Δ Υ Σ Λ Ε Ξ Ι Α Κ Α Ι Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Σ Η : Π Ρ Ο Σ Ε Γ Γ Ι Σ Ε Ι Σ Κ Α Ι Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ε Σ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δ Υ Σ Λ Ε Ξ Ι Α Κ Α Ι Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Σ Η : Π Ρ Ο Σ Ε Γ Γ Ι Σ Ε Ι Σ Κ Α Ι Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ε Σ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ"

Transcript

1 Δ Υ Σ Λ Ε Ξ Ι Α Κ Α Ι Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Σ Η : Π Ρ Ο Σ Ε Γ Γ Ι Σ Ε Ι Σ Κ Α Ι Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ε Σ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ

2 Σειρά: «Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση» Πρώτη έκδοση: Οκτώβριος 2009 Επιμέλεια έκδοσης Φιλολογική επιμέλεια: Aθανάσιος Σωτηρίου Τζιερτζής Eκδότης: Δήμος Φερών Αλεξανδρούπολη 2009 Δημιουργικό - Παραγωγή: Εκδόσεις «ΠEΛTH» 6o χλμ. Ε.Ο. Αλεξανδρούπολης-Συνόρων, Τηλ.: Φαξ: ISBN: Η πνευματική ιδιοκτησία αποκτάται χωρίς καμμία διατύπωση και χωρίς την ανάγκη ρήτρας απαγορευτικής των προσβολών της.πάντως, κατά τον Ν.2121/1993 και τη διεθνή σύμβαση της Βέρνης ( που έχει κυρωθεί με το Ν.100/1975 ), απαγορεύεται η αναδημοσίευση και γενικά η αναπαραγωγή του παρόντος έργου, με οποιονδήποτε τρόπο ( ηλεκτρονικό,μηχανικό,φωτοτυπικό,ηχογράφησης ή άλλο ), τμηματικά ή περιληπτικά, στο πρωτότυπο ή σε μετάφραση ή άλλη διασκευή, χωρίς τη γραπτή άδεια του εκδότη.

3 Αρχιμ. Απόστολος Καβαλιώτης Σχολικός Σύμβουλος 8ης Περιφέρειας Ειδικής Αγωγής Ανατολικής Μακεδονίας, Σερρών και Θράκης Δ Υ Σ Λ Ε Ξ Ι Α Κ Α Ι Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Σ Η : Π Ρ Ο Σ Ε Γ Γ Ι Σ Ε Ι Σ Κ Α Ι Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ε Σ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ Αλεξανδρούπολη 2009

4 Στο Βασίλη Φρίξου Παπαχρηστίδη και την οικογενειά του ως ελάχιστο αντίδωρο αδελφικής αγάπης και βαθύτατης εκτίμησης

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αντί προλόγου...15 Εισαγωγή...17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΕΡΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Οι δεξιότητες της γραφής και της ανάγνωσης...19 Στόχοι του εγχειριδίου...21 Τα αίτια της δυσλεξίας...21 Τα χαρακτηριστικά του δυσλεκτικού παιδιού...23 Παρουσία της δυσλεξίας και φύλο...23 Σχέση της δυσλεξίας με άλλες αναπτυξιακές διαταραχές και δεξιότητες...24 Διάγνωση της δυσλεξίας...24 Δυσλεξία και συναισθηματικά χαρακτηριστικά...25 Δυσλεξία και σχολείο...26 Συμμετοχή των δυσλεκτικών παιδιών...28 Οργάνωση μιας σταδιακής εκπαιδευτικής ανταπόκρισης...29 Ο ρόλος των γονέων ως ίσων συνεργατών...31 Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων...32 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Ορισμός της δυσλεξίας...33 Ορισμοί και προκλήσεις...38 Οπτική δυσλεξία...41 Θετικά στοιχεία της δυσλεξίας...43

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η πρόκληση για τους δασκάλους...44 Πέντε υποθέσεις προς μελέτη...45 Δυσλεξία: χαρακτηριστικά μερικών ορισμών...47 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ Προσδιορισμός δυνατών σημείων και αδυναμιών...49 Ερωτηματολόγιο...50 Παρατηρήσεις στην τάξη...53 Εντοπισμός πραγμάτων που μπορούν να βοηθήσουν...53 Ανάλυση ορθογραφικών μοτίβων...54 Πρώιμη ορθογραφία...54 Συλλαβικό γράφημα...54 α. Λεκτικά λάθη στο στάδιο φωνήματος - γραφήματος...55 β. Οπτικά - χωρικά λάθη...55 Ορθογραφία μορφημάτων...55 Διορθωτικά προγράμματα...56 Είδη ορθογραφικών λαθών...57 Στάδια μάθησης...58 ΕΕΠ (Εξατομικευμένα Εκπαιδευτικά Προγράμματα) και πέρα από ΕΞΥΠΝΟΥΣ στόχους...62 Υποστήριξη μέσα στην τάξη...63 Διαφοροποίηση...70 Έλλειψη αυτοπεποίθησης...71 Σύγκριση με συνομηλίκους...73 Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων...75 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ Το περιβάλλον της τάξης...77 Βοήθεια από τους ενήλικες...78 Βοήθεια προερχόμενη από συνομηλίκους...79 Διακανονισμός θέσεων...80 Πρόσβαση σε κείμενο στον υπολογιστή...81 Στρατηγικές υποστήριξης...81 Ενίσχυση ανάγνωσης στην τάξη...82

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η δομή της γλώσσας...82 Συναισθηματικός αντίκτυπος...83 Δεξιότητες και ανάγνωση...84 Χρήση ενός επεξεργαστή κειμένου για έλεγχο της ηλικίας ανάγνωσης...85 Πηγές εντοπισμού κατάλληλων ηλικιών...85 Βελτίωση της διάταξης του φύλλου εργασίας για την υποστήριξη της ανάγνωσης...85 Φυλλάδια εργασίας με οδηγίες...87 Στρατηγικές για το δάσκαλο, όταν εργάζεται με ολόκληρη την τάξη...87 Άλλες στρατηγικές...88 Υποστήριξη της γραφής...90 Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων...94 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Χρήση ΤΠΕ (Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών) με στόχο τη βοήθεια των δυσλεκτικών μαθητών...95 Φορητοί υπολογιστές...95 Η δύναμη της επεξεργασίας κειμένου...96 Ορθογραφικός έλεγχος...96 Παρακολούθηση αλλαγών...97 Χρήση της Αυτόματης Διόρθωσης και των Συντομογραφιών...97 Ανάπτυξη ιδεών...98 Ικανότητες έρευνας...98 Η χρήση του μαρκαδόρου...99 Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων...99 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Γενική οργάνωση Εκτεταμένο γράψιμο Σχεδιασμός επανάληψης και κύριων εργασιών Λεξιλόγιο εξετάσεων Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων...109

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Δυσλεξία και Μαθηματικά Αριθμοί και συμβολισμός Γλώσσα και σύμβολα Αριθμητικοί δεσμοί και πίνακες προς μάθηση Τύποι Εκτίμηση Τρόποι εργασίας Τι θα λέγατε για ένα πρόγραμμα στον υπολογιστή; Επιλογή λογισμικού Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΣΦΑΙΡΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Συναισθηματική υποστήριξη Συναισθηματικές αντιδράσεις Συναισθηματική εμπλοκή Ενθάρρυνση των μαθητών για την εύρεση λύσεων Ανοιχτές ερωτήσεις Κλίμακες αξιολόγησης Μεταβάσεις Προετοιμασία για την αλλαγή Κοροϊδία Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Ο ρόλος των γονέων Το αποξενωμένο παιδί Το παιδί σας παρουσιάζει δυσκολία στις ικανότητες ανάγνωσης και γραφής α. Τι μπορείτε να κάνετε; β. Ανάγνωση Ανάγνωση με το παιδί Μιλήστε για την πλοκή Συνεχίστε να διαβάζετε στο παιδί σας Ανάγνωση με το παιδί...136

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ γ. Γραφή Γρήγορες γραπτές εργασίες δ. Ορθογραφία Μαθητές γυμνασίου Τι γίνεται με τα μεγαλύτερα παιδιά; Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΟΝΤΑΣ... ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΟΥ Η Δυσλεξία κι εγώ Αναγνώριση των σημείων δυσκολίας Βλέπετε τον εαυτό σας στα κάτωθι; Τι μπορείτε να κάνετε, για να ; Οργανώστε τον εαυτό σας Δεξιά και αριστερά Ανάγνωση Γραφή Ορθογραφία Ανακαλύψτε σε τι είστε καλός / καλή Σε τι είμαι καλός / καλή; Οι επαγγελματικές επιλογές των δυσλεκτικών Ανακεφαλαίωση βασικών σημείων Επίλογος ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΗ B. ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ Γ. ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ...157

10 Αντί προλόγου Λίγους μήνες μετά την έκδοση του βιβλίου «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΕ ΦΑΣΜΑ ΑΥΤΙΣ- ΜΟΥ» από τη σειρά «ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» έντονη ήταν η εσωτερική παρότρυνση συνέχισης αυτής της εκδοτικής προσπάθειας που ξεκίνησε από την Αλεξανδρούπολη του ακριτικού Έβρου. Η πολύχρονη διδακτική εμπειρία που αποκομίστηκε ύστερα από ζυμώσεις με παιδιά σε τάξεις της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και της Ειδικής Αγωγής στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και τα αυξανόμενα διαπιστωμένα περιστατικά δυσλεξίας κατέστησαν επιτακτική την ανάγκη ενός σχετικού εγχειριδίου που θα δώσει υπεύθυνες απαντήσεις σε γονείς, μαθητές και δασκάλους που αγωνιούν ή αδίκως στενοχωρούνται, όταν διαπιστώνεται από ειδικούς επιστήμονες η ιδιαίτερη αυτή αντίληψη και δεξιότητα. Ευχαριστίες οφείλω στον πρωτοπόρο αγωνιστή δήμαρχο Φερρών κ. Γεώργιο Ούστογλου που, εκτός από την πολύτιμη βοήθεια που προσφέρει ανά πάσα στιγμή τον καλεί η ενορία του Αγίου Νικολάου, αναλαμβάνει την έκδοση του παρόντος πονήματος αποδεικνύοντας εμπράκτως την αγωνία του για τη νεολαία του τόπου μας. Φιλώντας το χέρι που με καθοδήγησε πνευματικά τόσα έτη αποδίδω τον πρέποντα φόρο σεβασμού και ύψιστης τιμής στον πνευματικό μου πατέρα, τον Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. κ. Ευστάθιο, στον οποίο από 14 ετών έχω εναποθέσει τη ζωή μου ως «τύπο και τόπο Χριστού». Δημόσια ευχαριστώ και το σεπτό ποιμενάρχη μου, Μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως, Τραϊανουπόλεως και Σαμοθράκης κ. κ. Άνθιμο, επειδή με την ευλογία του συνεχίζεται το συγγραφικό έργο του γράφοντος. Στους πολυαγαπημένους μου καθηγητές των φοιτητικών χρόνων, την κ. Ελένη Ταρατόρη, καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμή-

11 16 ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, και τον κ. Δημήτριο Χατζηδήμου, νυν καθηγητή του Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης οφείλω θερμότατες ευχαριστίες για την επιστημονική τους καθοδήγηση και την αγάπη που μου εμφύσησαν τόσο για τα παιδιά, όσο και για την έρευνα, συνεχίζοντας να με νουθετούν για κάθε μου επιστημονικό βήμα έως σήμερα. Από τις σελίδες αυτές αισθάνομαι την ανάγκη να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου και για τον πνευματικό αδελφό μου Βασίλη Φρίξου Παπαχρηστίδη και την οικογένειά του, την οποία θεωρώ προέκταση της δικής μου, για την αγάπη τους προς την ταπεινότητά μου και τις ευαισθησίες που με δίδαξαν για άτομα με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Χρέος μου θεωρώ να προσθέσω πλάι τους και τον ανηψιό του Αλέξανδρο Παπαχρηστίδη - Bove και τη σύζυγό του Δάφνη Γκρεκ Παπαχρηστίδη, για όσα σπουδαία προσφέρουν στα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Δε θα παραλείψω να εκδηλώσω την αδελφική εν Χριστώ αγάπη μου, τη φιλία και εμπιστοσύνη μου προς τον Αθανάσιο Σωτηρίου Τζιερτζή, φιλόλογο του Εκκλησιαστικού Γυμνασίου και Λυκείου Νεαπόλεως Θεσσαλονίκης, ο οποίος συνεχίζει να παραμένει, εκτός από το πρώτο μας κοινό προσκύνημα στους Αγίους Τόπους, συνοδοιπόρος στις εκδοτικές μου απόπειρες παρά το φόρτο των πολύπλευρων εργασιών του, επειδή θεώρησε χρέος του χάριν αυτής της συμπόρευσης να αναλάβει την επιμέλεια της έκδοσης και τη φιλολογική επιμέλεια και αυτού του βιβλίου αγωνιζόμενος από το δικό του μετερίζι στις επάλξεις της δημόσιας εκπαίδευσης. Ευελπιστώ στη συνέχιση της συνεργασίας μας στο άμεσο και απώτερο μέλλον. Καταλήγοντας δεν μπορώ να μη μνημονεύσω τη λατρευτή μου μητέρα Μαρία και την ακούραστη πολυαγαπημένη μου αδελφή Δέσποινα, χωρίς τις οποίες δε θα μπορούσα να ανταποκριθώ όλα αυτά τα χρόνια στις υποχρεώσεις μου ενώπιον Θεού και ανθρώπων. Αλεξανδρούπολη, 17 Σεπτεμβρίου 2009, Σοφίας, Αγάπης, Πίστεως και Ελπίδος.

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τ α τελευταία χρόνια η δυσλεξία αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές αιτίες που προκαλούν σχολικές δυσκολίες. Επιπλέον υπάρχει μία γενικότερη τάση ταύτισής της με σχεδόν όλα τα προβλήματα που παρουσιάζονται στη σχολική μάθηση αναφορικά με την ανάγνωση και τη γραφή. Η Παγκόσμια Οργάνωση Νευρολογίας ονομάζει τη δυσλεξία και «ειδική δυσκολία ανάγνωσης», καθώς τη θεωρεί μία από τις μορφές διαταραχής της και την ορίζει ως «την αποτυχία στην εκμάθηση της ανάγνωσης σε παιδιά με φυσιολογική σχολική επίδοση και παρά τη συμβατική διδασκαλία, το επαρκές πολιτισμικό περιβάλλον, τα κατάλληλα κίνητρα, τις ανέπαφες αισθήσεις, τη φυσιολογική νοημοσύνη και χωρίς νευρολογικές βλάβες» (Τζουριάδου & Μπάρμπας, 2003: 11-33). Ο ορισμός αυτός έχει δεχτεί μεγάλη κριτική λόγω του ότι θεωρείται ότι περιέχει πολλές αντιφάσεις και κυρίως, γιατί θεωρείται ότι εστιάζει στα χαρακτηριστικά της δυσλεξίας, όχι στα αίτιά της, και καθορίζει αυτά τα χαρακτηριστικά αποκλείοντας κάποιες συνθήκες (Τζουριάδου & Μπάρμπας, ό.π.). Στις μέρες μας το θέμα της δυσλεξίας έχει προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον κυρίως λόγω της καθιέρωσης της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, ενός φαινομένου με το οποίο συνδέεται απόλυτα. Κατά συνέπεια έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στη δυσλεξία και πως αυτή συνδέεται και αλληλεπιδρά με το παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό πλαίσιο (Τζουριάδου & Μπάρμπας, ό.π.). Ο όρος «δυσλεξία» χρησιμοποιείται, για να περιγράψει άτομα με συγκεκριμένες δυσκολίες στην εκμάθηση της ανάγνωσης, γραφής και ορθογραφίας. Η προέλευσή της μπορεί να είναι νευρολογική και σχετίζεται συχνά με μνημονικές δυσκολίες και προβλήματα συνδυαστικής σκέψης. Η δυσλεξία δεν είναι κάτι καινούργιο, υπάρχει από τότε που ο άνθρωπος κατέβαλλε προσπάθεια να γράψει και να

13 18 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΕ ΦΑΣΜΑ ΑΥΤΙΣΜΟΥ διαβάσει. Έχει αναγνωριστεί ως δυσκολία ανάπτυξης των δεξιοτήτων αυτών από τότε που περιγράφτηκε για πρώτη φορά από τους James Kerr και Pringle Morgan το Ομοίως, η υποχρεωτική εκπαίδευση στο σχολείο που υπάρχει πάνω από εκατό χρόνια, πάντα έδινε ιδιαίτερη βάση στην ανάγνωση: ίσως με αυτόν τον τρόπο οι δυσλεκτικοί μαθητές βρίσκονταν σε μειονεκτικότερη θέση. Πιθανότατα σε κάθε σημερινή τάξη να υπάρχουν τέσσερις-πέντε μαθητές με κάποιο βαθμό δυσλεξίας. Ο Pringle Morgan περιέγραψε την περίπτωση ενός δεκατετράχρονου αγοριού του Πέρσι Φ. («ένα έξυπνο και ευφυές αγόρι, γρήγορο στα παιχνίδια και σε καμία περίπτωση κατώτερο από τα συνομήλικά του») και την απρόσμενη δυσκολία του να διαβάσει: «Η μεγάλη δυσκολία του ήταν και συνεχίζει να είναι η ικανότητα ανάγνωσης. Η αδυναμία αυτή είναι τόσο προφανής και έντονη, ώστε δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία ότι οφείλεται σε κάποιο ελάττωμα εκ γενετής». Ο Pringle Morgan τόνισε ότι αυτό δεν οφειλόταν σε ελαττωματική εκπαίδευση: «Ο μαθητής παρακολουθεί μαθήματα στο σχολείο ή ιδιαίτερα από την ηλικία των επτά ετών και έχουν γίνει οι μεγαλύτερες προσπάθειες, για να μάθει να διαβάζει, αλλά παρ όλη τη συνεχή και επίμονη εκπαίδευση με δυσκολία μπορεί να διαβάσει μονοσύλλαβες λέξεις» (Morgan, W. M. (1896). A case of Congenital Word Blindness. The British Medical Journal).

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΕΡΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Οι δεξιότητες της γραφής και της ανάγνωσης Οι διαδικασίες της γραφής και της ανάγνωσης σύμφωνα με έρευνες αποτελούν δραστηριότητες δημιουργίας κοινωνικού και πολιτιστικού νοήματος. Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν ότι το παιδί, για να τις κατακτήσει, θα πρέπει να κατανοήσει τον τρόπο που χρησιμοποιούνται και ερμηνεύονται, αλλά και τη λειτουργικότητά τους, τόσο σε αυτό όσο και σε άλλα άτομα διαφορετικά από αυτό που ζουν και διαμορφώνονται σε κοινωνικό και πολιτιστικό περιβάλλον διαφορετικό από το δικό του (Κουτσουράκη, 2006: 42-43). Έρευνες καταδεικνύουν ότι ο ρυθμός μάθησης και κατάκτησης των δεξιοτήτων που συζητάμε δεν είναι ίδιος για όλα τα παιδιά. Σε αυτό το σημείο θα αναφέρουμε τα βασικότερα σημεία, όπως απορρέουν από έρευνες που βασίστηκαν κυρίως στην κοινωνική διάσταση της γραφής και της ανάγνωσης: Η κατάκτηση του γραμματισμού - νέος όρος ευρύτερος του αλφαβητισμού, μετάφραση του αγγλικού όρου literacy - και η κοινωνικο-πολιτισμική προέλευση του ατόμου σχετίζονται σε σημαντικό βαθμό. Η ανάγνωση και η γραφή δε μαθαίνονται με ενιαίο και ομοιόμορφο τρόπο από όλα τα παιδιά. Η φύση και οι διαστάσεις της ανομοιομορφίας αυτής έχει σήμερα κατανοηθεί καλύτερα. Ο γραμματισμός δε θεωρείται πλέον μια απλή γνωστική δεξιότητα, η οποία, αφού κατακτηθεί, μεταβιβάζεται διαρκώς από τη μια περίσταση στην άλλη. Κοινωνικο-πολιτισμικοί παράγοντες αλληλεπιδρούν με γνωστικούς μέσω περίπλοκων διαδικασιών και είναι αποφασιστικής σημασίας για τον «ακαδημαϊκό» γραμματισμό. Ο γραμματισμός περιβάλλεται από αξίες του κοινωνικού περιβάλλοντος, οι οποίες τον διαμορφώνουν. Μαθαίνεται μέσα

15 20 ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ σε συγκεκριμένες καταστάσεις συνδεδεμένες στενά με συγκεκριμένες ιδεολογίες. Έτσι, υπάρχουν γραμματισμοί που είναι κατά βάση κοινωνικές πρακτικές, αν και διαφορετικής αξίας. Στην καθημερινή ζωή η ανάγνωση και η γραφή πάντα έχουν κάποιο κοινωνικό σκοπό. Η μάθηση του γραμματισμού συνιστά μία ενεργή διαδικασία, η οποία υποκινείται και διαμορφώνεται από τις προθέσεις του μαθητή. Οι μέθοδοι εκμάθησής του ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό. Ο γραμματισμός λειτουργεί σε πολλά διαφορετικά γλωσσικά επίπεδα ταυτόχρονα και η μάθησή του δεν καθίσταται ευκολότερη με τον κατατεμαχισμό του σε μικρότερα στοιχεία που διδάσκονται χωριστά. Οι αναγνώστες μετέχουν σε σύνθετες, πολυεπίπεδες διαδικασίες, οι οποίες εμπλέκουν τη γνώση σχέσεων ήχων-συμβόλων, συλλαβισμού, λεξιλογίου, δομής προτάσεων, νοημάτων που είτε δομούν οι ίδιοι, είτε είναι πέρα από τις ατομικές τους κρίσεις. Ο σχολικός γραμματισμός συνιστά μία από τις μορφές επικοινωνίας και πρέπει να αναπτύσσεται μαζί με τις άλλες μορφές της. Οι πρακτικές γραμματισμού εκτός σχολικού πλαισίου διαφέρουν σε σημαντικό βαθμό από τις σχολικές. Οι στόχοι, τα αποτελέσματα και οι τύποι γραμματισμού για κάθε ομάδα είναι πιθανό να είναι διαφορετικοί από αυτούς που αναγνωρίζονται και χρησιμοποιούνται στο σχολείο (Κουτσουράκη, 2006: 42-43). Η μάθηση του γραμματισμού δεν μπορεί απλώς να εξισωθεί με τη σχολική διδασκαλία. Το σχολείο δεν παρακινεί απαραίτητα τα παιδιά να μάθουν και να χρησιμοποιήσουν τη γνώση τους για τη γραπτή γλώσσα, επειδή ο γραμματισμός μπορεί να έχει μικρή ή καθόλου σημασία ή χρησιμότητα στη ζωή κάποιων παιδιών. Τα παιδιά γνωρίζουν τη γραπτή γλώσσα ανεπίσημα στην καθημερινή τους ζωή. Αυτό το είδος της μάθησης δεν ακολουθεί σταδιακή πορεία, αλλά οι χρήσεις και οι στρατηγικές και οι αξίες της κατακτώνται ταυτόχρονα και αμεθόδευτα. Η παρατήρηση του πως, πότε, που και γιατί τα παιδιά μαθαίνουν να διαβάζουν και να γράφουν και να ανταποκρίνονται στις προσπάθειες των ενηλίκων να τους παρέχουν βοήθεια, δεν μπορεί να υποκατασταθεί από καμία άλλη μέθοδο μελέτης του φαινομένου του γραμματισμού (Κουτσουράκη, 2006:81) Από τη σύνοψη αυτών των βασικών σημείων που προκύπτουν από

16 ΠΕΡΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ 21 ερευνητικές διαδικασίες, αντιλαμβανόμαστε ότι, όταν αναφερόμαστε στην κατάκτηση της γραφής και της ανάγνωσης, δε μιλάμε απλώς για κατάκτηση δεξιοτήτων, αλλά για απόκτηση γνώσεων πάνω σε ένα κοινωνικό αντικείμενο που είναι το γραπτό σύστημα γενικότερα. Αποτελούν γνωστικά επίπεδα αντίληψης που απορρέουν από τις γνωστικές αντιφάσεις που αντιμετωπίζουν τα παιδιά, καθώς αλληλεπιδρούν με τα γραπτά κείμενα και το κοινωνικό περιβάλλον. Η κατάκτηση των συγκεκριμένων δεξιοτήτων επιτρέπει στο παιδί να γίνει μέλος μίας κοινωνίας εγγράμματης, αφού κατέχει πια και αυτό αυτή την ιδιότητα (Παιδαγωγική Εταιρία Ελλάδος, 1999: 54). Η γνωστική κατάκτηση της γραφής και της ανάγνωσης φαίνεται λοιπόν να είναι για τα παιδιά όχι μία αυτόνομη διαδικασία αλλά το αποτέλεσμα ενός συνόλου συμπεριφορών, δραστηριοτήτων, αντιλήψεων, τρόπων ανατροφής, κ.α. (Παιδαγωγική εταιρία Ελλάδος, 1999:54). Στόχοι του εγχειριδίου Υπάρχει για τους δασκάλους πληθώρα δομημένων βιβλίων και αρκετό υλικό σχετικά με τη δυσλεξία που επικεντρώνονται στην υπέρβαση των δυσκολιών. Δεν έχουν γραφτεί όμως πολλά σχετικά με την καθημερινή εργασία στα γενικά σχολεία και τους τρόπους με τους οποίους οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν. Το παρόν εγχειρίδιο σκοπεύει να προσεγγίσει αυτή τη διάσταση, να βοηθήσει στην κατανόηση της κατάστασης ενός δυσλεκτικού και να κάνει προτάσεις που επικεντρώνονται στις λύσεις πιθανών προβλημάτων δίνει τροφή για σκέψη, συζήτηση και ανάπτυξη, ενώ παράλληλα προσφέρει ιδέες και πρακτικές. Κάποιο από το υλικό αυτό έχει διανεμηθεί σε μορφή φυλλαδίων στους δασκάλους και έχει βοηθήσει στον προβληματισμό σχετικά με την καλύτερη αντιμετώπιση εξατομικευμένων αναγκών και της βοήθειας που πρέπει να παρέχεται στους δυσλεκτικούς μαθητές. Τέτοιες προσεγγίσεις βοηθούν στην ανάπτυξη ηθών σε σχολεία φιλικά προς τη δυσλεξία. Τα αίτια της δυσλεξίας Η επιστημονική κοινότητα παγκοσμίως έχει την άποψη ότι η δυσλεξία είναι μία διαταραχή που έχει τόσο βιολογικά όσο και κληρονομικά αίτια (Pennington, 1990).

17 22 ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ Το παραπάνω επιβεβαιώνεται από μελέτες σε άτομα με αναγνωστικές δυσκολίες, στα οποία εντοπίστηκε ανωμαλία σε γονίδια. Τα γονίδια αυτά διαφέρουν ανάλογα με τις μελέτες, αφού οι Smith et al. (1983: ) υποστηρίζουν ότι είναι το γονίδιο 15, οι Grigorenko et al. (1997: 27-39) το γονίδιο 6, ενώ οι Rabin et al. (1993: 178) το γονίδιο 1. Ο ρόλος της κληρονομικότητας αποδεικνύεται και από μελέτες σε δίδυμους, οι οποίοι προέρχονταν από τα ίδια ωάρια και παρουσίαζαν μεγαλύτερα ποσοστά κληρονομικότητας της δυσλεξίας από δίδυμους που προέρχονταν από διαφορετικό ωάριο (DeFries et al., 1997: 20-37). Με την κληρονομικότητα συνδέονται και τα ευρήματα ερευνών για την παρουσία της δυσλεξίας ανάλογα με το φύλο, αφού τα αγόρια έχουν 40% πιθανότητα να κληρονομήσουν τη δυσλεξία από το δυσλεκτικό πατέρα τους, ενώ τα κορίτσια έχουν 20% πιθανότητα να κληρονομήσουν δυσλεξία από δυσλεκτικό γονέα ασχέτως όμως φύλου (Gilger et al., 1991: ). Τα βιολογικά αίτια σχετίζονται με τα κληρονομικά, αφού θεωρείται ότι αυτές οι καταβολές οδηγούν σε διαφοροποιήσεις στον τρόπο που είναι αρχιτεκτονικά δομημένος ο εγκέφαλος. Ο εγκέφαλος του ατόμου που πάσχει από δυσλεξία παρουσιάζει παρεισφρήσεις νευρώνων από τη μία στιβάδα στην άλλη στον εγκεφαλικό φλοιό, καθώς και παραμορφώσεις στον τρόπο που είναι οργανωμένος ο εγκεφαλικός φλοιός. Επίσης στα άτομα με δυσλεξία το αριστερό εγκεφαλικό ημισφαίριο αναπτύσσεται λιγότερο από το δεξιό (Hier et al., 1978: 90-92). Αρκετοί επιστήμονες θεωρούν τη δυσλεξία ως φωνολογική διαταραχή, η οποία επηρεάζει την ικανότητα που έχει ο άνθρωπος ως αναγνώστης να αποκωδικοποιεί (Rack et al., 1992: 22-53). Αυτή η άποψη έχει τεκμηριωθεί και κλινικά από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι δυσλεκτικοί να αντεπεξέλθουν σε δοκιμασίες κάποιων λειτουργιών του φωνολογικού συστήματος (Windfuhr, 1998: ). Τα προβλήματα όμως της αναγνωστικής κατανόησης στα δυσλεκτικά άτομα ενδέχεται να προκύπτουν λόγω των προβλημάτων αποκωδικοποίησης, αλλά υπάρχει περίπτωση να οφείλονται και σε άλλους παράγοντες, οι οποίοι δεν είναι αναγκαίοι, για να χαρακτηριστεί κλινικά η δυσλεξία (Samuelsson et al., 2004: ).

18 ΠΕΡΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ 23 Τα χαρακτηριστικά του δυσλεκτικού παιδιού Έχουμε ήδη αναφέρει ότι το δυσλεκτικό παιδί αντιμετωπίζει δυσκολίες στο γραπτό λόγο. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το παιδί στην ανάγνωση, τη γραφή και την ορθογραφία είναι τα χαρακτηριστικά της δυσλεξίας και είναι τα εξής: Προσθέτει ή αφαιρεί γράμματα, συλλαβές και λέξεις. Δεν μπορεί να ξεχωρίσει τα γράμματα που μοιάζουν οπτικά μεταξύ τους, όπως για παράδειγμα το ο με το α. Δεν μπορεί να ξεχωρίσει τα γράμματα που μοιάζουν ακουστικά μεταξύ τους, όπως για παράδειγμα το β με το φ. Γράφει αντίστροφα γράμματα ή συλλαβές. Επαναλαμβάνει γράμματα, συλλαβές και λέξεις. Έχει δυσκολία στον τονισμό των λέξεων και την χρήση σημείων στίξης. Δεν μπορεί να ακολουθήσει μία λογική σειρά την ώρα της ανάγνωσης. Διαβάζει συλλαβίζοντας πολύ αργά. Κάνει λάθη στη γραμματική και ειδικά στις καταλήξεις των ρημάτων, άρθρων, ονομάτων και παράγωγων λέξεων. Κάνει λάθη στο συντακτικό των λέξεων αγνοώντας πολλές φορές τους κανόνες σχηματίζοντας στην ουσία ασύντακτες προτάσεις. Κάνει λάθη στη σημασία των λέξεων χρησιμοποιώντας στο σχηματισμό προτάσεων λέξεις που μοιάζουν με κάποιες άλλες ή είναι εντελώς άσχετες (Μαρκοβίτης & Τζουριάδου, 1991). Παρουσία της δυσλεξίας και φύλο Σύμφωνα με μελέτες η εξελικτική δυσλεξία σχετίζεται με τον παράγοντα «φύλο», αφού παρατηρείται μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισής της στα αγόρια παρά στα κορίτσια. Από έρευνα που έγινε από τους Miles et al. (1998: 27-51) προέκυψε μία αναλογία 4,51 προς ένα υπέρ των κοριτσιών. Πιο συγκεκριμένα, σε ένα δείγμα περίπου παιδιών, με πολύ αυστηρά κλινικά κριτήρια, το 2,28% των παιδιών χαρακτηρίστηκαν ως δυσλεκτικά. Μία άλλη έρευνα όμως των Shaywitz et al. (1992: ) παρουσίασε αποτελέσματα, στα οποία ήταν πιο εξισορροπημένα τα ποσοστά δυσλεξίας ανάμεσα σε αγόρια και κορίτσια. Σύμφωνα με τον Παπαδάτο (2003) αυτά τα εντελώς αντίθετα μεταξύ τους ευ-

19 24 ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ρήματα προέκυψαν ως ένα βαθμό από το διαφορετικό ορισμό της αναγνωστικής και ορθογραφικής δυσκολίας που είχαν οι συγκεκριμένες έρευνες. Σχέση της δυσλεξίας με άλλες αναπτυξιακές διαταραχές και δεξιότητες Στα άτομα με δυσλεξία έχουν εντοπιστεί και άλλες αναπτυξιακές διαταραχές. Πιο συγκεκριμένα, το 54% των παιδιών που έχουν διαγνωστεί με δυσλεξία έχουν παρουσιάσει προβλήματα ακοής. Το 13% των παιδιών που έχουν διαγνωστεί με δυσλεξία έχουν εμφανίσει και άλλου τύπου αντιληπτικές διαταραχές. Επιπλέον στο 20% των δυσλεκτικών παιδιών έχει διαγνωσθεί υπερκινητικό σύνδρομο (Schydlo, 1993: ). Άλλες διαταραχές που συνυπάρχουν πολλές φορές με τη δυσλεξία είναι η διαταραχή της ελλειμματικής προσοχής που παρουσιάζεται σε ένα ποσοστό από 20-25% και οι συναισθηματικές διαταραχές λόγω της χαμηλής αυτοεκτίμησης και της απόρριψης, όπως το άγχος και η κατάθλιψη. Οι συναισθηματικές διαταραχές οδηγούν σε κάποιες περιπτώσεις και σε παραπτωματική συμπεριφορά (Βενιεράκη, 2008: 3-22). Σε καμία περίπτωση η δυσλεξία δεν πρέπει να ταυτίζεται με τη νοητική στέρηση. Το ίδιο ισχύει και για τη γενικότερη ταύτιση που υπάρχει με την εκπαιδευτική υστέρηση. Αυτό όμως είναι κάτι που πρέπει να καταδειχτεί και στην πράξη πέρα από την θεωρία, αφού ευρέως αντιμετωπίζονται ως άτομα με διάφορα προβλήματα στέρησης (Frith, 1997: ). Πέρα όμως από τα χαρακτηριστικά της δυσλεξίας το δυσλεκτικό άτομο παρουσιάζει και δεξιότητες εξελικτικής μορφής που δημιουργούν χαρακτηριστικά όπως: η μη λεκτική σκέψη ή σκέψη με εικόνες, η ενορατική σκέψη, η πολυδιάστατη σκέψη, και η δημιουργική σκέψη (Davis, 1994). Διάγνωση της δυσλεξίας Η Αμερικανική Ψυχιατρική Ένωση έχει θέσει κάποια χρονικά όρια, εντός των οποίων κάνει την εμφάνιση της η δυσλεξία. Πιο συγκεκριμένα, τα προβλήματα στην ανάγνωση εντοπίζονται στις

20 ΠΕΡΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ 25 αρχές της Α δημοτικού αλλά υπάρχει περίπτωση κάποια προβλήματα να εμφανιστούν και τη χρονική περίοδο που το παιδί βρίσκεται στο νηπιαγωγείο. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που το παιδί έχει υψηλή νοημοσύνη και λόγω αυτής στις πρώτες τάξεις του δημοτικού, στα πρώτα στάδια της ανάγνωσης, δε φαίνεται η διαταραχή του. Βέβαια, όταν φτάσει στην Δ δημοτικού, τότε πλέον η διαταραχή γίνεται ορατή (Βενιεράκη, 2008: 3-22). Τα προβλήματα στη γραφή εμφανίζονται συνήθως προς το τέλος της Α δημοτικού και στην αρχή της Β. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν πριν δείγματα, αλλά σε αυτή τη χρονική περίοδο κάνει την πλήρη εμφάνισή της (Βενιεράκη, 2008: 3-22). Συνήθως αυτοί που αντιλαμβάνονται πρώτοι τα προβλήματα δυσλεξίας είναι οι εκπαιδευτικοί. Για να γίνει όμως μία ολοκληρωμένη διάγνωση της διαταραχής οι γονείς πρέπει να απευθυνθούν σε ψυχολόγο, ειδικό παιδαγωγό και λογοπεδικό, στα Κέντρα Διαφοροδιάγνωσης Διάγνωσης και Υποστήριξης ( ΚΕΔΔΥ ) και στις αναγνωρισμένες από το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Ιατροπαιδαγωγικές Υπηρεσίες ( Ν. 3699/ 2008 ). Σε κάποιες περιπτώσεις απαιτείται η εξέταση και από οφθαλμίατρο, ωτορινολαρυγγολόγο, παιδονευρολόγο, παιδοψυχίατρο και κοινωνικό λειτουργό για τη διάγνωση και άλλων προβλημάτων που μπορεί να συνυπάρχουν με τη δυσλεξία. Για να διαγνωστεί όμως επιτυχημένα η δυσλεξία, η νοημοσύνη του παιδιού θα πρέπει να παρουσιάζει μεγάλη απόκλιση συγκριτικά με την επίδοση του παιδιού, δηλαδή η πρώτη να είναι υψηλότερη από τη δεύτερη (Βενιεράκη, 2008: 3-22). Δυσλεξία και συναισθηματικά χαρακτηριστικά Τα παιδιά αλλά και οι έφηβοι που έχουν δυσλεξία αντιμετωπίζουν καθημερινά πολλές δυσκολίες. Πολλά από αυτά πρέπει να αντεπεξέλθουν παράλληλα σε πολλαπλές προκλήσεις του οικογενειακού, σχολικού και κοινωνικού περιβάλλοντός τους. Η αποτυχία που βιώνουν σε κάποια από αυτά οδηγεί αυτά τα παιδιά να βιώνουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως θυμό και ντροπή για τις αποτυχίες τους, ανασφάλεια, άγχος, στρες, αγωνία, κ.α. (Βενιεράκη, 2008: 3-22). Επίσης λόγω της απογοήτευσης και της απόρριψης που βιώνουν πολλές φορές παραιτούνται από κάθε προσπάθεια, έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και υπερευαισθησία στην κριτική, καθώς επίσης

21 26 ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ πολλές φορές οικειοποιούνται τους χαρακτηρισμούς που τους προσάπτουν οι άλλοι, όπως «τεμπέλης» και «αδιάφορος», για να σταματήσουν την προσπάθεια. Όλα αυτά έχουν ιδιαίτερη επίδραση στην κοινωνικοποίησή τους: έχουν προβλήματα στις σχέσεις με τους συνομηλίκους τους και τους τρόπους συμπεριφοράς. Βέβαια, αυτά τα συναισθηματικά χαρακτηριστικά ποικίλλουν στην ένταση ανάλογα με την περίπτωση (Βενιεράκη, 2008: 3-22). Δυσλεξία και σχολείο Η δυσλεξία δεν αντιμετωπίζεται εκπαιδευτικά μόνο με ειδικές εκπαιδευτικές μεθόδους, αλλά απαιτείται και η ψυχολογική υποστήριξη του παιδιού. Τόσο από την οικογένεια του όσο και από το σχολικό περιβάλλον απαιτείται η ενθάρρυνση του παιδιού, καθώς επίσης και η γενικότερη προσπάθεια αποτροπής του συναισθήματος και της εμπειρίας της αποτυχίας (Φλωράτου, 1996). Για να μπορέσει ο εκπαιδευτικός να προλάβει αρνητικές εμπειρίες σαν αυτή, θα πρέπει να οργανώσει τόσο το πρόγραμμα όσο και τις μεθόδους που χρησιμοποιεί στην τάξη με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορεί αυτός να έχει τον απόλυτο έλεγχό τους και να ελαχιστοποιήσει όποιες πιθανότητες αποτυχίας υπάρχουν. Το κυριότερο και το πιο σημαντικό στοιχείο είναι ότι ο εκπαιδευτικός πρέπει να κατανοήσει ότι ένας δυσλεκτικός μαθητής, εφόσον έχει στη διάθεσή του λίγο περισσότερο χρόνο, θα μπορέσει και αυτός να μάθει ό,τι και οι υπόλοιποι συμμαθητές του (Φλωράτου, 1996). Το σχολείο σήμερα ως θεσμός πέρα από την εκπαιδευτική του διάσταση έχει και κοινωνική. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αναγνωρίζει τις ανάγκες που υπάρχουν στην κοινωνία και να προσαρμόζεται και να λειτουργεί ανάλογα με αυτές. Έτσι και στο επίπεδο των μαθητών θα πρέπει να υπάρχει ανάπτυξη μίας δημιουργικής αγωγής που θα ενθαρρύνει όλες τις ικανότητες των μαθητών. Για να μπορέσει όμως να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να υπάρχει η υποδομή, ώστε οι ικανότητες του μαθητή να εντοπίζονται πρώτα και ύστερα να αναπτύσσονται μέσω της ενίσχυσης (Κρουσταλάκης, 1995: 15). Οι τρόποι που έχει ένας εκπαιδευτικός, ώστε να μπορέσει να βοηθήσει ένα μαθητή με δυσλεξία είναι πολλοί και διάφοροι ειδικά σε κοινωνικό επίπεδο. Ο εκπαιδευτικός έχει την «δύναμη» να ενισχύσει ή να αποθαρρύνει εντελώς ένα μαθητή με προβλήματα δυσλεξίας όχι μόνο αναφορικά με το τι θα μάθει αλλά και με

22 ΠΕΡΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ 27 το εάν θα κοινωνικοποιηθεί. Εάν ενθαρρύνει ένα μαθητή μέσω της αμοιβής, η οποία μπορεί να έχει ποικίλες μορφές, όπως ένα χαμόγελο ή το ενδιαφέρον του, τον ενισχύει και κοινωνικά. Στην αντίθετη περίπτωση, δηλαδή, εάν προσπαθεί να εξαναγκάσει το μαθητή με μεθόδους, όπως η αποδοκιμασία και οι χαμηλοί βαθμοί, τότε τα αποτελέσματα θα είναι τα αντίθετα από τα αναμενόμενα. Στην περίπτωση μάλιστα που επικροτεί κάποιους άλλους, τότε μέσα στην σχολική τάξη υπάρχει η πιθανότητα να δημιουργηθούν στρατόπεδα με «καλούς» και «κακούς» μαθητές, κάτι που θα οδηγήσει και σε κοινωνικό διαχωρισμό (Καΐλα, 1995). Ένας εκπαιδευτικός που πρέπει να βοηθήσει ένα δυσλεκτικό παιδί έρχεται αντιμέτωπος με πολλά και ποικίλα προβλήματα. Για να μπορέσει να έχει αποτέλεσμα, θα πρέπει να ξεκαθαρίσει από την αρχή τους στόχους του, εστιάζοντας κυρίως στο να ενισχύσει ηθικά το παιδί, ώστε το παιδί να αποκτήσει αυτοπεποίθηση, καθώς και εμπιστοσύνη στον εαυτό του και τις δυνάμεις του. Ένα δεύτερο στάδιο είναι να εντοπίσει τις αδυναμίες που έχει το παιδί του και να το βοηθήσει να τις ξεπεράσει, στο σημείο που είναι εφικτό βέβαια. Ένας τρόπος που μπορεί να ενθαρρύνει το παιδί είναι να του δώσει κίνητρα και ενδιαφέροντα αναφορικά με το κάθε μάθημα και τις απαιτήσεις του (Μπασλής, 1987: 7-26). Έχουμε συνηθίσει η διαδικασία της μάθησης να ταυτίζεται με τις νοητικές διεργασίες και δεξιότητες. Μεγάλη σημασία όμως έχουν, και όχι μόνο στην περίπτωση των δυσλεκτικών μαθητών αλλά όλων των μαθητών γενικότερα και οι συναισθηματικές δυνάμεις τους. Αυτές είναι που ελέγχουν και επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την ενέργεια που θα διοχετεύσει ο μαθητής και από την οποία εξαρτάται η σχολική του επίδοση. Η θετική αντιμετώπιση του παιδιού από τον εκπαιδευτικό, όχι μόνο σε επίπεδο παρότρυνσης και ενθάρρυνσης, αλλά και με την ανάθεση εργασιών που το παιδί μπορεί βάσει των δεξιοτήτων του να ολοκληρώσει, το βοηθάει, ώστε να ενδυναμώσει ψυχικά και να μπει σε μία διαδικασία απόδειξης της αξίας του (Τάνος, 1987: 66-72). Το να διδάξει ένας εκπαιδευτικός ένα παιδί με δυσλεξία σαφώς και δεν είναι κάτι εύκολο. Ανεξάρτητα από την εμπειρία και την εκπαίδευση των δασκάλων, πολλές φορές νιώθουν αμηχανία στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένα παιδί με δυσλεξία. Αν έχει όμως διάθεση να βοηθήσει το παιδί τότε, το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να κάνει είναι να παρατηρήσει τα προβλήματα και τις δυσκολίες του παιδιού, ώστε να μπορέσει να τις καταλάβει. Αφού τις

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό Μαθησιακές Δυσκολίες ΟΡΙΣΜΟΣ - Παρόλο που ο όρος χρησιμοποιείται εδώ και 40 χρόνια περίπου, δεν υπάρχει συμφωνία πάνω στα αποδεκτά κριτήρια που ορίζουν τις μαθησιακές δυσκολίες είτε στον κλινικό είτε στον

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική ή Εκπαίδευση ΙΙ

Παιδαγωγική ή Εκπαίδευση ΙΙ Παιδαγωγική ή Εκπαίδευση ΙΙ Ενότητα 8: Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή: Φιλοσοφική Τμήμα: Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής Ψυχολογίας Εξελικτικές μαθησιακές θεωρίες Δυσλεξία Η Δυσλεξία δεν είναι κατά βάση μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών. Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος

Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών. Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ «Οι Μαθησιακές Δυσκολίες κατά τον Hammill, 1990, είναι ένας γενικός όρος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Βιβέτα Λυμπεράκη Ξένια Κωνσταντινοπούλου Καθηγήτριες αγγλικών ειδικής αγωγής Ποιοί μαθητές αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στις ξένες γλώσσες Μαθητές που: παρουσιάζουν δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία 1. Εισαγωγή 2. Τύποι 3. Ασκήσεις Γρηγοριάδης Ιωάννης Φυσική Η φυσική αποτελεί πεδίο στο οποίο μπορούν να διαπρέψουν οι μαθητές με δυσλεξία καθώς η ιδιαιτερότητα τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές υσκολίες (Πηγή : http://mariaskokou.wordpress.com ) Μιλώντας για τη δυσλεξία Έχει ϖεράσει ϖάνω αϖό ένας αιώνας αϖό την ϖρώτη ϖεριγραφή ενός ϖεριστατικού δυσλεξίας. O γιατρός W.Pringle Morgan

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Μαθησιακές Δυσκολίες Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1 Θεματικές ενότητες του μαθήματος Θεωρητικό πλαίσιο της διαδικασίας εκμάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή με θέμα: «Μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία και εφαρμογή του Τεστ Πρώιμης Ανίχνευσης Δυσλεξίας».

Πτυχιακή με θέμα: «Μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία και εφαρμογή του Τεστ Πρώιμης Ανίχνευσης Δυσλεξίας». Πτυχιακή με θέμα: «Μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία και εφαρμογή του Τεστ Πρώιμης Ανίχνευσης Δυσλεξίας». Επιβλέπων καθηγητής:κ.χριστοδουλίδης Παύλος Επιμέλεια: Κατσάνου Αλεξάνδρα (Α.Μ:11074) Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Π 2107 Ειδική Αγωγή και αποτελεσματική διδασκαλία

Π 2107 Ειδική Αγωγή και αποτελεσματική διδασκαλία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Π 2107 Ειδική Αγωγή και αποτελεσματική διδασκαλία Ενότητα 10: Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες. Σουζάνα Παντελιάδου Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης

ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης Μαθησιακή υσκολία Στρατηγικές ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης να διδάξει στους µαθητές τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

θέραπειν Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ ,

θέραπειν  Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ , θέραπειν Κέντρο Συµβουλευτικών Υπηρεσιών Ψυχικού Το κέντρο συμβουλευτικών υπηρεσιών θέραπειν αποτελεί ένα σύγχρονο κέντρο ειδικών θεραπειών, πρόληψης, διάγνωσης και αποκατάστασης. Στελεχώνεται από εξειδικευμένους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ:

ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ: ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ: Γενικές Δυσκολίες Μάθησης Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες «Μαθησιακές δυσκολίες αφορούν σε μία ομάδα ανομοιογενών διαταραχών οι οποίες εκδηλώνονται με εγγενείς δυσκολίες σε πρόσκτηση

Διαβάστε περισσότερα

β) Ειδικές Αφορούν την ανάγνωση, γραφή, ορθογραφία, μαθηματικά και την επεξεργασία εννοιών (ιδιαίτερα αφηρημένων).

β) Ειδικές Αφορούν την ανάγνωση, γραφή, ορθογραφία, μαθηματικά και την επεξεργασία εννοιών (ιδιαίτερα αφηρημένων). ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Ο όρος Μαθησιακές Δυσκολίες είναι αρκετά ευρύς και πολύπλευρος και γι αυτό είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με ακριβή και απόλυτο τρόπο. Για το λόγο αυτό κρίνεται απαραίτητο να διαχωριστεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Ψυχολογία Ενότητα 3 Μαθησιακές Δυσκολίες: Eννοιολογικός Προσδιορισμός, Tαξινόμηση, Aιτιολογία

Σχολική Ψυχολογία Ενότητα 3 Μαθησιακές Δυσκολίες: Eννοιολογικός Προσδιορισμός, Tαξινόμηση, Aιτιολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3 Μαθησιακές Δυσκολίες: Eννοιολογικός Προσδιορισμός, Tαξινόμηση, Aιτιολογία Ελευθερία N. Γωνίδα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο : Σύμφωνα με το Δ.Ε.Π.Π.Σ., ο παιδαγωγικός ρόλος ανανεώνεται, αναθεωρείται, αναβαθμίζεται, προκειμένου να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Κόπτσης Αλέξανδρος

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Κόπτσης Αλέξανδρος ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Κόπτσης Αλέξανδρος Ανομοιογενής ομάδα διαταραχών που σχετίζονται με την απόκτηση και χρήση ικανοτήτων ακρόασης-ομιλίας-ανάγνωσης-γραφήςσυλλογισμού-μαθηματικών δεξιοτήτων. Δυσλεξία-Δυσγραφία-Δυσαναγνωσία-Δυσορθογραφία-Δυσαριθμησία

Διαβάστε περισσότερα

«Διαγνωστικές κατηγορίες και διαγνωστικά κριτήρια για όλες τις μαθησιακές δυσκολίες, σύμφωνα με το DSM-IV, DSM-IV TR, DSM-V & ICD-10»

«Διαγνωστικές κατηγορίες και διαγνωστικά κριτήρια για όλες τις μαθησιακές δυσκολίες, σύμφωνα με το DSM-IV, DSM-IV TR, DSM-V & ICD-10» «Διαγνωστικές κατηγορίες και διαγνωστικά κριτήρια για όλες τις μαθησιακές δυσκολίες, σύμφωνα με το DSM-IV, DSM-IV TR, DSM-V & ICD-10» Περιεχόμενα Περιεχόμενα...1 Εισαγωγή...1 DSM-IV, DSM-IV TR, DSM-V...2

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας

Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας Η αξιολόγηση ως μηχανισμός ανατροφοδότησης της εκπαιδευτικής διαδικασίας Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Αξιολόγηση του μαθητή Βασικός στόχος της αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμόζοντας τη διαδικασία της γραφής: Ένας οδηγός στρατηγικής για την ενίσχυση της γραπτής έκφρασης

Εφαρμόζοντας τη διαδικασία της γραφής: Ένας οδηγός στρατηγικής για την ενίσχυση της γραπτής έκφρασης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών: Θεωρία, Πράξη και Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Κατεύθυνση:

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν Ρ.Ρ. Βασίζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του στο κεφάλαιο 6 του βιβλίου του Gavin Reid (Δυσλεξία 2003, επιμέλεια Γιάννης Παπαδάτος).

Το παρόν Ρ.Ρ. Βασίζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του στο κεφάλαιο 6 του βιβλίου του Gavin Reid (Δυσλεξία 2003, επιμέλεια Γιάννης Παπαδάτος). Το παρόν Ρ.Ρ. Βασίζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του στο κεφάλαιο 6 του βιβλίου του Gavin Reid (Δυσλεξία 2003, επιμέλεια Γιάννης Παπαδάτος). Κεφάλαιο 6 (G. Reid, 2003) Πρόσβαση στο Σχολικό Πρόγραμμα Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Λίγα λόγια για την εργασία Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, σήμερα, αποτελούν μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση στο σχολείο. Ωστόσο πολλά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση Πρόλογος Tα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια υπάρχουν δύο έννοιες που κυριαρχούν διεθνώς στο ψυχολογικό και εκπαιδευτικό λεξιλόγιο: το μεταγιγνώσκειν και η αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση. Παρά την ευρεία χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Σεντελέ Αικατερίνη, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αξιολόγησα τους μαθητές μου θεωρώντας την αξιολόγηση σαν μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα 9 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Εισαγωγή 14 1.2 Τα βασικά δεδομένα των Μαθηματικών και οι γνωστικές απαιτήσεις της κατανόησης, απομνημόνευσης και λειτουργικής χρήσης τους 17 1.2.1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog. Ισπανική γλώσσα. 33 φοιτητές (ενήλικες > 25 ετών) και 2 εκπαιδευτικοί

Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog. Ισπανική γλώσσα. 33 φοιτητές (ενήλικες > 25 ετών) και 2 εκπαιδευτικοί Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog Σελίδα 1 μελέτη περίπτωσης πληροφορίες 1. Γενικές Πληροφορίες Πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο για ενήλικες (ηλικία άνω 25 Επίπεδο (ηλικία των μαθητών)

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Ι (ΚΑ) Έρευνα Δράσης Βελτίωση Ορθογραφίας Μαθητών

Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Ι (ΚΑ) Έρευνα Δράσης Βελτίωση Ορθογραφίας Μαθητών Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Ι (ΚΑ) 2015-2016 Έρευνα Δράσης Βελτίωση Ορθογραφίας Μαθητών Προφίλ σχολείου λειτούργησε το 1967-68, και μετακόμισε σε καινούριο κτήριο το 2014-2015 (ΚΑ) 129 μαθητές 10 εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 2. Ηλικία Θέση εργασίας Μόνιμος Αναπληρωτής

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 2. Ηλικία Θέση εργασίας Μόνιμος Αναπληρωτής ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α. Δημογραφικά χαρακτηριστικά 1. Φύλο Άνδρας Γυναίκα 2. Ηλικία 22 30 31 40 41 50 51 + 3. Χρόνια υπηρεσίας 1 5 6 15 16+ 4. Σημειώστε τα πτυχία που κατέχετε Πτυχίο Παιδαγωγικής Ακαδημίας Πτυχίο

Διαβάστε περισσότερα

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Στέλιος Κ. Κρασσάς Σχολικός Σύμβουλος 32 ης Π. Δημ. Εκπ. Αττικής 1 Στο σημερινό σχολείο γίνεται όλη η δουλειά στην τάξη; δεν υπάρχει εργασία για το σπίτι; πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 Αναπτυξιακή Δυσλεξία Παγκόσμια Ομοσπονδία Νευρολογίας το 1968 «μια διαταραχή στα παιδιά τα οποία,

Διαβάστε περισσότερα

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών 12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών Διαδικασίες διαχείρισης περίπτωσης Στάδιο 1 Εντοπισμός Στάδιο 2 Αξιολόγηση Στάδιο 3 Παρέμβαση Στάδιο 4 Υποστήριξη Παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δυσκολίες στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Μαθησιακές δυσκολίες στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Τσιαλαμπάνα Δήμητρα Α.Μ. 11556 Μαθησιακές δυσκολίες στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Διδακτική Παρέμβαση Βασικοί Ορισμοί Samuel Orton Strauss και Lehtinen (νευροψυχολογική βάση) Bannatyne και Myklebust (ιατροκεντικοί)

Διαβάστε περισσότερα

- Έκπτωση στη χρήση εξoλεκτικών συμπεριφορών πχ βλεμματικής επαφής, εκφραστικότητας προσώπου.

- Έκπτωση στη χρήση εξoλεκτικών συμπεριφορών πχ βλεμματικής επαφής, εκφραστικότητας προσώπου. ΑΥΤΙΣΜΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Η Διάχυτη Διαταραχή της Ανάπτυξης σύμφωνα με το ICD-10 το σύστημα της Διεθνούς Ταξινόμησης των Νόσων είναι μια διαταραχή που περιλαμβάνει δυσκολίες στην ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση 390 παιδιά Το πλαίσιο εφαρμογής 18 τμήματα Μονάδα Ειδικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά άτυπης αξιολόγησης

Χαρακτηριστικά άτυπης αξιολόγησης Προσαρμογή Διδακτικών Στόχων σε μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες Νιάκα Ευγενία Ειδική παιδαγωγός, Σχολική Σύμβουλος Τι λάβαμε υπόψη; Το ατομικό ιστορικό των μαθητών Την αξιολόγηση της διεπιστημονικής ομάδας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Γιατί χρειάζεται να κάνουµε τόσο ειδική διαφοροποίηση; Τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσµα του αυτισµού έχουν διαφορετικό τρόπο σκέψης και αντίληψης για τον κόσµο,

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Σύμβολο της μεθόδου "Κείμενο για Όλους" Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τμήμα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Μάρτιος 2009 Ποια είναι τα δικαιώματα των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Ο Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος μαθητή με αυτισμό. Τροκάνα Αρίστη ΠΕ02.50

Παρουσίαση εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος μαθητή με αυτισμό. Τροκάνα Αρίστη ΠΕ02.50 «Πρόγραμμα εξειδικευμένης εκπαιδευτικής υποστήριξης για ένταξη μαθητών με αναπηρία ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» Παρουσίαση εξατομικευμένου εκπαιδευτικού προγράμματος μαθητή με αυτισμό Τροκάνα Αρίστη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών

Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Η δυσλεξία (dyslexia) είναι ένας σχετικά νέος όρος ο οποίος απασχολεί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 1 ΥΕΨ(Δημ) 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 Nέα Διαδικασία Παρέμβασης στο Σχολείο για Χειρισμό Παιδιού με Πιθανές Μαθησιακές, Συναισθηματικές ή άλλες Δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2016-2017 Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία

Εξελικτική Ψυχολογία Εξελικτική Ψυχολογία Ενότητα 8: Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της σχολικής ηλικίας IΙ Ασημίνα Ράλλη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Σχολική Ηλικία Η ψυχοκοινωνική ανάπτυξη κατά

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον

Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον Ενότητα 3:Πρώιμη διάγνωση και χαρακτηριστικά των μαθησιακών δυσκολιών από την προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις. Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια ΠΤΠΕ Πανεπιστήμιο Κρήτης

Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις. Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια ΠΤΠΕ Πανεπιστήμιο Κρήτης Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια ΠΤΠΕ Πανεπιστήμιο Κρήτης Αναγνωστική ετοιμότητα Παλαιότερα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι: υπάρχει μια συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας Βασικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 01-03-2014 (3 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σύνοψη Μαθησιακών Δυσκολιών Διεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της παιδικής συμπεριφοράς γεννιέται από την συνύφανση αυτών των δύο γραμμών (Vygotsky 1930/ 1978, σελ. 46).

Η ιστορία της παιδικής συμπεριφοράς γεννιέται από την συνύφανση αυτών των δύο γραμμών (Vygotsky 1930/ 1978, σελ. 46). 1896 1934 2 ξεχωριστές στην καταγωγή τους γραμμές ανάπτυξης: Α) Μία πρωτόγονη, φυσική γραμμή ανάπτυξης,, αυτόνομης εκδίπλωσης των βιολογικών δομών του οργανισμού, και Β) μία πολιτισμική, ανώτερη ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Κρήτης Αναγνωστική ετοιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ορισμοί Αυτό-αντίληψη Αυτό-εκτίμηση Μηχανισμοί ενίσχυσης και προστασίας της αυτό-εκτίμησης

Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ορισμοί Αυτό-αντίληψη Αυτό-εκτίμηση Μηχανισμοί ενίσχυσης και προστασίας της αυτό-εκτίμησης Η ανάπτυξη θετικής αυτό-εικόνας Εισαγωγή Ο εαυτός ως αντικείμενο συνειδητής σκέψης αποτελεί κεντρικό θέμα διερεύνησης από διάφορους επιστημονικούς κλάδους. Η άποψη που έχουμε για τον εαυτό μας και τις

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μαθησιακές Δυσκολίες Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Διαταραχή Ελλειμματικής

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό!

Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό! Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό! ΟΛΑ ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΓΟΝΙΟΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ, της Ψυχολόγου Έλλης Τιγγινάγκα, MSc Τι είναι ο αυτισμός, ποια τα αίτια που τον προκαλούν; Ο αυτισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Τι αναμένουμε να πάρουμε;

Τι αναμένουμε να πάρουμε; Φωνάζει, διακόπτει, παίζει στο μάθημα Εφαρμόζοντας τη στρατηγική Eλέγχω και Aποχωρώ σε παιδιά με ήπια και συχνά προβλήματα συμπεριφοράς στην τάξη A Λευκή Κουρέα, Πανεπιστήμιο Κύπρου Έλενα Αγαπίου, Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Δυσαριθμησία Αξιολόγηση Διάγνωση 2 Όροι και Ορισμοί των Μαθηματικών Διαταραχών Έχουν χρησιμοποιηθεί όροι

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα