/2011 και 80/2011 (ΦΕΚ 1079Β/ ) αποφάσεις ηµοτικού Συµβουλίου προχώρησε στη συγχώνευση και στη σύσταση δύο (2) ενιαίων Νοµικών Προσώπων ηµοσίου ικαίου µε τις επωνυµίες α) Σχολική Επιτροπή πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης ήµου Αγίου Νικολάου (Σ.Ε.Π.Ε..Α.Ν.) και β) Σχολική Επιτροπή δευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης ήµου Αγίου Νικολάου επιτροπών (Σ.Ε..Ε..Α.Ν.). Βασικός σκοπός των σχολικών επιτροπών είναι η διαχείριση των πιστώσεων που διατίθενται για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών καθώς για την επισκευή, τη συντήρηση και

48 τον εξοπλισµό των σχολικών µονάδων, σε συνεργασία µε τον Οργανισµό Σχολικών Κτιρίων και το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων. Σηµειώνεται ότι, στο αστικό κέντρο του Αγίου Νικολάου είναι εγκατεστηµένη η έδρα των ιευθύνσεων Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Λασιθίου. Επίσης, λειτουργούν οι ακόλουθες δοµές: το Κέντρο ιαφοροδιάγνωσης, ιάγνωσης και Υποστήριξης Ειδικών Εκπαιδευτικών Αναγκών (ΚΕ...Υ.) Λασιθίου το Κέντρο Συµβουλευτικής και Προσανατολισµού (ΚΕ.ΣΥ.Π.) Αγίου Νικολάου τα Γραφεία Σχολικού Επαγγελµατικού Προσανατολισµού (ΓΡΑ.Σ.Ε.Π.) στο Γενικό Λύκειο Αγίου Νικολάου και στο ΕΠΑ.Λ. Νεάπολης. Στον Άγιο Νικόλαο λειτουργεί παράρτηµα του Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύµατος (Τ.Ε.Ι.) Κρήτης, από το 2003, µε δύο (2) τµήµατα της Σχολής ιοίκησης και Οικονοµίας: το Τµήµα Χρηµατοοικονοµικής & Ασφαλιστικής και το µεταγενέστερο Τµήµα Επιχειρηµατικού Σχεδιασµού & Πληροφοριακών Συστηµάτων. Επίσης, στον Άγιο Νικόλαο εδρεύει η Ανώτερη Σχολή Τουριστικής Εκπαίδευσης (Α.Σ.Τ.Ε.Α.Ν.) καθώς και η Επαγγελµατική Σχολή (ΕΠΑ.Σ.) Βοηθών Νοσηλευτών/τριών του Γενικού Νοσοκοµείου Αγίου Νικολάου. Στον Άγιο Νικόλαο εδρεύει το Κέντρο Εκπαίδευσης Ενηλίκων (Κ.Ε.Ε.) Λασιθίου, το οποίο αποτελεί µια σύγχρονη προσέγγιση στον τοµέα της διά βίου µάθησης και της ισότητας των ευκαιριών στην εκπαίδευση. Επίσης, από το Σεπτέµβριο του 2010 λειτουργεί στον Άγιο Νικόλαο παράρτηµα του Σχολείου εύτερης Ευκαιρίας (Σ..Ε.) που αφορά σε εκπαιδευτικό πρόγραµµα για ενήλικες µε διετή διάρκεια, το οποίο παρέχει τίτλο ισότιµο του Γυµνασίου. Η λειτουργία και των δύο δοµών υποστηρίζεται και προωθείται από το Ινστιτούτο ιαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων (Ι..ΕΚ.Ε.), το οποίο υπάγεται στη Γενική Γραµµατεία ια Βίου Μάθησης. Στην παρούσα φάση και µέχρι το 2013, η λειτουργία του Κ.Ε.Ε. εντάσσεται και χρηµατοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εθνικούς πόρους, στο πλαίσιο του Ε.Π. «Εκπαίδευση και δια βίου µάθηση» (Ε.Σ.Π.Α ). Στον Άγιο Νικόλαο βρίσκεται και η Κεντρική οµή του πιστοποιηµένου από το ΕΚΕΠΙΣ Κέντρου Επαγγελµατικής Κατάρτισης (ΚΕΚ) «ΕΥΡΩΕΡΓΑΣΙΑΚΗ» ΑΕ, το οποίο υλοποιεί κυρίως προγράµµατα κατάρτισης για ανέργους και επανακατάρτισης για εργαζοµένους. Στο πλαίσιο του τοµέα παιδείας του νεοσυσταθέντος Οργανισµού Κοινωνικών Υπηρεσιών ήµου Αγίου Νικολάου (Ο.Κ.Υ..Α.Ν.), λειτουργούν οι ακόλουθες δοµές: Κέντρο ηµιουργικής Απασχόλησης Παιδιών, δυναµικότητας 125 ατόµων, το οποίο για το έτος 2011 λειτούργησε κατά την περίοδο των θερινών µηνών (18/6 έως 10/9/11) στο χώρο του 4 ου ηµοτικού Σχολείου Αγίου Νικολάου. Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής

49 Στην προσπάθεια µεταλαµπάδευσης της γνώσης στο ευρύτερο κοινό και δηµιουργίας των προϋποθέσεων έναρξης του δηµοσίου διαλόγου σε µια σειρά από κρίσιµα ζητήµατα της σύγχρονης εποχής, ο ήµος Αγίου Νικολάου, µέσω του Πολιτιστικού Αθλητικού Οργανισµού ήµου Αγίου Νικολάου (Π.Α.Ο..Α.Ν.) έχει εγκαθιδρύσει το θεσµό του Ελεύθερου Ανοικτού Πανεπιστηµίου. Τέλος, από το 2005 λειτουργεί το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στη Νεάπολη, το οποίο από το δεύτερο εξάµηνο του έτους 2011 συγχωνεύτηκε και λειτουργεί ως παράρτηµα του ενιαίου Κ.Π.Ε. Λασιθίου, µε έδρα σε όµορο δήµο της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου, γεγονός που έχει οδηγήσει σε σηµαντική υπολειτουργία της δοµής Ειδικές πληθυσµιακές οµάδες Ο ήµος Αγίου Νικολάου, όπως κάθε σύγχρονος Οργανισµός Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καλείται να αναπτύξει σύνθετες παρεµβάσεις, προκειµένου να υποστηρίξει τις ευπαθείς πληθυσµιακές οµάδες, εντός των υφιστάµενων κοινωνικοπολιτικών και οικονοµικών συνθηκών. Οι υφιστάµενες υπηρεσίες στον τοµέα της κοινωνικής πολιτικής δεν επαρκούν προκειµένου να καλύψουν εξειδικευµένους τοµείς αναγκών, η ανισότητα ανάµεσα στην ενδοχώρα και στο αστικό κέντρο του ήµου συνεχίζει να υφίσταται, ενώ απουσιάζουν και οι συντονισµένες δράσεις πρόληψης και ενηµέρωσης του πληθυσµού. (α) Μετανάστες, παλιννοστούντες, πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο Σύµφωνα µε τις πιο πρόσφατες στατιστικές (ΕΣΥΕ: 2006) στην Ελλάδα, καταγράφονται µετανάστες µε άδεια παραµονής σε ισχύ (ποσοστό 6,26% του µόνιµου πληθυσµού Ελλάδας), εκ των οποίων άτοµα διαµένουν στην Κρήτη. Σύµφωνα µε στοιχεία της Περιφέρειας Κρήτης ( ιεύθυνση Μετανάστευσης: 2007) στο σηµερινό ήµο Αγίου Νικολάου καταγράφονται νόµιµα διαµένοντες µετανάστες. Η πλειοψηφία των µεταναστών προέρχεται από την Αλβανία και ακολουθούν τα άτοµα από Βουλγαρία και Ρουµανία. Το µεγαλύτερο ποσοστό (68,55%) των καταγεγραµµένων µεταναστών στην Κρήτη κατέχει άδεια εξαρτηµένης εργασίας, κυρίως για την απασχόληση ως ανειδίκευτο προσωπικό (εργάτες, αγροτοεργάτες και οικοδόµοι). Σηµειώνεται ότι, ο πραγµατικός αριθµός των µεταναστών στην περιοχή είναι πολύ µεγαλύτερος, λαµβάνοντας υπόψη τα άτοµα που εισέρχονται παράνοµα στη Χώρα. Σύµφωνα µε επίσηµα στατιστικά στοιχεία της Ελληνικής Αστυνοµίας, το πρώτο εννιάµηνο στην Κρήτη έχουν συλληφθεί µετανάστες που εισήλθαν παράνοµα και δε διέθεταν άδεια διαµονής. Στο πλαίσιο του ν. 3852/2010 (Πρόγραµµα Καλλικράτης) η παραλαβή των αιτήσεων των υπηκόων τρίτων χωρών για τη χορήγηση και ανανέωση των αδειών διαµονής τους µεταφέρθηκε από τους α βάθµιους ΟΤΑ στις Αποκεντρωµένες ιοικήσεις του Κράτους, ως αµιγώς κρατική αρµοδιότητα. Ο ήµος Αγίου Νικολάου, εφαρµόζοντας τις διατάξεις του προαναφερόµενου νόµου, προχώρησε στη σύσταση Συµβουλίου Ένταξης Μεταναστών και στην κατάρτιση του κανονισµού λειτουργίας του. Στο Συµβούλιο συµµετέχουν και εκπρόσωποι που επιλέγονται από την κοινότητα των µεταναστών που

50 κατοικούν µόνιµα στο ήµο. Πρόκειται για ένα θεσµό ο οποίος, εφόσον λειτουργήσει επί της ουσίας, αναµένεται να συµβάλει ουσιαστικά στα πολύπλευρα ζητήµατα του µεταναστευτικού φαινοµένου. Οι δράσεις που αναπτύσσονται υπέρ των µεταναστών στο ήµο, ακολουθούν τη γενικότερη εικόνα σε επίπεδο Χώρας. Πρόκειται δηλαδή για αποσπασµατικές δράσεις, κυρίως στο πλαίσιο αξιοποίησης των συγχρηµατοδοτούµενων προγραµµάτων από τα ιαρθρωτικά Ταµεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξειδικευµένες υποστηρικτικές δράσεις για την οµάδα των µεταναστών παρέχονται κυρίως από το ΚΕΕ Λασιθίου (εκµάθηση ελληνικής γλώσσας) και από το Κέντρο Προώθησης Απασχόλησης του Οργανισµού Απασχόλησης Εργατικού υναµικού Αγίου Νικολάου (ΚΠΑ ΟΑΕ ). (β) Άτοµα µε Αναπηρίες (ΑµεΑ) Σύµφωνα µε την Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) η αναπηρία αποτελείται από τρία ξεχωριστά, αλλά αλληλοσυνδεόµενα µέρη: τη βλάβη, την αναπηρία και τη µειονεξία, που έχουν ως αποτέλεσµα να περιορίζουν ή να εµποδίζουν την εκπλήρωση ενός ρόλου που είναι οµαλός (ανάλογα µε την ηλικία, το φύλο και κοινωνικούς και πολιτιστικούς παράγοντες) για το άτοµο. Από την Έρευνα Εργατικού υναµικού Ελλάδας (ΕΣΥΕ: 2003) προκύπτει ότι ποσοστό 18,2% του πληθυσµού της χώρας αντιµετωπίζει κάποιο πρόβληµα υγείας ή κάποια αναπηρία και περισσότερα από τα µισά άτοµα βρίσκονται σε ηλικίες άνω των 65 ετών. Τα µισά περίπου άτοµα αντιµετωπίζουν κάποιο εργασιακό πρόβληµα, ενώ το 40% περίπου πιστεύει ότι αντιµετωπίζει πρόβληµα κοινωνικού αποκλεισµού, µε πιο συνηθισµένα φαινόµενα τα ανεπαρκή επιδόµατα, την ανεργία και την ανεπάρκεια των κοινωνικών υπηρεσιών. Ο κοινωνικός αποκλεισµός των ατόµων µε αναπηρία οφείλεται στον τρόπο οργάνωσης των κοινωνιών, ο οποίος είναι τέτοιος ώστε συχνά τα άτοµα µε αναπηρία να βιώνουν τη διάκριση στην καθηµερινή τους ζωή. Η διάκριση βασίζεται από τη µία πλευρά στην προκατάληψη της κοινωνίας και από την άλλη στα εµπόδια που αντιµετωπίζουν τα άτοµα µε αναπηρία για την πλήρη συµµετοχή τους στην κοινωνία. Στην ουσία δηµιουργείται ένα φαύλος κύκλος ανάµεσα στη φτώχεια και την αναπηρία, καθώς από τη µια οι άνθρωποι που ζουν σε συνθήκες φτώχειας βρίσκονται µόνιµα στον κίνδυνο να αποκτήσουν αναπηρίες λόγω υποσιτισµού, άθλιας στέγασης, έλλειψης επαγγελµάτων και βίαιων συνθηκών και από την άλλη πλευρά, τα ΑµεΑ, λόγω της δύσκολης πρόσβασης σε εργασία, στερούνται το απαραίτητο εισόδηµα για την κάλυψη των βασικών αναγκών τους. Ιδιαίτερες δυσκολίες και περιορισµοί παρουσιάζονται όταν η αναπηρία συνδέεται µε τη διάσταση του φύλου (γυναίκες άτοµα µε αναπηρία), όπου σε αυτήν την περίπτωση τα άτοµα βιώνουν έναν διπλό κοινωνικό αποκλεισµό, αφενός µεν λόγω του φύλου τους, αφετέρου δε λόγω των αναπηριών τους. Αντίστοιχα, ο κοινωνικός αποκλεισµός των ατόµων µε αναπηρία εντείνεται σε συνδυασµό µε πρόσθετα χαρακτηριστικά των ΑµεΑ, όπως είναι η διάσταση της καταγωγής (µετανάστες) και η διάσταση της ηλικίας (άτοµα τρίτης ηλικίας)

51 (γ) Άτοµα ευρισκόµενα σε κατάσταση φτώχειας και απειλούµενα από τη φτώχεια και το φαινόµενο του κοινωνικού αποκλεισµού Σύµφωνα µε την έρευνα της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (2005) ποσοστό σχεδόν 20% του συνολικού πληθυσµού της Ελλάδας ζει στο όριο της φτώχειας ή και κάτω από αυτό. Οι κυριότερες δυσκολίες που αντιµετωπίζουν τα άτοµα αυτά αφορούν στην αδυναµία κάλυψης βασικών αναγκών, πληρωµής λογαριασµών και δανείων και αδυναµίας πραγµατοποίησης διακοπών. Σε πρόσφατο πόρισµα για την κατάσταση της φτώχειας στην Ελλάδα (Παρατηρητήριο Φτώχειας, Εισοδηµάτων, Ανισοτήτων και Κοινωνικού Αποκλεισµού: 2008) αναφέρεται ότι τα χαρακτηριστικά που συνδέονται µε υψηλό κίνδυνο φτώχειας είναι η µεγάλη ηλικία, η µονογονεϊκότητα, το χαµηλό µορφωτικό επίπεδο, η ανεργία (ιδίως του αρχηγού του νοικοκυριού) και, σε µικρότερο βαθµό, η διαµονή σε αγροτικές περιοχές και συγκεκριµένες περιφέρειες της χώρας. Σύµφωνα µε πρόσφατη έρευνα που έγινε σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο (Eurobarometer: 2009), η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών (91%) θεωρεί ότι η φτώχεια είναι υπαρκτό και αρκετά διευρυµένο φαινόµενο, το οποίο έχει αυξηθεί σηµαντικά τα τελευταία τρία χρόνια. Επιπλέον, η συντριπτική πλειοψηφία των ερωτηθέντων θεωρεί ότι κύριοι υπεύθυνοι για την επίλυση του προβλήµατος είναι η κυβέρνηση (65%) και η Ευρωπαϊκή Ένωση (23%), ενώ ποσοστό µόλις 5% αναφέρει την προσωπική ευθύνη έναντι αντίστοιχου ποσοστού 13% των ευρωπαίων πολιτών. (δ) Λοιπές κατηγορίες ευπαθών κοινωνικών οµάδων Ως ευπαθείς κοινωνικές οµάδες χαρακτηρίζονται οι πληθυσµιακές οµάδες από τις οποίες αποτρέπεται η πλήρης συµµετοχή στην οικονοµική, κοινωνική, και πολιτική ζωή ενός τόπου ή η πρόσβασή τους στην εκπαίδευση, στην αγορά εργασίας, σε εισοδήµατα και άλλους πόρους. Εκτός των κατηγοριών που αναπτύχθηκαν παραπάνω, υπάρχουν και πολλές άλλες οµάδες πολιτών, οι οποίες ανήκουν σε αυτές τις ειδικές πληθυσµιακές οµάδες όπως: τα θύµατα ενδοοικογενειακής βίας και trafficking, οι χρήστες και πρώην χρήστες ουσιών, τα άτοµα µε λοιπά προβλήµατα εθισµού (π.χ. στο αλκοόλ, στα τυχερά παιχνίδια, στα ηλεκτρονικά παιχνίδια και το διαδίκτυο κ.λπ.), οι ανήλικους παραβάτες, οι φυλακισµένοι και αποφυλακισµένοι, οι µακροχρόνια άνεργοι κ.λπ

52 1.5 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Πολιτιστικές υποδοµές και δραστηριότητες Η περιοχή έχει να επιδείξει πλούσιο πολιτιστικό περιβάλλον, το οποίο έχει διαµορφωθεί στο πέρασµα του χρόνου και αποτελεί σήµερα συγκριτικό πλεονέκτηµα για την τουριστική και εν γένει τοπική ανάπτυξη. Αρχαιότητες, βυζαντινές εκκλησίες, χαρακτηρισµένοι παραδοσιακοί οικισµοί, παράλληλα µε τη ζωντανή παράδοση και τα ήθη και έθιµα που διατηρούνται σε πολλούς οικισµούς συνθέτουν ένα µοναδικό «µωσαϊκό» πολιτισµού. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι σηµαντικότεροι αρχαιολογικοί χώροι και ζώνες προστασίας που έχουν καθοριστεί από τη ιεύθυνση Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισµού. Αρχαιολογικός Χώρος Λατούς: Μια από τις πιο σηµαντικές πόλεις - κράτη των ωριέων στην Κρήτη, κτισµένη τον 7ο αιώνα π. Χ. σε σηµείο που της παρείχε προστασία και της εξασφάλιζε τη δυνατότητα εποπτείας σε ολόκληρη την περιοχή. Ο αρχαιολογικός χώρος περιλαµβάνει ερείπια από τείχη, κατοικίες και ναούς, ενώ έχει καθοριστεί Ζώνη Προστασίας ενός χιλιοµέτρου γύρω από τα όρια του. Αρχαία ρήρος: Θεωρείται από τις πιο σηµαντικές αρχαίες πόλεις της Κρήτης, ενώ έχει καθοριστεί ζώνη προστασίας 600 µέτρων. Στον αρχαιολογικό χώρο περιλαµβάνονται δύο ακροπόλεις και ανάµεσά τους αγορά αρχαϊκής εποχής, καθώς και ο ναός γεωµετρικής εποχής, ελφίνιο, που ήταν αφιερωµένος στο θεό Απόλλωνα. Πρόκειται για τον αρχαιότερο ναό του ελφινίου Απόλλωνα. Από τα πιο σηµαντικά ευρήµατα είναι ένας πεσσός µε επιγραφή όπου είναι χαραγµένος ο «Όρκος της ρηρού» µε τον οποίο οι έφηβοι ορκίζονται αφοσίωση στην πόλη τους, µίσος προς τους εχθρούς Μιλάτιους και Λύττιους και πίστη προς τους συµµάχους Κνώσιους. Η επιγραφή βρίσκεται στο µουσείο της Κωνσταντινούπολης. Αρχαία Ολούς: Η αρχαία Ολούς, πόλη κράτος της αρχαιότητας διέθετε δύο φυσικά λιµάνια. Λόγω της ανύψωσης της στάθµης της θάλασσας, το µεγαλύτερο µέρος της βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια και ερείπια της φαίνονται στο βυθό. Μινωικός Οικισµός στο Βρόκαστρο: Ορεινός οικισµός κοντά στο Καλό Χωριό, ο οποίος χάρη στη στρατηγική και δυσπρόσιτη θέση του, λειτούργησε ως καταφύγιο όπως το Καρφί, το Καβούσι και το Καστρί Παλαικάστρου. Μινωικός Οικισµός Μιλάτου: Μεταξύ του οµώνυµου χωριού και της παραλίας υπάρχουν τα ερείπια ενός αρχαίου µινωικού οικισµού των νεοανακτορικών χρόνων, ενώ έχουν εντοπισθεί θολωτοί τάφοι και κιβωτιόσχηµες λάρνακες. Επίσης, έχει καθοριστεί Ζώνη Προστασίας 600 µέτρων γύρω από τον αρχαίο οικισµό στα Λενικά, στον οποίο βρίσκονται ο ναός Άρεως και Αφροδίτης και Ζώνη Προστασίας 300 µέτρων γύρω από το µινωικό

53 οικισµό στο παραλιακό ύψωµα «του Σαρακηνού ή Κεφάλα», βόρεια της τοποθεσίας που βρίσκεται σήµερα το ξενοδοχείο «Μιραµπέλλο». Μουσεία Η έντονη δραστηριότητα στην ανατολική Κρήτη από την αρχαιότητα, αποδεικνύεται µέσα από το πλήθος των εκθεµάτων των αρχαιολογικών µουσείων η πλειοψηφία των οποίων συγκεντρώνεται στα αστικά κέντρα. Αρχαιολογικό Μουσείο Αγίου Νικολάου: Ιδρύθηκε το 1970 για να στεγάσει τα πολυάριθµα νέα ευρήµατα της Ανατολικής Κρήτης, τα οποία µέχρι τότε µεταφερόταν στο αρχαιολογικό µουσείο Ηρακλείου. Αν και δεν είναι ιδιαίτερα µεγάλο περιλαµβάνει αξιόλογα εκθέµατα µε κυριότερα τα ευρήµατα από το νεκροταφείο της Αγίας Φωτιάς. Λαογραφικό Μουσείο Αγίου Νικολάου: Ιδρύθηκε µε πρωτοβουλία της Π.Ε.Α.Κ. (Πολιτιστική Εταιρεία Ανατολικής Κρήτης) και το αρχικό υλικό προήλθε από την ευγενική δωρεά της Περιηγητικής Λέσχης Αγίου Νικολάου. Σήµερα οι συλλογές εµπλουτίζονται µε νέα εκθέµατα. Μεταξύ πλήθους λαογραφικών εκθεµάτων το µουσείο διαθέτει µια αξιόλογη συλλογή βυζαντινών εικόνων και ξυλόγλυπτων αντικειµένων. Μουσείο ΊΡΙΣ: Πρόκειται για ένα νέο µουσείο καθώς άνοιξε τις πόρτες του στους επισκέπτες µόλις το Το µουσείο προσεγγίζει την τοπική χλωρίδα από µια νέα σκοπιά αυτή της βοτανολογίας. Ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει τα αρωµατικά φυτά και βότανα της Κρήτης και να µάθει για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Αρχαιολογική Συλλογή Νεάπολης: Η αρχαιολογική συλλογή της Νεάπολης περιλαµβάνει ευρήµατα από διάφορες ξένες και ελληνικές αρχαιολογικές αποστολές που πραγµατοποιήθηκαν στην ευρύτερη περιοχή του Μιραµπέλλου. Προς στιγµή η συλλογή είναι κλειστή για το κοινό. Λαογραφικό Μουσείο Νεάπολης: Ιδρύθηκε το 1979 από δωρεές και στα εκθέµατά του περιλαµβάνονται εικόνες, ξυλόγλυπτα, οικιακά σκεύη, κ.α. Στους χώρους του αναπαριστάνεται το παραδοσιακό σπίτι. Επιπλέον υπάρχουν εκθέµατα άµεσα συνδεδεµένα µε την αγροτική ζωή και τη ναυτιλία, καθώς και η αναπαράσταση ενός παλιού σχολείου. Βιοτεχνικό και Οικοτεχνικό Μουσείο Μυλόπετρα: Βρίσκεται στο Καστέλι Φουρνής και στεγάζεται σε ένα κτίριο του 1960 όπου λειτουργούσε ελαιουργείο και αλευρόµυλος. Στον οργανωµένο χώρο του αναπαριστάται ο τρόπος λειτουργίας παλιάς φάµπρικας µε τη χρήση παλιών εργαλείων και παρουσιάζεται όλη η βιοτεχνική και οικοτεχνική ζωή της Κρήτης από τον περασµένο αιώνα. Μεταξύ των εκθεµάτων συγκαταλέγονται παραδοσιακά εργαλεία της αγροτικής ζωής, οικιακά σκεύη για το ζύµωµα και την απόσταξη ρακής (ρακοκάζανα) κ.ά. Μνηµεία Φρούριο Σπιναλόγκα: Το σηµαντικότερο µνηµείο και ίσως ο σηµαντικότερος πόλος τουριστικής έλξης στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου. Ενώ αρχικά ήταν τµήµα της υπόλοιπης χερσονήσου,

54 σήµερα η Σπιναλόγκα είναι ένα νησί φρούριο. Το κάστρο ανεγέρθηκε υπό την κυριαρχία των Βενετών το 1579 ούτως ώστε να ελέγχουν τη θαλάσσια κίνηση. Το κάστρο µαζί µε αυτά της Σούδας και της Γραµβούσας ήταν από τα τελευταία οχυρά που έπεσαν στα χέρια των Τούρκων. Από την αποµάκρυνση των Τούρκων από την Κρήτη έως και τα µέσα του περασµένου αιώνα το νησί χρησιµοποιήθηκε ως λεπροκοµείο. Σήµερα είναι επισκέψιµο. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται τα διατηρητέα µνηµεία που υπάρχουν στο ήµο Αγίου Νικολάου. ΙΑΤΗΡΗΤΕΑ ΜΝΗΜΕΙΑ Ονοµασία µνηµείου Ανεµόµυλοι Επαρχίας Μιραµπέλλου Κρήνες και Πλακόστρωτο Κτίριο οδού 28 ης Οκτωβρίου Ιδιωτικοί Ανεµόµυλοι Κτίριο ιδιοκτησίας Αρετής Μεθυµάκη Σπίτι Λιλής Ζωγράφου Οικία Αντ. Χουρδάκη Οικία Σουζάνας Σταµπούζου Ιδιωτικός Ανεµόµυλος Παλαιό Γυµνάσιο Κτίριο Ιωαν. Φαϊτάκη Περιοχή Σκινιάς, Λούµας, Βρουχάς Κριτσά Άγιος Νικόλαος Ελούντα Λατσίδα Μίλατος Μίλατος Μίλατος Μίλατος Νεάπολη Νεάπολη Πηγή : 7 η Εφορεία Νεωτέρων Μνηµείων Μονές εκκλησίες Μονή Αγίου Γεωργίου Σεληνάρι: Χτισµένη µέσα σε µια χαράδρα, η Μονή αποτελεί ένα από τα σηµαντικότερα προσκυνήµατα στην περιοχή. Μονή Αρετίου: Θεωρείται ως ένα από τα οµορφότερα µοναστήρια της περιοχής του Μιραµπέλλου. Στην επανάσταση του 1821 η Μονή πυρπολήθηκε, ενώ σήµερα έχει αναστηλωθεί και το κτιριακό συγκρότηµα βρίσκει και πάλι την παλιά του µορφή σε αρµονία µε το φυσικό περιβάλλον. Μονή Κρεµαστών: Η Μονή χρωστάει το όνοµά της στο γεγονός ότι δίνει την εντύπωση ότι κρέµεται. Επί τουρκοκρατίας στη Μονή λειτούργησε κρυφό σχολείο το οποίο στη συνέχεια έγινε κοινοτικό και διαδραµάτισε ουσιαστικό ρόλο στην παιδεία της εποχής. Μονή Κουφής Πέτρας: Σε µικρή απόσταση από τη Μονή Κρεµαστών βρίσκεται η Μονή Κουφής Πέτρας, αφιερωµένη στη µνήµη των Εισοδίων της Θεοτόκου. Η Μονή υπήρχε το 1630, όπως προκύπτει από σχετικό συµβόλαιο της Μονής Αρετίου, στο οποίο µνηµονεύεται. Σήµερα χάρη στην προσπάθεια του ηγουµένου το µοναστήρι βρίσκει σταδιακά τον παλιό του εαυτό

55 Μονή Αγίου Ιωάννη Θεολόγου: Βρίσκεται στην Κριτσά, κτίστηκε το 1211 και αποτελεί ίσως το σηµαντικότερο µνηµείο αυτής της περιόδου. Μονή Μιχαήλ Αρχαγγέλου: Βρίσκεται στα Λακκώνια µε το καθολικό του να φέρει αξιόλογο τοιχογραφικό διάκοσµο του Μονή Αγιάς Τριάδος: Βρίσκεται στα Λακκώνια και ιδρύθηκε το Εκκλησίες υπάρχουν πολλές και αξιόλογες εκκλησίες σε όλους τους οικισµούς του ήµου. Οι πιο σηµαντικές είναι: Άγιος Νικόλαος: αποτελεί ένα από τα πρωιµότερα και τεχνικά αρτιότερο δείγµα της πρωτοβυζαντινής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής στην Κρήτη, του 7ου και 9ου αιώνα. Άγιος Γεώργιος Σκινιά: Η εκκλησία, στην οποία δεν έχουν πραγµατοποιηθεί σηµαντικές παρεµβάσεις συντήρησης, χρονολογείται από το 1500 µ.χ. και κοσµείται από αξιόλογες τοιχογραφίες. Παναγία Κερά: Σε µικρή απόσταση από την Κριτσά βρίσκεται ο τρίκλιτος ναός της Παναγίας της Κεράς. Ο ναός κοσµείται από τοιχογραφίες του 13 ου και 14 ου αιώνα. Ιερός Ναός Μεγάλης Παναγίας: Κτίστηκε το 1888 και είναι αφιερωµένος στην Κοίµηση της Θεοτόκου. Στον περίβολό της βρίσκεται ο τάφος του Ζερβονικόλα, οπλαρχηγού της Κρητικής Επανάστασης. Άγιος Θωµάς Μιλάτου : Η εκκλησία είναι χτισµένη µέσα στο ιστορικό σπήλαιο της Μιλάτου όπου το Φεβρουάριο του 1823, δύο χιλιάδες γυναικόπαιδα από τα γύρω χωριά κλείνονται για να γλιτώσουν από τους Τούρκους. Παραδοσιακοί Οικισµοί Ο ήµος διαθέτει αξιόλογο αριθµό χαρακτηρισµένων παραδοσιακών οικισµών (ΦΕΚ 581 /78 ΥΠΕΧΩ Ε και ΦΕΚ 666Β/70, 1073/79, 1148Β/79, 389Β/80 ΥΠΠΟ) οι οποίοι δύνανται να αξιοποιηθούν και να αποτελέσουν πυρήνες τοπικής ανάπτυξης και µοχλό πολιτισµικής αναζωογόνησης µε την προϋπόθεση ότι η ποιοτική τους αναβάθµιση και αξιοποίηση θα είναι αποτέλεσµα ορθού σχεδιασµού και ήπιων παρεµβάσεων. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΕΝΟΙ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ Α/Α Οικισµός ΦΕΚ (ΥΠΕΧΩ Ε) ΦΕΚ (ΥΠΠΟ) 1 Αγόροι 1073/79 2 Βραχάσι 581 /98 3 Έξω Ποταµοί 666Β/70 4 Επάνω Ελούντα 594 /78 5 Επάνω Σίσι 594 /78 6 Ίστρο 666Β/70 7 Καστέλλι 581 /

56 Α/Α Οικισµός ΦΕΚ (ΥΠΕΧΩ Ε) ΦΕΚ (ΥΠΠΟ) 8 Κριτσά 594 /78 666Β/70 9 Λίµνες 581 /98 10 Μαυρικιανό 1148Β/79 11 Μέσα Ποτάµοι 666Β/70 12 Μίλατος 581 /98 666Β/70 13 Πλάκα 594 /78 14 Σίσι 666Β/70 15 Φουρνή 581 /98 Πηγή: ΥΠΕΧΩ Ε Υποδοµές σύγχρονου πολιτισµού & δραστηριότητες Στο ήµο και συγκεκριµένα στην πόλη του Αγίου Νικολάου λειτουργούν ηµοτική Πινακοθήκη, όπου διοργανώνονται εκθέσεις µε τη συµµετοχή καλλιτεχνών από όλο τον κόσµο, δηµοτική βιβλιοθήκη (Κουνδούρειος), θερινός κινηµατογράφος χωρητικότητας 700 ατόµων που χρησιµοποιείται το καλοκαίρι για την υλοποίηση θεατρικών και άλλων καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, κινηµατοθέατρο (REX) όπου πραγµατοποιούνται προβολές ταινιών και άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Ακόµη στην περιοχή υπάρχει και δραστηριοποιείται λέσχη κινηµατογράφου και ερασιτεχνική θεατρική οµάδα, µουσική σχολή και Λύκειο Ελληνίδων. Τέλος, στη Νεάπολη λειτουργούν δηµοτική βιβλιοθήκη (Ηλιάκειος), κινηµατογράφος ( ρήρος), δηµοτική φιλαρµονική και θεατρική οµάδα. Αναφορικά µε τα πολιτιστικά δρώµενα του ήµου πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραµατίζει ο Πολιτιστικός Αθλητικός Οργανισµός ήµου Αγίου Νικολάου ο οποίος έχει να επιδείξει σηµαντική δραστηριότητα και ιδιαίτερα αξιόλογο έργο. Η πιο σηµαντική πολιτιστική εκδήλωση είναι το φεστιβάλ ΜΙΡΑΜΠΕΛΛΟ που υλοποιείται κάθε χρόνο κατά το διάστηµα Μάιος Νοέµβριος στο πλαίσιο του οποίου πραγµατοποιούνται σε όλες τις περιοχές του ήµου ποικίλες εκδηλώσεις. Ενδεικτικά αναφέρονται παιδικές παραστάσεις, συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, ρεσιτάλ πιάνου, εκθέσεις, Κρητικό γλέντι σε διάφορους οικισµούς, γιορτές τοπικών προϊόντων, αγώνες τάβλι, σκάκι, διαλέξεις οµιλίες κλπ. Στα πολιτιστικά δρώµενα του τόπου συµβάλουν από την πλευρά τους και οι πολιτιστικοί σύλλογοι που είναι αρκετοί στα όρια του ήµου, καθώς και επαγγελµατικοί φορείς του τόπου. Σηµειώνεται ότι ο ήµος Αγίου Νικολάου σε συνεργασία µε επαγγελµατικούς και άλλους φορείς διοργανώνουν κάθε χρόνο εκδηλώσεις στα πλαίσια της Παγκόσµιας Ηµέρας του Τουρισµού, η οποία έχει καθιερωθεί να εορτάζεται την 27η Σεπτεµβρίου. Άλλες εκδηλώσεις που πραγµατοποιούνται είναι η «ηµέρα χωρίς αυτοκίνητο», η «ώρα της γης», εκδηλώσεις την περίοδο των Αποκριών, των Χριστουγέννων και του Πάσχα. Τέλος, αναφέρεται ότι ο ήµος στα πλαίσια των πολιτιστικών ανταλλαγών έχει αδελφοποιηθεί µε το ήµο Αγίου οµετίου, ενώ σηµαντική είναι και η διάκρισή του στο πλαίσιο του προγράµµατος

57 Ευρωπαϊκοί Προορισµοί Αριστείας (EDEN - European Destinations of Excellence) όπου αναδείχτηκε ως ο 3ος επιλαχών προορισµός του διαγωνισµού EDEN V µε θέµα "Regeneration of physical sites Ανάπλαση χώρων - περιοχών και τουρισµός" για την ανάπλαση του διατηρητέου παραδοσιακού οικισµού Λιµνών Αθλητικοί χώροι Ο κύριος όγκος των αθλητικών υποδοµών συγκεντρώνονται στον Άγιο Νικόλαο και τη Νεάπολη. Ειδικότερα στον Άγιο Νικόλαο λειτουργούν: δηµοτικό στάδιο, δηµοτικό κολυµβητήριο, ανοικτό γήπεδο µπάσκετ, γήπεδο τένις, γήπεδο 5Χ5, δηµοτικό γήπεδο στην Αµµούδα, αίθουσα πάλης άρσης βαρών στην Αµµούδα. Στη Νεάπολη λειτουργούν δηµοτικό στάδιο και γήπεδο 5Χ5. ηµοτικά γήπεδα υπάρχουν επίσης στην Κριτσά, την Ελούντα, το Καλό Χωριό, τα Λακκώνια και τον Κρούστα. Σηµειώνεται ότι, στο σύνολό τους σχεδόν όλες οι υποδοµές έχουν ανάγκη βελτίωσης των κτιριακών εγκαταστάσεων και αντικατάστασης / προµήθειας εξοπλισµού. Στο ήµο δραστηριοποιείται µεγάλος αριθµός αθλητικών συλλόγων µε τα πλέον δραστήρια σωµατεία να είναι ο Αθλητικός Όµιλος και ο Ναυτικός Όµιλος Αγίου Νικολάου. Οι περισσότεροι σύλλογοι δραστηριοποιούνται στο ποδόσφαιρο, ωστόσο υπάρχουν και σύλλογοι που ασχολούνται και µε άλλες αθλητικές δραστηριότητες όπως στίβο, ελληνορωµαϊκή πάλη, σκάκι, βόλεϊ, τένις, αναρρίχηση, tae kwon-do, αγώνες αυτοκινήτων και µοτοσικλετών κ.ά. Θεσµοθετηµένο αθλητικό γεγονός αποτελούν οι Παγκρήτιοι Αγώνες που υλοποιούνται περί τα τέλη Ιουλίου κάθε έτους στο δηµοτικό στάδιο Μιραµπέλλο. Επίσης διοργανώνονται ιστιοπλοϊκοί αγώνες στο λιµάνι του Αγίου Νικολάου, καθώς και άλλα αθλητικά γεγονότα κατόπιν αιτηµάτων διαφόρων σωµατείων όπως π.χ. 1ο ιεθνές Τουρνουά Παράκτιας Πετοσφαίρισης Καθιστών που έγινε στις Σεπτεµβρίου 2011 και συνδιοργανώθηκε από τον Α.Σ. Τριπτόλεµος, την Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου και το ήµο Αγίου Νικολάου

58 1.6 ΤΟΠΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Οικονοµικά ενεργός πληθυσµός Ως οικονοµικά ενεργός πληθυσµός νοείται το άθροισµα των απασχολούµενων και των ανέργων. Ως ποσοστό στο σύνολο του πληθυσµού, ο οικονοµικά ενεργός πληθυσµός του ήµου εξελίχθηκε ανοδικά από 42,59% το 1991, σε 43,69% το 2001, γεγονός που υπογραµµίζει την ενίσχυση του εργατικού δυναµικού. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΟΕΠ 1991 ΟΕΠ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΣΤΟ ΟΕΠ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΣΤΟ ΟΕΠ 2001 ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ,59% ,69% ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ,24% ,53% Πηγή: ΕΣΥΕ, Απογραφή Πληθυσµού 1991, Εξέλιξη και διάρθρωση της απασχόλησης Το µέγεθος της απασχόλησης εξελίσσεται θετικά στο σύνολο του ήµου. Οι απασχολούµενοι αυξήθηκαν κατά 8,07% στο διάστηµα , ποσοστό µεγαλύτερο του αντίστοιχου σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας (7,53%). Ωστόσο, δεν ισχύει το ίδιο και σε επίπεδο κοινοτήτων, καθώς το µέγεθος της απασχόλησης σηµειώνει πτωτική πορεία στις περισσότερες από αυτές µε την αρνητική ποσοστιαία µεταβολή µάλιστα να υπερβαίνει και το 40% (π.χ. Έξω Λακκώνια, Έξω Ποτάµοι, Ζένια, Άγιος Αντώνιος, Βρύσες κ.ά.). Συγκεκριµένα σε 19 κοινότητες οι απασχολούµενοι µειώθηκαν, σε 5 µόνο αυξήθηκαν και σε 1 κοινότητα δε σηµειώθηκε καµία µεταβολή. Η µεγαλύτερη αύξηση στην απασχόληση σηµειώθηκε στις δηµοτικές κοινότητες Αγίου Νικολάου και Ελούντας, συνεπεία της έντονης τουριστικής ανάπτυξης. ΗΜΟΤΙΚΗ / ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΕΞΕΛΙΞΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ 1991 ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ 2001 ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ Κ. AΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ,08 Τ.Κ. ΒΡΟΥΧΑ ,59.Κ. ΕΛΟΥΝΤΑΣ ,00 Τ.Κ. ΕΞΩ ΛΑΚΚΩΝΙΩΝ ,33 T. K. ΕΞΩ ΠΟΤΑΜΩΝ ,21 T.K.ΖΕΝΙΩΝ ,90 T.K. ΚΑΛΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ,19.Κ. ΚΡΙΤΣΑΣ ,50 T.K. ΚΡΟΥΣΤΑ ,57 T.K. ΛΙΜΝΩΝ ,77 T.K. ΛΟΥΜΑ ,84 T.K. ΜΕΣΑ ΛΑΚΚΩΝΙΩΝ ,

59 ΗΜΟΤΙΚΗ / ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ 1991 ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ 2001 ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ T.K. ΠΡΙΝΑΣ ,35 T.K. ΣΚΙΝΙΑ ,30.Κ. ΝΕΑΠΟΛΗΣ ,23 T.K.ΑΓΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ,84 T.K. ΒΟΥΛΙΣΜΕΝΗΣ ,03 T.K. ΒΡΥΣΩΝ ,59 T.K. ΚΑΡΥ ΙΟΥ ,43 T.K. ΚΑΣΤΕΛΙΟΥ ΦΟΥΡΝΗΣ ,00 T.K. ΛΑΤΣΙ ΑΣ ,45 T.K. ΝΙΚΗΘΙΑΝΟΥ ,94 T.K. ΦΟΥΡΝΗΣ ,62 T.K. ΧΟΥΜΕΡΙΑΚΟΥ ,21. Ε. ΒΡΑΧΑΣΙΟΥ ,09 ΣΥΝΟΛΟ ΗΜΟΥ ,07 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ,53 Πηγή: ΕΣΥΕ, Απογραφή πληθυσµού 1991, Ανεργία Οι κάτοικοι του ήµου αντιµετωπίζουν πρόβληµα ανεργίας το οποίο µάλιστα µε το πέρασµα των ετών και την είσοδο στην τοπική αγορά εργασίας οικονοµικών µεταναστών εντείνεται. Το ποσοστό ανεργίας στο σύνολο του ήµου υπερτριπλασιάστηκε, καθώς από 4,11% που ήταν ο 1991 ανήλθε σε 14,21% το 2001, υπερβαίνοντας αρκετά το ποσοστό ανεργίας σε επίπεδο Νοµού (10,59%) και Περιφέρειας (10,71%). ΗΜΟΤΙΚΗ / ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΕΞΕΛΙΞΗ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΕΙΚΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ 1991 ΕΙΚΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ 2001.Κ. AΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ 4,68 14,89 Τ.Κ. ΒΡΟΥΧΑ 0,00 12,75.Κ. ΕΛΟΥΝΤΑΣ 1,70 15,38 Τ.Κ. ΕΞΩ ΛΑΚΚΩΝΙΩΝ 0,00 23,60 T. K. ΕΞΩ ΠΟΤΑΜΩΝ 0,00 23,08 T.K.ΖΕΝΙΩΝ 2,33 13,51 T.K. ΚΑΛΟΥ ΧΩΡΙΟΥ 1,44 11,55.Κ. ΚΡΙΤΣΑΣ 1,36 10,32 T.K. ΚΡΟΥΣΤΑ 1,52 6,83 T.K. ΛΙΜΝΩΝ 0,00 7,69 T.K. ΛΟΥΜΑ 2,56 25,00 T.K. ΜΕΣΑ ΛΑΚΚΩΝΙΩΝ 3,70 7,00 T.K. ΠΡΙΝΑΣ 0,00 9,64 T.K. ΣΚΙΝΙΑ 0,00 16,84.Κ. ΝΕΑΠΟΛΗΣ 3,63 12,72 T.K.ΑΓΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ 1,03 4,35 T.K. ΒΟΥΛΙΣΜΕΝΗΣ 0,00 10,

60 ΗΜΟΤΙΚΗ / ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΕΙΚΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ 1991 ΕΙΚΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ 2001 T.K. ΒΡΥΣΩΝ 4,58 17,05 T.K. ΚΑΡΥ ΙΟΥ 0,00 17,65 T.K. ΚΑΣΤΕΛΙΟΥ ΦΟΥΡΝΗΣ 3,51 14,52 T.K. ΛΑΤΣΙ ΑΣ 0,82 20,19 T.K. ΝΙΚΗΘΙΑΝΟΥ 2,00 31,43 T.K. ΦΟΥΡΝΗΣ 0,93 8,74 T.K. ΧΟΥΜΕΡΙΑΚΟΥ 4,72 9,18. Ε. ΒΡΑΧΑΣΙΟΥ 1,40 22,88 ΣΥΝΟΛΟ ΗΜΟΥ 4,41 14,26 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 1,59 10,59 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ 2,47 10,71 Πηγη: ΕΣΥΕ, Επεξεργασία στοιχείων απογραφής πληθυσµού 1991,2001 Στο διάστηµα η ανεργία αυξήθηκε σε όλες τις κοινότητες. Μεγαλύτερο πρόβληµα φαίνεται να αντιµετωπίζουν οι κοινότητες Νικηθιανό, Λατσίδα, Βραχάσι, Λούµα, Έξω Ποτάµοι και Έξω Λακκώνια. Σηµειώνεται ότι δεν κατέστη δυνατό να συλλεχθούν πιο επίκαιρα δεδοµένα σε επίπεδο ήµου και δηµοτικών/τοπικών κοινοτήτων, δεδοµένου ότι οι εν λόγω πληροφορίες θεωρούνται απόρρητες για τον ΟΑΕ και δε δηµοσιοποιούνται. Ωστόσο, η οικονοµική κρίση που επικρατεί είναι βέβαιο ότι έχει επηρεάσει δυσµενώς την τοπική οικονοµία και την αγορά εργασίας. Σε επίπεδο Περιφέρειας η ανεργία από 10,2% που ήταν τον Ιανουάριο του 2006 ανήλθε σε 14,6% τον Ιανουάριο του Τις ίδιες τάσεις ακολουθεί και η Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου που από 5,2% το 2000 ανήλθε σε 8,5% το 2010, ενώ ιδιαίτερες διαστάσεις λαµβάνει και το φαινόµενο της ανεργίας ατόµων µακροχρόνια εργαζόµενων. ΕΞΕΛΙΞΗ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 8,0 13,0 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 5,2 8,5 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΡΕΘΥΜΝΗΣ 6,6 13,6 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΧΑΝΙΩΝ 8,1 9,3 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ 7,4 11,7 ΣΥΝΟΛΟ ΧΩΡΑΣ 11,4 12,5 Πηγή: Άρθρο στην Εφηµερίδα Πατρίς, Θεµατική αύξηση της ανεργίας στην Κρήτη, Μ. ρεττάκης, καθηγητής ΑΣΟΟΕ Παραγωγικοί τοµείς και τοπική οικονοµία Η παραγωγική δοµή του ήµου στηρίζεται κατά βάση στον τριτογενή τοµέα, στον οποίο απορροφάται το µεγαλύτερο µέρος του απασχολούµενου πληθυσµού. Μάλιστα, µπορεί κανείς να µιλήσει για µονοκαλλιέργεια τουρισµού και εξάρτηση της οικονοµίας από τον τουρισµό γεγονός το οποίο δεν είναι θετικό για την τοπική οικονοµία δεδοµένων των διαρθρωτικών προβληµάτων του κλάδου και των συνεχών εξελίξεων που τον επηρεάζουν συχνά αρνητικά. Ο εν λόγω τοµέας διαχρονικά εµφανίζει

61 αυξητική τάση, καθώς από 64,41% που ήταν το 1991 έφθασε το 67,18% το 2001 περιορίζοντας την σχετική απασχόληση στους δύο άλλους παραγωγικούς τοµείς και κυρίως στον πρωτογενή τοµέα. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΑΝΑ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ,00% 70,00% 67,18% 60,00% 50,00% 40,00% 30,00% 20,00% 10,00% 11,27% 14,65% 0,00% ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΤΡΙΤΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΑΝΑ ΤΟΜΕΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΗΜΟΤΙΚΕΣ / ΤΟΠΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΤΡΙΤΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΝ ΗΛΩΣΑΝ.Κ. AΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ 4,17 14,49 75,49 5,86 Τ.Κ. ΒΡΟΥΧΑ 36,23 20,29 34,78 8,70.Κ. ΕΛΟΥΝΤΑΣ 10,06 15,37 57,61 16,95 Τ.Κ. ΕΞΩ ΛΑΚΚΩΝΙΩΝ 16,90 11,27 63,38 8,45 T. K. ΕΞΩ ΠΟΤΑΜΩΝ 35,71 7,14 14,29 42,86 T.K. ΖΕΝΙΩΝ 21,43 3,57 71,43 3,57 T.K. ΚΑΛΟΥ ΧΩΡΙΟΥ 20,25 15,24 60,54 3,97.Κ. ΚΡΙΤΣΑΣ 11,85 15,12 63,53 9,50 T.K. ΚΡΟΥΣΤΑ 49,20 11,60 36,00 3,20 T.K. ΛΙΜΝΩΝ 12,71 13,56 64,41 9,32 T.K. ΛΟΥΜΑ 23,08 7,69 61,54 7,69 T.K. ΜΕΣΑ ΛΑΚΚΩΝΙΩΝ 12,77 12,77 59,57 14,89 T.K. ΠΡΙΝΑΣ 55,56 14,29 26,98 3,17 T.K. ΣΚΙΝΙΑ 49,28 18,84 31,88 0,00.Κ. ΝΕΑΠΟΛΗΣ 10,11 17,69 68,12 4,08 T.K.ΑΓΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ 0,00 36,36 54,55 9,09 T.K. ΒΟΥΛΙΣΜΕΝΗΣ 17,19 15,63 64,06 3,13 T.K. ΒΡΥΣΩΝ 17,33 18,67 53,33 10,67 T.K. ΚΑΡΥ ΙΟΥ 18,18 36,36 36,36 9,09 T.K. ΚΑΣΤΕΛΙΟΥ ΦΟΥΡΝΗΣ 37,50 7,50 42,50 12,50 T.K. ΛΑΤΣΙ ΑΣ 21,43 7,14 61,90 9,52 T.K. ΝΙΚΗΘΙΑΝΟΥ 9,09 9,09 72,73 9,09 T.K. ΦΟΥΡΝΗΣ 34,21 11,84 52,63 1,32 T.K. ΧΟΥΜΕΡΙΑΚΟΥ 24,32 16,22 56,76 2,70. Ε. ΒΡΑΧΑΣΙΟΥ 24,37 10,65 57,94 7,04 ΣΥΝΟΛΟ ΗΜΟΥ 11,27 14,65 67,18 6,90 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 32,32 12,94 48,85 5,89 Πηγή: ΕΣΥΕ, Επεξεργασία στοιχείων

62 Στις περισσότερες κοινότητες, πλέον του ήµισυ του πληθυσµού απασχολείται στον τριτογενή τοµέα που αφορά σε απασχόληση στον τουρισµό και τις υπηρεσίες. Μάλιστα κοινότητες που ήταν παραδοσιακά αγροτικές τα τελευταία χρόνια εµφανίζουν µεταστροφή προς τον τουριστικό τοµέα (π.χ. Κριτσά, Λίµνες, Άγιος Αντώνιος, Βρύσες κ.ά.) εγκαταλείποντας τους κλάδους της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Το ποσοστό απασχόλησης στο σύνολο του ήµου στον πρωτογενή τοµέα αποκλίνει σηµαντικά (3 φορές σχεδόν µικρότερο) από το αντίστοιχο σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας. Αγροτικές κοινότητες µε απασχόληση µεγαλύτερη του 30% στον πρωτογενή τοµέα είναι ο Βρουχάς, οι Έξω Ποτάµοι, ο Κρούστας, ο Πρίνας, ο Σκινιάς, το Καστέλλι Φουρνής και η Φουρνή. Τέλος, η απασχόληση στον δευτερογενή τοµέα ανέρχεται σε 14,65% και αφορά σε απασχόληση στον τοµέα των κατασκευών συνεπεία της τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής. Τα υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης στον συγκεκριµένο τοµέα καταγράφονται στην κοινότητα Καρυδίου, Αγίου Αντωνίου και Βρουχά Ο πρωτογενής τοµέας Η απασχόληση στον πρωτογενή τοµέα εµφανίζει σηµαντική συρρίκνωση σε σχέση µε το παρελθόν και στο σύνολο του ήµου δεν ξεπερνά το 12%. Το σύγχρονο παραγωγικό πρότυπο περιγράφεται από τη µεγάλη έκταση ελαιώνων και την ενασχόληση του τοπικού πληθυσµού µε την ελαιοκαλλιέργεια και την εκτατική αιγοπροβατοτροφεία. Η µεταποίηση γίνεται στα ελαιουργεία του ήµου, ενώ ως προς την τυποποίηση υπάρχουν αντίστοιχες µονάδες στη Νεάπολη (Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισµών Μιραµπέλλου) και στην Κριτσά (Αγροτικός Συνεταιρισµός Κριτσάς). Άλλες δενδροκαλλιέργειες που ευδοκιµούν στην περιοχή είναι µηλιές, αχλαδιές, κυδωνιές, καρυδιές, αµυγδαλιές, βερικοκιές κ.ά. Σηµαντική επίσης συµβολή στη διαµόρφωση του τοπικού αγροτικού εισοδήµατος έχουν η αµπελοκαλλιέργεια µε έµφαση στα οινοποιήσιµα σταφύλια και η καλλιέργεια λαχανοκοµικών ειδών. Αροτραίες καλλιέργειες αναπτύσσονται στο Οροπέδιο Καθαρού. Στον τοµέα της κτηνοτροφίας το πρόβληµα εντοπίζεται στην εκτατική εκτροφή των αιγοπροβάτων όπου «αξιοποιούνται» µεγάλες εκτάσεις (κυρίως στο Οροπέδιο Καθαρού), επενδύεται µικρό κεφάλαιο και εργασία. Η παραγωγικότητα είναι µικρή, ενώ παράλληλα υποβαθµίζεται το φυσικό περιβάλλον. Στο ζωικό κεφάλαιο κυριαρχούν τα πρόβατα και οι αίγες και ακολουθούν τα πουλερικά, τα κουνέλια και οι χοίροι. Σηµαντικός είναι επίσης και ο αριθµός των κυψελών που χωρικά εντοπίζονται κυρίως στις κοινότητες Αγίου Νικολάου, Κρούστας, Κριτσάς, Ελούντας, Νεάπολης και Βρυσών

63 ΗΜΟΤΙΚΕΣ / ΤΟΠΙΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΣΥΝΟΛΟ ΒΟΟΕΙ Η ΘΗΛΥΚΑ ΠΡΟΒΑΤΟΕΙ Η ΑΙΓΕΣ ΧΟΙΡΟΙ ΙΠΠΟΕΙ Η ΚΑΙ ΟΝΟΙ ΚΟΥΝΕΛΙΑ ΠΟΥΛΕΡΙΚΑ ΚΥΨΕΛΕΣ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΕΚΜΕΤ ΚΕΦ. ΕΚΜΕΤ ΚΕΦ. ΕΚΜΕΤ ΚΕΦ. ΕΚΜΕΤ ΚΕΦ. ΕΚΜΕΤ ΚΕΦ. ΕΚΜΕΤ ΚΕΦ. ΕΚΜΕΤ ΚΕΦ. ΕΚΜΕΤ ΚΕΦ. ΕΚΜΕΤ Αγίου Νικολάου Βρουχά Ελούντας Έξω Λακκωνίων Έξω Ποτάµων Ζενίων Καλού Χωρίου Κριτσάς Κρούστα Λιµνών Λούµα Μέσα Λακκωνίων Πρίνας Σκινιά Νεαπόλεως Αγίου Αντωνίου Βουλισµένης Βραχασίου Βρυσών Καρυδίου Μιρ Καστελλίου Φουρνής Λατσίδας Μιλάτου Νικηθιανού Φουρνής Χουµεριάκου ΣΥΝΟΛΟ ΗΜΟΥ ΑΡ. ΚΥΨΕΛΩΝ

64 Αναφορικά µε τη µεταποίηση και εµπορία των κτηνοτροφικών προϊόντων αναφέρεται ότι στην περιοχή λειτουργεί σφαγείο στη Νεάπολη (Κουρούνες). Αδειοδοτηµενένες τυροκοµικές µονάδες δε λειτουργούν στο ήµο. Τέλος, ο τοµέας της αλιείας δεν είναι ιδιαίτερα αναπτυγµένος και ασκείται σε ερασιτεχνικό επίπεδο. Βασικό πρόβληµα του πρωτογενή τοµέα είναι ότι η πλειονότητα των εκµεταλλεύσεων βρίσκεται στην κατοχή γεωργοκτηνοτρόφων ηλικίας άνω των 55 ετών, γεγονός που υπογραµµίζει τη γήρανση του αγροτικού πληθυσµού και τη σταδιακή αποδυνάµωση του τοµέα Ο δευτερογενής τοµέας Ο δευτερογενής τοµέας αποτελεί τον δεύτερο σε σπουδαιότητα παραγωγικό τοµέα και απορροφά το 14,65% του απασχολούµενου πληθυσµού του ήµου Αγίου Νικολάου. Σηµαντική υποδοµή που θα ευνοήσει την ανάπτυξη του συγκεκριµένου τοµέα είναι το ΒΙΟΠΑ που καλύπτει έκταση 250 στρ. και προβλέπεται να εγκατασταθούν επιχειρήσεις µέσης όχλησης. Εκτιµάται ότι η εν λόγω υποδοµή θα δώσει νέα ώθηση και δυναµική στο δευτερογενή τοµέα. Οι επιχειρήσεις του δευτερογενή τοµέα είναι κατά βάση µικρές βιοτεχνικές µονάδες, οικογενειακού χαρακτήρα, τοπικής εµβέλειας και επικεντρώνονται σε παραδοσιακούς κλάδους µε περιορισµένη χρήση σύγχρονης τεχνολογίας. Προκειµένου να αποτυπωθεί µια πιο επικαιροποιηµένη εικόνα ως προς την επιχειρηµατική δραστηριότητα του δευτερογενή τοµέα παρουσιάζονται στοιχεία της τρέχουσας περιόδου (10/2011) από το µητρώο επιχειρήσεων του Επιµελητηρίου Λασιθίου σύµφωνα µε τα οποία λειτουργούν στο ήµο 880 επιχειρήσεις του δευτερογενή τοµέα. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ ΚΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 10 Βιοµηχανία τροφίµων 67 7,61 8 Λοιπά ορυχεία και λατοµεία 11 1,25 11 Ποτοποιία 4 0,45 13 Παραγωγή κλωστοϋφαντουργικών υλών 9 1,02 14 Κατασκευή ειδών ένδυσης 5 0,57 15 Βιοµηχανία δέρµατος και δερµάτινων ειδών 5 0,57 16 Βιοµηχανία ξύλου και κατασκευή προϊόντων από ξύλο και φελλό, εκτός από έπιπλα κατασκευή ειδών καλαθοποιίας και σπαρτοπλεκτικής 35 3,

65 ΚΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 17 Χαρτοποιία και κατασκευή χάρτινων προϊόντων 2 0,23 18 Εκτυπώσεις και αναπαραγωγή προεγγεγραµµένων µέσων 16 1,82 24 Παραγωγή βασικών µετάλλων 1 0,11 25 Κατασκευή µεταλλικών προϊόντων, µε εξαίρεση τα µηχανήµατα και τα είδη 50 5,68 εξοπλισµού 28 Κατασκευή µηχανηµάτων και ειδών εξοπλισµού π.δ.κ.α. 5 0,57 23 Παραγωγή άλλων µη µεταλλικών ορυκτών προϊόντων 27 3,07 27 Κατασκευή ηλεκτρολογικού εξοπλισµού 3 0,34 30 Κατασκευή λοιπού εξοπλισµού µεταφορών 3 0,34 31 Κατασκευή επίπλων 20 2,27 32 Άλλες µεταποιητικές δραστηριότητες 28 3,18 33 Επισκευή και εγκατάσταση µηχανηµάτων και εξοπλισµού 33 3,75 36 Συλλογή, επεξεργασία και παροχή νερού 3 0,34 37 Επεξεργασία λυµάτων 5 0,57 38 Συλλογή, επεξεργασία και διάθεση αποβλήτων ανάκτηση υλικών 9 1,02 41 Κατασκευές κτιρίων 92 10,45 42 Έργα πολιτικού µηχανικού 12 1,36 43 Εξειδικευµένες κατασκευαστικές δραστηριότητες ,43 Πηγή : Μητρώο Επιχειρήσεων Επιµελητηρίου Λασιθίου, Οκτώβριος 2011 Σύνολο ,00 Ο κύριος όγκος των επιχειρήσεων συγκεντρώνεται στους κλάδους των κατασκευών (59,88%), της βιοµηχανίας τροφίµων (7,61%), της κατασκευής µεταλλικών προϊόντων, µε εξαίρεση τα µηχανήµατα και τα είδη εξοπλισµού (5,68%), της βιοµηχανίας ξύλου και κατασκευής προϊόντων από ξύλο και φελλό, εκτός από έπιπλα κατασκευή ειδών καλαθοποιίας και σπαρτοπλεκτικής (3,98%), της επισκευής και εγκατάστασης µηχανηµάτων και εξοπλισµού (3,75%) και ακολουθούν οι υπόλοιποι κλάδοι Ο τριτογενής τοµέας Ο τριτογενής τοµέας κατέχει κυρίαρχη θέση στην οικονοµία του ήµου. Συγκεντρώνει τον µεγαλύτερο όγκο των επιχειρήσεων σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου και στηρίζεται κυρίως στον τουρισµό και στις συµπληρωµατικές µε αυτόν δραστηριότητες

66 ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΙΤΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ ΚΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΛΑ Ο ΚΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 45 Χονδρικό και λιανικό εµπόριο επισκευή µηχανοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών 119 3,56 46 Χονδρικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο µηχανοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών ,65 47 Λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο µηχανοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών ,64 49 Χερσαίες µεταφορές και µεταφορές µέσω αγωγών 101 3,02 50 Πλωτές µεταφορές 27 0,81 51 Αεροπορικές µεταφορές 1 0,03 52 Αποθήκευση και υποστηρικτικές προς τη µεταφορά δραστηριότητες 43 1,29 53 Ταχυδροµικές και ταχυµεταφορικές δραστηριότητες 19 0,57 55 Καταλύµατα 142 4,25 56 ραστηριότητες υπηρεσιών εστίασης ,65 58 Εκδοτικές δραστηριότητες 4 0,12 61 Τηλεπικοινωνίες 22 0,66 63 ραστηριότητες υπηρεσιών πληροφορίας 6 0, Παραγωγή κινηµατογραφικών ταινιών, βίντεο και τηλεοπτικών προγραµµάτων, ηχογραφήσεις και µουσικές εκδόσεις ραστηριότητες προγραµµατισµού και ραδιοτηλεοπτικών εκποµπών ραστηριότητες προγραµµατισµού ηλεκτρονικών υπολογιστών, παροχής συµβουλών και συναφείς δραστηριότητες 6 0,18 4 0, ,60 68 ιαχείριση ακίνητης περιουσίας 78 2,34 69 Νοµικές και λογιστικές δραστηριότητες 17 0, ραστηριότητες κεντρικών γραφείων δραστηριότητες παροχής συµβουλών διαχείρισης Αρχιτεκτονικές δραστηριότητες και δραστηριότητες µηχανικών τεχνικές δοκιµές και αναλύσεις Άλλες επαγγελµατικές, επιστηµονικές και τεχνικές δραστηριότητες 22 0, , ,69 77 ραστηριότητες ενοικίασης και εκµίσθωσης 74 2,

67 ΚΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 79 ραστηριότητες ταξιδιωτικών πρακτορείων, γραφείων οργανωµένων ταξιδιών και υπηρεσιών κρατήσεων και συναφείς δραστηριότητες 29 0,87 82 ιοικητικές δραστηριότητες γραφείου, γραµµατειακή υποστήριξη και άλλες δραστηριότητες παροχής υποστήριξης προς τις επιχειρήσεις 37 1,11 84 ηµόσια διοίκηση και άµυνα υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση 2 0,06 85 Εκπαίδευση 92 2,75 86 ραστηριότητες ανθρώπινης υγείας 8 0,24 87 ραστηριότητες βοήθειας κατ' οίκον 2 0, ηµιουργικές δραστηριότητες, τέχνες και διασκέδαση Αθλητικές δραστηριότητες και δραστηριότητες διασκέδασης και ψυχαγωγίας 27 0, ,74 95 Επισκευή ηλεκτρονικών υπολογιστών και ειδών ατοµικής ή οικιακής χρήσης 65 1,95 96 Άλλες δραστηριότητες παροχής προσωπικών υπηρεσιών 87 2,60 66 ραστηριότητες συναφείς προς τις χρηµατοπιστωτικές υπηρεσίες και τις 59 1,77 ασφαλιστικές δραστηριότητες 72 Επιστηµονική έρευνα και ανάπτυξη 3 0,09 73 ιαφήµιση και έρευνα αγοράς 28 0,84 75 Κτηνιατρικές δραστηριότητες 0 0, ραστηριότητες παροχής υπηρεσιών σε κτίρια και εξωτερικούς χώρους ραστηριότητες κοινωνικής µέριµνας χωρίς παροχή καταλύµατος 26 0,78 2 0,06 91 ραστηριότητες βιβλιοθηκών, αρχειοφυλακείων, µουσείων και λοιπές πολιτιστικές δραστηριότητες 0 0,00 92 Τυχερά παιχνίδια και στοιχήµατα 11 0,33 93 Αθλητικές δραστηριότητες και δραστηριότητες διασκέδασης και ψυχαγωγίας 58 1,74 94 ραστηριότητες οργανώσεων 1 0,03 95 Επισκευή ηλεκτρονικών υπολογιστών και ειδών ατοµικής ή οικιακής χρήσης Πηγή : Μητρώο Επιχειρήσεων Επιµελητηρίου Λασιθίου, Οκτώβριος ,95 Σύνολο ,

68 Συνολικά στο ήµο λειτουργούν επιχειρήσεις του τριτογενή τοµέα µε το µεγαλύτερο ποσοστό να συγκεντρώνεται στους κλάδους : Λιανικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο µηχανοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών (29,64%), δραστηριότητες υπηρεσιών εστίασης (13,65%), Χονδρικό εµπόριο, εκτός από το εµπόριο µηχανοκίνητων οχηµάτων και µοτοσικλετών (13,65%) και καταλύµατα (4,25%). Χαρακτηριστικό των επιχειρήσεων του τριτογενή τοµέα είναι ότι αποτελούν ατοµικές, µικρές επιχειρήσεις που απασχολούν από 0-4 άτοµα, ενώ χαµηλή είναι η συγκέντρωση επιχειρήσεων µεσαίου και µεγάλου µεγέθους (άνω των 50 εργαζοµένων) που χωρικά εντοπίζονται στη ηµοτική Ενότητα Αγίου Νικολάου και κατατάσσονται στην κατηγορία ξενοδοχεία εστιατόρια. Τουριστικός τοµέας Στο σύνολό της η Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου εµφανίζει τριτογενοποίηση της οικονοµίας η οποία βασίζεται στο εµπόριο και τον τουρισµό. Στο Λασίθι συγκεντρώνεται το 13,43% των ξενοδοχειακών µονάδων της Κρήτης και αφορούν κατά βάση καταλύµατα πολυτελείας (4 και 5 αστέρων). Σηµειώνεται δε ότι η πλειονότητα των µονάδων λειτουργούν στο ήµο Αγίου Νικολάου όπου υπάρχουν και µερικά από τα πλέον πολυτελή ξενοδοχεία του κόσµου, στοιχείο που υπογραµµίζει την ποιότητα του τουρισµού και των επισκεπτών που υποδέχεται η περιοχή (τουρίστες υψηλής εισοδηµατικής τάξης και µορφωτικού επιπέδου). Ποσοστιαία κατανοµή κλινών Νοµού Λασιθίου κατά κατηγορία καταλύµατος ,00 36,79% 35,00 30,00 25,00 20,00 25,82% 20,82% 15,00 12,74% 10,00 5,00 0,00 5***** 4**** 3*** 2** 1* 3,82% Σύµφωνα µε στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (2010) στο ήµο Αγίου Νικολάου συγκεντρώνεται το 66,26% των κλινών της περιοχής του Λασιθίου

69 Από πλευράς χωρικής κατανοµής, η πλειονότητα των κλινών εντοπίζεται στον Άγιο Νικόλαο (37,29%), την Ελούντα (26,85%), το Σίσι (18,41%) και τη Μίλατο (5,16%). ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ 2010 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ Ε ΟΜΕΝΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΟΝΑ ΕΣ 64 Αγ. Νικόλαος ΩΜΑΤΙΑ 3155 ΚΛΙΝΕΣ 5862 ΜΟΝΑ ΕΣ 1 Αµµούδι ΩΜΑΤΙΑ 37 ΚΛΙΝΕΣ 62 ΜΟΝΑ ΕΣ 23 Ελούντα ΩΜΑΤΙΑ 2141 ΚΛΙΝΕΣ 4221 ΜΟΝΑ ΕΣ 1 Πλάκα ΩΜΑΤΙΑ 254 ΚΛΙΝΕΣ 551 ΜΟΝΑ ΕΣ 1 Σχίσµα ΩΜΑΤΙΑ 29 ΚΛΙΝΕΣ 48 ΜΟΝΑ ΕΣ 4 Καλό Χωριό ΩΜΑΤΙΑ 309 ΚΛΙΝΕΣ 587 ΜΟΝΑ ΕΣ 1 Ίστρο ΩΜΑΤΙΑ 9 ΚΛΙΝΕΣ 18 ΜΟΝΑ ΕΣ 2 Αµµουδάρα Κριτσάς ΩΜΑΤΙΑ 55 ΚΛΙΝΕΣ 98 ΜΟΝΑ ΕΣ 1 Καστέλλι Κριτσάς ΩΜΑΤΙΑ 57 ΚΛΙΝΕΣ 87 ΜΟΝΑ ΕΣ 1 Ληστή Σπήλιο Κριτσάς ΩΜΑΤΙΑ 202 ΚΛΙΝΕΣ 455 ΜΟΝΑ ΕΣ 2 Νεάπολη ΩΜΑΤΙΑ 15 ΚΛΙΝΕΣ 27 ΜΟΝΑ ΕΣ 24 Σίσι ΩΜΑΤΙΑ 1520 ΚΛΙΝΕΣ 2894 ΜΟΝΑ ΕΣ 4 Μίλατος ΩΜΑΤΙΑ 376 ΚΛΙΝΕΣ 811 ΜΟΝΑ ΕΣ 129 ήµος Αγίου Νικολάου ΩΜΑΤΙΑ 8159 ΚΛΙΝΕΣ Πηγή : ΕΛ. ΣΤΑΤ.,

70 Οι πληρότητες των ξενοδοχείων είναι υψηλές κατά το τρίµηνο Ιούλιος Σεπτέµβριος γεγονός που αναδεικνύει το χρόνιο πρόβληµα της εποχικότητας του τουρισµού και την ανάγκη για προώθηση δράσεων που θα συµβάλουν στην επέκταση της τουριστικής περιόδου. Για την χρονική αυτή περίοδο στο σύνολο του Νοµού, µεγαλύτερη πληρότητα (υπερέβη το 90%) σηµείωσαν τα ξενοδοχεία 4 αστέρων. Στο ήµο αναπτύσσεται σταθερά ο θαλάσσιος τουρισµός και συγκεκριµένα ο τουρισµός κρουαζιέρας και γιώτινγκ δεδοµένου ότι υπάρχουν λιµενικές υποδοµές (βλέπε κεφάλαιο Μαρίνες λιµάνια αγκυροβόλια) που συνεισφέρουν θετικά προς αυτή την κατεύθυνση. Στον πίνακα που ακολουθεί αποτυπώνεται η κίνηση κρουαζιερόπλοιων στο λιµάνι του Αγίου Νικολάου. ΚΙΝΗΣΗ ΚΡΟΥΑΖΙΕΡΟΠΛΟΙΩΝ Έτος Αριθµός Κρουαζιερόπλοιων Στην περιοχή υπάρχουν ειδικές τουριστικές υποδοµές που αναβαθµίζουν και ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα του τουριστικού προϊόντος και αφορούν στα εξής : µαρίνα Αγίου Νικολάου καταδυτικά κέντρα και κέντρα εκµάθησης υποβρύχιας κολύµβησης που λειτουργούν σε ξενοδοχεία πολυτελείας γήπεδο γκολφ εννιά οπών που βρίσκεται στο ξενοδοχείο Porto Elounda συνεδριακοί χώροι σε ξενοδοχεία πολυτελείας. Αναφορικά µε την τουριστική προβολή του ήµου σηµειώνεται ότι πραγµατοποιείται µέσω έντυπου ΚΑΙ ψηφιακού πληροφοριακού υλικού. Συγκεκριµένα σχεδιάστηκε, εκτυπώθηκε και ανατυπώθηκε σε 4 γλώσσες (Γαλλικά, Αγγλικά, Ρωσικά και Ελληνικά) τουριστικός χάρτης του νέου Καλλικρατικού ήµου. Επίσης υπάρχουν τουριστικά ενηµερωτικά φυλλάδια τα οποία ωστόσο µετά την εφαρµογή του Νόµου Καλλικράτη είναι ελλιπή, καθώς δεν υπάρχουν πληροφορίες για τις δηµοτικές ενότητες Νεάπολης και Βραχασίου. Το ίδιο ισχύει και για το DVD που έχει δηµιουργηθεί κατά το παρελθόν. Στην παρούσα φάση εµπλουτίζεται η ιστοσελίδα του νέου ήµου µε πληροφοριακό υλικό για τις δηµοτικές ενότητες Νεάπολης και Βραχασίου

71 1.7. ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Αναπτυξιακές υποδοµές - ίκτυα Ο ήµος Αγίου Νικολάου είναι ένας τουριστικός ήµος σε µικρή σχετικά απόσταση από την πόλη του Ηρακλείου. Αποτελεί πύλη εισόδου για το Λασίθι, στοιχείο που τεκµηριώνει τη δυναµική του και ταυτόχρονα συνιστά συγκριτικό πλεονέκτηµα για την µελλοντική του αναπτυξιακή πορεία. Παράλληλα, στα όριά του είναι εγκατεστηµένες υποδοµές και δραστηριότητες που προσδίδουν προστιθέµενη αξία, αποτελούν πόλους έλξης για απασχόληση και κατοικία και αναβαθµίζουν τις συνθήκες ζωής των πολιτών. (α) Υποδοµές Περιφερειακής ή ιαδηµοτικής Εµβέλειας Το Λιµάνι και η Μαρίνα του Αγίου Νικολάου που συµβάλουν στην ανάπτυξη του θαλάσσιου τουρισµού. Ο Βόρειος Οδικός Άξονας που διασχίζει τις δηµοτικές ενότητες Αγίου Νικολάου, Νεάπολης και Βραχασίου και συνδέει το ήµο µε το Ηράκλειο. Υποδοµές ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης όπως η Ανώτερη Σχολή Τουριστικών Επαγγελµάτων Αγίου Νικολάου και παραρτήµατα του ΤΕΙ Κρήτης. Υποδοµές υποστήριξης όπως το Κέντρο ιαφοροδιάγνωσης, ιάγνωσης και Υποστήριξης Ειδικών Εκπαιδευτικών Αναγκών, το Κέντρο Συµβουλευτικής και Προσανατολισµού και δοµές δια βίου µάθησης όπως το Κέντρο Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Υποδοµές Πρόνοιας όπως η Παιδόπολη Νεάπολης, το Κέντρο Ψυχικής Υγείας Αγίου Νικολάου, ο Ξενώνας Ψυχαργώς Αγάπη, το Θεραπευτήριο Χρόνιων Παθήσεων Λασιθίου. Το ΒΙΟΠΑ Αγίου Νικολάου το οποίο αναµένεται να συµβάλλει στην ενίσχυση του δευτερογενή τοµέα. Το διεθνούς φήµης κάστρο της Σπιναλόγκας που λειτουργεί ως πόλος έλξης επισκεπτών για όλο το νησί. Τα δύο ιδιωτικά αιολικά πάρκα στον Άγιο Ιωάννη Βρουχά που µεταφέρουν ηλεκτρική ενέργεια στον υποσταθµό της ΕΗ του Αγίου Νικολάου. Ο ΧΥΤΑ στις Λίµνες Αγίου Νικολάου όπου µεταφέρονται τα απορρίµµατα όλων των τοπικών και δηµοτικών κοινοτήτων του ήµου και επίσης µεταφέρεται το 1/3 των απορριµµάτων της Ιεράπετρας και του Οροπεδίου Λασιθίου και συντελεί στην κατάργηση των χώρων ανεξέλεγκτης διάθεσης απορριµµάτων

72 (β) Υποδοµές δηµοτικής εµβέλειας Γεωτρήσεις στα δηµοτικά διαµερίσµατα του ήµου από όπου υδρεύονται οι οικισµοί του και αρδεύονται οι καλλιεργούµενες εκτάσεις. ίκτυα Ευρυζωνικής Πρόσβασης σε σηµεία δηµόσιου ενδιαφέροντος για την προώθηση του γρήγορου internet, του ηλεκτρονικού επιχειρείν και την εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στη ζωή των δηµοτών. Αθλητικές Υποδοµές όπως ηµοτικό Στάδιο και ηµοτικό Κολυµβητήριο Αγίου Νικολάου, ηµοτικό Στάδιο Νεάπολης, γήπεδο τένις Αγίου Νικολάου, ανοικτό γήπεδο µπάσκετ Αγίου Νικολάου, γήπεδα 5Χ5 Αγίου Νικολάου και Νεάπολης, αίθουσα πάλης - άρσης βαρών περιοχή Αµµούδας, δηµοτικά γήπεδα Αµµούδας, Κριτσάς, Ελούντας, Καλού Χωριού, Κρούστας, Λακκωνίων. Υποδοµές Εκπαίδευσης όπως νηπιαγωγεία, δηµοτικά, γυµνάσια, λύκεια, Κέντρο δηµιουργικής απασχόλησης παιδιών, σχολείο δεύτερης ευκαιρίας, εργαστήρι ειδικής επαγγελµατικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ειδικό δηµοτικό σχολείο, πάρκο κυκλοφοριακής αγωγής. Υποδοµές Υγείας - Πρόνοιας όπως Γενικό Νοσοκοµείο Αγίου Νικολάου, ιαλυνάκειο Γενικό Νοσοκοµείο Κέντρο Αποκατάστασης και Κέντρο Ψυχικής Υγείας Νεάπολης, ΚΑΠΗ, Βοήθεια στο Σπίτι κ.ά. Πολιτιστικές Υποδοµές όπως Αρχαιολογικό και Λαογραφικό Μουσείο Αγίου Νικολάου, Αρχαιολογική Συλλογή Νεάπολης, Λαογραφικό Μουσείο Νεάπολης, Μουσείο ΙΡΙΣ, ηµοτική Πινακοθήκη, ηµοτικές Βιβλιοθήκες (2), κινηµατογράφοι κ.ά., µέσω των οποίων αξιοποιείται ο ελεύθερος χρόνος και αναβαθµίζεται η ποιότητα ζωής των δηµοτών. Η ανάπτυξη της περιοχής του ήµου Αγίου Νικολάου στηρίζεται κατά κύριο λόγο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και στα νοµικά πρόσωπα του ήµου, αλλά και στη δράση φορέων που δραστηριοποιούνται είτε στα όρια του ήµου, είτε στην ευρύτερη περιοχή του Λασιθίου. Τέτοιοι φορείς είναι η Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου, το Επιµελητήριο Λασιθίου, το Οικονοµικό Επιµελητήριο Ελλάδας - Τµήµα Ανατολικής Κρήτης, το Τεχνικό Επιµελητήριο Ελλάδας - Τµήµα Ανατολικής Κρήτης, οι εµπορικοί σύλλογοι Αγίου Νικολάου και Νεάπολης, ο Σύνδεσµος Ξενοδόχων Λασιθίου, η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισµών Μιραµπέλλου, η Αναπτυξιακή Λασιθίου Αναπτυξιακή Α.Ε. ΟΤΑ, η Ελληνική Ακαδηµία Γεύσης, η Ιστορική, Λαογραφική Εταιρία Νοµού Λασιθίου, οι τοπικοί πολιτιστικοί σύλλογοι, τα αθλητικά σωµατεία κ.ά

73 1.7.2 Αναπτυξιακή δυναµική περιοχής Από την ανάλυση που προηγήθηκε, προκύπτει ότι ο ήµος Αγίου Νικολάου διαθέτει µεγάλη αναπτυξιακή δυναµική, γεγονός που τεκµηριώνεται τόσο από τη συνεχή θετική πληθυσµιακή εξέλιξη, τα δηµογραφικά και οικονοµικά χαρακτηριστικά του, όσο και από άλλες παραµέτρους, όπως η γεωγραφική θέση, οι τεχνικές και γενικότερα αναπτυξιακές υποδοµές, οι διοικητικές και λοιπές υπηρεσίες που συγκεντρώνονται στην περιοχή ως έδρα της Περιφερειακής Ενότητας Λασιθίου, όσο και από τις επιχειρηµατικές µονάδες που εδρεύουν στο ήµο. Αναφορικά µε τις δηµογραφικές τάσεις, συγκεντρώνει το 34,36% του πληθυσµού του Λασιθίου βάσει της απογραφής του Αξιοσηµείωτο είναι ότι ο πληθυσµός διαχρονικά σηµειώνει συνεχή ανοδική πορεία και µάλιστα στο διάστηµα αυξήθηκε κατά 12,14% στοιχείο που υπογραµµίζει ότι πρόκειται για µια περιοχή που συγκεντρώνει τέτοια στοιχεία και συνθήκες, τα οποία λειτουργούν ως κίνητρο προσέλκυσης για εργασία και κατοικία. Η σύνθεση του πληθυσµού είναι υγιής, ενώ δεν καταγράφεται δηµογραφικό πρόβληµα, καθώς οι δηµογραφικοί δείκτες είναι ικανοποιητικοί. Αναφορικά µε τον οικονοµικά ενεργό πληθυσµό, αυτός εξελίσσεται θετικά. Από 42,59% που ήταν το 1991 αυξήθηκε σε 43,69% το Η ίδια εικόνα διαµορφώνεται και για το µέγεθος της απασχόλησης που αυξήθηκε κατά 8,07% στη δεκαετία µε την πλειοψηφία των εργαζοµένων να στρέφεται στον τριτογενή τοµέα και ειδικότερα στο εµπόριο και τον τουρισµό. Συνέπεια του προηγούµενου είναι ότι η τοπική οικονοµία εµφανίζει τάσεις «µονοκαλλιέργειας» και εξάρτηση από τον τριτογενή τοµέα, µε τον απασχολούµενο πληθυσµό να φθάνει το 67,18% το 2001, ενώ το 1991 ήταν 64,41%. Σύµφωνα µε στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. (2010), ο ήµος συγκεντρώνει το 66,26% του συνόλου των ξενοδοχειακών κλινών του Λασιθίου που στην πλειοψηφία τους είναι µονάδες πολυτελείας (4 & 5 αστέρων). Η τουριστική ανάπτυξη συγκεντρώνεται κυρίως στις περιοχές Αγίου Νικολάου, Ελούντας, Πλάκας, Σισίου, Καλού Χωριού, Κριτσάς και Μιλάτου. Σύµφωνα µε τα συµπεράσµατα της Μελέτης της ΕΤΑΜ ΑΕ για την Τουριστική Ανάπτυξη της Περιφέρειας Κρήτης (ΕΟΤ 2002), ο Άγιος Νικόλαος και η Ελούντα αξιολογούνται ως περιοχές που βρίσκονται σε οριακό σηµείο ή έχουν ξεπεράσει τη φέρουσα ικανότητά τους. Μάλιστα, µε απόφαση Υπουργού Οικονοµίας και Οικονοµικών οι κοινότητες Βρουχά, Ελούντας, Αγίου Νικολάου, Καλού Χωριού, Κριτσάς (παραλιακό τµήµα) έχουν χαρακτηριστεί ως Περιοχές Ελέγχου. Η επιχειρηµατική δραστηριότητα στον τριτογενή τοµέα εστιάζεται στη λειτουργία εµπορικών και ξενοδοχειακών επιχειρήσεων κατά κανόνα ατοµικής ή µικρής οικογενειακής µορφής και µικρού µεγέθους

74 εύτερος από άποψη σηµαντικότητας παραγωγικός τοµέας είναι ο δευτερογενής τοµέας, στον οποίο ωστόσο το ποσοστό των απασχολούµενων αγγίζει το 14,65%. Στο ήµο είναι εγκατεστηµένες µονάδες υπερτοπικής σηµασίας όπως η µονάδα εµφιάλωσης νερού Σεληνάρι, µονάδες δοµικών υλικών, το ΒΙΟΠΑ κ.ά. Ο πρωτογενής τοµέας στηρίζεται στη γεωργία και την κτηνοτροφία και διαχρονικά συρρικνώνεται, µε το ποσοστό των απασχολούµενων να φθάνει µόλις το 11,279% το Ένα από τα προβλήµατα του ήµου είναι η ανεργία η οποία διαχρονικά αυξάνεται. Βάσει της απογραφής του 2001, το ποσοστό των ανέργων ήταν 14,26 %, αρκετά µεγαλύτερο από το αντίστοιχο σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας, ενώ την προηγούµενη δεκαετία ήταν µόλις 4,41%. Η αυξηµένη ανεργία µπορεί να ερµηνευτεί αφενός από τον τουριστικό χαρακτήρα της περιοχής και την εποχική απασχόληση, καθώς και από την αυξηµένη παρουσία µεταναστών τα τελευταία χρόνια. Η ύπαρξη δύο (2) περιοχών Natura αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα και σε συνδυασµό µε τους πολλούς, σηµαντικούς και υψηλής φήµης πολιτιστικούς πόρους, µπορούν να συµβάλλουν θετικά στην αναπτυξιακή πορεία του ήµου υπό το πρίσµα της ενίσχυσης του τουριστικού προϊόντος και στην κατεύθυνση των εναλλακτικών µορφών τουρισµού

75 1.8 ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΙΚΟΥΣ ΟΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ Ο ήµος Αγίου Νικολάου, ως µητροπολιτικός δήµος του νοµού Λασιθίου, συγκεντρώνει σηµαντικό αριθµό δηµοσίων υπηρεσιών και υποδοµών που εξυπηρετούν το σύνολο του νοµού. Επιπρόσθετα, έχει λάβει αυξηµένες αρµοδιότητες από την εφαρµογή του Προγράµµατος Καλλικράτης, κατά τη µεταβατική περίοδο. Ειδικότερα, το προσωπικό της τέως Ν.Α. Λασιθίου (πολεοδοµικές και προνοιακές αρµοδιότητες) και της καταργηθείσας Τ.Υ..Κ. Λασιθίου (τεχνικές υπηρεσίες) µετατάχθηκε υποχρεωτικά στο ήµο Αγίου Νικολάου, ο οποίος υποχρεούται να παρέχει διοικητική υποστήριξη στους δήµους που δεν διαθέτουν την απαραίτητη υλικοτεχνική υποδοµή και το προσωπικό για να ασκήσουν τις πρόσθετες αυτές αρµοδιότητες. Η ανάπτυξη συνεργασιών και δικτυώσεων ενισχύει τη δυνατότητα του ήµου, αλλά και της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής, να αναπτυχθεί ως ολοκληρωµένο κοινωνικό και παραγωγικό σύστηµα, στο πλαίσιο ενός παγκόσµιου ανταγωνιστικού περιβάλλοντος και αποτελεί προϋπόθεση για να πετύχουν οι προωθούµενες πολιτικές. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ήµος Αγίου Νικολάου συµµετέχει σε δίκτυα, σχήµατα συνεργασιών και εταιρείες µε άλλους ήµους της Κρήτης, των νησιών Αιγαίου και της Κύπρου, σε µια προσπάθεια ολοκληρωµένης προώθησης και ανάδειξης θεµάτων κοινού ενδιαφέροντος. Ειδικότερα, ο ήµος Αγίου Νικολάου συµµετέχει στα ακόλουθα σχήµατα: 1. ιαδηµοτικό ίκτυο Ίκαρος για την πληροφορική και τις επικοινωνίες 2. ίκτυο Τουριστικών ήµων 3. Αδελφοποίηση µε ήµο οµετίου της Λευκωσίας Κύπρου 4. Περιφερειακή Ένωσης ήµων Κρήτης 5. Σύνδεσµος Ελαιοκοµικών ήµων Κρήτης 6. Αναπτυξιακή Λασιθίου Αναπτυξιακή Ανώνυµος Εταιρεία ΟΤΑ. Ο ήµος Αγίου Νικολάου αποτελεί την πύλη εισόδου των επισκεπτών προς τις υπόλοιπες περιοχές του νοµού Λασιθίου. Το λιµάνι στην πόλη του Αγίου Νικολάου, ο Βόρειος Οδικός Άξονας, οι κοινές πεζοπορικές διαδροµές (µονοπάτια Ε4) µε τους όµορους δήµους, αποτελούν παράγοντες που ενισχύουν τις σχέσεις και αλληλεξαρτήσεις του ήµου µε την ευρύτερη περιοχή, λαµβάνοντας υπόψη και τη σηµασία που έχει η προώθηση του τουριστικού προϊόντος για το Λασίθι και την Κρήτη ευρύτερα

76 1.9 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΗΜΟΥ Από την ανάλυση της κοινωνικοοικονοµικής φυσιογνωµίας του ήµου, διαπιστώνονται από τη µια αφενός ενδιαφέροντα δεδοµένα τα οποία καλείται να αξιοποιήσει η ηµοτική Αρχή και από την άλλη, αδυναµίες που αν δεν αντιµετωπιστούν άµεσα θα λειτουργήσουν περιοριστικά στην περαιτέρω αναπτυξιακή πορεία της γεωγραφικής ενότητας του ήµου στο σύνολό της. Στην κατεύθυνση αυτή ακολουθεί µια συνοπτική ανάλυση περιορισµών και δυνατοτήτων και ταυτόχρονα παρουσίαση των κρίσιµων αναπτυξιακών θεµάτων Προβλήµατα και περιορισµοί Τα σηµαντικότερα προβλήµατα σχετίζονται µε: Την εξάρτηση της οικονοµίας από τον τριτογενή τοµέα και δη τον τουρισµό. Τη συγκέντρωση της τουριστικής κίνησης σε συγκεκριµένους θύλακες και στο παράκτιο τµήµα του ήµου. Την αδύναµη εικόνα του δευτερογενή τοµέα. Τη διαρκή συρρίκνωση του πρωτογενή τοµέα και την κατ επέκταση περιορισµένη συµµετοχή στο τοπικό εισόδηµα. Τη διαχρονική αύξηση της ανεργίας. Τους κινδύνους επιβάρυνσης των υδροφορέων και των θαλάσσιων υδάτων από τις ελλείψεις σε υποδοµές. Την περιορισµένη ευαισθητοποίηση των κατοίκων σε θέµατα διατήρησης και προστασίας του περιβάλλοντος. Την περιορισµένη ανάδειξη και αξιοποίηση των προστατευόµενων περιοχών του ήµου. Το κατά τόπους προβληµατικό οδικό δίκτυο. Το κυκλοφοριακό πρόβληµα και την ανεπάρκεια σε χώρους στάθµευσης στις πόλεις και στους µεγάλους οικισµούς. Την ύπαρξη παλαιών και ακατάλληλων δικτύων ύδρευσης. Την υστέρηση σε υποδοµές και υπηρεσίες προς τα ΑµεΑ. Την έλλειψη επαρκών σχολικών κτιρίων και την ανάγκη εκσυγχρονισµού των υφισταµένων (π.χ. παρεµβάσεις εξοικονόµησης ενέργειας, διαµόρφωση αύλιων χώρων, εισαγωγή νέων τεχνολογικών κ.λπ.). Το έλλειµµα σύγχρονων πολιτιστικών υποδοµών και τη συγκέντρωση των υφιστάµενων στα αστικά κέντρα Αγίου Νικολάου και Νεάπολης. Την ανεπάρκεια πόρων για πολιτιστικές δράσεις και εκδηλώσεις

77 Την έλλειψη σήµανσης για προορισµούς και αξιοθέατα. Την παλαιότητα των αθλητικών εγκαταστάσεων και το έλλειµµα κλειστών αθλητικών υποδοµών. Την ανεπάρκεια κοινόχρηστων χώρων και οργανωµένων χώρων πρασίνου. Την καθυστέρηση σε οδικά έργα ιδιαίτερης σηµασίας Αναπτυξιακές δυνατότητες και προοπτικές Οι αναπτυξιακές δυνατότητες και οι προοπτικές του ήµου, επηρεάζονται και καθορίζονται τόσο από το εσωτερικό, όσο και από εξωτερικό του περιβάλλον. Ειδικά στις δύσκολες από κάθε άποψη συγκυρίες η ύπαρξη σηµαντικών κονδυλίων από διάφορα συγχρηµατοδοτούµενα προγράµµατα είναι µια πολύ σηµαντική και πιθανά η µόνη διέξοδος για την ολοκλήρωση µέρους των έργων υποδοµής του ήµου και τη δροµολόγηση νέων έργων. Ειδικότερα στις δυνατότητες και προοπτικές περιλαµβάνονται τα εξής: Η κεντροβαρική θέση του ήµου και η µικρή απόσταση από την κυριότερη (αεροπορική - ακτοπλοϊκή) πύλη εισόδου του νησιού (Ηράκλειο). Η ύπαρξη λιµενικών υποδοµών (µαρίνα, λιµάνι, αγκυροβόλια) που συνεισφέρουν στην ανάπτυξη του θαλάσσιου τουρισµού. Η προοπτική δηµιουργίας υποθαλάσσιου πάρκου που θα αναβαθµίσει το τουριστικό προϊόν και θα ενισχύσει την επισκεψιµότητα. Η λειτουργία του Βιοµηχανικού Πάρκου Αγίου Νικολάου το οποίο θα ενδυναµώσει το δευτερογενή τοµέα. Η υψηλού προδιαγραφών τουριστικές υποδοµών του ήµου (ίσως η πιο σηµαντικές στη Χώρα). Η συγκέντρωση σηµαντικών, υψηλής αναγνωρισιµότητας πολιτιστικών πόρων στα όρια του ήµου. Η προοπτική ένταξης της Σπιναλόγκας στα µνηµεία της UNESCO. Η δυνατότητα αξιοποίησης ανανεώσιµων πηγών ενέργειας και η προσέλκυση «πράσινων» επιχειρηµατιών στην περιοχή. Η ύπαρξη αξιόλογων περιοχών και σηµείων στο ήµο που µπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη εναλλακτικών µορφών τουρισµού και αναψυχής. Η ανάδειξη και αξιοποίηση υποδοµών που βρίσκονται σε λανθάνουσα κατάσταση. Η θετική εικόνα του ήµου και των αναπτυξιακών µηχανισµών που έχει δηµιουργήσει σε βασικά θέµατα τοπικής ανάπτυξης (ύδρευση, αποχέτευση,

78 πολιτισµός, πρόνοια κ.λπ.) και η δυνατότητα ουσιαστικής συµβολής στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Η συµµετοχή του ήµου στο ολοκληρωµένο πρόγραµµα διαχείρισης απορριµµάτων της Περιφέρειας Κρήτης µε την υλοποίηση προγράµµατος ανακύκλωσης. Το υγιές δηµογραφικό προφίλ µε τη συνεχή αύξηση του πληθυσµού και το υψηλό ποσοστό νεανικού και ενεργού πληθυσµού (παραγωγικής ηλικίας). Η υφιστάµενη λειτουργία βασικών κοινωνικών υποδοµών υγείας, πρόνοιας, άθλησης, εκπαίδευσης, φροντίδας ατόµων από ευπαθείς κοινωνικές οµάδες του πληθυσµού. Η ύπαρξη και δραστηριοποίηση πολλών και σηµαντικών αναπτυξιακών φορέων που δύνανται να συµβάλλουν στην αναπτυξιακή διαδικασία του ήµου Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Προστατευόµενες περιοχές, δάση & αναδασωτέες εκτάσεις, φυσικά τοπία ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Έλλειψη θεσµικού πλαισίου για τον καθορισµό ειδικών όρων και περιορισµών δόµησης. Απουσία Φορέα ιαχείρισης για τις περιοχές Natura. Ασάφεια ιδιοκτησιακού καθεστώτος. Συστηµατικές και περιστασιακές καταπατήσεις. Ίδρυση φορέα για την οργάνωση και διαχείριση των βιοτόπων. Περιβαλλοντική προστασία και βιώσιµη ανάπτυξη των περιοχών. Ανάδειξη και αξιοποίηση των προστατευόµενων περιοχών. Εγκεκριµένο ΣΧΟΟΑΠ Αγίου Νικολάου και υπό αξιολόγηση ΣΧΟΟΑΠ Νεάπολης - Βραχασίου, όπου οριοθετούνται οι ζώνες προστασίας. ΚΙΝ ΥΝΟΙ ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ Αδυναµία επίβλεψης και ελέγχου της περιοχής. Επέκταση φαινοµένου καταπατήσεων. Ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση των κατοίκων για την οικολογική αξία και σηµασία των περιοχών προστασίας για την γενικότερη ανάπτυξη της περιοχής. Χρηµατοδοτικές ευκαιρίες από το ΕΣΠΑ. Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης 1. Ανάδειξη και αξιοποίηση των προστατευόµενων περιοχών. 2. Ίδρυση φορέα οργάνωσης και διαχείρισης περιοχών Natura. 3. Επίλυση ιδιοκτησιακού καθεστώτος

79 ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Υποδοµές Περιβάλλοντος ΘΕΜΑ 1: ιαχείριση λυµάτων ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Ελλείψεις στην κάλυψη αποχετευτικών αναγκών. Λειτουργία απορροφητικών βόθρων σε κάποιους οικισµούς µε κίνδυνο µόλυνσης των υδροφορέων. Απουσία έργων βιολογικών καθαρισµών σε όλες τις δηµοτικές και τοπικές κοινότητες. Ελλείψεις δικτύων όµβριων υδάτων. Ύπαρξη παντορροϊκών δικτύων όµβριων σε κάποιες περιοχές. Ύπαρξη έτοιµων µελετών για τη δηµιουργία µονάδων επεξεργασίας λυµάτων (ΜΕΛ). Υπάρχουν ήδη ενταγµένα έργα κατασκευής ΜΕΛ και αποχετευτικών δικτύων. Έχουν προσδιοριστεί όλα τα αναγκαία έργα διαχείρισης αποβλήτων στις κοινότητες του ήµου και έχει εκτιµηθεί το κόστος κατασκευής τους. Η πλειονότητα των έργων αυτών είναι υψηλής ωριµότητας. ΚΙΝ ΥΝΟΙ ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ Επιβάρυνση του υδροφόρου ορίζοντα από υγρά απόβλητα µε βλαβερές συνέπειες για το περιβάλλον και τη δηµόσια υγεία. Ελλιπείς έλεγχοι σε α) ξενοδοχειακές µονάδες, β) ελαιουργεία και λοιπές µεταποιητικές βιοτεχνίες που διαθέτουν ανεξάρτητες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυµάτων µε συνέπεια να ρυπαίνουν τις ακτές ή τα ρέµατα, καθώς και γ) σε µονάδες εστίασης των οποίων οι ελλείψεις (π.χ. λιποσυλλέκτες) δηµιουργούν προβλήµατα. Ρύπανση των υδάτων και των ακτών. Αναµένονται προγράµµατα χρηµατοδότησης έργων διαχείρισης λυµάτων και κατασκευής σύγχρονων δικτύων αποχέτευσης και βιολογικών καθαρισµών, από το ΠΕΠ Κρήτης και Νήσων Αιγαίου , το Ε.Π.ΠΕΡ.Α,Α. και γενικά από το ΕΣΠΑ. Νέο νοµικό πλαίσιο που παρέχει τη δυνατότητα αξιοποίησης / επαναχρησιµοποίησης της εκροής ΒΙΟΚΑ ΦΕΚ 354/Β/ Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης 1. Κάλυψη των ελλείψεων στο αποχετευτικό δίκτυο. 2. Εκτεταµένος και συστηµατικός έλεγχος σε ξενοδοχειακές, βιοµηχανικές και άλλες µονάδες της περιοχής. 3. υνατότητα επαναχρησιµοποίησης εκροής ΒΙΟΚΑ για εµπλουτισµό υδροφορέων και για άρδευση

80 ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Υποδοµές Περιβάλλοντος ΘΕΜΑ 2: Καθαριότητα και διαχείριση απορριµµάτων στερεών αποβλήτων ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Πολύ υψηλή παραγωγή απορριµµάτων, η οποία εµφανίζεται εποχικά. Υψηλό ετήσιο κόστος αποκοµιδής απορριµµάτων. Περιορισµένος αριθµός οχηµάτων και µέσων καθαρισµού. Ανεξέλεγκτη διάθεση ογκωδών απορριµµάτων και µπαζών. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Εφαρµογή προγράµµατος µείωσης της παραγόµενης ποσότητας απορριµµάτων ανά κάτοικο. Βελτίωση της απόδοσης του συστήµατος συλλογής απορριµµάτων µε χρήση σύγχρονης τεχνολογίας. Λειτουργία του ΧΥΤΑ Λιµνών. υνατότητα συλλογής υλικών κατεδαφίσεων και ογκωδών απορριµµάτων. Υιοθέτηση καλών παραδειγµάτων άλλων ήµων στην κατεύθυνση της πράσινης και καθαρής πόλης. Συνεισφορά και ενεργοποίηση των κατοίκων για τη βελτίωση της καθαριότητας του ήµου. Σύναψη συνεργασιών µε ιδιωτικές εταιρείες του Εναλλακτικού Συστήµατος Ανακύκλωσης (πχ ηλεκτρικές συσκευές, λαµπτήρες). Λειτουργία ανταποδοτικής ανακύκλωσης. Κοµποστοποίηση πράσινων απορριµµάτων. ΚΙΝ ΥΝΟΙ ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ Έλλειψη προσωπικού και κατάλληλου εξοπλισµού για την αντιµετώπιση των ιδιαιτεροτήτων του ήµου στην αποκοµιδή των απορριµµάτων. Έλλειψη περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης των κατοίκων. Ο τουριστικός χαρακτήρας του ήµου και η αλµατώδης αύξηση της παραγωγής απορριµµάτων που σηµειώνεται τους θερινούς µήνες. Υποβάθµιση του τοπίου και µείωση της ελκυστικότητας ενός ήµου που στηρίζει την οικονοµία του στον τουρισµό. Χρηµατοδότηση από το ΕΣΠΑ έργων και καινοτόµων δράσεων για την ολοκληρωµένη διαχείριση των απορριµµάτων. Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης 1. Μείωση του όγκου παραγόµενων απορριµµάτων. 2. Βελτίωση του επιπέδου καθαριότητας. 3. Βελτίωση της περιβαλλοντικής συνείδησης κατοίκων, επιχειρηµατιών και επισκεπτών

81 ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Υποδοµές Περιβάλλοντος ΘΕΜΑ 3: Ύδρευση και άρδευση ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Παλαιότητα του υδρευτικού δικτύου και συχνή εµφάνιση βλαβών / διαρροών. Τµήµατα των δικτύων ύδρευσης είναι πεπαλαιωµένα και χρήσουν αντικατάστασης. Απώλειες λόγω διαρροών των δικτύων. Το πόσιµο νερό έχει υψηλή αγωγιµότητα. Το αρδευτικό νερό σε κάποιες περιοχές είναι υφάλµυρο. ΚΙΝ ΥΝΟΙ ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ Κίνδυνος για τη δηµόσια υγεία από τα πεπαλαιωµένα δίκτυα (π.χ. σωλήνες αµιάντου). Κατασπατάληση φυσικών πόρων λόγω των συχνών διαρροών. Εµφάνιση φαινοµένων υφαλµύρωσης. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Υπάρχουν ήδη ενταγµένα έργα κατασκευής δικτύων ύδρευσης. Έχουν προσδιοριστεί όλα τα αναγκαία έργα ύδρευσης στις κοινότητες του ήµου και έχει εκτιµηθεί το κόστος κατασκευής τους. Η πλειονότητα των έργων αυτών είναι υψηλής ωριµότητας. Πιστοποίηση της ΕΥΑΑΝ µε διαχειριστική επάρκεια τύπου Α και Β που της επιτρέπει την ανάληψη υλοποίησης τεχνικών έργων και µελετών από το ΕΣΠΑ. Ύπαρξη συστήµατος Τηλεµετρίας για τον εντοπισµό και την αντιµετώπιση διαρροών στο σύστηµα ύδρευσης στην περιοχή Αγίου Νικολάου. Εκπονείται µελέτη επέκτασης συστήµατος Τηλεµετρίας σε Νεάπολη και Βραχάσι. Ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση του πληθυσµού για ορθολογική χρήση και εξοικονόµηση του νερού. Εµπλουτισµός υπόγειων υδροφορέων ή χρήση ως αρδευτικού νερού της εκροής των ΒΙΟΚΑ τριτοβάθµιας επεξεργασίας. ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ Χρηµατοδότηση από το ΠΕΠ ή το ΕΠ Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη. Νέο νοµικό πλαίσιο που παρέχει τη δυνατότητα αξιοποίησης / επαναχρησιµοποίησης της εκροής ΒΙΟΚΑ ΦΕΚ 354/Β/ Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης 1. Μείωση απωλειών δικτύου ύδρευσης. 2. Πεπαλαιωµένο υδρευτικό δίκτυο και άµεση αντικατάσταση σωλήνων αµιάντου. 3. Αντιµετώπιση αρδευτικών αναγκών

82 ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Χωροταξία και πολεοδοµία ΘΕΜΑ 1: Οικιστική και πολεοδοµική ανάπτυξη ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Καθυστέρηση στην υλοποίηση (ολοκλήρωση) του πολεοδοµικού και χωροταξικού σχεδιασµού. Ανεπάρκεια ελεύθερων και κοινωφελών χώρων. υσκολία προσβασιµότητας ΑΜΕΑ. Λειτουργία ιεύθυνσης Πολεοδοµίας. Μεγάλος αριθµός χαρακτηρισµένων παραδοσιακών οικισµών αλλά και οικισµών που διαθέτουν ιδιαίτερα στοιχεία και επιβάλλεται να χαρακτηριστούν ως τέτοιοι. Αισθητική αναβάθµιση, δηµιουργία κοινόχρηστων χώρων και βελτίωση ποιότητας ζωής µέσω αναπλάσεων. ΚΙΝ ΥΝΟΙ ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ υσλειτουργία θεσµικού πλαισίου, χρονοβόρες διαδικασίες και έντονη γραφειοκρατία για την έγκριση πολεοδοµικών µελετών και πράξεων εφαρµογής. Προώθηση του σχεδιασµού όλων των πολεοδοµικών ενοτήτων του ήµου. Κατευθύνσεις της Ε.Ε. για την εφαρµογή αειφόρου πολεοδοµικού σχεδιασµού και των αρχών που διέπουν τις βιώσιµες κοινότητες. Αξιοποίηση χρηµατοδοτήσεων από το ΕΣΠΑ για αναπλάσεις. Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης 1. Επιτάχυνση των διαδικασιών για την ολοκλήρωση των πολεοδοµικών µελετών και την υλοποίηση των πράξεων εφαρµογής. 2. Προστασία της φυσιογνωµίας και του παραδοσιακού χαρακτήρα των οικισµών. 3. Εξασφάλιση κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων

83 ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Χωροταξία και πολεοδοµία ΘΕΜΑ 2: Κυκλοφορία, στάθµευση, συγκοινωνία ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Αδιάνοικτα και αδιαµόρφωτα τµήµατα οδών. Ανάγκη κατασκευής κόµβων. Σηµαντικός κυκλοφοριακός φόρτος που εντοπίζεται τους θερινούς µήνες λόγω της τουριστικής κίνησης. Κακή ποιότητα οδικού δικτύου (µικρό εύρος, ζηµιές στο οδόστρωµα, απουσία διαγραµµίσεων, φωτισµού, σήµανσης κ.ά.). Ελλιπής συγκοινωνιακή σύνδεση των οικισµών µεταξύ τους και µε τα αστικά κέντρα. Περιορισµένη δυνατότητα µετακίνησης µε ποδήλατο. ΚΙΝ ΥΝΟΙ ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Σε εξέλιξη βρίσκεται η κυκλοφοριακή µελέτη Αγίου Νικολάου. Λειτουργεί µηχανισµός άµεσης αποκατάστασης φθορών οδοστρώµατος. Ύπαρξη εγκεκριµένων πολεοδοµικών µελετών Χρηµατοδότηση από ίδιους πόρους του ήµου της υλοποίησης βελτιωτικών έργων στο οδόστρωµα και διανοίξεων οδών. Πλήρες δίκτυο ποδηλατοδρόµου στην περιοχή Σταυρού. ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ Πληθυσµός εξαρτηµένος από τη χρήση αυτοκινήτου. Πολύπλοκες, αναποτελεσµατικές, χρονοβόρες διαδικασίες έγκρισης, χρηµατοδότησης, ωρίµανσης έργων. Ευαισθητοποίηση των δηµοτών για την οικολογική, κοινωνική και οικονοµική σηµασία της χρήσης µέσων µαζικής µεταφοράς και της µείωσης της χρήσης ιδιωτικών οχηµάτων. Κοινοτικές κατευθυντήριες γραµµές προώθησης επενδύσεων σε µέσα µαζικής µεταφοράς και αξιοποίησης των σχετικών διατιθέµενων πόρων. Χρηµατοδότηση της ανάπτυξης συστηµάτων µεταφοράς φιλικών προς το περιβάλλον π.χ. ποδηλατόδροµοι. Χρηµατοδοτικές ευκαιρίες του ΕΣΠΑ στον τοµέα της οδοποιίας και των καθαρών µεταφορών. Κυκλοφορία οχηµάτων χαµηλών εκποµπών αερίων ρύπων. Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης 1. Βελτίωση της ασφάλειας και των συνθηκών κυκλοφορίας οχηµάτων. 2. Ανάπτυξη των συγκοινωνιών. 3. Ανάπτυξη συστηµάτων µεταφοράς φιλικών προς το περιβάλλον

84 ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Χωροταξία και πολεοδοµία ΘΕΜΑ 3: Πλατείες, πεζοδρόµια, ελεύθεροι χώροι, χώροι πρασίνου & αναψυχής ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Ανεπάρκεια οργανωµένων δηµόσιων χώρων (πάρκα, πλατείες, παιδικές χαρές κ.ά.). Ανεπαρκής συντήρηση και εξοπλισµός σε υφιστάµενους δηµόσιους χώρους αναψυχής (π.χ. παιδικές χαρές, πάρκα). Έλλειψη µέριµνας για την εύκολη µετακίνηση των ΑµεΑ. ΚΙΝ ΥΝΟΙ ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Ευαισθητοποίηση των πολιτών και συµµετοχή τους σε εθελοντικές δράσεις (π.χ. δενδροφύτευση, προστασία βιοτόπων, συντήρηση χώρων πρασίνου κ.ά.). Εξασφάλιση δηµόσιων χώρων (πλατείες, πάρκα πεζόδροµοι κ.α.) µε την εφαρµογή των ΓΠΣ και ΣΧΟΟΑΠ. Χρηµατοδότηση από ίδιους πόρους του ήµου έργων αναπλάσεων / διαµορφώσεων κοινόχρηστων χώρων. ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ Καταπατήσεις και έλλειψη σεβασµού στους δηµόσιους χώρους και τις προστατευόµενες περιοχές. Οι χρηµατοδοτήσεις από περιφερειακά και εθνικά προγράµµατα. Υποχρέωση τήρησης των αρχών για τη βιώσιµη διαχείριση του αστικού περιβάλλοντος που προκύπτει από τις κατευθύνσεις και τις οδηγίες της Ε.Ε. Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης 1. Εξασφάλιση κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων που αναβαθµίζουν την ποιότητα ζωής. 2. Αύξηση χώρων οργανωµένου πρασίνου και περιβαλλοντικά αξιόλογων περιοχών

85 ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Υποδοµές και δράσεις κοινωνικής υποστήριξης ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Αδυναµία δήµου να καλύψει όλο το εύρος των αρµοδιοτήτων που προβλέπονται, λόγω έλλειψης πόρων. Ανισοκατανοµή των υποδοµών ανάµεσα στα αστικά κέντρα και την ενδοχώρα του δήµου. Αποσπασµατική αξιοποίηση συγχρηµατοδοτούµενων προγραµµάτων µε περιορισµένη διάρκεια και αδυναµία της τοπικής αυτοδιοίκησης να χρηµατοδοτήσει µε ίδιους πόρους τη συνέχισή τους. Ελλιπής υποδοµή καταγραφής και παρακολούθησης των τοπικών κοινωνικών αναγκών. Ανεπάρκεια υποδοµών για την κάλυψη όλου του εύρους των τοπικών προβληµάτων και αναγκών. Απουσία συντονισµένων δράσεων µε στόχο την ευαισθητοποίηση, την πρόληψη και την στοχευµένη ενηµέρωση των πολιτών. ΚΙΝ ΥΝΟΙ ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Υφιστάµενες υπηρεσίες, δοµές και προγράµµατα στον τοµέα της υγείας, κοινωνικής πολιτικής και παιδείας που σε πολλές περιπτώσεις καλύπτουν τις ανάγκες όλου του νοµού. Υπάρχουσα εµπειρία εξειδικευµένων στελεχών στον τοµέα της πρόνοιας της τέως Νοµαρχιακής Αυτοδιοίκησης Λασιθίου, τα οποία µετατάχθηκαν στο ήµο Αγίου Νικολάου. Βούληση πολιτικής ηγεσίας για την ενίσχυση των υπηρεσιών και υποδοµών κοινωνικής πολιτικής και παιδείας. Εφαρµογή της αρχής της επικουρικότητας. Εγγύτητα και άµεση πρόσβαση στους δηµότες. υνατότητα άµεσης και έγκυρης διάγνωσης των ιδιαίτερων τοπικών αναγκών. ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ Έλλειψη συντονισµού και ενός ολοκληρωµένου σχεδιασµού σε επίπεδο περιφέρειας, προκειµένου να µην υπάρχουν αλληλοεπικαλύψεις ή κενά. Επιδείνωση κοινωνικοοικονοµικού περιβάλλοντος εξαιτίας της οικονοµικής κρίσης. Εµφάνιση νέων κοινωνικών κινδύνων λόγω των διαρκώς µεταβαλλόµενων κοινωνικών αναγκών των σύγχρονων τοπικών κοινωνικών (π.χ. διατάραξη κοινωνικού ιστού, µετασχηµατισµός οικογένειας, αυξηµένες ανάγκες µαθητικής κοινότητας, µετανάστευση, υγεία, περιβαλλοντικά προβλήµατα, απασχόληση, φτώχεια). Έλλειψη συντονισµού και αποσπασµατικότητα των δράσεων µεµονωµένων φορέων, συλλόγων και οµάδων σε τοπικό επίπεδο και έλλειψη κοινής ευθύνης και συµµετοχής. Θεσµοθετηµένες αρµοδιότητες των ΟΤΑ Α Βαθµού στους τοµείς της κοινωνικής προστασίας και αλληλεγγύης καθώς και στον τοµέα της παιδείας. Προώθηση προγραµµάτων και πολιτικών που ενισχύουν την καταπολέµηση του κοινωνικού αποκλεισµού, την πρόληψη και προαγωγή υγείας, την παιδεία και δια βίου µάθηση σε εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσµιο επίπεδο. υνατότητες χρηµατοδότησης µε την αξιοποίηση ευρωπαϊκών προγραµµάτων, του ΕΣΠΑ και των ευκαιριών χρηµατοδότησης από εθνικούς πόρους. Προώθησης δικτυώσεων και συνεργασιών ανάµεσα σε τοπικούς φορείς δηµοσίου, ιδιωτικού και εθελοντικού τοµέα. Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης 1. ηµιουργία κατάλληλων κινήτρων για την παραµονή του παραγωγικού πληθυσµού (ειδικά των νέων) στην ενδοχώρα. 2. Άρση της κοινωνικής αποµόνωσης και του κοινωνικού αποκλεισµού µέσω και της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών. 3. Αξιοποίηση µηχανισµού οργάνωσης και συντονισµού των δράσεων στους τοµείς της κοινωνικής προστασίας και της παιδείας µε στόχο την κάλυψη όλων των τοπικών αναγκών, τη δυνατότητα ευελιξίας και προσαρµοστικότητας στις διαρκώς µεταβαλλόµενες συνθήκες, την παροχή υπηρεσιών µε πλήρη γεωγραφική κάλυψη, την εξοικονόµηση πόρων και την ενεργοποίηση και αξιοποίηση του κοινωνικού δυναµικού της περιοχής. 4. Άρση αποσπασµατικότητας προγραµµάτων και δράσεων µε ευκαιριακό χαρακτήρα και δηµιουργία περισσότερων υποδοµών µε διάρκεια και συνέχεια. 5. Αξιοποίηση χρηµατοδοτικών προγραµµάτων και µέσων. 6. Ανάπτυξη δικτυώσεων και συνεργασιών µε όµορους ήµους και την Περιφέρεια

86 ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Πολιτισµός ΘΕΜΑ 1: Πολιτιστικές υποδοµές και δραστηριότητες ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Ανεπάρκεια χώρων για ανάπτυξη πολιτιστικών δραστηριοτήτων. Απουσία ανοικτού θεάτρου. Συγκέντρωση πολιτιστικών υποδοµών στα αστικά κέντρα Αγίου Νικολάου και Νεάπολης και απουσία αντίστοιχων υποδοµών στο υπόλοιπο του ήµου. Χρονική συγκέντρωση πολιτιστικών εκδηλώσεων / δρώµενων στη διάρκεια Ιούνιος Νοέµβριος ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Αξιοποίηση των υφιστάµενων κινηµατογράφων και βελτίωση των συνθηκών λειτουργίας τους. Αξιοποίηση παλιών σχολείων και κοινοτικών καταστηµάτων στον τοµέα του πολιτισµού. Συνεργασία ήµου, ΠΑΟ ΑΝ, πολιτιστικών συλλόγων και άλλων φορέων για την ανάδειξη του τοπικού πολιτισµού και την ενδυνάµωση των πολιτιστικών δράσεων. Θεσµοθέτηση πολιτιστικών γεγονότων. ηµιουργία θεµατικών µουσείων. Ένταξη της Σπιναλόγκας στα µνηµεία της UNESCO. ΚΙΝ ΥΝΟΙ ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ Έλλειψη οικονοµικών πόρων για διοργάνωση περισσότερων εκδηλώσεων χρονικά κατανεµηµένων καθ όλη τη διάρκεια του έτους. Αξιοποίηση επιχειρησιακών προγραµµάτων που ενισχύουν δράσεις πολιτισµού. Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης 1. Προστασία, ανάδειξη και ήπια αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονοµιάς στο πλαίσιο της ανάπτυξης του πολιτισµού και του θεµατικού τουρισµού στην περιοχή. 2. Εξεύρεση πόρων για συντήρηση, ανάδειξη και αξιοποίηση µνηµείων και πολιτιστικών πόρων και διοργάνωση υπερτοπικής εµβέλειας εκδηλώσεων

87 ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Αθλητικές υποδοµές και δραστηριότητες ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Χωρική συγκέντρωση αθλητικών υποδοµών στα αστικά κέντρα Αγίου Νικολάου και Νεάπολης και έλλειψη ανάλογων υποδοµών στις υπόλοιπες κοινότητες. Παλαιότητα αθλητικών εγκαταστάσεων και αυξηµένες ανάγκες βελτιωτικών παρεµβάσεων (συντήρηση και επισκευή). Ανάγκη αντικατάστασης και προµήθειας νέου εξοπλισµού. Απουσία κλειστού γυµναστηρίου. ΚΙΝ ΥΝΟΙ ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Ύπαρξη πολλών αθλητικών σωµατείων και δυνατότητα γνωριµίας των κατοίκων µε πολλές και διαφορετικές αθλητικές δραστηριότητες. Η ύπαρξη και δράση του ΠΑΟ ΑΝ. Η δυνατότητα διοργάνωσης υπερτοπικής εµβέλειας αθλητικών γεγονότων. Η υλοποίηση προγραµµάτων µαζικού αθλητισµού. ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ Ανεπάρκεια προσωπικού. Ανεπάρκεια πόρων. Η ολοκλήρωση και διάθεση στο κοινό του κλειστού γυµναστηρίου Τ10 Αγίου Νικολάου. Η επιχορήγηση από τη Γενική Γραµµατεία Αθλητισµού για τα προγράµµατα µαζικού αθλητισµού. Η αξιοποίηση πηγών χρηµατοδότησης για τη δηµιουργία αθλητικών υποδοµών. Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης 1. ηµιουργία νέων αθλητικών υποδοµών και εκσυγχρονισµός υφισταµένων

88 ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Τοπική οικονοµία και απασχόληση ΘΕΜΑ 1: Τουριστική ανάπτυξη ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Εξάρτηση της οικονοµίας από τον τουρισµό. Συγκέντρωση φυσικών, πολιτιστικών και Έντονη εποχικότητα. ανθρωπογενών πόρων που µπορούν να στηρίξουν Απουσία υποδοµών τουριστικής ενηµέρωσης και την ανάπτυξη εναλλακτικών µορφών τουρισµού. πληροφόρησης. Ύπαρξη πολυτελών ξενοδοχειακών µονάδων που Απουσία συγκροτηµένου σχεδίου τουριστικής ανάπτυξης και προβολής. Ανεπάρκεια οικονοµικών πόρων για υλοποίηση δράσεων τουριστικής προβολής. Μη ικανοποιητική διάχυση της τουριστικής κίνησης στην ενδοχώρα. Υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας ορισµένων περιοχών π.χ. Άγιος Νικόλαος, Ελούντα Μη ικανοποιητικό επίπεδο αστικών υπηρεσιών (π.χ. κυκλοφοριακή συµφόρηση, έλλειψη χώρων στάθµευσης, ελλιπή σηµατοδότηση, έλλειψη αστικού εξοπλισµού). προσελκύουν ποιοτικό τουρισµό. Συγκέντρωση λιµενικών υποδοµών που σε συνδυασµό µε τα µικρά νησάκια του ήµου αλλά και τα γειτονικά νησιά ευνοούν την ανάπτυξη του θαλάσσιου τουρισµού. Βελτίωση λειτουργίας των οργανωµένων παραλιών. Επιµήκυνση της τουριστικής περιόδου. ηµιουργία ταυτότητας για την πόλη του Αγίου Νικολάου (brand name). Βελτίωση της τουριστικής προβολής του ήµου. Αξιοποίηση αναδυόµενων τουριστικών αγορών. Εµπλουτισµός της ιστοσελίδας του δήµου µε πληροφοριακό υλικό για τις δηµοτικές ενότητες Νεάπολης και Βραχασίου. ηµιουργία ενιαίου υλικού προβολής για το ήµο. ΚΙΝ ΥΝΟΙ ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ Επιπτώσεις της οικονοµικής κρίσης στην Προγράµµατα για την ενίσχυση του τουρισµού τουριστική αγορά του ήµου. (π.χ. Ε.Π. Ανταγωνιστικότητα , ΠΕΠ Επιπτώσεις της κλιµατικής αλλαγής στον τουρισµό Κρήτης και Νήσων Αιγαίου , Μεγέθυνση του φαινοµένου της εποχικότητας. Αναπτυξιακός Νόµος, κ.ά.). ιακοπή της λειτουργίας του πλοίου της ΛΑΝΕ στον Άγιο Νικόλαο. Οι κατευθύνσεις της εθνικής και περιφερειακής πολιτικής για δηµιουργία τουριστικών προϊόντων Απουσία υποδοµών ενηµέρωσης και εξυπηρέτησης επισκεπτών. που θα απευθύνονται σε ειδικές κατηγορίες τουριστών (θεµατικές µορφές τουρισµού). Το νέο χωροταξικό σχέδιο για την τουριστική ανάπτυξη. Η δηµιουργία υποθαλάσσιου πάρκου στον Άγιο Νικόλαο. Η εκπόνηση µελέτης ίδρυση φορέα διαχείρισης προβολής της πόλης του Αγίου Νικολάου. Συµµετοχή σε εθνικά και ευρωπαϊκά δίκτυα τουριστικών περιοχών και ανάπτυξη κοινών δράσεων. Η δηµιουργία του νέου αεροδροµίου στο Καστέλι. Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης 1. Στρατηγικό Σχέδιο Αειφόρου τουρισµού. 2. Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του τουριστικού προϊόντος, ανάπτυξη νέων µορφών τουρισµού και µείωση της εποχικότητας. 3. ηµιουργία τουριστικών υποδοµών ενηµέρωσης και εξυπηρέτησης. 4. Κατασκευή και τοποθέτηση πληροφοριακών πινακίδων και πινακίδων σήµανσης. 5. Ανάπλαση θαλάσσιων µετώπων. 6. Ενίσχυση της τουριστικής προβολής του ήµου

89 ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: Τοπική οικονοµία και απασχόληση ΘΕΜΑ 2: Τοπική οικονοµία - απασχόληση ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Ο υψηλός δείκτης ανεργίας που αυξάνεται διαχρονικά. Σηµαντική µείωση των απασχολούµενων στον πρωτογενή τοµέα και σταδιακή συρρίκνωσή του. Υψηλό ποσοστό απασχολούµενων στον τουρισµό ο οποίος όµως αντιµετωπίζει διαρθρωτικά προβλήµατα µε κυριότερο την εποχικότητα. Αυξηµένη εποχική απασχόληση. ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Ενίσχυση της επιχειρηµατικότητας και της καινοτοµίας. ιαφοροποίηση της τοπικής οικονοµίας π.χ. στον τοµέα της πράσινης ανάπτυξης. ΚΙΝ ΥΝΟΙ ή ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ Αύξηση της ανεργίας εν µέσω οικονοµικής κρίσης. Προβλήµατα ρευστότητας και κλείσιµο επιχειρήσεων. Το Εθνικό Σχέδιο ράσης για την απασχόληση. Οι προτεραιότητες του ΕΣΠΑ για την απασχόληση και την κοινωνική ενσωµάτωση. Οι αρµοδιότητες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε θέµατα απασχόλησης. Κρίσιµα ζητήµατα τοπικής ανάπτυξης 1. Μείωση της ανεργίας. 2. ιασύνδεση των τριών τοµέων της οικονοµίας. 3. Στήριξη τοπικού εµπορίου

90 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Συνοπτική Περιγραφή και αξιολόγηση του ήµου Αγίου Νικολάου και των Νοµικών του Προσώπων 2.1 ΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ιοικητική οµή ήµου Αγίου Νικολάου Το σύστηµα διοίκησης του ήµου Αγίου Νικολάου, ως οργανισµού τοπικής αυτοδιοίκησης α βαθµού, διέπεται από τις διατάξεις του Νόµου 3852/2010 (ΦΕΚ 87Α Πρόγραµµα Καλλικράτης). Ο ήµος διοικείται από το δηµοτικό συµβούλιο, την οικονοµική επιτροπή, την επιτροπή ποιότητας ζωής, την εκτελεστική επιτροπή και τον δήµαρχο. Επίσης, τα όργανα σε επίπεδο δηµοτικών ή τοπικών κοινοτήτων είναι: α) το συµβούλιο και ο πρόεδρος ή ο εκπρόσωπος της τοπικής κοινότητας (κάτω από 300 κατοίκους). Ο δήµαρχος και οι δηµοτικοί σύµβουλοι, οι σύµβουλοι της δηµοτικής ή τοπικής κοινότητας και οι εκπρόσωποι της τοπικής κοινότητας εκλέγονται κάθε πέντε (5) χρόνια µε άµεση, καθολική και µυστική ψηφοφορία. Η δηµοτική αρχή του Καλλικρατικού ήµου Αγίου Νικολάου που αναδείχτηκε µε τις γενικές δηµοτικές εκλογές της 7 ης Νοεµβρίου 2010 εγκαταστάθηκε την 1/1/2011 και η θητεία της λήγει την 31/8/2014. Ο ήµαρχος προασπίζει τα τοπικά συµφέροντα, κατευθύνει τις δράσεις του δήµου για την υλοποίηση του σχεδίου ανάπτυξης, διασφαλίζει την ενότητα της τοπικής κοινωνίας και ασκεί τα καθήκοντά του µε γνώµονα τις αρχές της διαφάνειας και της αποτελεσµατικότητας. Ειδικότερα, ο δήµαρχος: α) Εκπροσωπεί το δήµο στα δικαστήρια και σε κάθε δηµόσια αρχή. β) Εκτελεί τις αποφάσεις του δηµοτικού συµβουλίου, της οικονοµικής και της επιτροπής ποιότητας ζωής. H µη εκτέλεση των αποφάσεων αυτών συνιστά σοβαρή πειθαρχική παράβαση καθήκοντος. γ) Ορίζει τους αντιδηµάρχους, συγκαλεί και προεδρεύει της εκτελεστικής επιτροπής και συντονίζει την υλοποίηση των αποφάσεών της. δ) Είναι προϊστάµενος των υπηρεσιών του δήµου. Ως προϊστάµενος όλου του προσωπικού του δήµου εκδίδει τις πράξεις που προβλέπουν οι σχετικές διατάξεις για το διορισµό, τις κάθε είδους υπηρεσιακές µεταβολές και την άσκηση του πειθαρχικού ελέγχου. ε) Συνυπογράφει τους βεβαιωτικούς καταλόγους και τα χρηµατικά εντάλµατα πληρωµής των δαπανών, οι οποίες έχουν εκκαθαριστεί από την αρµόδια υπηρεσία του δήµου. στ) Υπογράφει τις συµβάσεις που συνάπτει ο δήµος. ζ) Εκδίδει τις άδειες που προβλέπονται από τις διατάξεις που διέπουν τις αρµοδιότητες του δήµου. η) Εκδίδει πιστοποιητικά προσωπικής και οικογενειακής κατάστασης των δηµοτών, καθώς και τις βεβαιώσεις µόνιµης κατοικίας. θ) Συνιστά οµάδες εργασίας και οµάδες διοίκησης έργου από µέλη του δηµοτικού συµβουλίου, υπαλλήλους του δήµου, υπαλλήλους του δηµόσιου τοµέα ή ιδιώτες για τη µελέτη και επεξεργασία θεµάτων του δήµου, καθορίζοντας τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας τους. Άρθρο 58, παρ.1 του N. 3852/2010 (ΦΕΚ 87Α)

91 Το δήµαρχο επικουρούν οι Αντιδήµαρχοι. Αντιδήµαρχοι είναι οι σύµβουλοι της πλειοψηφίας που ορίζει ο δήµαρχος και στους οποίους µεταβιβάζει την άσκηση αρµοδιοτήτων καθ ύλην και κατά τόπο, µεταξύ των οποίων περιλαµβάνονται οπωσδήποτε και οι αρµοδιότητες για θέµατα διαφάνειας και ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Κάθε Αντιδήµαρχος αναλαµβάνει την ευθύνη για την εύρυθµη λειτουργία των Υπηρεσιών του ήµου που ανήκουν στην αρµοδιότητά του και την παρακολούθηση της εξέλιξης των έργων και των εργασιών στους θεµατικούς τοµείς που τους αφορούν. Στο ήµο Αγίου Νικολάου έχουν οριστεί πέντε (5) Αντιδήµαρχοι των οποίων οι υφιστάµενες αρµοδιότητες των απεικονίζονται στον παρακάτω πίνακα: Καθ ύλην αρµοδιότητες ιοικητικές / Οικονοµικές Υπηρεσίες Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ) Ληξιαρχείο Γραφείο Επικοινωνίας Πολιτών ιαφάνεια και ηλεκτρονική διακυβέρνηση Πολιτισµός, Αθλητισµός, Νεολαία Υγεία, Κοινωνικές Υπηρεσίες, Πρόνοια ΟΚΥ ΑΝ και ΠΑΟ ΑΝ Περιβάλλον, καθαριότητα, πράσινο Γεωργική ανάπτυξη και άρδευση Γραφείο κίνησης αυτοκινήτων Άδειες καταστηµάτων Εθελοντισµός ιεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών (έργα, µελέτες, συντηρήσεις, κυκλοφοριακά, ελεύθεροι χώροι, παιδικές χαρές, φωτισµός, συντήρηση σχολείων) Γραφείο Πολιτικής Προστασίας ιεύθυνση Πολεοδοµίας ιεύθυνση ηµοτικής Αστυνοµίας Υπηρεσία κοιµητηρίων Λαϊκές Αγορές Οικονοµία, Τουρισµός, Ανάπτυξη Αποκεντρωµένες υπηρεσίες Νεάπολης ηµοτικά Σφαγεία Ελούντα Βρουχάς Λούµας Σκινιάς Ποτάµοι Ζένια Λίµνες Κριτσά Βραχάσι Λακκώνια Καλό Χωριό Πρίνας Κρούστα Κατά τόπο αρµοδιότητες Νεάπολη και κοινότητες αυτής Το ηµοτικό Συµβούλιο αποφασίζει για όλα τα θέµατα που αφορούν το δήµο, εκτός από εκείνα που ανήκουν εκ του νόµου στην αρµοδιότητα του δηµάρχου ή άλλου οργάνου του δήµου ή το ίδιο το δηµοτικό συµβούλιο µεταβίβασε σε επιτροπή του. Το ηµοτικό Συµβούλιο διατηρεί πάντα το δικαίωµα να συζητεί και να δίνει κατευθύνσεις προς τα υπόλοιπα όργανα του ήµου επί θεµάτων γενικού ενδιαφέροντος, καθώς επίσης και επί θεµάτων που σχετίζονται γενικότερα µε τη διοίκηση του ήµου, την οικονοµική του πορεία και την εν γένει λειτουργία των νοµικών προσώπων δηµοσίου δικαίου και των δηµοτικών επιχειρήσεων. Ειδικότερα, βασικές αρµοδιότητες του δηµοτικού συµβουλίου είναι η έκφραση της θέσης του και η γνωµοδότηση σε θέµατα τοπικού ενδιαφέροντος, η θέσπιση τοπικών κανονιστικών αποφάσεων και ο ορισµός φόρων, τελών, δικαιωµάτων και εισφορών. Η Οικονοµική Επιτροπή είναι όργανο παρακολούθησης και ελέγχου της οικονοµικής λειτουργίας του δήµου. Στις αρµοδιότητές της συµπεριλαµβάνεται η σύνταξη και ο έλεγχος της υλοποίησης του ετησίου προϋπολογισµού του δήµου, η έγκριση των δαπανών και η διάθεση των πιστώσεων, ο προέλεγχος του

92 οικονοµικού απολογισµού, η έγκριση τευχών και η κατακύρωση διαγωνισµών σύµφωνα µε την κείµενη νοµοθεσία, η υποβολή προτάσεων για την επιβολή τελών, δικαιωµάτων και εισφορών, η µελέτη της ανάγκης σύναψης δανείων, η εισήγηση του ετήσιου σχεδίου διαχείρισης και αξιοποίησης της περιουσίας του δήµου, τα ζητήµατα διαφάνειας και ηλεκτρονικής διακυβέρνησης κ.ά. Η Εκτελεστική Επιτροπή λειτουργεί ως συλλογικό επιχειρησιακό-εκτελεστικό όργανο του ήµου, ενισχύοντας τη διαφάνεια της δηµοτικής δράσης και προωθώντας το συντονισµό των δράσεων και των υπηρεσιών και των νοµικών προσώπων του δήµου. Η Εκτελεστική Επιτροπή παρακολουθεί την εκτέλεση των αποφάσεων του δηµοτικού συµβουλίου και έχει ευθύνη για κατάρτιση, εισήγηση και παρακολούθηση των ακόλουθων: Επιχειρησιακό Πρόγραµµα, Τεχνικό Πρόγραµµα, Προσχέδιο Προϋπολογισµού, Ετήσιο Σχέδιο ράσης, Οργανισµός Εσωτερικής Υπηρεσίας, Κανονισµός Μέτρησης και Αξιολόγησης Απόδοσης δηµοτικών υπηρεσιών, Οδηγός του ηµότη, Κανονισµός Πληροφόρησης Πολιτών, Κανονισµός ιαβούλευσης, Σχέδια Αντιµετώπισης Εκτάκτων Αναγκών και Φυσικών Καταστροφών. Η Επιτροπή Ποιότητας Ζωής είναι αποφασιστικό και εισηγητικό όργανο άσκησης των σχετικών µε την ποιότητα ζωής, τη χωροταξία, την πολεοδοµία και την προστασία του περιβάλλοντος αρµοδιοτήτων του δήµου. Κατά την άσκηση των σχετικών αρµοδιοτήτων της λαµβάνει ειδική µέριµνα για το σχεδιασµό δράσεων που αποβλέπουν στην αναβάθµιση της ποιότητας ζωής και εν γένει στην εξυπηρέτηση των ατόµων µε αναπηρίες. Με απόφαση του ηµοτικού Συµβουλίου συνιστώνται ειδικές οµάδες εργασίας επιτροπές, ως συµβουλευτικά όργανα, οι οποίες επεξεργάζονται συγκεκριµένα θέµατα, γνωµοδοτούν επ αυτών και είτε εισηγούνται για τον τρόπο χειρισµού του αντικειµένου ευθύνης τους είτε έχουν τη δικαιοδοσία να παίρνουν και τις σχετικές αποφάσεις επ αυτών. Η έκτακτη αρµοδιότητα κάθε τέτοιου οργάνου καθορίζεται στην απόφαση σύστασής του. Σε αυτές µετέχουν σύµβουλοι που προτείνονται από όλες τις δηµοτικές παρατάξεις του δηµοτικού συµβουλίου, υπάλληλοι της αρµόδιας διεύθυνσης του δήµου, καθώς και ιδιώτες εµπειρογνώµονες στα θέµατα της επιτροπής και εκπρόσωποι κοινωνικών φορέων της περιοχής. Στο ήµο Αγίου Νικολάου έχουν συσταθεί τα ακόλουθα συµµετοχικά και διαµεσολαβητικά όργανα: ηµοτική επιτροπή διαβούλευσης Συµπαραστάτης του δηµότη και της επιχείρησης Συµβούλιο ένταξης µεταναστών Επιτροπή παιδείας Επιτροπή περιβάλλοντος Επιτροπής πρωτογενούς παραγωγής (αγροτικά, κτηνοτροφικά κ.λπ.) Επιτροπή κυκλοφορίας Επιτροπή τουρισµού, οικονοµίας και ανάπτυξης

93 Επιτροπή αντιµετώπισης της παραβατικότητας Επιτροπή διαχείρισης απορριµµάτων κ.ά Οργάνωση Υπηρεσιών ήµου Αγίου Νικολάου Σύµφωνα µε το άρθρο 10 του κυρωτικού Νόµου 3584/2007 (ΦΕΚ 143Α) η εσωτερική διάρθρωση των υπηρεσιών του ήµου, οι αρµοδιότητες και οι θέσεις κατά κατηγορία και κλάδους προσωπικού ορίζονται µε τον Οργανισµό Εσωτερικής Υπηρεσίας. Με το άρθρο 97 του Νόµου 3852/2010 (ΦΕΚ 87Α Πρόγραµµα Καλλικράτης) καθορίζονται τα αντικείµενα 8 που πρέπει να έχουν συµπεριληφθεί στους ΟΕΥ και στις υπηρεσιακές µονάδες των Καλλικρατικών ήµων έως την 31/12/2012. Με την από 22/6/2011 απόφαση του ηµοτικού Συµβουλίου Αγίου Νικολάου ψηφίσθηκε το σχέδιο του Οργανισµού Εσωτερικών Υπηρεσιών (Ο.Ε.Υ.) του Καλλικρατικού ήµου, το οποίο αναµένεται να εγκριθεί από το Γενικό Γραµµατέα της Αποκεντρωµένης ιοίκησης Κρήτης, µε τη σύµφωνη γνώµη του οικείου Υπηρεσιακού Συµβουλίου, και να δηµοσιευτεί στην Εφηµερίδα της Κυβερνήσεως, αντικαθιστώντας: α) τον µε αριθµό απόφασης / (ΦΕΚ 1160Β) τροποποιηµένο Ο.Ε.Υ. του Καποδιστριακού ήµου Αγίου Νικολάου β) τον µε αριθµό απόφασης 7888/ (ΦΕΚ 2495Β) τροποποιηµένο Ο.Ε.Υ. του τέως ήµου Νεάπολης και γ) τον µε αριθµό απόφασης 9036/09(+8574/09)/ (ΦΕΚ 229Β) τροποποιηµένο Ο.Ε.Υ. της τέως Κοινότητας Βραχασίου. Η διάρθρωση των υπηρεσιών, σύµφωνα µε τις αρµοδιότητες των ήµων, όπως αυτές περιγράφονται στο άρθρο 75 του Νόµου 3463/2006 (ΦΕΚ 114A Κώδικας ήµων και Κοινοτήτων), περιλαµβάνει τα ακόλουθα αυτοτελή γραφεία, διευθύνσεις και τµήµατα: Καποδιστριακός ήµος Αγίου Νικολάου Ανεξάρτητα Γραφεία (ισότητας, µετακλητού ιδιαιτέρου γραµµατέα ηµάρχου, ειδικών συνεργατών, νοµικής υπηρεσίας, γραφείο ηµάρχου τύπου και δηµοσίων σχέσεων, γραφείο ευρωπαϊκών προγραµµάτων) ιεύθυνση ιοικητικού Οικονοµικού (τµήµα διοικητικών υπηρεσιών, τµήµα οικονοµικών υπηρεσιών, τµήµα εσόδων, τµήµα ΚΕΠ) ιεύθυνση ηµοτικής Αστυνοµίας (τµήµα ελέγχου κυκλοφορίας, στάθµευσης αυτοκινήτων, ελέγχου καταστηµάτων, επιχειρήσεων κ.λπ.) ιεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών (τµήµα διοικητικής υποστήριξης πληροφορικής, τµήµα περιβάλλοντος, τµήµα έργων και µελετών, τµήµα πολεοδοµίας) τέως ήµος Νεάπολης Γραφείο ειδικών συνεργατών Αυτοτελές γραφείο υποστήριξης αιρετών οργάνων Αυτοτελές γραφείο ΚΕΠ ιεύθυνση διοικητικών υπηρεσιών, οικονοµικών υπηρεσιών, τεχνικών υπηρεσιών και περιβάλλοντος µε τα αντίστοιχα τέσσερα τµήµατα τέως Κοινότητα Βραχασίου Τµήµα διοικητικών και οικονοµικών υπηρεσιών (γραφείο διοικητικού οικονοµικού, γραφείο κοινωνικής µέριµνας, γραφείο τεχνικών υπηρεσιών και περιβάλλοντος) Αυτοτελές γραφείο ΚΕΠ 8 Προγραµµατισµός και ανάπτυξη, οικονοµική υπηρεσία, τεχνική υπηρεσία, τεχνολογία πληροφορική επικοινωνίες, διαφάνεια, νοµική υποστήριξη, διοίκηση διαχείριση ανθρώπινου δυναµικού, άσκηση κοινωνικής πολιτικής και πολιτικών ισότητας των φύλων, περιβάλλοντος πολιτικής προστασίας, παιδείας πολιτισµού αθλητισµού νέας γενιάς, γεωργίας κτηνοτροφίας αλιείας

94 Καποδιστριακός ήµος Αγίου Νικολάου ιεύθυνση Κοινωνικής Πρόνοιας και Υγείας (τµήµα φροντίδας ευπαθών κοινωνικών οµάδων, τµήµα πρόληψης νόσου προαγωγής υγείας πρωτοβάθµιας περίθαλψης) τέως ήµος Νεάπολης τέως Κοινότητα Βραχασίου Η ανάδειξη του νέου ήµου, στο πλαίσιο εφαρµογής του Προγράµµατος Καλλικράτης σε αναπτυξιακό φορέα και αποτελεσµατικό φορέα παροχής τοπικών δηµόσιων υπηρεσιών, προϋποθέτει τη νέα εσωτερική οργάνωση και λειτουργίας του, µε στόχο τη βελτίωση της διαχειριστικής του ικανότητας, τη λειτουργική αναβάθµιση των πολιτικών οργάνων διοίκησης και των υπηρεσιών, την ανάπτυξη του ανθρωπίνου δυναµικού και την ενίσχυση του συντονισµού των εσωτερικών διαδικασιών αλλά και των δικτυώσεων / συνεργασιών µε το εξωτερικό περιβάλλον µε γνώµονα τη βελτίωση του βαθµού εξυπηρέτησης των πολιτών και της ποιότητας / αποδοτικότητας / δικαιοκατανοµής των παρεχοµένων υπηρεσιών. Η νέα διάρθρωση των υπηρεσιών που προτείνεται µέσω του Ο.Ε.Υ. που ψηφίστηκε εντός του έτους 2011 για τον Καλλικρατικό ήµο Αγίου Νικολάου περιλαµβάνει τις ακόλουθες οργανικές ενότητες: Α Οµαδοποίηση (σύµφωνα µε έδρα υπηρεσιών) 1. τις Κεντρικές Υπηρεσίες, δηλαδή τις υπηρεσίες που είναι εγκατεστηµένες στην έδρα του ήµου (δηµοτική ενότητα Αγίου Νικολάου) και συγκροτούνται σε αυτοτελή γραφεία, διευθύνσεις, τµήµατα και γραφεία 2. τις Αποκεντρωµένες Υπηρεσίες, δηλαδή τις υπηρεσίες που είναι εγκατεστηµένες στη δηµοτική κοινότητα Νεάπολης και στις τοπικές κοινότητες Βραχασίου και Καλού Χωριού. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η προσβασιµότητα όλων των περιοχών του ήµου στις προσφερόµενες υπηρεσίες, λαµβάνοντας υπόψη τις ανάγκες εξυπηρέτησης του πολίτη (εγγύτητα στον τόπο κατοικίας, ανάγκη άµεσης αποκατάστασης βλαβών, περιορισµός µετακινήσεων εξοπλισµού και οχηµάτων κ.λπ.) Β Οµαδοποίηση (σύµφωνα µε συναφή σκοπό και αντικείµενο, λαµβάνοντας υπόψη τις αρµοδιότητες των ΟΤΑ α βαθµού, όπως αυτές περιγράφονται στο άρθρο 75 του Ν. 3463/2006, όπως συµπληρώθηκε µε το άρθρο 94 του Ν. 3852/2010) ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Υπηρεσίες υπαγόµενες στο ήµαρχο Γενικός Γραµµατέας Γραφείο ηµάρχου και υποστήριξης Αντιδηµάρχων Γραφείο Τύπου και ηµοσίων Σχέσεων Γραφείο Νοµικής Υπηρεσίας Γραφείο Ειδικών Συνεργατών Ειδικών Συµβούλων Επιστηµονικών Συνεργατών

95 Αυτοτελές Γραφείο Υποστήριξης Αιρετών και Συλλογικών Οργάνων ιεύθυνση ηµοτικής Αστυνοµίας 1. Τµήµα Επιχειρησιακού Σχεδιασµού και Αστυνόµευσης ιεύθυνση ιοικητικών Υπηρεσιών 1. Τµήµα ιοικητικής Υποστήριξης Γραφείο Τουρισµού Γραφείο Πληροφοριών - Εξυπηρέτησης πολιτών Γραφείο Ισότητας Γραφεία Αποκεντρωµένων Υπηρεσιών ήµου 2. ιοικητικό Τµήµα Γραφείο ηµοτολογίου Μητρώου Αρρένων Στρατολογίας Εκλογικών Θεµάτων Γραφείο Ληξιαρχείου Γραφείο Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Γραφείο Αδειοδοτήσεων Ρύθµισης Εµπορικών ραστηριοτήτων Έκδοση Αδειών Καταστηµάτων Υγειονοµικού Ενδιαφέροντος Γραφείο Προσωπικού Γραφείο Πρωτοκόλλου ιεκπεραίωσης Αρχείου 3. Τµήµα ΚΕΠ Γραφείο Εξυπηρέτησης Πολιτών Γραφείο Εσωτερικών Ανταπόκρισης 4. Τµήµα Κοινωνικής Προστασίας και Παιδείας Γραφείο Κοινωνικής Πολιτικής Γραφείο Παιδείας και ια βίου Μάθησης ιεύθυνση Οικονοµικού 1. Οικονοµικό Τµήµα Γραφείο Προϋπολογισµού και ιαχείρισης απανών Γραφείο Οικονοµικής Παρακολούθησης, Γενικής Λογιστικής (διπλογραφικό) και Φορολογικών Θεµάτων Γραφείο Μισθοδοσίας Γραφείο Προµηθειών και Αποθήκης Γραφείο Ταµείου - Απολογισµών 2. Τµήµα Εσόδων Γραφείο ιαχείρισης Εσόδων ηµοτικής Περιουσίας ιεύθυνση Κατασκευών 1. Τµήµα Νέων Έργων Γραφείο Επίβλεψης Έργων

96 Γραφείο ηµοπρασιών Γραφείο Αρχείου ιοικητικής Υποστήριξης 2. Τµήµα Συντήρησης Έργων Αυτεπιστασίας Γραφείο Μητρώου Γραφείο Μελετών Προµηθειών Αποθήκης Γραφείο Αποκαταστάσεων Συντηρήσεων ιεύθυνση Μελετών 1. Τµήµα Εκπόνησης Μελετών Γραφείο Σχεδιασµού Υλοποίησης Έργου Εγκρίσεων Γραφείο Σύνταξης Μελετών Γραφείο Αρχείου Υποστήριξης 2. Τµήµα Ανάθεσης & Εποπτείας Γραφείο Σύνταξης Φακέλου Έργου Γραφείο Ανάθεσης ιαγωνισµών Γραφείο Εποπτείας ηµοσίων Συµβάσεων ιεύθυνση Προγραµµατισµού 1. Τµήµα Προγραµµατισµού Ανάπτυξης Ποιότητας Γραφείο Μελετών και Έρευνας Γραφείο Σχεδιασµού και Παρακολούθησης Προγραµµάτων Γραφείο Αποτελεσµατικότητας Απόδοσης Ποιότητας Οργάνωσης 2. Τµήµα Τεχνολογίας Πληροφορικής Επικοινωνιών Γραφείο Στρατηγικής και Μελετών ΤΠΕ Γραφείο ιαχείρισης Συστηµάτων ΤΠΕ Γραφείο ιαχείρισης Εξοπλισµού ΤΠΕ Γραφείο ιαφάνειας και ιοικητικής Βοήθειας ιεύθυνση Περιβάλλοντος 1. Τµήµα Καθαριότητας Ανακύκλωσης Γραφείο Σχεδιασµού & Εποπτείας Καθαριότητας Ανακύκλωσης Γραφείο Αποκοµιδής Απορριµµάτων και Ανακυκλώσιµων Γραφείο Καθαρισµού ΚΧ 2. Τµήµα Κίνησης ιαχείρισης & Συντήρησης Οχηµάτων Γραφείο ιαχείρισης Κίνησης Οχηµάτων Γραφείο Συντήρησης Επισκευής Οχηµάτων Γραφείο Αποθήκης Υλικών 3. Τµήµα Περιβάλλοντος Πρασίνου Γραφείο Περιβάλλοντος και Πολιτικής Προστασίας

97 Γραφείο Συντήρησης Πρασίνου Γραφείο Κοιµητηρίων Γραφείο Τοπικής Οικονοµικής Ανάπτυξης ιεύθυνση Πολεοδοµίας 1. Τµήµα Έκδοσης Οικοδοµικών Αδειών Γραφείο Έκδοσης Οικοδοµικών Αδειών Γραφείο Ελέγχου Κατασκευών 2. Τµήµα Πολεοδοµικού Σχεδιασµού & Εφαρµογών Γραφείο Πολεοδοµικών Μελετών Σχεδιασµού Γραφείο Πολεοδοµικών Εφαρµογών ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ 1. Γραφείο ιοικητικών Οικονοµικών Θεµάτων και Εξυπηρέτησης του Πολίτη 2. Γραφείο ΚΕΠ 3. Γραφείο ηµοτολογίου ηµοτικής Κοινότητας Νεάπολης 4. Γραφείο ηµοτολογίου Τοπικής Κοινότητας Βραχασίου 5. Γραφείο Ληξιαρχείου ηµοτικής Κοινότητας Νεάπολης 6. Γραφείο Ληξιαρχείου Τοπικής Κοινότητας Βραχασίου 7. Γραφείο Τεχνικής Υποστήριξης ηµοτικής Κοινότητας Νεάπολης Ακολουθεί η σχηµατική απεικόνιση της δοµής (οργανόγραµµα) του ήµου Αγίου Νικολάου, σύµφωνα µε τη νέα διάρθρωση των υπηρεσιών του διευρυµένου ήµου, στο πλαίσιο εφαρµογής της Νέας Αρχιτεκτονικής της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωµένης ιοίκησης Πρόγραµµα Καλλικράτης (Ν. 3852/2010 ΦΕΚ 87Α)

98 ΝΕΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΗΜΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ Ν.3852/2010 (ΦΕΚ 87 Α - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ)

99 2.1.3 Λειτουργίες των Υπηρεσιών του ήµου Αγίου Νικολάου Οι προβλεπόµενες λειτουργίες των υπηρεσιών του ήµου Αγίου Νικολάου συνάδουν µε τις αρµοδιότητες των ΟΤΑ α βαθµού, όπως αυτές περιγράφονται στο άρθρο 75 του Ν. 3463/2006 (ΦΕΚ 114 Α - Κώδικας ήµων και Κοινοτήτων), όπως συµπληρώθηκε µε το άρθρο 94 του Ν. 3852/2010 (ΦΕΚ 87 Α Πρόγραµµα Καλλικράτης). Ειδικότερα, η δηµοτική αρχή διευθύνει και ρυθµίζει όλες τις τοπικές υποθέσεις, σύµφωνα µε τις αρχές της επικουρικότητας και της εγγύτητας, µε στόχο την προστασία, την ανάπτυξη και τη συνεχή βελτίωση των συµφερόντων και της ποιότητας ζωής της τοπικής κοινωνίας. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αρµοδιότητες του ήµου Αγίου Νικολάου αφορούν τους τοµείς: α) Ανάπτυξης β) Περιβάλλοντος γ) Ποιότητας Ζωής και Εύρυθµης Λειτουργίας των Πόλεων και των Οικισµών δ) Απασχόλησης ε) Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης στ) Παιδείας, Πολιτισµού και αθλητισµού ζ) Πολιτικής Προστασίας η) Αγροτικής Ανάπτυξης Κτηνοτροφίας Αλιείας. Επιπλέον, ο ήµος ασκεί, σε τοπικό επίπεδο, κρατικού χαρακτήρα αρµοδιότητες, οι οποίες του έχουν ανατεθεί για την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών, σύµφωνα µε τη σχετική νοµοθεσία (δηµοτολόγιο, ληξιαρχείο, χορήγηση βεβαιώσεων και αδειών κ.λπ.). Ανάλογα µε το αντικείµενο και τους σκοπούς τους, οι κεντρικές υπηρεσίες του ήµου Αγίου Νικολάου οµαδοποιούνται ως ακολούθως: Επιτελικές, µε αρµοδιότητα την παροχή επιτελικής υποστήριξης στα συλλογικά όργανα και στις δηµοτικές υπηρεσίες, δηλαδή επεξεργασµένων στοιχείων και προτάσεων για τη λήψη τεκµηριωµένων αποφάσεων. Υποστηρικτικές ή οριζόντιες λειτουργίες, µε αρµοδιότητες την παροχή διοικητικής, οικονοµικής και τεχνικής υποστήριξης σε όλες τις δηµοτικές υπηρεσίες και τα όργανα διοίκησης του ήµου και των Νοµικών Προσώπων του (όπως διοίκηση προσωπικού, οικονοµική διαχείριση, προµήθειες, διοικητική υποστήριξη, νοµική υποστήριξη, υποστήριξη του προγραµµατισµού, σχεδιασµός, ανάπτυξη και παραγωγική λειτουργία πληροφοριακών συστηµάτων κ.λπ.). Οι δηµοτικές υπηρεσίες αυτής της κατηγορίας συµµετέχουν στην αποτύπωση και αξιολόγηση της οργάνωσης και λειτουργίας τους, αλλά και του ήµου ως οργανισµού συνολικά. Κύριες, δηλαδή λειτουργίες µέσω των οποίων ασκούνται οι αρµοδιότητες του ήµου σε ένα θεµατικό τοµέα ανάπτυξης (δηλαδή δραστηριότητες αναπτυξιακές, πολιτιστικές, αθλητισµού, προστασίας περιβάλλοντος κ.λπ.). Οι υπηρεσίες του ήµου που είναι αρµόδιες για κύριες

100 λειτουργίες είναι οι υπηρεσίες που συµµετέχουν στην αποτύπωση και αξιολόγηση της περιοχής του ήµου, αλλά και στην αποτύπωση και αξιολόγηση της οργάνωσης και λειτουργίας τους. Οι κύριες λειτουργίες οµαδοποιούνται στους ακόλουθους θεµατικούς τοµείς: Περιβάλλον και ποιότητα ζωής Κοινωνική πολιτική, υγεία, παιδεία, πολιτισµός και αθλητισµός Τοπική οικονοµία και απασχόληση. Για την άσκηση των ως άνω δραστηριοτήτων από το ήµο Αγίου Νικολάου, λαµβάνονται υπόψη και προωθούνται τα ακόλουθα: 1. οι εθνικές, περιφερειακές και ευρωπαϊκές πολιτικές που σχετίζονται µε τις συγκεκριµένες αρµοδιότητες 2. η ανάγκη συνεργασίας και συντονισµού µε άλλες τοπικές ή δηµόσιες αρχές και οργανισµούς, οι οποίοι έχουν την αρµοδιότητα να δρουν και να διαθέτουν πόρους στην Περιφέρεια Κρήτης και στη συγκεκριµένη γεωγραφική περιοχή που ανήκει στα διοικητικά όρια του ήµου Αγίου Νικολάου 3. η διασφάλιση των διαθέσιµων πόρων για την κάλυψη των ως άνω αρµοδιοτήτων και της αποτελεσµατικής χρήσης και ισόρροπης κατανοµής τους 4. η ανάγκη οργάνωσης των παρεχόµενων υπηρεσιών µε τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η επάρκεια, η ποιότητα και αποτελεσµατικότητά τους, µε στόχο την καλύτερη εξυπηρέτηση των κατοίκων 5. η ανάγκη υψηλής ποιότητας περιβαλλοντικής προστασίας και προστασίας της πολιτιστικής κληρονοµιάς, καθώς και η ανάγκη προώθησης της βιώσιµης ανάπτυξης της περιοχής. Στον πίνακα που ακολουθεί απεικονίζεται η οµαδοποίηση των υπηρεσιών του ήµου Αγίου Νικολάου, σύµφωνα µε τη νέα διάρθρωση που παρουσιάστηκε στην παράγραφο του παρόντος και λαµβάνοντας υπόψη τις προαναφερόµενες αρµοδιότητες. ΕΠΙΤΕΛΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Γενικός Γραµµατέας Γραφείο ηµάρχου και υποστήριξης Αντιδηµάρχων Αυτοτελές Γραφείο Υποστήριξης Αιρετών και Συλλογικών Οργάνων Γραφείο Τύπου και ηµοσίων Σχέσεων Γραφείο Ειδικών Συνεργατών Ειδικών Συµβούλων Επιστηµονικών Συνεργατών /νση Προγραµµατισµού ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΛΟΥΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΕΣ ή ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΗΜΟΥ /νση ιοικητικών Υπηρεσιών /νση Οικονοµικού Γραφείο Νοµικής Υπηρεσίας Τµήµα ΚΕΠ Υπηρεσία Τεχνολογιών Πληροφορικής & Επικοινωνιών Γραφείο ιαφάνειας & ιοικητικής Βοήθειας

101 ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΛΟΥΝ ΚΥΡΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ /νση Κατασκευών /νση Μελετών /νση Περιβάλλοντος ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΠΑΙ ΕΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ Τµήµα Κοινωνικής Προστασίας και Παιδείας Γραφείο Ισότητας ΤΟΠΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ & ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Γραφείο αδειοδοτήσεων ρύθµισης εµπορικών δραστηριοτήτων έκδοση αδειών καταστηµάτων υγειονοµικού ενδιαφέροντος Γραφείο Τοπικής Οικονοµικής Ανάπτυξης /νση Πολεοδοµίας /νση ηµοτικής Αστυνοµίας Γραφείο Αλλοδαπών και Γραφείο Τουρισµού Μετανάστευσης Τµήµα Προγραµµατισµού Ανάπτυξης Ποιότητας Ανθρώπινο υναµικό ήµου Αγίου Νικολάου Ο ήµος Αγίου Νικολάου στελεχώνεται από 235 άτοµα εκ των οποίων τα 174 καλύπτουν οργανικές θέσεις, 27 άτοµα καλύπτουν προσωρινές / προσωποπαγείς θέσεις εργασίας µε σχέση δηµοσίου δικαίου και τα υπόλοιπα 34 άτοµα καλύπτουν θέσεις εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου. ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ Α/Α ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ / ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΑΡΙΘΜΟΣ 1 ΠΕ ιοικητικού - Οικονοµικού 6 2 ΠΕ ιοικητικού 5 3 ΠΕ Οικονοµικού -Λογιστικού 2 4 ΠΕ ιεκπεραίωσης υποθέσεων πολιτών 3 5 ΠΕ Πολιτικών Μηχανικών 9 6 ΠΕ Αρχιτεκτόνων Μηχανικών 4 7 ΠΕ Μηχανολόγων Μηχανικών 1 8 ΠΕ Τοπογράφων Μηχανικών 3 9 ΠΕ Χηµικών 1 10 ΠΕ Περιβαλλοντολόγων 1 11 ΠΕ Γεωπόνων 1 12 ΠΕ Επιστήµης H/Y Πληροφορικής και Μηχανικών H/Y 1 13 ΠΕ ηµοτικής Αστυνοµίας 2 ΣΥΝΟΛΟ ΠΕ 39 1 ΤΕ ιοικητικού Λογιστικού 7 2 ΤΕ ιεκπεραίωσης υποθέσεων πολιτών 1 3 ΤΕ ιοίκησης Μονάδων Τοπικής Αυτοδιοίκησης 1 4 ΤΕ Κοινωνικών Λειτουργών 2 5 ΤΕ ηµοτικής Αστυνοµίας 1 6 ΤΕ Νοσηλευτριών 1 7 ΤΕ Φυσιοθεραπευτών 1 8 ΤΕ οµικών Έργων 3 9 ΤΕ Τεχνολόγων Ηλεκτρολόγων Μηχανικών 2 10 ΤΕ Τεχνολόγων Τοπογράφων Μηχανικών 1 11 ΤΕ Τεχνολόγων Πολιτικών Μηχανικών 3 12 ΤΕ Τεχνολόγων Μηχανολόγων Μηχανικών 3 13 ΤΕ Υποµ. Συγκ. Έργων 1 ΣΥΝΟΛΟ ΤΕ 27 1 Ε ιοικητικού

102 Α/Α ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ / ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΑΡΙΘΜΟΣ 2 Ε ιοικητικού Λογιστικού 1 3 Ε ιεκπεραίωσης υποθέσεων πολιτών 4 4 Ε οµικών Έργων 2 5 Ε Εποπτών Καθαριότητας 1 6 Ε ηµοτικής Αστυνοµίας 7 7 Ε Οδηγών 16 8 Ε Χειριστών Μηχανηµάτων Έργων 5 9 Ε Τεχνικών Εργοδηγών 2 10 Ε Τεχνιτών Ύδρευσης Άρδευσης 3 11 Ε Τεχνιτών Οδοποιίας 1 12 Ε Ηλεκτρολόγων 3 ΣΥΝΟΛΟ Ε 70 1 ΥΕ Εργατών Καθαριότητας 30 2 ΥΕ Εργατών κήπων 3 3 ΥΕ Οικογενειακών Βοηθών 1 4 ΥΕ Εργατών Έργων 1 5 ΥΕ Εργατών ύδρευσης Άρδευσης 1 6 ΥΕ Εργατών Τεχνικού Προσωπικού 1 7 ΥΕ Καθαριστριών 1 ΣΥΝΟΛΟ ΥΕ 38 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΠΡΟΣΩΠΟΠΑΓΕΙΣ ΘΕΣΕΙΣ ΜΕ ΣΧΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Α/Α ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ - ΚΛΑ ΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ 1 ΤΕ ιοικητικού Λογιστικού 4 2 Ε ιοικητικού 4 3 Ε Εισπρακτόρων 3 4 Ε Ελεγκτών Εσόδων - Εξόδων 2 5 Ε οµικών Έργων 2 6 Ε Οδηγών 4 7 Ε Τεχνιτών 3 8 Ε ενδροκηπουρών ενδροκόµων - Κηπουρών 1 9 ΥΕ Καθαριστριών 1 10 ΥΕ Εργατών Καθαριότητας 3 ΣΥΝΟΛΟ 27 ΘΕΣΕΙΣ ΜΕ ΣΧΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΑΟΡΙΣΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Α/Α ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ - ΚΛΑ ΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ 1 ΠΕ ιοικητικού 1 2 ΤΕ ιοικητικού - Λογιστικού 1 3 Ε ιοικητικού 4 4 Ε Εργοδηγών Ηλεκτρολόγων 1 5 Ε Χειριστών Μηχ/των Έργων 1 6 Ε Σχολικών Φυλάκων 9 7 Ε Οδηγών 1 8 Ε Υδρονοµέων 1 9 ΥΕ καθαριστριών 1 10 ΥΕ Καθαριστριών σχολικών κτιρίων (2,5 ώρες απασχόληση) 1 11 ΥΕ Καθαριστριών σχολικών κτιρίων (2 ώρες απασχόληση) 2 ΣΥΝΟΛΟ

103 Αναφορικά µε το µορφωτικό επίπεδο του προσωπικού του ήµου σηµειώνεται ότι ένα µεγάλο ποσοστό της τάξης περίπου του 45% είναι απόφοιτοι δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης και ακολουθούν οι απόφοιτοι υποχρεωτικής εκπαίδευσης που καλύπτουν θέσεις καθαριότητας, κλητήρων, γενικών καθηκόντων, εργατών κλπ. Τέλος, το 17,02% του προσωπικού είναι πανεπιστηµιακής εκπαίδευσης και το 13,62% τεχνολογικής εκπαίδευσης. ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ 24,26% 17,02% 13,62% 45,11% ΠΕ ΤΕ Ε ΥΕ Επίσης για την εύρυθµη λειτουργία του ήµου προβλέπονται οι παρακάτω θέσεις ιδιωτικού δικαίου ορισµένου χρόνου που αποτυπώνονται στον κάτωθι πίνακα. ΘΕΣΕΙΣ ΜΕ ΣΧΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Α/Α ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ - ΚΛΑ ΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ 1 ΤΕ πολιτικών Μηχανικών 3 2 ΤΕ Τοπογράφων Μηχανικών 3 3 Ε ιοικητικών 10 4 Ε Εργοδηγών δοµικών έργων 2 5 Ε Οδηγών 10 6 Ε Χειριστών µηχανηµάτων έργων 10 7 Ε Τεχνιτών γενικά 20 8 Ε Ηλεκτρολόγων 5 9 ΥΕ Εργατών Καθαριότητας ΥΕ Εργατών γενικών καθηκόντων 20 ΣΥΝΟΛΟ

104 2.1.5 Καταγραφή Ακίνησης και Κινητής Περιουσίας ήµου Η ακίνητη περιουσία του ήµου ταξινοµείται στις εξής κατηγορίες: Κτίρια και επαγγελµατικοί χώροι που χρησιµοποιούνται ως γραφεία, αποθήκες κ.λπ. Κτίρια και εγκαταστάσεις για την ανάπτυξη συγκεκριµένων χρήσεων π.χ. σφαγεία, βιβλιοθήκες, ιατρεία, γυµναστήριο, στάδιο, δοµές κοινωνικής µέριµνας κ.λπ. ηµοτικά ακίνητα από την αξιοποίηση των οποίων δύνανται να προκύψουν σηµαντικά έσοδα. Αγροί και βοσκότοποι. Α/Α ΚΤΙΡΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ (εκτός σχολικών εγκαταστάσεων, παιδικών σταθµών και νεκροταφείων) ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟ