ΕΡΓΟ: «Ecotourism Trails» «Differentiation of tourist product: Eco-tourism trails in the cross-border area for the promotion of alternative tourism»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΡΓΟ: «Ecotourism Trails» «Differentiation of tourist product: Eco-tourism trails in the cross-border area for the promotion of alternative tourism»"

Transcript

1 ΕΡΓΟ: «Ecotourism Trails» «Differentiation of tourist product: Eco-tourism trails in the cross-border area for the promotion of alternative tourism» Μελέτη/επιστημονική έκθεση για την δημιουργία θεματικού μονοπατιού στην περιοχή Δήμου Νεστορίου, Περιφερειακής Ενότητας Καστοριάς, με αντικείμενο τη συνύπαρξη αρκούδας ανθρώπου, στο πλαίσιο υλοποίησης του έργου «Ecotourism Trails» - «Differentiation of tourist product: Ecotourism trails in the cross-border area for the promotion of alternative tourism». Ιούλιος 2013 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΤΡΑΓΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ Το έργο εντάσσεται στο «Πρόγραμμα Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας, IPA Ελλάδας-Αλβανίας» που συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εθνικούς πόρους της Ελλάδας και της Αλβανίας.

2 Δημιουργία ενός θεματικού μονοπατιού για την αρκούδα Το μονοπάτι θα αναδεικνύει τη σημασία και τις οικολογικές απαιτήσεις της καφέ αρκούδας, δίνοντας έμφαση στους όρους συνύπαρξης της αρκούδας με τον άνθρωπο στην περιοχή του έργου. Κατά τη διάσχιση του μονοπατιού ο επισκέπτης θα πρέπει να μπορεί να εντοπίσει βιοδηλωτικά στοιχεία της αρκούδας που ενδιαιτάται στην περιοχή, ενδείξεις τροφοληψίας, καλοκαιρινές φωλιές (γιατάκια), χειμερινά σημεία φωλεασμού, καθώς και σημεία δυνητικής σύγκρουσης ανθρώπου και αρκούδας. Η διαδρομή θα πρέπει να δίνει τη δυνατότητα στον επισκέπτη-περιπατητή, να μάθει περισσότερες πληροφορίες για τη ζωή και τις συνήθειες της αρκούδας, ως προστατευόμενο είδος στην Ελλάδα. Στοιχεία που υποδηλώνουν την παρουσία της αρκούδας (όπως είναι τα βιοδηλωτικά ίχνη), ή στοιχεία που καθιστούν την περιοχή ιδανικό βιότοπο για το μεγαλόσωμο θηλαστικό (πχ. πληρότητα σε τροφικά διαθέσιμα), είναι χαρακτηριστικά στα οποία θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ενώ παράλληλα ο περιπατητής θα έχει τη δυνατότητα να αναρωτηθεί για τους όρους συνύπαρξης του είδους με τον άνθρωπο. Γιατί υπάρχει σύγκρουση μεταξύ ανθρώπου και αρκούδας; Μπορεί αυτή να αμβλυνθεί; Υπάρχουν λύσεις οι οποίες επιτρέπουν την «συγκατοίκηση» ανθρώπου και αρκούδας στην ελληνική ύπαιθρο; Σημαντικό μέρος της διαδρομής θα πρέπει να περιλαμβάνει τα στοιχεία εκείνα που είτε θα δίνουν την άμεση δυνατότητα στον περιπατητή να παρατηρήσει τις συνήθειες του μεγαλόσωμου θηλαστικού, είτε θα του δίνουν το έναυσμα να αντιληφθεί του λόγους της σύγκρουσής του με τον άνθρωπο με την παράλληλη παρουσίαση των λύσεων και των καλών πρακτικών σε μία συνθήκη εφικτής συνύπαρξης. 1. Βασικά χαρακτηριστικά της περιοχής Ο Γράμος, στο βορειότερο άκρο της Πίνδου, υψώνεται μέχρι τα μέτρα, αποτελώντας το τέταρτο ψηλότερο βουνό της Ελλάδας. Λίγα χιλιόμετρα από την πόλη της Καστοριάς, ο Γράμος «ενώνει» το Νομό της Καστοριάς με το Νομό Ιωαννίνων, τη Δυτική Μακεδονία με την Ήπειρο, αλλά και την Ελλάδα με τη γειτονική Αλβανία. Η ιδιαίτερη αυτή γεωγραφική θέση προσέδωσε στο Γράμο έναν πρωταγωνιστικό ρόλο σε όλα τα μεγάλα γεγονότα του 20 ου αιώνα. Σήμερα αποτελεί μια από τις σημαντικότερες ορεινές Προστατευόμενες περιοχές της χώρας, φιλοξενώντας μια μεγάλη γκάμα ξεχωριστών και σπάνιων βιότοπων.

3 Ανάμεσα στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του βουνού, αξίζει να αναφερθούν η μακρά γεωλογική ιστορία του, η οποία επιβιώνει σήμερα μέσα από τα απολιθώματα και τα όστρακα που συναντά κανείς στους ασβεστόλιθους της ευρύτερης ζώνης του Γράμμου και αποτυπώνεται επίσης και στο χαρακτηριστικό ανάγλυφο. Από το Γράμο πηγάζει ο Αλιάκμονας, το μεγαλύτερο σε μήκος ελληνικό ποτάμι. Το ποτάμι ξεκινά μέσα από δεκάδες πηγές στα αλπικά λιβάδια, συνεχίζει μέσα από το φαράγγι Καταφίκι, κυλά μέσα από παραποτάμια δάση και εγκαταλελειμμένους οικισμούς μέχρι να φτάσει στην εντυπωσιακή κοιλάδα του Νεστόριου, ανάμεσα σε κάθετες βραχώδεις πλαγιές. Από το ίδιο βουνό πηγάζει ακόμα ο Σαραντάπορος, ενώ εδώ θα συναντήσουμε και δύο σπάνιες για τα ελληνικά δεδομένα αλπικές λίμνες, τη Γκιστόβα και τα Μουτσάλια. Τα δάση καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του Γράμου. Το τοπίο συμπληρώνεται από λιβάδια, αραιά δάση και μικρές αγροτικές εκτάσεις. Η πλούσια αυτή βλάστηση χωρίζεται γενικά σε τέσσερις βασικές ζώνες: Στις κοιλάδες και τις ρεματιές ιτιές, σκλήθρα και άλλα δέντρα σχηματίζουν πλούσιες κοινότητες πυκνής παραποτάμιας βλάστησης, η οποία μπορεί να παίρνει και τη χαρακτηριστική μορφή της «στοάς». Συναντάμε ακόμα και πιο σπάνια δέντρα, όπως τα σφενδάμια, οι φλαμουριές, οι φτελιές. Πάνω από τις ρεματιές κυριαρχούν τα διάφορα είδη της βελανιδιάς, σχηματίζοντας θαμνότοπους ή δάση, συνήθως μαζί με άλλα φυλλοβόλα δέντρα. Ψηλότερα, κοντά στα 1000 μ., ξεκινάνε τα μεγάλα και παραγωγικά δάση της Μαύρης Πεύκης και της Οξιάς. Εκεί θα συναντήσουμε ακόμα Έλατα και Ρόμπολα. Τα δάση αυτά αραιώνουν και τελικά σταματάνε στα μεγαλύτερα υψόμετρα, όταν το χιόνι, που καλύπτει το έδαφος για πολλούς μήνες το χρόνο, το κρύο και ο αέρας εμποδίζουν την ανάπτυξη ακόμα και των πιο ανθεκτικών δέντρων. Την θέση τους καταλαμβάνουν τα αλπικά λιβάδια του Γράμου, ίσως τα πιο χαρακτηριστικά, εκτενή και όμορφα της χώρας. Σε όλες αυτές τις ζώνες, συναντάμε συνολικά πάνω από 487 είδη φυτών, ένας αριθμός εξαιρετικά μεγάλος για ένα μόνο βουνό. Ειδικά μάλιστα όταν 21 από αυτά είναι ενδημικά, δηλαδή υπάρχουν μόνο στο Γράμο ή στη γύρω περιοχή. Όλοι αυτοί οι οικότοποι προσφέρουν καταφύγιο σε μία εξίσου πλούσια πανίδα, η οποία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων 15 είδη ψαριών (πέστροφες, τσιρώνια, γουρουνομύτες, γυφτόψαρα, χέλια κα), 142 είδη πουλιών, όπως το σπάνιο Διπλοσάινο, ο Λιβαδόκιρκος και το Μαυροκιρκίνεζο, ο Χρυσαετός και ο Σταυραετός, ακόμα ο μικρός γύπας Ασπροπάρης, μία εξίσου πλούσια πανίδα ερπετών και αμφιβίων, αλλά και σπάνια θηλαστικά, όπως αγριόγιδα, ζαρκάδια, αγριογούρουνα, λιγοστοί λύκοι και αγριόγατες και πλήθος άλλων μικρών θηλαστικών.

4 Κορωνίδα αυτής της πανίδας και είδος-σύμβολο για την περιοχή αποτελεί η Καφέ Αρκούδα. Ο τοπικός πληθυσμός του Γράμου και των γύρω περιοχών υπολογίζεται γύρω στα 30 άτομα (ελάχιστη εκτίμηση). Συνδέεται οργανικά τόσο με τον κεντρικό υποπληθυσμό της Πίνδου, όσο και με ένα μικρότερο υποπληθυσμό που ενδημεί στην αλβανική πλευρά. Το γεγονός αυτό τονίζει την ανάγκη για διατήρηση των διαδρόμων σύνδεσης και την αποφυγή του κατακερματισμού των βιοτόπων από τα μεγάλα τεχνικά έργα, όπως οι αυτοκινητόδρομοι. Οι αρκούδες του Γράμου προτιμούν να τρέφονται με καρπούς οπορωφόρων δέντρων όπως οι κερασιές, οι κορομηλιές και οι δαμασκηνιές αλλά και άγριων δέντρων και θάμνων όπως η οξιά, η βελανιδιά ή η αγριοτριανταφυλλιά. Πολλούς από τους παραπάνω καρπούς τους αναζητά σε οπωρώνες παλιών εγκαταλελειμμένων οικισμών. Βόσκουν επίσης ποώδη φυτά ή καλλιεργούμενα δημητριακά, κυνηγούν μυρμήγκια και άλλα έντομα και συμπληρώνουν ένα ελάχιστο κομμάτι της διατροφής τους με κρέας και μέλι. Συνολικά πάντως, το 85% (κατά μέσο όρο) της τροφής τους είναι φυτικής προέλευσης. Οι εκτάσεις που κινείται η κάθε αρκούδα καλύπτουν συνήθως αρκετές εκατοντάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα. Μετακινούνται όμως με προσοχή και κυρίως κοντά στη νύχτα, αποφεύγοντας έτσι ανεπιθύμητες συναντήσεις με ανθρώπους. Αντί για τα ζώα, μπορούμε ωστόσο να δούμε, αν είμαστε προσεκτικοί, τα ίχνη των δραστηριοτήτων τους: πατημασιές σε λάσπες και νερολακούβες, σπασμένα κλαδιά οπωροφόρων δέντρων, αναποδογυρισμένες πέτρες προς αναζήτηση εντόμων, σπασμένες κορυφές μικρών δέντρων. 2. Τεχνικά χαρακτηριστικά μονοπατιού Στοιχεία για την χάραξη-χωροθέτηση του μονοπατιού Τοπογραφία-ανάγλυφο της περιοχής ( κατεξοχήν δασική, υψόμετρο περίπου 1000 μετρά, πηγές του Αλιάκμονα, έντονο ανάγλυφο, περιβάλλεται από βουνοκορυφές με υψηλότερη αυτή του Γράμου) Αφετηρία και κατάληξη κοντά στο Νεστόριο Χωροθέτηση σε δημόσιο-δημοτικό δάσος Μήκος μονοπατιού: περίπου 8-10 χλμ, κατά προτίμηση κυκλικό. Προσβασιμότητα: Να μπορεί να περπατηθεί από ανθρώπους όλων σχεδόν των ηλικιών με μικρό βαθμό δυσκολίας και να μη συμπεριλαμβάνει μεγάλες υψομετρικές διαφορές. Προϋπόθεση για τη χάραξη η ύπαρξη σημείων ανάπαυσης και νερού (κάποια βρύση κατά μήκος του μονοπατιού)

5 Πιθανότητα ανάγκης (να μην αποκλειστεί το ενδεχόμενο) για μικρής έκτασης εργασίες καθαρισμού και διαμόρφωσης του καταστρώματος του μονοπατιού. Σήμανση στα δύο άκρα του μονοπατιού με μικρές πινακίδες, φιλικές προς το περιβάλλον και ενδιάμεσα όπου χρειάζεται (περίπου ανά χιλιόμετρο κατά μήκος του μονοπατιού). Επιπλέον, τοποθέτηση πινακίδων ερμηνείας περιβάλλοντος (χλωρίδας και πανίδας). Χαρτογράφηση του μονοπατιού (με gps, σε αρχεία kmz, απόδοση σε Gis) Δυνατότητα εντοπισμού: βιοδηλωτικών στοιχείων τροφικών πηγών (φυσικών και ανθρωπογενών)- Κάλυψη όλου (ή σχεδόν όλου) του εύρους του ενδιαιτήματος από άποψη βλάστησης, ανάγλυφου, τροφικών πηγών κλπ. σημείων φωλεοποίησης (θερινών ή χειμερινών) θέσεων θέας σημείων δυνητικής σύγκρουσης (μελισσοκομικέςκτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, κοπάδια, γεωργικές δραστηριότητες, οικισμοί κοντά σε βιότοπο αρκούδας) θέσεων θέας χρήσης αποτελεσματικών μέτρων πρόληψης με σκοπό την άμβλυνση της σύγκρουσης ανθρώπου και αρκούδας (ηλεκτροφόρες περιφράξεις, σκύλοι φύλαξης κοπαδιών, ειδικοί κάδοι απορριμμάτων) 3. Προϋποθέσεις χωροθέτησης μονοπατιού Εντοπισμός και αναγνώριση: α) Βιοδηλωτικών ιχνών Βιοδηλωτικά ίχνη ονομάζονται τα αποτυπώματα της αρκούδας και οι υπόλοιπες ενδείξεις της παρουσία της (τρίχες, περιττώματα, νυχιές, δαγκώματα κ.α.). Το σημάδεμα ή μαρκάρισμα των δέντρων είναι μάλιστα χαρακτηριστικό και αρκετά εύκολα αναγνωρίσιμο στοιχείο της συμπεριφοράς της αρκούδας. Η αρκούδα αφού αφαιρεί δαγκώνοντας και ξύνοντας τον φλοιό ενός δέντρου, τρίβεται πάνω του αφήνοντας την ιδιαίτερη μυρωδιά της, αλλά και τρίχες. Για να οριοθετήσει την επικράτειά της και για να κάνει γνωστή τη παρουσία της (ιδιαίτερα κατά την περίοδο του ζευγαρώματος), η αρσενική αρκούδα αφήνει χαρακτηριστικά σημάδια (από νυχιές ή δαγκωματιές) πάνω σε κορμούς δένδρων (στην πλειοψηφία τους κωνοφόρα αλλά και σε στύλους της ΔΕΗ και του ΟΤΕ) σε χαρακτηριστικά σημεία του δάσους (περάσματα). Αυτή η "σηματοδότηση"

6 έχει εξελιχθεί σε ένα πολύπλοκο κώδικα επικοινωνίας. Το ύψος στο οποίο βρίσκονται τα σημάδια προειδοποιούν για την παρουσία, το μέγεθος, την ηλικία και άρα την ιεραρχική θέση του ζώου που τα άφησε. Τα υπολείμματα τριχώματος των αρκούδων, οι επιστήμονες τα χρησιμοποιούν για την ανάλυση του DNA που περιέχεται στις ρίζες. Η χρήση γενετικών μεθόδων σε συνδυασμό με τεχνικές μη παρεμβατικής δειγματοληψίας για την εκτίμηση των πληθυσμιακών μεγεθών απειλούμενων ή σπάνιων θηλαστικών αποτελεί τα τελευταία χρόνια κοινή ερευνητική πρακτική σε διεθνές επίπεδο β) Σημείων τροφοληψίας Φυσικά τροφικά διαθέσιμα. Η αρκούδα είναι ζώο παμφάγο με προτίμηση στις τροφές φυτικής προέλευσης (κατά 85%) και έχει ανάγκη από μεγάλες ποσότητες τροφής για να συντηρήσει τον σωματικό της όγκο και τη δύναμή της. Τρέφεται με όλων των ειδών τους διαθέσιμους καρπούς του δάσους: βατόμουρα, κορόμηλα, κεράσια, μήλα, αχλάδια, σμέουρα, καρπούς σορβιάς, καρπούς αγριοτριανταφυλλιάς, αγριοφράουλες, βελανίδια, καρπούς οξιάς, αλλά και βολβούς, ρίζες, και χόρτα. Συμπληρώνει το διαιτολόγιό της με μέλι, μικρά και μεγάλα θηλαστικά, έντομα (κυρίως μυρμήγκια) και χελώνες. Η δυσκολότερη περίοδος για την αρκούδα είναι ή άνοιξη όταν επανέρχεται από τον χειμέριο λήθαργο έχοντας χάσει το 30% του βάρους της. Την άνοιξη οι καρποί του δάσους είναι ανύπαρκτοι καθώς δεν έχει αρχίσει ακόμη η καρποφορία οπωροφόρων δένδρων και θάμνων. Έτσι η αρκούδα για να αναπληρώσει αναζητά άλλες συμπληρωματικές τροφικές πηγές που είναι διαθέσιμες και θρεπτικές εκείνη την εποχή όπως : χόρτα, βολβούς, ρίζες, μυρμήγκια κλπ. Πολλές φορές την άνοιξη, εκτός από άφθονα χόρτα και βολβούς η αρκούδα τρώει και καρπούς της προηγούμενης χρονιάς (όπως αγριόμηλα, άγρια αχλάδια, καρπούς αγριοτριανταφυλλιάς, βελανίδια κλπ) που έχουν διατηρηθεί από τις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα, βρίσκοντας έτσι ένα σημαντικό τροφικό υποκατάστατο. Το φθινόπωρο είναι σίγουρα η εποχή που η αρκούδα «αφιερώνει» τον περισσότερο χρόνο στην αναζήτηση και κατανάλωση τροφής. Είναι η λεγόμενη φάση της «υπερφαγίας» Δύο είναι οι βασικοί λόγοι : α. η αφθονία και η μεγάλη ποικιλία των φθινοπωρινών καρπών του δάσους και β. η ανάγκη δημιουργίας αποθεμάτων λίπους για την επερχόμενη περίοδο του χειμέριου λήθαργου, οπότε η αρκούδα δεν τρέφεται.

7 Οι πιο κατάλληλοι καρποί για την δημιουργία αποθεμάτων λίπους είναι τα βελανίδια και οι καρποί της οξιάς. Χάρη στην πολύ ανεπτυγμένη αίσθηση της όσφρησης η αρκούδα είναι μάλιστα ικανή να εντοπίζει τους καρπούς του δάσους στο πιο θρεπτικό στάδιο ωρίμανσής τους. Είναι γνωστό ότι οι ώριμοι καρποί εκπέμπουν κάποιες χαρακτηριστικές μυρωδιές που μόνο η πολύ ανεπτυγμένη όσφρηση ορισμένων ζώων είναι ικανή να τις εντοπίσει. Ανθρωπογενείς πηγές τροφής Την Άνοιξη, όταν η αρκούδα επανέρχεται από το χειμέριο ύπνο και έχοντας χάσει το 30% του βάρους της είναι και η εποχή που αρχίζουν οι πρώτες επισκέψεις σε μελισσοκομικές μονάδες και κοπάδια. Πολύ ευνοϊκές συνθήκες τροφής για την αρκούδα αποτελούν επίσης και οι μικρές καλλιέργειες δημητριακών (σιτάρι, καλαμπόκι), ψυχανθών (τριφύλλι) καθώς και οπωροφόρων (μηλιές ή κερασιές). Η αρκούδα μοιράζεται τα ίδια βουνά με τις κοινότητες των κτηνοτρόφων και των γεωργών και αναζητά μεγάλο μέρος της τροφής της ανάμεσα στα χωριά και τα χωράφια των ανθρώπων. Είναι λοιπόν σχεδόν αναπόφευκτο όπου άνθρωποι και μεγάλα σαρκοφάγα ζώα μοιράζονται τον ίδιο χώρο να υπάρχουν ζημιές σε οικόσιτα ζώα, μελίσσια και καλλιέργειες και φυσικά συγκρούσεις με τους ανθρώπους της υπαίθρου που υφίστανται ζημιές στην παραγωγή τους. Εκτός από τις «φυσικές» ανθρωπογενείς τροφικές πηγές όπως είναι οι μικροί οπωρώνες και οι καλλιέργειες (δημητριακά-κηπευτικά), οι αρκούδες έλκονται επίσης από τις ανθρώπινες υποδομές κυρίως λόγω της ύπαρξης απορριμμάτων και χωματερών. Η ελκτικότητα των απορριμμάτων αφορά κυρίως μικρές παράνομες χωματερές παρά σε ανοιχτούς κάδους εντός των οικισμών που ωστόσο οι αρκούδες επισκέπτονταν επίσης. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη (Riegler, 2012) οι αρκούδες ενώ φαίνεται να έχουν ένα βαθμό εξοικείωσης με τις ανθρώπινες εγκαταστάσεις, ωστόσο οι ώρες δραστηριοποίησής τους σε γειτνίαση ή εντός των οικισμών ήταν με βάση το 85% των τηλεμετρικών δεδομένων της παραπάνω έρευνας, νυχτερινές και μεταμεσονύκτιες. γ) Σημείων φωλεοποίησης κατά τη διάρκεια του χειμέριου λήθαργου Ο χειμέριος λήθαργος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες και πιο αξιοθαύμαστες φάσεις του βιολογικού κύκλου της αρκούδας και διαφέρει ουσιαστικά από την γνωστή χειμερία νάρκη που χαρακτηρίζει άλλα είδη θηλαστικών. Η αρκούδα μάλιστα γεννάει στα μέσα του χειμώνα, σε αντίθεση με όλα τα άλλα ανώτερα θηλαστικά. Η φωλιά της ετοιμόγενης θηλυκής είναι ιδιαίτερα προφυλαγμένη και ειδικά διαμορφωμένη με ένα άνετο στρώμα από φύλλα, κλαδιά και ξερά χόρτα τα οποία λειτουργούν ως τέλεια μονωτικά. Η στενή είσοδος της φωλιάς σφραγίζεται με χιόνι και στο εσωτερικό της επικρατεί

8 ένα μικροκλίμα. Πολύ συχνά μάλιστα η ίδια φωλιά με λίγες μόνο επισκευές χρησιμοποιείται από ολόκληρες γενιές θηλυκών. Όπως έχει διαπιστωθεί οι καταλληλότερες περιοχές για την αρκούδα, τόσο για προσωρινό θερινό καταφύγιο όσο και για τη χειμερινή φωλιά είναι Τα απρόσιτα σημεία του δάσους χωρίς δρόμους και όχληση Οι περιοχές με ώριμα δρυοδάση και καστανιές που παρέχουν συνεχώς τροφή το φθινόπωρο Οι περιοχές με άγρια οπωροφόρα σε εγκαταλελειμμένους αγρούς και λιβάδια ή σε μη εντατικά εκμεταλλευόμενες εκτάσεις Τα λιβάδια μέσα σε ψηλά δάση με άγρια οπωροφόρα Οι απρόσιτες παραποτάμιες εκτάσεις Οι καλλιεργημένες εκτάσεις κοντά σε οικισμούς δ) Σημείων-πεδίων σύγκρουσης ανθρώπου και αρκούδας Αίτια σύγκρουσης Οι συγκρούσεις μεταξύ των πληθυσμών αρκούδας και ανθρώπου αποτελούν γεγονός σε όλο το εύρος εξάπλωσης του είδους σε οποιαδήποτε χώρα και ήπειρο επιβιώνει. Οι κύριες μορφές σύγκρουσης είναι οι παρακάτω Κτηνοτροφία: η θήρευση ζωικού κεφαλαίου αποτελεί ιδιαίτερα διαδεδομένη μορφή σύγκρουσης. Ποικίλα είδη όπως βοοειδή, άλογα, αίγες μπορούν να αποτελέσουν θήραμα της αρκούδας, εντονότερη όμως και πιο διαδεδομένη φαίνεται να είναι η θήρευση προβάτων. Μελισσοκομία: οι ζημιές που προκαλούν οι αρκούδες σε μελίσσια είναι συχνό φαινόμενο και οι επιπτώσεις τους χαρακτηρίζονται ως σημαντικές για την οικονομία των τοπικών κοινωνιών. Καλλιέργειες: η επιπτώσεις της αρκούδας σε οπωρώνες και καλλιέργειες είναι επίσης διαδεδομένες Αλληλεπίδραση αρκούδας-ανθρώπου: προσεγγίσεις αρκούδων σε οικισμούς με σκοπό την εύκολη αναζήτηση και εύρεση τροφής (οικόσιτα ζώα, μονοκαλλιέργειες, κάδοι σκουπιδιών). Οι αρκούδες, σε συγκεκριμένες συνθήκες αναπτύσσουν ιδιαίτερες για το είδος διατροφικές συνήθειες που οδηγούν στην εξοικείωσή τους με την ανθρώπινη παρουσία ή την ανοχή τους σε αυτή, με σκοπό να επωφεληθούν του κέρδους που υπερτερεί των επιπτώσεων αυτής της αλληλεπίδρασης. Το βασικό διακύβευμα για την επιβίωση της αρκούδας στη χώρα αφορά στην εξασφάλιση της συνύπαρξης του είδους με τους κτηνοτρόφους, τους γεωργούς, τις κοινότητες των ανθρώπων που ζουν και δουλεύουν στις ίδιες περιοχές όπου βρίσκει καταφύγιο το μεγαλόσωμο θηλαστικό.

9 Η αρκούδα, αιώνες τώρα, αγωνίζεται να προσαρμοστεί και να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον που διαρκώς αλλάζει από την παρουσία και τη δραστηριότητα των ανθρώπων. Η μείωση των φυσικών πόρων και των άγριων θηραμάτων, έχει ωθήσει την αρκούδα να αναζητά μεγάλο μέρος της τροφής τους ανάμεσα στα χωριά και τα χωράφια των ανθρώπων. Μελίσσια, σιτάρια, καλαμπόκια, κτηνοτροφικά ζώα, αποτελούν πια αναπόσπαστο μέρος της διατροφής τους. Αυτές όμως οι ζημιές, εκτός από το ψυχολογικό κόστος, προκαλούν απώλεια εισοδήματος στους κτηνοτρόφους και τους γεωργούς. Αν αυτή η σύγκρουση δεν αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, μπορεί να φτάσει στα άκρα, με αποτέλεσμα σχεδόν πάντα την εξόντωση των μεγάλων σαρκοφάγων. Δράσεις διαχείρισης-μέτρα άμβλυνσης Ενημέρωση των ανθρώπων που ζουν στον ίδιο χώρο με την αρκούδα, προτείνοντας την ιδέα της συνύπαρξης. Με σκοπό την άμβλυνση της σύγκρουσης μεταξύ ανθρώπου και αρκούδας, το πλέον σημαντικό μέτρο διαχείρισης αφορά στις δράσεις ενημέρωσης των τοπικών κοινωνιών σχετικά με την αρκούδα και τους όρους συνύπαρξης του είδους με τον άνθρωπο. Πέρα από την ενημέρωση των τοπικών πληθυσμών που ζουν σε περιοχές που αποτελούν βιότοπο αρκούδας σχετικά με τα μέτρα πρόληψης από ζημιές που κάνει η αρκούδα στην παραγωγή, η ενημέρωση έχει ως στόχο την αλλαγή της στάσης και συμπεριφοράς του τοπικού πληθυσμού απέναντι στην ιδέα της «συγκατοίκησης» με την αρκούδα. Η μακροπρόθεσμη διατήρηση του είδους είναι συναρτημένη με την «ανοχή» των πληθυσμών που ζουν και εργάζονται στις περιοχές παρουσίας του είδους, σε συνδυασμό με την υιοθέτηση των απαραίτητων μέτρων πρόληψης. Ηλεκτροφόρες περιφράξεις Οι ηλεκτροφόρες περιφράξεις έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματικές στην προστασία ζώων, καλλιεργειών και μελισσιών και είναι εντελώς ακίνδυνες τόσο για τον άνθρωπο όσο και για τα ζώα. Τα βασικά χαρακτηριστικά των ηλεκτροφόρων περιφράξεων είναι: Η σχετικά εύκολη εγκατάστασή τους. Πολλές φορές χρειάζεται λιγότερος χρόνος για την εγκατάσταση μίας ηλεκτροφόρας

10 περίφραξης απ ότι χρειάζεται για την εγκατάσταση μιας συμβατικής περίφραξης από ξύλο, λαμαρίνα ή σύρμα. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε απομακρυσμένες περιοχές, μακριά από δρόμους ή κατοικημένες περιοχές. Προφυλάσσουν από το διασκόρπισμα του κοπαδιού. Λειτουργούν με μπαταρίες των 12 Βολτ (αυτοκινήτου) που μπορούν εύκολα να επαναφορτιστούν Σε περίπτωση που δεν υπάρχει δυνατότητα πρόσβασης σε ηλεκτρικό ρεύμα, μπορούν να λειτουργήσουν και με ηλιακό συλλέκτη Χορήγηση καλών σκύλων φύλαξης κοπαδιού Ο Ελληνικός Ποιμενικός Σκύλος χρησιμοποιείται με μεγάλη επιτυχία για τη φύλαξη των κοπαδιών εδώ και χιλιάδες χρόνια. Έχοντας εξελιχθεί παράλληλα με τους παραδοσιακούς τρόπους κτηνοτροφίας και το ελληνικό φυσικό περιβάλλον, έχει αποκτήσει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που τον κάνουν ένα αποτελεσματικό φύλακα. Στην Ελλάδα, η παραδοσιακή φυλή σκύλων φύλαξης κοπαδιών είναι ο ελληνικός ποιμενικός. Η μορφολογία και τα χαρακτηριστικά του έχουν προσαρμοστεί άριστα στο περιβάλλον εργασίας τους. Το ύψος του κυμαίνεται από εκ. και το βάρος του από 40 έως 55 κιλά, ενώ δεν είναι σπάνια και ακόμα μεγαλύτερα ζώα. Το χρώμα του μπορεί να είναι μαύρο, άσπρο, καφέ, με ρίγες ή πολύχρωμο. Ένας καλός σκύλος φύλαξης κοπαδιού είναι αυτός που μένει πάντα με το κοπάδι, τόσο κατά τη διάρκεια της βόσκησης την ημέρα, όσο και όταν τα ζώα μπαίνουν στο μαντρί για το βράδυ. Τα σκυλιά αυτά αντιλαμβάνονται πάντα την προσπάθεια κάποιου άλλου ζώου να προσεγγίσει το κοπάδι. Χρήση κάδων σκουπιδιών bear proof Κάδοι σκουπιδιών που είναι ειδικά διαμορφωμένοι ώστε να μην μπορούν να ανοιχτούν από αρκούδες. Τοποθετούνται σε οικισμούς που έχει παρατηρηθεί προηγούμενη προσέγγιση αρκούδων, ώστε να ελαχιστοποιηθούν τα κίνητρα των αρκούδων να πλησιάσουν κοντά σε κατοικημένες περιοχές εξαιτίας των ανθρωπογενών τροφικών πηγών. Οι κάδοι μπορούν εύκολα να χρησιμοποιηθούν από τους ανθρώπους αλλά είναι (σχεδόν) αδύνατο να χρησιμοποιηθούν από τις αρκούδες.

11 ΕΛΓΑ (ενημέρωση και προσπάθεια αναβάθμισης του συστήματος αποζημιώσεων) Ο Οργανισμός Ελληνικών Γεωργικών Αποζημιώσεων (ΕΛΓΑ) είναι υπεύθυνος για την καταβολή χρηματικών αποζημιώσεων σε ασφαλισμένους αγρότες, κτηνοτρόφους και μελισσοκόμους που έχουν υποστεί ζημιές από σαρκοφάγα ζώα, συμπεριλαμβανομένων των ζημιών που προκαλεί η αρκούδα. Οι αποζημιώσεις δεν αποτρέπουν τις επιθέσεις, αλλά συνεισφέρουν στο χαμένο εισόδημα και καθιστούν τις ζημιές πιο αποδεκτές. Η ενημέρωση των παραγωγών σχετικά με τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσουν ώστε να αποζημιωθεί η ζημιά τους, όπως επίσης και η πίεση προς τους αρμόδιους φορείς για ένα πιο δίκαιο σύστημα αποζημιώσεων διευκολύνει στην κατεύθυνση της άμβλυνσης της σύγκρουσης μεταξύ του ανθρώπου και της αρκούδας. *Σημείωση: Μέρος των παραπάνω μέτρων άμβλυνσης της σύγκρουσης αρκούδας και ανθρώπου έχουν υιοθετηθεί στο νομό Καστοριάς στο πλαίσιο του έργου LIFE Άρκτος/Καστοριά με τίτλο: «Βελτίωση των προϋποθέσεων συνύπαρξης ανθρώπου-αρκούδας στο Ν. Καστοριάς, Ελλάδα Μεταφορά Βέλτιστων Πρακτικών» (LIFE09 NAT/GR/000333) το οποίο ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2010 και θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2014.

12 4. Βιβλιογραφία ΑΚΡΙΩΤΗΣ Τρ., ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ Γ., ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Αλ. (2006) : Η σημαντικότητα των ανοικτών εκτάσεων και των αγροτικών καλλιεργειών για την καφέ αρκούδα (Ursus arctos L.) στη ΒΑ Πίνδο 1 ο Συνέδριο Οικολογίας και Διατήρησης της Βιοποικιλότητας, Ιωάννινα, Νοεμβρίου, (πόστερ). Καραμανλίδης, Α.Α η Γενετική απογραφή του πληθυσμού της καφέ αρκούδας (Ursus arctos) στην Ελλάδα. Τελική αναφορά προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ. Θεσσαλονίκη, Αύγουστος ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ (Γ.), ΜΠΟΥΣΜΠΟΥΡΑΣ (Δ.)(1996): Καφέ αρκούδα: βιογεωγραφία, πληθυσμοί, βιολογία, οικολογία Pp in: Γενικό Σχέδιο Δράσης για την προστασία και διαχείριση των πληθυσμών και βιοτόπων της καφέ αρκούδας στην Ελλάδα, Πρόγραμμα LIFE «ΑΡΚΤΟΣ»(α φάση), LIFE93NAT/GR/01080, ΥΠΓΕ, ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ, (Ψαρούδας Σπ. Eds.). 279pp χάρτες GIS. ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ (Γ.), ΑΔΑΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Τρ.), ΓΚΑΤΖΟΓΙΑΝΝΗΣ (Στ.), ΛΟΥΚΑΚΗΣ Ι., ΜΠΟΥΣΜΠΟΥΡΑΣ (Δ.)(1996): Αξιολόγηση της κατάστασης-συμπεράσματα Pp: in: Γενικό Σχέδιο Δράσης για την προστασία και διαχείριση των πληθυσμών και βιοτόπων της καφέ αρκούδας στην Ελλάδα, Πρόγραμμα LIFE «ΑΡΚΤΟΣ»(α φάση), ΥΠΓΕ, Αρκτούρος. 279pp χάρτες GIS. ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ (Γ.), ΑΔΑΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Τρ.), ΓΚΑΤΖΟΓΙΑΝΝΗΣ (Στ.), ΛΟΥΚΑΚΗΣ Ι., ΜΠΟΥΣΜΠΟΥΡΑΣ (Δ.), ΨΑΡΟΥΔΑΣ (Σπ.)(1996): Συνοπτική παρουσίαση των απειλών προτεινόμενες παρεμβάσεις. Pp: in: Γενικό Σχέδιο Δράσης για την προστασία και διαχείριση των πληθυσμών και βιοτόπων της καφέ αρκούδας στην Ελλάδα, Πρόγραμμα LIFE «ΑΡΚΤΟΣ»(α φάση), ΥΠΓΕ, Αρκτούρος. 279pp χάρτες GIS. ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ (Γ.)(1999): Αρκούδα: βιολογία, οικολογία Pp in: Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη Β. Πίνδου-Ζαγορίου, Τόμος Α, Μέρη Α & Β., Πρόγραμμα LIFE «ΑΡΚΤΟΣ»(β φάση), Υπ.ΠΕΧΩΔΕ, ΥΠΓΕ, Αρκτούρος, ΥΠΕΧΩΔΕ. 236pp. + παραρτήματα. ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ (Γ.)(1999): Συνολική αξιολόγηση προστατευτέου αντικειμένου πλαίσιο παρέμβασης.pp , 60-72, 76-82, , in: Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη Β. Πίνδου-Ζαγορίου, Τόμος Α, Μέρη Α & Β., Πρόγραμμα LIFE «ΑΡΚΤΟΣ»(β φάση), Υπ.ΠΕΧΩΔΕ, ΥΠΓΕ, Αρκτούρος, ΥΠΕΧΩΔΕ. 236pp. + παραρτήματα. ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ (Γ.)(1999): Αρκούδα : βιολογία, οικολογία 51 Pp. in: Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη Γράμμου ΒΔ. Βοϊου, Τόμος Α, Μέρη Α & Β., Πρόγραμμα LIFE «ΑΡΚΤΟΣ»(β φάση), Υπ.ΠΕΧΩΔΕ, ΥΠΓΕ, Αρκτούρος. 310pp. ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ (Γ.)(1999): Αρκούδα: βιολογία, οικολογία Pp in: Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη Κεντρικής Ροδόπης, Τόμος Α, Μέρη Α & Β., Πρόγραμμα LIFE «ΑΡΚΤΟΣ»(β φάση), Υπ.ΠΕΧΩΔΕ, ΥΠΓΕ, Αρκτούρος. 313pp. ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ Γ. (2005). Παρακολούθηση και αξιολόγηση των επιπτώσεων στα μεγάλα θηλαστικά και στα ενδιαιτήματά τους από την κατασκευή της Εγνατίας Οδού τμήμα «Παναγιά-Γρεβενά» (4.1) επιπτώσεις στον υποπληθυσμό της καφέ αρκούδας. Pp.2-99 in: Παρακολούθηση και αξιολόγηση των επιπτώσεων στα

13 μεγάλα θηλαστικά και στα ενδιαιτήματά τους από την κατασκευή της Εγνατίας Οδού τμήμα «Παναγιά-Γρεβενά» (4.1)., ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ, Τελική αναφορά Προγράμματος (Μερτζάνης Γ., ed.), 708pp. + χάρτες 76 ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ Γ. (2006). Σχέδιο προδιαγραφών για την κατάρτιση σχεδίου παρακολούθησης στην περιοχή «Οικο-ανάπτυξης της οροσειράς Κεντρικής Ροδόπης».Τεχνική αναφορά προς την Επιστημονική Επιτροπή του Φορέα Διαχείρισης Οροσειράς Ροδόπης. 59 σελ. ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ Γ, ΑΡΑΒΙΔΗΣ Η., ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Α., ΖΗΣΟΠΟΥΛΟΥ Δ., ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ Γ., ΚΟΡΑΚΗΣ Γ., ΜΑΧΑΙΡΑΣ Γ., ΝΙΚΟΛΑΚΑΚΗ Π., ΣΕΛΗΝΙΔΗΣ Κ., ΤΣΙΟΚΑΝΟΣ Κ. (2008). «Σχέδιο Δράσης για την ελαχιστοποίηση του κατακερματισμού βιοτόπων λόγω οδικών και συμπληρωματικών έργων», ΕΠΠΕΡ (ΙΙΙ), «Τεχνικη Βοήθεια», ΥΠΕΧΩΔΕ, Τελική αναφορά Προγράμματος (Μερτζάνης Γ., ed.), 524 σελ. + χάρτες ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ Γ. (2008). Πρόγραμμα Παρακολούθησης (Monitoring) της Πανίδας του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου. Καφέ αρκούδα. Pp (α τεύχος), (β τεύχος) και in: Πρόγραμμα Παρακολούθησης (Monitoring) της Πανίδας του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου. Τελική αναφορά Προγράμματος (Μερτζάνης Γ., ed.), 808 σελ. + χάρτες ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ Γ. (2009). Παρακολούθηση και αξιολόγηση των επιπτώσεων στα μεγάλα θηλαστικά και στα ενδιαιτήματά τους από την κατασκευή της Εγνατίας Οδού τμήμα «Παναγιά-Γρεβενά» (4.1) επιπτώσεις στον υποπληθυσμό της καφέ αρκούδας (β φάση). Pp in: Παρακολούθηση και αξιολόγηση των επιπτώσεων στα μεγάλα θηλαστικά και στα ενδιαιτήματά τους από την κατασκευή της Εγνατίας Οδού τμήμα «Παναγιά-Γρεβενά» (4.1). Τελική αναφορά Προγράμματος (Μερτζάνης Γ., ed.), 391σελ. + χάρτες ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ Γ. (2009). Παρακολούθηση και αξιολόγηση των επιπτώσεων στα μεγάλα θηλαστικά και στα ενδιαιτήματά τους από την κατασκευή της Εγνατίας Οδού τμήμα «Παναγιά-Μέτσοβο επιπτώσεις στον υποπληθυσμό της καφέ αρκούδας Pp in: Παρακολούθηση και αξιολόγηση των επιπτώσεων στα μεγάλα θηλαστικά και στα ενδιαιτήματά τους από την κατασκευή της Εγνατίας Οδού τμήμα «Παναγιά-Μέτσοβο. Τελική αναφορά Προγράμματος (Κ. Γώδης, ed.), 350 σελ. + χάρτες ΠΕΤΡΙΔΟΥ Μ. (2009): Ανάπτυξη Μεθόδου για την τυατοποίηση ατόμων καφέ αρκουδας (Ursus arctos, L.) με τη χρήση βιομετρικών χαρακτηριστικών των ιχνών τους. Μεταπτυχιακή Διατριβή (Master) Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 60 σελ. ΨAΡΟΥΔΑΣ (Σ.), ΜΕΡΤΖΑΝΗΣ (Γ.), ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (Γ.), ΓΑΛΑΝΑΚΗ (Α.) (2004): Μελέτη για την παρακολούθηση και αξιολόγηση του γεωργο-περιβαλλοντικού Μέτρου 3.13, του Άξονα 3 του ΕΠΑΑ, Υπομέτρο Α: Προστασία βιοτόπων των απειλούμενων και σπάνιων ειδών, όπως: Αρκούδα (Ursus arctos) και ο Λύκος (Canis lupus). Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), Αρκτούρος. 33 σελ. + Παραρτήματα + χάρτης.

14 Kanelopoulos, N., Mertzanis G., Korakis G.,Panagiotopoulou M. (2006): Selective habitat use by brown bear (Ursus arctos, L.) in northern Pindos, Greece. Journal of Biological Research. 5: Giannakopoulos Al., Tr. Akriotis, Y. Mertzanis, P. Dimitrakopoulos, K. Theodorou (2012): Spatio-temporal interactions in relation to the social behaviour of Brown bears in Greece. European J. Wildlife Research (sub.). Mertzanis (G) (1994) : Brown bear in Greece: distribution, present status-ecology of a northern Pindus subpopulation. Int. Conf. Bear Res. and Manage. 9(1): Mertzanis G., Korakis G., Kallimanis A., Sgardelis St., Aravidis I. (2006): Bear Habitat Suitability in Relation to Habitat Types of European Interest in NE Pindos Mountain Range, Greece. Pp: in: International Conference on Sustainable Management and Development of Mountainous and Island Areas Proceedings. (Manolas Ev. Ed.).Vol (1), 340pp. Mertzanis G., Kallimanis Ath. S., Κanellopoulos N., Sgardelis St., Tragos Ath., Aravidis I. 2008: Brown bear (Ursus arctos, L.) habitat use patterns in two regions of northern Pindos. Journal of Natural History (42)(5-8): Mertzanis G., Korakis G., Tsiokanos K., Aravidis Il. (2009): Expansion of brown bear range in the course of rural abandonment during the 20th century - a case study from the Pindos mountain range. Pp in: "Woodland Cultures in Time and Space - Tales from the past, messages for the future". (Saratsi E., Burgi Mat., Johann El., Kirby K., Moreno D., Watkins Ch.eds.); Embryo Publ. 2009, ISBN , 400 pp. Mertzanis G, Mazaris Ant., Sgardelis St., Aravidis El., Giannakopoulos Al., Godes C., Riegler S., Riegler A., Tragos Ath. (2011).Telemetry as a tool to study dispersal ability, habitat suitability and distribution patterns of brown bears as affected by the newly constructed Egnatia highway N. Pindos - Greece. (InTech editors) "Telemetry", ISBN Mertzanis Y., Beecham J., Giannakopoulos Al., Akriotis T., Godes C., Iliopoulos Y., Tragos A., Riegler S., Riegler A, Pilides H. (2011): Denning behaviour and winter home ranges of brown bears in N. Greece. - 20th International Conference on Bear Research and Management,17th 23 July 2011, Ottawa, Canada (poster). Paralikidis, N.P., Papageorgiou. N.K., Kontsiotis, V.J. and Tsiompanoudis, A.C The dietaryhabits of the Brown bear (Ursus arctos) in western Greece. Mamm. Bio. 75: Riegler Ar. (2012): Radiotelemetry as a tool to identify brown bear (Ursus arctos, L.) activity types and patterns close to human infrastructures in Greece, Master Thesis, Edinburgh Napier University, 65 pp. WSPA (2008). Human-bear conflict case study 1: Rubbish bin raiding in Romania. WWF (2005). Human Wildlife Conflict manual. WWF Tsaparis D, Karaiskou N., Mertzanis Y., Triandafyllidis Al. (2012) : A non invasive genetic study and population monitoring of brown bear (Ursus arctos,l.) in Kastoria region, Greece- 12 th International Conference on Zoogeography and Ecology of Greece and Adjacent Regions, Athens, June, (poster).

Άνθρωπος & αρκούδα Εφικτή Συνύπαρξη

Άνθρωπος & αρκούδα Εφικτή Συνύπαρξη Άνθρωπος & αρκούδα Εφικτή Συνύπαρξη www.callisto.gr Λίγα λόγια για την αρκούδα στην Ελλάδα Η γεωγραφική κατανομή της αρκούδας στη χώρα μας καλύπτει μεγάλο μέρος της οροσειράς της Πίνδου καθώς και την οροσειρά

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Έκθεση. «Χάραξη, χωροθέτηση και ήπιο καθαρισμό-σήμανση θεματικού μονοπατιού για την αρκούδα»

Τεχνική Έκθεση. «Χάραξη, χωροθέτηση και ήπιο καθαρισμό-σήμανση θεματικού μονοπατιού για την αρκούδα» Παραδοτέο 1 Τεχνική Έκθεση Υλοποίησης και αποτελεσμάτων 1 ης φάσης του Έργου «Χάραξη, χωροθέτηση και ήπιο καθαρισμό-σήμανση θεματικού μονοπατιού για την αρκούδα» στο πλαίσιο υλοποίησης της πράξης «Ecotourism

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Έκθεση. Υλοποίησης και αποτελεσμάτων τελευταίας φάσης του Έργου

Τεχνική Έκθεση. Υλοποίησης και αποτελεσμάτων τελευταίας φάσης του Έργου Παραδοτέο 4 Τεχνική Έκθεση Υλοποίησης και αποτελεσμάτων τελευταίας φάσης του Έργου «Χάραξη, χωροθέτηση και ήπιο καθαρισμό-σήμανση θεματικού μονοπατιού για την αρκούδα» (τοποθέτηση πινακίδων) στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα, έχουν κατασκευαστεί από τη ΔΕΗ Α.Ε. και βρίσκονται σε λειτουργία, 15 μεγάλα και 9 μικρά Υδροηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 Έργου: Page 2 of 21 Περιεχόµενα 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 2.1 Πεδιάδα του Αξιού (Kp 0 65) 5 2.2 Όρος Βέρµιο (Kp 65 105) 8 2.3 Λεκάνη της Πτολεµαΐδας (Kp 105 125) 13 2.4 Όρος Άσκιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΦΕ ΑΡΚΟΥ Α ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΑΛΛΗ ΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΣΟΥΣ.

Η ΚΑΦΕ ΑΡΚΟΥ Α ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΑΛΛΗ ΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΣΟΥΣ. Η ΚΑΦΕ ΑΡΚΟΥ Α ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΑΛΛΗ ΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΣΟΥΣ. Προϊστορία - Εξέλιξη και προσαρµογή : τα µυστικά της επιβίωσης: Οι πρώτες αρκούδες, εµφανίσθηκαν στη γη στα βάθη του Μειόκαινου δηλαδή εδώ και 25 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ Παπαϊωάννου Χαριτάκης (Βιολόγος Msc), 2013 1. Η ΟΙΤΗ Η Οίτη είναι βουνό της Στερεάς Ελλάδας και καταλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥ ΖΑΡΚΑΔΙΟΥ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΟΙΤΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥ ΖΑΡΚΑΔΙΟΥ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΟΙΤΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥ ΖΑΡΚΑΔΙΟΥ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΟΙΤΗ Τσαπάρης Δημήτρης (δρ. Βιολόγος), Ηλιόπουλος Γιώργος (δρ. Βιολόγος), 2013 Η Οίτη και οι γειτονικοί ορεινοί όγκοι των Βαρδουσίων,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραµµα για τη διατήρηση των µεγάλων σαρκοφάγων και τη µεταφορά βέλτιστων πρακτικών www.callisto.gr

Ένα πρόγραµµα για τη διατήρηση των µεγάλων σαρκοφάγων και τη µεταφορά βέλτιστων πρακτικών www.callisto.gr Ένα πρόγραµµα για τη διατήρηση των µεγάλων σαρκοφάγων και τη µεταφορά βέλτιστων πρακτικών Οι Ηλεκτροφόρες Περιφράξεις: Ένα αποτελεσµατικό µέτρο πρόληψης των ζηµιών www.callisto.gr Μέτρα πρόληψης από ζημιές

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

Βέλτιστες πρακτικές για τη διαχείριση της σύγκρουσης μεταξύ μεγάλων σαρκοφάγων και αγροτικής οικονομίας

Βέλτιστες πρακτικές για τη διαχείριση της σύγκρουσης μεταξύ μεγάλων σαρκοφάγων και αγροτικής οικονομίας «Βελτίωση των προϋποθέσεων συνύπαρξης ανθρώπουαρκούδας στο Ν. Καστοριάς, Ελλάδα Μεταφορά Βέλτιστων Πρακτικών» Βέλτιστες πρακτικές για τη διαχείριση της σύγκρουσης μεταξύ μεγάλων σαρκοφάγων και αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς Τεύχος 1 Σεπτέμβριος 2014 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς LIFE12NAT/CY/000758 Περιεχόµενα Περισσότερες πληροφορίες www.life-rizoelia.eu

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σκύλος Φύλαξης Κοπαδιού Ένας πολύτιµος βοηθός

Ο Σκύλος Φύλαξης Κοπαδιού Ένας πολύτιµος βοηθός Ένα πρόγραµµα για τη διατήρηση των µεγάλων σαρκοφάγων και τη µεταφορά βέλτιστων πρακτικών Ο Σκύλος Φύλαξης Κοπαδιού Ένας πολύτιµος βοηθός www.callisto.gr Μέτρα πρόληψης από ζημιές που προκαλούν τα μεγάλα

Διαβάστε περισσότερα

Ζώα υπό εξαφάνιση - Το Γιγάντιο Πάντα

Ζώα υπό εξαφάνιση - Το Γιγάντιο Πάντα Ζώα του δάσους υπό εξαφάνιση Τμήμα Α4 Σχ. Έτος 2012-20132013 Α τετράμηνο Είναι διεθνές σύμβολο της WWF. Τ α υ τ ό τ η τ α Όνομα : Γιγάντιο Πάντα Βάρος : 86-125 κιλά Ύψος : 1.20-1.90μ. Βιότοπος, εξάπλωση

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Πώς προσαρμόζονται οι οργανισμοί στις αλλαγές του περιβάλλοντος (τροφή, κλίμα κ. ά.); Κληρονομώντας ευνοϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ας αναζητήσουµε τις φωτογραφίες που λείπουν

Ας αναζητήσουµε τις φωτογραφίες που λείπουν ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ο ΥΣΣΕΑΣ 2 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΚΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΥΛΗΣ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 3 Ο : 27.4.2008 ΦΥΛΛΟ Δραστηριοτήτων Όνοµα:... Ας αναζητήσουµε τις φωτογραφίες που λείπουν

Διαβάστε περισσότερα

1 1 2 3 2 4 5 6 7 8 9 2 ,,,,,,,,..,.,,. 3 . :.,.,..,. 4 5 ,, : 1 :., :. ( )...,. 2 :.,... (),,.,,. ( ) 6 ,. (,, )...,. (. )......!!!.,,... 7 ,,. 3 :.,. : :,,..,...,.,,., (GIS). 8 ., : -. -. - ( )., : -

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Η άγρια βρώσιμη χλωρίδα της Κρήτης

Η άγρια βρώσιμη χλωρίδα της Κρήτης Σεμινάριο Βάμος 25-11-2008 Γεωργία- Διατροφή- Ποιότητα ζωής ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ Η άγρια βρώσιμη χλωρίδα της Κρήτης Κλεόνικος Σταυριδάκης Υπεύθ. Α/θμιας Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ν. Ρεθύμνου Εισαγωγή Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE07NAT/GR/000291 ΔΡΑΣΗ C12

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE07NAT/GR/000291 ΔΡΑΣΗ C12 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE07NAT/GR/000291 ΔΡΑΣΗ C12: EΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΜΑΔΑΣ ΑΜΕΣΗΣ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΚΟΥΔΑΣ - ΑΝΘΡΩΠΟΥ. ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ-ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β.

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πίνδος) Τα δάση μαύρης πεύκης: ένα πολύτιμο φυσικό απόθεμα

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΤΜΗΜΑ Γ2 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΟΛΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχουν περάσει περίπου 15 χρόνια από τη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS)

Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS) Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS) ΔΒΔ του οδικού άξονα Πάτρας- Πύργου, χλμ. 18-50 Έκταση ΠΠ (Ζώνες Α & Β): 160.000 στρμ. Κατά 50%, περίπου, σε Π.Ε. Αχαΐας και Ηλείας Δήμοι Δυτικής Αχαΐας και Ανδραβίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Ωλενός, Ακράτα

ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Ωλενός, Ακράτα ΤΑ ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ωλενός, Ακράτα Από τα αρχαία χρόνια, η γεωργία συνεχώς «απαλλοτριώνει» περιοχές από την άγρια φύση. τέως λίμνη Αγουλινίτσα Η Γεωργία κατακερματίζει το βιότοπο των ειδών που χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Αξίες και προκλήσεις στον τομέα της αιγο-προβατοτροφίας. Ποιες είναι οι προοπτικές για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας;

Διαβάστε περισσότερα

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα»

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» «Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ-Κύπρος 24/01/2015 Μηνάς Παπαδόπουλος Τομέας Πάρκων και Περιβάλλοντος Τμήμα Δασών ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

1 of 10 12/11/2014 4:45 µµ

1 of 10 12/11/2014 4:45 µµ 1 of 10 12/11/2014 4:45 µµ ρεις φίλοι, τρεις ηµέρες, 2917 µέτρα. Αυτό που δεν είχαν προβλέψει στο σχεδιασµό τους ο Αχιλλέας, ο Πάνος και ο Γιώργος, ήταν ότι στην ανάβασή τους στο «βουνό των Θεών», τον

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Α.Ε.Κ. Πρόγραμμα Προστασίας των Απειλούμενων Αετών της Ελλάδας

Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Α.Ε.Κ. Πρόγραμμα Προστασίας των Απειλούμενων Αετών της Ελλάδας Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Α.Ε.Κ. Πρόγραμμα Προστασίας των Απειλούμενων Αετών της Ελλάδας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Βασικά απειλούμενα είδη 1.1. Βασιλαετός..σελ.2 1.2. Χρυσαετός..σελ.3 1.3. Σπιζαετός..σελ.4 2.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 9: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο;

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Παρουσίαση: Παναγιώτης Νύκτας Περιβαλλοντολόγος Ειδικός Επιστήµονας.Σ. Φορέα ιαχείρισης Ε.. Σαµαριάς Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

Υποέργο 4 ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ. Υποέργο 5 ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ 39.270,00 Υποέργο 6 ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 42.

Υποέργο 4 ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ. Υποέργο 5 ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ 39.270,00 Υποέργο 6 ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 42. 2006-2009 1.386.831,82 Ε.Π. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΡΧΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ (ΕΠΕΑΕΚ) ΥΠΟΕΡΓΟ Προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε προστατευόμενες περιοχές 19.238,74 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Μέσω αυτής της εκπαιδευτικής επίσκεψης, δόθηκε η δυνατότητα στους μαθητές να συνεχ ίσουν τη σχολική

Μέσω αυτής της εκπαιδευτικής επίσκεψης, δόθηκε η δυνατότητα στους μαθητές να συνεχ ίσουν τη σχολική Πέμπτη 15 Μάιος 2008 14:33 Το 1 Γυμνάσιο Καλαμπάκας στο πλαίσιο προγράμματος ανοικτών περιβαλλοντικών τ άξεων «Καλλιστώ» υλοποίησε σχέδιο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σ Κόνιτσα στις 1415 16 Απριλίου Το

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΚΥΑ Λήψη μέτρων για τη διαχείριση περιστατικών προσέγγισης αλληλεπίδρασης Αρκούδας (Ursus arctos) σε κατοικημένες περιοχές.

ΣΧΕΔΙΟ ΚΥΑ Λήψη μέτρων για τη διαχείριση περιστατικών προσέγγισης αλληλεπίδρασης Αρκούδας (Ursus arctos) σε κατοικημένες περιοχές. ΣΧΕΔΙΟ ΚΥΑ Λήψη μέτρων για τη διαχείριση περιστατικών προσέγγισης αλληλεπίδρασης Αρκούδας (Ursus arctos) σε κατοικημένες περιοχές. ΑΠΟΦΑΣΗ ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων)

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Έννοια του όρου αποκατάσταση Ο προσδιορισμός μιας έννοιας, το περιεχόμενο της και η δυναμική που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΙΑ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΗ ΦΥΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΙΑ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΗ ΦΥΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΟΡΗΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΙΑ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΗ ΦΥΣΗ O ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ Σ Καλλιστώ, ιέρεια του κυνηγιού, ήταν κόρη του βασιλιά Λυκάονα της Η Αρκαδίας και προστατευόμενη της θεάς Άρτεμης. Η ομορφιά της προσέλκυσε

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ Δημοτικού ENOTHTA 3 «H ΦΥΣΗ EINAI TO ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ» (ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ)

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ Δημοτικού ENOTHTA 3 «H ΦΥΣΗ EINAI TO ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ» (ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ) ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ Δημοτικού ENOTHTA 3 «H ΦΥΣΗ EINAI TO ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ» (ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ) ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1. Ιστοσελίδες 2. Βιβλιογραφία 3. Εκθέματα στο ΜΦΙΚ 4. Φωτογραφίες 5. Videos Δρ

Διαβάστε περισσότερα

ασογεωργικά συστήµατα και το ευρωπαϊκό πρόγραµµα SAFE

ασογεωργικά συστήµατα και το ευρωπαϊκό πρόγραµµα SAFE ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙ Α ΑΣΟΓΕΩΡΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ ΓΗΣ Θεσσαλονίκη, 4 Φεβρουαρίου 2005 ασογεωργικά συστήµατα και το ευρωπαϊκό πρόγραµµα SAFE Βασίλειος Π. Παπαναστάσης Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου.

ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου. ΟΌλυµπος υψώνεται στην Β.Α. Θεσσαλία και στην Ν.. Μακεδονία. Ο Μύτικας ή αλλιώς το Πάνθεον είναι η Ψηλότερη κορυφή του Ολύµπου. Ο Όλυµπος Πιθανώς σχηµατίστηκε κατά την διάρκεια της Ηωκαίνου εποχής πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ. Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης. Ενημερωτικό Δελτίο #3 ΤΕΥΧΟΣ 3

ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ. Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης. Ενημερωτικό Δελτίο #3 ΤΕΥΧΟΣ 3 Θ. ΣΚΟΥΡΑΣ Ενημερωτικό Δελτίο #3 Φορέας Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Οίτης ΤΕΥΧΟΣ 3 ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ Η παρούσα έκδοση χρηματοδοτήθηκε από το Χρηματοδοτικό Πρόγραμμα του Πράσινου Ταμείου ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 2014

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο»

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» «Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκη 10 Οκτωβρίου 2015 Βελτίωση των υποδομών του Εθνικού Πάρκου Δέλτα Αξιού Παναγιωτίδης Χρήστος Δασολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Δ/νση: Αγ. Αλεξίου 35, 250 01 Καλάβρυτα Τηλ. Επικοινωνίας: 26920 29140, Φαξ: 26920 29141 e-mail: fdxb@otenet.gr Web site: http://www.fdchelmos.

Δ/νση: Αγ. Αλεξίου 35, 250 01 Καλάβρυτα Τηλ. Επικοινωνίας: 26920 29140, Φαξ: 26920 29141 e-mail: fdxb@otenet.gr Web site: http://www.fdchelmos. Το έργο και οι δράσεις του Φ.Δ. Χελμού- Βουραϊκού για την προστασία και διαχείριση του Εθνικού Πάρκου Κουμούτσου Ελένη, Περιβαλλοντολόγος MSc, Συντονίστρια Έργου Δ/νση: Αγ. Αλεξίου 35, 250 01 Καλάβρυτα

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα είναι η ποικιλία της ζωής σε όλες τις μορφές, τα επίπεδα και τους συνδυασμούς τους. Βιοποικιλότητα είναι η ποικιλία των ζωντανών

Βιοποικιλότητα είναι η ποικιλία της ζωής σε όλες τις μορφές, τα επίπεδα και τους συνδυασμούς τους. Βιοποικιλότητα είναι η ποικιλία των ζωντανών Βιοποικιλότητα είναι η ποικιλία της ζωής σε όλες τις μορφές, τα επίπεδα και τους συνδυασμούς τους. Βιοποικιλότητα είναι η ποικιλία των ζωντανών οργανισμών (χερσαίων, θαλάσσιων και άλλων υδατικών) και των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ; Είναι μία γεωγραφική περιοχή με εξαιρετική φυσική ομορφιά, που συγκεντρώνει σπάνια και υπό εξαφάνιση είδη

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. 1. Εισαγωγή. Ηλιόπουλος Γιώργος (δρ. Βιολόγος), Πετρίδου Μαρία (Γεωπόνος Msc), 2012

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. 1. Εισαγωγή. Ηλιόπουλος Γιώργος (δρ. Βιολόγος), Πετρίδου Μαρία (Γεωπόνος Msc), 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΣΑΡΚΟΦΑΓΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΟΙΤΗΣ Ηλιόπουλος Γιώργος (δρ. Βιολόγος), Πετρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ)

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ) ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ) Θεσσαλονίκη 2011 Η απόφαση για μια αναγνωριστική αποστολή πάνω από το χωριό Χαλίκι, στο όρος Λάκμος ή Περιστέρι, πάρθηκε κατά τη διάρκεια της αποστολής του συλλόγου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ Α. Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστηµίου Αθηνών Η παρακολούθηση των ειδών της πανίδας µιας προστατευόµενης περιοχής είναι µια ιδιαίτερα πολύπλοκη διαδικασία γιατί ο αριθµός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Η περιοχή εφαρμογής του πιλοτικού προγράμματος αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα

Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα Ανήκει στην υποκατηγορία cyanomidines των νεονικοτινοειδών και γι αυτό: 1. Δεν εφαρμόζεται στο έδαφος 2. Δεν θεωρείται πολύ τοξικό

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 5ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu "Οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών εξοικονόμησης νερού και

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου H Γ τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης μελέτησε το θέμα: «Χλωρίδα και πανίδα της Ζακύνθου» Εκπαιδευτικοί: Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ. Βιβλίο Δραστηριοτήτων για τους/τις μαθητές/τριες ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ. Βιβλίο Δραστηριοτήτων για τους/τις μαθητές/τριες ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Βιβλίο Δραστηριοτήτων για τους/τις μαθητές/τριες ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Επιθεώρηση Φυσιογνωστικών / Βιολογίας / Γεωγραφίας Συγγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΧΛΩΡΙΔΑ

ΟΙΚΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΧΛΩΡΙΔΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ Ο Πενταδάκτυλος είναι μία από τις δύο οροσειρές της Κύπρου. Χωρίζει την πεδιάδα της Μεσαορίας από τις ακτές της Κερύνειας και θεωρείται το νοτιότερο τμήμα της ταυρο Δειναρικής Αλπικής

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμός δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια.

Συνδυασμός δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια. Συνδυασμός δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια. ........ Tα δασογεωργικά συστήματα στην Ελλάδα καταλαμβάνουν έκταση 1.044.875 εκτ. που αντιστοιχεί στο 32% της συνολικής γεωργικής γης

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ E-school by Agronomist.gr ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΩΡΓΙΑ, ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑ 3 Σαλιγκαροτροφία Η αναζήτηση καινοτόμων δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Δασολιβαδικά Συστήματα. Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα Θ. Παπαχρήστου & Π. Πλατής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δασολιβαδικά Συστήματα συστήματα χρήσης γης Βοσκήσιμη ύλη Κτηνοτροφικά προϊόντα Δασικά προϊόντα Μακροπρόθεσμο κέρδος από δένδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤ.ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤ.ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤ.ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Αναστασία Α.Ζαμπανιώτου, Αν.Καθ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών, ΑΠΘ Υπεύθυνη Ομάδας Βιομάζας Θ. Χατζηαυγουστής, Ερευνητής Πεδίου Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

P L A N T - N E T C Y

P L A N T - N E T C Y P L A N T - N E T C Y Περιεχόμενα Εισαγωγή και στόχοι έργου 1 Μικρο-Αποθέματα Φυτών (ΜΑΦ) 1 Arabis kennedyae 2 Astragalus macrocarpus subsp. lefkarensis Centaurea akamantis 2 3 Ophrys kotschyi 4 Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Ενιαία ΜΠΚΕ Ελλάδας Παράρτημα 1.1 - Δείκτες Αξιολόγησης Εναλλακτικών Οδεύσεων

Ενιαία ΜΠΚΕ Ελλάδας Παράρτημα 1.1 - Δείκτες Αξιολόγησης Εναλλακτικών Οδεύσεων Παράρτημα 1.1 - Δείκτες Αξιολόγησης Εναλλακτικών Οδεύσεων Τίτλος εγγράφου: Παράρτημα 1.1 Δείκτες Αξιολόγησης Εναλλακτικών Οδεύσεων Σελίδα 2 από 80 Λίστα Πινάκων Πίνακας 1-1... Δείκτες Επιλογής ς 6 Πίνακας

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Τα πουλιά της Άνδρου και οι δράσεις για τη μελέτη και προστασία τους

Τα πουλιά της Άνδρου και οι δράσεις για τη μελέτη και προστασία τους Τα πουλιά της Άνδρου και οι δράσεις για τη μελέτη και προστασία τους Ρούλα Τρίγκου ασολόγος MSc Συντονίστρια Ενημέρωσης ράσεων ιατήρησης ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ- 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ΑΝ ΡΟΣ ιαχρονική παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου!

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Aλεξανδροπούλου Παυλίνα Graphic designer - «Pi Beliefs, οπτική επικοινωνία περιβάλλοντος & πολιτισµού» email: pavlinac@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΤΑΜΙΑ - ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου

ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΤΑΜΙΑ - ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΤΑΜΙΑ - ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου O Εθνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Στο δάσος υπάρχουν πολλά και διαφορετικά φυτά: δέντρα, θάμνοι, πόες, βρύα

Στο δάσος υπάρχουν πολλά και διαφορετικά φυτά: δέντρα, θάμνοι, πόες, βρύα Στο δάσος υπάρχουν πολλά και διαφορετικά φυτά: δέντρα, θάμνοι, πόες, βρύα 21 22 2.1 Δέντρα, θάμνοι, πόες Προσέγγιση των φυτών του δάσους, διαπίστωση της παρουσίας διαφορετικών φυτικών ειδών και διαχωρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Στην Κεντρική Ασία βρίσκεται η έρημος Γκόμπι και της Αραβίας. Στην Αμερική η Μοχάβι(Βόρεια) και η Ατακάμα (Νότια).

Στην Κεντρική Ασία βρίσκεται η έρημος Γκόμπι και της Αραβίας. Στην Αμερική η Μοχάβι(Βόρεια) και η Ατακάμα (Νότια). H ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΕΡΗΜΟ Στη Γη υπάρχουν μεγάλες αφιλόξενες άνυδρες εκτάσεις που ονομάζονται έρημοι.καλύπτουν το 1/3 της ξηράς και βρίσκονται κυρίως κοντά στους δύο Τροπικούς ( Αιγόκερω και Καρκίνου) Στην Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝ ΟΣ: Εθνικό Πάρκο Β. Πίνδου

ΠΙΝ ΟΣ: Εθνικό Πάρκο Β. Πίνδου ΠΙΝ ΟΣ: Εθνικό Πάρκο Β. Πίνδου Ο επιβλητικός ορεινός όγκος που προβάλλει από τα βόρεια σύνορα της χώρας διατρέχει την ηπειρωτική Ελλάδα (σε µήκος 250 χλµ και πλάτος 70 χλµ) και βυθίζεται στον Κορινθιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟ ΟΠΗ: Ορεινό Σύµπλεγµα Κεντρικής Ροδόπης

ΡΟ ΟΠΗ: Ορεινό Σύµπλεγµα Κεντρικής Ροδόπης ΡΟ ΟΠΗ: Ορεινό Σύµπλεγµα Κεντρικής Ροδόπης Η Ροδόπη αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα, από οικολογική άποψη, ορεινά συµπλέγµατα της Ελλάδας. Η οροσειρά της Κεντρικής Ροδόπης είναι το σταυροδρόµι της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Ειδική Λιβαδοπονική Μελέτη για την περιφερειακή ζώνη του Ε.Δ. Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ, ΑΛΙΕΙΑ ΚΑΙ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ, ΑΛΙΕΙΑ ΚΑΙ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ, ΑΛΙΕΙΑ ΚΑΙ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Στην ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ, οι μέθοδοι εκτροφής των ζώων είναι δύο: 1. Η βόσκηση σε λιβάδια (παραδοσιακή εκτατική κτηνοτροφία), όταν τα ζώα είναι λίγα σε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, ΤΜ. Βιολογίας, Πανεπ. Αθηνών Διημερίδα: Έτος βιοποικιλότητας, η επόμενη μέρα και η ελληνική πραγματικότητα, Δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Κατά τη Β Φάση της Διαμόρφωσης των ΑΠ, το Πρόγραμμα Σπουδών των Φυσικών Επιστημών, το οποίο θα εφαρμοστεί κατά τη φετινή

Διαβάστε περισσότερα