Δ Υ Σ Λ Ε Ξ Ι Α Κ Α Ι Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Σ Η : Π Ρ Ο Σ Ε Γ Γ Ι Σ Ε Ι Σ Κ Α Ι Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ε Σ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δ Υ Σ Λ Ε Ξ Ι Α Κ Α Ι Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Σ Η : Π Ρ Ο Σ Ε Γ Γ Ι Σ Ε Ι Σ Κ Α Ι Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ε Σ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ"

Transcript

1 Δ Υ Σ Λ Ε Ξ Ι Α Κ Α Ι Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Σ Η : Π Ρ Ο Σ Ε Γ Γ Ι Σ Ε Ι Σ Κ Α Ι Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ε Σ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ

2 Σειρά: «Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση» Πρώτη έκδοση: Οκτώβριος 2009 Επιμέλεια έκδοσης Φιλολογική επιμέλεια: Aθανάσιος Σωτηρίου Τζιερτζής Eκδότης: Δήμος Φερών Αλεξανδρούπολη 2009 Δημιουργικό - Παραγωγή: Εκδόσεις «ΠEΛTH» 6o χλμ. Ε.Ο. Αλεξανδρούπολης-Συνόρων, Τηλ.: Φαξ: ISBN: Η πνευματική ιδιοκτησία αποκτάται χωρίς καμμία διατύπωση και χωρίς την ανάγκη ρήτρας απαγορευτικής των προσβολών της.πάντως, κατά τον Ν.2121/1993 και τη διεθνή σύμβαση της Βέρνης ( που έχει κυρωθεί με το Ν.100/1975 ), απαγορεύεται η αναδημοσίευση και γενικά η αναπαραγωγή του παρόντος έργου, με οποιονδήποτε τρόπο ( ηλεκτρονικό,μηχανικό,φωτοτυπικό,ηχογράφησης ή άλλο ), τμηματικά ή περιληπτικά, στο πρωτότυπο ή σε μετάφραση ή άλλη διασκευή, χωρίς τη γραπτή άδεια του εκδότη.

3 Αρχιμ. Απόστολος Καβαλιώτης Σχολικός Σύμβουλος 8ης Περιφέρειας Ειδικής Αγωγής Ανατολικής Μακεδονίας, Σερρών και Θράκης Δ Υ Σ Λ Ε Ξ Ι Α Κ Α Ι Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Σ Η : Π Ρ Ο Σ Ε Γ Γ Ι Σ Ε Ι Σ Κ Α Ι Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ε Σ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ Αλεξανδρούπολη 2009

4 Στο Βασίλη Φρίξου Παπαχρηστίδη και την οικογενειά του ως ελάχιστο αντίδωρο αδελφικής αγάπης και βαθύτατης εκτίμησης

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αντί προλόγου...15 Εισαγωγή...17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΕΡΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Οι δεξιότητες της γραφής και της ανάγνωσης...19 Στόχοι του εγχειριδίου...21 Τα αίτια της δυσλεξίας...21 Τα χαρακτηριστικά του δυσλεκτικού παιδιού...23 Παρουσία της δυσλεξίας και φύλο...23 Σχέση της δυσλεξίας με άλλες αναπτυξιακές διαταραχές και δεξιότητες...24 Διάγνωση της δυσλεξίας...24 Δυσλεξία και συναισθηματικά χαρακτηριστικά...25 Δυσλεξία και σχολείο...26 Συμμετοχή των δυσλεκτικών παιδιών...28 Οργάνωση μιας σταδιακής εκπαιδευτικής ανταπόκρισης...29 Ο ρόλος των γονέων ως ίσων συνεργατών...31 Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων...32 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Ορισμός της δυσλεξίας...33 Ορισμοί και προκλήσεις...38 Οπτική δυσλεξία...41 Θετικά στοιχεία της δυσλεξίας...43

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η πρόκληση για τους δασκάλους...44 Πέντε υποθέσεις προς μελέτη...45 Δυσλεξία: χαρακτηριστικά μερικών ορισμών...47 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ Προσδιορισμός δυνατών σημείων και αδυναμιών...49 Ερωτηματολόγιο...50 Παρατηρήσεις στην τάξη...53 Εντοπισμός πραγμάτων που μπορούν να βοηθήσουν...53 Ανάλυση ορθογραφικών μοτίβων...54 Πρώιμη ορθογραφία...54 Συλλαβικό γράφημα...54 α. Λεκτικά λάθη στο στάδιο φωνήματος - γραφήματος...55 β. Οπτικά - χωρικά λάθη...55 Ορθογραφία μορφημάτων...55 Διορθωτικά προγράμματα...56 Είδη ορθογραφικών λαθών...57 Στάδια μάθησης...58 ΕΕΠ (Εξατομικευμένα Εκπαιδευτικά Προγράμματα) και πέρα από ΕΞΥΠΝΟΥΣ στόχους...62 Υποστήριξη μέσα στην τάξη...63 Διαφοροποίηση...70 Έλλειψη αυτοπεποίθησης...71 Σύγκριση με συνομηλίκους...73 Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων...75 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ Το περιβάλλον της τάξης...77 Βοήθεια από τους ενήλικες...78 Βοήθεια προερχόμενη από συνομηλίκους...79 Διακανονισμός θέσεων...80 Πρόσβαση σε κείμενο στον υπολογιστή...81 Στρατηγικές υποστήριξης...81 Ενίσχυση ανάγνωσης στην τάξη...82

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η δομή της γλώσσας...82 Συναισθηματικός αντίκτυπος...83 Δεξιότητες και ανάγνωση...84 Χρήση ενός επεξεργαστή κειμένου για έλεγχο της ηλικίας ανάγνωσης...85 Πηγές εντοπισμού κατάλληλων ηλικιών...85 Βελτίωση της διάταξης του φύλλου εργασίας για την υποστήριξη της ανάγνωσης...85 Φυλλάδια εργασίας με οδηγίες...87 Στρατηγικές για το δάσκαλο, όταν εργάζεται με ολόκληρη την τάξη...87 Άλλες στρατηγικές...88 Υποστήριξη της γραφής...90 Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων...94 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Χρήση ΤΠΕ (Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών) με στόχο τη βοήθεια των δυσλεκτικών μαθητών...95 Φορητοί υπολογιστές...95 Η δύναμη της επεξεργασίας κειμένου...96 Ορθογραφικός έλεγχος...96 Παρακολούθηση αλλαγών...97 Χρήση της Αυτόματης Διόρθωσης και των Συντομογραφιών...97 Ανάπτυξη ιδεών...98 Ικανότητες έρευνας...98 Η χρήση του μαρκαδόρου...99 Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων...99 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Γενική οργάνωση Εκτεταμένο γράψιμο Σχεδιασμός επανάληψης και κύριων εργασιών Λεξιλόγιο εξετάσεων Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων...109

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Δυσλεξία και Μαθηματικά Αριθμοί και συμβολισμός Γλώσσα και σύμβολα Αριθμητικοί δεσμοί και πίνακες προς μάθηση Τύποι Εκτίμηση Τρόποι εργασίας Τι θα λέγατε για ένα πρόγραμμα στον υπολογιστή; Επιλογή λογισμικού Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΣΦΑΙΡΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Συναισθηματική υποστήριξη Συναισθηματικές αντιδράσεις Συναισθηματική εμπλοκή Ενθάρρυνση των μαθητών για την εύρεση λύσεων Ανοιχτές ερωτήσεις Κλίμακες αξιολόγησης Μεταβάσεις Προετοιμασία για την αλλαγή Κοροϊδία Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Ο ρόλος των γονέων Το αποξενωμένο παιδί Το παιδί σας παρουσιάζει δυσκολία στις ικανότητες ανάγνωσης και γραφής α. Τι μπορείτε να κάνετε; β. Ανάγνωση Ανάγνωση με το παιδί Μιλήστε για την πλοκή Συνεχίστε να διαβάζετε στο παιδί σας Ανάγνωση με το παιδί...136

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ γ. Γραφή Γρήγορες γραπτές εργασίες δ. Ορθογραφία Μαθητές γυμνασίου Τι γίνεται με τα μεγαλύτερα παιδιά; Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΟΝΤΑΣ... ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΟΥ Η Δυσλεξία κι εγώ Αναγνώριση των σημείων δυσκολίας Βλέπετε τον εαυτό σας στα κάτωθι; Τι μπορείτε να κάνετε, για να ; Οργανώστε τον εαυτό σας Δεξιά και αριστερά Ανάγνωση Γραφή Ορθογραφία Ανακαλύψτε σε τι είστε καλός / καλή Σε τι είμαι καλός / καλή; Οι επαγγελματικές επιλογές των δυσλεκτικών Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων Επίλογος ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΗ B. ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ Γ. ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ...157

10 Αντί προλόγου Λίγους μήνες μετά την έκδοση του βιβλίου «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΕ ΦΑΣΜΑ ΑΥΤΙΣ- ΜΟΥ» από τη σειρά «ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» έντονη ήταν η εσωτερική παρότρυνση συνέχισης αυτής της εκδοτικής προσπάθειας που ξεκίνησε από την Αλεξανδρούπολη του ακριτικού Έβρου. Η πολύχρονη διδακτική εμπειρία που αποκομίστηκε ύστερα από ζυμώσεις με παιδιά σε τάξεις της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και της Ειδικής Αγωγής στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και τα αυξανόμενα διαπιστωμένα περιστατικά δυσλεξίας κατέστησαν επιτακτική την ανάγκη ενός σχετικού εγχειριδίου που θα δώσει υπεύθυνες απαντήσεις σε γονείς, μαθητές και δασκάλους που αγωνιούν ή αδίκως στενοχωρούνται, όταν διαπιστώνεται από ειδικούς επιστήμονες η ιδιαίτερη αυτή αντίληψη και δεξιότητα. Ευχαριστίες οφείλω στον πρωτοπόρο αγωνιστή δήμαρχο Φερρών κ. Γεώργιο Ούστογλου που, εκτός από την πολύτιμη βοήθεια που προσφέρει ανά πάσα στιγμή τον καλεί η ενορία του Αγίου Νικολάου, αναλαμβάνει την έκδοση του παρόντος πονήματος αποδεικνύοντας εμπράκτως την αγωνία του για τη νεολαία του τόπου μας. Φιλώντας το χέρι που με καθοδήγησε πνευματικά τόσα έτη αποδίδω τον πρέποντα φόρο σεβασμού και ύψιστης τιμής στον πνευματικό μου πατέρα, τον Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. κ. Ευστάθιο, στον οποίο από 14 ετών έχω εναποθέσει τη ζωή μου ως «τύπο και τόπο Χριστού». Δημόσια ευχαριστώ και το σεπτό ποιμενάρχη μου, Μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως, Τραϊανουπόλεως και Σαμοθράκης κ. κ. Άνθιμο, επειδή με την ευλογία του συνεχίζεται το συγγραφικό έργο του γράφοντος. Στους πολυαγαπημένους μου καθηγητές των φοιτητικών χρόνων, την κ. Ελένη Ταρατόρη, καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμή-

11 16 ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, και τον κ. Δημήτριο Χατζηδήμου, νυν καθηγητή του Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης οφείλω θερμότατες ευχαριστίες για την επιστημονική τους καθοδήγηση και την αγάπη που μου εμφύσησαν τόσο για τα παιδιά, όσο και για την έρευνα, συνεχίζοντας να με νουθετούν για κάθε μου επιστημονικό βήμα έως σήμερα. Από τις σελίδες αυτές αισθάνομαι την ανάγκη να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου και για τον πνευματικό αδελφό μου Βασίλη Φρίξου Παπαχρηστίδη και την οικογένειά του, την οποία θεωρώ προέκταση της δικής μου, για την αγάπη τους προς την ταπεινότητά μου και τις ευαισθησίες που με δίδαξαν για άτομα με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Χρέος μου θεωρώ να προσθέσω πλάι τους και τον ανηψιό του Αλέξανδρο Παπαχρηστίδη - Bove και τη σύζυγό του Δάφνη Γκρεκ Παπαχρηστίδη, για όσα σπουδαία προσφέρουν στα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Δε θα παραλείψω να εκδηλώσω την αδελφική εν Χριστώ αγάπη μου, τη φιλία και εμπιστοσύνη μου προς τον Αθανάσιο Σωτηρίου Τζιερτζή, φιλόλογο του Εκκλησιαστικού Γυμνασίου και Λυκείου Νεαπόλεως Θεσσαλονίκης, ο οποίος συνεχίζει να παραμένει, εκτός από το πρώτο μας κοινό προσκύνημα στους Αγίους Τόπους, συνοδοιπόρος στις εκδοτικές μου απόπειρες παρά το φόρτο των πολύπλευρων εργασιών του, επειδή θεώρησε χρέος του χάριν αυτής της συμπόρευσης να αναλάβει την επιμέλεια της έκδοσης και τη φιλολογική επιμέλεια και αυτού του βιβλίου αγωνιζόμενος από το δικό του μετερίζι στις επάλξεις της δημόσιας εκπαίδευσης. Ευελπιστώ στη συνέχιση της συνεργασίας μας στο άμεσο και απώτερο μέλλον. Καταλήγοντας δεν μπορώ να μη μνημονεύσω τη λατρευτή μου μητέρα Μαρία και την ακούραστη πολυαγαπημένη μου αδελφή Δέσποινα, χωρίς τις οποίες δε θα μπορούσα να ανταποκριθώ όλα αυτά τα χρόνια στις υποχρεώσεις μου ενώπιον Θεού και ανθρώπων. Αλεξανδρούπολη, 17 Σεπτεμβρίου 2009, Σοφίας, Αγάπης, Πίστεως και Ελπίδος.

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τ α τελευταία χρόνια η δυσλεξία αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές αιτίες που προκαλούν σχολικές δυσκολίες. Επιπλέον υπάρχει μία γενικότερη τάση ταύτισής της με σχεδόν όλα τα προβλήματα που παρουσιάζονται στη σχολική μάθηση αναφορικά με την ανάγνωση και τη γραφή. Η Παγκόσμια Οργάνωση Νευρολογίας ονομάζει τη δυσλεξία και «ειδική δυσκολία ανάγνωσης», καθώς τη θεωρεί μία από τις μορφές διαταραχής της και την ορίζει ως «την αποτυχία στην εκμάθηση της ανάγνωσης σε παιδιά με φυσιολογική σχολική επίδοση και παρά τη συμβατική διδασκαλία, το επαρκές πολιτισμικό περιβάλλον, τα κατάλληλα κίνητρα, τις ανέπαφες αισθήσεις, τη φυσιολογική νοημοσύνη και χωρίς νευρολογικές βλάβες» (Τζουριάδου & Μπάρμπας, 2003: 11-33). Ο ορισμός αυτός έχει δεχτεί μεγάλη κριτική λόγω του ότι θεωρείται ότι περιέχει πολλές αντιφάσεις και κυρίως, γιατί θεωρείται ότι εστιάζει στα χαρακτηριστικά της δυσλεξίας, όχι στα αίτιά της, και καθορίζει αυτά τα χαρακτηριστικά αποκλείοντας κάποιες συνθήκες (Τζουριάδου & Μπάρμπας, ό.π.). Στις μέρες μας το θέμα της δυσλεξίας έχει προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον κυρίως λόγω της καθιέρωσης της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, ενός φαινομένου με το οποίο συνδέεται απόλυτα. Κατά συνέπεια έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στη δυσλεξία και πως αυτή συνδέεται και αλληλεπιδρά με το παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό πλαίσιο (Τζουριάδου & Μπάρμπας, ό.π.). Ο όρος «δυσλεξία» χρησιμοποιείται, για να περιγράψει άτομα με συγκεκριμένες δυσκολίες στην εκμάθηση της ανάγνωσης, γραφής και ορθογραφίας. Η προέλευσή της μπορεί να είναι νευρολογική και σχετίζεται συχνά με μνημονικές δυσκολίες και προβλήματα συνδυαστικής σκέψης. Η δυσλεξία δεν είναι κάτι καινούργιο, υπάρχει από τότε που ο άνθρωπος κατέβαλλε προσπάθεια να γράψει και να

13 18 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΕ ΦΑΣΜΑ ΑΥΤΙΣΜΟΥ διαβάσει. Έχει αναγνωριστεί ως δυσκολία ανάπτυξης των δεξιοτήτων αυτών από τότε που περιγράφτηκε για πρώτη φορά από τους James Kerr και Pringle Morgan το Ομοίως, η υποχρεωτική εκπαίδευση στο σχολείο που υπάρχει πάνω από εκατό χρόνια, πάντα έδινε ιδιαίτερη βάση στην ανάγνωση: ίσως με αυτόν τον τρόπο οι δυσλεκτικοί μαθητές βρίσκονταν σε μειονεκτικότερη θέση. Πιθανότατα σε κάθε σημερινή τάξη να υπάρχουν τέσσερις-πέντε μαθητές με κάποιο βαθμό δυσλεξίας. Ο Pringle Morgan περιέγραψε την περίπτωση ενός δεκατετράχρονου αγοριού του Πέρσι Φ. («ένα έξυπνο και ευφυές αγόρι, γρήγορο στα παιχνίδια και σε καμία περίπτωση κατώτερο από τα συνομήλικά του») και την απρόσμενη δυσκολία του να διαβάσει: «Η μεγάλη δυσκολία του ήταν και συνεχίζει να είναι η ικανότητα ανάγνωσης. Η αδυναμία αυτή είναι τόσο προφανής και έντονη, ώστε δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία ότι οφείλεται σε κάποιο ελάττωμα εκ γενετής». Ο Pringle Morgan τόνισε ότι αυτό δεν οφειλόταν σε ελαττωματική εκπαίδευση: «Ο μαθητής παρακολουθεί μαθήματα στο σχολείο ή ιδιαίτερα από την ηλικία των επτά ετών και έχουν γίνει οι μεγαλύτερες προσπάθειες, για να μάθει να διαβάζει, αλλά παρ όλη τη συνεχή και επίμονη εκπαίδευση με δυσκολία μπορεί να διαβάσει μονοσύλλαβες λέξεις» (Morgan, W. M. (1896). A case of Congenital Word Blindness. The British Medical Journal).

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΕΡΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Οι δεξιότητες της γραφής και της ανάγνωσης Οι διαδικασίες της γραφής και της ανάγνωσης σύμφωνα με έρευνες αποτελούν δραστηριότητες δημιουργίας κοινωνικού και πολιτιστικού νοήματος. Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν ότι το παιδί, για να τις κατακτήσει, θα πρέπει να κατανοήσει τον τρόπο που χρησιμοποιούνται και ερμηνεύονται, αλλά και τη λειτουργικότητά τους, τόσο σε αυτό όσο και σε άλλα άτομα διαφορετικά από αυτό που ζουν και διαμορφώνονται σε κοινωνικό και πολιτιστικό περιβάλλον διαφορετικό από το δικό του (Κουτσουράκη, 2006: 42-43). Έρευνες καταδεικνύουν ότι ο ρυθμός μάθησης και κατάκτησης των δεξιοτήτων που συζητάμε δεν είναι ίδιος για όλα τα παιδιά. Σε αυτό το σημείο θα αναφέρουμε τα βασικότερα σημεία, όπως απορρέουν από έρευνες που βασίστηκαν κυρίως στην κοινωνική διάσταση της γραφής και της ανάγνωσης: Η κατάκτηση του γραμματισμού - νέος όρος ευρύτερος του αλφαβητισμού, μετάφραση του αγγλικού όρου literacy - και η κοινωνικο-πολιτισμική προέλευση του ατόμου σχετίζονται σε σημαντικό βαθμό. Η ανάγνωση και η γραφή δε μαθαίνονται με ενιαίο και ομοιόμορφο τρόπο από όλα τα παιδιά. Η φύση και οι διαστάσεις της ανομοιομορφίας αυτής έχει σήμερα κατανοηθεί καλύτερα. Ο γραμματισμός δε θεωρείται πλέον μια απλή γνωστική δεξιότητα, η οποία, αφού κατακτηθεί, μεταβιβάζεται διαρκώς από τη μια περίσταση στην άλλη. Κοινωνικο-πολιτισμικοί παράγοντες αλληλεπιδρούν με γνωστικούς μέσω περίπλοκων διαδικασιών και είναι αποφασιστικής σημασίας για τον «ακαδημαϊκό» γραμματισμό. Ο γραμματισμός περιβάλλεται από αξίες του κοινωνικού περιβάλλοντος, οι οποίες τον διαμορφώνουν. Μαθαίνεται μέσα

15 20 ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ σε συγκεκριμένες καταστάσεις συνδεδεμένες στενά με συγκεκριμένες ιδεολογίες. Έτσι, υπάρχουν γραμματισμοί που είναι κατά βάση κοινωνικές πρακτικές, αν και διαφορετικής αξίας. Στην καθημερινή ζωή η ανάγνωση και η γραφή πάντα έχουν κάποιο κοινωνικό σκοπό. Η μάθηση του γραμματισμού συνιστά μία ενεργή διαδικασία, η οποία υποκινείται και διαμορφώνεται από τις προθέσεις του μαθητή. Οι μέθοδοι εκμάθησής του ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό. Ο γραμματισμός λειτουργεί σε πολλά διαφορετικά γλωσσικά επίπεδα ταυτόχρονα και η μάθησή του δεν καθίσταται ευκολότερη με τον κατατεμαχισμό του σε μικρότερα στοιχεία που διδάσκονται χωριστά. Οι αναγνώστες μετέχουν σε σύνθετες, πολυεπίπεδες διαδικασίες, οι οποίες εμπλέκουν τη γνώση σχέσεων ήχων-συμβόλων, συλλαβισμού, λεξιλογίου, δομής προτάσεων, νοημάτων που είτε δομούν οι ίδιοι, είτε είναι πέρα από τις ατομικές τους κρίσεις. Ο σχολικός γραμματισμός συνιστά μία από τις μορφές επικοινωνίας και πρέπει να αναπτύσσεται μαζί με τις άλλες μορφές της. Οι πρακτικές γραμματισμού εκτός σχολικού πλαισίου διαφέρουν σε σημαντικό βαθμό από τις σχολικές. Οι στόχοι, τα αποτελέσματα και οι τύποι γραμματισμού για κάθε ομάδα είναι πιθανό να είναι διαφορετικοί από αυτούς που αναγνωρίζονται και χρησιμοποιούνται στο σχολείο (Κουτσουράκη, 2006: 42-43). Η μάθηση του γραμματισμού δεν μπορεί απλώς να εξισωθεί με τη σχολική διδασκαλία. Το σχολείο δεν παρακινεί απαραίτητα τα παιδιά να μάθουν και να χρησιμοποιήσουν τη γνώση τους για τη γραπτή γλώσσα, επειδή ο γραμματισμός μπορεί να έχει μικρή ή καθόλου σημασία ή χρησιμότητα στη ζωή κάποιων παιδιών. Τα παιδιά γνωρίζουν τη γραπτή γλώσσα ανεπίσημα στην καθημερινή τους ζωή. Αυτό το είδος της μάθησης δεν ακολουθεί σταδιακή πορεία, αλλά οι χρήσεις και οι στρατηγικές και οι αξίες της κατακτώνται ταυτόχρονα και αμεθόδευτα. Η παρατήρηση του πως, πότε, που και γιατί τα παιδιά μαθαίνουν να διαβάζουν και να γράφουν και να ανταποκρίνονται στις προσπάθειες των ενηλίκων να τους παρέχουν βοήθεια, δεν μπορεί να υποκατασταθεί από καμία άλλη μέθοδο μελέτης του φαινομένου του γραμματισμού (Κουτσουράκη, 2006:81) Από τη σύνοψη αυτών των βασικών σημείων που προκύπτουν από

16 ΠΕΡΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ 21 ερευνητικές διαδικασίες, αντιλαμβανόμαστε ότι, όταν αναφερόμαστε στην κατάκτηση της γραφής και της ανάγνωσης, δε μιλάμε απλώς για κατάκτηση δεξιοτήτων, αλλά για απόκτηση γνώσεων πάνω σε ένα κοινωνικό αντικείμενο που είναι το γραπτό σύστημα γενικότερα. Αποτελούν γνωστικά επίπεδα αντίληψης που απορρέουν από τις γνωστικές αντιφάσεις που αντιμετωπίζουν τα παιδιά, καθώς αλληλεπιδρούν με τα γραπτά κείμενα και το κοινωνικό περιβάλλον. Η κατάκτηση των συγκεκριμένων δεξιοτήτων επιτρέπει στο παιδί να γίνει μέλος μίας κοινωνίας εγγράμματης, αφού κατέχει πια και αυτό αυτή την ιδιότητα (Παιδαγωγική Εταιρία Ελλάδος, 1999: 54). Η γνωστική κατάκτηση της γραφής και της ανάγνωσης φαίνεται λοιπόν να είναι για τα παιδιά όχι μία αυτόνομη διαδικασία αλλά το αποτέλεσμα ενός συνόλου συμπεριφορών, δραστηριοτήτων, αντιλήψεων, τρόπων ανατροφής, κ.α. (Παιδαγωγική εταιρία Ελλάδος, 1999:54). Στόχοι του εγχειριδίου Υπάρχει για τους δασκάλους πληθώρα δομημένων βιβλίων και αρκετό υλικό σχετικά με τη δυσλεξία που επικεντρώνονται στην υπέρβαση των δυσκολιών. Δεν έχουν γραφτεί όμως πολλά σχετικά με την καθημερινή εργασία στα γενικά σχολεία και τους τρόπους με τους οποίους οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν. Το παρόν εγχειρίδιο σκοπεύει να προσεγγίσει αυτή τη διάσταση, να βοηθήσει στην κατανόηση της κατάστασης ενός δυσλεκτικού και να κάνει προτάσεις που επικεντρώνονται στις λύσεις πιθανών προβλημάτων δίνει τροφή για σκέψη, συζήτηση και ανάπτυξη, ενώ παράλληλα προσφέρει ιδέες και πρακτικές. Κάποιο από το υλικό αυτό έχει διανεμηθεί σε μορφή φυλλαδίων στους δασκάλους και έχει βοηθήσει στον προβληματισμό σχετικά με την καλύτερη αντιμετώπιση εξατομικευμένων αναγκών και της βοήθειας που πρέπει να παρέχεται στους δυσλεκτικούς μαθητές. Τέτοιες προσεγγίσεις βοηθούν στην ανάπτυξη ηθών σε σχολεία φιλικά προς τη δυσλεξία. Τα αίτια της δυσλεξίας Η επιστημονική κοινότητα παγκοσμίως έχει την άποψη ότι η δυσλεξία είναι μία διαταραχή που έχει τόσο βιολογικά όσο και κληρονομικά αίτια (Pennington, 1990).

17 22 ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ Το παραπάνω επιβεβαιώνεται από μελέτες σε άτομα με αναγνωστικές δυσκολίες, στα οποία εντοπίστηκε ανωμαλία σε γονίδια. Τα γονίδια αυτά διαφέρουν ανάλογα με τις μελέτες, αφού οι Smith et al. (1983: ) υποστηρίζουν ότι είναι το γονίδιο 15, οι Grigorenko et al. (1997: 27-39) το γονίδιο 6, ενώ οι Rabin et al. (1993: 178) το γονίδιο 1. Ο ρόλος της κληρονομικότητας αποδεικνύεται και από μελέτες σε δίδυμους, οι οποίοι προέρχονταν από τα ίδια ωάρια και παρουσίαζαν μεγαλύτερα ποσοστά κληρονομικότητας της δυσλεξίας από δίδυμους που προέρχονταν από διαφορετικό ωάριο (DeFries et al., 1997: 20-37). Με την κληρονομικότητα συνδέονται και τα ευρήματα ερευνών για την παρουσία της δυσλεξίας ανάλογα με το φύλο, αφού τα αγόρια έχουν 40% πιθανότητα να κληρονομήσουν τη δυσλεξία από το δυσλεκτικό πατέρα τους, ενώ τα κορίτσια έχουν 20% πιθανότητα να κληρονομήσουν δυσλεξία από δυσλεκτικό γονέα ασχέτως όμως φύλου (Gilger et al., 1991: ). Τα βιολογικά αίτια σχετίζονται με τα κληρονομικά, αφού θεωρείται ότι αυτές οι καταβολές οδηγούν σε διαφοροποιήσεις στον τρόπο που είναι αρχιτεκτονικά δομημένος ο εγκέφαλος. Ο εγκέφαλος του ατόμου που πάσχει από δυσλεξία παρουσιάζει παρεισφρήσεις νευρώνων από τη μία στιβάδα στην άλλη στον εγκεφαλικό φλοιό, καθώς και παραμορφώσεις στον τρόπο που είναι οργανωμένος ο εγκεφαλικός φλοιός. Επίσης στα άτομα με δυσλεξία το αριστερό εγκεφαλικό ημισφαίριο αναπτύσσεται λιγότερο από το δεξιό (Hier et al., 1978: 90-92). Αρκετοί επιστήμονες θεωρούν τη δυσλεξία ως φωνολογική διαταραχή, η οποία επηρεάζει την ικανότητα που έχει ο άνθρωπος ως αναγνώστης να αποκωδικοποιεί (Rack et al., 1992: 22-53). Αυτή η άποψη έχει τεκμηριωθεί και κλινικά από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι δυσλεκτικοί να αντεπεξέλθουν σε δοκιμασίες κάποιων λειτουργιών του φωνολογικού συστήματος (Windfuhr, 1998: ). Τα προβλήματα όμως της αναγνωστικής κατανόησης στα δυσλεκτικά άτομα ενδέχεται να προκύπτουν λόγω των προβλημάτων αποκωδικοποίησης, αλλά υπάρχει περίπτωση να οφείλονται και σε άλλους παράγοντες, οι οποίοι δεν είναι αναγκαίοι, για να χαρακτηριστεί κλινικά η δυσλεξία (Samuelsson et al., 2004: ).

18 ΠΕΡΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ 23 Τα χαρακτηριστικά του δυσλεκτικού παιδιού Έχουμε ήδη αναφέρει ότι το δυσλεκτικό παιδί αντιμετωπίζει δυσκολίες στο γραπτό λόγο. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το παιδί στην ανάγνωση, τη γραφή και την ορθογραφία είναι τα χαρακτηριστικά της δυσλεξίας και είναι τα εξής: Προσθέτει ή αφαιρεί γράμματα, συλλαβές και λέξεις. Δεν μπορεί να ξεχωρίσει τα γράμματα που μοιάζουν οπτικά μεταξύ τους, όπως για παράδειγμα το ο με το α. Δεν μπορεί να ξεχωρίσει τα γράμματα που μοιάζουν ακουστικά μεταξύ τους, όπως για παράδειγμα το β με το φ. Γράφει αντίστροφα γράμματα ή συλλαβές. Επαναλαμβάνει γράμματα, συλλαβές και λέξεις. Έχει δυσκολία στον τονισμό των λέξεων και την χρήση σημείων στίξης. Δεν μπορεί να ακολουθήσει μία λογική σειρά την ώρα της ανάγνωσης. Διαβάζει συλλαβίζοντας πολύ αργά. Κάνει λάθη στη γραμματική και ειδικά στις καταλήξεις των ρημάτων, άρθρων, ονομάτων και παράγωγων λέξεων. Κάνει λάθη στο συντακτικό των λέξεων αγνοώντας πολλές φορές τους κανόνες σχηματίζοντας στην ουσία ασύντακτες προτάσεις. Κάνει λάθη στη σημασία των λέξεων χρησιμοποιώντας στο σχηματισμό προτάσεων λέξεις που μοιάζουν με κάποιες άλλες ή είναι εντελώς άσχετες (Μαρκοβίτης & Τζουριάδου, 1991). Παρουσία της δυσλεξίας και φύλο Σύμφωνα με μελέτες η εξελικτική δυσλεξία σχετίζεται με τον παράγοντα «φύλο», αφού παρατηρείται μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισής της στα αγόρια παρά στα κορίτσια. Από έρευνα που έγινε από τους Miles et al. (1998: 27-51) προέκυψε μία αναλογία 4,51 προς ένα υπέρ των κοριτσιών. Πιο συγκεκριμένα, σε ένα δείγμα περίπου παιδιών, με πολύ αυστηρά κλινικά κριτήρια, το 2,28% των παιδιών χαρακτηρίστηκαν ως δυσλεκτικά. Μία άλλη έρευνα όμως των Shaywitz et al. (1992: ) παρουσίασε αποτελέσματα, στα οποία ήταν πιο εξισορροπημένα τα ποσοστά δυσλεξίας ανάμεσα σε αγόρια και κορίτσια. Σύμφωνα με τον Παπαδάτο (2003) αυτά τα εντελώς αντίθετα μεταξύ τους ευ-

19 24 ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ρήματα προέκυψαν ως ένα βαθμό από το διαφορετικό ορισμό της αναγνωστικής και ορθογραφικής δυσκολίας που είχαν οι συγκεκριμένες έρευνες. Σχέση της δυσλεξίας με άλλες αναπτυξιακές διαταραχές και δεξιότητες Στα άτομα με δυσλεξία έχουν εντοπιστεί και άλλες αναπτυξιακές διαταραχές. Πιο συγκεκριμένα, το 54% των παιδιών που έχουν διαγνωστεί με δυσλεξία έχουν παρουσιάσει προβλήματα ακοής. Το 13% των παιδιών που έχουν διαγνωστεί με δυσλεξία έχουν εμφανίσει και άλλου τύπου αντιληπτικές διαταραχές. Επιπλέον στο 20% των δυσλεκτικών παιδιών έχει διαγνωσθεί υπερκινητικό σύνδρομο (Schydlo, 1993: ). Άλλες διαταραχές που συνυπάρχουν πολλές φορές με τη δυσλεξία είναι η διαταραχή της ελλειμματικής προσοχής που παρουσιάζεται σε ένα ποσοστό από 20-25% και οι συναισθηματικές διαταραχές λόγω της χαμηλής αυτοεκτίμησης και της απόρριψης, όπως το άγχος και η κατάθλιψη. Οι συναισθηματικές διαταραχές οδηγούν σε κάποιες περιπτώσεις και σε παραπτωματική συμπεριφορά (Βενιεράκη, 2008: 3-22). Σε καμία περίπτωση η δυσλεξία δεν πρέπει να ταυτίζεται με τη νοητική στέρηση. Το ίδιο ισχύει και για τη γενικότερη ταύτιση που υπάρχει με την εκπαιδευτική υστέρηση. Αυτό όμως είναι κάτι που πρέπει να καταδειχτεί και στην πράξη πέρα από την θεωρία, αφού ευρέως αντιμετωπίζονται ως άτομα με διάφορα προβλήματα στέρησης (Frith, 1997: ). Πέρα όμως από τα χαρακτηριστικά της δυσλεξίας το δυσλεκτικό άτομο παρουσιάζει και δεξιότητες εξελικτικής μορφής που δημιουργούν χαρακτηριστικά όπως: η μη λεκτική σκέψη ή σκέψη με εικόνες, η ενορατική σκέψη, η πολυδιάστατη σκέψη, και η δημιουργική σκέψη (Davis, 1994). Διάγνωση της δυσλεξίας Η Αμερικανική Ψυχιατρική Ένωση έχει θέσει κάποια χρονικά όρια, εντός των οποίων κάνει την εμφάνιση της η δυσλεξία. Πιο συγκεκριμένα, τα προβλήματα στην ανάγνωση εντοπίζονται στις

20 ΠΕΡΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ 25 αρχές της Α δημοτικού αλλά υπάρχει περίπτωση κάποια προβλήματα να εμφανιστούν και τη χρονική περίοδο που το παιδί βρίσκεται στο νηπιαγωγείο. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που το παιδί έχει υψηλή νοημοσύνη και λόγω αυτής στις πρώτες τάξεις του δημοτικού, στα πρώτα στάδια της ανάγνωσης, δε φαίνεται η διαταραχή του. Βέβαια, όταν φτάσει στην Δ δημοτικού, τότε πλέον η διαταραχή γίνεται ορατή (Βενιεράκη, 2008: 3-22). Τα προβλήματα στη γραφή εμφανίζονται συνήθως προς το τέλος της Α δημοτικού και στην αρχή της Β. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν πριν δείγματα, αλλά σε αυτή τη χρονική περίοδο κάνει την πλήρη εμφάνισή της (Βενιεράκη, 2008: 3-22). Συνήθως αυτοί που αντιλαμβάνονται πρώτοι τα προβλήματα δυσλεξίας είναι οι εκπαιδευτικοί. Για να γίνει όμως μία ολοκληρωμένη διάγνωση της διαταραχής οι γονείς πρέπει να απευθυνθούν σε ψυχολόγο, ειδικό παιδαγωγό και λογοπεδικό, στα Κέντρα Διαφοροδιάγνωσης Διάγνωσης και Υποστήριξης ( ΚΕΔΔΥ ) και στις αναγνωρισμένες από το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Ιατροπαιδαγωγικές Υπηρεσίες ( Ν. 3699/ 2008 ). Σε κάποιες περιπτώσεις απαιτείται η εξέταση και από οφθαλμίατρο, ωτορινολαρυγγολόγο, παιδονευρολόγο, παιδοψυχίατρο και κοινωνικό λειτουργό για τη διάγνωση και άλλων προβλημάτων που μπορεί να συνυπάρχουν με τη δυσλεξία. Για να διαγνωστεί όμως επιτυχημένα η δυσλεξία, η νοημοσύνη του παιδιού θα πρέπει να παρουσιάζει μεγάλη απόκλιση συγκριτικά με την επίδοση του παιδιού, δηλαδή η πρώτη να είναι υψηλότερη από τη δεύτερη (Βενιεράκη, 2008: 3-22). Δυσλεξία και συναισθηματικά χαρακτηριστικά Τα παιδιά αλλά και οι έφηβοι που έχουν δυσλεξία αντιμετωπίζουν καθημερινά πολλές δυσκολίες. Πολλά από αυτά πρέπει να αντεπεξέλθουν παράλληλα σε πολλαπλές προκλήσεις του οικογενειακού, σχολικού και κοινωνικού περιβάλλοντός τους. Η αποτυχία που βιώνουν σε κάποια από αυτά οδηγεί αυτά τα παιδιά να βιώνουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως θυμό και ντροπή για τις αποτυχίες τους, ανασφάλεια, άγχος, στρες, αγωνία, κ.α. (Βενιεράκη, 2008: 3-22). Επίσης λόγω της απογοήτευσης και της απόρριψης που βιώνουν πολλές φορές παραιτούνται από κάθε προσπάθεια, έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και υπερευαισθησία στην κριτική, καθώς επίσης

21 26 ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ πολλές φορές οικειοποιούνται τους χαρακτηρισμούς που τους προσάπτουν οι άλλοι, όπως «τεμπέλης» και «αδιάφορος», για να σταματήσουν την προσπάθεια. Όλα αυτά έχουν ιδιαίτερη επίδραση στην κοινωνικοποίησή τους: έχουν προβλήματα στις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους και τους τρόπους συμπεριφοράς. Βέβαια, αυτά τα συναισθηματικά χαρακτηριστικά ποικίλλουν στην ένταση ανάλογα με την περίπτωση (Βενιεράκη, 2008: 3-22). Δυσλεξία και σχολείο Η δυσλεξία δεν αντιμετωπίζεται εκπαιδευτικά μόνο με ειδικές εκπαιδευτικές μεθόδους, αλλά απαιτείται και η ψυχολογική υποστήριξη του παιδιού. Τόσο από την οικογένεια του όσο και από το σχολικό περιβάλλον απαιτείται η ενθάρρυνση του παιδιού, καθώς επίσης και η γενικότερη προσπάθεια αποτροπής του συναισθήματος και της εμπειρίας της αποτυχίας (Φλωράτου, 1996). Για να μπορέσει ο εκπαιδευτικός να προλάβει αρνητικές εμπειρίες σαν αυτή, θα πρέπει να οργανώσει τόσο το πρόγραμμα όσο και τις μεθόδους που χρησιμοποιεί στην τάξη με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορεί αυτός να έχει τον απόλυτο έλεγχό τους και να ελαχιστοποιήσει όποιες πιθανότητες αποτυχίας υπάρχουν. Το κυριότερο και το πιο σημαντικό στοιχείο είναι ότι ο εκπαιδευτικός πρέπει να κατανοήσει ότι ένας δυσλεκτικός μαθητής, εφόσον έχει στη διάθεσή του λίγο περισσότερο χρόνο, θα μπορέσει και αυτός να μάθει ό,τι και οι υπόλοιποι συμμαθητές του (Φλωράτου, 1996). Το σχολείο σήμερα ως θεσμός πέρα από την εκπαιδευτική του διάσταση έχει και κοινωνική. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αναγνωρίζει τις ανάγκες που υπάρχουν στην κοινωνία και να προσαρμόζεται και να λειτουργεί ανάλογα με αυτές. Έτσι και στο επίπεδο των μαθητών θα πρέπει να υπάρχει ανάπτυξη μίας δημιουργικής αγωγής που θα ενθαρρύνει όλες τις ικανότητες των μαθητών. Για να μπορέσει όμως να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να υπάρχει η υποδομή, ώστε οι ικανότητες του μαθητή να εντοπίζονται πρώτα και ύστερα να αναπτύσσονται μέσω της ενίσχυσης (Κρουσταλάκης, 1995: 15). Οι τρόποι που έχει ένας εκπαιδευτικός, ώστε να μπορέσει να βοηθήσει ένα μαθητή με δυσλεξία είναι πολλοί και διάφοροι ειδικά σε κοινωνικό επίπεδο. Ο εκπαιδευτικός έχει την «δύναμη» να ενισχύσει ή να αποθαρρύνει εντελώς ένα μαθητή με προβλήματα δυσλεξίας όχι μόνο αναφορικά με το τι θα μάθει αλλά και με

22 ΠΕΡΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ 27 το εάν θα κοινωνικοποιηθεί. Εάν ενθαρρύνει ένα μαθητή μέσω της αμοιβής, η οποία μπορεί να έχει ποικίλες μορφές, όπως ένα χαμόγελο ή το ενδιαφέρον του, τον ενισχύει και κοινωνικά. Στην αντίθετη περίπτωση, δηλαδή, εάν προσπαθεί να εξαναγκάσει το μαθητή με μεθόδους, όπως η αποδοκιμασία και οι χαμηλοί βαθμοί, τότε τα αποτελέσματα θα είναι τα αντίθετα από τα αναμενόμενα. Στην περίπτωση μάλιστα που επικροτεί κάποιους άλλους, τότε μέσα στην σχολική τάξη υπάρχει η πιθανότητα να δημιουργηθούν στρατόπεδα με «καλούς» και «κακούς» μαθητές, κάτι που θα οδηγήσει και σε κοινωνικό διαχωρισμό (Καΐλα, 1995). Ένας εκπαιδευτικός που πρέπει να βοηθήσει ένα δυσλεκτικό παιδί έρχεται αντιμέτωπος με πολλά και ποικίλα προβλήματα. Για να μπορέσει να έχει αποτέλεσμα, θα πρέπει να ξεκαθαρίσει από την αρχή τους στόχους του, εστιάζοντας κυρίως στο να ενισχύσει ηθικά το παιδί, ώστε το παιδί να αποκτήσει αυτοπεποίθηση, καθώς και εμπιστοσύνη στον εαυτό του και τις δυνάμεις του. Ένα δεύτερο στάδιο είναι να εντοπίσει τις αδυναμίες που έχει το παιδί του και να το βοηθήσει να τις ξεπεράσει, στο σημείο που είναι εφικτό βέβαια. Ένας τρόπος που μπορεί να ενθαρρύνει το παιδί είναι να του δώσει κίνητρα και ενδιαφέροντα αναφορικά με το κάθε μάθημα και τις απαιτήσεις του (Μπασλής, 1987: 7-26). Έχουμε συνηθίσει η διαδικασία της μάθησης να ταυτίζεται με τις νοητικές διεργασίες και δεξιότητες. Μεγάλη σημασία όμως έχουν, και όχι μόνο στην περίπτωση των δυσλεκτικών μαθητών αλλά όλων των μαθητών γενικότερα και οι συναισθηματικές δυνάμεις τους. Αυτές είναι που ελέγχουν και επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την ενέργεια που θα διοχετεύσει ο μαθητής και από την οποία εξαρτάται η σχολική του επίδοση. Η θετική αντιμετώπιση του παιδιού από τον εκπαιδευτικό, όχι μόνο σε επίπεδο παρότρυνσης και ενθάρρυνσης, αλλά και με την ανάθεση εργασιών που το παιδί μπορεί βάσει των δεξιοτήτων του να ολοκληρώσει, το βοηθάει, ώστε να ενδυναμώσει ψυχικά και να μπει σε μία διαδικασία απόδειξης της αξίας του (Τάνος, 1987: 66-72). Το να διδάξει ένας εκπαιδευτικός ένα παιδί με δυσλεξία σαφώς και δεν είναι κάτι εύκολο. Ανεξάρτητα από την εμπειρία και την εκπαίδευση των δασκάλων, πολλές φορές νιώθουν αμηχανία στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένα παιδί με δυσλεξία. Αν έχει όμως διάθεση να βοηθήσει το παιδί τότε, το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να κάνει είναι να παρατηρήσει τα προβλήματα και τις δυσκολίες του παιδιού, ώστε να μπορέσει να τις καταλάβει. Αφού τις

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές υσκολίες (Πηγή : http://mariaskokou.wordpress.com ) Μιλώντας για τη δυσλεξία Έχει ϖεράσει ϖάνω αϖό ένας αιώνας αϖό την ϖρώτη ϖεριγραφή ενός ϖεριστατικού δυσλεξίας. O γιατρός W.Pringle Morgan

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 Αναπτυξιακή Δυσλεξία Παγκόσμια Ομοσπονδία Νευρολογίας το 1968 «μια διαταραχή στα παιδιά τα οποία,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Λίγα λόγια για την εργασία Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, σήμερα, αποτελούν μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση στο σχολείο. Ωστόσο πολλά

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 1 ΥΕΨ(Δημ) 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 Nέα Διαδικασία Παρέμβασης στο Σχολείο για Χειρισμό Παιδιού με Πιθανές Μαθησιακές, Συναισθηματικές ή άλλες Δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Σύμβολο της μεθόδου "Κείμενο για Όλους" Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τμήμα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Μάρτιος 2009 Ποια είναι τα δικαιώματα των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Ο Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 01-03-2014 (3 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σύνοψη Μαθησιακών Δυσκολιών Διεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών

Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Η δυσλεξία (dyslexia) είναι ένας σχετικά νέος όρος ο οποίος απασχολεί

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Στέλιος Κ. Κρασσάς Σχολικός Σύμβουλος 32 ης Π. Δημ. Εκπ. Αττικής 1 Στο σημερινό σχολείο γίνεται όλη η δουλειά στην τάξη; δεν υπάρχει εργασία για το σπίτι; πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σπουδάστρια: Αθηνά Κατσαντώνη (9923) Εποπτεύων καθηγητής: κ ος Πέσχος Δημήτριος. Τριμελής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον

Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον Ενότητα 3:Πρώιμη διάγνωση και χαρακτηριστικά των μαθησιακών δυσκολιών από την προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση

Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση Τίτλος εργασίας: Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη διαταραχή του αυτιστικού φάσματος: βιβλιογραφική ανασκόπηση Επιβλέπων καθηγητής: ΝΑΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΠΑΓΑΛΟΥ ΑΓΛΑΪΑ Α.Μ: 12514 Τι είναι ο αυτισμός; Είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ. Οι αριθμοί πέρα απ τους κανόνες

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ. Οι αριθμοί πέρα απ τους κανόνες ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Οι αριθμοί πέρα απ τους κανόνες Οι αριθμοί πέρα απ τους κανόνες Γιάννης Καραγιαννάκης Copyright Γιάννης Καραγιαννάκης Eκδότης: Διερευνητική Μάθηση, Αθήνα 2012 Επιμέλεια: Γιάννης Καραγιαννάκης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

FOUNDERS CLUB. Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές

FOUNDERS CLUB. Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές FOUNDERS CLUB Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές Το Πρόγραμμα Founders Club είναι το πληρέστερο πρόγραμμα ιδιωτικής εκπαίδευσης Λογοθεραπείας που υπάρχει.

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος σκοπός Να γνωρίσετε τις μορφές των νευροαναπτυξιακών διαταραχών των μαθητών που συναντάμε πιο συχνά στο σχολικό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Το Σηντι-Ρωμ του Δυσαλέξη

Το Σηντι-Ρωμ του Δυσαλέξη Το Σηντι-Ρωμ του Δυσαλέξη Μια εκπαιδευτική εφαρμογή για παιδιά με δυσλεξία Απόστολος Πηγιάκης Ειδικός Παιδαγωγός ΕΠΙΛΕΞΕΙ Μαρία Καραβελάκη, Αναλύτρια εκπαιδευτικών συστημάτων ΙΝΤΕ*LEARN Τεχνολογίες Αιχμής

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. ΕΙΣΗΓΗΣΗ: κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας WECHLER INTELLIGENCE SCALE FOR CHILDREN III (WISC -III) Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας Υποκλίμακες του WISC Λεκτικές υποκλίμακες Πληροφορίες Λεξιλόγιο Ομοιότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής στην εκπαίδευση παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή Η γνώση προκύπτει μέσα από την επανάληψη της μαθημένης συμπεριφοράς. Για τη μάθηση απαιτούνται γνωστικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM)

ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) ΠΡΟΤΥΠΗ ΤΑΞΗ PECS (PECS CLASSROOM) Από τον Σεπτέμβριο του 2008 λειτουργεί στην Αθήνα PECS Classroom για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια Το πρόγραμμα διαρκεί 11 μήνες

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Το έντυπο «Φοιτητές με Δυσλεξία» απευθύνεται στην ακαδημαϊκή κοινότητα του Πανεπιστημίου Κρήτης και σχεδιάστηκε στο πλαίσιο της προσπάθειας του Συμβουλευτικού Κέντρου Φοιτητών να ενημερώσει

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Μαρία Στρατογιαννάκου Βάσια Γαρταγάνη Ιδιωτικό Νηπιαγωγείο Ε.Κοκκώνη Ητεχνολογίακηανάπτυξητου παιδιού Τα παιδιά χρειάζονται τη διαμεσολάβηση νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Γ Βότσης Ευστάθιος Γιαζιτσής Παντελής Σπαής Αλέξανδρος Τάτσης Γεώργιος Προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αρχάριοι προγραμματιστές Εισαγωγή Προβλήματα Δυσκολίες Διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Καινοτόμες παρεμβάσεις για την αποτελεσματική συνεργασία των αναπληρωτών εκπαιδευτικών ΠΕ 70 με το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό και τα Στελέχη της Εκπαίδευσης Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Ολοήμερο

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα;

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τα κύρια συμπτώματα των παιδιών με ΔΕΠ-Υ είναι η εκδήλωση συμπτωμάτων απροσεξίας, υπερκινητικότητας και/ή παρορμητικότητας σε βαθμό δυσανάλογο

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα