(Α Κορινθίους ιγ 2) 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "(Α Κορινθίους ιγ 2) 1"

Transcript

1 (Α Κορινθίους ιγ 2) 1

2 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή πραγµατοποιήθηκε στα πλαίσια της φοίτησής µου στο διδασκαλείο «Γληνός» της Θεσσαλονίκης, στο τµήµα νηπιαγωγών ειδικής αγωγής. Αποτελεί µια προσπάθεια παρατήρησης, καταγραφής και παρέµβασης σε ένα παιδί µε νοητική καθυστέρηση. Η διαδικασία συγγραφής της διπλωµατικής εργασίας µε βοήθησε να ανακαλύψω πολλές πτυχές της ειδικής αγωγής. Μέσω της αναζήτησης πληροφοριών από βιβλιογραφικές πηγές, από Ελληνικές και ιεθνείς ιστοσελίδες στο διαδύκτιο, εµπλουτίστηκαν και διευρύνθηκαν οι γνώσεις µου, όσον αφορά το θεωρητικό µου υπόβαθρο πάνω στη νοητική καθυστέρηση και γενικότερα στην ειδική αγωγή. Ακόµη θα ήθελα µέσα από αυτές τις γραµµές να ευχαριστήσω την καθηγήτριά µου κ. Μαρία Τζουριάδου, καθηγήτρια του Τµήµατος Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του ΑΠΘ για την βοήθειά της και τις πολύτιµες συµβουλές της, σε πραγµατικά δύσκολες φάσεις της παρούσης διπλωµατικής εργασίας. 2

3 Κεφάλαιο 1 ο - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ Η ειδική αγωγή µπορεί να γίνει περισσότερο και καλύτερα κατανοητή αν κάνουµε µια ιστορική διαδροµή στο χρόνο. Η ανθρώπινη συµπεριφορά απέναντι στα ξεχωριστά, στα διαφορετικά, στα αποκλίνοντα άτοµα (νοητικά καθυστερηµένα άτοµα, τυφλά, κωφά, αυτιστικά κλπ.) φανερώνει τη στάση που κρατούσαν οι εκάστοτε κοινωνίες απέναντί τους. Στους πρωτόγονους λαούς, το ένστικτο της αυτοσυντήρησης ήταν τόσο δυνατό, ώστε οι υγιείς άνθρωποι δεν έδιναν καµιά σηµασία στους διαφορετικούς. Σε µερικές κοινωνίες µάλιστα, η κοινωνική στάση είχε διαστάσεις θρησκευτικές, µε την έννοια των δαιµόνων, έτσι η αποδιοπόµπευση αυτών των ατόµων ήταν περισσότερο επιτακτική και έντονη. Στην Παλαιά ιαθήκη συναντάµε το παρακάτω απόσπασµα : Και ελάλησεν Κύριος προς Μωϋσήν λέγων είπον Ααρών άνθρωπος εκ του γένους σου εις τας γενεάς υµών, τινί εάν η εν αυτώ µώµος, ου προσελεύσεται προσφέρειν τα δώρα του Θεού αυτού. Πας άνθρωπος, ω έστιν εν αυτώ µώµος, ου προσελεύσεται, άνθρωπος τυφλός ή χωλός ή κολοβόριν ή ωτότµητος ή άνθρωπος, ω αν η εν αυτώ σύντριµµα χειρός, ή σύντριµµα ποδός ή κυρτός ή έφηλος ή πτίλος τους οφθαλµούς ή άνθρωπος ω αν η εν αυτώ ψώρα αγρία, ή λειχήν ή µονόρχις, πας ω εστίν εν αυτώ µώµος εκ του σπέρµατος Ααρών του ιερέως, ουν εγγιεί του προσενεγκείν τας θυσίας τω Θεώ σου ότι µώµος εν αυτώ τα δώρα του Θεού ου προσελεύσεται προσενεγκείν (Λευϊτικόν Κεφ. 21, 16-21) Στην Καινή διαθήκη έχουµε πολλά θαύµατα του Ιησού, που αφορούν άτοµα µε ειδικές ανάγκες. Ο ίδιος ο ηµιουργός έρχεται για βάλει τα πράγµατα στη θέση τους και να διδάξει σ όλο τον κόσµο, πως η ισότητα µεταξύ των ατόµων, των ανθρώπων, θα πρέπει να πάρει τη διάσταση που της αρµόζει. 3

4 Κεφάλαιο 1 ο - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ Της ισοτιµίας, της ισονοµίας, της δικαιοσύνης. Έρχεται να θέσει την αξία του κάθε ανθρώπου ως δηµιούργηµα του Θεού πάνω στη γη. Στην Αρχαία Σπάρτη, όπου αποτελούσε µια Πόλη-Κράτος, στρατοκρατούµενη, όπου η κοινωνία της διέπονταν από νόµους ιδιαίτερα αυστηρούς, ώστε ν απαγόρευαν κι αυτήν ακόµη τη µητρική ευαισθησία για το γέννηµά της, τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες, έβρισκαν τον βιολογικό τους θάνατο στον Καιάδα. Στον αντίποδα της αρχαίας Σπάρτης, υπήρχε η Αρχαία Αθήνα, όπου και εκεί µε τρόπο κοµψό, έντεχνα, εξόντωναν τα αποκλίνοντα άτοµα, επικαλούµενοι (και κρυβώµενοι) πίσω από το νους υγιής εν σώµατι υγιή. Άραγε τι γινόταν αυτοί που δεν εκπληρούσαν αυτήν την υπέροχη κατά τα άλλα ρήση; Στη διάρκεια του Μεσαίωνα, η αδιαφορία και η προκατάληψη για τα άτοµα µε νοητική ανεπάρκεια εκδηλώνεται κάπως διαφορετικά. Οι ελαφρές περιπτώσεις - που εξαιτίας των δυσµενών συνθηκών είναι πολυάριθµες - γίνονται αντικείµενο εκµετάλλευσης, που φτάνει τα όρια της ασυδοσίας. Οι βαρύτερες περιπτώσεις δεν διαχωρίζονται από τις άλλες ψυχικές παθήσεις. Έτσι, τα άτοµα µε βαριά νοητική ανεπάρκεια έχουν την ίδια σκληρή µεταχείριση µε τους παράφρονες, που θεωρούνται «αµαρτωλοί», γιατί στην «κολασµένη» σάρκα τους βρήκε καταφύγιο το βρωµερό πνεύµα του σατανά. Η σάρκα αυτή πρέπει να τιµωρηθεί, να υποφέρει, ώσπου να γίνει αποκρουστική, για να την εγκαταλείψει το ακάθαρτο πνεύµα και να ελευθερωθεί ο ασθενής... 1 Την εποχή της βιοµηχανικής επανάστασης, δεν υπάρχει κάποια ουσιαστική µέριµνα για τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες, ώστε να αλλάξει η θέση τους µέσα στην τότε πολιτισµένη και πληµµυρισµένη από ιδανικά κοινωνία. Είναι όµως γεγονός πως µόνο την εποχή της Αναγέννησης, κάτω από την επίδραση των φιλοσοφικών µα κυρίως των θεολογικών αντιλήψεων, η 1 Αντώνης Κυπριωτάκης Τα ειδικά παιδιά και η αγωγή τους. Εκδόσεις :Ψυχοτεχνική. Ηράκλειο Σελ.153 4

5 Κεφάλαιο 1 ο - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ κοινωνία αρχίζει ν αντιµετωπίζει τ αποκλίνοντα άτοµα µε µεγαλύτερη προσοχή και ενδιαφέρον. Η καθιέρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης έφερε από την αφάνεια µεγάλο αριθµό παιδιών που δεν µπορούσαν να παρακολουθήσουν µε επιτυχία τα εφαρµοσµένα προγράµµατα. Έτσι στη Γαλλία το 1904 από το Υπουργείο Παιδείας, συστήνεται µια επιτροπή που σκοπό έχει να ασχοληθεί µε την ειδική αγωγή. Η Maria Montessori ήταν αυτή που ασχολήθηκε συστηµατικά για την ανάπτυξη των νοητικά καθυστερηµένων παιδιών. Μάλιστα η ίδια έχει διατυπώσει τα εξής: Έχω τη διαίσθηση ότι η περίπτωση των καθυστερηµένων παιδιών είναι περισσότερο ζήτηµα αγωγής παρά ιατρικής. (Montessori, 1958, p 257) 1. Η Μ. Montessori επηρεάστηκε από τους Jean Itard και Eduard Seguin. Ο πρώτος γνωστός από την περίπτωση του άγριου αγοριού της Aveyron και ο δεύτερος θεωρείται ο εµπνευστής των σύγχρονων τεχνικών για την αγωγή των ατόµων µε νοητική καθυστέρηση. Τέλος στις µέρες µας, το ενδιαφέρον για τις πραγµατικές ανάγκες των αποκλινόντων ατόµων άρχισε να µεγαλώνει, να κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος προσπαθώντας να βρει το σωστό προσανατολισµό. Όλο και περισσότερα ερευνητικά και επιστηµονικά δεδοµένα έρχονται στο φως της δηµοσιότητας καθηµερινά, τόσο προς την κατεύθυνση του εντοπισµού της ακριβούς αιτίας της απόκλισης όσο και προς την κατεύθυνση της παρέµβασης, µα κυρίως της πρόληψης. 1 Μαρία Κάτσιου-Ζαφρανά. Εγκέφαλος και εκπαίδευση. Εκδοτικός οίκος : Κυριακίδη α.ε Θεσσαλονίκη 2001 Σελ

6 Κεφάλαιο 1 ο - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ Η ΕΙ ΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Η Ελλάδα πριν από µερικά χρόνια δεν είχε να δείξει κάτι αξιόλογο στον τοµέα της ειδικής αγωγής, αφού µόλις στην πρώτη δεκαετία του 1900 συναντούµε κάποιες ιδιωτικές πρωτοβουλίες, από ευαισθητοποιηµένους πολίτες, για την περίθαλψη και εκπαίδευση των αποκλινόντων ατόµων. Το 1906 η εκπαιδευτικός Ειρήνη Λασκαράτου, επιστρέφοντας από την Ευρώπη, όπου εξειδικεύτηκε στην εκπαίδευση των τυφλών, ιδρύει το πρώτο σχολείο τυφλών στην Καλλιθέα. Κι αυτό όµως το σχολείο, κατέληξε µετά από µερικά χρόνια να κλείσει και να λειτουργήσει µέχρι το 1982 µε την ευθύνη της Αρχιεπισκοπής Αθηνών, στα γραφεία του σωµατείου ΟΙΚΟΣ ΤΥΦΛΩΝ. Το 1929 γίνεται από την Ελληνική Κυβέρνηση προσπάθεια εκπαιδευτικής µεταρρύθµισης. Έτσι προβλέπεται η ίδρυση σχολείων για παιδιά µε νοητική καθυστέρηση. Μόλις το 1937 ιδρύεται το Πρότυπο Ειδικό Σχολείο Αθηνών, µε διευθύντρια την Ρόζα Ιµβριώτη. Με πολύ κέφι για δουλειά, µε πρωτοποριακά προγράµµατα για την εποχή και µεθόδους, κάνει προτάσεις για την συστηµατική και οργανωµένη αντιµετώπιση θεµάτων ειδικής αγωγής. Ήταν η πρώτη που πρότεινε την εισαγωγή ειδικοτήτων για κάλυψη αναγκών εκπαιδευτικής και µαθησιακής διαδικασίας των παιδιών µε νοητική καθυστέρηση, όπως λογοθεραπευτές, εργασιοθεραπευτές, ψυχολόγους, και πρότεινε την εξειδίκευση δασκάλων. Από το 1950 έως το 1970 αναπτύσσεται στον τοµέα της ειδικής αγωγής, η ιδιωτική πρωτοβουλία. Την δεκαετία του 70 η Ελληνική πολιτεία, αρχίζει να ευαισθητοποιείται και κάνει προσπάθειες να προσεγγίσει το θέµα της ειδικής αγωγής. Έτσι το Ι.Κ.Υ. στέλνει στις Η.Π.Α. τον πρώτο δάσκαλο για εξειδίκευση στην ειδική αγωγή ( τον Πολυνείκη Μπάρδη από το Λευκοχώρι Γορτυνίας). Με την πάροδο των χρόνων και την είσοδό µας στην Ε.Ο.Κ. αναγκάζεται η Ελληνική πολιτεία να προσαρµοστεί στα νέα δεδοµένα, στις νέες 6

7 Κεφάλαιο 1 ο - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ υποχρεώσεις, στις νέες δεσµεύσεις, ψηφίζοντας νέους νόµους και εφαρµόζοντας ειδικά προγράµµατα. Αυτό αποτελούσε µια πολιτική επιλογή επιβαλλόµενη από έξω, που απείχε πολύ από την παιδαγωγική θεωρία και πράξη. Η διαφορά όµως µε την υπόλοιπη Ευρώπη εξακολουθεί να υπάρχει. Στην Ευρωπαïκή Ένωση η ένταξη των ατόµων µε ανεπάρκεια στην εκπαιδευτική διαδικασία, επιβλήθηκε από τους αγώνες, τις ανησυχίες και τις ανάγκες των ατόµων αυτών και των οικογενειών τους για διεκδίκηση ίσων δικαιωµάτων. Στην Ελλάδα δυστυχώς, τα κινήµατα για την διεκδίκηση ίσων δικαιωµάτων των ατόµων µε ανεπάρκεια είναι υποτονικά και σε µερικές περιπτώσεις αρνητικά απέναντι στην ένταξη. Τέλος στην Ελλάδα η ένταξη δεν συνοδεύεται από αρνητική εµπειρία, αλλά από αρνητικά γλωσσικά συµφραζόµενα, προκαταλήψεις και αρνητικά στερεότυπα της κοινωνίας µας. Πρόσφατα άρχισε ουσιαστικά να ενδιαφέρεται η πολιτεία, µε διάφορες παρεµβάσεις ή µε νοµοθετικά διατάγµατα. Βέβαια δεν έχουν λυθεί όλα τα προβλήµατα, αλλά έγινε κάτι περισσότερο από τις προηγούµενες δεκαετίες. Ίσως γιατί τα τελευταία χρόνια άρχισε το κοινωνικό status να µεταλλάσσεται σ ένα περισσότερο ευαισθητοποιηµένο οργανισµό (τουλάχιστον φαινοµενικά). Άρχισε να γίνεται αντιληπτό από την κοινωνία πως τα άτοµα µε ανεπάρκεια είναι συνάνθρωποι και συνοδοιπόροι µέσα στην κοινή πορεία της ζωής. H επιστήµη και κατά κύριο λόγο η παιδαγωγική επιστήµη, έχει διευρύνει τις διαπιστώσεις της και τα συµπεράσµατά της σε τοµείς που αφορούν την πρόληψη, την παρέµβαση, την αντιµετώπιση καταστάσεων (προβληµατικών ή όχι), στις οποίες εµπλέκονται όχι µόνο τα άτοµα µε ανεπάρκεια, αλλά όλα γενικότερα τα άτοµα. Τα είδη των προβληµάτων που συναντούµε στο χώρο του σχολείου γενικότερα, είναι σ όλους γνωστά (όρασης, ακοής, Ν.Κ., δυσλεξίας, µαθησιακών δυσκολιών κλπ.). Αυτό που έχει βαρύνουσα σηµασία είναι οι ποιοτικές διαφοροποιήσεις που υπάρχουν µεταξύ των περιπτώσεων. Κοινό όµως σηµείο, που αποτελεί και σηµείο εκκίνησης, είναι η απαίτηση µιας σωστής, προσεκτικής και διευρυµένης αξιολόγησης, 7

8 Κεφάλαιο 1 ο - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ όπου θα πρέπει να αξιολογείται όλο το φάσµα των ικανοτήτων των ατόµων µε ανεπάρκεια. Έτσι συµπληρώνεται και σχηµατίζεται το προφίλ του ατόµου, προφίλ που θα αποτελέσει το µοχλό ανάπτυξης ενός κοινού προγράµµατος και ενός εξατοµικευµένου προγράµµατος παρέµβασης. Σ αυτό το σηµείο της δηµιουργίας του προφίλ του εξεταζοµένου, σηµαντικότερο απ όλα είναι τα θετικά στοιχεία που εκπέµπει, διότι αυτά θ αποτελέσουν τη βάση δράσης για την κοινωνική ένταξη των ατόµων µε ανεπάρκεια, θ αποτελέσουν τον κοινό παρονοµαστή για τη δηµιουργία κλίµατος ικανοτήτων, εµπιστοσύνης και εντέλει αποδοχής τους στην υπόλοιπη οµάδα. Σήµερα ο νόµος για την ειδική αγωγή θέτει ως στόχους για τα παιδιά µε ανεπάρκεια τους: την ανάπτυξη της προσωπικότητας των παιδιών µε ειδικές ανάγκες. την βελτίωση των ικανοτήτων και δεξιοτήτων, ώστε να καταστεί δυνατή η ένταξη ή η επανένταξή τους στο κοινό εκπαιδευτικό σύστηµα και η συµβίωση µε το κοινωνικό σύνολο. την επαγγελµατική τους κατάρτιση και τη συµµετοχή τους στην παιδαγωγική διαδικασία. την αλληλοαποδοχή τους µε το κοινωνικό σύνολο και την ισότιµη κοινωνική τους εξέλιξη. Το να ψηφίζονται νόµοι είναι το πιο εύκολο ή ακόµη µπορεί να αποτελεί υποχρέωση κάποιων πολιτικών επιλογών. Η αναγνώριση όµως των δικαιωµάτων των παιδιών µε ανεπάρκεια είναι κατ αρχήν θέµα πολιτισµού, αρχών και ποιότητας ζωής που ο καθένας επαγγέλλεται. Η δυνατότητα να συµπεριλαµβάνεται κάποιος και να συµµετέχει σε µια κοινωνική οµάδα, αποτελεί αναπόσπαστο κοµµάτι της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των ανθρώπινων δικαιωµάτων. «Σύµφωνα µε τον Vygotsky, παρόλο που οι ανεπάρκειες έχουν αναµφισβήτητα οργανική προέλευση, οι συνέπειές τους για το παιδί επηρεάζονται από τους κοινωνικούς και ψυχολογικούς παράγοντες της ελαττωµατικής ανάπτυξης. Ένα φυσικό ελάττωµα δηµιουργεί κάποιους 8

9 Κεφάλαιο 1 ο - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ περιορισµούς στο παιδί. Οι κοινωνικοί και οι ψυχολογικοί περιορισµοί, που επιβάλλονται στο παιδί δηµιουργούν το ιδιαίτερο προφίλ του ειδικού ατόµου.» 1 1 Μαθητές µε σχολικές δυσκολίες. Σηµειώσεις του κ. Γ.Μπάρµπα 9

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o Ν Ο Η Μ Ο Σ Υ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Πριν προχωρήσουµε στο ακοκλίνων θα πρέπει να γνωρίσουµε πρώτα το υγιές. Έτσι πριν να γνωρίσουµε την νοητική καθυστέρηση, την αποκλίνουσα νοηµοσύνη, θα πρέπει να γνωρίσουµε τι είναι νοηµοσύνη. Νοηµοσύνη λοιπόν, είναι το σύνολο των πνευµατικών ικανοτήτων ενός ατόµου που χρησιµοποιεί για ν αντιµετωπίσει νέες καταστάσεις και να λύσει προβλήµατα. Τουλάχιστον αυτό ισχύει και υποστηρίζεται από µια µεγάλη µερίδα επιστηµόνων, εδώ και αρκετά χρόνια. ΜΕΤΡΗΣΗ Η νοηµοσύνη µετράτε µε τα tests νοηµοσύνης (ατοµικά και οµαδικά), εκφράζεται µε έναν δείκτη και αντικατοπτρίζεται σε µια καµπύλη.(πίνακας 1.). Η 10

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ νοηµοσύνη ενός ατόµου αποτελεί συνάρτηση της νοητικής του ηλικίας και της χρονολογικής του ηλικίας, που εκφράζεται από το νοητικό πηλίκο. Πίνακας 1. (Σελ.131 David Fontana) Αυτό όµως από µόνο του δε φτάνει για να χαρακτηρίσει ένα άτοµο πάσχει από νοητική καθυστέρηση. εδοµένου ότι η νοηµοσύνη δεν είναι κάτι που παρατηρείται άµεσα, όπως είναι το ύψος ή το βάρος του ατόµου, είµαστε αναγκασµένοι να συµπεράνουµε απλώς την παρουσία της από τη συµπεριφορά του. Κατόπιν αυτού είναι εύκολο να καταλάβουµε ότι κάθε µέτρηση της νοηµοσύνης αξιολογεί όχι αυτό που έχει το άτοµο, αλλά αυτό που κάνει. 1 Η µέτρηση της νοηµοσύνης σ ένα άτοµο δείχνεται µε έναν αριθµό που ανάλογα του µεγέθους του καταλαµβάνει µια θέση στις διάφορες ζώνες του παρακάτω πίνακα: 1 David Fontana. Ψυχολογία για Εκπαιδευτικούς. Εκδόσεις : Σαββάλας Αθήνα Σελ

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Βαθµός.Ν. Περιγραφικός όρος Πολύ ανώτερη Ανώτερη Ευφυής κανονική Κανονική Χαµηλή κανονική Οριακή Ελαφριά Μέτρια Βαριά 0-24 Βαθιά Πίνακας 2. (σελ. 132 David Fontana) Η νοηµοσύνη είναι µόνο µία από τις πολλές ψυχολογικές µεταβλητές που επηρεάζουν την πρόοδο του παιδιού στο σχολείο. Τα κίνητρα, η δηµιουργικότητα, οι επαγγελµατικές επιδιώξεις, οι σχέσεις παιδιού-δασκάλων, η προσωπικότητα, η αυτοεκτίµηση, οι πιέσεις των συνοµηλίκων και πολλοί άλλοι παράγοντες παίζουν το ρόλο τους. 1 ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ο Howard Gardner (1983) στο Πανεπιστήµιο του Χάρβαρντ αµφισβήτησε την µονοδιάστατη νοηµοσύνη και εισήγαγε την θεωρία της πολλαπλής νοηµοσύνης. Αυτή είναι µια ψυχολογική θεωρία για το µυαλό. Ο Howard Gardner αντιµετώπισε την νοηµοσύνη ως ένα πολυδιάστατο χαρακτηριστικό που δεν µπορεί και δεν πρέπει να καθορίζεται µέσα από κάποια σταθµισµένα βέβαια, αλλά µονοδιάστατα tests. Αυτός που αρχικά εισήγαγε τα tests για το πνευµατικό δυναµικό των ατόµων ήταν ο Alfred Binet, το Το µειονέκτηµα αυτών των tests είναι πως εξετάζουν µόνο δυο τοµείς της νοηµοσύνης, τον γλωσσικό και 1 David Fontana. Ψυχολογία για Εκπαιδευτικούς. Εκδόσεις : Σαββάλας Αθήνα Σελ

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ λογικοµαθηµατικό. Εξετάζουν κατά πόσο είναι ικανό ένα άτοµο να επιλύει προβλήµατα ή να χειρίζεται τη γλώσσα. Είναι ανάγκη όµως να αξιολογηθούν και άλλες πτυχές του νοητικού δυναµικού των παιδιών. Ο Howard Gardner του Πανεπιστηµίου του Harvard ισχυρίζεται πως αυτό που θα πρέπει να αξιολογηθεί σε ένα παιδί είναι οι δυνατότητές του και οι αδυναµίες του σε όλες τις εκφάνσεις της νοηµοσύνης του. Έτσι έχει διατυπώσει την θεωρία της Πολλαπλής Νοηµοσύνης. Σύµφωνα µε αυτόν η νοηµοσύνη έχει οκτώ βασικά επίπεδα, που είναι τα εξής: * Γλωσσική Νοηµοσύνη -- Ένα πλεονέκτηµα που χαρακτηρίζει αυτούς που είναι πολύ καλοί στο χειρισµό της γλώσσας, της γραµµατικής, της ποίησης, στο διάβασµα και στο γράψιµο, π.χ. δικηγόροι, φιλόσοφοι, συγγραφείς, διερµηνείς κ.α. * Λογικοµαθηµατική Νοηµοσύνη -- Χαρακτηρίζεται από λογικό, ορθολογιστικό, µαθηµατικό ή επιστηµονικό πνεύµα, π.χ. γιατροί, µηχανικοί, προγραµµατιστές, επιστήµονες κ.α. * Χωροταξική νοηµοσύνη -- Η αντιληπτική ικανότητα να δηµιουργούµε ένα νοητικό µοντέλο ενός χώρου και µετά να το χειριζόµαστε και να λειτουργούµε χρησιµοποιώντας αυτό το µοντέλο. Ναυτικοί, µηχανικοί, αρχιτέκτονες, διακοσµητές, γλύπτες και καλλιτέχνες (ζωγράφοι) πιθανόν όλοι έχουν ανεπτυγµένη χωροταξική νοηµοσύνη. * Μουσική Νοηµοσύνη -- Φανερά χαρακτηρίζει µουσικούς, συνθέτες κ.α. * Σωµατοκινητική Νοηµοσύνη -- Το είδος της νοηµοσύνης που δηµιουργεί ένα µεγάλο αθλητή, χορευτή, τεχνίτη, ξυλουργό, γλύπτη κ.α. * ιαπροσωπική Νοηµοσύνη -- Η ικανότητα να κατανοούµε και να εργαζόµαστε µε άλλους ανθρώπους. Πιθανότερα αυτή παρουσιάζεται σε καλούς πωλητές, πολιτικούς, µεσίτες, δασκάλους κ.α. * Ενδοπροσωπική Νοηµοσύνη -- Η ικανότητα να κατανοεί κανείς τον εαυτό του, να χρησιµοποιεί κάποιος τις ικανότητές του πιο επιτυχηµένα. 13

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Τέτοιοι άνθρωποι µπορούν να πετύχουν σχεδόν σε κάθε τοµέα που έχει σχέση µε το εαυτό τους.» 1 *Φυσιοκρατική -- Η ικανότητα στην αναγνώριση και την ταξινόµηση των βασίλειων ζώων και φυτών, καθώς επίσης και στην κατανόηση των φυσικών φαινοµένων. Η θεωρία της πολλαπλής νοηµοσύνης θεωρεί ότι κάθε ένας έχει ανεπτυγµένες, µέχρι ενός ορισµένου βαθµού, όλες τις περιοχές της νοηµοσύνης. Μερικές από αυτές είναι απλά αναπτυγµένες περισσότερο από άλλες. Επιπλέον, είναι όλοι ικανοί να βελτιώσουν τις δυνατότητές τους σε κάθε µια από αυτές τις περιοχές. Στο σηµείο αυτό ο Gardner διαπιστώνει δυο αξιώσεις. Η πρώτη αξίωση είναι ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν µέχρι ενός βαθµού όλες τις νοηµοσύνες (intelligences). Η δεύτερη αξίωση είναι ότι λόγω των γενετικών µας καταβολών, αλλά και του περιβάλλοντος που ζούµε, κανένας άνθρωπος δεν έχει ακριβώς την ίδια ανάπτυξη των intelligences, ακόµα και οι οµογενείς δίδυµοι, επειδή η εµπειρία τους είναι διαφορετική. Σε µερικούς όµως είναι περισσότερο ανεπτυγµένες κάποιες, από άλλες υπολειπόµενες. Είµαστε όµως όλοι ικανοί να βελτιώσουµε τις δυνατότητές µας, ανάλογα µε τις συνθήκες όπου ζει το άτοµο και τα ερεθίσµατα που δέχεται. Αναµφισβήτητα τα άτοµα µπορούν να µάθουν µέσα από πολλά ερεθίσµατα και παραστάσεις. Τα νήπια µαθαίνουν µέσω της εξερεύνησης(µε τα χέρια, το σώµα τους) µε τις αισθήσεις τους, την παρατηριτικότητά τους, από ένα πλούσιο γενικά σε ερεθίσµατα περιβάλλον. Έτσι κι αλλιώς το κοινωνικό περιβάλλον µέσα στο οποίο ζούνε είναι πλούσιο σε παραστάσεις, εικόνες, αντικείµενα, ήχους. H πολλαπλή νοηµοσύνη δεν αποτελεί έναν στόχο αλλά είναι ένα εργαλείο. Ένα εργαλείο που αξιοποιείται ώστε ο µαθητής να µάθει να χρησιµοποιεί τη γνώση στις νέες καταστάσεις. Μέχρι τώρα στόχος ήταν το παιδί να αποµνηµονεύει τη γνώση και κατόπιν να την αναπαράγει σε δεδοµένες απαιτήσεις, µε την αδυναµία όµως να την χρησιµοποιήσει σε νέες καταστάσεις

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Με την θεωρία της πολλαπλής νοηµοσύνης ένα θέµα µπορεί να εξεταστεί, να διδαχθεί, να επεξεργαστεί από πολλές απόψεις, ενεργοποιώντας τα διαφορετικά intelligences. Στο κοµβικό αυτό σηµείο βρίσκεται ο δάσκαλος που θα πρέπει να ψάξει να βρει το σηµείο προσέγγισης που είναι κατάλληλο για κάθε παιδί. Σηµείο προσέγγισης πάνω στο οποίο θα εργαστεί όχι µόνο µια στιγµή, αλλά συνέχεια, µέχρι την απόκτηση των κατάλληλων στρατηγικών για την απόκτηση της γνώσης. Έτσι π.χ. µπορεί τα µαθηµατικά ή η ανάπτυξη της µαθηµατικής σκέψης γενικότερα, να αναπτυχθεί µέσα από τη µουσική, από µουσικές δραστηριότητες. Επίσης µέσα από τη µουσική µπορεί να αναπτυχθούν και άλλες δραστηριότητες που έχουν σχέση µε την τέχνη του λόγου, τις κοινωνικές σπουδές, τις θετικές επιστήµες, τη φυσική αγωγή, τις εικαστικές τέχνες, τη θεατρική αγωγή. 1 Σήµερα µε την έκρηξη της γνώσης, ένα άτοµο που εκπαιδεύεται, θεωρείται ότι µπορεί να γνωρίζει πολλά γνωστικά αντικείµενα, αλλά αν αυτό δεν συµβαίνει πρέπει να γνωρίζει πώς να ανακαλύπτει και πώς να χρησιµοποιεί τις πληροφορίες, πώς να χρησιµοποιεί την εµπειρία. Με την εισαγωγή της διαθεµατικότητας ως φιλοσοφίας για την ανάπτυξη προγραµµάτων σπουδών, δίνεται η δυνατότητα να αναπτυχθούν και να προσεγγιστούν θέµατα από πολλές εκφάνσεις. Μέσα από αυτή την επεξεργασία το κάθε νήπιο σύµφωνα µε το πνευµατικό του δυναµικό αποκοµίζει στοιχεία που θα αξιοποιήσει και θα χρησιµοποιήσει σε νέες καταστάσεις. Ο/η νηπιαγωγός είναι αναγκασµένος/η να εντοπίσει συνάφειες, να εκτιµήσει και να αξιολογήσει καταστάσεις, ώστε στο τέλος η διαδικασία µάθησης να έχει τα επιθυµητά αποτελέσµατα (επίτευξη των στόχων). Σ αυτήν την διαδικασία επιστρατεύονται τα γνωστικά αντικείµενα των νηπίων έτσι ώστε να προσεγγιστούν νέες γνωστικές περιοχές. Βιώµατα, εµπειρίες, ενδιαφέροντα των νηπίων καταλήγουν σε κάποιο θέµα που αποτελεί τον κοινό τόπο προβληµατισµών των µελών της οµάδας. Αξιοποιούνται στο έπακρο τα ενδιαφέροντα και οι προβληµατισµοί των νηπίων. Στο σηµείο αυτό η θεωρία 1 Α.Παπαζάρης, Κ.Πατσανζόπουλος, Μ.Μαγιάλου. ιαθεµατικές δραστηριότητες µε άξονα τη µουσική. Εκδόσεις ίπτυχο Αθήνα 2003 Σελ. 7,8,9,10. 15

16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ της πολλαπλής νοηµοσύνης αποτελεί ένα εργαλείο στα χέρια του/της νηπιαγωγού. Αυτό γίνεται µε την επεξεργασία µιας θεµατικής ενότητας, από πολλές απόψεις. Σηµαντικό είναι να µπορούν να κάνουν τα νήπια πράγµατα που να φανούν χρήσιµα στο σύνολο της οµάδας. Εποµένως στόχο δεν αποτελεί η αποµνηµόνευση της αποκτηθείσης γνώσης, αλλά η χρησιµοποίησή της σε νέες καταστάσεις Σύµφωνα µε τη θεωρία της πολλαπλής νοηµοσύνης, οφείλει ο/η νηπιαγωγός να διαµορφώσει το πρόγραµµά του/της, έτσι ώστε όλα τα νήπια να έχουν τη δυνατότητα εµπλοκής τους µε κάποια από τις παραµέτρους του προς διαπραγµάτευση θέµατος. ηλαδή καλείται να εντάξει κάθε παιδί στη δραστηριότητα που το ίδιο θα επιλέξει να ασχοληθεί ή αν δεν συµβεί αυτό να εντάξει το παιδί σε µια οµάδα µέσα από την οποία θα µπορεί το παιδί να δραστηριοποιηθεί. Καλείται εποµένως να εντάξει κάθε παιδί στη δραστηριότητα που το ίδιο επιθυµεί να ασχοληθεί, που µπορεί να ασχοληθεί, υποβοηθούµενο διακριτικά, ώστε να φτάσει στο αποτέλεσµα. Κοµβικό σηµείο είναι η αξιοποίηση των δυνατών σηµείων του παιδιού. Κάθε παιδί έχει το δικό του τρόπο µάθησης, το δικό του ρυθµό, όπως και ιδιαίτερες ευαισθησίες σε ερεθίσµατα που δέχεται. Είναι επιβεβληµένη ανάγκη στο κάθε παιδί να ασχοληθεί µε θέµατα που το ενδιαφέρουν και το συγκινούν. Αυτό οφείλει ο/η νηπιαγωγός να µην το παραβλέψει, αλλά να το εντοπίσει. Μέσα από µια τέτοια διαδικασία τονώνεται το ηθικό, η αυτοεκτίµηση, το αυτοσυναίσθηµα του παιδιού και αποφεύγεται η σκιά της σχολικής αποτυχίας. Μέσα από µια τέτοια διαδικασία δίνεται η δυνατότητα στον/στην νηπιαγωγό να αξιολογήσει πληρέστερα κάθε νήπιο. Όχι απλά αν είναι έξυπνο ή όχι. Μπορεί να προσδιορίσει και να καταγράψει σε ποιο τοµέα υπερτερεί, έχει ικανότητες, αλλά και προοπτική µετεξέλιξής του. Η πολλαπλή προσέγγιση της διδασκαλίας βασίζεται στη βαθιά αίσθηση για κοινωνική δικαιοσύνη και στην πεποίθηση ότι όλα τα παιδιά πρέπει να έχουν ευκαιρίες για να πετύχουν µε το δικό τους τρόπο. Η θεωρία για την πολλαπλή νοηµοσύνη φαίνεται να είναι η καλύτερη απάντηση στην κοινωνική αδικία. Εξασφαλίζει ένα πλαίσιο δράσης στο οποίο µπορούν να επεκταθούν τα 16

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ταλαντούχα και προικισµένα παιδιά, καθώς και αυτά που χρειάζονται κάποιου είδους υποστήριξη. Ο κοινός σκοπός είναι να αναπτύξει κάθε µαθητής τη µέγιστη ικανότητά του. Η πολλαπλή νοηµοσύνη παρέχει το πλαίσιο, το οποίο θα του εξασφαλίσει κάτι τέτοιο και το οποίο θα υποστηριχτεί από την ανάπτυξη του αναλυτικού Προγράµµατος. 1 1 Πολλαπλή νοηµοσύνη-μεταφράσεις άρθρων. Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου. Λευκωσία, Μάρτιος σελ. 4 17

18 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ Η νοητική καθυστέρηση αναφέρεται σε µια παθολογική κατάσταση του εµφανίζεται κατά την περίοδο ανάπτυξης του ατόµου. ηλαδή από τη στιγµή της σύλληψης µέχρι το 16 ο έτος της ηλικίας. Το άτοµο αυτό διαθέτει µειωµένη ικανότητα προσαρµογής στο περιβάλλον, που αντικατοπτρίζεται στην καθυστέρηση των κινητικών και αντιληπτικών ικανοτήτων του. Ακόµη παρουσιάζει µειωµένη ικανότητα στην αυτοεξυπηρέτησή του, στην µάθηση και στην κοινωνική του ένταξη. Σύµφωνα µε τον ορισµό της Αµερικανικής Ένωσης Νοητικής Καθυστέρησης (American Association of Mental Retardation, AAMR) ένα άτοµο θεωρείται ότι πάσχει από νοητική καθυστέρηση όταν πληροί τα τρία παρακάτω κριτήρια: Το νοητικό λειτουργικό του επίπεδο (IQ) είναι κάτω του Όταν υπάρχουν σηµαντικοί περιορισµοί σε δυο ή περισσότερες προσαρµοστικές περιοχές ικανοτήτων Όταν ο όρος καθυστέρηση παρουσιάζεται από την παιδική ηλικία µέχρι την ηλικία των 18 ετών (περίοδος ανάπτυξης) «Ένα παιδί µπορεί να έχει βραδεία ανάπτυξη χωρίς να παρουσιάζει νοητική υστέρηση και µπορεί να έχει νοητική υστέρηση χωρίς να παρουσιάζει βραδεία συνολική ανάπτυξη»

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ «Οι προσαρµοστικές περιοχές ικανοτήτων είναι εκείνες οι ικανότητες που έχει το άτοµο σε καθηµερινή βάση, που απαιτούνται να ζήσει, να εργαστεί και να ενταχθεί στην κοινότητα. Ακόµη περιλαµβάνουν την επικοινωνία (communication), την αυτοεξυπηρέτηση (self-care), την αυτόνοµη διαβίωση (home living), τις κοινωνικές δεξιότητες (social skills), τις ελεύθερες δραστηριότητες (leisure), την υγιεινή και ασφάλεια (health and safety), τον αυτοπροσδιορισµό (self direction), τις ακαδηµαïκές ικανότητες (functional academics) (ικανότητα γραφής, ανάγνωσης, βασικές µαθηµατικές έννοιες), την κοινωνικότητα (community) και τέλος την εργασία (work).» 1 Τα αποτελέσµατα της νοητικής καθυστέρησης µεταξύ των ανθρώπων που πάσχουν ποικίλουν, όπως και η σειρά των δυνατοτήτων ποικίλλει µεταξύ των ανθρώπων που δεν πάσχουν από Ν.Κ.. Περίπου το 87% των νοητικά καθυστερηµένων ατόµων θα επηρεαστούν ελαφρά και χαρακτηρίζονται ως ελαφρά καθυστερηµένα. Θα είναι λίγο πιο αργά στην εκµάθηση των νέων πληροφοριών και δεξιοτήτων. σε πολλούς τοµείς παρουσιάζουν οµοιότητες µε τα συνοµήλικά τους άτοµα. Στα µικρά παιδιά η Ν.Κ. µπορεί να µην είναι εύκολα εµφανής και µπορεί να µην προσδιοριστεί έως ότου µπουν στο σχολείο. Σαν ενήλικες, πολλοί θα είναι σε θέση να συµβιώνουν µέσα στην κοινωνία µε τους συνανθρώπους τους, έχοντας την ευθύνη της ζωής τους. Το υπόλοιπο 13% των ατόµων µε Ν.Κ., εκείνων µε IQ µικρότερο από 50, θα συναντήσουν σοβαρά προβλήµατα. Εντούτοις, µε την πρώιµη παρέµβαση, µε µια λειτουργική εκπαίδευση και κατάλληλη υποστήριξη ως ενήλικες, µπορούν να οδηγηθούν ικανοποιητικά µέσα στην κοινωνία. Τα άτοµα που πάσχουν από νοητική καθυστέρηση παρουσιάζουν δυσκολίες σε διάφορους τοµείς ανάπτυξής τους. Έτσι παρουσιάζουν δυσκολία στην αντίληψη και τη µνήµη (βραχύχρονη µακρόχρονη). υσκολία στη κατανόηση οδηγιών. Παρουσιάζουν δυσκολία στην εξεύρεση λύσης σε καταστάσεις προβληµατισµού. Σε µερικές περιπτώσεις έχουν δυσλειτουργία στον οπτικό συντονισµό, στην λεπτή κινητικότητα και στον προσανατολισµό στο 1 19

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ χώρο. Παρουσιάζουν µια καθυστέρηση στο να προσλάβουν µηνύµατα από αυτό που αναµένεται. Συνήθως δεν µπορούν να συλλάβουν αφηρηµένες έννοιες και η προσοχή τους δεν µπορεί να συγκεντρωθεί για πολλή ώρα σε ένα αντικείµενο (δραστηριότητα). ΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗΣ «Σύµφωνα µε την Αµερικανική Ένωση Νοητικής Καθυστέρησης (American Association of Mental Retardation, AAMR) για να διαγνωστεί ένα άτοµο ως διανοητικά καθυστερηµένο, θα πρέπει να ακολουθούν τα παρακάτω τρία βήµατα: 1. 1 ο Βήµα: Ένα κατάλληλο πρόσωπο να εφαρµόσει µερικά τεστ νοηµοσύνης και ένα τυποποιηµένο τεστ προσαρµοστικών δεξιοτήτων, σε ατοµικό επίπεδο ο Βήµα: Να περιγραφούν οι δυνατότητες και οι αδυναµίες του ατόµου σε τέσσερις τοµείς: α. διανοητικές δεξιότητες και προσαρµοστικές δεξιότητες της συµπεριφοράς β. ψυχολογικές/συναισθηµατικές εκτιµήσεις γ. φυσιολογικές, αιτιολογικές εκτιµήσεις και εκτίµηση της υγείας δ. περιβαλλοντικές εκτιµήσεις. Αυτές οι δυνατότητες και αδυναµίες του ατόµου µπορούν να καθοριστούν από επίσηµα τεστ, µε παρατηρήσεις, µε συνεντεύξεις από τους άµεσους ανθρώπους του περιβάλλοντός του, από συνέντευξη του ίδιου του ατόµου, αλληλεπιδρώντας µε το άτοµο στην καθηµερινή του ζωή ή µε συνδυασµό των παραπάνω προσεγγίσεων. 20

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ 3. 3 ο Βήµα: Το τρίτο βήµα απαιτεί µια διεπιστηµονική οµάδα για να καθορίσει τις αναγκαίες υποστηρίξεις στους τέσσερις τοµείς. Σε κάθε υποστήριξη που προσδιορίζεται, ορίζεται ένα από τα τέσσερα επίπεδα έντασης. Περιοδική, περιορισµένη, εκτεταµένη, διάχυτη.» 1 Η Αµερικανική Ένωση της νοητικής καθυστέρησης θεωρεί ότι η νοηµοσύνη είναι κάτι περισσότερο από έναν δείκτη νοηµοσύνης, συµπεριλαµβάνοντας τις δεξιότητες προσαρµογής στον ορισµό για τη νοητική καθυστέρηση. Ως τέτοιες δεξιότητες ορίζει την πρακτική νοηµοσύνη και την κοινωνική νοηµοσύνη. Η πρώτη αναφέρεται στην ικανότητα του ατόµου να τα καταφέρνει στις δραστηριότητες της καθηµερινής ζωής. Ενώ η δεύτερη στην ικανότητα να συµπεριφέρεται το άτοµο ανάλογα µε τις κοινωνικές συνθήκες. Μεταξύ άλλων αξιολογούνται ως ικανότητες προσαρµογής οι κινητικές δεξιότητες, η γλώσσα και η αυτοεξυπηρέτηση (προσχολική ηλικία), η επαρκή ακαδηµαϊκή επίδοση και η κοινωνικοποίηση (σχολική ηλικία), η αντίληψη διαφορετικών κοινωνικών ρόλων και η ανεξαρτησία (ενήλικη ζωή). ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗ ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ Η ιατρική επιστήµη έχει βρει πολλές αιτίες για την Ν.Κ. Οι πιο κοινές είναι: Γενετικοί παράγοντες. Μερικές φορές η Ν.Κ. προκαλείται από ανώµαλα γονίδια που κληρονοµούνται από τους γονείς. Επίσης µπορεί να γίνει λάθος συνδυασµός γονιδίων. Προβλήµατα κατά την διάρκεια της εγκυµοσύνης. Σε περιπτώσεις δηλαδή που δεν έχουµε οµαλή ανάπτυξη του εµβρίου. Ένα πρόβληµα δηλαδή µε τον 1 21

22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ τρόπο που αναπτύσσονται τα κύτταρα καθώς αυτό αναπτύσσεται. Αυτό πιθανόν να προκληθεί από αλκοόλ που καταναλώνει η µητέρα ή από µόλυνση π.χ. ερυθρά, ιλαρά, τοξοπλασµάτωση κλπ. Προβλήµατα στη γέννηση. Π.χ. κατά τη γέννηση πιθανόν να µην οξυγονωθεί σωστά ο εγκέφαλος του νεογέννητου. Προβλήµατα υγείας. Αρρώστιες όπως ιλαρά ή µηνιγγίτιδα µπορούν να προκαλέσουν Ν.Κ.. επίσης µπορεί να προκληθεί από πολύ κακή διατροφή του παιδιού, να µην έχει την απαιτούµενη ιατρική φροντίδα, να εκτεθεί σε δηλητήρια κλπ. Τέλος η Ν.Κ. µπορεί να προκληθεί από πολύ στερηµένο περιβάλλον µέσα στο οποίο µεγαλώνει και αναπτύσσεται το παιδί. Ένα περιβάλλον φτωχό σε ερεθίσµατα, οπτικά, απτικά, ακουστικά, έχει αρνητικές συνέπειες στη διανοητική ανάπτυξη του παιδιού, 22

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Εκπαίδευση Νηπίων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ή και Αναπηρία στο νηπιαγωγείο Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Σύμβολο της μεθόδου "Κείμενο για Όλους" Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τμήμα Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Μάρτιος 2009 Ποια είναι τα δικαιώματα των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Ο Νόμος

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και

Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και ανθρώπινου σχολείου», Λεμεσός, 18 Μαρτίου 2010 Τρόποι

Διαβάστε περισσότερα

Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης. Επιμέλεια : Αργυρίου Αντώνης Διευθυντής ΓΕ.Λ. Μαγούλας Χημικός, M.Ed., M.I.S. -Σύμβουλος ΣΕ.Π

Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης. Επιμέλεια : Αργυρίου Αντώνης Διευθυντής ΓΕ.Λ. Μαγούλας Χημικός, M.Ed., M.I.S. -Σύμβουλος ΣΕ.Π Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης Επιμέλεια : Αργυρίου Αντώνης Διευθυντής ΓΕ.Λ. Μαγούλας Χημικός, M.Ed., M.I.S. -Σύμβουλος ΣΕ.Π 1 Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης 2 Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης 3 Τεστ δεξιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου:

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου: Γλωσσάρι Αναπηρίας Αντί προλόγου: Το γλωσσάρι συντάχθηκε με κύριο στόχο την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού, όσον αφορά το σύνδρομο Down, αλλά και τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία. Δυστυχώς η κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Γ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Το αντικείμενο του συγγράμματός μας... 13 Οι στόχοι και το κοινό μας... 14 Οργάνωση του βιβλίου... 15 Άλλα χαρακτηριστικά του βιβλίου... 16 Ευχαριστίες... 18 ΜΕΡΟΣ Ι Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό σημείωμα των επιμελητριών... 15. Πρόλογος... 21

Περιεχόμενα. Προλογικό σημείωμα των επιμελητριών... 15. Πρόλογος... 21 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα των επιμελητριών... 15 Πρόλογος... 21 1 Eπισκόπηση: H εκπαίδευση των κωφών... 29 Eισαγωγή... 29 Η επίδραση της δημόσιας εκπαίδευσης... 39 Oρισμοί... 44 Απλοί γενικοί ορισμοί...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Λογοθεραπεία: Ο Ρόλος του Λογοπαθολόγου και η Κυπριακή Πραγματικότητα 29-30 Νοεμβρίου 2014 Τι είναι Λογοθεραπείαοθερα εία Λογοθεραπεία είναι η επιστήμη που στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 6 Τι είναι Νοημοσύνη; Η ικανότητα του ατόμου να αφομοιώνει νέες πληροφορίες, να επωφελείται από τις εμπειρίες του και να προσαρμόζεται ρμ σε νέες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 1 ΥΕΨ(Δημ) 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 Nέα Διαδικασία Παρέμβασης στο Σχολείο για Χειρισμό Παιδιού με Πιθανές Μαθησιακές, Συναισθηματικές ή άλλες Δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε.

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Αθηνών Βήµατα για ένα σχέδιο εργασίας Α φάση: Επιλογή και διερεύνηση του θέµατος

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος Α ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ... ΜΕΡΟΣ Α ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Εισηγήτρια : Ζέρβα Ζ. Αντιγόνη καθηγήτρια φυσικής αγωγής

ΜΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Εισηγήτρια : Ζέρβα Ζ. Αντιγόνη καθηγήτρια φυσικής αγωγής ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Εισηγήτρια : Ζέρβα Ζ. Αντιγόνη καθηγήτρια φυσικής αγωγής ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η καταγραφή των απόψεων σχετικά µε το µάθηµα της φυσικής αγωγής σε δηµοτικά σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ H δημιουργία εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΙΚΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 2013-2014

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΙΚΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 2013-2014 ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΙΚΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 2013-2014 Εκπαιδευτική διημερίδα Η διαφοροποιημένη διδασκαλία: από τη θεωρία στη πράξη Η Κουτσελίνη (2006) εντοπίζει τα

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων Α.Καραπέτσας

Διδάσκων Α.Καραπέτσας Διδάσκων Α.Καραπέτσας Άνδρες και γυναίκες είναι εξίσου έξυπνοι, κάθε φύλο όμως με το δικό του τρόπο. (Science Illustrated, Σεπτέμβριος,2010) 2 Διαφέρουμε εγκεφαλικά? 3 Ο Richard Haier, (του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΥΝΑΜΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΩΙΜΗΣ EΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΥΝΑΜΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΩΙΜΗΣ EΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΕΝΤΡΟ ΥΝΑΜΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΩΙΜΗΣ EΝΤΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Κύκλος σεµιναρίων στην Ανάλυσης της Συµπεριφοράς όπως αυτή εφαρµόζεται στις ιαταραχές Αυτιστικού Φάσµατος Το

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική) Βασικές διαδικασίες 1 ου έτους εφαρμογής Γενική Εκτίμηση (άπαξ) Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια)

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Η Νοητική Υστέρηση αναφέρεται σε μια παθολογική κατάσταση που εκδηλώνεται στην περίοδο ανάπτυξης, δηλ. την περίοδο που αρχίζει από την σύλληψη

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής Εισαγωγικό Σημείωμα Αγαπητοί γονείς, Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής κάθε παιδιού. Οι στέρεες βάσεις και τα θεμέλια της μάθησης και της ολόπλευρης ανάπτυξής

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα