ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΜΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΣ: Ρ. ΓΚΙΑΟΥΡΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ. 7 η θεματική ενότητα: Εισαγωγή γή στην ιολογία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΜΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΣ: Ρ. ΓΚΙΑΟΥΡΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ. 7 η θεματική ενότητα: Εισαγωγή γή στην ιολογία"

Transcript

1 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΣ: Ρ. ΓΚΙΑΟΥΡΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ 7 η θεματική ενότητα: Εισαγωγή γή στην ιολογία

2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με τους όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά ημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Γ δ ό λ ό ό ό δ ά ί Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα, κείμενα, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς.

3 Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου» έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και ια Βίου Μάθηση» η και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους.

4 Ιός και ιόσωμα Virus and virion

5 Οι ιοί: είναι γενετικά στοιχεία (περιέχουν DNA ή RNA στο γονιδίωμα τους) ) αντιγράφονται στο εσωτερικό ενός κυττάρου-ξενιστή (ανεξάρτητα η α από τα χρωμοσώματα των κυττάρων) δεν περιέχουν ριβοσώματα και εκμεταλλεύονται τον μεταβολικό μηχανισμό των κυττάρων-ξενιστών τους χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη εξωκυτταρικής φάσης (μολυσματικής φάσης) στο βιολογικό τους κύκλο Οι ιοί είναι επομένως υποχρεωτικά ενδοκυττάρια παράσιτα. Χωρίς τα κύτταρα μέσα στα οποία θα πολλαπλασιαστούν, οι ιοί δεν μπορούν να υπάρξουν.

6 Η διαδικασία δ εισαγωγής ενός ιού σ ένα ξενιστικό κύτταρο λέγεται μόλυνση (infection). Οι ιοί είναι οι πολυπληθέστεροι μικροοργανισμοί του πλανήτη μας. Μπορούν να μολύνουν κάθε είδος κυτταρικού οργανισμού: βακτήρια και αρχαία άλγη (φύκη) φυτά Ωστόσο, οι περισσότεροι ιοί συνήθως μολύνουν πρωτόζωα συγκεκριμένους τύπους κυττάρων ενός είδους ζώα ξενιστή μύκητες Οι ιοί που μολύνουν βακτήρια λέγονται βακτηριοφάγοι (bacteriophages) ή απλά φάγοι.

7 σχετικά μεγέθη ιών, βακτηρίων και ευκαρυωτικών κυττάρων

8 Οι ιοί στην εξωκυτταρική τους φάση συνίστανται από το ιικό σωμάτιο (ιόσωμα, virion) που: Ιόσωμα περιέχει νουκλεϊκό οξύ και περιβάλλεται από ένα πρωτεϊνικό κάλυμμα (και μερικές φορές και από λιπιδιακό φάκελο, το έλυτρο) Το ιόσωμα είναι η μορφή με την οποία το ιικό γονιδίωμα μεταφέρεται από κύτταρο σε κύτταρο. To ιόσωμα είναι μεταβολικά αδρανές (δεν επιτελεί δηλαδή βιοσυνθετικές λειτουργίες). ιόσωμα ροταϊού (ratavirus) που προκαλεί ιογενή γαστρεντερίτιδα

9 Ιικός πολλαπλασιασμός Όταν ο ιός βρεθεί στο εσωτερικό ενός κυττάρου-ξενιστή (ενδοκυτταρική φάση) λαμβάνει χώρα ο ιικός πολλαπλασιασμός (viral replication). Κατά τον ενδοκυττάριο πολλαπλασιασμός ενός ιού: αρχικά παράγονται πολλά αντίτυπα του ιικού γονιδιώματος παράλληλα λ συντίθενται τα συστατικά του ιικού πρωτεϊνικού περιβλήματος τα οποία αυτοσυναρμολογούνται μαζί σε νέα ιοσώματα τα νέα ιοσώματα τελικά απελευθερώνονται από το κύτταρο Οι ιοί εκμεταλλεύονται τους κυτταρικούς μηχανισμούς και καθοδηγούν μ ς ρ ς μηχ μ ς ηγ τις μεταβολικές λειτουργίες του ξενιστή να υποστηρίξουν τον πολλαπλασιασμό του γονιδιώματος τους και τη σύνθεση νέων ιοσωμάτων.

10 1. O ιός προσκολλάται σ ένα κύτταρο. νουκλεϊκό οξύ (DNA ή RNA) 2. O ιός διεισδύει στο κύτταρο και απελευθερώνει το γενετικό του υλικό εντός του κυττάρου. 4. Τα καινούργια ιικά νουκλεϊκά οξέα συναρμολογούνται μαζί με πρωτεΐνες σε νέα ιοσωμάτια τα οποία απελευθερώνονται από το κύτταρο. Σε αυτή τη διαδικασία το κύτταρο ενδέχεται να λυθεί. ιικός πολλαπλασιασμός 3. Το ιικό νουκλεϊκό οξύ αντιγράφεται χρησιμοποιώντας τους μηχανισμούς του κυττάρου ξενιστή.

11 Γονιδίωμα ιών Ανεξάρτητα από τη δομή του γονιδιώματος, όλοι οι ιοί υπακούουν στο κεντρικό δόγμα της μοριακής βιολογίας: DNA mrna πρωτεΐνες Επομένως όλοι οι ιοί πρέπει να συνθέτουν mrna, το οποίο να μπορεί να μεταφραστεί στα ριβοσώματα του ξενιστή.

12 Κατά τη μεταγραφή, η RNA πολυμεράση ενός οποιουδήποτε κυττάρου (προκαρυωτικού ή ευκαρυωτικού) καταλύει τη σύνθεση RNA (messenger RNA, mrna), χρησιμοποιώντας ως εκμαγείο τον ένα από τους δύο κλώνους (αλυσίδες) ενός δίκλωνου μορίου DNA. Οι RNA ιοί χρησιμοποιούν μια ειδική RNA πολυμεράση, η οποία μπορεί και καταλύει τη σύνθεση RNA χρησιμοποιώντας ως εκμαγείο μονόκλωνα ή δίκλωνα μόρια RNA: RNA εξαρτώμενη RNA πολυμεράση Στους ρετροϊούς (retroviruses), το μονόκλωνο RNA τους αντιγράφεται μέσω ενός ενδιάμεσου μορίου DNA (αντίστροφη μεταγραφή), με τη βοήθεια της αντίστροφης μεταγραφάσης. μονόκλωνο RNA μονόκλωνο DNA δίκλωνο DNA ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ

13 σύνθεση mrna από τους διάφορους τύπους ιών (ανάλογα με το γονιδίωμά τους)

14 Μεγέθη ιικού γονιδιώματος Σε ορισμένους ιούς το γονιδίωμα είναι τόσο μικρό, ώστε περιέχει μόλις 5 γονίδια. Το μεγαλύτερο μγ ιικό γονιδίωμα έχει μγ μέγεθος bp και ανήκει στον βακτηριοφάγο G που προσβάλλει το εδαφικό βακτήριο Bacillus megaterium. Το ποσοστό του νουκλεϊκού οξέος σε σχέση με τις πρωτεΐνες του ιού είναι περίπου 1% για τον ιό της γρίπης και 50% για ορισμένους βακτηριοφάγους. βακτηριοφάγος G Bacillus megaterium

15 Ιικές πρωτεΐνες Εφ όσον συντεθεί το ιικό mrna, σχηματίζονται οι διάφορες ιικές πρωτεΐνες (ένζυμα, ζ μ δομικές υπομονάδες). Οι πρωτεΐνες αυτές διακρίνονται στις: πρώιμες, συντίθενται αμέσως μετά την ιική μόλυνση, απαραίτητες για την αντιγραφή του ιικού γονιδιώματος (ένζυμα) όψιμες, συντίθενται σε μεταγενέστερα στάδια (πρωτεΐνες του ιικού περιβλήματος) Η υπερπαραγωγή ιικών νουκλεϊκών οξέων και πρωτεϊνών διαταράσσει τους φυσιολογικούς μηχανισμούς του κυττάρου-ξενιστή. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο ιός προκαλεί ολοκληρωτική αναστολή της Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ιός προκαλεί ολοκληρωτική αναστολή της σύνθεσης των μακρομορίων του ξενιστή, ενώ άλλες φορές οι συνθετικές λειτουργίες του ξενιστή λειτουργούν παράλληλα με τις ιικές.

16 βιολογικός κύκλος ενός DNA ιού

17 ομή ιοσώματος Το νουκλεϊκό οξύ των ιοσωμάτων περιβάλλεται από ένα πρωτεϊνικό κάλυμμα (περίβλημα) που λέγεται καψίδιο. Το καψίδιο αποτελείται λί από πρωτεϊνικές (δομικές) έ υπομονάδες που διατάσσονται με επαναλαμβανόμενο πρότυπο. Μια ομάδα πρωτεϊνικών υπομονάδων ενός ιικού καψιδίου καλείται καψομερίδιο (capsomere). Οι υπομονάδες (τα καψομερίδια) έχουν την ικανότητα αυτοσυγκρότησης. Σε ορισμένους ιούς, οι πρωτεΐνες των καψομεριδίων είναι του ίδιου τύπου, ρ μ ς ς ρ ς ψ μ ρ ενώ σε άλλους ιούς τα καψομερίδια περιέχουν διαφορετικούς τύπους πρωτεϊνών.

18 ιός του μωσαϊκού του καπνού ΝΟΥΚΛΕΟΚΑΨΙ ΙΟ

19 Συμμετρία των ιών Η διάταξη των πρωτεϊνικών υπομονάδων (καψομεριδίων) στο καψίδιο ενός ιού χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό συμμετρίας. ελικοειδής ιός Στους περισσοτέρους ιούς συναντώνται 2 είδη συμμετρίας: ελικοειδής (ραβδοειδείς ιοί) εικοσαεδρική (σφαιρικοί ιοί) πολυεδρικός ιός

20 ιός του μωσαϊκού του καπνού (tobacco mosaic virus, TMV) 300 nm 18 nm προσβεβλημένο ββλ φυτό καπνού (Nicotiana tabacum) από τον ιό TMV Ελικοειδής συμμετρία, 2130 πανομοιότυπες πρωτεϊνικές υπομονάδες.

21 μικροφωτογραφία του ιού Ebola, ενός επικίνδυνου ελικοειδούς ιού που προκαλεί αιμορραγικό πυρετό (hemorrhagic fever)

22 εικοσαεδρική συμμετρία ιός ανθρώπινων κονδυλωμάτων (human papilloma virus, HPV) ινδονήσιος ψαράς μολυσμένος με τον HPV (που έχει προκαλέσει τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των κυττάρων)

23 Επενδεδυμένοι ιοί Σ αυτούς τους ιούς (enveloped viruses), το νουκλεοκαψίδιο περιβάλλεται από μια μεμβράνη (φάκελος, επενδυτής, έλυτρο). Η μεμβράνη αποτελείται συνήθως από κάποιο συνδυασμό: λιπιδίων πρωτεϊνών υδατανθράκων Τα λιπίδια της μεμβράνης προέρχονται από τη κυτταροπλασματική μεμβράνη του κυττάρου-ξενιστή, ενώ οι πρωτεΐνες κωδικεύονται από το ιικό γονιδίωμα. Πρόκειται συνήθως για ιούς που προσβάλλουν ζωικά κύτταρα. π.χ. ιός της γρίππης (influenza virus, flu)

24 αιμοσυγκολλητίνη ιός της γρίππης [H (1-16) N (1-9) ] νευραμινιδάση οικογένεια: Orthomyxoviridae γονιδίωμα: ssrna (-) ιοσωμάτια του ιού της γρίππης όπως φαίνονται στο ηλεκτρονιακό μικροσκόπιο

25 σύγκριση ενός γυμνού (δίχως μεμβράνη) και ενός επενδεδυμένου ιού

26 Αλληλεπίδραση λ μεμβράνης ιού ξενιστικού κυττάρου Η μεμβράνη ενός επενδεδυμένου ιού αποτελεί το δομικό συστατικό του ιοσώματος που αλληλεπιδρά πρώτο με τους διάφορους υποδοχείς της επιφάνειας των κυττάρων των ξενιστών. Έτσι,, τα χαρακτηριστικά αυτής καθορίζουν ρζ εν μρ μέρει την εξειδίκευση της ιικής μόλυνσης. Οι υποδοχείς των ζωικών κυττάρων είναι συνήθως πρωτεΐνες και γλυκοπρωτεΐνες της κυτταροπλασματικής μεμβράνης. Για παράδειγμα, στον ιό της γρίππης, ο υποδοχέας είναι ο υδατάνθρακας σιαλικό οξύ (Ν-ακετυλονευραμινικό οξύ) που βρίσκεται στα γλυκολιπίδια και στις γλυκοπρωτεΐνες των κυτταροπλασματικών μεμβρανών των περισσότερων ζωικών κυττάρων.

27 προσκόλληση επενδεδυμένου ιού σε κύτταρο ξενιστή και διείσδυση του νουκλεοκαψιδίου μέσα σ αυτό

28 Πολύπλοκοι ιοί - βακτηριοφάγοι Μερικά ιοσώματα είναι αρκετά πολύπλοκα και αποτελούνται από ξεχωριστά τμήματα, καθένα από τα οποία μπορεί να έχει ιδιαίτερο σχήμα και συμμετρία. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν αρκετοί βακτηριοφάγοι οι οποίοι διαθέτουν εικοσαεδρικές κεφαλές και ελικοειδείς ουρές. Για παράδειγμα, ο φάγος Τ4 του E. coli έχει τέτοια δομή (μόνο η ουρά του αποτελείται από 20 διαφορετικές πρωτεΐνες). βακτηριοφάγος Τ4 του E. coli

29 δομή βακτηριοφάγων Τ

30 Ένζυμα ιοσωμάτων Παρόλο που τα ιοσώματα έξω το ξενιστικό κύτταρο είναι μεταβολικώς αδρανή, σε αυτά μερικές μρ ςφορές περιέχονται κάποια ένζυμα που είναι απαραίτητα στα πρώιμα, αλλά και στα και στα μεταγενέστερα στάδια της μόλυνσης. Στα ένζυμα αυτά περιλαμβάνονται: λυσοζύμη για την αρχική διάρρηξη του κυτταρικού τοιχώματος του βακτηρίου ξενιστή και την είσοδο του ιικού νουκλεϊκού οξέος μέσα σ αυτό, καθώς και αργότερα για τη λύση του ξενιστικού κυττάρου και την απελευθέρωση των ιοσωμάτων RNA-εξαρτώμενη ξ ώ πολυμεράση του RNA μόνο στους RNA ιούς, για τη σύνθεση RNA χρησιμοποιώντας ως εκμαγείο RNA αντίστροφη μεταγραφάση (reverse transcriptase) για τη μεταγραφή του εισαχθέντος μονόκλωνου RNA των ρετροϊών σ ενδιάμεσο μόριο DNA νευραμινιδάσες για τη διάσπαση των γλυκοπρωτεϊνών και γλυκολιπιδίων στα κύτταρα του συνδετικού ιστού των ζωικών οργανισμών και την ευκολότερη απελευθέρωση των ιοσωμάτων

31 Εργαστηριακή καλλιέργεια και ποσοτικοποίηση ιών

32 Καλλιέργεια βακτηριοφάγων Επειδή οι ιοί αναπαράγονται μόνο μέσα σε ζωντανά κύτταρα, η εργαστηριακή τους μελέτη απαιτεί τη χρήση αυτών των ξενιστικών κυττάρων. Έτσι, οι ιοί μπορούν να καλλιεργηθούν σε καλλιέργειες ζωντανών κυττάρων, αντί σε θρεπτικά υλικά. Επειδή τα βακτήρια μπορούν να καλλιεργηθούν πολύ εύκολα, οι βακτηριακοί ιοί (βακτηριοφάγοι) έχουν μελετηθεί αρκετά (μέσω της χρησιμοποίησης καθαρών βακτηριακών καλλιεργειών σε στερεά θρεπτικά μέσα). Οι βακτηριοφάγοι μπορούν να πολλαπλασιαστούν είτε σε υγρές, είτε σε στερεές καλλιέργειες βακτηριών.

33 Ποσοτικός προσδιορισμός βακτηριοφάγων Σε αντιστοιχία με τον αριθμό μονάδων που σχηματίζουν αποικίες (colony forming units, cfu) που χρησιμοποιούνται στην ποσοτικοποίηση των βακτηρίων, στους ιούς χρησιμοποιείται ο αριθμός μονάδων που σχηματίζουν πλάκες (plaque forming units, pfu). Μια πλάκα είναι μια διαυγής περιοχή (ζώνη λύσης ή αναστολής της αύξησης) που προκύπτει όταν ένα ιόσωμα μολύνει ένα κύτταρο ενός ξενιστή (π.χ. βακτήριο), του οποίου τα κύτταρα έχουν καλλιεργηθεί σε μια στοιβάδα (στρώση ώ συμπαγούς αύξησης) ) σ ένα στερεό θρεπτικό μέσο. Το μέγεθος της κάθε σχηματιζόμενης πλάκας εξαρτάται από: τον ιό το ξενιστικό κύτταρο (βακτηριακό στέλεχος) τις καλλιεργητικές συνθήκες (οι οποίες επηρεάζουν το ρυθμό αύξησης των βακτηρίων ξενιστών, π.χ. θερμοκρασία)

34 δ δ ί δ δ ώ δ δ ώ ώ διαδικασία διαδοχικών δεκαδικών αραιώσεων για την ποσοτικοποίηση των ιοσωμάτων ενός ιού (τιτλοδότηση ιού)

35 Καλλιέργεια ζωικών ιών Πολλοί ζωικοί (και φυτικοί) ιοί μπορούν να καλλιεργηθούν σε καλλιέργειες κυττάρων (κυτταροκαλλιέργειες). Οι κυτταροκαλλιέργειες αποτελούνται από ευκαρυωτικά κύτταρα που αναπτύσσονται σε θρεπτικά υλικά (αυτές μπορούν να μεταχειριστούν όπως και οι βακτηριακές καλλιέργειες). καρκινικά κύτταρα HeLa Οι ζωικοί ιοί μπορούν να καλλιεργηθούν σε πρωτογενείς ή σε συνεχείς κυτταρικές σειρές. ρς Στις πρωτογενείς καλλιέργειες (primary cell lines), η ανάπτυξη των κυττάρων δε διαρκεί πολύ και η μονοστοιβάδα αυτών παραμένει ζωντανή για λίγες μόνο ημέρες. Στις συνεχείς κυτταρικές σειρές (continuous cell lines, immortal cell lines), τα κύτταρα μπορούν να πολλαπλασιάζονται συνέχεια και θεωρητικά διατηρούνται επ άπειρο. π.χ. καρκινικά κύτταρα HeLa, CaCo-2

36 Ογκογόνοι ιοί Σε μερικές περιπτώσεις ο ιός δεν καταστρέφει τα κύτταρα στα οποία παρασιτεί, αλλά προκαλεί αναγνωρίσιμες αλλαγές στη μορφολογία ή / και το ρυθμό αύξησης τους. Για παράδειγμα, οι ογκογόνοι γ ιοί (oncogenic viruses, oncoviruses) προκαλούν ταχύτερη αύξηση των προσβεβλημένων κυττάρων σε σχέση με τα υγιή (μετασχηματισμός, transfromation). Ένα σημαντικό γνώρισμα όλων των ογκογόνων ιών είναι ότι το γενετικό τους υλικό ενσωματώνεται στο DNA του κυττάρου ξενιστή και πολλαπλασιάζεται μαζί του. όγκοι σε συκώτι, προκαλούμενοι από ογκογόνους ιούς (neoplastic disease of poultry)

37 Ιικός πολλαπλασιασμός Viral replication

38 Ο κύκλος ζωής ενός ιού χαρακτηρίζεται από τις εξής φάσεις: προσκόλληση (attachment) διείσδυση, είσοδος (penetration, entry) σύνθεση νουκλεϊκού οξέος και πρωτεϊνών (replication) συγκρότηση ή ωρίμαση (packaging, assembly, maturation) απελευθέρωση (release, exit) Ο κύκλος αυτός διαρκεί: λεπτά στους βακτηριοφάγους 8-40 ώρες στους ζωικούς ιούς.

39 βιολογικός κύκλος βακτηριοφάγου λανθάνουσα περίοδος ( διείσδυση, σύνθεση νουκλεϊκών οξέων και πρωτεϊνών, συσκευασία) (περίοδος κατά την οποία τα ιικά σωμάτια παραμένουν στο εσωτερικό του κυττάρου ξενιστή και δεν ανιχνεύονται στον εξωκυττάριο χώρο)

40 κύκλος ζωής ενός βακτηριοφάγου (χρονική στιγμή έκρηξης)

41 Προσκόλληση ιού στον ξενιστή Η αλληλεπίδραση μεταξύ ιοσώματος και κυττάρου ξενιστή χαρακτηρίζεται από υψηλή εξειδίκευση. Οι πρωτεΐνες της εξωτερικής επιφάνειας του ιοσώματος αλληλεπιδρούν με συγκεκριμένα ρμ μόρια της επιφάνειας του κυττάρου-ξενιστή που λέγονται υποδοχείς (receptors). Στους υποδοχείς μπορεί να ανήκουν: πρωτεΐνες λιπίδια ή σύμπλοκα αυτών υδατάνθρακες Οι υποδοχείς ενός κυττάρου καθορίζουν αν αυτό είναι επιδεκτικό μόλυνσης (susceptible to infection).

42 Στους πολυκύτταρους οργανισμούς οι υποδοχείς για κάποιον ιό μπορεί να εκφράζονται μόνο σε συγκεκριμένη ομάδα κυττάρων. Για παράδειγμα, στον ιό της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (human immunodeficiency virus, HIV), ο υποδοχέας είναι η πρωτεΐνη CD4 που κυρίως βρίσκεται στα λεμφοκύτταρα Τ του ανοσοποιητικού συστήματος. Αν δεν υπάρχει υποδοχέας ή αν μεταβληθεί η δομή του ο ιός δεν μπορεί να μολύνει.

43 μόλυνση ενός λεμφοκυττάρου με τον ιό της ανθρώπινης ανοσοεπάρκειας (HIV), μέσω της πρόσδεσης της πρωτεΐνης gp120 του HIV στους υποδοχείς CD4

44 ιείσδυση (είσοδος) Επειδή το ιικό γονιδίωμα μπορεί να αντιγραφεί μόνο στο εσωτερικό του κυττάρου-ξενιστή, θα πρέπει αυτό να εισαχθεί (διεισδύσει) μέσα στο κύτταρο. Η διείσδυση σ ένα δεκτικό κύτταρο δε συνεπάγεται κατ ανάγκη και πολλαπλασιασμό του ιού. Όσα κύτταρα επιτρέπουν τον ιικό πολλαπλασιασμό καλούνται επιτρεπτικά (permissive). Οι βακτηριοφάγοι παρουσιάζουν τους πολυπλοκότερους μηχανισμούς διείσδυσης, εξαιτίας της ύπαρξης του βακτηριακού κυτταρικού τοιχώματος.

45 Στους επενδεδυμένους ζωικούς ιούς, συμβαίνει σύντηξη της μεμβράνης μβρ αυτών με την κυτταροπλασματική μεμβράνη του κυττάρου - ξενιστή. Ακολούθως, το νουκλεοκαψίδιο του ιοσώματος εισάγεται ολόκληρο λ στο ξενιστικό κύτταρο, μέσω ενδοκυττάρωσης (endocytosis). Στη συνεχεία το ιικό πρωτεϊνικό αφαιρείται αφαιρείται (απέκδυση, uncoating) προκειμένου να έχει πρόσβαση το ιικό γονιδίωμα στους μηχανισμούς του ξενιστικού κυττάρου για να ξεκινήσει η αντιγραφή του.

46 προσκόλληση ιοσώματος βακτηριοφάγου Τ4 στο Escherichia coli και διείσδυση του ιικού DNA

47 Ωρίμαση και απελευθέρωση Το πρώτο στάδιο στην ιική ωρίμανση είναι η συναρμολόγηση του πρωτεϊνικού καψιδίου (αυθόρμητη διαδικασία). Τα καψίδια των περισσότερων ζωικών ιών εσωκλείονται σε φάκελο που αποτελείται από λιπίδια, πρωτεΐνες και υδατάνθρακες. Ο φάκελος αναπτύσσεται με μια διαδικασία που καλείται εκβλάστηση. Κατά την εκβλάστηση το συναρμολογημένο καψίδιο εξωθείται διαμέσου της κυτταροπλασματικής μεμβράνης και τμήμα αυτής παραμένει στον ιό ως φάκελος. Η εκβλάστηση δεν θανατώνει πάντοτε το κύτταρο ξενιστή, το οποίο μερικές φορές επιζεί. Ο ί ί ά λ ( β ά ) λ θ ώ ά Οι ιοί χωρίς φάκελο (π.χ. βακτηριοφάγοι) απελευθερώνονται πάντοτε με ρήξη της κυτταροπλασματικής μεμβράνης, κάτι που οδηγεί στο θάνατο του κυττάρου ξενιστή.

48 Άμυνα ξενιστή έναντι ιών Στους ζωικούς οργανισμούς, οι μηχανισμοί του ανοσοποιητικού συστήματος αντιμετωπίζουν και εξουδετερώνουν τους ιούς. βλ. 10 η ΘΕ: «Βασικές αρχές της ανοσολογίας» Στους προκαρυωτικούς μικροοργανισμούς αντίσταση σε κάποιον ιό μπορεί να συμβεί βίεξαιτίας: της απουσίας του κατάλληλου υποδοχέα της καταστροφής του δίκλωνου DNA του ιού με τη βοήθεια των περιοριστικών ενζύμων (ένζυμα περιορισμού, ενδονουκλεάσες). Tα ένζυμα περιορισμού που παράγονται από ένα βακτήριο / αρχαίο δεν ζ μ ρ ρ μ ρ γ β ήρ ρχ αποικοδομούν το δικό του DNA, διότι αυτό είναι προστατευμένο από τη δράση τους μέσω της μεθυλίωσης ορισμένων νουκλεοτιδίων στη θέση αναγνώρισης.

49 HaeIII τυφλά άκρα EcoRI συμπληρωματικά (ή κολλώδη) άκρα AluI NotI αλληλουχίες νουκλεοτιδίων που αναγνωρίζονται και κόβονται από 4 κοινά ένζυμα περιορισμού

50 φάγος DNA φάγου βακτήριο βακτηριακό χρωμόσωμα τα βακτήρια παράγουν ένζυμα (περιοριστικές ενδονουκλεάσες) που διασπούν το DNA του φάγου τα βακτήρια προστατεύουν το δικό τους DNA από την αποκοπή από τα περιοριστικά ρ ένζυμα προσθέτοντας μεθυλικές ομάδες στις θέσεις αναγνώρισης μεθυλική ομάδα αποικοδόμηση ιικού DNA μέσω αποικοδόμηση ιικού DNA μέσω των περιοριστικών ενζύμων που παράγει το βακτήριο

51 Όμως, ορισμένοι βακτηριοφάγοι μπορούν να αποφεύγουν τους περιοριστικούς μηχανισμούς του βακτηρίου ξενιστή με τους εξής 2 τρόπους: τροποποιούν το δικό τους DNA (συνήθως μέσω γλυκοζυλίωσης, μεθυλίωσης) π.χ. βακτηριοφάγοι Τ2, Τ4, Τ6 παράγουν πρωτεΐνες που μπορούν να αναστέλλουν τη δράση των περιοριστικών ενζύμων π.χ. βακτηριοφάγοι Τ3, Τ7 Η τροποποίηση των ιικών νουκλεϊκών Η τροποποίηση των ιικών νουκλεϊκών οξέων συμβαίνει μετά την αντιγραφή τους.

52 Ιική ποικιλότητα Viral variation

53 Γενικά οι ιοί χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: στους επιθετικούς ιούς (virulent) προκαλούν λύση (άρα και θάνατο) των ξενιστικών κυττάρων μετά τη μόλυνση. στους ήπιους ιούς (temperate) ενσωματώνουν το DNA τους στο γονιδίωμα του ξενιστή και έτσι αυτό αντιγράφεται μαζί με το γονιδίωμα του ξενιστή, χωρίς να προκαλούν το θάνατο του. ιοσωμάτια επιθετικού βακτηριοφάγου Τ4 που μολύνει το Escherichia coli

54 Τ: επιθετικοί βακτηριοφάγοι Ιοί με δίκλωνο γραμμικό μόριο DNA που προσβάλλουν το Escherichia coli (και μερικά συγγενή βακτήρια): πρότυπα συστήματα μελέτης. π.χ. Τ1, Τ2 έως Τ7 Το γονιδίωμα του Τ4 συνίσταται από bp και κωδικεύει περισσότερες ρ από 250 διαφορετικές πρωτεΐνες. Το DNA του Τ4 περιέχει στη θέση της κυτοσίνης την 5- υδροξυλομεθυλοκυτοσίνη, προσδίδοντας ανθεκτικότητα στο DNA του Τ4 έναντι όλων πρακτικά των ενζύμων περιορισμού.

55 Λάμδα (λ): ένας ήπιος βακτηριοφάγος Οι ήπιοι ιοί έχουν την ικανότητα να εισέρχονται σε μια κατάσταση που λέγεται λυσιγονία (lysogeny). Στη λυσιγονία, το ιικό γονιδίωμα ενσωματώνεται στο γονιδίωμα του κυττάρου-ξενιστή και αντιγράφεται ως προϊός μαζί με αυτό. Στην περίπτωση των βακτηρίων ο προϊός καλείται προφάγος (prophage) και τα βακτήρια που επιτρέπουν αυτό το φαινόμενο λέγονται λυσιγόνα. ιοσωμάτια ήπιου βακτηριοφάγου λάμδα (λ) Στη λυσιγονία, τα περισσότερα ιικά γονίδια δεν εκφράζονται και το ιικό γονιδίωμα περά από τη μια γενιά κυττάρων στην επόμενη κατά τη κυτταρική διαίρεση. Αν για κάποιο λόγο χαθεί ο έλεγχος, τότε ο ιός Αν για κάποιο λόγο χαθεί ο έλεγχος, τότε ο ιός εισέρχεται στη λυτική οδό (lytic pathway), παράγει νέα ιοσώματα και το ξενιστικό κύτταρο λύεται.

56 λυτικός και λυσιγονικός κύκλος βακτηριοφάγου

57 Επαγωγή προφάγου και λύση του ξενιστικού κυττάρου Τα λυτικά γονίδια (lytic genes) βρίσκονται υπό τον έλεγχο ενός μιας ειδικής κατασταλτικής πρωτεΐνης που κωδικοποιείται από το ιικό γονιδίωμα (virus-encoded repressor, προϊόν του γονιδίου cl). Προκειμένου να εγκαθιδρυθεί η λυσιγονία, θα πρέπει να εκφραστεί (εκτός από την κατασταλτική πρωτεΐνη) και το γονίδιο int, που κωδικοποιεί την ενσωματάση (εξειδικευμένη τοποϊσομεράση). Ορισμένες φορές γίνεται επαγωγή του προφάγου και συμβαίνει λύση του ξενιστικού κυττάρου. Παράγοντες που καταστρέφουν το DNA (υπεριώδης ακτινοβολία, ακτίνες Χ Παράγοντες που καταστρέφουν το DNA (υπεριώδης ακτινοβολία, ακτίνες Χ και μεταλλαξιογόνες χημικές ουσίες) επάγουν ένα λυσιγονικό κύτταρο στο λυτικό κύκλο.

58 Ζωικοί ιοί Οι περισσότεροι ζωικόι ιοί είναι επενδεδυμένοι (enveloped). Σε αντίθεση με τους βακτηριοφάγους, όπου έχουμε είσοδο μόνο του νουκλεϊκού οξέος στο κύτταρο του ξενιστή, ολόκληρο το νουκλεοκαψίδιο των περισσότερων ρ ζωικών ιών εισέρχεται με ενδοκυττάρωση. Oι ζωικοί DNA ιοί: αντιγράφουν το DNA τους στον πυρήνα του κυττάρου ξενιστή χρησιμοποιώντας τα ένζυμα αντιγραφής του κυττάρου συνθέτουν τις πρωτεΐνες τους στο κυτταρόπλασμα Στη συνέχεια, οι πρωτεΐνες μεταναστεύουν στον πυρήνα και ενώνονται με τα πολλαπλασιασμένα τμήματα DNA για να διαμορφώσουν νέα ιοσωμάτια. Οι ζωικοί RNA ιοί πολλαπλασιάζονται στο κυτταρόπλασμα του κυττάρου ξενιστή.

59 μετασχηματισμός φυσιολογικών κυττάρων σε καρκινικά χρόνια λοίμωξη λανθάνουσα λοίμωξη π.χ. ιός του έρπητα, ds DNA διαδικασία εκβλάστησης (budding process) πιθανές επιπτώσεις ζωικών ιών στα κύτταρα που μολύνουν

60 Ερπητοϊοί (herpesviruses) Οι ερπητοϊοί είναι μεγάλη ομάδα ιών δίκλωνου DNA της οικογένειας Herpesviridae, που προξενούν μεγάλη ποικιλία ασθενειών σε ανθρώπους και ζώα, συμπεριλαμβανομένων: του απλού επιχείλιου έρπητα της ανεμοβλογίας (chicken pox, varicella) της λοιμώδους μονοπυρήνωσης (infectious mononucleosis). Μέχρι σήμερα είναι γνωστοί περίπου 100 ερπητοϊοί. Στον άνθρωπο έχουν ανιχνευθεί 8 ερπητοϊοί, που φέρουν την ονομασία Human Herpes Virus (HHV) 1-8. O απλός έρπητας προκαλείται από τους HHV-1 και HHV-2, ενώ η ανεμοβλογιά από τον HHV-3.

61 απλός επιχείλιος έρπητας (HHV-1, ή Herpes Simplex Virus, HSV-1) κοριτσάκι που πάσχει από τον ιό της ανεμοβλογίας (HHV-3, varicella zoster virus, VZV)

62 Ένα από τα ενδιαφέροντα γνωρίσματα μερικών ερπητοϊών είναι να παραμένουν σε λανθάνουσα κατάσταση μέσα στο ιόσωμα εντός ενός κυττάρου και να ενεργοποιούνται μόνο σε συνθήκες καταπόνησης του ξενιστή. Ένας από τους ογκογόνους ερπητοϊούς είναι ο ιός Epstein-Barr (HHV-4, HBV). Αυτός προκαλεί σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα (π.χ. χ AIDS) το λέμφωμα του Burkitt και τον καρκίνο του ρινοφάρυγγα. Μεταδίδεται μέσω του σίελου και συχνή είναι η μετάδοση του με τα φιλιά («νόσος του φιλιού», «νόσος των ερωτευμένων»).

63 Ιός της ευλογίας O ιός της ευλογίας (smallpox) είναι ένας από τους πιο καταστρεπτικούς ιούς που γνώρισε η ανθρωπότητα (υψηλό ποσοστό θνησιμότητας 30-35%). Προκαλείται από τον dsdna ιό Variola vera (Variola major, Variola minor) της οικογένειας Poxviridae. Κατά τη διάρκεια δά του 20 ου αιώνα προκάλεσε εκατομμύρια θανάτους!! Το εκέμβριο του 1979, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) ανακοίνωσε την εξάλειψη του, ύστερα από ένα επιτυχημένο πρόγραμμα εμβολιασμών.

64 Ρετροϊοί (retroviruses) Αποτελούν επενδεδυμένους RNA ιούς, με γονιδίωμα 2 μονόκλωνα μόρια (+) RNA, τα οποία αντιγράφονται μέσω ενός ενδιάμεσου μορίου DNA. Στο ιόσωμα τους περιέχεται το ένζυμο της αντίστροφης μεταγραφάσης. Το ρετροϊκό DNA που παράγεται μέσα στο ξενιστικό κύτταρο, και έχει 3 επιλογές: να μεταγραφεί σε ιικό mrna, το οποίο θα μεταφραστεί στη συνέχεια σε ιικές πρωτεΐνες να μεταγραφεί σε ιικό RNA, το οποίο αργότερα θα καψιδιωθεί να παραμείνει σε λανθάνουσα κατάσταση (latency), κατά την οποία το ιιικό DNA ενσωματώνεται στα κυτταρικά χρωμοσώματα και καλείται προϊός

65 δομή ενός ρετροϊού

66 βιολογικός κύκλος ρετροΐου

67 Ιοί των φυτών Οι ιοί των φυτών είναι μορφολογικά παρόμοιοι με τους ιούς των ζώων. Έτσι, μερικοί φυτικοί ιοί μπορούν επίσης να πολλαπλασιαστούν και στο εσωτερικό των κυττάρων των εντόμων. Προκαλούν πολλές ασθένειες στα καλλιεργούμενα φυτά, όπως αλλαγή χρώματος, παραμόρφωση, διακοπή αύξησης. Τα φυτικά κύτταρα προστατεύονται από τους ιούς εξαιτίας του κυτταρικού τοιχώματος, αλλά ο ιός μπορεί να εισαχθεί στο κύτταρο μέσω τραυμάτων ή να μεταφερθεί από άλλα φυτικά παράσιτα, όπως νηματώδεις, μύκητες και έντομα.

68 εν έχουν εξωκυτταρική φάση στον κύκλο ζωής τους Ιοί των μυκήτων Επομένως, αυτοί χάνουν τη μολυσματικότητα τους όταν απελευθερωθούν θ από το κύτταρο. Οι ιοί των μυκήτων μεταδίδονται με τη σύντηξη των μυκητιακών κυττάρων. κονιδιοφόρος μύκητα

69 Ιοειδή (viroids) Αποτελούν μικρά κυκλικά μονόκλωνα μόρια RNA τα οποία δεν περιβάλλονται από πρωτεϊνικό καψίδιο και δεν περιέχουν κάποιο γονίδιο για κωδίκευση πρωτεΐνης (εξαρτώνται πλήρως από τα ένζυμα του ξενιστή). Θεωρούνται τα μικρότερα γνωστά παθογόνα (μέγεθος από 246 έως 375 nt). Προκαλούν ασθένειες στα φυτά. Το μονόκλωνο RNA σχηματίζει δίκλωνες περιοχές σε ορισμένα σημεία του.

70 Πρωτεΐνες πρίον (prion proteins, proteinaceous infectious particles) Η εξωκυτταρική μορφή των πρίον είναι αμιγώς πρωτεϊνική, χωρίς να περιέχει νουκλεϊκό οξύ. Προκαλούν δά διάφορες νευρολογικές ασθένειες στα ζώα, όπως: τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (bovine spongiform encephalopathy, BSE), γνωστή σαν «ασθένεια των τρελών αγελάδων» την ασθένεια Creutzfeldt-Jacob (CJD) στον την ασθένεια Creutzfeldt Jacob (CJD) στον άνθρωπο

71 Το γονίδιο που κωδικεύει την πρωτεΐνη των prions (PrP) εκφράζεται στα εγκεφαλικά κύτταρα. Η πρωτεΐνη PrP μπορεί να υιοθετήσει μια ανώμαλη δομή (διαμόρφωση), μ η οποία θεωρείται «λοιμογόνος» επειδή εξαναγκάζει άλλα μόρια πρωτεϊνών PrP με κανονική διαμόρφωση να υιοθετήσουν την ανώμαλη διαμόρφωση. κανονική διαμόρφωση ανώμαλη διαμόρφωση Η ανώμαλη πρωτεΐνη PrP διασπείρεται γρήγορα στα εγκεφαλικά κύτταρα και προκαλεί το θάνατο των κυττάρων.

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 11 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 11 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 11 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm)

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Πού και πώς ζουν 1. στο φυσικό περιβάλλον (νιτροποιητικά βακτήρια)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΖΩΟΛΟΓΙΑ Δ. ΜΑΤΘΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι οι οργανισμοί αποτελούνται από κύτταρα omnis cellula e cellula

Όλοι οι οργανισμοί αποτελούνται από κύτταρα omnis cellula e cellula ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Matthias Schleiden - Rudolf Schwann : Κυτταρική Θεωρία (1838) Walter Flemming: Κυτταρική διαίρεση (1882) Όλοι οι οργανισμοί αποτελούνται από κύτταρα omnis cellula e cellula ΟΙ ΙΟΙ καψομερή

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA

Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA Τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Φώτης Καρβέλης Ιστορική αναδρομή Ανακάλυψη του DNA Μελέτη αντιγραφής Απομόνωση ενζύμων Μελέτη της δράσης τους Αποκάλυψη των περιοριστικών ενδονουκλεασών

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ»

Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» Νικόλαος Σιαφάκας Λέκτορας Διαγνωστικής Ιολογίας Εργαστήριο Κλινικής Μικροβιολογίας ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ» DNA RNA: ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΓΡΑΦΗ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ DNA RNA: Βασικά Χαρακτηριστικά Ρόλος Κεντικό Δόγμα της Βιολογίας:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 Θεωρία Παρ 1.2

Βιολογία Γ Λυκείου Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 Θεωρία Παρ 1.2 1.2 ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΟΡΙΣΜΟΣ: Οι οργανισµοί που δεν τους διακρίνουµε µε γυµνό µάτι (µικρότεροι από 0.1mm)χαρακτηρίζονται ως µικροοργανισµοί ή µικρόβια Βρίσκονται: Στο φυσικό περιβάλλον ( π.χ. νιτροποιητικά

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις 1-5 και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΖΟΜΕΝΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΖΟΜΕΝΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΖΟΜΕΝΟΥ DNA ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Τεχνολογία ανασυνδυαζόμενου DNA ή Γενετική Μηχανική Κατασκευή τεχνητών μορίων DNA (ανασυνδυασμένο DNA) Τροποποίηση γονιδιωμάτων Μεταφορά γονιδίου/ων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΙΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΕΝΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΙΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΕΝΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΕΝΙΚΗ ΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΟΤΗΤΕΣ Το εξαιρετικό µικρό µέγεθος των ιών και η ικανότητά τους να διηθούνται από τους πόρους των φίλτρων που συγκρατούν τα βακτήρια, ήταν τα χαρακτηριστικά των ιών. Η πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί; α.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr

Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Να

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ 19 Παράγοντες που συμβάλλουν σε αύξηση των εντόμων 1. Μονοκαλλιέργειες 2. Βελτίωση με κριτήριο αποκλειστικά την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. Η ποσότητα του DNΑ α. είναι ίδια σε όλους τους απλοειδείς οργανισµούς β. είναι σταθερή σε όλους τους διπλοειδείς οργανισµούς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. γ Α4. α Α5. δ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΥΠΕΡΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΚΑΨΙΔΙΑ ΙΩΝ ΚΑΙ ΦΑΓΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΑΣΤΗΓΙΝΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ

ΑΥΤΟΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΥΠΕΡΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΚΑΨΙΔΙΑ ΙΩΝ ΚΑΙ ΦΑΓΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΑΣΤΗΓΙΝΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ ΑΥΤΟΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΥΠΕΡΜΟΡΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ ΚΑΨΙΔΙΑ ΙΩΝ ΚΑΙ ΦΑΓΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΑΣΤΗΓΙΝΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΗ Αυτοσυγκρότηση υπερμοριακων δομών Υπενθύμιση: κολλαγονο ΚΑΨΙΔΙΑ (ΚΕΛΥΦΗ) ΙΩΝ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο 1 γ 2 δ 3 β 4 α 5 γ ΘΕΜΑ 2 ο ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Μονάδες 25 (5Χ5) Α. ιαγονιδιακά ζώα ονοµάζονται εκείνα στα οποία το γενετικό τους υλικό έχει τροποποιηθεί µε την

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της ΚΕΦ. 2 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της μεταγραφής; Διαφορές Αντιγραφή Μεταγραφή 1. Διατηρείται και μεταβιβάζεται η 1. Μεταβιβάζεται η γενετική

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα:

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 10 Οκτωβρίου 2010 ΘΕΜΑ 1 ο: Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: 1. Ανήκουν στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Α. το τοξόπλασμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2

Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2 11/4/2009 1 Αφιερωμένο σ όλους τους μαθητές της Γ! Λυκείου! 11/4/2009 2 ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΥΓΕΙΑ 11/4/2009 3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ 11/4/2009 4 Η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις συνθήκες του εσωτερικού του

Διαβάστε περισσότερα

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Στο DNA (RNA ιών) οι πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού (γονίδια) ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ Από κύτταρο σε κύτταρο και από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 1 ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

Ιοί : οι μικρότεροι λοιμογόνοι παράγοντες (20 nm - 1000 nm, σε μήκος)

Ιοί : οι μικρότεροι λοιμογόνοι παράγοντες (20 nm - 1000 nm, σε μήκος) Ιοί : οι μικρότεροι λοιμογόνοι παράγοντες (20 nm - 1000 nm, σε μήκος) Ιοί - Ιστορικά στοιχεία Μόλις στον 20 ο αιώνα άρχισαν να μελετούνται 1892, Iwanowski, D: Οι πρώτες ενδείξεις όταν μολυσματικοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÁÍÅËÉÎÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÁÍÅËÉÎÇ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 28 Απριλίου 2013 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/2013 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

1 ο #Κεφάλαιο# 1)#Πειράματα: α)$να#περιγράψεις#το#πείραμα#των#hershey#και#chase.# Υπόδειξη:#σελ#14#σχολ.

1 ο #Κεφάλαιο# 1)#Πειράματα: α)$να#περιγράψεις#το#πείραμα#των#hershey#και#chase.# Υπόδειξη:#σελ#14#σχολ. 1 ο #Κεφάλαιο# ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1)#Πειράματα: α)$να#περιγράψεις#το#πείραμα#των#hershey#και#chase.# Υπόδειξη:#σελ#14#σχολ. Παραλλαγή:#δίνονται##τα#παρακάτω#διαγράμματα#που#απεικονίζουν# τη#ραδιενέργεια#στο#εσωτερικό#των#βακτηρίων,#μετά#τη#μόλυνση#με#

Διαβάστε περισσότερα

«Άνθρωπος και Υγεία»

«Άνθρωπος και Υγεία» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ «Άνθρωπος και Υγεία» Ημερομηνία:. Ονοματεπώνυμο:. Βαθμός: ΘΕΜΑ Α Α1. Να σημειώσετε τη σωστή απάντηση στις επόμενες προτάσεις: 1. Προκαρυωτικοί οργανισμοί είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α. 1. β 2. β 3. γ 4. β Β. Ζύμωση: Διαδικασία ανάπτυξης μικροοργανισμών σε υγρό θρεπτικό υλικό κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες Υβριδοποίηση:

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Βιολογίας Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Γ εξάμηνο 2014-2015 Διαλέξεις κάθε Τρίτη 13-15 μ.μ. και Παρασκευή 11-13

Τμήμα Βιολογίας Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Γ εξάμηνο 2014-2015 Διαλέξεις κάθε Τρίτη 13-15 μ.μ. και Παρασκευή 11-13 Τμήμα Βιολογίας Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΟΥ Γ εξάμηνο 2014-2015 Διαλέξεις κάθε Τρίτη 13-15 μ.μ. και Παρασκευή 11-13 Ισιδώρα Παπασιδέρη, Καθηγήτρια...για περισσότερα... http://kyttariki.biol.uoa.gr, ttp://multimedia.biol.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ο µέγιστος αριθµός διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γ1. Το γνώρισμα για το μέγεθος των φτερών ελέγχεται από αυτοσωμικό γονίδιο.

Γ1. Το γνώρισμα για το μέγεθος των φτερών ελέγχεται από αυτοσωμικό γονίδιο. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2013 AΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1.γ Α2.β Α3.α Α4.δ Α5.α ΘΕΜΑ Β Β1. Η γονιδιακή θεραπεία εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 1990 σε ένα κορίτσι που έπασχε από έλλειψη της απαμινάσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ (Μεταφορά γενετικού υλικού στους προκαρυωτικούς οργανισμούς) Μαντώ Κυριακού 2015 Γενετικό υλικό των βακτηρίων Αποτελείται από ένα μόριο DNA σε υπερελιγμένη μορφή και τα άκρα του είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Β 2 Α 3 Α 4 Β 5 Β 6 Α 7 Α 8 Β Β2. Σελ. 18 Σχολικού βιβλίου Το γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 24 ΜΑΪΟΥ 2013 ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. α Α4. δ Α5. α ΘΕΜΑ Β Β1. Σελ. 123 124 σχολ. βιβλίου: «Η διαδικασία που ακολουθείται παράγουν το ένζυμο ADA». Β2. Σελ. 133 σχολ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμο καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

8. Σε στέλεχος του βακτηρίου E.coli δε λειτουργεί το γονίδιο που παράγει τον καταστολέα του οπερόνιου της λακτόζης. Ποιο είναι το αποτέλεσμα σε σχέση

8. Σε στέλεχος του βακτηρίου E.coli δε λειτουργεί το γονίδιο που παράγει τον καταστολέα του οπερόνιου της λακτόζης. Ποιο είναι το αποτέλεσμα σε σχέση Γονιδιακή ρύθμιοη 1. Εντοπίστε δύο διαφορές στον έλεγχο της γονιδιακής έκφρασης ανάμεσα στους προκαρυωτικούς και στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς. Α. Η ρύθμιση της γσνιδιακής έκφρασης στους προκαρυωτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1: Το Γενετικό Υλικό. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση:

KΕΦΑΛΑΙΟ 1: Το Γενετικό Υλικό. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: KΕΦΑΛΑΙΟ 1: Το Γενετικό Υλικό Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Η ποσότητα του DNA α. είναι ίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1.1. Το γενετικό υλικό είναι το DNA ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1.1.1 Γιατί οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα μόρια που μεταφέρουν τη γενετική πληροφορία είναι οι πρωτεΐ νες; Οι επιστήμονες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: / /2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Η ποσότητα του DNA είναι α. διπλάσια στα νευρικά κύτταρα σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

4 DNA ελικάση Δ Περιέχουν πανομοιότυπο DNA. 6 Πριμόσωμα ΣΤ Σταθερότητα κατά μήκος της κάθε πολυνουκλεοτιδικής αλυσίδας

4 DNA ελικάση Δ Περιέχουν πανομοιότυπο DNA. 6 Πριμόσωμα ΣΤ Σταθερότητα κατά μήκος της κάθε πολυνουκλεοτιδικής αλυσίδας Θέμα 1 ο 1. Αντιστοιχείστε όλες τις έννοιες της στήλης 1 με όλες τις φράσεις της στήλης 2 (Οι αντιστοιχίσεις να γραφούν στην κόλλα απαντήσεων σας & όχι στη φωτοτυπία των θεμάτων) 1 2 1 Αδελφές χρωματίδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. α Α4. γ Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 8 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες Α1 - γ, Α2 - δ, Α3 - α, Α4 - β, Α5 - α ΘΕΜΑ Β ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1. Παθογόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 18 / 05 / 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΧΕΙΡΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o ΘΕΜΑ 1 o Γ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Γιατί τα βακτήρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν «εργοστάσια παραγωγής ανθρώπινων πρωτεϊνών»; Β. Σε ένα βακτήριο εισάγεται με τη μέθοδο του ανασυνδυασμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ α) Αφού τα σωµατικά κύτταρα της γάτας έχουν 19 ζεύγη οµολόγων χρωµοσωµάτων, άρα περιέχουν 38 απλοειδή χρωµοσώµατα στην αρχή της Μεσόφασης (G 1 -φάση), πριν

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Το γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το μόριο DNA μιας χρωματίδας μεταφασικού χωμοσώματος ενός φυσιολογικού ευκαρυωτικού κυττάρου περιέχει το 29% των νουκλεoτιδίων του με αζωτούχα βάση την T. a. Ποιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

The Cyprus Institute of. Neurology & Genetics. Influenza. Σταύρος Πασιαρδής. Τμήμα Μοριακής Ιολογίας Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου

The Cyprus Institute of. Neurology & Genetics. Influenza. Σταύρος Πασιαρδής. Τμήμα Μοριακής Ιολογίας Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου The Cyprus Institute of Neurology & Genetics Influenza Σταύρος Πασιαρδής Τμήμα Μοριακής Ιολογίας Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου Ιοί της γρίπης-influenza -Οικογένεια Orthomyxoviridae - Προσβάλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ

ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. δ Α3. α Α4. α Α5. γ ΘΕΜΑ B B1. Η συχνότητα των ετερόζυγων ατόμων με δρεπανοκυτταρική αναιμία ή β- θαλασσαιμία είναι αυξημένη σε περιοχές όπως οι χώρες της Μεσογείου, της Δυτικής και Ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Τα κύτταρα που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 30/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις των αντιγόνων και των αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

5. Η EcoRI. I. Παράγεται από το βακτήριο E. coli II. Κόβει δίκλωνο DNA μεταξύ G και A όταν συναντήσει την αλληλουχία 3 GAATTC 5 5 CTTAAG 3

5. Η EcoRI. I. Παράγεται από το βακτήριο E. coli II. Κόβει δίκλωνο DNA μεταξύ G και A όταν συναντήσει την αλληλουχία 3 GAATTC 5 5 CTTAAG 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ζήτημα 1ο 1. Το βακτήριο Agrobacterium tumefaciens I. Παρασιτεί σε ζωικά κύτταρα II. Μετασχηματίζεται με τη μεσολάβηση του πλασμιδίου Ti III. Μολύνει φυτικά και ζωικά κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 10 2011 ΘΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΘΕΜΑ 1ο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Να γράψετε στο τετράδιό σας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΟΜΑΔΑ Α 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό για πρώτη φορά. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις αντιγόνων και αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ)

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟΥ DNA (ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ) Ι) ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Οι μαθητές θα πρέπει : Να γνωρίζουν ποιο μόριο είναι ο φορέας της γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ 1 ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση,

Διαβάστε περισσότερα