Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΣ - ΠΑΡΟΡΜΗΤΙΚΟΣ. Βασιλική Σπανού Ιωάννα Καζάνη Νικόλαος Τριπόδης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΣ - ΠΑΡΟΡΜΗΤΙΚΟΣ. Βασιλική Σπανού Ιωάννα Καζάνη Νικόλαος Τριπόδης"

Transcript

1 Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΣ - ΠΑΡΟΡΜΗΤΙΚΟΣ Βασιλική Σπανού Ιωάννα Καζάνη Νικόλαος Τριπόδης 0

2 Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΣ - ΠΑΡΟΡΜΗΤΙΚΟΣ Συγγραφείς: Βασιλική Σπανού, Ψυχολόγος Ιωάννα Καζάνη, Παιδοψυχίατρος Δρ. Νικόλαος Τριπόδης, Σχολικός Σύμβουλος Επιμέλεια κειμένου: Εύα Σκλάβου, Επί Πτυχίω Αρχαιολόγος 1

3 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΣ - ΠΑΡΟΡΜΗΤΙΚΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΤΑΙΧΜΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ Επιδημιολογία 5-6 Αιτιοπαθογένεια Κλινική εικόνα Διάγνωση Διαφορική Διάγνωση Συνοσηρότητα.18 Πορεία Πρόγνωση Θεραπεία ΙΣΤΡΙΟΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ Επιδημιολογία..29 Αιτιοπαθογένεια Κλινική εικόνα Διάγνωση Διαφορική Διάγνωση Πορεία Πρόγνωση Θεραπεία ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ Επιδημιολογία.. 41 Αιτιοπαθογένεια Κλινική εικόνα Διάγνωση Διαφορική Διάγνωση Συνοσηρότητα.50 Πορεία Πρόγνωση Θεραπεία ΑΝΤΙΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ Επιδημιολογία Αιτιοπαθογένεια Κλινική εικόνα Διάγνωση Διαφορική Διάγνωση Συνοσηρότητα.83 Πορεία Πρόγνωση Θεραπεία ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

4 ΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΠΑΡΟΡΜΗΤΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η διάγνωση αυτής της κατηγορίας των διαταραχών περιλαμβάνει ασθενείς με μεγάλη ποικιλία συμπτωμάτων, που κυμαίνονται από μια μεταβαλλόμενη συμπεριφορά ως υπερεκτιμημένη αυτοεκτίμηση, υπερβολικές συναισθηματικές εκφράσεις και αντικοινωνική συμπεριφορά.(11) Οι ασθενείς αυτοί έχουν σημαντικές δυσκολίες με διαταραχές του εαυτού (ασταθής, παράλογος, ακαθόριστος, απουσία συναίσθησης της ίδιας τους της ταυτότητας και χαμηλή αυτοεκτίμηση). Επίσης μπορεί να αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες και προβλήματα αναφορικά με τον αποχωρισμό από άλλους, και ενοχές ή και συγκρούσεις σχετικά με τη σεξουαλικότητά τους. Τα προβλήματα, που δημιουργούνται σαν αποτέλεσμα των διαταραχών αυτών, και τα σημεία στα οποία επικεντρώνεται η θεραπεία αφορούν κυρίως τις διαπροσωπικές σχέσεις των ασθενών μέσα στην κοινωνία.(32) 3

5 ΜΕΤΑΙΧΜΙΑΚΗ / ΜΕΘΟΡΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ Ο όρος «Μεταιχμιακή Διαταραχή» είχε χρησιμοποιηθεί αρκετά χρόνια πριν από ερευνητές και θεωρητικούς για να εκφράσει πολλές διαφορετικές έννοιες και συμπτώματα, που είχαν επισημανθεί από το 1930.(32,11) Αρχικά, ο όρος χρησιμοποιήθηκε για ασθενείς, που βρίσκονταν στο μεταίχμιο μεταξύ Νεύρωσης και Σχιζοφρένειας, ήταν δηλαδή ασθενείς που ήταν πολύ ευαίσθητοι για να αντιμετωπιστούν μέσω κλασσικών ψυχαναλυτικών τεχνικών ψυχοθεραπείας, αλλά και που τα συμπτώματά τους δεν ήταν τέτοια ώστε να δικαιολογούν την διάγνωση της Σχιζοφρένειας.(32) Οι ασθενείς αυτοί παρουσίαζαν, κάτω από την επίδραση αγχογόνων και στεσογόνων συνθηκών, την τάση για παλινδρόμηση και αποδιοργάνωση, ενώ κάποιοι από αυτούς εμφάνιζαν και ψυχωτικά συμπτώματα, στοιχεία από Διαταραχές του Συναισθήματος, από Διαταραχές της Προσωπικότητας και από Σχιζοφρένεια.(32,15) Ο όρος, λοιπόν, «Μεθοριακή Σχιζοφρένεια» είχε προταθεί για να περιγράψει τέτοιους ασθενείς, που βρίσκονταν στο μεταίχμιο μεταξύ Νεύρωσης και Ψύχωσης, με κύρια συμπτώματα τις ήπιες διαταραχές στη σκέψη, διαταραχές στον έλεγχο των συναισθημάτων, έντονο άγχος,, νευρωσικές εκδηλώσεις, και ασύδοτη σεξουαλική ζωή. Ο όρος αυτός δεν συμπεριλαμβάνεται πια στο DSM, αλλά με βάση τις τρέχουσες κατηγοριοποιήσεις η ομάδα αυτών των ασθενών μάλλον θα συγκαταλεγόταν στη Σχιζότυπη Διαταραχή Προσωπικότητας. (76,32) Η διαγνωστική κατηγορία της Μεθοριακής Διαταραχής Προσωπικότητας εμφανίζεται για πρώτη φορά στις αρχές της δεκαετίας του

6 στο DSM-III. Η αντίληψη και τα κριτήρια, που παρουσιάζονται στο DSM για την Μεταιχμιακή Διαταραχή Προσωπικότητας προέκυψαν από πλήθος μελετών, ερευνών και συνεντεύξεων από ερευνητές όπως οι Gunderson, Kolb, Aystin (1981) και οι Spitzer, Endicott & Gibbon (1979).(32) Οι ασθενείς, που εντάσσονται σε αυτή την κατηγορία, εμφανίζουν ως κύρια χαρακτηριστικά την αστάθεια σε επίπεδο συναισθημάτων, σχέσεων και αυτοεικόνας αλλά και την παρορμητικότητα.(76) Επιδημιολογία Η διαταραχή αυτή παρουσιάζει υψηλά ποσοστά επιπολασμού καθώς σύμφωνα με το DSM IV αλλά και άλλες πηγές: - 2% (για άλλους 1%-2% ή 1,1%-4,6%) είναι το ποσοστό για το γενικό πληθυσμό, - 15% (για άλλους 20%) νοσηλευόμενων, εσωτερικών ψυχιατρικών ασθενών - 51% ασθενών νοσηλευόμενων για διαταραχή της προσωπικότητας - 8% (για άλλους 10%) μη νοσηλευόμενων, εξωτερικών ψυχιατρικών ασθενών - 27% μη νοσηλευόμενων ασθενών με Διαταραχή Προσωπικότητας - 30%-60% νοσηλευόμενων εσωτερικών ψυχιατρικών ασθενών με Διαταραχή Προσωπικότητας (12,32,70,76) Το ποσοστό είναι αρκετά υψηλότερο για τις γυναίκες από ότι για τους άνδρες καθώς το 75% όσων έχουν διαγνωστεί με τη διαταραχή αυτή είναι γυναίκες.(12,70,76) 5

7 Η Διαταραχή αυτή της Προσωπικότητας απαντάται 5 φορές συχνότερα, σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό, μεταξύ συγγενών α βαθμού μεθοριακών ασθενών. Στα μέλη οικογενειών ατόμων που έχουν διαγνωσθεί ως πάσχοντες από την Μεταιχμιακή Διαταραχή Προσωπικότητας υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης Συναισθηματικών Διαταραχών, Κατάχρησης Ουσιών ή Αντικοινωνικής Προσωπικότητας.(76) Αιτιοπαθογένεια Έχει υποστηριχθεί από κάποιους ερευνητές ότι η ομάδα των ατόμων, που έχουν διαγνωστεί ως πάσχοντες από Μεταιχμιακή Διαταραχή Προσωπικότητας, θα μπορούσαν να διαχωριστούν σε δύο υποομάδες βάσει της αιτιοπαθογένειάς τους. Η μία από αυτές τις υποομάδες φαίνεται να σχετίζεται στενά με το ευρύτερο «φάσμα των Συναισθηματικών Διαταραχών». Άλλωστε η Μεταιχμιακή Διαταραχή της Προσωπικότητας εμφανίζει υψηλή συνοσηρότητα με αρκετές από τις Συναισθηματικές Διαταραχές ενδεικτικά αναφέρονται η Δυσθυμία, η Κυκλοθυμία και η Μείζων Κατάθλιψη. Υψηλή συνοσηρότητα όμως παρατηρείται και με άλλες διαταραχές όπως η Κατάχρηση και Εξάρτηση από Ουσίες, οι Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής, η Διαταραχή Μετατραυματικού Stress, αλλά και με άλλες Διαταραχές Προσωπικότητας όπως η Ναρκισσιστική, η Ιστριονική και η Αντικοινωνική Διαταραχή Προσωπικότητας. Τραυματικές εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, που έχουν ενοχοποιηθεί για την εκδήλωση της Μεταιχμιακής Διαταραχής Προσωπικότητας σε μεγαλύτερη ηλικία, είναι η σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση, η παραμέληση, η απώλεια ενός ή και των δύο γονέων και τέλος το διαζύγιο των γονέων.(76) Στοιχεία, που συνδέουν την κακοποίηση στην παιδική ηλικία με την 6

8 εκδήλωση της Μεταιχμιακής Διαταραχής Προσωπικότητας έρχονται από έρευνα των Ogata et al.(1990), οι οποίοι αναφέρουν ότι 71% των ατόμων που έχουν λάβει διάγνωση της διαταραχής αυτής είχαν κακοποιηθεί σαν παιδιά.(15) Το αναπτυξιακό μοντέλο της Ψυχαναλυτικής Θεωρίας προτείνει ότι η εκδήλωση της διαταραχής αυτής σχετίζεται άμεσα με μια σοβαρή δυσλειτουργία στο οικογενειακό περιβάλλον κατά την πρώιμη παιδική ηλικία. Εντοπίζει, δε, αυτή τη δυσλειτουργία στις σχέσεις μεταξύ παιδιού και γονέων, και υποστηρίζει ότι το αποτέλεσμα αυτής της δυσλειτουργικής σχέσης είναι να αναπτύσσει και να διατηρεί το παιδί χαρακτηριστικά ευαλωτότητας στον αποχωρισμό, ένα εύθραυστο Εγώ και μια τάση να εγκλωβίζεται μέσα σε μια συγκεχυμένη αίσθηση ταυτότητας.(76) Σύμφωνα με την Θεωρία των Αντικειμενοτρόπων Σχέσεων (Kohut & Kernberg), η οποία ασχολείται με τον τρόπο που τα παιδιά εσωτερικοποιούν μέσω ενδοβολής τις αξίες και τις εικόνες των σημαντικών άλλων (ιδίως των γονέων), στην αναζήτηση της αιτιοπαθογένειας αυτής της διαταραχής θα πρέπει να επικεντρωθούμε στον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά ταυτίζονται με άτομα, με τα οποία έχουν δυνατή συναισθηματική προσκόλληση. Οι εσωτερικοποιημένες αναπαραστάσεις ή εσωτερικοποιημένα αντικείμενα γίνονται μέρος του Εγώ του παιδιού και συγκρούονται με τις επιθυμίες, τους στόχους και τα ιδανικά του ατόμου καθώς αυτό ενηλικιώνεται. Σύμφωνα με τη θεωρία, τα άτομα αντιδρούν σε αυτές τις εσωτερικοποιημένες αναπαραστάσεις των σημαντικών προσώπων, κατά κανόνα των γονέων, ιδιαίτερα όταν τα εσωτερικοποιημένα αντικείμενα αντιτίθενται στις επιθυμίες και τα ενδιαφέροντα του ατόμου. Σύμφωνα με τον Kernberg (1985) 7

9 παιδικές εμπειρίες (ενδοβολές και ταυτοποιήσεις) αντιθετικού χαρακτήρα, όπως στις περιπτώσεις που οι γονείς εκδήλωναν σε μη αναμενόμενα χρονικά διαστήματα (σποραδικά) την επιβράβευση, την αγάπη και την προσοχή τους και δεν πρόσφεραν στο παιδί ζεστασιά και συναισθηματική στήριξη, οδηγούν το παιδί στην ανάπτυξη ενός ανασφαλούς Εγώ, που είναι ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά της Μεταιχμιακής Διαταραχής. Αν και οι ασθενείς, που πάσχουν από αυτή τη διαταραχή έχουν αδύναμο Εγώ και χρειάζονται συνεχή επιβεβαίωση, διατηρούν την ικανότητα να ελέγχουν και να είναι σε επαφή με την πραγματικότητα, αλλά δεν μπορούν να ανεχθούν αμφίρροπες καταστάσεις.(32,11) Δεδομένα από έρευνες έχουν στηρίξει τη θεωρία του Kernberg (1985). Για παράδειγμα, οι ασθενείς αναφέρουν χαμηλό επίπεδο φροντίδας από τις μητέρες τους.(60) Βλέπουν την οικογένειά τους ως συναισθηματικά ανέκφραστη, με χαμηλά επίπεδα συνοχής και υψηλά επίπεδα αντιθετικών συγκρούσεων. Όπως προαναφέρθηκε συχνά οι ασθενείς αυτοί αναφέρουν σεξουαλική ή/και σωματική κακοποίηση και πολλοί από αυτούς έχουν βιώσει αποχωρισμό από τους γονείς τους στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας.(58,67) Τα στοιχεία λοιπόν των ερευνών στηρίζουν την υπόθεση ότι οι ασθενείς αυτοί παρουσιάζουν κάποιο ιστορικό σωματικής ή σεξουαλικής κακοποίησης στην παιδική ηλικία, όπως και ιστορικό που περιλαμβάνει εγκατάλειψη από ή απώλεια των ή σύγκρουση με τους γονείς.(12) Μια άλλη υπόθεση, που έχει διατυπωθεί σε ότι αφορά στην αιτιοπαθογένεια της Μεταιχμιακής Διαταραχής Προσωπικότητας, θέλει την διαταραχή αυτή να είναι μέρος Διαταραχής Μετατραυματικού Stress ή Διασχιστικής Διαταραχής, 8

10 που προέκυψε μετά από σοβαρή τραυματική κακοποίηση της παιδικής ηλικίας. (32,11) Σε αυτές τις περιπτώσεις ο θεραπευτής θα πρέπει να δώσει μεγάλη προσοχή στη διάγνωση καθώς και η συμπτωματολογία της διαταραχής μετά από ψυχοτραυματικό στρες υπερκαλύπτει και συγχέεται με την συμπτωματολογία της Μεταιχμιακής Διαταραχής Προσωπικότητας.(32) Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Προσέγγιση εστιάζει στις δυσλειτουργικές πεποιθήσεις που διατηρεί το άτομο για τον κόσμο, τον εαυτό του και τους άλλους. Παραδείγματα τέτοιων δυσλειτουργικών πεποιθήσεων είναι τα ακόλουθα: - ο κόσμος είναι επικίνδυνος - ο ίδιος είναι ευάλωτος και αδύναμος - ο ίδιος δεν είναι αποδεκτός από τους άλλους.(76) Τέλος, υπάρχουν στοιχεία που υποστηρίζουν τη σημασία των γενετικών παραγόντων στην πιθανότητα εμφάνισης της διαταραχής.(43) Έχει υποστηριχτεί ότι η διαταραχή αυτή απαντάται συχνά σε μέλη της ίδιας οικογένειας και μάλιστα η διάγνωση είναι 5 φορές πιο συχνή σε πρώτου βαθμού συγγενείς ασθενών.(4,32) Υπάρχουν ακόμα στοιχεία να στηρίξουν την υπόθεση ότι η διαταραχή οφείλεται σε κάποια δυσλειτουργία το μετωπιαίου λοβού, ο οποίος φέρεται να ελέγχει την παρορμητική συμπεριφορά. Για παράδειγμα ασθενείς με αυτή τη διαταραχή παρουσιάζουν πολύ χαμηλές επιδόσεις σε νευρολογικές δοκιμασίες της λειτουργίας του μετωπιαίου λοβού και έχουν χαμηλά επίπεδα γλυκόζης στους μετωπιαίους λοβούς.(21,74) Επίσης, σχετική με την παρορμητικότητα είναι και η σεροτονίνη, και καθώς χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης έχουν συνδεθεί με την παρορμητικότητα, όταν ασθενείς με αυτή την διαταραχή εντάχθηκαν σε φαρμακευτική αγωγή, που περιελάμβανε αύξηση 9

11 των επιπέδων της σεροτονίνης, επέδειξαν σημαντική μείωση στα επίπεδα του θυμού τους.(30) Κλινική Εικόνα Διάγνωση Για να δοθεί η διάγνωση της Μεταιχμιακής Διαταραχής Προσωπικότητας θα πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον 5 από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά σύμφωνα με το DSM IV: 1. Ασταθείς και έντονες διαπροσωπικές σχέσεις: Οι διαπροσωπικές σχέσεις του ατόμου, που πάσχει από Μεταιχμιακή Διαταραχή Προσωπικότητας, χαρακτηρίζονται ως ασταθείς, έντονες, καταιγιστικές, περιστασιακές και χαρακτηριστικές σε ότι αφορά στα εναλλασσόμενα συναισθήματα εξιδανίκευσης και υποτίμησης.(11,15,32,76) Η στάση, τα συναισθήματα και η συμπεριφορά του ασθενούς μπορεί να διαφοροποιούνται σημαντικά απέναντι στο ίδιο πρόσωπο μέσα σε ένα πολύ μικρό χρονικό διάστημα, και να εμφανίζουν ακραίες εναλλαγές και να κυμαίνονται από την παθιασμένη εξιδανίκευση και την γενναιόδωρη έκφραση θαυμασμού στον έντονο θυμό, την υποτίμηση, την περιφρόνηση ακόμα και τον οίκτο. Επίσης, σε ότι αφορά στην διάθεσή του, το άτομο επιδεικνύει την ίδια αστάθεια και μπορεί από ένα φυσιολογικό επίπεδο ηρεμίας και σταθερότητας να μεταβεί μέσα σε λίγο χρόνο σε μελαγχολία, θυμό ή ευερεθιστότητα. Είναι άνθρωποι παρορμητικοί και απρόβλεπτοι, γεγονός που τους οδηγεί σε αστάθεια στις διαπροσωπικές τους σχέσεις αλλά και στην αυτοεικόνα τους.(11,12,15,32,76) Τόσο η αστάθεια αυτή όσο και η έντονη έκφραση συναισθημάτων είναι τυπικά χαρακτηριστικά της Μεταιχμιακής Διαταραχής Προσωπικότητας.(32) Το 10

12 στοιχείο των ασταθών και έντονων διαπροσωπικών σχέσεων είναι και το πιο καθοριστικό.(15,51) 2. Παρορμητική συμπεριφορά: Η παρορμητικότητα των ασθενών αυτών εντοπίζεται σε τουλάχιστον δύο τομείς που είναι δυνατό να αποβούν αυτοκαταστροφικοί. Παραδείγματα τέτοιων παρορμητικών συμπεριφορών είναι η αλόγιστη δαπάνη χρημάτων, η ασύδοτη σεξουαλική δραστηριότητα, που μπορεί να φθάσει στο σημείο της επικίνδυνης σεξουαλικής συμπεριφοράς, η κατάχρηση και εξάρτηση από ουσίες, η επικίνδυνη οδήγηση, οι αποκλίνουσες διατροφικές συμπεριφορές, όπως η λαιμαργία κ.α. (32,76) Στο κριτήριο αυτό δεν συμπεριλαμβάνονται ο αυτοκτονικός ιδεασμός, οι απόπειρες αυτοκτονίας και οι συμπεριφορές που στοχεύουν στον αυτοτραυματισμό.(32) Η απρόβλεπτη και ενστικτώδης συμπεριφορά των ασθενών αυτών αποβαίνει τελικά καταστροφική, και αυτό είναι το στοιχείο που ίσως περισσότερο από όλα δυσκολεύει τους άλλους να συναναστραφούν τους πάσχοντες από αυτή τη διαταραχή.(11,15) 3. Συναισθηματική αστάθεια: Η συναισθηματική αστάθεια στους ασθενείς αυτούς χαρακτηρίζεται από σημαντικές μεταβολές της διάθεσης και έρχεται σαν αποτέλεσμα της αξιοσημείωτης και ευδιάκριτης αντιδραστικότητας στην διάθεσή τους. Η αντιδραστικότητα αυτή μπορεί να περιλαμβάνει έντονη και επεισοδιακή δυσφορία, ευερεθιστότητα, επιθετικότητα, κατάθλιψη και υπέρμετρο άγχος, το οποίο συνήθως διαρκεί λίγες ώρες αλλά μπορεί σε σπάνιες περιπτώσεις να διαρκέσει και λίγες μέρες.(11,15,32,76) Οι εναλλαγές αυτές σε συνδυασμό με την γενικότερη αστάθεια του ατόμου αυτού 11

13 μπορεί να επηρεάσει την κρίση και την λήψη αποφάσεων, από την στιγμή που ο ίδιος δεν είναι σε θέση να ελέγξει την «αντιφατικότητά» του.(76) Μερικοί από τους ασθενείς είναι πιθανό να εναλλάσσονται μεταξύ μικρής διάρκειας επεισοδίων Υπομανίας και Κατάθλιψης, σαν αντίδραση σε γεγονότα ζωής.(32) 4. Προσπάθειες αποφυγής της εγκατάλειψης: Το άτομο καταβάλλει απεγνωσμένες προσπάθειες να αποφύγει μια φαντασιωσική ή πραγματική εγκατάλειψη. Στο κριτήριο αυτό δεν συμπεριλαμβάνονται ο αυτοκτονικός ιδεασμός, οι απόπειρες αυτοκτονίας και οι συμπεριφορές αυτοτραυματισμού.(32,76) 5. Διαταραχή της ταυτότητας: Ο ασθενής, που πάσχει από τη διαταραχή αυτή, εμφανίζει αξιοσημείωτη, ευδιάκριτη και επίμονα ασταθή αυτοεικόνα.(11,15,32,76) Δεν έχει αναπτύξει το άτομο μια ξεκάθαρη συναίσθηση του εαυτού του και παραμένει αβέβαιο για το ποιες είναι τελικά οι αξίες του, οι επαγγελματικές του επιλογές και οι πεποιθήσεις του.(11) Η διαταραχή της ταυτότητας μπορεί ακόμα να αφορά την εικόνα του εαυτού, τη σεξουαλική ταυτότητα, ή τους στόχους του ατόμου.(76) 6. Αυτοκαταστροφική συμπεριφορά: Στους ασθενείς, που πάσχουν από Μεταιχμιακή Διαταραχή Προσωπικότητας, είναι συχνή και επανεμφανιζόμενη η τάση για αυτοκτονία, απειλές, απόπειρες και συμπεριφορές αυτοτραυματισμού.(32,76) Στις περιπτώσεις, που οι ασθενείς είναι θυμωμένοι, αισθάνονται θλίψη ή έχουν πρόσφατα βιώσει έναν χωρισμό είναι πιθανό να ξεπεράσουν τις απειλές για αυτοκτονία και να φθάσουν μέχρι την απόπειρα ή το 12

14 σημείο να αυτοτραυματίζονται. Οι αυτοτραυματισμοί μπορεί να περιλαμβάνουν χαρακιές στο σώμα τους με ξυράφι ή άλλο αιχμηρό αντικείμενο (ψαλίδι, καρφίτσα, γυαλί κ.α.), αλλά και εγκαύματα στα χέρια τους ή σε άλλα σημεία του σώματός τους.(11,15,32) Άλλες εκδοχές για την εξήγηση αυτών των συμπεριφορών αυτοτραυματισμών μπορεί να εστιάζουν στο γεγονός ότι αυτοί οι χαμηλής λειτουργικότητας ασθενείς συχνά επιδίδονται σε τέτοιου είδους πράξεις για να ανακουφιστούν από το υψηλό επίπεδο άγχους ή σαν μια απόπειρα να τιμωρήσουν τον εαυτό τους ή να «αισθανθούν ζωντανοί».(32) 7. Χρόνιο αίσθημα κενού: Τα άτομα, που πάσχουν από αυτή τη διαταραχή, βιώνουν χρόνια συναισθήματα κατάθλιψης. Αισθάνονται κενοί, ότι δεν έχουν στόχο, σκοπό και λόγο ύπαρξης.(32,76) Βλέπουν την ζωή τους άδεια, κενή, βαρετή και δεν αντέχουν να μένουν μόνοι, αναπτύσσουν φοβίες εγκατάλειψης και είναι σε μια διαρκή αναζήτηση της προσοχής των άλλων.(11,15,32) 8. Δυσκολία ελέγχου του θυμού: Στους ασθενείς αυτούς παρατηρείται ανάρμοστος, συνεχής, απρόσφορος και μεγάλης έντασης θυμός ή σημαντική δυσκολία να ελέγξουν το θυμό τους. Τα συχνά επεισόδια της εκδήλωσης τέτοιου ανεξέλεγκτου θυμού είναι αποτέλεσμα της κακής διάθεσης και των επανεμφανιζόμενων διαπληκτισμών και καβγάδων.(32,76) Σε τέτοια επεισόδια το άτομο διαπληκτίζεται, εμφανίζεται ευερέθιστο, σαρκαστικό, εύθικτο και γενικότερα δίνει την εικόνα του ατόμου, που πολύ δύσκολα θα συμβίωνε κανείς μαζί του. (11) 13

15 9. Παροδικός, συνδεόμενος με stress παρανοειδής ιδεασμός: Σε περιόδους μεγάλου άγχους και στρες οι ασθενείς αυτοί είναι πιθανό να εκδηλώσουν παροδικό παρανοειδή ιδεασμό, σύντομα ψυχωτικά επεισόδια και σοβαρά διασχιστικά συμπτώματα.(11,32) Σε ότι αφορά στα ψυχωτικά συμπτώματα, είναι πιθανό να περιλαμβάνουν ιδέες συσχέτισης, υπναγωγικές ψευδαισθήσεις, παροδικές ψευδαισθήσεις και διαστρεβλωμένη εικόνα του σώματος.(12) Η διάσχιση χαρακτηρίζεται από αποπροσωποποίηση και αποπραγματοποίηση, που μπορούν να φθάσουν σε τέτοιο σημείο ώστε να αναφέρουν ότι την ώρα που αυτοτραυματίζονται «βρίσκονται έξω από το σώμα τους» και δεν αισθάνονται κανένα πόνο. Ορισμένοι ειδικοί έχουν προτείνει ότι η ενδορφίνη, ένα ενδογενές οπιοειδές πεπτίδιο, που εκκρίνει ο οργανισμός και σχετίζεται με την ανακούφιση του πόνου, είναι υπεύθυνο για την μειωμένη αντίληψη του πόνου στους ασθενείς αυτούς.(32) Οι ασθενείς συνήθως επικοινωνούν με το περιβάλλον γύρω τους, ωστόσο τέτοιου είδους επεισόδια μπορεί να παρουσιαστούν για ένα μικρό χρονικό διάστημα, κατά το οποίο δίνουν δείγματα ότι δεν έχουν επαφή με την πραγματικότητα, έχουν παραληρητικές ιδέες και παρανοϊκές σκέψεις.(55) Σε γενικές γραμμές η συμπτωματολογία του ασθενούς, που πάσχει από Μεταιχμιακή Διαταραχή Προσωπικότητας, χαρακτηρίζεται από αστάθεια σε ότι αφορά στο συναίσθημα, στις διαπροσωπικές του σχέσεις αλλά και στην αυτοεικόνα του και από μια συμπεριφορά παρορμητική και αυτοκαταστροφική.(76) Σε ότι αφορά στους αμυντικούς μηχανισμούς, που χρησιμοποιούν οι πάσχοντες από Μεταιχμιακή Διαταραχή 14

16 Προσωπικότητας, ο βασικότερος είναι ο διαχωρισμός. Με βάση αυτό το μηχανισμό οι ασθενείς διαχωρίζουν στοιχεία σε απόλυτα καλά και απόλυτα κακά και αποτυγχάνουν να συνδυάσουν παράλληλα και με αρμονικό τρόπο στο μυαλό και στη σκέψη τους τις θετικές και τις αρνητικές πλευρές ενός ατόμου και να σχηματίσουν μια ολοκληρωμένη εικόνα για αυτούς. Η ανικανότητα αυτή να κατανοήσουν τις αντιθετικές πλευρές των άλλων ατόμων ή και του ίδιου του εαυτού τους οδηγεί σε τεράστιες δυσκολίες των ασθενών να ελέγξουν τα συναισθήματά τους. Αυτό συμβαίνει γιατί στα μάτια των ασθενών αυτών ο κόσμος, συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού, είναι ασπρόμαυρος. Με κάποιο τρόπο αυτός ο αμυντικός μηχανισμός προστατεύει το αδύναμο Εγώ των ασθενών από το αβάσταχτο άγχος, ίσως γιατί με τους διαχωρισμούς που κάνουν οι ασθενείς και με την τάση τους να αποδέχονται μια μόνο πλευρά των πραγμάτων, απαλλάσσουν τον εαυτό τους από το να έρθουν αντιμέτωποι με αντικρουόμενες σκέψεις και συναισθήματα. Το αποτέλεσμα είναι οι ασθενείς αυτοί να επικεντρώνονται σε ένα μόνο συναίσθημα, το οποίο όμως πολύ εύκολα και με πολύ γρήγορους ρυθμούς εναλλάσσεται με το αντίθετό του συναίσθημα.(11,32) Ένας άλλος αμυντικός μηχανισμός, που χρησιμοποιείται από τους ασθενείς αυτούς είναι η παλινδρόμηση. Συχνά οι πάσχοντες από Μεταιχμιακή Διαταραχή Προσωπικότητας αισθάνονται ότι αξίζουν μια ιδιαίτερη μεταχείριση και ειδικότερα μέσα στο περιβάλλον ενός νοσοκομείου ή μιας κλινικής, όπου καλλιεργείται η εξάρτηση από την φροντίδα των άλλων, δημιουργείται το κατάλληλο υπόστρωμα για την χρήση της παλινδρόμησης και μάλιστα σε νηπιακές ηλικίες. Το περιβάλλον ενός νοσοκομείου είναι πιθανό να βοηθήσει την καλή προσαρμογή του ασθενούς, 15

17 ιδιαίτερα αν μοιράζεται το δωμάτιο με κάποιον άλλο ασθενή ή ακόμα καλύτερα αν το δωμάτιο αυτό είναι κοντά στο γραφείο των νοσοκόμων. Αυτό συμβαίνει γιατί αυτή η τοποθεσία θα τους βοηθήσει να ξεπεράσουν ή να μετριάσουν τον φόβο της εγκατάλειψης, που γίνεται εντονότερο όταν αισθάνονται απομονωμένοι. Επιπρόσθετα, όταν οι ασθενείς αυτοί αισθάνονται ασφαλείς είναι πιθανότερο να προβάλλουν λιγότερες απαιτήσεις από το προσωπικό της κλινικής. Ο φόβος της εγκατάλειψης μπορεί να αναπτυχθεί και σε ασθενείς που μεταφέρονται συχνά από νοσοκομείο σε νοσοκομείο ή και στο φυσικό τους περιβάλλον. Οι ασθενείς αυτοί μπορεί να εκφράσουν τον φόβο τους για εγκατάλειψη με μια ποικιλία αντιδράσεων όπως η άρνηση συναισθημάτων, οι εξάρσεις οργής ακολουθούμενες από επιθέσεις, υποτίμηση και προσβολή του ατόμου που θεωρούν οι ασθενείς ότι πρόκειται να τους εγκαταλείψει. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι επιθέσεις και η οργή αυτή μπορεί να μην διοχετεύονται σε άλλους αλλά στον ίδιο τον εαυτό τους.(32) Διαφορική Διάγνωση Η διαφοροδιάγνωση θα πρέπει να γίνει από τις ακόλουθες διαταραχές: 1. Ιστριονική, Ναρκισσιστική, Αντικοινωνική Διαταραχή Προσωπικότητας. Με τις διαταραχές αυτές συχνά συνυπάρχει η Μεθοριακή Διαταραχή Προσωπικότητας, γεγονός που καθιστά τη διαφορική διάγνωση ιδιαίτερα δύσκολη. Στη Μεθοριακή Διαταραχή Προσωπικότητας, βέβαια, επικρατεί το στοιχείο της παρορμητικότητας.(76) 16

18 2. Παρανοειδής Διαταραχή Προσωπικότητας. Στην περίπτωση αυτή απουσιάζουν η συναισθηματική αστάθεια και η έντονη παρορμητικότητα, ενώ η καχυποψία και η παρανοειδής ετοιμότητα του ατόμου έχουν μια σταθερότητα στο χρόνο.(76) 3. Εξαρτητική Διαταραχή Προσωπικότητας. Στην περίπτωση αυτή, το άτομο αντιδρά στην εγκατάλειψη με στενοχώρια και άμεση αναζήτηση άλλου ατόμου για υποστήριξη και όχι με έντονο θυμό και διεκδικήσεις, όπως στην περίπτωση ατόμου με Μεθοριακή Διαταραχή Προσωπικότητας.(76) 4. Συναισθηματικές Διαταραχές. Συχνά η Μεθοριακή Διαταραχή Προσωπικότητας συνυπάρχει με Συναισθηματική Διαταραχή, ενώ ακόμη σε κάποιες περιόδους, άτομα με Μεθοριακή Διαταραχή Προσωπικότητας μπορεί να έχουν καταθλιπτική συμπτωματολογία, που μιμείται ένα πρωτογενές επεισόδιο συναισθηματικής διαταραχής. Η διαφορική διάγνωση θα στηριχθεί στην πρώιμη έναρξη και στη μακρά διαδρομή των χαρακτηριστικών συμπτωμάτων της Μεταιχμιακής Διαταραχής Προσωπικότητας (συναισθηματική αστάθεια, παρορμητικότητα, έντονες διαπροσωπικές σχέσεις).(76) Έτσι το στοιχείο που βοηθά την διαφοροδιάγνωση είναι το γεγονός ότι τα συμπτώματα της Μεταιχμιακής Διαταραχής Προσωπικότητας εμφανίζονται στην εφηβική ηλικία και συνεχίζουν καθόλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου. Βέβαια, αυτή η ειδοποιός διαφορά παύει να διευκολύνει την διάγνωση στις περιπτώσεις χρόνιας Διαταραχής της Συναισθηματικής Διάθεσης.(12) 17

19 Συνοσηρότητα Η διαταραχή έχει συνδεθεί με την Κατάχρηση Ουσιών (8,32) και με διαταραχές όπως η Παρανοειδής, Αποφευκτική, Δραματική Ιστριονική, Ναρκισσιστική, και Εξαρτητική Διαταραχή της Προσωπικότητας.(52) Οι ασθενείς έχουν μεγάλες πιθανότητες να έχουν και κάποια διαταραχή Συναισθηματικής Διάθεσης και Διαταραχές στον Έλεγχο των Παρορμήσεων.(12,47) Επιπλέον, και οι συγγενείς τους έχουν μεγάλες πιθανότητες να αναπτύξουν κάποια Διαταραχή Συναισθηματικής Διάθεσης (κυκλοθυμία, διπολική διαταραχή), διαταραχές που συνδέονται με την Κατάχρηση Ουσιών, και Αντικοινωνική Διαταραχή της Προσωπικότητας.(32,77) Επιπρόσθετα, πολλοί από τους ασθενείς στους οποίους έχουν διαγνωστεί Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής, Διαταραχές του Συναισθήματος, Διαταραχές σχετικές με Χρήση Ουσιών, Διασχιστικές Διαταραχές ή Αγχώδεις Διαταραχές, υποφέρουν και από Μεταιχμιακή Διαταραχή της Προσωπικότητας. Σε αυτές τις περιπτώσεις και σε ότι αφορά τη θεραπεία θα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη τα στοιχεία της Μεταιχμιακής Διαταραχής Προσωπικότητας και η πιθανή τους επίδραση στη θεραπεία και να συνυπολογιστούν, όταν η οργανώνεται η θεραπεία του ασθενούς.(32) Πορεία Πρόγνωση Η διαταραχή ξεκινά στην περίοδο της πρώιμης ενήλικης ζωής του ατόμου (11,76). Στην παιδική ηλικία οι ασθενείς είναι πολύ πιθανό να είναι συναισθηματικά ασταθείς, παρορμητικοί, γεμάτοι θυμό και επιθετικοί. Η χαοτική τους παρορμητικότητα καθώς και η ένταση των συναισθημάτων τους πιθανόν να είναι παράγοντες, 18

20 που συμβάλλουν στο να εμπλακούν σαν παιδιά και σαν έφηβοι σε επαναστατικές ομάδες και μάλιστα να απολαμβάνουν τον θαυμασμό των μελών και την δημοτικότητα μέσα σε τέτοιες ομάδες. Υπάρχει κίνδυνος όλη αυτή η δραστηριότητα να παρεξηγηθεί και να θεωρηθεί ως μέρος των φυσιολογικών αντιδράσεων της ηλικίας αυτής ή να θεωρηθεί κρίση ταυτότητας. Σαν ενήλικοι οι ασθενείς είναι πιθανόν να έχουν νοσηλευτεί επανειλημμένα εξαιτίας της ανικανότητάς τους να ελέγξουν τις παρορμήσεις και τα συναισθήματά τους, καθώς και εξαιτίας των ψυχωτικών και διασχιστικών συμπτωμάτων τους, όπως και εξαιτίας του αυτοκτονικού ιδεασμού τους ή μιας απόπειρας αυτοκτονίας.(12,32) Οι σχέσεις τους τείνουν να είναι ασταθείς και εκρηκτικές και όσον αφορά τον επαγγελματικό τομέα η κατάσταση τους συνήθως δεν είναι ιδιαίτερα καλή. Η συναισθηματικότητα και η παρορμητικότητα μπορεί να αρχίσει να μειώνεται καθώς το άτομο πλησιάζει την ηλικία των 30 ή όταν διατηρεί σχέση με άτομο που δείχνει μεγάλη υπομονή και συμπαράσταση.(12) Οι ασθενείς είναι πιθανό να έχουν χαμηλές αποδόσεις όσον αφορά την καθημερινή τους λειτουργικότητα, ή αντίθετα να λειτουργούν καλά στην καθημερινότητά τους αλλά είναι με δυσοίωνες προβλέψεις για τη μελλοντική τους δραστηριότητα και λειτουργικότητα μέσα στην κοινωνία.(32) Αξίζει να σημειωθεί ότι η συμπτωματολογία της διαταραχής αυτής αρχίζει να υποχωρεί σημαντικά μετά την ηλικία των 40 ετών.(76) Τα άτομα, που πάσχουν από Μεταιχμιακή Διαταραχή Προσωπικότητας, συνήθως ταλαιπωρούνται από τη διαταραχή για πολλά χρόνια, κατά την διάρκεια των οποίων μπορεί να σημειωθούν παρεμβολές επεισοδίων Συναισθηματικής Διαταραχής και παρεμβολές επεισοδίων, που χαρακτηρίζονται από έντονα 19

21 παρορμητική συμπεριφορά.(76) Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα αυτοί οι ασθενείς να αναπτύξουν Διαταραχές Καταθλιπτικές, σχετικές με τη Χρήση Ουσιών, Βουλιμικές, και Διαταραχή Μετατραυματικού Stress. Στις περιπτώσεις που ο ασθενής υποφέρει ταυτόχρονα και από Καταθλιπτική Διαταραχή, Σωματόμορφες Διαταραχές ή Διαταραχή σχετική με την Χρήση Ουσιών, οι πιθανότητες για απόπειρα αυτοκτονίας αυξάνονται.(12,32) Άλλωστε, για τους ασθενείς που πάσχουν από Μεταιχμιακή Διαταραχή Προσωπικότητας, ο κίνδυνος να γίνουν αυτόχειρες είναι μεγαλύτερος από αυτόν του γενικού πληθυσμού.(76) Μάλιστα, σύμφωνα με τα δεδομένα των ερευνών 3%-10% των ασθενών αυτών έγιναν αυτόχειρες μέχρι την ηλικία των 30 ετών.(12) Σε ότι αφορά δε την Κατάθλιψη των ασθενών αυτών παρουσιάζει κάποιες ιδιαιτερότητες και μπορεί να εκφράζεται άτυπα. Ο όρος που χρησιμοποιείται για να αποδοθεί η Κατάθλιψη αυτή είναι «Ασυναισθηματική Κατάθλιψη» (Affectless Depression) και τα προεξάρχοντα συμπτώματα είναι η ανηδονία, η ανία, το αίσθημα κενού, ο θυμός και η έλλειψη ενοχικού ιδεασμού.(76) Στην περίπτωση της Κατάθλιψης αυτών των ασθενών παράπονα για σωματικές ενοχλήσεις, ενοχές, ανημπόρια, έλλειψη καλής διάθεσης και όρεξης είναι στοιχεία που δεν παρατηρούνται συχνά.(65) Θεραπεία Σε ότι αφορά στην φαρμακοθεραπεία του ασθενούς με Μεταιχμιακή Διαταραχή Προσωπικότητας, ποικίλει και εξαρτάται κυρίως από κυρίαρχα συμπτώματα που παρουσιάζει ο ασθενής και μπορεί να συμπεριλαμβάνουν άγχος, παραισθήσεις, 20

22 παραληρητικές ιδέες, κατάθλιψη και διασχίσεις.(12) Η φαρμακευτική αγωγή, λοιπόν, θα στοχεύσει σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας. Στην περίπτωση, που επικρατούν συναισθηματικής τάξης συμπτώματα, χορηγούνται αναστολείς της μονοαμινοξειδάσης, αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης ή τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά. (11,76) Ωστόσο, κάποιοι αναφέρουν ότι τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα δεν έχουν δείξει ιδιαίτερα αποτελέσματα στην θεραπεία της διαταραχής.(11) Στην περίπτωση, που επικρατεί η παρορμητική συμπεριφορά, ο θυμός, και η επιθετικότητα χρησιμοποιούνται καβαμαζεπίνη, άλατα λιθίου ή αντιψυχωσικά (σε μικρές δόσεις).(76) Τα αντιψυχωσικά φάρμακα έχουν δείξει κάποια αποτελεσματικότητα όσον αφορά στο άγχος, στις τάσεις αυτοκτονίας και στα ψυχωσικά συμπτώματα.(14) Στην περίπτωση, που υπάρχουν αγχώδεις εκδηλώσεις, χορηγούνται βουσπιρόνη ή ελάσσονα ηρεμιστικά (κυρίως αλπραζολάμη), ενώ σε περιόδους έξαρσης του παρανοϊκού ιδεασμού η χορήγηση αντιψυχωσικών βοηθά σημαντικά.(11,76) Στην χορήγηση φαρμάκων είναι πολύ σημαντικό ο θεραπευτής να επηρεάζεται από την τάση να αντιμετωπιστούν σύντομα συμπτώματα, τα οποία μπορεί να είναι παροδικά ή συμπτώματα, που θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν και με υποστηρικτικές τεχνικές ψυχοθεραπείας.(12) Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί οι ασθενείς αυτοί αναπτύσσουν εξάρτηση από τα φάρμακα και έχουν τάσεις αυτοκτονίας και είναι πολύ σημαντικό να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην δοσολογία των ψυχοφαρμάκων.(75) Η θεραπεία της Μεταιχμιακής Διαταραχής της Προσωπικότητας αποτελεί μεγάλη πρόκληση για τους θεραπευτές. 21

23 Όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς αυτοί στις σχέσεις τους με τους άλλους μεταφέρονται και μέσα στη θεραπευτική διαδικασία. Έτσι, οι δυσκολίες στο να αναπτύξουν και να διατηρήσουν σχέσεις εμπιστοσύνης αντικατοπτρίζονται και στη σχέση με το θεραπευτή και αυτό κάνει τη θεραπεία εξαιρετικά δύσκολη. (11) Πιο συγκεκριμένα, καθώς οι ασθενείς αυτοί έχουν την τάση να διαμορφώνουν σχέσεις έντονες, επιθετικές, ασταθείς και ακόμα σχέσεις εκμετάλλευσης και εξάρτησης με τους ανθρώπους γύρω τους, οι θεραπευτές τους δεν θα αποτελέσουν εξαίρεση. Τη μια στιγμή μπορεί να είναι συγκαταβατικοί, συνεργάσιμοι και να ανταποκρίνονται στη θεραπεία με τρόπο ιδανικό. Αντιθέτως, την επόμενη στιγμή μπορεί να παρουσιάζονται θυμωμένοι, να κατηγορούν τον θεραπευτή τους και να δείχνουν συναισθήματα απαξίωσης, υποτίμησης και περιφρόνησης στο πρόσωπό του.(12,32) Ο ασθενής άλλοτε εξιδανικεύει το θεραπευτή και άλλοτε τον μειώνει και τον προσβάλλει, άλλοτε ζητά το ενδιαφέρον του και απαιτεί την αμέριστη προσοχή του, πολλές φορές ζητώντας συνάντηση σε ακατάλληλες ώρες, και άλλοτε αποδεικνύεται ασυνεπής στα ραντεβού. Άλλες φορές δείχνει να είναι συνεργάσιμος και να θέλει να ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό του και το τι του συμβαίνει και άλλοτε αρνείται να μιλήσει για κάποια θέματα και αποκλείει έστω και την αναφορά τους στη θεραπευτική διεργασία.(11) Πολλοί από τους θεραπευτές, ακόμα και οι πλέον έμπειροι, έχουν έντονες, αυτόματες συναισθηματικές αντιδράσεις απέναντι σε αυτούς τους ασθενείς. Τα συναισθήματα αυτά μπορεί να είναι αμφιταλαντευόμενα, θετικά ή αρνητικά και συχνά περιλαμβάνουν θυμό, την αίσθηση ότι δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στην 22

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Εισαγωγή Ψυχική διαταραχή : αφορά τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σκέπτεται, συμπεριφέρεται προς τους άλλους, και σχετίζεται με τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Ιουλιέττα Καλλή-Λαούρη, M.D., Ph.D. Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών & Εφήβων 1 ο Παγκύπριο

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΓΧΩΔΗΣ ΦΟΒΙΚΟΣ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΓΧΩΔΗΣ ΦΟΒΙΚΟΣ Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΓΧΩΔΗΣ ΦΟΒΙΚΟΣ Βασιλική Σπανού Ιωάννα Καζάνη Νικόλαος Τριπόδης 0 Αθήνα 2008 ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΓΧΩΔΗΣ ΦΟΒΙΚΟΣ Συγγραφείς: Βασιλική Σπανού, Ψυχολόγος Ιωάννα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών

4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών. Περίπτωση έφηβης 14 χρονών με έντονες συναισθηματικές μεταπτώσεις και εκδραματίσεις: Η σημασία της συνεργασίας με τους γονείς για την αποτελεσματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΣΙΑΠΑΤΗ Δρ.Σχολικής Ψυχολογίας Παν/μιου Αθηνών Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής & Οικογενειακή Θεραπεύτρια ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΠ-Υ Ευρήματα μελετών (Ηannafin

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της Προσωπικότητας

Διαταραχές της Προσωπικότητας Διαταραχές της Προσωπικότητας ΠΑΡΑΝΟΕΙΔΗΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΧΙΖΟΕΙΔΗΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΧΙΖΟΤΥΠΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους ΠΑΙ ΙΚΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους σωµατικούς τραυµατισµούς που

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 180 ώρες (40 ώρες θεωρία, 50 ώρες εποπτεία, 90 ώρες πρακτική)

Διάρκεια: 180 ώρες (40 ώρες θεωρία, 50 ώρες εποπτεία, 90 ώρες πρακτική) ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΕΦΗΒΩΝ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΩΝ: Rorschach, Thematic Apperception Test T.A.T., Children s Apperception Test C.A.T., Ιχνογράφημα, Μύθοι της Duss, Συμπλήρωση Προτάσεων.

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας Δημοσκοπική Έρευνα Εισαγωγή Στην εφηβική ηλικία μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές πρόσληψης της τροφής, για παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Ψυχογενής Ανορεξία (ΨΑ) Ψυχογενής Βουλιμία (ΨΒ) Επεισοδιακή Υπερφαγία (ΕΥ) 15% ΨΑ ΨΒ 1 % ΨΒ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Διαταραχές Συμπεριφοράς Ο όρος σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Αντίληψη Διαδικασία λήψης & ερμηνείας των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος Βοηθούν στην επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 6:Κατάθλιψη: Συναισθηματικά, Σωματικά, Γνωσιακά, Συμπεριφορικά Συμπτώματα Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Γεννιόμαστε ή γινόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Ταχυκαρδία Ιδρώτας Τρεμούλα Κοντανάσαιμα Υπέρπνοια Ρίγη Εξάψεις Ναυτία Κράμπες στην κοιλιά Πόνος στο στήθος Πονοκέφαλος Ζάλη Τάση για λιποθυμία Σφίξιμο στον

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ψυχική Υγεία είναι η αρµονική λειτουργία της ψυχοσωµατικής ενότητας της

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της διατροφής

Ψυχολογία της διατροφής ΚαλλιOΠη ΕμμανουηλIδου Ψυχολογία της διατροφής Πώς οι διατροφικές συνήθειες αντανακλούν τον συναισθηματικό μας κόσμο Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος Εισαγωγή Η διατροφή στη ζωή μας Πώς σχετίζεται η επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Επικινδυνότητακαι. και Ψυχικές ιαταραχές. Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο

Επικινδυνότητακαι. και Ψυχικές ιαταραχές. Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο Επικινδυνότητακαι και Ψυχικές ιαταραχές Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Ιατρική Σχολή Παν/µιου Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο Ποιόςείναι είναιεπικίνδυνος; Κοινωνικοδηµογραφικά

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Περιστατικού Ανθεκτικού στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία: Προκλήσεις και Ιδιαιτερότητες

Παρουσίαση Περιστατικού Ανθεκτικού στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία: Προκλήσεις και Ιδιαιτερότητες Παρουσίαση Περιστατικού Ανθεκτικού στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία: Προκλήσεις και Ιδιαιτερότητες Έλλη Κουβαράκη, Ντιάνα Χαρίλα Ελληνική Εταιρεία Έρευνας της Συμπεριφοράς Γενικές πληροφορίες Εύη, 26

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα;

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τα κύρια συμπτώματα των παιδιών με ΔΕΠ-Υ είναι η εκδήλωση συμπτωμάτων απροσεξίας, υπερκινητικότητας και/ή παρορμητικότητας σε βαθμό δυσανάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των εφήβων

Οι σχέσεις των εφήβων Οι σχέσεις των εφήβων «Το πρόσωπο με τις πολλές στιγμές, συγκινήσεις και φορτίσεις, που ζει το σήμερα» Δρ. Θάνος Ε. Ασκητής Νευρολόγος-Ψυχίατρος Πρόεδρος του Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: Αύγουστος 02, 2012 2

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Καταστροφές Συντριπτικά γεγονότα που περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοκτονικόςασθενής: διάγνωση, κατανόηση, θεραπευτική παρέµβαση και πρόληψη της αυτοκτονίας. Μέρος 2º 19-20 Ιανουαρίου 2008 ΙωάννηςΑ. Μαλογιάννης Ψυχίατρος -Ψυχοθεραπευτής Εκτίµησηασθενούςµε αυτοκτονικήσυµπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα