ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΜΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΣ: Ρ. ΓΚΙΑΟΥΡΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ. 7 η θεματική ενότητα: Εισαγωγή γή στην ιολογία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΜΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΣ: Ρ. ΓΚΙΑΟΥΡΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ. 7 η θεματική ενότητα: Εισαγωγή γή στην ιολογία"

Transcript

1 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΣ: Ρ. ΓΚΙΑΟΥΡΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ 7 η θεματική ενότητα: Εισαγωγή γή στην ιολογία

2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με τους όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά ημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Γ δ ό λ ό ό ό δ ά ί Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα, κείμενα, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς.

3 Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου» έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και ια Βίου Μάθηση» η και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους.

4 Ιός και ιόσωμα Virus and virion

5 Οι ιοί: είναι γενετικά στοιχεία (περιέχουν DNA ή RNA στο γονιδίωμα τους) ) αντιγράφονται στο εσωτερικό ενός κυττάρου-ξενιστή (ανεξάρτητα η α από τα χρωμοσώματα των κυττάρων) δεν περιέχουν ριβοσώματα και εκμεταλλεύονται τον μεταβολικό μηχανισμό των κυττάρων-ξενιστών τους χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη εξωκυτταρικής φάσης (μολυσματικής φάσης) στο βιολογικό τους κύκλο Οι ιοί είναι επομένως υποχρεωτικά ενδοκυττάρια παράσιτα. Χωρίς τα κύτταρα μέσα στα οποία θα πολλαπλασιαστούν, οι ιοί δεν μπορούν να υπάρξουν.

6 Η διαδικασία δ εισαγωγής ενός ιού σ ένα ξενιστικό κύτταρο λέγεται μόλυνση (infection). Οι ιοί είναι οι πολυπληθέστεροι μικροοργανισμοί του πλανήτη μας. Μπορούν να μολύνουν κάθε είδος κυτταρικού οργανισμού: βακτήρια και αρχαία άλγη (φύκη) φυτά Ωστόσο, οι περισσότεροι ιοί συνήθως μολύνουν πρωτόζωα συγκεκριμένους τύπους κυττάρων ενός είδους ζώα ξενιστή μύκητες Οι ιοί που μολύνουν βακτήρια λέγονται βακτηριοφάγοι (bacteriophages) ή απλά φάγοι.

7 σχετικά μεγέθη ιών, βακτηρίων και ευκαρυωτικών κυττάρων

8 Οι ιοί στην εξωκυτταρική τους φάση συνίστανται από το ιικό σωμάτιο (ιόσωμα, virion) που: Ιόσωμα περιέχει νουκλεϊκό οξύ και περιβάλλεται από ένα πρωτεϊνικό κάλυμμα (και μερικές φορές και από λιπιδιακό φάκελο, το έλυτρο) Το ιόσωμα είναι η μορφή με την οποία το ιικό γονιδίωμα μεταφέρεται από κύτταρο σε κύτταρο. To ιόσωμα είναι μεταβολικά αδρανές (δεν επιτελεί δηλαδή βιοσυνθετικές λειτουργίες). ιόσωμα ροταϊού (ratavirus) που προκαλεί ιογενή γαστρεντερίτιδα

9 Ιικός πολλαπλασιασμός Όταν ο ιός βρεθεί στο εσωτερικό ενός κυττάρου-ξενιστή (ενδοκυτταρική φάση) λαμβάνει χώρα ο ιικός πολλαπλασιασμός (viral replication). Κατά τον ενδοκυττάριο πολλαπλασιασμός ενός ιού: αρχικά παράγονται πολλά αντίτυπα του ιικού γονιδιώματος παράλληλα λ συντίθενται τα συστατικά του ιικού πρωτεϊνικού περιβλήματος τα οποία αυτοσυναρμολογούνται μαζί σε νέα ιοσώματα τα νέα ιοσώματα τελικά απελευθερώνονται από το κύτταρο Οι ιοί εκμεταλλεύονται τους κυτταρικούς μηχανισμούς και καθοδηγούν μ ς ρ ς μηχ μ ς ηγ τις μεταβολικές λειτουργίες του ξενιστή να υποστηρίξουν τον πολλαπλασιασμό του γονιδιώματος τους και τη σύνθεση νέων ιοσωμάτων.

10 1. O ιός προσκολλάται σ ένα κύτταρο. νουκλεϊκό οξύ (DNA ή RNA) 2. O ιός διεισδύει στο κύτταρο και απελευθερώνει το γενετικό του υλικό εντός του κυττάρου. 4. Τα καινούργια ιικά νουκλεϊκά οξέα συναρμολογούνται μαζί με πρωτεΐνες σε νέα ιοσωμάτια τα οποία απελευθερώνονται από το κύτταρο. Σε αυτή τη διαδικασία το κύτταρο ενδέχεται να λυθεί. ιικός πολλαπλασιασμός 3. Το ιικό νουκλεϊκό οξύ αντιγράφεται χρησιμοποιώντας τους μηχανισμούς του κυττάρου ξενιστή.

11 Γονιδίωμα ιών Ανεξάρτητα από τη δομή του γονιδιώματος, όλοι οι ιοί υπακούουν στο κεντρικό δόγμα της μοριακής βιολογίας: DNA mrna πρωτεΐνες Επομένως όλοι οι ιοί πρέπει να συνθέτουν mrna, το οποίο να μπορεί να μεταφραστεί στα ριβοσώματα του ξενιστή.

12 Κατά τη μεταγραφή, η RNA πολυμεράση ενός οποιουδήποτε κυττάρου (προκαρυωτικού ή ευκαρυωτικού) καταλύει τη σύνθεση RNA (messenger RNA, mrna), χρησιμοποιώντας ως εκμαγείο τον ένα από τους δύο κλώνους (αλυσίδες) ενός δίκλωνου μορίου DNA. Οι RNA ιοί χρησιμοποιούν μια ειδική RNA πολυμεράση, η οποία μπορεί και καταλύει τη σύνθεση RNA χρησιμοποιώντας ως εκμαγείο μονόκλωνα ή δίκλωνα μόρια RNA: RNA εξαρτώμενη RNA πολυμεράση Στους ρετροϊούς (retroviruses), το μονόκλωνο RNA τους αντιγράφεται μέσω ενός ενδιάμεσου μορίου DNA (αντίστροφη μεταγραφή), με τη βοήθεια της αντίστροφης μεταγραφάσης. μονόκλωνο RNA μονόκλωνο DNA δίκλωνο DNA ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ

13 σύνθεση mrna από τους διάφορους τύπους ιών (ανάλογα με το γονιδίωμά τους)

14 Μεγέθη ιικού γονιδιώματος Σε ορισμένους ιούς το γονιδίωμα είναι τόσο μικρό, ώστε περιέχει μόλις 5 γονίδια. Το μεγαλύτερο μγ ιικό γονιδίωμα έχει μγ μέγεθος bp και ανήκει στον βακτηριοφάγο G που προσβάλλει το εδαφικό βακτήριο Bacillus megaterium. Το ποσοστό του νουκλεϊκού οξέος σε σχέση με τις πρωτεΐνες του ιού είναι περίπου 1% για τον ιό της γρίπης και 50% για ορισμένους βακτηριοφάγους. βακτηριοφάγος G Bacillus megaterium

15 Ιικές πρωτεΐνες Εφ όσον συντεθεί το ιικό mrna, σχηματίζονται οι διάφορες ιικές πρωτεΐνες (ένζυμα, ζ μ δομικές υπομονάδες). Οι πρωτεΐνες αυτές διακρίνονται στις: πρώιμες, συντίθενται αμέσως μετά την ιική μόλυνση, απαραίτητες για την αντιγραφή του ιικού γονιδιώματος (ένζυμα) όψιμες, συντίθενται σε μεταγενέστερα στάδια (πρωτεΐνες του ιικού περιβλήματος) Η υπερπαραγωγή ιικών νουκλεϊκών οξέων και πρωτεϊνών διαταράσσει τους φυσιολογικούς μηχανισμούς του κυττάρου-ξενιστή. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο ιός προκαλεί ολοκληρωτική αναστολή της Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ιός προκαλεί ολοκληρωτική αναστολή της σύνθεσης των μακρομορίων του ξενιστή, ενώ άλλες φορές οι συνθετικές λειτουργίες του ξενιστή λειτουργούν παράλληλα με τις ιικές.

16 βιολογικός κύκλος ενός DNA ιού

17 ομή ιοσώματος Το νουκλεϊκό οξύ των ιοσωμάτων περιβάλλεται από ένα πρωτεϊνικό κάλυμμα (περίβλημα) που λέγεται καψίδιο. Το καψίδιο αποτελείται λί από πρωτεϊνικές (δομικές) έ υπομονάδες που διατάσσονται με επαναλαμβανόμενο πρότυπο. Μια ομάδα πρωτεϊνικών υπομονάδων ενός ιικού καψιδίου καλείται καψομερίδιο (capsomere). Οι υπομονάδες (τα καψομερίδια) έχουν την ικανότητα αυτοσυγκρότησης. Σε ορισμένους ιούς, οι πρωτεΐνες των καψομεριδίων είναι του ίδιου τύπου, ρ μ ς ς ρ ς ψ μ ρ ενώ σε άλλους ιούς τα καψομερίδια περιέχουν διαφορετικούς τύπους πρωτεϊνών.

18 ιός του μωσαϊκού του καπνού ΝΟΥΚΛΕΟΚΑΨΙ ΙΟ

19 Συμμετρία των ιών Η διάταξη των πρωτεϊνικών υπομονάδων (καψομεριδίων) στο καψίδιο ενός ιού χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό συμμετρίας. ελικοειδής ιός Στους περισσοτέρους ιούς συναντώνται 2 είδη συμμετρίας: ελικοειδής (ραβδοειδείς ιοί) εικοσαεδρική (σφαιρικοί ιοί) πολυεδρικός ιός

20 ιός του μωσαϊκού του καπνού (tobacco mosaic virus, TMV) 300 nm 18 nm προσβεβλημένο ββλ φυτό καπνού (Nicotiana tabacum) από τον ιό TMV Ελικοειδής συμμετρία, 2130 πανομοιότυπες πρωτεϊνικές υπομονάδες.

21 μικροφωτογραφία του ιού Ebola, ενός επικίνδυνου ελικοειδούς ιού που προκαλεί αιμορραγικό πυρετό (hemorrhagic fever)

22 εικοσαεδρική συμμετρία ιός ανθρώπινων κονδυλωμάτων (human papilloma virus, HPV) ινδονήσιος ψαράς μολυσμένος με τον HPV (που έχει προκαλέσει τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των κυττάρων)

23 Επενδεδυμένοι ιοί Σ αυτούς τους ιούς (enveloped viruses), το νουκλεοκαψίδιο περιβάλλεται από μια μεμβράνη (φάκελος, επενδυτής, έλυτρο). Η μεμβράνη αποτελείται συνήθως από κάποιο συνδυασμό: λιπιδίων πρωτεϊνών υδατανθράκων Τα λιπίδια της μεμβράνης προέρχονται από τη κυτταροπλασματική μεμβράνη του κυττάρου-ξενιστή, ενώ οι πρωτεΐνες κωδικεύονται από το ιικό γονιδίωμα. Πρόκειται συνήθως για ιούς που προσβάλλουν ζωικά κύτταρα. π.χ. ιός της γρίππης (influenza virus, flu)

24 αιμοσυγκολλητίνη ιός της γρίππης [H (1-16) N (1-9) ] νευραμινιδάση οικογένεια: Orthomyxoviridae γονιδίωμα: ssrna (-) ιοσωμάτια του ιού της γρίππης όπως φαίνονται στο ηλεκτρονιακό μικροσκόπιο

25 σύγκριση ενός γυμνού (δίχως μεμβράνη) και ενός επενδεδυμένου ιού

26 Αλληλεπίδραση λ μεμβράνης ιού ξενιστικού κυττάρου Η μεμβράνη ενός επενδεδυμένου ιού αποτελεί το δομικό συστατικό του ιοσώματος που αλληλεπιδρά πρώτο με τους διάφορους υποδοχείς της επιφάνειας των κυττάρων των ξενιστών. Έτσι,, τα χαρακτηριστικά αυτής καθορίζουν ρζ εν μρ μέρει την εξειδίκευση της ιικής μόλυνσης. Οι υποδοχείς των ζωικών κυττάρων είναι συνήθως πρωτεΐνες και γλυκοπρωτεΐνες της κυτταροπλασματικής μεμβράνης. Για παράδειγμα, στον ιό της γρίππης, ο υποδοχέας είναι ο υδατάνθρακας σιαλικό οξύ (Ν-ακετυλονευραμινικό οξύ) που βρίσκεται στα γλυκολιπίδια και στις γλυκοπρωτεΐνες των κυτταροπλασματικών μεμβρανών των περισσότερων ζωικών κυττάρων.

27 προσκόλληση επενδεδυμένου ιού σε κύτταρο ξενιστή και διείσδυση του νουκλεοκαψιδίου μέσα σ αυτό

28 Πολύπλοκοι ιοί - βακτηριοφάγοι Μερικά ιοσώματα είναι αρκετά πολύπλοκα και αποτελούνται από ξεχωριστά τμήματα, καθένα από τα οποία μπορεί να έχει ιδιαίτερο σχήμα και συμμετρία. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν αρκετοί βακτηριοφάγοι οι οποίοι διαθέτουν εικοσαεδρικές κεφαλές και ελικοειδείς ουρές. Για παράδειγμα, ο φάγος Τ4 του E. coli έχει τέτοια δομή (μόνο η ουρά του αποτελείται από 20 διαφορετικές πρωτεΐνες). βακτηριοφάγος Τ4 του E. coli

29 δομή βακτηριοφάγων Τ

30 Ένζυμα ιοσωμάτων Παρόλο που τα ιοσώματα έξω το ξενιστικό κύτταρο είναι μεταβολικώς αδρανή, σε αυτά μερικές μρ ςφορές περιέχονται κάποια ένζυμα που είναι απαραίτητα στα πρώιμα, αλλά και στα και στα μεταγενέστερα στάδια της μόλυνσης. Στα ένζυμα αυτά περιλαμβάνονται: λυσοζύμη για την αρχική διάρρηξη του κυτταρικού τοιχώματος του βακτηρίου ξενιστή και την είσοδο του ιικού νουκλεϊκού οξέος μέσα σ αυτό, καθώς και αργότερα για τη λύση του ξενιστικού κυττάρου και την απελευθέρωση των ιοσωμάτων RNA-εξαρτώμενη ξ ώ πολυμεράση του RNA μόνο στους RNA ιούς, για τη σύνθεση RNA χρησιμοποιώντας ως εκμαγείο RNA αντίστροφη μεταγραφάση (reverse transcriptase) για τη μεταγραφή του εισαχθέντος μονόκλωνου RNA των ρετροϊών σ ενδιάμεσο μόριο DNA νευραμινιδάσες για τη διάσπαση των γλυκοπρωτεϊνών και γλυκολιπιδίων στα κύτταρα του συνδετικού ιστού των ζωικών οργανισμών και την ευκολότερη απελευθέρωση των ιοσωμάτων

31 Εργαστηριακή καλλιέργεια και ποσοτικοποίηση ιών

32 Καλλιέργεια βακτηριοφάγων Επειδή οι ιοί αναπαράγονται μόνο μέσα σε ζωντανά κύτταρα, η εργαστηριακή τους μελέτη απαιτεί τη χρήση αυτών των ξενιστικών κυττάρων. Έτσι, οι ιοί μπορούν να καλλιεργηθούν σε καλλιέργειες ζωντανών κυττάρων, αντί σε θρεπτικά υλικά. Επειδή τα βακτήρια μπορούν να καλλιεργηθούν πολύ εύκολα, οι βακτηριακοί ιοί (βακτηριοφάγοι) έχουν μελετηθεί αρκετά (μέσω της χρησιμοποίησης καθαρών βακτηριακών καλλιεργειών σε στερεά θρεπτικά μέσα). Οι βακτηριοφάγοι μπορούν να πολλαπλασιαστούν είτε σε υγρές, είτε σε στερεές καλλιέργειες βακτηριών.

33 Ποσοτικός προσδιορισμός βακτηριοφάγων Σε αντιστοιχία με τον αριθμό μονάδων που σχηματίζουν αποικίες (colony forming units, cfu) που χρησιμοποιούνται στην ποσοτικοποίηση των βακτηρίων, στους ιούς χρησιμοποιείται ο αριθμός μονάδων που σχηματίζουν πλάκες (plaque forming units, pfu). Μια πλάκα είναι μια διαυγής περιοχή (ζώνη λύσης ή αναστολής της αύξησης) που προκύπτει όταν ένα ιόσωμα μολύνει ένα κύτταρο ενός ξενιστή (π.χ. βακτήριο), του οποίου τα κύτταρα έχουν καλλιεργηθεί σε μια στοιβάδα (στρώση ώ συμπαγούς αύξησης) ) σ ένα στερεό θρεπτικό μέσο. Το μέγεθος της κάθε σχηματιζόμενης πλάκας εξαρτάται από: τον ιό το ξενιστικό κύτταρο (βακτηριακό στέλεχος) τις καλλιεργητικές συνθήκες (οι οποίες επηρεάζουν το ρυθμό αύξησης των βακτηρίων ξενιστών, π.χ. θερμοκρασία)

34 δ δ ί δ δ ώ δ δ ώ ώ διαδικασία διαδοχικών δεκαδικών αραιώσεων για την ποσοτικοποίηση των ιοσωμάτων ενός ιού (τιτλοδότηση ιού)

35 Καλλιέργεια ζωικών ιών Πολλοί ζωικοί (και φυτικοί) ιοί μπορούν να καλλιεργηθούν σε καλλιέργειες κυττάρων (κυτταροκαλλιέργειες). Οι κυτταροκαλλιέργειες αποτελούνται από ευκαρυωτικά κύτταρα που αναπτύσσονται σε θρεπτικά υλικά (αυτές μπορούν να μεταχειριστούν όπως και οι βακτηριακές καλλιέργειες). καρκινικά κύτταρα HeLa Οι ζωικοί ιοί μπορούν να καλλιεργηθούν σε πρωτογενείς ή σε συνεχείς κυτταρικές σειρές. ρς Στις πρωτογενείς καλλιέργειες (primary cell lines), η ανάπτυξη των κυττάρων δε διαρκεί πολύ και η μονοστοιβάδα αυτών παραμένει ζωντανή για λίγες μόνο ημέρες. Στις συνεχείς κυτταρικές σειρές (continuous cell lines, immortal cell lines), τα κύτταρα μπορούν να πολλαπλασιάζονται συνέχεια και θεωρητικά διατηρούνται επ άπειρο. π.χ. καρκινικά κύτταρα HeLa, CaCo-2

36 Ογκογόνοι ιοί Σε μερικές περιπτώσεις ο ιός δεν καταστρέφει τα κύτταρα στα οποία παρασιτεί, αλλά προκαλεί αναγνωρίσιμες αλλαγές στη μορφολογία ή / και το ρυθμό αύξησης τους. Για παράδειγμα, οι ογκογόνοι γ ιοί (oncogenic viruses, oncoviruses) προκαλούν ταχύτερη αύξηση των προσβεβλημένων κυττάρων σε σχέση με τα υγιή (μετασχηματισμός, transfromation). Ένα σημαντικό γνώρισμα όλων των ογκογόνων ιών είναι ότι το γενετικό τους υλικό ενσωματώνεται στο DNA του κυττάρου ξενιστή και πολλαπλασιάζεται μαζί του. όγκοι σε συκώτι, προκαλούμενοι από ογκογόνους ιούς (neoplastic disease of poultry)

37 Ιικός πολλαπλασιασμός Viral replication

38 Ο κύκλος ζωής ενός ιού χαρακτηρίζεται από τις εξής φάσεις: προσκόλληση (attachment) διείσδυση, είσοδος (penetration, entry) σύνθεση νουκλεϊκού οξέος και πρωτεϊνών (replication) συγκρότηση ή ωρίμαση (packaging, assembly, maturation) απελευθέρωση (release, exit) Ο κύκλος αυτός διαρκεί: λεπτά στους βακτηριοφάγους 8-40 ώρες στους ζωικούς ιούς.

39 βιολογικός κύκλος βακτηριοφάγου λανθάνουσα περίοδος ( διείσδυση, σύνθεση νουκλεϊκών οξέων και πρωτεϊνών, συσκευασία) (περίοδος κατά την οποία τα ιικά σωμάτια παραμένουν στο εσωτερικό του κυττάρου ξενιστή και δεν ανιχνεύονται στον εξωκυττάριο χώρο)

40 κύκλος ζωής ενός βακτηριοφάγου (χρονική στιγμή έκρηξης)

41 Προσκόλληση ιού στον ξενιστή Η αλληλεπίδραση μεταξύ ιοσώματος και κυττάρου ξενιστή χαρακτηρίζεται από υψηλή εξειδίκευση. Οι πρωτεΐνες της εξωτερικής επιφάνειας του ιοσώματος αλληλεπιδρούν με συγκεκριμένα ρμ μόρια της επιφάνειας του κυττάρου-ξενιστή που λέγονται υποδοχείς (receptors). Στους υποδοχείς μπορεί να ανήκουν: πρωτεΐνες λιπίδια ή σύμπλοκα αυτών υδατάνθρακες Οι υποδοχείς ενός κυττάρου καθορίζουν αν αυτό είναι επιδεκτικό μόλυνσης (susceptible to infection).

42 Στους πολυκύτταρους οργανισμούς οι υποδοχείς για κάποιον ιό μπορεί να εκφράζονται μόνο σε συγκεκριμένη ομάδα κυττάρων. Για παράδειγμα, στον ιό της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (human immunodeficiency virus, HIV), ο υποδοχέας είναι η πρωτεΐνη CD4 που κυρίως βρίσκεται στα λεμφοκύτταρα Τ του ανοσοποιητικού συστήματος. Αν δεν υπάρχει υποδοχέας ή αν μεταβληθεί η δομή του ο ιός δεν μπορεί να μολύνει.

43 μόλυνση ενός λεμφοκυττάρου με τον ιό της ανθρώπινης ανοσοεπάρκειας (HIV), μέσω της πρόσδεσης της πρωτεΐνης gp120 του HIV στους υποδοχείς CD4

44 ιείσδυση (είσοδος) Επειδή το ιικό γονιδίωμα μπορεί να αντιγραφεί μόνο στο εσωτερικό του κυττάρου-ξενιστή, θα πρέπει αυτό να εισαχθεί (διεισδύσει) μέσα στο κύτταρο. Η διείσδυση σ ένα δεκτικό κύτταρο δε συνεπάγεται κατ ανάγκη και πολλαπλασιασμό του ιού. Όσα κύτταρα επιτρέπουν τον ιικό πολλαπλασιασμό καλούνται επιτρεπτικά (permissive). Οι βακτηριοφάγοι παρουσιάζουν τους πολυπλοκότερους μηχανισμούς διείσδυσης, εξαιτίας της ύπαρξης του βακτηριακού κυτταρικού τοιχώματος.

45 Στους επενδεδυμένους ζωικούς ιούς, συμβαίνει σύντηξη της μεμβράνης μβρ αυτών με την κυτταροπλασματική μεμβράνη του κυττάρου - ξενιστή. Ακολούθως, το νουκλεοκαψίδιο του ιοσώματος εισάγεται ολόκληρο λ στο ξενιστικό κύτταρο, μέσω ενδοκυττάρωσης (endocytosis). Στη συνεχεία το ιικό πρωτεϊνικό αφαιρείται αφαιρείται (απέκδυση, uncoating) προκειμένου να έχει πρόσβαση το ιικό γονιδίωμα στους μηχανισμούς του ξενιστικού κυττάρου για να ξεκινήσει η αντιγραφή του.

46 προσκόλληση ιοσώματος βακτηριοφάγου Τ4 στο Escherichia coli και διείσδυση του ιικού DNA

47 Ωρίμαση και απελευθέρωση Το πρώτο στάδιο στην ιική ωρίμανση είναι η συναρμολόγηση του πρωτεϊνικού καψιδίου (αυθόρμητη διαδικασία). Τα καψίδια των περισσότερων ζωικών ιών εσωκλείονται σε φάκελο που αποτελείται από λιπίδια, πρωτεΐνες και υδατάνθρακες. Ο φάκελος αναπτύσσεται με μια διαδικασία που καλείται εκβλάστηση. Κατά την εκβλάστηση το συναρμολογημένο καψίδιο εξωθείται διαμέσου της κυτταροπλασματικής μεμβράνης και τμήμα αυτής παραμένει στον ιό ως φάκελος. Η εκβλάστηση δεν θανατώνει πάντοτε το κύτταρο ξενιστή, το οποίο μερικές φορές επιζεί. Ο ί ί ά λ ( β ά ) λ θ ώ ά Οι ιοί χωρίς φάκελο (π.χ. βακτηριοφάγοι) απελευθερώνονται πάντοτε με ρήξη της κυτταροπλασματικής μεμβράνης, κάτι που οδηγεί στο θάνατο του κυττάρου ξενιστή.

48 Άμυνα ξενιστή έναντι ιών Στους ζωικούς οργανισμούς, οι μηχανισμοί του ανοσοποιητικού συστήματος αντιμετωπίζουν και εξουδετερώνουν τους ιούς. βλ. 10 η ΘΕ: «Βασικές αρχές της ανοσολογίας» Στους προκαρυωτικούς μικροοργανισμούς αντίσταση σε κάποιον ιό μπορεί να συμβεί βίεξαιτίας: της απουσίας του κατάλληλου υποδοχέα της καταστροφής του δίκλωνου DNA του ιού με τη βοήθεια των περιοριστικών ενζύμων (ένζυμα περιορισμού, ενδονουκλεάσες). Tα ένζυμα περιορισμού που παράγονται από ένα βακτήριο / αρχαίο δεν ζ μ ρ ρ μ ρ γ β ήρ ρχ αποικοδομούν το δικό του DNA, διότι αυτό είναι προστατευμένο από τη δράση τους μέσω της μεθυλίωσης ορισμένων νουκλεοτιδίων στη θέση αναγνώρισης.

49 HaeIII τυφλά άκρα EcoRI συμπληρωματικά (ή κολλώδη) άκρα AluI NotI αλληλουχίες νουκλεοτιδίων που αναγνωρίζονται και κόβονται από 4 κοινά ένζυμα περιορισμού

50 φάγος DNA φάγου βακτήριο βακτηριακό χρωμόσωμα τα βακτήρια παράγουν ένζυμα (περιοριστικές ενδονουκλεάσες) που διασπούν το DNA του φάγου τα βακτήρια προστατεύουν το δικό τους DNA από την αποκοπή από τα περιοριστικά ρ ένζυμα προσθέτοντας μεθυλικές ομάδες στις θέσεις αναγνώρισης μεθυλική ομάδα αποικοδόμηση ιικού DNA μέσω αποικοδόμηση ιικού DNA μέσω των περιοριστικών ενζύμων που παράγει το βακτήριο

51 Όμως, ορισμένοι βακτηριοφάγοι μπορούν να αποφεύγουν τους περιοριστικούς μηχανισμούς του βακτηρίου ξενιστή με τους εξής 2 τρόπους: τροποποιούν το δικό τους DNA (συνήθως μέσω γλυκοζυλίωσης, μεθυλίωσης) π.χ. βακτηριοφάγοι Τ2, Τ4, Τ6 παράγουν πρωτεΐνες που μπορούν να αναστέλλουν τη δράση των περιοριστικών ενζύμων π.χ. βακτηριοφάγοι Τ3, Τ7 Η τροποποίηση των ιικών νουκλεϊκών Η τροποποίηση των ιικών νουκλεϊκών οξέων συμβαίνει μετά την αντιγραφή τους.

52 Ιική ποικιλότητα Viral variation

53 Γενικά οι ιοί χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: στους επιθετικούς ιούς (virulent) προκαλούν λύση (άρα και θάνατο) των ξενιστικών κυττάρων μετά τη μόλυνση. στους ήπιους ιούς (temperate) ενσωματώνουν το DNA τους στο γονιδίωμα του ξενιστή και έτσι αυτό αντιγράφεται μαζί με το γονιδίωμα του ξενιστή, χωρίς να προκαλούν το θάνατο του. ιοσωμάτια επιθετικού βακτηριοφάγου Τ4 που μολύνει το Escherichia coli

54 Τ: επιθετικοί βακτηριοφάγοι Ιοί με δίκλωνο γραμμικό μόριο DNA που προσβάλλουν το Escherichia coli (και μερικά συγγενή βακτήρια): πρότυπα συστήματα μελέτης. π.χ. Τ1, Τ2 έως Τ7 Το γονιδίωμα του Τ4 συνίσταται από bp και κωδικεύει περισσότερες ρ από 250 διαφορετικές πρωτεΐνες. Το DNA του Τ4 περιέχει στη θέση της κυτοσίνης την 5- υδροξυλομεθυλοκυτοσίνη, προσδίδοντας ανθεκτικότητα στο DNA του Τ4 έναντι όλων πρακτικά των ενζύμων περιορισμού.

55 Λάμδα (λ): ένας ήπιος βακτηριοφάγος Οι ήπιοι ιοί έχουν την ικανότητα να εισέρχονται σε μια κατάσταση που λέγεται λυσιγονία (lysogeny). Στη λυσιγονία, το ιικό γονιδίωμα ενσωματώνεται στο γονιδίωμα του κυττάρου-ξενιστή και αντιγράφεται ως προϊός μαζί με αυτό. Στην περίπτωση των βακτηρίων ο προϊός καλείται προφάγος (prophage) και τα βακτήρια που επιτρέπουν αυτό το φαινόμενο λέγονται λυσιγόνα. ιοσωμάτια ήπιου βακτηριοφάγου λάμδα (λ) Στη λυσιγονία, τα περισσότερα ιικά γονίδια δεν εκφράζονται και το ιικό γονιδίωμα περά από τη μια γενιά κυττάρων στην επόμενη κατά τη κυτταρική διαίρεση. Αν για κάποιο λόγο χαθεί ο έλεγχος, τότε ο ιός Αν για κάποιο λόγο χαθεί ο έλεγχος, τότε ο ιός εισέρχεται στη λυτική οδό (lytic pathway), παράγει νέα ιοσώματα και το ξενιστικό κύτταρο λύεται.

56 λυτικός και λυσιγονικός κύκλος βακτηριοφάγου

57 Επαγωγή προφάγου και λύση του ξενιστικού κυττάρου Τα λυτικά γονίδια (lytic genes) βρίσκονται υπό τον έλεγχο ενός μιας ειδικής κατασταλτικής πρωτεΐνης που κωδικοποιείται από το ιικό γονιδίωμα (virus-encoded repressor, προϊόν του γονιδίου cl). Προκειμένου να εγκαθιδρυθεί η λυσιγονία, θα πρέπει να εκφραστεί (εκτός από την κατασταλτική πρωτεΐνη) και το γονίδιο int, που κωδικοποιεί την ενσωματάση (εξειδικευμένη τοποϊσομεράση). Ορισμένες φορές γίνεται επαγωγή του προφάγου και συμβαίνει λύση του ξενιστικού κυττάρου. Παράγοντες που καταστρέφουν το DNA (υπεριώδης ακτινοβολία, ακτίνες Χ Παράγοντες που καταστρέφουν το DNA (υπεριώδης ακτινοβολία, ακτίνες Χ και μεταλλαξιογόνες χημικές ουσίες) επάγουν ένα λυσιγονικό κύτταρο στο λυτικό κύκλο.

58 Ζωικοί ιοί Οι περισσότεροι ζωικόι ιοί είναι επενδεδυμένοι (enveloped). Σε αντίθεση με τους βακτηριοφάγους, όπου έχουμε είσοδο μόνο του νουκλεϊκού οξέος στο κύτταρο του ξενιστή, ολόκληρο το νουκλεοκαψίδιο των περισσότερων ρ ζωικών ιών εισέρχεται με ενδοκυττάρωση. Oι ζωικοί DNA ιοί: αντιγράφουν το DNA τους στον πυρήνα του κυττάρου ξενιστή χρησιμοποιώντας τα ένζυμα αντιγραφής του κυττάρου συνθέτουν τις πρωτεΐνες τους στο κυτταρόπλασμα Στη συνέχεια, οι πρωτεΐνες μεταναστεύουν στον πυρήνα και ενώνονται με τα πολλαπλασιασμένα τμήματα DNA για να διαμορφώσουν νέα ιοσωμάτια. Οι ζωικοί RNA ιοί πολλαπλασιάζονται στο κυτταρόπλασμα του κυττάρου ξενιστή.

59 μετασχηματισμός φυσιολογικών κυττάρων σε καρκινικά χρόνια λοίμωξη λανθάνουσα λοίμωξη π.χ. ιός του έρπητα, ds DNA διαδικασία εκβλάστησης (budding process) πιθανές επιπτώσεις ζωικών ιών στα κύτταρα που μολύνουν

60 Ερπητοϊοί (herpesviruses) Οι ερπητοϊοί είναι μεγάλη ομάδα ιών δίκλωνου DNA της οικογένειας Herpesviridae, που προξενούν μεγάλη ποικιλία ασθενειών σε ανθρώπους και ζώα, συμπεριλαμβανομένων: του απλού επιχείλιου έρπητα της ανεμοβλογίας (chicken pox, varicella) της λοιμώδους μονοπυρήνωσης (infectious mononucleosis). Μέχρι σήμερα είναι γνωστοί περίπου 100 ερπητοϊοί. Στον άνθρωπο έχουν ανιχνευθεί 8 ερπητοϊοί, που φέρουν την ονομασία Human Herpes Virus (HHV) 1-8. O απλός έρπητας προκαλείται από τους HHV-1 και HHV-2, ενώ η ανεμοβλογιά από τον HHV-3.

61 απλός επιχείλιος έρπητας (HHV-1, ή Herpes Simplex Virus, HSV-1) κοριτσάκι που πάσχει από τον ιό της ανεμοβλογίας (HHV-3, varicella zoster virus, VZV)

62 Ένα από τα ενδιαφέροντα γνωρίσματα μερικών ερπητοϊών είναι να παραμένουν σε λανθάνουσα κατάσταση μέσα στο ιόσωμα εντός ενός κυττάρου και να ενεργοποιούνται μόνο σε συνθήκες καταπόνησης του ξενιστή. Ένας από τους ογκογόνους ερπητοϊούς είναι ο ιός Epstein-Barr (HHV-4, HBV). Αυτός προκαλεί σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα (π.χ. χ AIDS) το λέμφωμα του Burkitt και τον καρκίνο του ρινοφάρυγγα. Μεταδίδεται μέσω του σίελου και συχνή είναι η μετάδοση του με τα φιλιά («νόσος του φιλιού», «νόσος των ερωτευμένων»).

63 Ιός της ευλογίας O ιός της ευλογίας (smallpox) είναι ένας από τους πιο καταστρεπτικούς ιούς που γνώρισε η ανθρωπότητα (υψηλό ποσοστό θνησιμότητας 30-35%). Προκαλείται από τον dsdna ιό Variola vera (Variola major, Variola minor) της οικογένειας Poxviridae. Κατά τη διάρκεια δά του 20 ου αιώνα προκάλεσε εκατομμύρια θανάτους!! Το εκέμβριο του 1979, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) ανακοίνωσε την εξάλειψη του, ύστερα από ένα επιτυχημένο πρόγραμμα εμβολιασμών.

64 Ρετροϊοί (retroviruses) Αποτελούν επενδεδυμένους RNA ιούς, με γονιδίωμα 2 μονόκλωνα μόρια (+) RNA, τα οποία αντιγράφονται μέσω ενός ενδιάμεσου μορίου DNA. Στο ιόσωμα τους περιέχεται το ένζυμο της αντίστροφης μεταγραφάσης. Το ρετροϊκό DNA που παράγεται μέσα στο ξενιστικό κύτταρο, και έχει 3 επιλογές: να μεταγραφεί σε ιικό mrna, το οποίο θα μεταφραστεί στη συνέχεια σε ιικές πρωτεΐνες να μεταγραφεί σε ιικό RNA, το οποίο αργότερα θα καψιδιωθεί να παραμείνει σε λανθάνουσα κατάσταση (latency), κατά την οποία το ιιικό DNA ενσωματώνεται στα κυτταρικά χρωμοσώματα και καλείται προϊός

65 δομή ενός ρετροϊού

66 βιολογικός κύκλος ρετροΐου

67 Ιοί των φυτών Οι ιοί των φυτών είναι μορφολογικά παρόμοιοι με τους ιούς των ζώων. Έτσι, μερικοί φυτικοί ιοί μπορούν επίσης να πολλαπλασιαστούν και στο εσωτερικό των κυττάρων των εντόμων. Προκαλούν πολλές ασθένειες στα καλλιεργούμενα φυτά, όπως αλλαγή χρώματος, παραμόρφωση, διακοπή αύξησης. Τα φυτικά κύτταρα προστατεύονται από τους ιούς εξαιτίας του κυτταρικού τοιχώματος, αλλά ο ιός μπορεί να εισαχθεί στο κύτταρο μέσω τραυμάτων ή να μεταφερθεί από άλλα φυτικά παράσιτα, όπως νηματώδεις, μύκητες και έντομα.

68 εν έχουν εξωκυτταρική φάση στον κύκλο ζωής τους Ιοί των μυκήτων Επομένως, αυτοί χάνουν τη μολυσματικότητα τους όταν απελευθερωθούν θ από το κύτταρο. Οι ιοί των μυκήτων μεταδίδονται με τη σύντηξη των μυκητιακών κυττάρων. κονιδιοφόρος μύκητα

69 Ιοειδή (viroids) Αποτελούν μικρά κυκλικά μονόκλωνα μόρια RNA τα οποία δεν περιβάλλονται από πρωτεϊνικό καψίδιο και δεν περιέχουν κάποιο γονίδιο για κωδίκευση πρωτεΐνης (εξαρτώνται πλήρως από τα ένζυμα του ξενιστή). Θεωρούνται τα μικρότερα γνωστά παθογόνα (μέγεθος από 246 έως 375 nt). Προκαλούν ασθένειες στα φυτά. Το μονόκλωνο RNA σχηματίζει δίκλωνες περιοχές σε ορισμένα σημεία του.

70 Πρωτεΐνες πρίον (prion proteins, proteinaceous infectious particles) Η εξωκυτταρική μορφή των πρίον είναι αμιγώς πρωτεϊνική, χωρίς να περιέχει νουκλεϊκό οξύ. Προκαλούν δά διάφορες νευρολογικές ασθένειες στα ζώα, όπως: τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (bovine spongiform encephalopathy, BSE), γνωστή σαν «ασθένεια των τρελών αγελάδων» την ασθένεια Creutzfeldt-Jacob (CJD) στον την ασθένεια Creutzfeldt Jacob (CJD) στον άνθρωπο

71 Το γονίδιο που κωδικεύει την πρωτεΐνη των prions (PrP) εκφράζεται στα εγκεφαλικά κύτταρα. Η πρωτεΐνη PrP μπορεί να υιοθετήσει μια ανώμαλη δομή (διαμόρφωση), μ η οποία θεωρείται «λοιμογόνος» επειδή εξαναγκάζει άλλα μόρια πρωτεϊνών PrP με κανονική διαμόρφωση να υιοθετήσουν την ανώμαλη διαμόρφωση. κανονική διαμόρφωση ανώμαλη διαμόρφωση Η ανώμαλη πρωτεΐνη PrP διασπείρεται γρήγορα στα εγκεφαλικά κύτταρα και προκαλεί το θάνατο των κυττάρων.

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ H ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ IΩΝ ΙΟΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Είναι ΔΟΜΕΣ στο όριο μεταξύ ζωντανού και μη ζωντανού. Χρησιμοποιούμε τον όρο ενεργοί-μη ενεργοί παρά ζωντανοί-νεκροί Δεν έχουν κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 11 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 11 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 11 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 11 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 11 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 11 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιοί. κεφάλαιο. Ιός της γρίπης

Ιοί. κεφάλαιο. Ιός της γρίπης Ιοί κεφάλαιο 3 Ιός της γρίπης 3. Ιοί Οι ιοί και τα βακτήρια είναι οι απλούστερες μορφές ζωής. Έχουν χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα για τη διερεύνηση των θεμελιωδών μηχανισμών της ζωής και έχουν βοηθήσει πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση των NA σε ιούς. 09/04/ Μοριακή Βιολογία Κεφ. 1 Καθηγητής Δρ. Κ. Ε. Βοργιάς

Οργάνωση των NA σε ιούς. 09/04/ Μοριακή Βιολογία Κεφ. 1 Καθηγητής Δρ. Κ. Ε. Βοργιάς Οργάνωση των NA σε ιούς 09/04/2014 1 Η οργάνωση των ιών γίνεται µε βάση το εύρος των ξενιστών που µπορούν να µολύνουν και συµπεριφέρονται σαν παράσιτα: Μόνο βακτήρια: βακτηριοφάγος ή φάγος (phage) Ζωϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Ενότητα 2: Στοιχεία Μικροβιολογίας και Βιοχημείας των Βιομηχανικών Ζυμώσεων: Οι Ιοί(2/5), 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Διδάσκων: Δρ. Σεραφείμ Παπανικολαου

Διαβάστε περισσότερα

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 11 Oι Ιοι

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 11 Oι Ιοι BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 11 Oι Ιοι Οι Ιοι= Eγωïστικό DNA/RΝΑ προς αναζήτηση ξενιστή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Οι ιοί είναι µικροί αλλά δεν είναι οργανισµοί. Γενικα χαρακτηριστικα. 2. Μορφολογια-Μικροφωτογραφιες

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 24 η ΙΟΙ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ, ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΖΩΩΝ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 24 η ΙΟΙ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ, ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΖΩΩΝ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 24 η ΙΟΙ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ, ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΖΩΩΝ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι οι οργανισμοί αποτελούνται από κύτταρα omnis cellula e cellula

Όλοι οι οργανισμοί αποτελούνται από κύτταρα omnis cellula e cellula ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Matthias Schleiden - Rudolf Schwann : Κυτταρική Θεωρία (1838) Walter Flemming: Κυτταρική διαίρεση (1882) Όλοι οι οργανισμοί αποτελούνται από κύτταρα omnis cellula e cellula ΟΙ ΙΟΙ καψομερή

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm)

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Πού και πώς ζουν 1. στο φυσικό περιβάλλον (νιτροποιητικά βακτήρια)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΖΩΟΛΟΓΙΑ Δ. ΜΑΤΘΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ. Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA και οι εφαρμογές της...

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ. Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA και οι εφαρμογές της... ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA και οι εφαρμογές της... Γενετική Μηχανική o Περιλαμβάνει όλες τις τεχνικές με τις οποίες μπορούμε να επεμβαίνουμε στο γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης. 4 ο Κεφάλαιο - Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης. 4 ο Κεφάλαιο - Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης 4 ο Κεφάλαιο - Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA Τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA Αναπτύχθηκε λόγω της ανακάλυψης: i. Περιοριστικών ενδονουκλεασών ii. Ειδικών φορέων DNA Έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Βιολογία. Ενότητα # (2): Μεταλλάξεις και γενετική ποικιλότητα στα βακτήρια. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής

Μοριακή Βιολογία. Ενότητα # (2): Μεταλλάξεις και γενετική ποικιλότητα στα βακτήρια. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μοριακή Βιολογία Ενότητα # (2): Μεταλλάξεις και γενετική ποικιλότητα στα βακτήρια Παναγιωτίδης Χρήστος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

3. Το τρυπανόσωμα προκαλεί: α. δυσεντερία β. ελονοσία γ. ασθένεια του ύπνου δ. χολέρα

3. Το τρυπανόσωμα προκαλεί: α. δυσεντερία β. ελονοσία γ. ασθένεια του ύπνου δ. χολέρα Ερωτήσεις κλειστού τύπου που τέθηκαν στις πανελλήνιες εξετάσεις (2000-2014) και αφορούν το 1 ο κεφάλαιο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. (σελ. 9-26) Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Απαντήσεις του κριτηρίου αξιολόγησης στη βιολογία γενικής παιδείας 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε τον αριθμό καθεμίας από τις ημιτελείς προτάσεις 1 έως και 5, και δίπλα σε αυτόν το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου Μικροοργανισμοί.

Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου Μικροοργανισμοί. Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου Μικροοργανισμοί. 1 ο ΘΕΜΑ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. 1. Το τρυπανόσωμα προκαλεί α. δυσεντερία. β. ελονοσία. γ. ασθένεια του ύπνου. δ. χολέρα. 2. Τα

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία

KΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία KΕΦΑΛΑΟ 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Α. ΕΡΩΤΗΣΕΣ ΚΛΕΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται από: α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1. Η μεταφορά ανθρώπινου γονιδίου σε βακτήριο δίνει διαφορετικό προϊόν μεταγραφής και μετάφρασης, ενώ σε μύκητες μεταγράφεται κανονικά αλλά το προϊόν μετάφρασης εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» DNA RNA: ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ DNA RNA: Βασικά Χαρακτηριστικά Ρόλος Κεντικό Δόγμα της Βιολογίας:

Διαβάστε περισσότερα

Είναι οργανισμοί με πολύ μικρό μέγεθος (μικρότεροι του 0,1 mm) Ο οργανισμός που «φιλοξενεί» τα παράσιτα. Παθογόνοι

Είναι οργανισμοί με πολύ μικρό μέγεθος (μικρότεροι του 0,1 mm) Ο οργανισμός που «φιλοξενεί» τα παράσιτα. Παθογόνοι 1.2 ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΜΟΙ Είναι οργανισμοί με πολύ μικρό μέγεθος (μικρότεροι του 0,1 mm) Διάκριση μικροοργανισμών Ανάλογα με το που επιβιώνουν Ελεύθεροι Παράσιτα Παράσιτα Οργανισμοί που περνούν ένα μέρος ή ολόκληρη

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία (4 Ο Κεφάλαιο) επιμέλεια: Μιχάλης Χαλικιόπουλος καθηγητής Βιολογίας

Θεωρία (4 Ο Κεφάλαιο) επιμέλεια: Μιχάλης Χαλικιόπουλος καθηγητής Βιολογίας Θεωρία (4 Ο Κεφάλαιο) επιμέλεια: Μιχάλης Χαλικιόπουλος καθηγητής Βιολογίας 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA 2 Θεωρία (4 Ο Κεφάλαιο) 3 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA 1 2 3 ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ 4 5 6 ορισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA

Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Φώτης Καρβέλης Ιστορική αναδρομή Ανακάλυψη του DNA Μελέτη αντιγραφής Απομόνωση ενζύμων Μελέτη της δράσης τους Αποκάλυψη των περιοριστικών ενδονουκλεασών

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα: ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

Ενότητα: ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Τίτλος Μαθήματος: Γενική Μικροβιολογία Ενότητα: ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Διδάσκων: Καθηγητής Ιωάννης Σαββαΐδης Τμήμα: Χημείας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ευκαρυωτικά και Προκαρυωτικά Κύτταρα Οι διάφορες βιοχημικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚεφάΠαιο 4 ΤεχνοΠογία ίου ανασυνουασμένου DNA

ΚεφάΠαιο 4 ΤεχνοΠογία ίου ανασυνουασμένου DNA ΚεφάΠαιο 4 ΤεχνοΠογία ίου ανασυνουασμένου DNA 1. Γιατί οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες και οι φορείς κλωνοποίησης είναι απαραίτητα εργαλεία για τη Γενετική Μηχανική; Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες είναι

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο 1. Με ποιο μηχανισμό αντιγράφεται το DNA σύμφωνα με τους Watson και Crick; 2. Ένα κύτταρο που περιέχει ένα μόνο χρωμόσωμα τοποθετείται σε θρεπτικό υλικό που περιέχει ραδιενεργό

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 Θεωρία Παρ 1.2

Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 Θεωρία Παρ 1.2 1.2 ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΟΡΙΣΜΟΣ: Οι οργανισµοί που δεν τους διακρίνουµε µε γυµνό µάτι (µικρότεροι από 0.1mm)χαρακτηρίζονται ως µικροοργανισµοί ή µικρόβια Βρίσκονται: Στο φυσικό περιβάλλον ( π.χ. νιτροποιητικά

Διαβάστε περισσότερα

Bιολογία γενικής παιδείας

Bιολογία γενικής παιδείας Bιολογία γενικής παιδείας Α1. 1. δ 2. α 3. β 4. δ ΘΕΜΑ Α Α2. ΟΛΑ ΚΑΠΟΙΑ Τοξίνες + Πλασματική μεμβράνη + Κυτταρικό τοίχωμα + Αποικίες + Κάψα + Πλασμίδια + Μαστίγια + Ριβοσώματα + Πυρηνοειδές + Ενδοσπόρια

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ.3. Τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA. 1. Τι ονομάζεται ανασυνδυασμένο DNA και τι τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA. Ποιά η σημασία της.

Κεφ.3. Τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA. 1. Τι ονομάζεται ανασυνδυασμένο DNA και τι τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA. Ποιά η σημασία της. 1 Κεφ.3. Τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA 1. Τι ονομάζεται ανασυνδυασμένο DNA και τι τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA. Ποιά η σημασία της. Ανασυνδυασμένο DNA: είναι αυτό που προκύπτει από την συνένωση 2 τμημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ DNA Περετσή Χριστίνα Πιτσικάλη Παναγιώτα

ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ DNA Περετσή Χριστίνα Πιτσικάλη Παναγιώτα Εργασία στη Βιολογία ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ DNA Περετσή Χριστίνα Πιτσικάλη Παναγιώτα ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ DNA Η ροή της πληροφορίας για το σχηματισμό των πρωτεϊνών, προϋποθέτει τη μεταφορά της από το DNA στο RNA (ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ).

Διαβάστε περισσότερα

igenetics Mια Μεντελική προσέγγιση

igenetics Mια Μεντελική προσέγγιση igenetics Mια Μεντελική προσέγγιση Κεφάλαιο 22 (+κεφ. 17 Hartwell) Γενετική του καρκίνου Η πρωτεΐνη p53 προσδένεται στο DNA. 2 ΕΙΚΟΝΑ 22.1 Μαστογραφία που απεικονίζει έναν όγκο. Όγκος 3 Κύρια σημεία: Καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α. Α1. δ. Α2. δ. Α3. β. Α4. γ. Α5. α ΘΕΜΑ Β. Β1. I A. φωσφορική ομάδα. Ε. υδροξύλιο. ΣΤ. αμινομάδα. Β.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α. Α1. δ. Α2. δ. Α3. β. Α4. γ. Α5. α ΘΕΜΑ Β. Β1. I A. φωσφορική ομάδα. Ε. υδροξύλιο. ΣΤ. αμινομάδα. Β. ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Α1. δ Α2. δ Α3. β Α4. γ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. I A. φωσφορική ομάδα II III IV V VI VII Ε. υδροξύλιο ΣΤ. αμινομάδα Β. mrna Ζ. RNA πολυμεράση Γ. μεταγραφόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΖΟΜΕΝΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΖΟΜΕΝΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΖΟΜΕΝΟΥ DNA ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Τεχνολογία ανασυνδυαζόμενου DNA ή Γενετική Μηχανική Κατασκευή τεχνητών μορίων DNA (ανασυνδυασμένο DNA) Τροποποίηση γονιδιωμάτων Μεταφορά γονιδίου/ων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΠ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18/09/2016

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΠ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18/09/2016 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΠ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18/09/2016 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Bιολογία γενικής παιδείας

Bιολογία γενικής παιδείας Bιολογία γενικής παιδείας Α1. Κυκλώστε τη σωστή απάντηση: 1. Οι ιοί αποτελούνται από: ΘΕΜΑ Α α. DNA που περιβάλλεται από καψίδιο υδατανθράκων. β. Νουκλεϊκό οξύ, DNA ή RNA, που περιβάλλεται από καψίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις 1-5 και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Βασική Ιολογία. Επικ. Καθ. Αικατερίνη Χλίχλια.

Βασική Ιολογία. Επικ. Καθ. Αικατερίνη Χλίχλια. Βασική Ιολογία Επικ. Καθ. Αικατερίνη Χλίχλια achlichl@mbg.duth.gr ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΩΝ ΙΩΝ Αναπνευστικό Γαστρεντερικό Ουρογεννητικό Δέρμα (τραυματισμός) Επιπεφυκότας Ενδοφλέβια (τσίμπημα) Μερικοί ιοί παραμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Με την ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας το DNA που ήταν τόσο δύσκολο να µελετηθεί έγινε «παιχνίδι» στα ανθρώπινα χέρια

Με την ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας το DNA που ήταν τόσο δύσκολο να µελετηθεί έγινε «παιχνίδι» στα ανθρώπινα χέρια ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο: Η τεχνολογία του ανασυνδυασµένου DNA έδωσε στον άνθρωπο την ικανότητα όχι µόνο να ερευνά αλλά και να τροποποιεί το γενετικό υλικό των οργανισµών ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝ ΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA Η τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/09/2016 ΘΕΜΑ Α Α.1. β. Α.2. β. Α.3. γ. Α.4. δ. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.5. β. Μονάδες 25 ΘΕΜΑ Β Β. 1. Ιχνηθέτηση. είναι η σήμανση χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα

θετικής κατεύθυνσης Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ

θετικής κατεύθυνσης Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Βιολογία θετικής κατεύθυνσης Παραδόσεις του μαθήματος Επιμέλεια: ΑΡΓΥΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ 1ο κεφάλαιο Το γενετικό υλικό Τι αποτελεί το γενετικό υλικό; Από το 1869, που το DNA εντοπίστηκε στον πυρήνα των κυττάρων,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΙΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΕΝΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΙΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΕΝΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΕΝΙΚΗ ΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΟΤΗΤΕΣ Το εξαιρετικό µικρό µέγεθος των ιών και η ικανότητά τους να διηθούνται από τους πόρους των φίλτρων που συγκρατούν τα βακτήρια, ήταν τα χαρακτηριστικά των ιών. Η πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ DNA ΣΕ RNA

ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ DNA ΣΕ RNA ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΕΡΑΤΕΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΤΡΙΜΗΝΟΥ Γ 4 23.1.12 ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ DNA ΣΕ RNA ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΕΛΗΜΙΧΑΛΗΣ ΑΡΤΕΜΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το δεοξυριβονουκλεϊκό οξύ (Deoxyribonucleic acid -

Διαβάστε περισσότερα

2. Τα πρωτόζωα α. δεν έχουν πυρήνα. β. είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί. γ. είναι πολυκύτταρα παράσιτα. δ. είναι αυτότροφοι οργανισμοί.

2. Τα πρωτόζωα α. δεν έχουν πυρήνα. β. είναι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί οργανισμοί. γ. είναι πολυκύτταρα παράσιτα. δ. είναι αυτότροφοι οργανισμοί. 1 ΘΕΜΑΤΑ κεφ 1. Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ZAΡΦΤΖΙΑΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1.Τα παρακάτω στοιχεία να μπουν στην κατάλληλη στήλη ( ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί; α.

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4

Μοριακή Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 Μοριακή Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑ Χρήστος Παναγιωτίδης, Ph.D. Καθηγητής Κυτταρικής/Μοριακής Βιολογίας Εργαστήριο Φαρμακολογίας, Τομέας Φαρμακογνωσίας/Φαρμακολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21/09/2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21/09/2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21/09/2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ ΘΕΜΑ 1 Ο ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr

Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία. Θετικής Κατεύθυνσης

Βιολογία. Θετικής Κατεύθυνσης Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 4ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΈΝΟΥ DNA Γενετική Μηχανική 3 Είναι ο κλάδος της Βιολογίας που περιλαμβάνει τις τεχνικές με τις οποίες ο άνθρωπος επεμβαίνει στο γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Βιοτεχνολογία. Τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA Διδάσκουσα: Αναπλ. Καθ. Άννα Ειρήνη Κούκκου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Βιοτεχνολογία. Τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA Διδάσκουσα: Αναπλ. Καθ. Άννα Ειρήνη Κούκκου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Βιοτεχνολογία Τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA Διδάσκουσα: Αναπλ. Καθ. Άννα Ειρήνη Κούκκου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 01 : Εισαγωγή. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 01 : Εισαγωγή. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 01 : Εισαγωγή Παναγιωτίδης Χρήστος ΑΠΘ Άδειες χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. Η ποσότητα του DNΑ α. είναι ίδια σε όλους τους απλοειδείς οργανισµούς β. είναι σταθερή σε όλους τους διπλοειδείς οργανισµούς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ 2017 ΘΕΜΑ Α Α1. δ Α2. δ Α3. β Α4. γ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. Ι Α, ΙΙ Ε, ΙΙΙ ΣΤ, ΙV Β, V Ζ, VII Γ, VII Δ Β2. Η εικόνα 1 αντιστοιχεί σε προκαρυωτικό κύτταρο. Στους προκαρυωτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ 19 Παράγοντες που συμβάλλουν σε αύξηση των εντόμων 1. Μονοκαλλιέργειες 2. Βελτίωση με κριτήριο αποκλειστικά την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera

ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Α1. 1. β Βιολογία ΘΕΜΑ Α γενιικής παιιδείίας 2. γ 3. γ 4. γ 5. δ Α2. ΣΤΗΛΗ Α Αντιβιοτικό Αντισώματα ιντερφερόνες Τ- Τ- (αντιγόνα) κυτταροτοξικά βοηθητικά Τοξίνες Vibrio cholera Ηπατίτιδα C + Candida albicans

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 1 ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου

Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Βιολογία Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2013-2014 ΓΕ.Λ. ΣΟΡΩΝΗΣ ΜΑΣΤΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Κεφάλαιο 1 ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ Ταξίδι στο χρόνο 1869 Απομονώνεται DNA από τον κυτταρικό πυρήνα 1903 Αποδεικνύεται ότι τα χρωμοσώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Το τρυπανόσωμα προκαλεί α. δυσεντερία β. ελονοσία γ. ασθένεια του ύπνου δ. χολέρα Τα ενδοσπόρια σχηματίζονται από β. φυτά γ. ιούς δ. πρωτόζωα Η σύφιλη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Στο φλοιό της Γης απαντώνται 92 χημικά στοιχεία, από τα οποία 27 μόνο είναι απαραίτητα για τη ζωή. ΠΟΣΟΣΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 96% ο άνθρακας (C), το υδρογόνο (H), το οξυγόνο (O) και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. δ 2. β 3. γ 4. γ 5. β Β. Ερωτήσεις σωστού λάθους 1. Λάθος 2. Σωστό 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΡΙΝΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 15/11/2015 ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Α1. Η φαγοκυττάρωση

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 27 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Τρίτη, 27 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Τρίτη, 27 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1o Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Οργάνωση της ζωής βιολογικά συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Οργάνωση της ζωής βιολογικά συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οργάνωση της ζωής βιολογικά συστήματα 1.2 Κύτταρο: η μονάδα της ζωής Ιστορικά 1665: Ο Ρ.Χουκ μιλά για κύτταρα. Σύγχρονη κυτταρική θεωρία: Το κύτταρο είναι η θεμελιώδης δομική και λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Φάσμα. προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Φάσμα. προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ σύγχρονο Φάσμα προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. μαθητικό φροντιστήριο 25ης Μαρτίου 111 - ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ - 210 50 20 990-210 50 27 990 25ης Μαρτίου 74 - ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ - 210 50 50 658-210 50 60 845 Γραβιάς 85 -

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ 1.1 ΠΑΡAΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Ο άνθρωπος, αν και ζει σε ένα περιβάλλον που συνεχώς μεταβάλλεται, διαθέτει μηχανισμούς που διατηρούν σταθερό το εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο 1 γ 2 δ 3 β 4 α 5 γ ΘΕΜΑ 2 ο ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Μονάδες 25 (5Χ5) Α. ιαγονιδιακά ζώα ονοµάζονται εκείνα στα οποία το γενετικό τους υλικό έχει τροποποιηθεί µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο.Π. ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Να σημειώσετε το γράμμα που συμπληρώνει κατάλληλα τη φράση:

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο.Π. ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Να σημειώσετε το γράμμα που συμπληρώνει κατάλληλα τη φράση: Κανάρη 36, Δάφνη Τηλ. 210 9713934 & 210 9769376 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο.Π. ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΜΑ Α Να σημειώσετε το γράμμα που συμπληρώνει κατάλληλα τη φράση: Α1. Στη μεταγραφή δεν χρειάζονται:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΥΠΕΡΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΚΑΨΙΔΙΑ ΙΩΝ ΚΑΙ ΦΑΓΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΑΣΤΗΓΙΝΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ

ΑΥΤΟΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΥΠΕΡΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΚΑΨΙΔΙΑ ΙΩΝ ΚΑΙ ΦΑΓΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΑΣΤΗΓΙΝΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ ΑΥΤΟΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΥΠΕΡΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΚΑΨΙΔΙΑ ΙΩΝ ΚΑΙ ΦΑΓΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΑΣΤΗΓΙΝΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ Αυτοσυγκρότηση υπερμοριακων δομών Υπενθύμιση: κολλαγονο ΚΑΨΙΔΙΑ (ΚΕΛΥΦΗ) ΙΩΝ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

B4-Ασκήσεις για το Κεφάλαιο 4: Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA

B4-Ασκήσεις για το Κεφάλαιο 4: Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA A) Ερωτήσεις με πολλές πιθανές απαντήσεις Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα ή τα γράμματα που αντιστοιχούν στη σωστή φράση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση, αν υπάρχει. 1. Οι περιοριστικές ενδονουκλεάσες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο... 2 I. Το γενετικό υλικό... 2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ... 5 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ... 8 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο... 2 I. Το γενετικό υλικό... 2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ... 5 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ... 8 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ... ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο... 2 I. Το γενετικό υλικό... 2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ... 5 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ.... 8 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ... 9 ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ...12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο I. Το γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Στο DNA (RNA ιών) οι πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού (γονίδια) ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ Από κύτταρο σε κύτταρο και από

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα:

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 10 Οκτωβρίου 2010 ΘΕΜΑ 1 ο: Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: 1. Ανήκουν στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Α. το τοξόπλασμα

Διαβάστε περισσότερα

μαθητικό φροντιστήριο

μαθητικό φροντιστήριο σύγχρονο Φάσμα group προπαρασκευή για μαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ 50.51.557 50.56.296 25ης Μαρτίου 74 ΠΛ.ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ 50.50.658 50.60.845 25ης Μαρτίου 111 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 50.27.990 50.20.990 Πρωτεσιλάου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ / Γ ΙΑΤΡ ΓΘΕΤ 2 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 20/03/2016 ΘΕΜΑ Α

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ / Γ ΙΑΤΡ ΓΘΕΤ 2 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 20/03/2016 ΘΕΜΑ Α ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ / Γ ΙΑΤΡ ΓΘΕΤ 2 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 20/03/2016 ΘΕΜΑ Α 1. α 2. δ 3. γ 4. δ 5. γ. ΘΕΜΑ Β 1. Τα αντισώματα αποτελούν το πιο αποτελεσματικό φυσικό φάρμακο για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Οι αποικοδομητές είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2

Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2 11/4/2009 1 Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2 ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΥΓΕΙΑ 11/4/2009 3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ 11/4/2009 4 Η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις συνθήκες του εσωτερικού του

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 03 : Δομή και οργάνωση του γενετικού υλικού. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 03 : Δομή και οργάνωση του γενετικού υλικού. Παναγιωτίδης Χρήστος Τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 03 : Δομή και οργάνωση του γενετικού υλικού Παναγιωτίδης Χρήστος ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα