Η εκπαιδευτική προσέγγιση CLIL και οι προοπτικές εφαρμογής της στην Δημοτική και Προδημοτική Εκπαίδευση της Κύπρου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η εκπαιδευτική προσέγγιση CLIL και οι προοπτικές εφαρμογής της στην Δημοτική και Προδημοτική Εκπαίδευση της Κύπρου"

Transcript

1 Η εκπαιδευτική προσέγγιση CLIL και οι προοπτικές εφαρμογής της στην Δημοτική και Προδημοτική Εκπαίδευση της Κύπρου Παύλου Παύλος Πανεπιστήμιο Κύπρου & Ιωάννου-Γεωργίου Σοφία Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Η μελέτη αυτή αποτελεί μια εισαγωγή σε μια σχετικά καινούργια προσέγγιση διδακτικής ξένων γλωσσών η οποία είναι γνωστή ως CLIL (Content Language Integrated Learning) ή EMILE (L Enseignement d une Matière par l Intégration d une Langue Entrangère) δηλαδή είναι η διδασκαλία ενός σχολικού μαθήματος (π.χ. Γεωγραφία, Επιστήμη) μέσω μιας ξένης γλώσσας. Πρόκειται για διδασκαλία διπλής εστίασης κατά τη διάρκεια της οποίας ο εκπαιδευτικός θέτει δυο ομάδες στόχων; τους στόχους που αφορούν στο συγκεκριμένο σχολικό μάθημα και τους στόχους που αφορούν στην εκμάθηση της ξένης γλώσσας. Η προσέγγιση αυτή εφαρμόζεται στα πλείστα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα. Γίνεται μια ανασκόπηση των εκπαιδευτικών, πολιτισμικών και κοινωνικών πλεονεκτημάτων αυτής της προσέγγισης και παρουσιάζονται πρακτικές εφαρμογές και εμπειρίες από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Τέλος, παρουσιάζεται ένα πιλοτικό πρόγραμμα CLIL το οποίο εφαρμόζεται στην Κύπρο και αναλύονται οι προοπτικές που διαφαίνονται για την μελλοντική εισαγωγή αυτής της προσέγγισης στο εκπαιδευτικό σύστημα της Κύπρου. Η γλωσσική πολιτική της ΕΕ όσον αφορά στην διδασκαλία ξένων γλωσσών Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδεικνύει μεγάλο ενδιαφέρον για την πολυγλωσσία και τη στήριξη και διατήρηση της γλωσσικής πολυμορφίας στην Ευρώπη όπως αυτή ενσαρκώνεται, ανάμεσα σε πολλές άλλες διακηρύξεις, στη δεδηλωμένη πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι όλοι οι ευρωπαίοι πολίτες πρέπει να μάθουν να χειρίζονται λειτουργικά τουλάχιστον τρεις γλώσσες - την μητρική τους συν άλλες δύο και ότι η διδασκαλία πρέπει να αρχίζει από πολύ μικρή ηλικία (Διακήρυξη Βαρκελώνης, 2002) Πιο πρόσφατη ένδειξη αυτού του ενδιαφέροντος είναι ο διορισμός του Επιτρόπου για την Πολυγλωσσία τον Ιανουάριο του Επίσης, χαρακτηριστικά, το Σχέδιο Δράσης «Προώθηση της εκμάθησης γλωσσών και της γλωσσικής πολυμορφίας » αναφέρει συγκεκριμένες εισηγήσεις για 45 δράσεις μεταξύ σε τρεις τομείς: α) την επέκταση των ωφελημάτων από την εκμάθηση γλωσσών σε όλους τους πολίτες ως μια δια βίου δραστηριότητα; β) την ανάγκη βελτίωσης της ποιότητας της διδασκαλίας γλωσσών σε όλα τα επίπεδα και γ) την ανάγκη δημιουργίας ενός Ευρωπαϊκού περιβάλλοντος που να ενθαρρύνει την εκμάθηση γλωσσών. CLIL και γλωσσική πολιτική της ΕΕ Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδεικνύει μεγάλο ενδιαφέρον για την προσέγγιση CLIL οποία είναι σήμερα πολύ δημοφιλής και επιτυχημένη στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Είναι ενδεικτικό ότι αυτή η προσέγγιση αναφέρεται ονομαστικά σε διάφορα έντυπα και διακηρύξεις της Ευρωπαϊκή Ένωσης εφόσον φαίνεται να εξυπηρετεί την γλωσσική πολιτική της όπως αυτή έχει σκιαγραφηθεί πιο πάνω. Συγκεκριμένα, το Σχέδιο Δράσης «Προώθηση της εκμάθησης γλωσσών και της γλωσσικής πολυμορφίας » αναφέρει ότι: 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 645

2 Η προσέγγιση CLIL, κατά την οποία οι μαθητές διδάσκονται ένα μάθημα μέσω μιας ξένης γλώσσας μπορεί να συνεισφέρει σε μεγάλο βαθμό στους στόχους της ένωσης σε σχέση με την εκμάθηση γλωσσών. Επίσης σε ανακοίνωση Τύπου (24η Μαϊου, 2005) του Συμβούλιο της Ευρώπης αναφέρεται ότι: Αυτή η προσέγγιση (CLIL) μπορεί να συνεισφέρει στην ατομική και συλλογική ευημερία και να ενδυναμώσει την κοινωνική συνοχή. Επομένως, η προσέγγιση παρουσιάζει ένα πρακτικό εργαλείο για την ευρωπαϊκή πολιτότητα ενώ ταυτόχρονα αυξάνει την κινητικότητα φοιτητών και εργατών. Αναγνωρίζεται η αναγκαιότητα για ειδική επιμόρφωση των δασκάλων και για όσους συνεισφέρουν στην εισαγωγή, ανάπτυξη, συντονισμό και επέκταση της προσέγγισης CLIL. Η ανταλλαγή επιστημονικών πληροφοριών και παραδειγμάτων καλής πρακτικής πρέπει επίσης να ενθαρρυνθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τέλος, στο έγγραφο Η εξέλιξη της εκπαίδευσης στην Ευρώπη Η πολυγλωσσία ανοίγει νέες προοπτικές, της Λουξεμβουργιανής Προεδρίας διατυπώνονται οι ακόλουθες διαπιστώσεις σε σχέση με το CLIL: α) Υπάρχει ανάγκη για μεγαλύτερη επίγνωση ανάμεσα στο ευρύ κοινό για τα ωφελήματα της προσέγγισης CLIL και ότι η προώθηση του CLIL μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη κινητικότητα φοιτητών και συνεπώς να ενδυναμώσει την ευρωπαϊκή πολιτότητα. β) Κέντρα αποφάσεων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην εισαγωγή, ανάπτυξη, συντονισμό, και επέκταση του CLIL σε όλες τις χώρες της ΕΕ, ότι η ανταλλαγή πληροφοριών και επιστημονικής τεκμηρίωσης, παραδειγμάτων καλής πρακτικής CLIL πρέπει να ενθαρρυνθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ότι εξειδικευμένη επιμόρφωση στο CLIL για δασκάλους και άτομα επιφορτισμένα με την εκπαιδευτική διοίκηση πρέπει να ενθαρρυνθεί. γ) Πρέπει να διερευνηθούν τρόποι πιστοποίησης της συμμετοχής των μαθητών σε προγράμματα CLIL σε διάφορες εκπαιδευτικές βαθμίδες και ότι ένα ευρύτερο φάσμα γλωσσών θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε προγράμματα CLIL. Η διδασκαλία της αγγλικής και άλλων γλωσσών στη πρωτοβάθμια εκπαίδευση στην Κύπρο Η προσέγγιση CLIL αφορά σε όλες τις ξένες γλώσσες αλλά εκ των πραγμάτων οι περισσότερες εφαρμογές εστιάζονται στην αγγλική γλώσσα (π.χ. Φινλανδία, Αυστρία, Ισπανία). Το πιλοτικό πρόγραμμα PRO-CLIL το οποίο εφαρμόζεται στην Κύπρο επίσης βασίζεται στα αγγλικά. Η επιλογή έγινε διότι τα αγγλικά είναι η κύρια ξένη γλώσσα την οποία μαθαίνουν οι Κύπριοι τόσο στη δημόσια όσο και ιδιωτική εκπαίδευση. Το κράτος είναι ενήμερο για την γλωσσική πολιτική της ΕΕ, την προσυπογράφει αλλά δεν έχει πάρει συγκεκριμένα μέτρα για την προώθηση της. Ως αποτέλεσμα δεν έχουν γίνει οι απαιτούμενες αλλαγές τα τελευταία χρόνια όσον αφορά στην προώθηση των ξένων γλωσσών σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης. Ο αριθμός 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 646

3 διδακτικών ωρών της Αγγλικής στη πρωτοβάθμια εκπαίδευση παραμένει ο ίδιος τα τελευταία 13 χρόνια (δύο περιόδους 40 λεπτών την εβδομάδα από την 4η τάξη). Τα ίδια διδακτικά εγχειρίδια χρησιμοποιούνται εδώ και 15 χρόνια ενώ ομολογουμένως έχουν συμπληρώσει πλέον τον κύκλο της ζωής τους. Τα στοιχεία αυτά φανερώνουν ότι η σημασία του μαθήματος είναι μάλλον υποβαθμισμένη και δε διδάσκεται καμία άλλη ξένη γλώσσα στη δημοτική εκπαίδευση με εξαίρεση την ενίσχυση των ξένων γλωσσών στο πιλοτικό ενιαίο ολοήμερο σχολείο. Τα αρμόδια όργανα στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού γνωρίζουν την κατάσταση και πρόσφατα έγιναν ενισχυμένες προσπάθειες εκ μέρους των αρμόδιων λειτουργών για βελτίωση της κατάστασης. Φαίνεται, όμως ότι υπάρχουν δυσκολίες στην επέκταση της διδασκαλίας των Αγγλικών, τόσο οριζοντίως όσο και καθέτως, λόγω πιεστικών χρονικών πλαισίων στο ωρολόγιο πρόγραμμα. Η προσέγγιση CLIL η οποία όπως έχει αναφερθεί είναι πολύ διαδεδομένη στις πλείστες ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσε να συνεισφέρει στην απάμβλυνση των προβλημάτων τα οποία αναφέρονται πιο πάνω. Η εισαγωγή της προσέγγισης θα καθιστούσε δυνατή την εισαγωγή ξένων γλωσσών στην προδημοτική μέσω CLIL showers και την επέκταση του χρόνου επαφής με τη ξένη γλώσσα τόσο οριζοντίως όσο και καθέτως στη Δημοτική Εκπαίδευση. Θα βοηθούσε στη βελτίωση της ποιοτικής χρήσης της ξένης γλώσσας από τα παιδιά και θα προετοίμαζε το έδαφος για μια ομαλότερη εισαγωγή μιας δεύτερης ξένης γλώσσας στο μέλλον. Γενικά, θα ενίσχυε το μάθημα των αγγλικών στην δημόσια εκπαίδευση και θα οδηγούσε πιθανόν στην μείωση της εξάρτησης των μαθητών από ιδιαίτερα βοηθητικά μαθήματα. Τι είναι το CLIL Η προσέγγιση CLIL είναι πολύ διαδεδομένη στην Ευρώπη και καλύπτει όλο το εκπαιδευτικό φάσμα από την προ-δημοτική μέχρι την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Συνήθως εφαρμόζεται με το να αφιερώνεται κάποιος χρόνος στο σχολείο για την εκμάθηση διαφόρων σχολικών θεμάτων ή θεματικών ενοτήτων μέσω κάποιας ξένης γλώσσας. Αυτό σημαίνει ότι κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας υπάρχουν δύο κύριες ομάδες στόχων, η ομάδα σχετίζεται με την απόκτηση γνώσεων στο συγκεκριμένο μάθημα, θέμα ή γνωσιολογικό πεδίο (όπως για παράδειγμα ιστορία, γεωγραφία, φυσική αγωγή, μουσική, κλπ) και η άλλη ομάδα σχετίζεται με την απόκτηση και περεταίρω βελτίωση πτυχών μιας ξένης γλώσσας (όπως για παράδειγμα γραμματικής, λεξιλογίου, δεξιότητα ομιλίας, γραφής και δεξιότητα κατανόησης προφορικού και γραπτού λόγου). Γι αυτό και η προσέγγιση CLIL συχνά ονομάζεται και διδασκαλία με διπλή εστίαση (dual-focused teaching). Η προσέγγιση CLIL δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες οι οποίες επιτρέπουν στους μαθητές να χρησιμοποιούν μια ξένη γλώσσα με φυσικό τρόπο ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά από την αρχική τους επαφή με τη ξένη γλώσσα να μην εστιάζονται τόσο στα στοιχεία της γλώσσας, αλλά περισσότερο στο θέμα για το οποίο θέλουν να μιλήσουν και κατά συνέπεια στο μήνυμα το οποίο θέλουν να μεταδώσουν. Χρησιμοποιείται δηλαδή η γλώσσα για πραγματική επικοινωνία. Υπάρχουν διάφορες μορφές αυτής της προσέγγισης ανάλογα με τα γλωσσικά, πολιτισμικά, εκπαιδευτικά και περιβαλλοντικά δεδομένα, καθώς και τους στόχους όσον αφορά στην γλώσσα, στο περιεχόμενο, στους μαθησιακούς στόχους. Για παράδειγμα περιοχές της Ιταλίας που γειτνιάζουν με γερμανόφωνες χώρες όπως την 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 647

4 Αυστρία και Ελβετία εφαρμόζουν τη γλώσσα διδασκαλίας CLIL ανάλογα με τη γεωγραφική κατάσταση καθώς προωθούν καλύτερες σχέσεις με τους γείτονές τους και διευκολύνουν τη συμβίωση και κινητικότητα του πληθυσμού. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να διδάσκεται μέσω CLIL η γλώσσα καταγωγής και πολιτιστικής κληρονομιάς όπως για παράδειγμα θα μπορούσε να εφαρμόζεται το CLIL στα ελληνικά σε κάποιες περιοχές της Γερμανίας ή όπως εφαρμόζεται το CLIL στα Ουαλλικά στην Μεγάλη Βρετανία (Eurydice, 2006). Το CLIL είναι μια προσέγγιση βιωματικής μάθησης η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκμάθηση τεχνικών «μαθαίνω πώς να μαθαίνω», γλώσσας και περιεχομένου. Η εκμάθηση τεχνικών «μαθαίνω πώς να μαθαίνω» θεωρείται πολύ σημαντικό εργαλείο στην συνεχή επιμόρφωση και απόκτηση γνώσεων καθώς και στην δια βίου μάθηση ενός ατόμου. Τα διάφορα μοντέλα εφαρμογής του CLIL έχουν κύριες παραμέτρους τους γενικότερους στόχους της εφαρμογής της προσέγγισης, το χρόνο που αφιερώνεται στην ξένη γλώσσα αλλά και την έμφαση που δίνεται στη ξένη γλώσσα σε σχέση με τη διδασκαλία του θέματος. Για παράδειγμα, σε μικρότερες ηλικίες, οι μαθητές μπορεί να διδάσκονται μέσω αυτής της μεθόδου για λεπτά δυο ή τρεις φορές τη βδομάδα. Για μεγαλύτερες ηλικίες ο χρόνος που αφιερώνεται σε αυτή τη μέθοδο μπορεί να καταλαμβάνει μέχρι και τον μισό χρόνο του ωρολογίου προγράμματος. Υπάρχουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα από τις διάφορες εφαρμογές της προσέγγισης CLIL και είναι φανερό ότι έστω και μικρής-κλίμακας εφαρμογές της προσέγγισης μπορεί να έχουν σημαντικό αποτέλεσμα για τη βελτίωση της θετικής στάσης των παιδιών και των ικανοτήτων τους τόσο στην εκμάθηση γλωσσών, αλλά και στο συγκεκριμένο θέμα που διδάσκονται μέσω CLIL. Στόχοι CLIL Η προσέγγιση CLIL έχει πρωτίστως τους τρεις ακόλουθους κύριους στόχους. Πρώτος στόχος είναι η απόκτηση γνώσεων εκ μέρους των μαθητών σε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο σε βαθμό τουλάχιστον ίσο (αν όχι και μεγαλύτερο) από αυτόν τον οποίο αποκτούν οι μαθητές στο ίδιο αντικείμενο όταν αυτό διδάσκεται μέσω της μητρικής γλώσσας. Δεύτερον, η απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων στην ξένη γλώσσα και η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας που να μην μεταθέτει χρονικά την λειτουργική και αυθεντική χρήση της γλώσσας και συνεπώς την ικανοποίηση την οποία νοιώθει κάποιος ο οποίος διαπιστώνει ότι οι γνώσεις τις οποίες αποκτά είναι χρήσιμες και άμεσα εφαρμόσιμες. Αυτός ο στόχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός σε σχέση με την διδασκαλία ξένων γλωσσών σε παιδιά τα οποία δεν κατανοούν τα μακροπρόθεσμα οφέλη (τα οποία λειτουργούν και ως κίνητρα) τα οποία μπορεί να αποκομίσει κανείς από την εκμάθηση ξένων γλωσσών όπως σπουδές και εργοδότηση. Επομένως, η άμεση εφαρμογή και χρήση των γνώσεων σε μια ξένη γλώσσα λειτουργεί ως κίνητρο για τα παιδιά. Τρίτος στόχος είναι η απόκτηση διαπολιτισμικής αντίληψης και διαπολιτισμικών δεξιοτήτων. Αυτός ό στόχος είναι ένας από τους κύριους στόχους της σημερινής πολυπολιτισμικής κοινωνίας και εξυπηρετείται άμεσα και αβίαστα μέσα από τη προσέγγιση. Τα διάφορα μοντέλα CLIL Ο όρος CLIL περιγράφει ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών αυτής της προσέγγισης. Οι διάφορες εφαρμογές βασίζονται στις ιδιαιτερότητες, και δυνατότητες και προτεραιότητες του κάθε εκπαιδευτικού συστήματος. Στην Ευρώπη και σε άλλα 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 648

5 μέρη του κόσμου υπάρχουν πολλά διαφορετικά μοντέλα CLIL τα οποία διαφοροποιούνται με βάση διάφορες παραμέτρους όπως ο χρόνος ο οποίος αφιερώνεται στην διδασκαλία μέσω CLIL, η συχνότητα των μαθημάτων μέσω CLIL, το μέρος της διδακτέας ύλης ο οποίος παρουσιάζεται μέσω CLIL κ.λπ. Πιο κάτω παραθέτουμε σύντομη περιγραφή τριών μοντέλων τα οποία εφαρμόζονται στα πλαίσια του πιλοτικού προγράμματος PRO-CLIL το οποίο θα αναλυθεί εκτενέστερα πιο κάτω. Γλωσσικά ντους (CLIL showers) Το μοντέλο αυτό εφαρμόζει την προσέγγιση CLIL σε μικρά χρονικά διαστήματα όπως λεπτά 2 ή 3 φορές τη βδομάδα. Κατά τη διάρκεια των γλωσσικών ντους τα παιδιά συνεχίζουν να ασχολούνται με τη θεματική ενότητα της βδομάδας (π.χ. φρούτα, βιβλία, εποχές) αλλά ασχολούνται με δραστηριότητες στη ξένη γλώσσα όπως τραγούδια, παιχνίδια, ιστορίες, χειροτεχνίες, κ.λπ. CLIL σε συγκεκριμένες ενότητες κάποιου σχολικού μαθήματος (modular model) Αυτό το μοντέλο εφαρμόζει τη προσέγγιση CLIL μέσα από τη διδασκαλία επιλεγμένων ενοτήτων ενός συγκεκριμένου σχολικού μαθήματος. Μπορεί για παράδειγμα μέσα στα πλαίσια της Επιστήμης ή της Φυσικής Αγωγής να επιλεχθούν κάποιες ενότητες οι οποίες προσφέρονται και να διδαχθούν μέσω της ξένης γλώσσας. CLIL μέσω συγκεκριμένων σχολικών μαθημάτων Αυτό το μοντέλο επιλέγει συγκεκριμένα σχολικά μαθήματα (π.χ. Επιστήμη, Σχεδιασμό και Τεχνολογία) τα οποία διδάσκονται καθ όλη τη διάρκεια της χρονιάς μέσω της ξένης γλώσσας. Πλεονεκτήματα της προσέγγισης CLIL Τα πλεονεκτήματα τα οποία προσφέρει αυτή η προσέγγιση είναι πολυδιάστατα. Οι μαθητές οι οποίοι διδάσκονται μέσω της προσέγγισης CLIL αποκομίζουν πολλά οφέλη σε σχέση με την γλωσσική, πολιτισμική, μαθησιακή και γνωσιολογική τους διάπλαση. Παρόλο που όλες οι πτυχές είναι εξίσου σημαντικές μερικά μοντέλα μπορούν να θέσουν διαφορετικές προτεραιότητες. Μια αυτονόητη πτυχή του CLIL είναι η γλωσσική. Η προσέγγιση έχει ως ένα από τους κύριους στόχους της την βελτίωση της γλωσσικής ικανότητας του μαθητή και μέσα σε αυτό κυρίως το πλαίσιο έχει αναπτυχθεί. Έρευνες δείχνουν πολύ θετικά αποτελέσματα όσον αφορά την βελτίωση των ικανοτήτων των μαθητών στη ξένη γλώσσα (Stoller, 2004; Llinares, 2007; Mehisto and Asser, 2008). Παράλληλος στόχος βέβαια είναι και η ανάπτυξη επικοινωνιακών δεξιοτήτων ο οποίος επιτυγχάνεται μέσων των τεχνικών εκμάθησης οι οποίοι εφαρμόζοντα κατά την διάρκεια τους μαθήματος. Ένα τεράστιο πλεονέκτημα το οποίο προσφέρει στους μαθητές αυτή η προσέγγιση είναι το γεγονός ότι τους βοηθά να αποκτήσουν καλύτερη επίγνωση τόσο της μητρικής όσο και της ξένης γλώσσας, δηλαδή να εμβαθύνουν, πολύ συχνά μέσω σύγκρισης, στους μηχανισμούς λειτουργίας των δύο γλωσσικών συστημάτων (Sanz, 2000). Τέλος, η προσέγγιση αυτή βοηθά στην ανάπτυξη πολύγλωσσικών ενδιαφερόντων και στάσεων με αποτέλεσμα οι μαθητές να εκτιμούν και να γνωρίζουν την αξία των άλλων γλωσσών καθώς και της σημασίας του να γνωρίζεις κανείς πολλές γλώσσες. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 649

6 Μια πολύ σημαντική πτυχή του CLIL είναι η πολιτισμική. Το CLIL προωθεί την διαπολιτισμική γνώση και κατανόηση ανάμεσα σε άτομα με διαφορετικές πολιτισμικές καταβολές και προάγει την ανάπτυξη διαπολιτισμικών επικοινωνιακών ικανοτήτων (Christ, 2002). Τέλος, μέσω των δραστηριοτήτων και διδακτικού υλικού προωθείται η γνωριμία με άλλους λαούς. Το CLIL προσφέρει επίσης και πολλά πλεονεκτήματα όσον αφορά στη γνωσιολογική πτυχή της εκπαίδευσης και πιο συγκεκριμένα όσον αφορά στη βελτίωση της εκμάθησης του περιεχομένου του συγκεκριμένου σχολικού μαθήματος (Grabe and Stoller, 1997; Stoller, 2004; Serra, 2007). Αυτό επιτυγχάνεται λόγω του ότι μέσω του CLIL παρέχονται ευκαιρίες μελέτης του αντικειμένου από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Λόγω των διαφορετικών δομών των διαφόρων γλωσσών ο μαθητής καλείται να επεξεργαστεί τις ίδιες πληροφορίες οι οποίες όμως διατυπώνονται διαφορετικά από ότι στην μητρική γλώσσα. Επιπλέον το CLIL μπορεί να παρέχει πρόσβαση σε διεθνή ορολογία που σχετίζεται με το συγκεκριμένο αντικείμενο και πρόσβαση σε περισσότερες πηγές μάθησης. Τέλος, μέσω των εναλλακτικών και πολλαπλών τεχνικών διδασκαλίας οι οποίες επιστρατεύονται, το CLIL προσφέρει ευκαιρίες μελέτης του αντικειμένου με ποικίλους τρόπους όπως με εργασίες/πρότζεκτ, ομαδικές έρευνες και πειράματα. Το CLIL έχει να προσφέρει πολλά και από την μαθησιακή σκοπιά. Πρώτον, εμπλουτίζει τις ατομικές στρατηγικές μάθησης του μαθητή. Ο κάθε μαθητής έχει τους δικούς τους ιδιοσυγκρασιακούς τρόπους με τους οποίους χειρίζεται την προς εκμάθηση ύλη. Το CLIL αποτελεί μια πρόκληση για τον μαθητή ως προ της διερεύνηση νέων τέτοιων τεχνικών. Δεύτερον, η προσέγγιση αυτή τονώνει τα κίνητρα και το ενδιαφέρον των μαθητών λόγω της διαφοροποιημένης και πρωτοποριακής μεθοδολογίας την οποία ακολουθεί. Τέλος, προσδίδει σκοπό στην εκμάθηση ξένων γλωσσών και δεν μετατοπίζει χρονικά τη χρήση της γλώσσας και την ικανοποίηση που νοιώθει ο μαθητής από την άμεση αξιοποίηση των γνώσεων του. Παρόμοιες προκλήσεις προσφέρονται και στους διδάσκοντες οι οποίοι εφαρμόζουν αυτή την προσέγγιση εφόσον τους δίδεται η ευκαιρία διαφοροποίησης και ανανέωσης των μεθόδων διδασκαλίας και διδακτικών πρακτικών που υιοθετούν. Γενικά ζητήματα όσον αφορά στην προσέγγιση CLIL Όπως συμβαίνει με κάθε καινοτομία έτσι και στην περίπτωση του CLIL υπάρχουν πολλά ζητήματα τα οποία πρέπει να ληφθούν υπ όψιν για τη σωστή εφαρμογή της προσέγγισης. Τα πιο σημαντικά ζητήματα αφορούν στους μαθητές και στους εκπαιδευτικούς. Όσον αφορά στους μαθητές ένα από τα θέματα είναι σε σχέση με την ηλικία τους μαθητή. Πρέπει αυτός ο μαθητής να έχει συγκεκριμένες γνώσεις στην ξένη γλώσσα, να είναι σε μια συγκεκριμένη ηλικία; Η κατάλληλη ηλικία εξαρτάται από το συγκείμενο ξεκινώντας από την παρουσία της ξένης γλώσσας στο συγκεκριμένο χώρο, την ύπαρξη κατάλληλου υλικού, την συμβολή των γονέων, και πολλούς άλλους παράγοντες. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η πρώιμη εισαγωγή της προσέγγισης με χαμηλή έκθεση στη ξένη γλώσσα θεωρείται πλεονεκτική ενόσω βέβαια αυτή η έκθεση αυτή γίνεται με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία των παιδιών (Llinares, 2005). 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 650

7 Πολλά ερωτήματα εγείρονται συχνά ως προς την επίδραση της προσέγγισης αυτής στην ανάπτυξη της μητρικής γλώσσας. Τα πορίσματα από την μέχρι τώρα έρευνα πιστοποιούν ότι δεν απειλείται η ανάπτυξη της μητρικής γλώσσας ιδιαίτερα σε περιπτώσεις χαμηλής και μέτριας έκθεσης στην ξένη γλώσσα. Επιπλέον, μια συγκεκριμένη μελέτη υποστηρίζει ότι μετά από μερικά χρόνια διδασκαλίας μέσω CLIL παρατηρείται βελτίωση και της μητρικής γλώσσας (Dalton-Puffer and Nikula, 2006). Όσον αφορά στους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν μέσω αυτής της προσέγγισης, το κύριο ζήτημα σχετίζεται με την κατάρτισή τους. Όπως είναι γνωστό ένας καλός εκπαιδευτικός χρειάζεται να διαθέτει πολλές γνώσεις και ικανότητες. Στην περίπτωση των διδασκόντων μέσω CLIL οι απαιτήσεις αυτές αυξάνονται. Καταρχάς ο εκπαιδευτικός πρέπει να διαθέτει επαρκή γνώση της ξένης γλώσσας ούτως ώστε να παράγει λόγο ο οποίος να είναι φυσικός και κατανοητός προς τους μαθητές. Επίσης θα ήταν καλό να διαθέτει τις απαραίτητες γλωσσολογικές γνώσεις ούτως ώστε να κατανοεί και να μπορεί να εκμεταλλευτεί από διδακτικής σκοπιάς τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα στις δύο γλώσσες και στην διαφορά ανάμεσα στην κατάκτηση και εκμάθηση μιας γλώσσας. Επιπλέον, πρέπει να διαθέτει την ικανότητα να χρησιμοποιεί μεθόδους επικοινωνίας και διεπίδρασης οι οποίες να διευκολύνουν την κατανόηση νοημάτων και λέξεων. Εξίσου σημαντική είναι η ικανότητα να επιστρατεύει μεθοδολογίες οι οποίες ενισχύουν την χρήση γλώσσας η οποία στοχεύει στην μετάδοση μηνυμάτων. Αυτές οι μεθοδολογίες παρέχουν στους μαθητές ευκαιρίες επικοινωνίας μέσω της χρήσης εμπλουτισμένων στρατηγικών επικοινωνίας. Ο εκπαιδευτικός πρέπει επίσης να διαθέτει στρατηγικές ανατροφοδότησης λαθών και πρότυπης γλωσσικής παραγωγής καθώς επίσης και την ικανότητα να εργάζεται με μαθητές με διαφορετικές γλωσσικές ικανότητες. Είναι επίσης πολύ σημαντικό ο εκπαιδευτικός να εντοπίζει και να χρησιμοποιεί δραστηριότητες διπλής εστίασης οι οποίες στοχεύουν ταυτόχρονα στην εκμάθηση της γλώσσας και του περιεχομένου του μαθήματος. Για αυτόν το λόγο είναι σημαντικό να έχει την ικανότητα να επιλέγει, να προσαρμόζει και να χρησιμοποιεί αποτελεσματικά το διδακτικό υλικό, συμπεριλαμβανομένου και του υλικού πάνω σε ένα θέμα το οποίο να προέρχεται από διάφορα μέσα (ακουστικό και οπτικό υλικό, υλικό από το διαδίκτυο, κ.λπ.) το οποίο μπορεί να χρησιμοποιεί σε ένα ενσωματωμένο πλαίσιο. Είναι σημαντικό επίσης ο δάσκαλος να μπορεί να ακολουθεί μια δια-θεματική προσέγγιση, δηλαδή να εντοπίζει νοητικές σχέσεις ανάμεσα στα διάφορα θέματα με σκοπό να κάνει το μάθημα πιο ολοκληρωμένο, σχετικό, εύκολο και αποτελεσματικό. Τέλος, ενόσω ένας μαθησιακός κύκλος ολοκληρώνεται και ανατροφοδοτείται μέσω της μέτρησης και της αξιολόγησης, ο δάσκαλος πρέπει να κατέχει γνώσεις εκπόνησης και εφαρμογής εργαλείων μέτρησης και αξιολόγησης τα οποία να συνάδουν με και να συμπληρώνουν τη φιλοσοφία του CLIL. Το πρόγραμμα PRO-CLIL Το πρόγραμμα PRO-CLIL αποτελεί την πρώτη οργανωμένη εφαρμογή της προσέγγισης στην Κύπρο και χρηματοδοτείται από την ΕΕ μέσω του προγράμματος Comenius 2.1. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν το Πανεπιστήμιο Κύπρου (συντονιστής), το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου, Παιδαγωγικό Πανεπιστήμιο Weingarten (Γερμανία), το Αυτόνομο Πανεπιστήμιο Μαδρίτης (Ισπανία), το Πανεπιστήμιο Cukurova (Τουρκία) κα το Πανεπιστήμιο του Bristol (Ηνωμένο Βασίλειο) ως 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 651

8 αξιολογητής του προγράμματος. Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2006 και θα διαρκέσει μέχρι το Οι γενικοί στόχοι του προγράμματος είναι οι ακόλουθοι: α) Να ερευνηθούν οι αντιλήψεις και απόψεις των μαθητών, των δασκάλων, των γονέων, διευθυντών και επιθεωρητών έναντι του CLIL β) να επιτευχθεί γνωριμία του εκπαιδευτικού κόσμου και του ευρύτερου κοινού με την προσέγγιση CLIL και τα πιθανά οφέλη της για την εκπαίδευση γ) να ερευνηθούν διάφορα μοντέλα εφαρμογών του CLIL, να εντοπιστούν πιθανά προβλήματα στην εφαρμογή του CLIL και να εντοπιστούν τρόποι αντιμετώπισης αυτών των προβλημάτων δ) να εντοπιστούν καλές πρακτικές ως προς την εφαρμογή του CLIL ε) να αναπτυχθούν κατάλληλα υλικά διδασκαλίας στ) να ερευνηθεί η αποτελεσματικότητα της προσέγγισης. Αναμένεται ότι με την ολοκλήρωση του προγράμματος θα ετοιμαστεί επίσης εγχειρίδιο με κατευθυντήριες γραμμές για καλή πρακτική καθώς και σειρά μαθημάτων για αρχική και ενδο-ϋπηρεσιακή κατάρτιση των εκπαιδευτικών στην εφαρμογή της προσέγγισης CLIL. Το πρόγραμμα εφαρμόζεται πιλοτικά σε 5 νηπιαγωγεία και 10 δημοτικά σχολεία σε αστικές και αγροτικές περιοχές. Τα μοντέλα τα οποία επιλέχθηκαν για εφαρμογή είναι το μοντέλο των CLIL showers (σύμφωνα με το εβδομαδιαίο θέμα/ενότητα), το μοντέλο CLIL σε ενότητες συγκεκριμένων μαθημάτων (modular model) και τέλος το μοντέλο CLIL σε συγκεκριμένα μαθήματα του σχολικού προγράμματος όπως Σχεδιασμός και Τεχνολογία, Οικοκυρικά, Γεωγραφία, καθ ολη τη διάρκεια της ακαδημαϊκής χρονιάς. Τα πρώτα αποτελέσματα Για την επίτευξη των στόχων του προγράμματος που έχουν αναφερθεί πιο πάνω χρησιμοποιείται ποικιλία ερευνητικών εργαλείων όπως ερωτηματολόγια, συνεντεύξεις και παρατήρηση τάξης. Τα τελικά αποτελέσματα αναμένονται να ανακοινωθούν μέσα στην επόμενη ακαδημαϊκή χρονιά ( ) αλλά ήδη κάποιες ενδείξεις διαφαίνονται μέσα από τα προκαταρκτικά αποτελέσματα. Εκπαιδευτικοί και Μαθητές: Όσον αφορά τους εκπαιδευτικούς που εμπλέκονται στο πρόγραμμα διαφαίνεται ότι υπάρχουν αυξημένες απαιτήσεις όσον αφορά στην προετοιμασία για το μάθημα και την εξεύρεση και εκπόνηση κατάλληλου υλικού. Εντούτοις οι εκπαιδευτικοί θεωρούν την εμπλοκή τους μια θετική εμπειρία και επισημαίνουν διάφορα θετικά αποτελέσματα τα οποία παρατηρούν. Αναφέρουν για παράδειγμα ότι βλέπουν αποτελέσματα από την εφαρμογή της προσέγγισης. Μετά από την πρώτη εισαγωγική περίοδο, παρατηρούν ότι οι μαθητές τους κατανοούν με ευκολία τα μαθήματα και ότι μπορούν να ανταποκρίνονται στο μάθημα. Ενώ στα αρχικά στάδια πολλά παιδιά είχαν αναπτύξει ικανότητες κατανόησης, τώρα προχωρούν και σε ανάπτυξη παραγωγής λόγου. Επίσης παρατηρούν ότι οι στόχοι για το συγκεκριμένο μάθημα το οποίο διδάσκουν μέσω CLIL επιτυγχάνονται από τα παιδιά. Πολύ σημαντικό είναι επίσης ότι όλοι οι εκπαιδευτικοί αναφέρουν ότι οι μαθητές αγαπούν και δείχνουν μεγάλο ενθουσιασμό για τα μαθήματα μέσω CLIL καθώς και αυξημένο ενδιαφέρον για την εκμάθηση ξένων γλωσσών. Τέλος, το μαθήματα που 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 652

9 γίνονται μέσω CLIL έχουν γίνει εύκολα αποδεκτά από τους μαθητές, οι οποίοι τα αντιμετωπίζουν σαν ένα συνηθισμένο μέρος του σχολικού προγράμματος. Όλοι σχεδόν οι εκπαιδευτικοί που συμμετέχουν δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν την εφαρμογή του προγράμματος και την επόμενη χρονιά. Όλοι επιδεικνύουν μεγάλο ενδιαφέρον και επιθυμία για επέκταση και θεσμοποίηση της εφαρμογής του CLIL. Γονείς Από την πλευρά των γονέων φαίνεται να υπάρχει ενδιαφέρον και ενθουσιασμός. Στην αρχή του προγράμματος κάποιοι είχαν ανησυχίες τις οποίες εκφράσανε στους συντονιστές του προγράμματος και τους εκπαιδευτικούς. Σύντομα όμως φαίνεται να αντιμετωπίστηκαν οι ανησυχίες τους. Γενικά δίνουν θετική ανατροφοδότηση στους εκπαιδευτικούς και αναφέρουν και οι ίδιοι τον ενθουσιασμό των παιδιών τους και την πρόοδο την οποία παρατηρούν. Η προσέγγιση CLIL φαίνεται να γίνεται αποδεκτή από τους γονείς οι οποίοι και ζητούν τη συνέχιση της εφαρμογής του προγράμματος. Εκπαιδευτικοί Λειτουργοί Όσοι εκπαιδευτικοί λειτουργοί ρωτήθηκαν για τις απόψεις τους μέχρι τώρα, ανέφεραν την ικανοποίησή τους με την μέχρι τώρα πρόοδο του προγράμματος και συζητούν τρόπους συνέχισης ή/και επέκτασης του προγράμματος. Προοπτικές Εφαρμογής της προσέγγισης CLIL στη Δημοτική και Προδημοτική Εκπαίδευση της Κύπρου Με τη συμπλήρωση της αξιολόγησης του πιλοτικού προγράμματος αναμένεται ότι θα κατατεθεί πρόταση όσον αφορά την εφαρμογή της προσέγγισης CLIL στη Κύπρο. Αν και χρειάζονται ακόμη στοιχεία για να συμπληρωθεί μια ολοκληρωμένη πρόταση, φαίνεται ήδη ότι η προσέγγιση προσφέρεται για τα δεδομένα της Κύπρου. Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, η εφαρμογή της προσέγγισης θα βοηθήσει στην ενίσχυση της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης της Κύπρου, κυρίως με την ενίσχυση της ποσοτικής και ποιοτικής επαφής των μαθητών με μια ξένη γλώσσα, έτσι ώστε η Κύπρος να προσεγγίσει τους στόχους της Ε.Ε. και να μπορεί επίσης να θέσει τις βάσεις για μελλοντική εισαγωγή μιας δεύτερης ξένης γλώσσας στη Δημοτική Εκπαίδευση. Η εφαρμογή του CLIL στην Κυπριακή πρωτοβάθμια εκπαίδευση δεν θα ήταν τόσο δύσκολη όσον ήταν σε άλλες χώρες, καθώς η Κύπρος διαθέτει πολυδύναμους εκπαιδευτικούς, μεγάλος αριθμός των οποίων κατέχει μια ξένη γλώσσα και ειδικότερα την αγγλική σε ικανοποιητικά επίπεδα. Η έλλειψη γλωσσομάθειας των εκπαιδευτικών στο εξωτερικό υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που έπρεπε να αντιμετωπίσουν άλλες χώρες που εφάρμοσαν το CLIL. Τέλος, σημαντικό στοιχείο από όπου διαφαίνεται η ετοιμότητα για εφαρμογή της προσέγγισης είναι το γεγονός ότι όσοι εμπλέκονται μέχρι τώρα την έχουν αποδεχθεί. Τόσο οι εκπαιδευτικοί, οι γονείς αλλά και οι μαθητές έχουν υιοθετήσει την προσέγγιση και αναφέρουν ένα αριθμό πλεονεκτημάτων τα οποία εντοπίζονται από τους ίδιους, όπως τη μείωση της ανάγκης ενισχυτικών μαθημάτων ειδικά για τους πολύ μικρούς μαθητές. 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 653

10 Αν και υπάρχουν τα πιο πάνω στοιχεία που ευκολύνουν μια πιθανή εφαρμογή της προσέγγισης στη πρωτοβάθμια, υπάρχει ακόμη μια σειρά παραγόντων που πρέπει να εξασφαλιστούν για να είναι η εφαρμογή πετυχημένη. Ένας σημαντικός παράγοντας είναι η στήριξη της προσέγγισης από τη διοίκηση. Η επιτυχής εφαρμογή ενός προγράμματος CLIL χρειάζεται να έχει τη στήριξη της καινοτομίας από τη διοίκηση της σχολικής μονάδας, δηλαδή τον διευθυντή ή την διευθύντρια, αλλά και από τους γονείς και τους συναδέλφους. Για να επιτευχθεί αυτό χρειάζεται να μυηθούν όλοι στα χαρακτηριστικά και τις ιδιαιτερότητες της προσέγγισης και να δοθεί η ευκαιρία για έκφραση και συζήτηση τυχόν αμφιβολιών ή ερωτήσεων. Χρειάζεται επίσης να γίνει επιμόρφωση των εκπαιδευτικών που θα εφαρμόζουν τη προσέγγιση. Για την εφαρμογή του πιλοτικού προγράμματος την επιμόρφωση ανέλαβε το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, το οποίο συνέχισε και τη στήριξη των εκπαιδευτικών καθ όλη τη διάρκεια της πιλοτικής εφαρμογής. Σε περίπτωση επέκτασης της προσέγγισης πρέπει να διασφαλιστεί η επιμόρφωση και στήριξη των εκπαιδευτικών. Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα έχουν δείξει ότι το CLIL μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά τόσο από εκπαιδευτικούς που έχουν ειδίκευση στη διδασκαλία μιας ξένης γλώσσας (αγγλικά) όσο και από άλλους οι οποίοι δεν είχαν μέχρι τώρα διδάξει μια ξένη γλώσσα. Κύριο στοιχείο και για τις δυο ομάδες εκπαιδευτικών είναι όμως η επιμόρφωση. Η πρώτη ομάδα χρειάζεται επιμόρφωση σε θέματα όπως η αξιολόγηση μέσα στα πλαίσια του CLIL και όπως η ισορρόπηση των γλωσσικών στόχων με τους στόχους του συγκεκριμένου μαθήματος. Η δεύτερη ομάδα χρειάζεται επίσης επιμόρφωση σε βασικές δεξιότητες και τεχνικές διδασκαλίας μιας ξένης γλώσσας. Έστω και μετά από την επιμόρφωση τους, η εφαρμογή της προσέγγισης, τουλάχιστο στα αρχικά στάδια, είναι αρκετά απαιτητική από τους εκπαιδευτικούς. Για το λόγο αυτό, είναι καλό να δημιουργούνται μικρές ομάδες συνεργασίας και αλληλο-στήριξης των εκπαιδευτικών. Είναι καλό επίσης να υπάρχουν κάποιες εναλλακτικές πορείες και μοντέλα εφαρμογής της προσέγγισης τα οποία να προσφέρονται στα σχολεία για επιλογή ανάλογα με το συγκείμενο κάθε φορά. Ένας σημαντικός τομέας δυνατών επιλογών θα ήταν τα συγκεκριμένα μαθήματα στα οποία θα εφαρμόζεται η προσέγγιση. Η ύπαρξη συγκεκριμένων επιλογών προσφέρει στους εκπαιδευτικούς την ευκαιρία να εργαστούν με σχολικά μαθήματα για τα οποία τρέφουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και στην διδασκαλία των οποίων μπορεί να έχουν ιδιαίτερες ικανότητες. Τέλος, η δημιουργία μιας τράπεζας διδακτικού υλικού θεωρείται αναγκαία για την επιτυχή έκβαση και συνέχιση ενός τέτοιου προγράμματος. Η έλλειψη διδακτικού υλικού είναι ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίσαμε στην Κύπρο αλλά είναι επίσης ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζεται σχεδόν παντού όπου εφαρμόζεται το CLIL, καθώς είναι συνήθως δύσκολο να βρει κανείς διδακτικό υλικό στη ξένη γλώσσα που διδάσκεται το οποίο να καλύπτει επίσης και το αναλυτικό πρόγραμμα της συγκεκριμένης χώρας στην οποία εφαρμόζεται η προσέγγιση. Μια πρώτη λύση θα ήταν η δημιουργία μιας τράπεζας υλικού στην οποία θα μπορούσαν εύκολα οι εκπαιδευτικοί να βρίσκουν υλικό το οποίο αξιολογήθηκε και δοκιμάστηκε στη πράξη. Στο παρόν άρθρο παρουσιάστηκε η προσέγγιση CLIL και η σχέση της τόσο με την Ευρωπαϊκή πολιτική αλλά και με την ιδιαίτερη περίπτωση της Κυπριακής 10 o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 654

11 πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Παρουσιάστηκε επίσης η πιλοτική εφαρμογή της προσέγγισης που πραγματοποιείται στη Κύπρο και προκαταρτικά αποτελέσματα και σκέψεις όσον αφορά την επέκταση της εφαρμογής της. Γενικά η πρωτοβάθμια εκπαίδευση χρειάζεται στήριξη και ενίσχυση της διδασκαλίας ξένων γλωσσών έτσι ώστε να παραμείνει σύγχρονη και να ανταπεξέλθει στις Ευρωπαϊκές καινοτομίες και στους στόχους στους οποίους ήδη προχωρούν οι Ευρωπαίοι εταίροι της Κύπρου. Μια εφαρμογή της προσέγγισης, βάση των πιο πάνω προτάσεων, θα προσφέρει σημαντικά ωφελήματα και τα θετικά αποτελέσματα της μέχρι τώρα πιλοτικής εφαρμογής είναι ενδεικτικά της ετοιμότητας που υπάρχει για εφαρμογή μιας τέτοιας καινοτομίας. Η ολοκλήρωση της αξιολόγησης του προγράμματος PROCLIL θα μπορεί να δώσει ακόμη πιο συγκεκριμένες προτάσεις και εισηγήσεις για την εφαρμογή του CLIL οι οποίες αναμένεται ότι θα αξιοποιηθούν κατάλληλα από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Αναφορές Barcelona European Council. (2002) Presidency Conclusions. Commission of the European Communities. (2003) "Promoting Language Learning and Linguistic Diversity: An Action Plan Brussels. Dalton-Puffer, C. & Nikula, T. (2006) (Eds) Current Research on CLIL. Vienna English Working Papers.15 (3). Vienna: Austria. Eurydice. (2006) Content and Language Integrated Learning at School in Europe. European Commission. Grabe, W., & Stoller, F.L. (1997) Content-based instruction: Research foundations. In Snow, M.A. & Brinton, D.M. (Eds.). The content-based classroom: Perspectives on integrating language and content (pp. 5-21). White Plains, NY: Longman. Llinares Garcia, A. (2005) An introduction to CLIL. Presentation at Cracow European Language Label Conference. Llinares García, A. (2007) Classroom bilingualism at the preschool level: towards a more natural EFL context. In Pérez Vidal, Bel and Garau (eds) A Portrait of the Young in Multilingual Spain Clevedon: Multilingual Matters. Mehisto, P. & Asser, H. (2007) Stakeholder Perspectives: CLIL Programme Management in Estonia, International Journal of Bilingualism and Bilingual Education, 10(5), Sanz, C. (2000) Bilingual Education Enhances Third Language Acquisition: Evidence from Catalonia, Applied Psycholinguistics 21: Serra, C. (2007) Assessing CLIL at Primary School: A Longitudinal Study. International Journal of Bilingualism and Bilingual Education, 10(5), Stoller, F. (2004) Content-based instruction: Perspectives on curriculum planning. Annual Review of Applied Linguistics, 24, o Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 655

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Καινοτόμες παρεμβάσεις για την αποτελεσματική συνεργασία των αναπληρωτών εκπαιδευτικών ΠΕ 70 με το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό και τα Στελέχη της Εκπαίδευσης Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Ολοήμερο

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ------ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο»

Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στο Δημοτικό Σχολείο» Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Επιμορφωτικό σεμινάριο «Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ»

ΜΑΘΗΤΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 6: «ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ» Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΚΕ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Σάββατο, 25

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Χαρούλα Αγγελή cangeli@ucy.ac.cy Τμήμα Επιστημών της Αγωγής 1 Το περιβάλλον της συνεργασίας Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημιακών

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΙΟΥ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ Αναγνώριση Ανάγκης Αναγνώριση ανάγκης για βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων ως αποτέλεσμα μιας αρχικής αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ H δημιουργία εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

Β. Διευθύντρια: Παντελίτσα Θεοχαρίδου, Εκπαιδευτικοί: Σπυρούλα Χρυσοστόμου, Χρυσάνθη Μελετίου, Σύλβια Κυριάκου, Δόξα Καιμακλιώτη (αντικαταστάτρια)

Β. Διευθύντρια: Παντελίτσα Θεοχαρίδου, Εκπαιδευτικοί: Σπυρούλα Χρυσοστόμου, Χρυσάνθη Μελετίου, Σύλβια Κυριάκου, Δόξα Καιμακλιώτη (αντικαταστάτρια) Β. Διευθύντρια: Παντελίτσα Θεοχαρίδου, Εκπαιδευτικοί: Σπυρούλα Χρυσοστόμου, Χρυσάνθη Μελετίου, Σύλβια Κυριάκου, Δόξα Καιμακλιώτη (αντικαταστάτρια) Υπεύθυνη συντονίστρια λειτουργός του Π.Ι.Κ. Χρυσάνθη Μελετίου

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση 1 Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά 2 Περιεχόμενο παρουσίασης: Παρούσα κατάσταση-ελλείψεις-ανάγκες Μεθοδολογίες μάθησης συμβατές

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία. Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Επαγγελματική μάθηση: συνεργασία Π.Ι. με τα σχολεία Δρ Αθ. Μιχαηλίδου Ευριπίδου Διευθύντρια Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δομή της παρουσίασης Επαγγελματική μάθηση: τι αλλάζει; Πώς τα σχολεία μπορούν να συνεργαστούν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεματική:

Εισαγωγή στη θεματική: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έργο «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών» Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Έργου EUfolio

Αποτελέσματα Έργου EUfolio http://www.eufolio.eu Αποτελέσματα Έργου EUfolio Ημερίδα «Ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία Λευκωσία, 16 Μαΐου 2015 Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη. Σύμπραξη και Εφαρμογή

Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη. Σύμπραξη και Εφαρμογή Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη Σύμπραξη και Εφαρμογή Σωτήρης Θεμιστοκλέους sotiris.t@cardet.org www.cardet.org www.developmenteducation.org Διεθνές ανεξάρτητο, μη-κερδοσκοπικό, μη-κυβερνητικό

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ H Ενσωμάτωση ή η Ένταξη των θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στον τομέα της εκπαίδευσης αποτελεί ζωτικό μέρος της δημιουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ»

ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» του Διεθνούς Ερευνητικού Προγράμματος: Ανάπτυξη θεωρητικού σχήματος κατανόησης της ποιότητας στην εκπαίδευση: Εγκυροποίηση του

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Έκθεσης. Ετήσιου Προγραμματισμού του Σχολείου

Σχέδιο Έκθεσης. Ετήσιου Προγραμματισμού του Σχολείου 1. Σχέδιο Έκθεσης Ετήσιου Προγραμματισμού του Σχολείου Εισαγωγή Ο ετήσιος προγραμματισμός αποτελεί βασική λειτουργία της οργάνωσης και της διοίκησης της σχολικής μονάδας και πραγματοποιείται στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα

Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και

Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και ανθρώπινου σχολείου», Λεμεσός, 18 Μαρτίου 2010 Τρόποι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής σε Πρώιμη Παιδική Ηλικία

Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής σε Πρώιμη Παιδική Ηλικία ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΑΓΓΛΙΚΗΣ Εκδήλωση της Περιφέρειας Αττικής 1 η Σεπτέμβρη 2010 Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής σε Πρώιμη Παιδική Ηλικία Έργο του Υπουργείου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέμα Διαλόγου «ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΣΤΑ ΣΔΕ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για την Εκπαίδευση Ενηλίκων 2012-14. Δραστηριότητα Ομαδικής Μάθησης

Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για την Εκπαίδευση Ενηλίκων 2012-14. Δραστηριότητα Ομαδικής Μάθησης Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για την Εκπαίδευση Ενηλίκων 2012-14 Δραστηριότητα Ομαδικής Μάθησης «Εκπαίδευση των Εκπαιδευτών Ενηλίκων που διδάσκουν σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού» 26-27 Φεβρουαρίου ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Διευθυντής και το εκπαιδευτικό έργο του σχολείου

Ο Διευθυντής και το εκπαιδευτικό έργο του σχολείου Δρ Ανδρέας Θεοδωρίδης & Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2010-2011 Ο Διευθυντής και το εκπαιδευτικό έργο του

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας. Α/Α ΣΤΟΧΟΙ (επιθυμητές γνώσεις-δεξιότητες-ικανότ ητες) ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ (Τίτλοι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ (ενδεικτικά σε ώρες) Το Πρόγραμμα πιστοποιήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Πώς ορίζεται η Ποιότητα των διδακτικών εγχειριδίων; Η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στους σκοπούς της εκπαίδευσης και τους σκοπούς της διδασκαλίας του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο

Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο Τα προβλήματα παραβατικής συμπεριφοράς που παρουσιάζουν οι μαθητές σημειώνουν αυξητικές τάσεις, στις οποίες ο Διευθυντής του σχολείου και

Διαβάστε περισσότερα

Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών

Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 23 Φεβρουαρίου 2013 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story

3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story 3 ο Δελτίου Τύπου του Προγράμματος T Story Επίσημο Δελτίο Τύπου του Προγράμματος T Story Storytelling Applied to Training,χρηματοδοτούμενο από ό τη δράση «Κύρια Δραστηριότητα 3 Τεχνολογίες Πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική Ανάπτυξη Εκπαιδευτικών σε θέματα Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας Ερευνητικές-Πιλοτικές Εφαρμογές ΗΜΕΡΙΔΑ - 6 Φεβρουαρίου 2010 Καλές πρακτικές ενσωμάτωσης των Τεχνολογιών Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Για εμάς ο μύθος της δυσκολίας εκμάθησης της Γερμανικής Γλώσσας δεν υπάρχει.

Για εμάς ο μύθος της δυσκολίας εκμάθησης της Γερμανικής Γλώσσας δεν υπάρχει. 2 Στο σημερινό περιβάλλον των έντονων αλλαγών, της παγκοσμιοποίησης και της πολυπολιτισμικότητας, η επικοινωνία γίνεται όλο και πιο αναγκαία σε παγκόσμιο επίπεδο, με κυρίαρχα στοιχεία το διαδίκτυο και

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Νίκης 33, 105 57, Αθήνα Τηλ.: 210 3314837, Fax: 210 3212785, E-mail: mail@ipem-doe.gr

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Νίκης 33, 105 57, Αθήνα Τηλ.: 210 3314837, Fax: 210 3212785, E-mail: mail@ipem-doe.gr Αθήνα, 24.03.2015 Αριθ. Πρωτ.:894 Πληροφορίες: Γ. Γιούρντας, Ν. Υφαντόπουλος Τηλ. 210 3314837 e-mail: mail@ipem-doe.gr Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος Συμμετοχής στις Επιμορφωτικές Πρωτοβουλίες του ΙΠΕΜ/ΔΟΕ

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων: Καθ. Ι. Ψαρομηλινγκος - Φοιτήτρια: Ελένη Στάμου Α.Μ.2119

Επιβλέπων: Καθ. Ι. Ψαρομηλινγκος - Φοιτήτρια: Ελένη Στάμου Α.Μ.2119 Επιβλέπων: Καθ. Ι. Ψαρομηλινγκος - Φοιτήτρια: Ελένη Στάμου Α.Μ.2119 Εισαγωγή στα MOOCs, ορισμός, πως ξεκίνησαν Λόγος ύπαρξης τους, ΗΠΑ, Ευρώπη Διαφοροποιήσεις, xmoocs vs cmoocs και σύγκριση με τα παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

(Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013

(Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ (Lifelong Learning Programme - LLP) 2007-2013 Νοέµβριος 2011 Πρόγραµµα ιά Βίου Μάθησης Το κοινοτικό Πρόγραμμα Δράσης στους τομείς της Εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι. Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου

Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι. Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου Ενδυνάμωση σχέσεων και εποικοδομητική συνεργασία σχολείου-οικογένειας μέσα από το παιχνίδι Δημόσιο Νηπιαγωγείο Λιοπετρίου Προφίλ του σχολείου Πολυδύναμο κέντρο Λιοπετρίου: 4 Δημόσια τμήματα (99 παιδιά)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ειρήνη Τζοβλά, Δασκάλα ΣΧΟΛΕΙΟ 4 ο Δημοτικό Σχολείο Πεύκης Πεύκη, Φεβρουάριος 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα