Ο ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ στοιχεία θεωρίας της αφήγησης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ στοιχεία θεωρίας της αφήγησης"

Transcript

1 Ο ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ στοιχεία θεωρίας της αφήγησης (σημειώσεις για τον εκπαιδευτικό) Επιμέλεια σημειώσεων: Μαρία Παπαλεοντίου Φιλόλογος - Λειτουργός Π.Ι.Κ. Φεβρουάριος 2014

2 Στοιχεία θεωρίας της αφήγησης 1 περιεχόμενα 1. Θεωρία της αφήγησης Αφηγηματολογία: όρος, ορισμός Αφήγηση: όρος, ορισμός, είδη Αφηγητής: διάκριση συγγραφέα - αφηγητή, τύποι αφηγητή, αφηγηματική σκοπιά Αφηγηματικοί τρόποι - τεχνικές αφήγησης και λειτουργία τους Ο χρόνος στην αφήγηση: εξωκειμενικός - εσωκειμενικός χρόνος, χρόνος ιστορίας - χρόνος αφήγησης, διάκριση ως προς τη χρονική σειρά, τη διάρκεια και τη συχνότητα των γεγονότων 2. Αφηγηματολογική προσέγγιση Διδακτικές δραστηριότητες σχετικά με την αφήγηση (με βάση το προς επεξεργασία κείμενο και πέρα από το κείμενο) Σχολιασμός κειμένων από άποψη αφηγηματολογίας στοιχεία προς επεξεργασία /διερεύνηση κατά τη διδασκαλία της Λογοτεχνίας 1 Οι σημειώσεις αυτές αποτελούν αναθεωρημένη μορφή παλαιότερου υλικού, το οποίο είχε ετοιμαστεί από την υποφαινόμενη στο πλαίσιο σεμιναρίων επιμόρφωσης που προσφέρθηκαν από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου, κατά το χρονικό διάστημα Συγκεκριμένα, ετοιμάστηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος Προϋπηρεσιακής Κατάρτισης εκπαιδευτικών (για σεμινάρια με θέμα τη Διδακτική της Λογοτεχνίας) και προαιρετικών σεμιναρίων με θέμα την αφηγηματολογία. Στο πλαίσιο των ίδιων σεμιναρίων ετοιμάστηκαν από την εισηγήτρια διδακτικές προτάσεις για λογοτεχνικά κείμενα που σχολιάζονται από άποψη αφηγηματολογίας, οι οποίες είναι αναρτημένες στην ιστοσελίδα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου: > Εκπαιδευτικό υλικό > Εκπαιδευτικό υλικό Λειτουργών Π.Ι. > Μέση Εκπαίδευση > Λογοτεχνία {για τα κείμενα: «Αλλοφροσύνη» του Γ.Φ.Πιερίδη, « » του Γ. Ιωάννου, «Αριάγνη» του Στρ. Τσίρκα}. 1

3 ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ (όρος Τ. Todorov ) Αποκαλείται έτσι η λογοτεχνική σημειωτική, η οποία αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του γαλλικού δομισμού κατά τα μεταπολεμικά χρόνια. Ορίζεται ως ο λόγος για την αφήγηση, ως η ανάλυση των δομικών συστατικών μιας αφήγησης. Την επεξεργάστηκαν, κυρίως, οι G. Genette, T. Todorov, D. Kohn, M. Bal. Πρωτοπόρος υπήρξε ο C. Levi-Strauss, ο οποίος επισήμανε σταθερές καθολικές δομές όπου μπορεί να αναχθεί κάθε μύθος ή μυθολογική εκδοχή. Η θεωρία της αφήγησης αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για την περιγραφή ενός αφηγηματικού κειμένου και έμμεσα οδηγεί στην ερμηνεία. Η αφηγηματολογία εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις εγκυρότερες ερμηνευτικές προσεγγίσεις λογοτεχνικών κειμένων. ΑΦΗΓΗΣΗ Πράξη επικοινωνίας με την οποία παρουσιάζεται, προφορικά ή γραπτά, μια σειρά πραγματικών ή πλασματικών γεγονότων. Είδη αφήγησης Πομπός Μήνυμα Δέκτης (αφηγητής) (αφηγηματικό (αποδέκτης περιεχόμενο) αφήγησης) Εννοούμε κυρίως πεζά κείμενα, όχι μόνο λογοτεχνικά αλλά και χρηστικά, όπως είναι το ρεπορτάζ, η υπηρεσιακή αναφορά κτλ. Ιστοριογραφία, χρονικογράφημα, ημερολόγιο, απομνημονεύματα, (αυτο)βιογραφία, επιστολή, χρονογράφημα, μυθιστόρημα, διήγημα, παραμύθι κ.ά. Αφηγηματικά κείμενα θεωρούνται επίσης, εκτός από τα πεζά, και το έμμετρο αρχαίο και νεότερο έπος, οι μπαλάντες κ.ά. (ομηρικά έπη, ιπποτικά μεσαιωνικά μυθιστορήματα, κρητικό θέατρο, παραλογές όπως «Του νεκρού αδελφού», «Της Άρτας το γιοφύρι» κ.ά.). Κατηγορίες αφηγηματικών ειδών 2 i. Αφήγηση πραγματικών γεγονότων (ιστοριογραφία, επιστολή, ημερολόγιο, απομνημονεύματα, αυτοβιογραφία). ii. iii. Αφήγηση πλασματικών γεγονότων (παραμύθι, μυθιστόρημα, διήγημα, νουβέλα). Μικτή αφήγηση πραγματικών και πλασματικών γεγονότων (ιστορικό μυθιστόρημα, μυθιστορηματική βιογραφία). 2 Κάθε είδος αποβλέπει σε ορισμένο σκοπό (πληροφοριακό, διδακτικό, ψυχαγωγικό κτλ.) και γράφεται σε ανάλογο ύφος (επίσημο, οικείο, λογοτεχνικό, επιστημονικό κτλ.). 2

4 ΑΦΗΓΗΤΗΣ Διάκριση συγγραφέα αφηγητή Συγγραφέας και αφηγητής δεν πρέπει να συγχέονται, ακόμη και στην περίπτωση πρωτοπρόσωπης αφήγησης, όπου είναι δυνατόν να ανιχνεύονται αυτοβιογραφικά στοιχεία του συγγραφέα. Συγγραφέας: είναι πραγματικό πρόσωπο με αληθινή ζωή, υπάρχει έξω από το κείμενο. Αφηγητής: 3 επινοείται από τον συγγραφέα για να πει την ιστορία, είναι ο διαμεσολαβητής ανάμεσα στον συγγραφέα και στον αναγνώστη. Είναι πρόσωπο του κειμένου, υπάρχει μόνο στο πλαίσιο του πλασματικού λόγου, συνιστά ένα κατασκεύασμα από λέξεις. Πρόκειται για το υποκείμενο ή τον φορέα της αφήγησης, ο οποίος είναι δυνατόν να αφηγείται σε πρώτο /δεύτερο /τρίτο πρόσωπο. Τύποι αφήγησης i. Αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο Έχει τη δύναμη της προσωπικής μαρτυρίας, εξασφαλίζει αμεσότητα, πειστικότητα και αληθοφάνεια στην αφήγηση, της προσδίδει εμπιστευτικό, εξομολογητικό χαρακτήρα (όπως στα πεζογραφήματα του Γ. Ιωάννου). Η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο ή η ταυτότητα αφηγητή και ήρωα δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι η αφήγηση είναι εστιασμένη στον ήρωα. ii. Αφήγηση σε δεύτερο πρόσωπο Αποτελεί αποστροφή εις εαυτόν, μονόλογο. Το δεύτερο πρόσωπο ουσιαστικά υποκρύπτει ένα «εγώ» (όπως στο έργο του Στρ. Τσίρκα «Η Λέσχη»). Είναι πιθανόν να αποτελεί αποστροφή και προς τον αναγνώστη (όπως στα αφηγηματικά ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη). Προσδίδει δραματικότητα στην αφήγηση. iii. Αφήγηση σε τρίτο πρόσωπο Αποδίδεται συνήθως με αυτήν η απόλυτη παντογνωσία ή η σχετική γνώση του αφηγητή. Δημιουργεί την αίσθηση της αντικειμενικότητας, της αποστασιοποίησης από τα δρώμενα. 3 Σε ένα αφηγηματικό έργο, ο αφηγητής μπορεί να είναι ένας ή και περισσότεροι. Σε πεζά νεοτερικής γραφής μιλάμε συνήθως για αφηγητές, και όχι για αφηγητή. 3

5 ΤΥΠΟΙ ΑΦΗΓΗΤΗ i. Ανάλογα με το ποιος βλέπει την ιστορία {προοπτική, εστίαση, αφηγηματική σκοπιά, οπτική γωνία: η θέση από την οποία «κοιτάζει» κανείς - κυριολεκτικά ή μεταφορικά- τα δρώμενα} α) Αφηγητής-θεός Παντογνώστης αφηγητής, «πανταχού παρών και πουθενά ορατός», σύμφωνα με τον Φλωμπέρ (1852). Ξέρει περισσότερα από τα πρόσωπα της ιστορίας, γνωρίζει ακόμη και τις πιο ενδόμυχές τους σκέψεις. Η απόλυτη γνώση ισοδυναμεί με έλλειψη σκοπιάς, η αφήγηση δεν εστιάζεται σε κανένα πρόσωπο (μηδενική εστίαση). Εκφέρεται σε τρίτο γραμματικό πρόσωπο. Συναντάται κυρίως στα ιστορικά κλασικά μυθιστορήματα. Υποβαθμίζεται, ιδίως μετά τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο, μέσα σε ένα κλίμα γενικότερης αμφισβήτησης και σχετικότητας. β) Αφηγητής-άνθρωπος Σχετική γνώση μέσα στα όρια του ανθρώπου. Η αφήγηση μάς αποκαλύπτει μόνον όσα γνωρίζει κάποιος δεδομένος ήρωας. Ο αφηγητής συμμετέχει και αυτός στην ιστορία είτε ως πρωταγωνιστής είτε ως αυτόπτης μάρτυρας και αφηγείται συνήθως σε πρώτο πρόσωπο (π.χ. διηγήματα Καρκαβίτσα, Βιζυηνού και Παπαδιαμάντη). Η εστίαση είναι εσωτερική και μπορεί να λάβει τις ακόλουθες μορφές: σταθερή εστίαση: ακολουθεί την οπτική γωνία ενός ανθρώπου (λ.χ. μονόλογος). Μεταβλητή εστίαση: η ιστορία δίνεται διαδοχικά μέσα από την προοπτική πολλών προσώπων (λ.χ. επιστολικό μυθιστόρημα). πολλαπλή εστίαση: το ίδιο γεγονός φωτίζεται πολλές φορές από τη σκοπιά διαφορετικών προσώπων (λ.χ. αστυνομικό μυθιστόρημα π.χ. Ν. Κάσδαγλη «Κεκαρμένοι»). γ) Αφηγητής-πράγμα Σχετική άγνοια αφηγητή, λέει λιγότερα από όσα γνωρίζει ο ήρωας, εξωτερική εστίαση. Πρόκειται για αφήγηση-αίνιγμα, που παραπέμπει στην τεχνική του κινηματογράφου. Αφηγητής-κάμερα, ουδέτερος φακός που καταγράφει απλώς εικόνες στο παρόν (κυρίαρχος ρόλος του Ενεστώτα), χωρίς αναδρομές ή προδρομές και χωρίς να σχολιάζει. Συναντάται κυρίως σε μυθιστορήματα μυστηρίου, καθώς και στο γαλλικό "Νέο Μυθιστόρημα" {nouveau roman} - αντιμυθιστόρημα, το οποίο διακρίνεται για την επίπεδη γραφή και την έλλειψη διαλόγων (π.χ. Αλ. Καμύ «Ο Ξένος», Ε. Χεμινγουέι «Λόφοι σαν άσπροι ελέφαντες», Τ. Γκρίτση- Μιλλιέξ, Γ. Χειμωνάς, Ν. Μπακόλας). 4

6 Συνοπτικός πίνακας για τους τύπους του αφηγητή Αφηγητής-θεός Απόλυτη παντογνωσία Μηδενική εστίαση Αφηγητής > πρόσωπα Αφηγητής-άνθρωπος Σχετική γνώση Εσωτερική εστίαση Αφηγητής = πρόσωπα Αφηγητής-πράγμα Σχετική άγνοια Εξωτερική εστίαση Αφηγητής < πρόσωπα ii. Ανάλογα με το ποιος μιλάει {με τη φωνή ποιου ακούμε την ιστορία} α) Εξωδιηγητικός αφηγητής Αφηγητής που τοποθετείται έξω από την ιστορία που διηγείται και που συνήθως αγνοούμε την ταυτότητά του (π.χ. Ιλιάδα του Ομήρου). β) Ενδοδιηγητικός αφηγητής Αφηγητής δευτέρου βαθμού, ο οποίος μπορεί να είναι ένας από τους ήρωες της πρώτης ιστορίας και που αναλαμβάνει να διηγηθεί μια άλλη ιστορία (μεταδιήγηση) με ήρωα τον εαυτό του ή άλλα πρόσωπα. Πρόκειται για το φαινόμενο εγκιβωτισμού μιας ιστορίας μέσα στην άλλη (π.χ. «Χίλιες και μια νύχτες»). Η διαρκής επανάληψη εγκιβωτισμών αποκαλείται δομή της αβύσσου. Εγκιβωτισμός: ένθετη ή ενθετική αφήγηση μέσα στην κύρια αφήγηση - π.χ. «Το τρίτο στεφάνι» του Κ. Ταχτσή Αφήγηση Νίνας Αφήγηση Εκάβης iii. Ανάλογα με τον βαθμό συμμετοχής του αφηγητή στην ιστορία 4 α) Ομοδιηγητικός αφηγητής Αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο. Ο αφηγητής μετέχει στην ιστορία: - Ως κεντρικός ήρωας - αυτοδιηγητικός αφηγητής (τεχνική πλαστής αυτοβιογραφίας, π.χ. Στρ. Δούκα «Η ιστορία ενός αιχμαλώτου»). - Ως δευτερεύον πρόσωπο (π.χ. στα διηγήματα του Γ. Βιζυηνού). - Ως μάρτυρας /θεατής - αλλοδιηγητικός αφηγητής (π.χ. Γ. Ιωάννου) β) Ετεροδιηγητικός αφηγητής 4 Αφήγηση σε τρίτο πρόσωπο. Ο αφηγητής δεν μετέχει καθόλου ως πρόσωπο στην ιστορία που αφηγείται. Από τον συνδυασμό των δύο παραπάνω σχέσεων προκύπτουν οι ακόλουθοι τύποι: α) εξωδιηγητικός-ετεροδιηγητικός αφηγητής (αφηγητής α βαθμού που διηγείται την ιστορία στην οποία δεν συμμετέχει, π.χ. Ιλιάδα), β) εξωδιηγητικός-ομοδιηγητικός αφηγητής (αφηγητής α βαθμού που διηγείται την ιστορία του, λ.χ. αυτοβιογραφία), γ) ενδοδιηγητικός-ετεροδιηγητικός αφηγητής (αφηγητής β βαθμού που διηγείται ιστορίες στις οποίες δεν συμμετέχει, π.χ. η Σεχραζάντ στο «Χίλιες και μια νύχτες»), δ) ενδοδιηγητικός-ομοδιηγητικός αφηγητής (αφηγητής β βαθμού που διηγείται την ιστορία του, π.χ. ο Οδυσσέας, Οδύσσεια θ -ιβ ). 5

7 ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Τρόποι αφήγησης Ο αφηγητής οργανώνει και παρουσιάζει το υλικό της αφήγησης με δύο βασικά τρόπους: i. Κρατώντας τον λόγο, έτσι που να αφηγείται ο ίδιος τα γεγονότα και να μεταδίδει με πλάγιο ύφος τα λεγόμενα των ηρώων του (διήγησις /telling /summary). ii. Δίνοντας τον λόγο στους ήρωές του, πριμοδοτώντας τον διάλογο και "δείχνοντας" τα γεγονότα, όπως συμβαίνει στο θέατρο (μίμησις /showing /scene). Η αντίθεση λέγω /δείχνω είναι ουσιαστικά η γνωστή από την αρχαιότητα και ρητά διατυπωμένη από τον Πλάτωνα («Πολιτεία» Γ 392d-394b) και τον Αριστοτέλη («Ποιητική» 1448 α, 20-24) αντίθεση των όρων διήγησις /μίμησις. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα, όσον αφορά τα ποιητικά είδη, ισχύουν τα ακόλουθα: Δραματική ποίηση εξαφάνιση αφηγητή (διά μιμήσεως όλη εστιν). Λυρική ποίηση αποκλειστική παρουσία αφηγητή (δι απαγγελίας αυτού του ποιητού). Επική ποίηση παρουσία και απουσία αφηγητή (συνδυασμός αμφοτέρων). Η μίμηση /σκηνική αφήγηση κερδίζει συνεχώς έδαφος στη σύγχρονη πεζογραφία. Τεχνικές αφήγησης Διήγηση: εξιστόρηση γεγονότων, αφήγηση (ο αφηγητής περιγράφει τι συνέβη με δικά του λόγια ή εκθέτει σκέψεις και συναισθήματα των προσώπων, χωρίς άμεση παράθεση των λόγων τους). Περιγραφή: λεπτομερής απόδοση, αναπαράσταση τόπων, καταστάσεων και χαρακτήρων. Διάλογος: - Διάλογος σε αφηγηματικό κείμενο, όπου αποδίδεται πιστά ο λόγος των προσώπων (ύφος, ιδίωμα, λεξιλόγιο κτλ.) με τη χρήση παύλας /εισαγωγικών. - Θεατρικός διάλογος, όπου απουσιάζει εντελώς ο αφηγητής και η υπόθεση εξελίσσεται με διαλογικό τρόπο - θεατρική τεχνική (π.χ. «Μνήμη» Στρ. Τσίρκα). Μονόλογος /εσωτερικός μονόλογος (λόγος χωρίς ακροατή, «ροή της συνείδησης» - ακραία περίπτωση απόσυρσης του αφηγητή). Ελεύθερος πλάγιος λόγος: πιστή απόδοση από τον αφηγητή σκέψεων και συναισθημάτων ενός προσώπου της ιστορίας σε τρίτο πρόσωπο και σε χρόνο παρελθοντικό. Σύμμειξη του λόγου του αφηγητή και του λόγου των ηρώων. Σχόλιο: γνώμες, κρίσεις, σχόλια του αφηγητή που οδηγούν σε γενικεύσεις. Εγκιβωτισμός: ένθετη αφήγηση, ενσωματωμένη σε εκτενέστερη αφήγηση. 6

8 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ Ρόλος - λειτουργία του διαλόγου Προσδίδει στην αφήγηση δραματικότητα, φυσικότητα και ζωντάνια. Συντελεί στην πειστικότερη διαγραφή των χαρακτήρων - τα πρόσωπα αποκτούν αληθοφάνεια. Προσιδιάζει στην ανθρώπινη ιδιότητα του αφηγητή, που δεν μπορεί να είναι παντογνώστης. Ο αναγνώστης αντλεί μέσω του διαλόγου πληροφορίες για πρόσωπα και γεγονότα. Εξυπηρετεί την εξέλιξη της δράσης - προετοιμάζει σκηνές που θα ακολουθήσουν. Ρόλος - λειτουργία της περιγραφής 5 Σκιαγραφεί τα πρόσωπα, στήνει το σκηνικό της δράσης και γενικά φωτίζει την αφήγηση με διάφορες άμεσες ή έμμεσες πληροφορίες. Συντελεί στη μετάβαση από το ένα αφηγηματικό μέρος στο άλλο. Προκαλεί αγωνία και αναμονή στον αναγνώστη με την επιβράδυνση της δράσης. Προσφέρει αισθητική απόλαυση στον αναγνώστη. Ηθογραφία προσώπων Τα πρόσωπα μιας αφήγησης ηθογραφούνται ψυχογραφούνται μέσω των ακόλουθων τεχνικών: Μέσα από την περιγραφή και τα σχόλια που κάνει γι αυτά ο αφηγητής. Μέσα από τη διήγηση των πράξεών τους. Μέσα από τον μονόλογο (ή τον εσωτερικό μονόλογο ενδοσκόπηση), τον διάλογο και τη σχέση τους με τα άλλα πρόσωπα της αφήγησης. Μέσα από τα λόγια και τις κρίσεις των άλλων προσώπων της αφήγησης. Ο λόγος των προσώπων είναι δυνατόν να εκφέρεται /αποδίδεται: Σε ευθύ λόγο, μέσω του διαλόγου ή του μονολόγου. Σε πλάγιο λόγο, εξαρτημένο ή ανεξάρτητο. 5 Η περιγραφή αποτελεί στατικό και άχρονο στοιχείο του κειμένου σε διάκριση /αντίθεση με την αφήγηση που θεωρείται δυναμικό στοιχείο του κειμένου. Τα όρια αφήγησης περιγραφής δεν είναι πάντοτε ευδιάκριτα. 7

9 Ο ΧΡΟΝΟΣ ΣΤΗΝ ΑΦΗΓΗΣΗ i. Εξωκειμενικός χρόνος Χρόνος πομπού o Χρονική στιγμή κατά την οποία ο πομπός (ομιλητής /συγγραφέας) στέλνει το μήνυμά του (αφηγηματικό περιεχόμενο). Χρόνος δέκτη o Χρονική στιγμή κατά την οποία ο δέκτης (ακροατής /αναγνώστης) δέχεται το μήνυμα του πομπού. Χρόνος γεγονότων o Χρονική στιγμή κατά την οποία διαδραματίζονται τα γεγονότα της αφήγησης. Παράδειγμα εξωκειμενικού χρόνου, όσον αφορά τα ομηρικά έπη: Χρόνος πομπού Χρόνος γεγονότων Χρόνος δέκτη 8 ος αιώνας π.χ. 12 ος αιώνας π.χ. Οποιαδήποτε εποχή ii. Εσωκειμενικός χρόνος Χρόνος ιστορίας - «αφηγημένος» o Χρονικά όρια μέσα στα οποία εκτυλίσσονται τα γεγονότα που συνιστούν την ιστορία (story) της αφήγησης. Πραγματικός χρόνος, πρόκειται για τη φυσική διαδοχή, τη χρονική ακολουθία με την οποία έγιναν τα γεγονότα. Χρόνος αφήγησης - «αφηγηματικός» 6 o Χρονική σειρά με την οποία παρουσιάζονται και διαρθρώνονται τα γεγονότα κατά την πορεία της αφήγησης. Πρόκειται για την ακολουθία των γλωσσικών σημείων που αναπαριστά τα γεγονότα αυτά. Ουσιαστικά ο χρόνος της αφήγησης είναι ψευδοχρόνος νοείται ως ο χώρος που καταλαμβάνει το κείμενο πάνω στο χαρτί. 6 Ο χρόνος της αφήγησης κατά κανόνα δεν συμπίπτει με τον χρόνο της ιστορίας. Υπάρχει συνήθως διαφορά ως προς τη χρονική σειρά, διάρκεια και συχνότητα των γεγονότων. Μια ιστορία μπορεί να παρουσιάζεται σε ένα κείμενο από την αρχή της ή από τη μέση ή από το τέλος. Όταν η αρχή της αφήγησης συμπίπτει με την αρχή της ιστορίας, τότε χρησιμοποιούμε τον όρο ab ovo. Όταν η αφήγηση αρχίζει από τη μέση της ιστορίας, χρησιμοποιούμε τον όρο in medias res. 8

10 ΧΡΟΝΟΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ (ΧΑ) - ΧΡΟΝΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (ΧΙ) i. Ως προς τη σειρά /τάξη {η σχέση ανάμεσα στη χρονική διαδοχή των γεγονότων στην ιστορία και τη διάταξή τους στο κείμενο} Ευθύγραμμη σειρά - χρονική ακολουθία. Αναχρονία - παραβίαση χρονικής σειράς, ασυμφωνία ΧΙ και ΧΑ: Ανάληψη (flashback): αναδρομική αφήγηση γεγονότων που είναι προγενέστερα από το σημείο της ιστορίας όπου βρισκόμαστε. Πρόληψη (flashforward): πρόδρομη αφήγηση που ανακαλεί εκ των προτέρων γεγονότα, τα οποία στην ιστορία θα διαδραματιστούν αργότερα (προοικονομία). ii. Ως προς τη διάρκεια {η σχέση ανάμεσα στη διάρκεια των γεγονότων της ιστορίας (ώρες, μέρες, μήνες, χρόνια) και στην ψευδο-διάρκεια της εκφώνησής τους στην αφήγηση, την έκταση δηλαδή του κειμένου} Επιτάχυνση (ΧΑ < ΧΙ) Έλλειψη: παράλειψη τμήματος της ιστορίας. Περίληψη: πύκνωση, σύνοψη, σύντομη απόδοση τμήματος της ιστορίας (π.χ. ο ομηρικός Οδυσσέας στο νησί των Φαιάκων αφηγείται μέσα σε λίγες ώρες το μεγαλύτερο μέρος των περιπετειών του). Η πιο συνοπτική αφήγηση είναι η ρήση του Καίσαρα veni, vidi, vici. Επιβράδυνση (ΧΑ > ΧΙ) Παύση: σταματά η εξέλιξη της ιστορίας (περίπτωση περιγραφής /σχολίου). Επιμήκυνση: εκτεταμένη, διεξοδική αφήγηση - κάποτε και σε πολλές σελίδες - γεγονότων που διαρκούν ελάχιστες στιγμές (π.χ. στο έργο του Κ. Θεοτόκη «Οι σκλάβοι στα δεσμά τους» παρουσιάζεται σε εκτενή κεφάλαια μία δεξίωση). «Σκηνή» (ΧΑ = ΧΙ) Διάλογος /μονόλογος: ίδια διάρκεια όπως και στην περίπτωση που θα εκφωνούνταν πραγματικά από τα πρόσωπα. iii. Ως προς τη συχνότητα {η σχέση ανάμεσα στις φορές που ένα γεγονός εμφανίζεται στην ιστορία και τις φορές που αυτό αναφέρεται στο κείμενο} Μοναδική αφήγηση: αφήγηση μία φορά αυτού που έγινε στην ιστορία μία φορά. Επαναληπτική αφήγηση: αφήγηση περισσότερες από μία φορές αυτού που συνέβη στην ιστορία μια φορά. Οχι πανομοιότυπη επανάληψη αφήγησης, αλλά υφολογικές διαφορές και παραλλαγές ως προς την εστίαση (π.χ. σε αστυνομικά μυθιστορήματα - βλ. το έργο του Φ. Ταμβακάκη «Τα τοπία της Φιλομήλας»). Θαμιστική αφήγηση: αφήγηση μία φορά αυτού που έγινε χ φορές (π.χ. στο έργο της Μ. Λυμπεράκη «Τα ψάθινα καπέλα»). 9

11 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΦΗΓΗΣΗ I. Με βάση το προς επεξεργασία κείμενο Επισήμανση των περιγραφικών στοιχείων και της λειτουργίας τους στο κείμενο. Επισήμανση του ιδιαίτερου λεξιλογίου και ύφους των προσώπων. Προσθήκη διαλόγου /μονολόγου σε κείμενο όπου υπάρχει μόνο διήγηση. Συγγραφή θεατρικού διαλόγου με αφόρμηση το κείμενο (σκηνοθετικές οδηγίες). Μετατροπή διαλόγου σε διήγηση ή περιγραφή. Μετατροπή πλαγίου λόγου σε ευθύ και αντιστρόφως. Αλλαγή αφηγηματικής σκοπιάς (π.χ. μηδενική εστίαση εσωτερική). Αλλαγή της αρχής ή /και του τέλους της ιστορίας. Επέκταση της ιστορίας οι μαθητές να φανταστούν τη συνέχεια. Τοποθέτηση γεγονότων σε κανονική χρονική σειρά, όπου υπάρχουν αναχρονίες. Παρεμβολή αναδρομών /προδρομών, όπου υπάρχει χρονική ακολουθία. Πύκνωση /επέκταση χρόνου αφήγησης (συνοπτική αφήγηση εκτεταμένη). Αλλαγή χρόνου ιστορίας (παροντικός χρόνος παρελθοντικός). ΙΙ. Δημιουργικές δραστηριότητες πέρα από το κείμενο Συγγραφή διηγήματος με δοσμένα ή όχι τα δομικά του στοιχεία (θέμα, τόπος, χρόνος, πρόσωπα). Συγγραφή μιας ιστορίας για την οποία καθορίζεται το ύφος (σοβαρό - επιστημονικό, οικείο - χιουμοριστικό κτλ). Προφορική ή /και γραπτή αφήγηση με βάση δοσμένες λέξεις (βλ. και φανταστικό διώνυμο - Gianni Rodari, Γραμματική της φαντασίας). Αφήγηση γνωστού μύθου / ιστορίας μέσα από ταύτιση με έναν ήρωα της ιστορίας. Αφήγηση ιστορίας μέσα από εικόνες σε κανονική σειρά /ανακατεμένες. Αφήγηση με βάση κάρτες ή «τραπουλόχαρτα» όπου αναγράφονται μοτίβα ή τίτλοι παραμυθιών, μύθων, δημοτικών τραγουδιών (βλ. και «λειτουργίες» παραμυθιών, Vladimir Propp). 10

12 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΒΑΣΕΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Αφηγητής στοιχεία προς διερεύνηση /επεξεργασία, σε απλή διατύπωση Ποιος μας λέει την ιστορία, ποιος μιλάει και σε ποιο πρόσωπο; Πώς λειτουργεί η αφήγηση στο κάθε πρόσωπο; (πρώτο πρόσωπο - εξομολογητικός χαρακτήρας/ δεύτερο πρόσωπο - δραματικότητα /τρίτο πρόσωπο - αντικειμενικότητα). Συμμετέχει ως πρόσωπο ο αφηγητής στην ιστορία ή όχι; Εάν συμμετέχει, ποια είναι η ιδιότητά του; (κεντρικός ήρωας /δευτερεύον πρόσωπο /αυτόπτης μάρτυρας). Ποιος «βλέπει» κυριολεκτικά ή μεταφορικά τα δρώμενα και από ποια αφηγηματική σκοπιά (οπτική γωνία /εστίαση); Ο αφηγητής είναι ένα από τα πρόσωπα της ιστορίας ή πολλά πρόσωπα; Η εστίαση είναι μηδενική (απόλυτη παντογνωσία), εσωτερική (σχετική γνώση) ή εξωτερική (σχετική άγνοια); Αφηγηματικοί τρόποι /τεχνικές Πώς παρουσιάζεται το υλικό της αφήγησης, το αφηγηματικό περιεχόμενο; (μέσω διήγησης /μίμησης /μικτού τρόπου) Ποιες αφηγηματικές τεχνικές είναι δυνατόν να χρησιμοποιήσει ένας συγγραφέας; (διήγηση /περιγραφή /σχόλιο αφηγητή /μονόλογο - εσωτερικό μονόλογο /διάλογο - θεατρικό διάλογο /ελεύθερο πλάγιο λόγο /εγκιβωτισμένη αφήγηση). Τι εξυπηρετούν και πώς λειτουργούν οι συγκεκριμένες τεχνικές; Μέσω ποιων τεχνικών ηθογραφούνται - ψυχογραφούνται τα πρόσωπα; (μέσα από την περιγραφή τους /τη διήγηση πράξεών τους /τον μονόλογό τους /τον διάλογό τους με άλλα πρόσωπα) Πώς αποδίδεται ο λόγος των προσώπων; (σε ευθύ λόγο μέσω διαλόγου ή μονολόγου /σε εξαρτημένο πλάγιο λόγο /σε ανεξάρτητο πλάγιο λόγο) Ο χρόνος στην αφήγηση Διάκριση εξωκειμενικού - εσωκειμενικού χρόνου Διάκριση χρόνου ιστορίας - χρόνου αφήγησης Πώς αρχίζει η αφήγηση; (από την αρχή /τη μέση /το τέλος της ιστορίας;) Χρονική σειρά (η χρονική σειρά είναι κανονική, ευθύγραμμη ή παραβιάζεται με αναχρονίες, αναδρομές δηλαδή και πρόδρομες αφηγήσεις;) Διάρκεια (η αφήγηση είναι συνοπτική - πυκνή ή διεξοδική - εκτεταμένη;) Συχνότητα (ένα γεγονός που συνέβη μία φορά στην ιστορία με ποια συχνότητα αναφέρεται στην αφήγηση; Αναφέρεται μια φορά ή επανέρχεται στην αφήγηση; Επαναλαμβάνεται πανομοιότυπα ή παραλλαγμένα και τι εξυπηρετεί αυτό κάθε φορά;) 11

13 Ενδεικτική βιβλιογραφία {πηγές για την ετοιμασία των σημειώσεων} Βελουδής, Γ. (1994). Γραμματολογία. Θέματα λογοτεχνίας. Αθήνα: Δωδώνη. Culler, J. (2000). Λογοτεχνική θεωρία. Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης Genette, G. et al. (1987). Τα όρια της διήγησης (μτφρ. Ε. Θεοδωροπούλου). Αθήνα: Καρδαμίτσα. Καψωμένος, Γ. Ερ. (2003). Αφηγηματολογία. Αθήνα: Πατάκης Μαρκαντωνάτος, Γερ. (1996). Βασικό λεξικό λογοτεχνικών όρων. Αθήνα: Gutenberg. Massimo, P. (1994). Δοκίμια Αφηγηματολογίας (επιμ. Σ.Ν. Φιλιππίδης). Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης {βλ., κυρίως, σ. 44 κ. εξ. «Στην οδό προς τον ελεύθερο πλάγιο λόγο»} Μηλιώνης, Χρ. (1991). Με το νήμα της Αριάδνης. Αθήνα: Σοκόλης {βλ., κυρίως, σελίδες «Βασικές αρχές για τη διδασκαλία της πεζογραφίας»} Μουλλάς, Παν. (1992). Παλίμψηστα και μη. Αθήνα: Στιγμή {βλ., κυρίως, σελίδες «Οι μεταμορφώσεις του αφηγητή»} Παγανός, Γ. (1993). Η νεοελληνική πεζογραφία - θεωρία και πράξη. Αθήνα: Κώδικας. {βλ., κυρίως, σελίδες «Τεχνικές της αφήγησης»} Παγανός, Γ. (1997). Μήτσου Αλεξανδρόπουλου: Το σύννεφο - Θεωρία Λογοτεχνίας και Διδακτική. Φιλόλογος, 89, {βλ., κυρίως, σελίδες : σύνοψη στοιχείων θεωρίας της αφήγησης} Παπαγιώργης, Κ. (1983). Ο παντογνώστης αφηγητής. Το Δέντρο, 32, Παρίσης Ιω. και Ν. Παρίσης. Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων. Αθήνα: Ο.Ε.Δ.Β. Διαθέσιμο και ηλεκτρονικά στη διεύθυνση YM-A107&openDir=/4bdaedb5lgm9/4e w8d Stanzel, F.K. (1999). Θεωρία της αφήγησης (μτφρ. Κ. Χρυσομάλλη-Henrich). Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Τζιόβας, Δ. (1987). Μετά την αισθητική. Αθήνα: Γνώση {βλ. ειδικά σελίδες 54-68, Αφηγηματολογία του στρουκτουραλισμού, διαθέσιμο και ηλεκτρονικά στο } Τζιόβας, Δ. (1993). Το παλίμψηστο της ελληνικής αφήγησης. Αθήνα: Οδυσσέας. Τσατσούλης, Δ. (1997). Η περιπέτεια της αφήγησης. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. {βλ., κυρίως, στο Παράρτημα: «Η τυπολογία του Ζεράρ Ζενέτ για την αφήγηση» (σσ ) και «Οι τρεις αφηγηματικές κατηγορίες του Ζεράρ Ζενέτ για την ανάλυση του λογοτεχνικού κειμένου» (σσ )} Φαρίνου-Μαλαματάρη, Γ. (1987). Αφηγηματικές τεχνικές στον Παπαδιαμάντη Αθήνα: Κέδρος. Χρυσομάλλη Henrich, Κ. (1997). Αφηγηματική τεχνική, αφηγηματικός χρόνος και η επίδρασή τους στη διαμόρφωση της λογοτεχνικής μορφής. Φιλόλογος, 88,

14 Βλ., επίσης, σχετικά κείμενα σε σχολικά εγχειρίδια (κυρίως βιβλία εκπαιδευτικού): Έκφραση - Έκθεση. Για το Λύκειο - τεύχος Α (βιβλίο μαθητή και βιβλίο καθηγητή). Αθήνα: ΟΕΔΒ (ενότητα σχετική με την αφήγηση). Διαθέσιμο στο Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Α τεύχος, Α Τάξη Γενικού Λυκείου, Βιβλίο Καθηγητή. Αθήνα: Ο.Ε.Δ.Β. (α έκδοση 2008) διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Ελλάδας, συγκεκριμένα στο: Διαθέσιμο, επίσης, στην ηλεκτρονική διεύθυνση του ψηφιακού σχολείου, στο: A111/document/4e5b63b5pt3d/4e5b63c27hua/4e5b63e1am8g.pdf Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Β τεύχος, Β Τάξη Γενικού Λυκείου, Βιβλίο Καθηγητή. Αθήνα: Ο.Ε.Δ.Β. (α έκδοση 2008) διαθέσιμο στο: Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Γ τεύχος, Γ Τάξη Γενικού Λυκείου, Βιβλίο Καθηγητή. Αθήνα: Ο.Ε.Δ.Β. (α έκδοση 2008) διαθέσιμο στο και στο C131/document/4e5bc0f2pz58/4e5bc199vrbu/4e5c88f4rmlm.pdf Νεοελληνική Λογοτεχνία, Γ Ενιαίου Λυκείου, θεωρητική κατεύθυνση θετική κατεύθυνση (επιλογής), Βιβλίο Καθηγητή. Αθήνα: Ο.Ε.Δ.Β., 1999 {βλ. ειδικά: Γλωσσάρι βασικών όρων αφηγηματολογίας - διαθέσιμο στο C132/document/4e5c93237eke/4e5c932a860n/4e5c94239a0l.pdf } Νεότερη Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία - Υποστηρικτικό υλικό για τη διδασκαλία του μαθήματος επιλογής της Β' Ενιαίου Λυκείου - διαθέσιμο στο 13

15 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γραμματολογικά στοιχεία για τη νεοελληνική πεζογραφία 1. Περίοδοι νεοελληνικής πεζογραφίας τάσεις εκπρόσωποι Περίοδος ρομαντισμού - ιστορικού μυθιστορήματος Περίοδος ηθογραφίας - νεοελληνικού διηγήματος Περίοδος μεσοπολεμικής πεζογραφίας Περίοδος μεταπολεμικής πεζογραφίας 2. Νεοτερική πεζογραφία Έννοια και περιεχόμενο του όρου νεοτερική πεζογραφία Αποκλίσεις ιδιαίτερα χαρακτηριστικά νεοτερικού πεζού λόγου Ανίχνευση νεοτερικών τάσεων σε πεζογραφικά έργα Ελλήνων λογοτεχνών Συγκριτικός πίνακας παραδοσιακής νεοτερικής πεζογραφίας 3. Ενδεικτική βιβλιογραφία 14

16 ΠΕΡΙΟΔΟΙ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑΣ : Περίοδος ρομαντισμού Σε γλώσσα καθαρεύουσα γράφεται ιστορικό, κυρίως, μυθιστόρημα, κατά μίμηση ξένων προτύπων. Τα θέματα αντλούνται είτε από το πρόσφατο ηρωικό παρελθόν (π.χ. Η ηρωίς της Ελληνικής Επαναστάσεως του Στ. Ξένου) είτε από τη μεσαιωνική ιστορία (π.χ. Ο αυθέντης του Μορέως του Αλ. Ραγκαβή). Σε αυτήν την περίοδο ανήκουν και τα μυθιστορήματα του Αλ. Παπαδιαμάντη Οι έμποροι των εθνών και Η γυφτοπούλα. Ωστόσο παρατηρούνται και ρεαλιστικά φανερώματα σε ορισμένα έργα (π.χ. Η Πάπισσα Ιωάννα του Εμμ. Ροΐδη, Ο Θάνος Βλέκας του Π. Καλλιγά, Η στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι - ανωνύμου). Σταθμό για μετάβαση από το ιστορικό μυθιστόρημα στο ηθογραφικό διήγημα αποτελεί το έργο του Δ. Βικέλα Λουκής Λάρας : Περίοδος νεοελληνικού διηγήματος Δημιουργία εθνικής λογοτεχνίας στροφή σε ελληνικά θέματα για φρονηματισμό (αυτό ήταν και ο στόχος του διαγωνισμού του περιοδικού Εστία). Ηθογραφικό ψυχογραφικό - κοινωνικό διήγημα με επιδράσεις, κυρίως, του ρεαλισμού και του νατουραλισμού. Χαρακτηριστικά νεοελληνικού διηγήματος: μακροβιότητα, εντοπιότητα, εθνοϊδεολογική σκοπιμότητα, ρεαλισμός, νατουραλισμός, λυρισμός, εθιμογραφία λαογραφισμός, λογοτεχνικός δημοτικισμός, στατικότητα (δεν γράφονται συνθετότερα έργα). Διηγηματογράφοι: Γ. Βιζυηνός, Αλ. Παπαδιαμάντης, Α. Καρκαβίτσας, Ιω. Κονδυλάκης, Γρ. Ξενόπουλος, Κ. Θεοτόκης, Δημ. Βουτυράς κ.ά : Νεότερη πεζογραφία - του μεσοπολέμου Παρατηρείται άνθηση του αφηγηματικού λόγου, η οποία οφείλεται κυρίως στη σταθεροποίηση της πολιτικο-οικονομικής κατάστασης, στην αστικοποίηση και στη διακίνηση ιδεών με τη μετάφραση ξένων λογοτεχνικών έργων. Οι συγγραφείς έχουν διαφορετική προέλευση και καταβολές και τα έργα τους διακρίνονται για την ποικιλία επιδράσεων και ροπών: Πιο κοντά στην παράδοση οι πεζογράφοι του 20. Ανανέωση στο ύφος και στη γλώσσα από τη γενιά του 30. Εσωτερισμός - ιδιότυπες περιπτώσεις της «Σχολής» της Θεσσαλονίκης. 15

17 Τάσεις μεσοπολεμικής πεζογραφίας: Διερεύνηση του αστικού χώρου (Πανθέοι - Τ. Αθανασιάδη) Διερεύνηση του ατομικού και ιδιότυπου στοιχείου (Γιούγκερμαν - Μ. Καραγάτση, Αργώ - Γ. Θεοτοκά) Κοσμοπολίτικη τάση (Η φυλή των ανθρώπων - Θρ. Καστανάκη, Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν - Μ. Καραγάτση) Αντιμιλιταριστικό πνεύμα (Ζωή εν τάφω - Στρ. Μυριβήλη, Ιστορία ενός αιχμαλώτου - Στρ. Δούκα, Το Νούμερο Η. Βενέζη) Ενδοσκόπηση εσωτερικής ζωής - εσωτερικός μονόλογος (Στ. Ξεφλούδας, Γ. Δέλιος, Γ. Πεντζίκης, Αλ. Γιαννόπουλος). Ανανεωμένη γραφή κοντά στον υπερρεαλισμό (Γ. Μπεράτης, Μ. Αξιώτη, Γ. Σκαρίμπας) Απομάκρυνση από το παρόν και την κοινωνική πραγματικότητα - στροφή σε προσωπικά βιώματα του παρελθόντος ή στο ιστορικό παρελθόν (Ερόικα /Στου Χατζηφράγκου - Κ. Πολίτη, Λεωνής - Γ. Θεοτοκά) Στροφή προς τη φύση και παράδοση για αναζήτηση αυθεντικής ζωής (Πέδρο Καζάς - Φ. Κόντογλου) Χαμηλοί τόνοι μικροαστικού χώρου (Μενεξεδένια Πολιτεία - Αγγ. Τερζάκη). {πηγή: Γ. Παγανός, Η νεοελληνική πεζογραφία, 1983} σήμερα: Σύγχρονη πεζογραφία - μεταπολεμική Ανανέωση και διεύρυνση των δυνατοτήτων του αφηγηματικού λόγου. Έκφραση, κυρίως, της τραγικής διάψευσης των ελπίδων του μεταπολεμικού ανθρώπου, της σύγχυσης και της αγωνίας του, σε μια γλώσσα τολμηρά ρεαλιστική. Τάσεις μεταπολεμικής πεζογραφίας: Κριτική μελέτη και απεικόνιση της πραγματικότητας και απόδοση κάποτε των πιο αποκρουστικών πλευρών της (Ν. Κάσδαγλης, Κ. Ταχτσής, Αλ. Κοτζιάς, Α. Φραγκιάς κ.ά.). Κοινωνικοί και πολιτικοί προβληματισμοί (Δ. Χατζής, Κ. Κοτζιάς, Στρ. Τσίρκας, Σπ. Πλασκοβίτης, Α. Σαμαράκης κ.ά.). Φυγή από την πραγματικότητα - καταφύγιο στη λυρική πεζογραφία του κλειστού χώρου (Μ. Λυμπεράκη, Τ. Γκρίτση-Μιλλιέξ, Εύα Βλάμη, Αγγ. Βλάχος, Γ. Σαράντη). Νέες εκφραστικές αναζητήσεις - επιδράσεις από τα νέα ευρωπαϊκά λογοτεχνικά ρεύματα (Γ. Χειμωνάς, Ν. Μπακόλας κ.ά.). {πηγή: Λ. Πολίτης, Ιστορία της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας, 1982} 16

18 ΝΕΟΤΕΡΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ Έννοια και περιεχόμενο Ο όρος «νεοτερικός» (ή «μοντέρνος») υποβάλλει μιαν αντίθεση με τον όρο «παραδοσιακός». Δεν υπάρχουν όμως στεγανά και σχηματοποιήσεις με απόλυτη ισχύ. Εξάλλου, «η συνέχεια υπάρχει μέσα στη ρήξη και η ρήξη μέσα στη συνέχεια», σύμφωνα με τον Παν. Μουλλά. Το «νεοτερικό κείμενο» αποτελεί ουσιαστικά θεωρητική κατασκευή, γιατί κανένα έργο δεν συγκεντρώνει όλα τα «γνωρίσματα» της νεοτερικής πεζογραφίας. Γενικά, θα μπορούσε να πει κανείς ότι ο νεοτερικός χώρος αποτελεί ένα σύνολο θραυσμάτων, συνιστά τον χώρο του σχετικού, του άλογου στοιχείου, της υποκειμενικής σκοπιάς. Αντιθέτως, ο παραδοσιακός χώρος είναι ο χώρος της ρεαλιστικής αναπαράστασης και του αντικειμενικού πεδίου. Προσδιορίζοντας χρονικά την εμφάνιση νεοτερικών τάσεων στη νεοελληνική πεζογραφία, οι μελετητές τοποθετούν το σημείο τομής στη δεκαετία του 30, επειδή τότε: μεταφράζονται για πρώτη φορά μερικοί από τους σημαντικότερους πρωτοποριακούς πεζογράφους (Μ. Προυστ, Τζ. Τζόυς, Φρ. Κάφκα, Β. Γουλφ). το λογοτεχνικό περιοδικό της Θεσσαλονίκης Μακεδονικές ημέρες ( ) στεγάζει και καλλιεργεί νεοτερικές τάσεις. Στο περιοδικό αυτό δημοσιεύονται έντονες συζητήσεις για τον εσωτερικό μονόλογο, μεταφράσεις πρωτοποριακών έργων (π.χ. Οι δάφνες κόπηκαν του Ed. Dujardin μτφρ. Ν. Γ. Πεντζίκη) και κείμενα πεζογράφων της Θεσσαλονίκης (Στ. Ξεφλούδα, Ν. Γ. Πεντζίκη, Αλκ. Γιαννόπουλου, Γ. Δέλιου). εκδίδονται ορισμένα έργα τα οποία πιστοποιούν τη συνάφειά τους με τον υπερρεαλισμό, όπως το Διασπορά του Γ. Μπεράτη (1930), το Σόλο του Φίγκαρο του Γ. Σκαρίμπα (1938) και το Θέλετε να χορέψομε Μαρία; της Μ. Αξιώτη (1940). 7 Κυρίως από το 60 και μετά παρατηρείται μια εκφραστική ανανέωση και πειραματισμοί σε έργα των Στρ. Τσίρκα, Β. Βασιλικού, Ά. Αλεξάνδρου, Κ. Ταχτσή, Ν. Κάσδαγλη, Ν. Μπακόλα, Γ. Χειμωνά κ.ά. Την πιο ακραία μορφή νεοτερικής γραφής αποτελεί το αντιμυθιστόρημα (γαλλ. Νouveau Roman «νέο μυθιστόρημα»), με κύρια χαρακτηριστικά την επίπεδη γραφή και την έλλειψη διαλόγου. Αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτής της γραφής αποτελεί το έργο του Γ. Χειμωνά. 7 Ωστόσο, εξακολουθεί να είναι μεμονωμένη ή προδρομική η παρουσία νεοτερικών τάσεων και δεν υποσκελίζει την παραδοσιακή παραγωγή. 17

19 Αποκλίσεις νεοτερικού πεζού λόγου Υποτυπώδης πλοκή - αμφισβητείται ακόμη και η ίδια η αφηγηματική νομοτέλεια. Συνήθως, πρόκειται για αυθαίρετη διαδοχή γεγονότων (π.χ. σε έργα των Ν. Γ. Πεντζίκη, Τ. Γκρίτση-Μιλλιέξ, Γ. Χειμωνά). Πρόσωπα αυθύπαρκτα και ταυτοχρόνως λειψά, πρόσωπα-σκιές που δεν νοιάζονται να «ολοκληρωθούν» και να μεταβληθούν σε χαρακτήρες. Χρόνος πρισματικός - ψυχολογικός ή συνειρμικός, διαθλασμένος ή κατακερματισμένος - που διασπάται σε ποικίλους χρόνους (π.χ. σε έργα των Στρ. Τσίρκα, Γ. Ιωάννου, Β. Βασιλικού). Ουσιαστικά πρόκειται για τον νεοτερικό χρόνο του αιώνα μας. Αφηγητής απογυμνωμένος από τη θεϊκή του παντογνωσία, με γνώση λειψή, σχετική, αβέβαιη. Δεν μιλάμε, συνήθως, για αφηγητή αλλά για αφηγητές (π.χ. Ακυβέρνητες Πολιτείες του Στρ. Τσίρκα, Το τρίτο στεφάνι του Κ. Ταχτσή). Αυξάνονται έτσι οι οπτικές γωνίες και οι εκδοχές (πολλαπλή αφήγηση - π.χ. Κεκαρμένοι του Ν. Κάσδαγλη). Γραφή που δίνει την εικόνα ενός πρωτεϊκού συνεχούς - λόγος χαώδης που μοιάζει να ανασύρεται από το υποσυνείδητο προτού αρθρωθεί. Στίξη ουσιαστικά καταργημένη. Δείγματα υπερρεαλιστικής γραφής υπάρχουν στα έργα των Ν. Γ. Πεντζίκη, Γ. Σκαρίμπα, Τ. Γκρίτση-Μιλλιέξ, Γ. Χειμωνά. Εσωτερικός μονόλογος, λόγος χωρίς ακροατή που αποτελεί ροή της συνείδησης. Συναντάται στους πεζογράφους της Θεσσαλονίκης και σε ανανεωμένη μορφή στους Γ. Καχτίτση, Γ. Χειμωνά, Ν. Μπακόλα. Ανιχνεύεται, επίσης, σε έργα των Στρ. Τσίρκα, Γ. Ιωάννου και Κ. Ταχτσή. Εξάλειψη διακρίσεων - ορίων ανάμεσα στα λογοτεχνικά είδη. Ποιητικοποίηση πρόζας (Γ. Ιωάννου, Γ. Χειμωνάς). Νέοι όροι στο προσκήνιο: πεζογράφημα (Γ. Ιωάννου), «κείμενο» (Ν. Γ. Πεντζίκης, Γ. Χειμωνάς ), μονόπρακτο (Θ. Βαλτινός). Απαραίτητη η συμμετοχή του αναγνώστη, ο οποίος αναβαθμισμένος και αναγκαστικά επαρκής αναλαμβάνει τη νοηματοδότηση του κειμένου. Έντονη η αυτοαναφορικότητα και η μεταγλωσσική λειτουργία. Το κείμενο αποτελεί έναν προβληματισμό για την ίδια την ύπαρξή του, και, κάποτε, παράγεται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη. Σύμφωνα με τον Jean Ricardou, το νεοτερικό κείμενο είναι η περιπέτεια μιας αφήγησης, ενώ το παραδοσιακό είναι η αφήγηση μιας περιπέτειας. Αυξημένη η διακειμενικότητα ποσοτικά και ποιοτικά. {βασική πηγή: Παν. Μουλλάς, Για μια γραμματική του νεοτερικού πεζού λόγου, στο Παλίμψηστα και μη, 1992, εκδ. Στιγμή} 18

20 Ανίχνευση νεοτερικών τάσεων σε πεζογραφήματα Ελλήνων λογοτεχνών Ν. Γ. Πεντζίκης: ο παλαιότερος συγγραφέας, ο οποίος συγκεντρώνει και τα πιο πολλά νεοτερικά στοιχεία. Τα έργα του παρουσιάζουν λογικά και αφηγηματικά άλματα, και χαρακτηριστικά του υπερρεαλισμού. Αλ. Κοτζιάς: στα έργα του (Πολιορκία, Μια σκοτεινή υπόθεση, Ο Εωσφόρος) εκφράζει τα κατοχικά και εμφυλιακά πάθη, χρησιμοποιώντας αντιήρωες και ποικίλες τεχνικές. Στρ. Τσίρκας: στην τριλογία Ακυβέρνητες Πολιτείες (Η Λέσχη, Αριάγνη, Η Νυχτερίδα) συνταιριάζει τη ρεαλιστική αναπαράσταση με ό,τι καλύτερο του μοντερνισμού: κατάτμηση του αφηγηματικού χωροχρόνου, πολυεστιακή εκδίπλωση του μύθου (μυθιστόρημα-ποταμός, γαλλ. roman-fleuve), εσωτερικός μονόλογος. Υπάρχει τριλογία θεμάτων (έρωτας, πολιτική, Ιστορία), τριλογία προσώπων (Έλληνες, Ευρωπαίοι, Ανατολίτες), τριλογία χώρου (Ιερουσαλήμ, Κάιρο, Αλεξάνδρεια) και τριλογία αφηγητών και αφηγήσεων (σε πρώτο πρόσωπο, σε δεύτερο - εσωτερικός μονόλογος και σε τρίτο). Β. Βασιλικός: στην τριλογία του (Το Φύλλο, Το Πηγάδι, Τ Αγγέλιασμα) ενώ μύθος και πρόσωπα είναι διαφορετικά σε κάθε βιβλίο, ωστόσο συγκλίνουν στον ίδιο συμβολισμό. Τα τρία βιβλία, ουσιαστικά, αποτελούν τρεις φάσεις του ίδιου κεντρικού θέματος. Κ. Ταχτσής: στο μυθιστόρημα Το τρίτο στεφάνι χρησιμοποιεί αφήγηση σε ασταμάτητη ροή με πρωθύστερα, παρεκβολές και συναισθηματικές αποστροφές. Ακολουθεί την τεχνική της εγκιβωτισμένης αφήγησης (ένθετη αφήγηση της κυρα-εκάβης στην αφήγηση της Νίνας). Και οι δύο αφηγήσεις είναι σε πρώτο πρόσωπο. Γράφει σε γλώσσα άμεση, ελεύθερη, χωρίς δεσμεύσεις και αποκρύψεις. Γ. Ιωάννου: τα πεζογραφήματά του αποτελούν βασικά ένα πεζογράφημα σε διαδοχικές φάσεις. Η αφήγησή του είναι μονοεστιακή, ο αφηγητής είναι σχεδόν πάντοτε ο ίδιος (είτε δρων είτε θεατής), ο οποίος συνταυτίζεται με τα βάσανα και τις λαχτάρες μιας ολόκληρης ομάδας ανθρώπων. Κυρίαρχος είναι ο εξομολογητικός τόνος και ένας έντονος και ευθύβολος ρεαλισμός. Μ. Χάκκας: γράφει μικρά κείμενα σε πρώτο πρόσωπο, σαν είδος μονολόγου, τα οποία αποτελούν συγχρόνως μαρτυρία και διαμαρτυρία για την ελληνική πραγματικότητα. Στο έργο του Το Κοινόβιο κυριαρχούν τόνοι ελεγειακοί σε εξημμένη φαντασία που φτάνει ως τις παραισθήσεις. Ν. Καχτίτσης: παρουσιάζει τα έργα του σαν αφήγηση τρίτων ή σαν επιστολές και συνδυάζει την ονειρική μορφή του μοντέρνου εσωτερικού μονολόγου με τον ρεαλιστικό τρόπο του παραδοσιακού μυθιστορήματος (κυρίως στα έργα του Ο εξώστης, Ο Ήρωας της Γάνδης). 19

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Από τη θεωρία της αφήγησης στη διδακτική πράξη

Από τη θεωρία της αφήγησης στη διδακτική πράξη Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Γ Λυκείου Εργαστήριο Από τη θεωρία της αφήγησης στη διδακτική πράξη Μαρία Παπαλεοντίου Φιλόλογος - Λειτουργός Π.Ι. papaleontiou.m@cyearn.pi.ac.cy Νοέμβριος 2014 1 Ερωτήματα-ερεθίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΝΕΣ ΝΕΦ 206. Νεοελληνική πεζογραφία (1914 σήμερα) Διδάσκων: Μιχ. Γ. Μπακογιάννης Εαρινό εξάμηνο 2010-2011 Ιστορία της νεοελληνικής πεζογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία

Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία Ύφος (συναντιέται επίσης η έννοια «τόνος του κειμένου»): Διδακτικό, παραινετικό, προτρεπτικό, εξομολογητικό, απλό, λιτό, επιγραμματικό, ρητορικό,

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό Βιογραφικά είδη (Βιογραφία, µυθιστορηµατική βιογραφία, αυτοβιογραφία, µυθιστορηµατική αυτοβιογραφία, βιογραφικό σηµείωµα, αυτοβιογραφικό σηµείωµα, αποµνηµονεύµατα, ηµερολόγιο, συστατική επιστολή) Περιεχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία ΝΕΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ Από την εισαγωγή του σχολικού βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, β τεύχος (σελ. 10-11) Μυθιστόρηµα Ιστορία περιπετειών ενός βασικού ήρωα Βίος και Πολιτεία Αλέξη

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Επικουρικό εκπαιδευτικό υλικό Λογοτεχνίας (γραμματολογικοϊστορική κατάταξη)

Επικουρικό εκπαιδευτικό υλικό Λογοτεχνίας (γραμματολογικοϊστορική κατάταξη) Επικουρικό εκπαιδευτικό υλικό Λογοτεχνίας (γραμματολογικοϊστορική κατάταξη) 1α. Νεοελληνική Λογοτεχνία A/A Λέξη-κλειδί Είδος υποστηρικτικού υλικού Πηγή - τίτλος Ποίηση Βιντεοταινία (DVD) Παραγωγή Εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΠΟΙΗΣΗ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΠΟΙΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΠΟΙΗΣΗ Για τον ιονύσιο Σολωµό («Ο Κρητικός») ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ Γ., Η ποίηση στη ζωή µας, εκδ. Εστία, Αθήνα χ.χ. FURST L. R., Ροµαντισµός, µτφρ. Ι. Ράλλη - Κ. Χατζηδήµου, εκδ. Ερµής, Αθήνα 2 1988.

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

αριάγνη Στρατής Τσίρκας Π Ρ Ο Τ Σ Η Δ Ι Λ Ι Γ Λυκείου Επιμέλεια: Σπύρος Αντωνέλλος Ε.Μ.Ε.

αριάγνη Στρατής Τσίρκας Π Ρ Ο Τ Σ Η Δ Ι Λ Ι Γ Λυκείου Επιμέλεια: Σπύρος Αντωνέλλος Ε.Μ.Ε. αριάγνη Π Ρ Ο Τ Α Σ Η Δ Ι Δ Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Γ Λυκείου Στρατής Τσίρκας Επιμέλεια: Σπύρος Αντωνέλλος Ε.Μ.Ε. Στόχοι: Να μελετηθούν: Οι ανθρώπινες σχέσεις ανάμεσα σε ξένους και ντόπιους. Οι προσωπογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ A N A K O I N Ω Σ Η

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ A N A K O I N Ω Σ Η ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ A N A K O I N Ω Σ Η Δεκτοί με κατατακτήριες εξετάσεις στο Τμήμα Φιλολογίας γίνονται μόνο με εξετάσεις. Ο αριθμός των εισακτέων για το 2015-2016 ορίζεται στους 40

Διαβάστε περισσότερα

Η Λογοτεχνία είναι «μια ακολουθία λέξεων», ο κινηματογράφος «μια ακολουθία εικόνων». Ωστόσο και οι δυο αυτές τέχνες διατήρησαν κοινά αφηγηματικά

Η Λογοτεχνία είναι «μια ακολουθία λέξεων», ο κινηματογράφος «μια ακολουθία εικόνων». Ωστόσο και οι δυο αυτές τέχνες διατήρησαν κοινά αφηγηματικά Η Λογοτεχνία είναι «μια ακολουθία λέξεων», ο κινηματογράφος «μια ακολουθία εικόνων». Ωστόσο και οι δυο αυτές τέχνες διατήρησαν κοινά αφηγηματικά στοιχεία. Τη δράση, τους χαρακτήρες, τους διαλόγους Αναδρομική

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 12:00-15:00 Μεσαία Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 11-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β : Καλλιέργεια γλωσσικών δεξιοτήτων. Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. 2012-2013

Μέρος Β : Καλλιέργεια γλωσσικών δεξιοτήτων. Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. 2012-2013 Μέρος Β : Καλλιέργεια γλωσσικών δεξιοτήτων Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. 2012-2013 Άξονες συζήτησης - σεμιναρίου Η γλώσσα ως επικοινωνία Άξονες γλωσσικής διδασκαλίας Καλλιέργεια γλωσσικών δεξιοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 Μεσαία ΔΕΥΤΕΡΑ, 19-01-2015 ΤΡΙΤΗ, 20-01-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 21-01-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 22-01-2016 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 23-01-2015 13Κ14_11:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΝΕΣ Μάθηµα: Νεοελληνική πεζογραφία (1914 σήµερα) Κωδ. αρ.: ΝΕΦ 206 ιδάσκουσα: Μαίρη Μικέ Εαρινό εξάµηνο ακαδ. έτους 2010-2011 ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στον πνευματικό τομέα: Αγώνας για την επικράτηση της δημοτικής Ανάπτυξη λαογραφίας: μελέτη λαϊκού πολιτισμού (ήθη, έθιμα, παραδόσεις)

Στον πνευματικό τομέα: Αγώνας για την επικράτηση της δημοτικής Ανάπτυξη λαογραφίας: μελέτη λαϊκού πολιτισμού (ήθη, έθιμα, παραδόσεις) Εισαγωγή Σύνδεση των ιστορικών γεγονότων και των εξελίξεων στη λογοτεχνία Τέλη 19 ου αιώνα: Η κατάσταση στην Ελλάδα αλλάζει Εσωτερική αναδιάρθρωση και εκβιομηχάνιση Ενίσχυση οικονομίας Δημιουργία αναπτυξιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 31-08-2015 ΤΡΙΤΗ, 01-09-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 02-09-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 03-09-2015 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ISBN ΕΚΔΟΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ISBN ΕΚΔΟΣΗ 1 η ΤΑΞΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ (Παρουσίαση Λογοτεχνικών Κειμένων) ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Σαρρή, Ζ., Τα στενά παπούτσια ΠΑΤΑΚΗΣ Τριβιζάς, Ε., Το σεντούκι με τις πέντε κλειδαριές ΚΕΔΡΟΣ α. Αρχαία Ελληνική Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 Α1. Το έργο του Βιζυηνού χαρακτηρίζεται, μεταξύ των άλλων και για τη θεατρικότητά του. Θα μπορούσαν λοιπόν να επισημανθούν τα ακόλουθα στοιχεία, που είναι κοινά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνης Σαµαράκης: «Το ποτάµι» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 333-335)

Αντώνης Σαµαράκης: «Το ποτάµι» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 333-335) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Αντώνης Σαµαράκης: «Το ποτάµι» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 333-335) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Α ΕΞΑΜΗΝΟ 13Κ1 Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της κ. Μαρκαντωνάτος Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας Δευτέρα 17/6 15:00 18:00 13Κ2_12 Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Η κριτική για το έργο του Γεωργίου Βιζυηνού

Η κριτική για το έργο του Γεωργίου Βιζυηνού Η κριτική για το έργο του Γεωργίου Βιζυηνού Γνωρίσματα της πεζογραφίας του Βιζυηνού «Τα διηγήματα του Βιζυηνού συγκεντρώνουν όλες τις προϋποθέσεις της καλής αφηγηματικής πεζογραφίας. Διακρίνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του.

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Στοιχεία για τη ζωή του Ο Γ. Ξενόπουλος γεννήθηκε στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης το 1867 και πέθανε στην Αθήνα το 1951. Καταγόταν

Διαβάστε περισσότερα

Θανάσης Αγάθος: η γενιά του 30

Θανάσης Αγάθος: η γενιά του 30 Θανάσης Αγάθος: η γενιά του 30 Συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη // Για την γενιά του 30 που δεν έφυγε ποτέ από το λογοτεχνικό προσκήνιο, με αφορμή την μελέτη του «Η εποχή του μυθιστορήματος» μιλά

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ Γράφοντας με την κάμερα μια διασκεδαστική πρόταση για τους μαθητές της Β Λυκείου Σε ένα λογοτεχνικό και σε ένα κινηματογραφικό έργο συναντάμε παραπλήσια μερικές φορές και ίδια στοιχεία. Προαπαιτούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Στρατής Τσίρκας: Αριάγνη (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 152-159)

Στρατής Τσίρκας: Αριάγνη (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 152-159) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Στρατής Τσίρκας: Αριάγνη (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 152-159) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία: 1. Ο Τσίρκας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα)

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα) ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ- ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Από το μυθιστόρημα Ε.Π. (Ενωμένες Πάντα) Βιογραφικά στοιχεία της Συγγραφέα Η πεζογράφος Ζώρζ Σαρρή γεννήθηκε στην Αθήνα το 1925

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ «ΟΝΕΙΡΟ ΣΤΟ ΚΥΜΑ»

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ «ΟΝΕΙΡΟ ΣΤΟ ΚΥΜΑ» ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ «ΟΝΕΙΡΟ ΣΤΟ ΚΥΜΑ» Βιογραφικά στοιχεία Γεννήθηκε στη Σκιάθο το 1851. Γονείς του ήταν ο παπα- Αδαμάντιος Εμμανουήλ και Αγγελική Μωραΐτη. Είχε άλλα πέντε αδέλφια ( ένα αγόρι και τέσσερα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ: 2011-2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΤΑ ΦΥΛΑ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Προτεινόμενα σχέδια μαθήματος ως ερευνητική εργασία με τη μέθοδο project Βασιλική Ι. Παπακίτσου, Φιλόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια Ζ εξάμηνο 2007 ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΦΗΓΗΜΑ Α. ΙΣΤΟΡΙΑ story Β. ΛΟΓΟΣ discourse Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Πτυχιούχων ΤΕΙ (Παν/κό έτος 2011-2012) (Απόφαση ΓΣ 326/26.5.2011) 1 Πτυχιούχων διετούς κύκλου Σπουδών (Παν/κό έτος 2011-2012) (Απόφαση ΓΣ 326/26.5.2011) 2 ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ~ ΤΟΜΕΑΣ ΜΝΕΣ Μάθημα: Νεοελληνική πεζογραφία (1789-1914) Κωδ. αρ.: ΝΕΦ 204 Διδάσκουσα: Mαίρη Μικέ Χειμερινό εξάμηνο ακαδ. έτους 2015-2016 ΕΠΙΛΟΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Υπεύθυνος Καθηγητής: Σ. Γυφτόπουλος Σπουδάστριες: Χ. Τζοβλά, Χ. Χαρατσάρη Το θέατρο αποτελεί μια επικοινωνιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α1. Ο Γ. Ιωάννου αντλεί τα θέματά του κυρίως από τα παιδικά του χρόνια, τον κόσμο της προσφυγιάς, τον πόλεμο, τη Θεσσαλονίκη, τον τρόπο ζωής των απλών ανθρώπων.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΒΙΩΜΑ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΒΙΩΜΑ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Παιδαγωγικής Εργαστήριο Πειραματικής Παιδαγωγικής Ακαδημαϊκό έτος: 2014-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ν. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΕ.Λ.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ν. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΕ.Λ. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ν. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΕ.Λ. Α.1. Πεζολογία: Παρά το γεγονός ότι το ποίημα εκφράζει συναισθηματικές καταστάσεις, αποπνέει έντονη συγκίνηση. Ο λυρισμός, ωστόσο, εκφράζεται μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Ένα θεατρικό κείμενο στα χέρια μας

Ένα θεατρικό κείμενο στα χέρια μας Ένα θεατρικό κείμενο στα χέρια μας Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ Σαφέστατα το θέατρο είναι λογοτεχνικό είδος με κύριο και βασικό χαρακτηριστικό τη δράση, στοιχείο που προσδίδει και την ειδολογική του διαφορά από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιλήψεις εισηγήσεων εργαστηρίου λογοτεχνίας

Περιλήψεις εισηγήσεων εργαστηρίου λογοτεχνίας Περιλήψεις εισηγήσεων εργαστηρίου λογοτεχνίας Το πρόγραμμα του εργαστηρίου Βασίλης Βασιλειάδης: Εισαγωγή στη θεματική του εργαστηρίου Αλεξάνδρα Γερακίνη: «Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει». Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτική συνάντηση

Επιμορφωτική συνάντηση Επιμορφωτική συνάντηση Ψηφιακό υλικό (διαδραστικάσχολικά βιβλία, Ψηφίδες, Φωτόδεντρο) και διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Ευγενία Δανιηλίδου Σχολική Σύμβουλος ΠΕ02 21 Οκτωβρίου2015 Διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 10: Η Παιδαγωγική στο Αθηνών (19ος αι.) Ε. Αβτζή,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. ΛΥΣΙΑΣ, Υπέρ Μαντιθέου: Εισαγωγή (σ.σ. 9-13, 15-20) Εισαγωγή (σ.σ. 79-80) Πρωτότυπο Κείμενο 1-3, 4-8, 9-13, 18-19, 20-21 2. ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, Υπέρ της Ροδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Χριστίνα Βέικου Ενδεικτικό παράδειγμα διδακτικής προσέγγισης ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θανάσης Βαλτινός «Η καλή μέρα απ το πρωί φαίνεται» Από το έργο Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη. Βιβλίο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιµέλεια 6 o ιήµερο ιαλόγου για τη ιδασκαλία των Μαθηµατικών 17 & 18 Μαρτίου 2007 Οµάδα έρευνας της Μαθηµατικής Εκπαίδευσης Α.Π.Θ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ & ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα