ΜΝΗΜΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗΣ ΣΤΑΘΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΝΗΜΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗΣ ΣΤΑΘΗ"

Transcript

1 ΚΕΝΤΡΟΝ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ / ΙΤΕ ΜΝΗΜΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗΣ ΣΤΑΘΗ Μελέτες ιστορίας και φιλολογίας Εκδοτική επιμέλεια Κώστας Λάππας Αντώνης Αναστασόπουλος Ηλίας Κολοβός ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ Ιδρυτική δωρεά Παγκρητικής Ενώσεως Αμερικής Ηράκλειο 2010

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα... xi Πηνελόπη Παπαδοπούλου-Στάθη ( ) xiii Εργογραφία Πηνελόπης Στάθη.... xvii Αʹ Κοινωνία, Οικονομία, Θεσμοί Ελισάβετ Α. Ζαχαριάδου, Αγροτική φορολογία και μηχανισμοί καταχρέωσης Σοφία Λαΐου, Στρατηγικές εδραίωσης της οθωμανικής κυριαρχίας στο Αιγαίο τον 16ο αιώνα: η αξιοποίηση των αποθεμάτων νίτρου της Σάμου Xρύσα Mαλτέζου, Οἱ Ἕλληνες τῆς Βενετίας ἐπίτροποι καὶ διοικηταὶ περιουσίας τοῦ Πατριαρχείου Ἱεροσολύμων Ελένη Γκαρά, Μεροληψία κατά την απονομή δικαιοσύνης στα οθωμανικά ιεροδικεία Αντώνης Αναστασόπουλος, Η ανάκληση μιας δωρεάς και η επιστροφή μιας προίκας: κοινωνικό φύλο, οικογενειακές σχέσεις και οθωμανική δικαιοσύνη Δημήτρης Γ. Ἀποστολόπουλος, Ἕνας, ἀκόμα, ἐπιστολογράφος τοῦ Χρύσανθου Νοταρᾶ: Ἰωάννης ὁ Eὐλογὰς ἀπὸ τὸν Mυστρὰ καὶ οἱ νομοκανονικὲς ἀπορίες του Παναγιώτης Μιχαηλάρης, Ἐγγυήσεις ἀγαμίας στὴ μητρόπολη Μυτιλήνης (αʹ μισὸ 19ου αἰώνα) Χρήστος Λούκος, Ένας ιατρός στη Σύρο με ιδιαίτερη κοινωνική ευαισθησία: Ευάγγελος Αρφάνης vii

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βʹ Πολιτική, Ιδεολογία Ηλίας Κολοβός, «Του Μπεντρεντίν τα παλικάρια» στην οθωμανική και τη σύγχρονη τουρκική ιστορία John C. Alexander (Alexandropoulos), Yusuf bey al-moravi on the siege and capture of Tripolitsa in Vangelis Kechriotis, Celebration and contestation: the people of Izmir welcome the Second Constitutional Era in Engin Berber, The Megali Idea doctrine and Turkish-Greek relations, : indirect diplomacy in the shadow of the Allied States Μιχάλης Ν. Μιχαήλ, Εθνικισμός και μύθος στη μεταοθωμανική κυπριακή ιστοριογραφία Γʹ Παιδεία, Λογοτεχνία Nefeli Papoutsaki, Ugly transitions or subtleties of the eulogy? On a variation of the travel theme in early Arabic poetry Arnold van Gemert, Λόγοι διδακτικοί προς την κόρη Χαρίτων Καρανάσιος, Αὐτόγραφα τοῦ Εὐγενίου Γιαννούλη Δημήτριος Ζ. Σοφιανός, Φαναριώτικα στιχουργήματα (ἀρ ) ἀπὸ τὴν ἀνέκδοτη ποιητικὴ ἀνθολογία τοῦ κώδ. 666 τῆς Μονῆς Μεγάλου Μετεώρου (18ος αἰ.). Δειγματοληπτικὴ παρουσίαση Κώστας Λάππας, Ἡ σχολὴ τῶν Κυδωνιῶν στὰ 1808 μέσα ἀπὸ τὴ μαρτυρία ἑνὸς μαθητῆ Σοφία Mατθαίου, Ἠλίας Σ. Σταθόπουλος ( ): ἕνας μαχητικὸς λόγιος Δʹ Θρησκεία Iόλη Βιγγοπούλου, Οι περιηγητές και ο ελληνικός ορθόδοξος κόσμος (15ος-19ος αιώνας) viii

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασιλική Μπόμπου Σταμάτη, Ο Βικέντιος Δαμοδός «Περὶ τῆς συκοφαντίας Δημητρίου τοῦ Κυδωνίου, λατινόφρονος, κατὰ τοῦ Παλαμᾶ καὶ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Συνόδου κατὰ Βαρλαὰμ καὶ Ἀκινδύνου γενομένης» Γιώργος Τζεδόπουλος, Το μαρτύριο στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας: ο κύκλος και οι ρωγμές Μαρίνος Σαρηγιάννης, Ένας ετερόδοξος μουσουλμάνος στην Κρήτη του 18ου αιώνα Sinan Kuneralp, The eloping wife, the angry teenager, and the embezzler on the run, or how Ottoman diplomacy tried to cope with conversion cases in the context of Turco-Greek relations Εʹ Κωνσταντινούπολη Ι. Κ. Χασιώτης, Μια ανέκδοτη ισπανική περιγραφή της Κωνσταντινούπολης του 1631 και ο έλληνας συντάκτης της Ἑλένη Ἀγγελομάτη-Τσουγκαράκη, Ἡ συντεχνία τῶν γουναράδων τῆς Κωνσταντινούπολης Σάββας Ε. Τσιλένης, Ιερός ναός Εισοδίων της Παναγίας της κοινότητας Σταυροδρομίου Κωνσταντινούπολης Αδαμάντιος Στ. Ανεστίδης, Τo κίνημα του δημοτικισμού στην Πόλη το ΙΘ και Κ αιώνα Σία Αναγνωστοπούλου, Το τέλος της αυτοκρατορικής λογικής, το τέλος της αυτοκρατορικής Κωνσταντινούπολης: η μεγάλη περιπέτεια ix

5 Αντώνης Αναστασόπουλος Η ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΜΙΑΣ ΔΩΡΕΑΣ ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΜΙΑΣ ΠΡΟΙΚΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ Στις 30 Δεκεμβρίου 1748 μια μουσουλμάνα κάτοικος του Ηρακλείου Κρήτης προσήλθε στο δικαστήριο του καδή, ζητώντας να ακυρωθεί επισήμως η μετά θάνατο δωρεά του μισού σπιτιού της, το οποίο βρισκόταν στη συνοικία του Ελχάτζ Αλί Πασά στο δυτικό τμήμα της πόλης, στον επίσης μουσουλμάνο γαμπρό της. Πιο συγκεκριμένα, η Ζεϊνέπ κατέθεσε στο δικαστήριο ότι είχε παραχωρήσει ως προίκα το μισό σπίτι στην κόρη της Μεριέμ, ενώ το άλλο μισό το είχε δωρίσει στο γαμπρό της Χιουσεΐν με τον όρο να καταστεί ιδιοκτήτης του μετά το θάνατό της, εφόσον τη συντηρούσε και της επέτρεπε να κατοικεί σε αυτό μέχρι να πεθάνει. Ωστόσο, ο Χιουσεΐν εννιά μήνες μετά τη δωρεά επιχείρησε, σύμφωνα με τη γυναίκα, να την εκδιώξει και να πουλήσει το σπίτι. Η Ζεϊνέπ απέδειξε την αλήθεια του ισχυρισμού της μέσω μαρτύρων και επικαλούμενη τον ιερό νόμο του ισλάμ πέτυχε την ανάκληση της δωρεάς και την ανάκτηση της κυριότητας του μισού σπιτιού της. Δεν αρκέστηκε όμως σε αυτό υποχρέωσε, καθώς μπορούμε να εικάσουμε (αφού κάτι τέτοιο δεν αναφέρεται ρητώς στη σχετική καταχώριση), την κόρη της να εκπροσωπηθεί δύο μέρες αργότερα στο δικαστήριο από πληρεξούσιο (βεκίλ), ο οποίος δήλωσε ότι η Μεριέμ δωρίζει, άρα επιστρέφει, στη μητέρα της και το δικό της μερίδιο του σπιτιού που, όπως προαναφέρθηκε, της είχε δοθεί ως προίκα. Έτσι η Ζεϊνέπ κατόρθωσε δια της νομικής οδού το σπίτι να επανέλθει στην πλήρη κυριότητά της. 1 Οι κοινωνικοί ρόλοι και οι κοινωνικές ταυτότητες των γυναικών της οθωμανικής περιόδου, η κοινωνική τους θέση σε διάφορες εποχές και περιβάλ- 1 Οι δύο καταχωρίσεις στις οποίες στηρίζεται αυτή η μελέτη προέρχονται από τις σελίδες 8 και 9 του υπ αριθ. 25 οθωμανικού ιεροδικαστικού κώδικα Ηρακλείου. Οι κώδικες φυλάσσονται στη Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Ανδρέα Σαββάκη και τον κ. Στέφανο Γρατσέα για τη φιλική υποδοχή και την πρόθυμη εξυπηρέτηση κάθε φορά που επισκέπτομαι τη Βικελαία Βιβλιοθήκη. 55

6 ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ λοντα, οι δυνατότητες που είχαν και οι περιορισμοί που υφίσταντο, αποτέλεσαν ιδιαίτερο αντικείμενο μελέτης εκ μέρους των οθωμανολόγων ιστορικών από τα μέσα της δεκαετίας του Η διερεύνηση αυτών των ζητημάτων εμπλουτίστηκε κατά τη δεκαετία του 1990 με την υιοθέτηση της προβληματικής γύρω από την έννοια του κοινωνικού φύλου. Η υπόθεση που εξετάζουμε σε αυτή τη μικρή εργασία άπτεται ζητημάτων κοινωνικού φύλου, τα οποία θα επιχειρήσουμε να αναδείξουμε. Πιο συγκεκριμένα θα επικεντρώσουμε την προσοχή μας σε δύο από αυτά: αφενός στη σχέση της Ζεϊνέπ και της κόρης της, ως γυναικών, με το γαμπρό της πρώτης και σύζυγο της δεύτερης στο πλαίσιο μιας «διευρυμένης» οικογένειας και αφετέρου στην εξοικείωση της ενάγουσας ως γυναίκας με τη διαδικασία του ιεροδικείου (δηλαδή, του δικαστηρίου του καδή, του επίσημου δικαστηρίου κατά την οθωμανική περίοδο) και τις απαιτήσεις του ισλαμικού νόμου. Το Κοράνι υπόσχεται ίσα δικαιώματα σε άνδρες και γυναίκες σε ό,τι αφορά τη σωτηρία της ψυχής τους και την είσοδο στον παράδεισο, αλλά κατά τα λοιπά τόσο το ιερό βιβλίο όσο και ο ιερός νόμος του ισλάμ έχουν σαφή έμφυλο χαρακτήρα, καθώς περιέχουν κανόνες, εντολές και διατάξεις που διαφοροποιούν τους άνδρες από τις γυναίκες τοποθετώντας τους πρώτους σε πλεονεκτική νομική θέση έναντι των δευτέρων σε αυτόν τον κόσμο. Για παράδειγμα, ως νομικό πρόσωπο η γυναίκα ισούται γενικά με μισό άνδρα: αυτό συνεπάγεται ότι οι γυναίκες έχουν τα μισά κληρονομικά δικαιώματα από τους άνδρες του ίδιου βαθμού συγγένειας (είναι όμως, από την άλλη, σημαντικό ότι αυτά τα έστω μειωμένα κληρονομικά δικαιώματα είναι εγγυημένα από τον ιερό νόμο και έτσι οι γυναίκες δεν αποκλείονται από την οικογενειακή περιουσία), ότι σε περίπτωση φόνου ή τραυματισμού οι ίδιες ή οι οικείοι τους δικαιούνται τη μισή αποζημίωση απ ό,τι ένας άνδρας, ότι η μαρτυρική κατάθεσή τους έχει τη μισή αξία από του άνδρα, αλλά και ότι υπόκεινται στη μισή ποινή από αυτή που προβλέπεται για τον άνδρα είναι σε αυτό το πλαίσιο χαρακτηριστικό ότι ο άνδρας που απαρνείται το ισλάμ θανατώνεται αν δεν ανακαλέσει την απόφασή του μέσα σε τρεις μέρες, ενώ η γυναίκα φυλακίζεται και δέρνεται κάθε τρεις μέρες μέχρι να μετανοήσει. Από την άλλη, οι γυναίκες θεωρούνται ίσες με τους άνδρες σε ζητήματα ενοχικού δικαίου, καθώς και από άποψη δικαιωμάτων επί της ιδιοκτησίας τους. 2 Αν εξαιρέσουμε μελέτες σχετικά με σουλτάνες και το σουλτανικό χαρέμι, ως πρώτη σημαντική μελέτη με αποκλειστικό αντικείμενο τις γυναίκες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία αναγνωρίζεται γενικά το άρθρο του Ρόναλντ Τζένινγκς για τις γυναίκες στην Καισάρεια: R. C. Jennings, «Women in Early 17th Century Ottoman Judicial Records The Sharia Court of Anatolian Kayseri», Journal of the Economic and Social History of the Orient, 18 (1975), σ

7 Η ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΜΙΑΣ ΔΩΡΕΑΣ ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΜΙΑΣ ΠΡΟΙΚΑΣ Ως προς το γάμο, οι άνδρες μπορούν να έχουν μέχρι τέσσερεις συζύγους, ενώ οι γυναίκες μόνο έναν σύζυγο ο άνδρας οφείλει να μεταχειρίζεται ισότιμα όλες τις συζύγους του, αλλά η εκτέλεση αυτής της υποχρέωσής του παραμένει στην ουσία ατομικό ζήτημα συνείδησης (πρέπει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι στην πράξη η πολυγαμία είναι για πρακτικούς λόγους περιορισμένο φαινόμενο στη μουσουλμανική κοινωνία). Στο πλαίσιο του γάμου οι βασικές υποχρεώσεις των δύο φύλων διαφοροποιούνται: η γυναίκα οφείλει υπακοή στο σύζυγό της, ενώ εκείνος είναι υποχρεωμένος να τη συντηρεί. Γενικά η γυναίκα υπάγεται πρώτα στην εξουσία του πατέρα της, ή άλλου άνδρα «κηδεμόνα» της, χωρίς την έγκριση του οποίου δεν μπορεί να παντρευτεί, 3 και κατόπιν περνά σε εκείνη του συζύγου της. Η γυναίκα υστερεί έναντι του άνδρα επίσης ως προς το ότι δεν μπορεί να κινήσει διαδικασία διαζυγίου παρά μόνο αν συντρέχουν πολύ συγκεκριμένοι λόγοι (κυρίως ανικανότητα ή σύναψη του γάμου παρά τη θέλησή της, όταν ήταν ανήλικη) κάτω από αυστηρά προσδιορισμένες περιστάσεις, ενώ για το σύζυγο το διαζύγιο είναι μια πολύ απλή διαδικασία που συνίσταται στο να επαναλάβει τρεις φορές ότι τερματίζει το γάμο του χωρίς καν να απαιτείται να προσέλθει ενώπιον κάποιας αρχής ή να παρίστανται μάρτυρες. Το προσυμφωνημένο ποσό της γαμήλιας δωρεάς (μεχρ), που ο σύζυγος οφείλει στη σύζυγό του, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη νομιμότητα ενός γάμου κατά τον ιερό νόμο του ισλάμ και, καθώς συνήθως καταβάλλεται κατά το μισό ή ένα ποσοστό σε περίπτωση διαζυγίου, 4 περιορίζει οπωσδήποτε την ελευθερία του άνδρα να παίρνει διαζύγιο αψήφιστα. Υπάρχει όμως και ο τύπος διαζυγίου στον οποίο η σύζυγος υποχρεώνεται να παραιτηθεί από τη γαμήλια δωρεά και επομένως από μια κάποια οικονομική εξασφάλιση και αυτονομία μετά το χωρισμό της προκειμένου ο σύζυγός της να συναινέσει στη χορήγηση διαζυγίου και σε αυτή την περίπτωση φαίνεται η διαπραγματευτική αξία της γαμήλιας δωρεάς εντός του γάμου. Με δεδομένο 3 Για μια περίπτωση, όμως, στην οποία εμφανίζεται από πρακτική τουλάχιστον άποψη σε ρόλο «κηδεμόνα» η μητέρα της ανήλικης νύφης, βλ. B. A. Ergene, Local Court, Provincial Society and Justice in the Ottoman Empire: Legal Practice and Dispute Resolution in Çankırı and Kastamonu ( ), Λάιντεν, Brill, 2003, σ Τίθεται ασφαλώς το ερώτημα αν το προκαταβαλλόμενο τμήμα της γαμήλιας δω ρεάς πράγματι περιερχόταν στη σύζυγο, όπως προβλέπει ο νόμος, ή στον πατέρα ή τον κηδεμόνα της, καθώς και αν στην πράξη η γαμήλια δωρεά παρακρατούνταν από τους συζύγους: C. Imber, «Women, Marriage, and Property: Mahr in the Behcetü l-fetāvā of Yenişehirli Abdullah», στο M. C. Zilfi (επιμ.), Women in the Ottoman Empire: Middle Eastern Women in the Early Modern Era, Λάιντεν, Νέα Υόρκη και Κολωνία, Brill, 1997, σ. 104 και F. Zarinebaf-Shahr, «Women, Law, and Imperial Justice in Ottoman Istanbul in the Late Seventeenth Century», στο A. El Azhary Sonbol (επιμ.), Women, the Family, and Divorce Laws in Islamic History, Σίρακιουζ, Syracuse University Press, 1996, σ

8 ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ότι ο ισλαμικός ιερός νόμος διέπει το σύνολο των πτυχών του κοινωνικού βίου των μουσουλμάνων και αποτελούσε το νόμο που επισήμως και κατά προτεραιότητα έναντι άλλων νομικών συστημάτων ρύθμιζε τις ανθρώπινες σχέσεις κατά την οθωμανική περίοδο, οι διατάξεις του, σε συνάρτηση με την έμφυλη αντίληψη περί ηθικής που αναπτύχθηκε στο ισλάμ, εξέφραζαν την υποδεέστερη θέση της γυναίκας απέναντι στον άνδρα όχι μόνο στο νομικό, αλλά και στο κοινωνικό πεδίο. 5 Ωστόσο, οι σύγχρονοι μελετητές συγκλίνουν, με βάση τις αρχειακές και άλλες πηγές της οθωμανικής περιόδου, στην άποψη πως, παρά τη δυσμενή νομική και κοινωνική θέση τους, οι γυναίκες στο οθωμανικό κράτος δεν ήταν άβουλες ή κοινωνικά αποκλεισμένες, αλλά συχνά προάσπιζαν τα συμφέροντά τους όταν αυτά θίγονταν. 6 Για παράδειγμα, οι γυναίκες προσέφευγαν, όπως και οι άνδρες, στο σουλτανικό συμβούλιο στην Κωνσταντινούπολη υποβάλλοντας διάφορα αιτήματα: το 1675 τα τρία τέταρτα των αιτήσεων που υπέβαλαν γυναίκες αφορούσαν διενέξεις που, όπως αυτή που μελετάμε εδώ, αναφέρονταν στην κυριότητα και τον έλεγχο περιουσιακών στοιχείων σε ένα ποσοστό μάλιστα αυτές οι αιτήσεις στρέφονταν κατά συζύγων και άλλων συγγενών. 7 Από την άλλη, δεν είναι δυνατό να γνωρίζουμε αν οι περιπτώσεις γυναικείας «χειραφέτησης» που βρίσκουμε στις πηγές είναι αντιπροσωπευτικές της γενικής συμπεριφοράς των γυναικών της οθωμανικής περιόδου, ούτε σε ποιο βαθμό οι νομικοί, κοινωνικοί και άλλοι περιορισμοί και οι συναφείς πιέσεις που υφίσταντο οι γυναίκες τις απέτρεπαν από τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους ή, ακόμα, σε ποιο μέτρο πρωτοβουλίες που φαινομενικά ανήκαν σε γυναίκες υπαγορεύονταν στην πραγματικότητα από το ανδρικό οικογε- 5 Οι παράγραφοι που προηγήθηκαν και αφορούν το νομικό πλαίσιο που διέπει τις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες στο ισλάμ βασίζονται στα J. Schacht, An Introduction to Islamic Law, Οξφόρδη, Oxford University Press, 1964, σ , , 187, 193 A. Hourani, Ιστορία των αραβικών λαών, μετάφρ. Β. Ματαράγκας, Αθήνα, Νέα Σύνορα Α.Α. Λιβάνη, 1994, σ Imber, «Women, Marriage, and Property», σ Βλ., για παράδειγμα, Jennings, «Women in Early 17th Century Ottoman Judicial Records», σ , , 114 F. M. Göçek και M. D. Baer, «Social Boundaries of Ottoman Women s Experience in Eighteenth-Century Galata Court Records», στο Sonbol (επιμ.), Women, the Family, and Divorce Laws, σ. 51 και S. Laiou, «Christian Women in an Ottoman World: Interpersonal and Family Cases Brought Before the Shari a Courts during the Seventeenth and Eighteenth Centuries (Cases Involving the Greek Community)», στο A. Buturović και İ. C. Schick (επιμ.), Women in the Ottoman Balkans: Gender, Culture and History, Λονδίνο και Νέα Υόρκη, I.B. Tauris, 2007, σ. 251, Zarinebaf-Shahr, «Women, Law, and Imperial Justice», σ η συγγραφέας σχολιάζει ότι ο στατιστικά μικρός αριθμός αιτήσεων γύρω από γαμήλια ζητήματα οφείλεται ίσως στο ότι επιλύονταν από τα κατά τόπους ιεροδικεία. 58

9 Η ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΜΙΑΣ ΔΩΡΕΑΣ ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΜΙΑΣ ΠΡΟΙΚΑΣ νειακό τους περιβάλλον. 8 Είναι σε κάθε περίπτωση αδιαμφισβήτητο πως, σε ό,τι αφορά τη δημόσια σφαίρα, στην οθωμανική κοινωνία κυριαρχούσαν συντριπτικά οι άνδρες και η γυναικεία παρουσία ήταν περιορισμένη. Για παράδειγμα, παρ ότι είναι δεδομένο ότι οι γυναίκες προσέρχονταν στο ιεροδικείο ως ενάγουσες ή εναγόμενες, οι μελέτες που περιέχουν ποσοτικές αναλύσεις δείχνουν γενικά πως το ποσοστό τους ήταν πολύ χαμηλότερο από των ανδρών και κατά συνέπεια το πιθανότερο είναι πως υποαντιπροσωπεύονταν στο δικαστήριο σε σχέση με τη δημογραφική παρουσία τους σε μια περιοχή, εκτός αν μπορεί σε κάποια πόλη ή περιφέρεια να ήταν σαφώς λιγότερες από τους άνδρες σε επίπεδο γενικού πληθυσμού. 9 Από την άλλη, έχει διατυπωθεί η άποψη πως η βελτίωση των κοινωνικοοικονομικών δυνατοτήτων και προοπτικών των αστικών και αγροτικών στοιχείων που δεν ανήκαν στις τάξεις των ασκερί (όρος που δηλώνει τα μέλη της κρατικής γραφειοκρατίας και τους στρατιωτικούς), κατά τον 18o αιώνα ευνόησε κατ αναλογία και τις γυναίκες αυτών των κοινωνικών ομάδων. 10 Όμως αν κάτι τέτοιο όντως συνέβη μένει να αποδειχθεί επιπλέον, ακόμα κι αν τεκμηριωθεί για κάποια πόλη ή περιφέρεια, αυτό δεν συνεπάγεται ότι ισχύει για όλο το μήκος και πλάτος της οθωμανικής επικράτειας. 11 Το ιεροδικείο ως τόπος επίλυσης διαφορών και ρύθμισης των κοινωνικών σχέσεων αποτελούσε θεσμό, ο οποίος από τη μια ήταν ανοιχτός στις γυναίκες που επιθυμούσαν να προσέλθουν και να υπερασπιστούν τους εαυτούς και τα δικαιώματά τους απέναντι στην ιδιωτική ή δημόσια αμφισβήτησή τους, αλλά από την άλλη συντηρούσε και αναπαρήγε τη θεσμική και κοινωνική κατω- 8 Για αυτό το τελευταίο ενδεχόμενο, βλ. S. Faroqhi, «Women as Representatives: Defending the Interests of Ottoman Families in the Mid-Eighteenth Century», στης ίδιας, Stories of Ottoman Men and Women: Establishing Status, Establishing Control, Κωνσταντινούπολη, Eren, 2002, σ Βλ., για παράδειγμα, Jennings, «Women in Early 17th Century Ottoman Judicial Records», σ. 59 Göçek και Baer, «Social Boundaries of Ottoman Women s Experience», σ Ergene, Local Court, Provincial Society and Justice, σ F. Zarinebaf-Shahr, «Ottoman Women and the Tradition of Seeking Justice in the Eighteenth Century», στο Zilfi (επιμ.), Women in the Ottoman Empire, σ Οφείλουμε πάντως να επισημάνουμε πως, σε ό,τι αφορά τους μουσουλμάνους, η βελτίωση κατά τον 18ο αιώνα των προοπτικών των στρωμάτων στα οποία αναφέρεται η Zarinebaf- Shahr μάλλον συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την εκ μέρους τους απόκτηση της ιδιότητας του ασκερί και των σχετικών προνομίων, με συνέπεια όσοι ήταν ασκερί να μην ανήκουν πια οπωσδήποτε στην ελίτ. 11 Οι Göçek και Baer, «Social Boundaries of Ottoman Women s Experience», σ. 52, παρατηρούν ότι το ποσοστό των γυναικών στα ιεροδικαστικά κατάστιχα του Γαλατά στην Κωνσταντινούπολη παραμένει λίγο πολύ σταθερό στη διάρκεια του 18ου αιώνα, αν και αυξάνεται το ποσοστό των χριστιανών γυναικών. 59

10 ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ τερότητα των γυναικών έναντι των ανδρών, εφόσον εφάρμοζε κατά κύριο λόγο τις διατάξεις του ιερού νόμου του ισλάμ. Εξάλλου, αν και από θεωρητική σκοπιά μια γυναίκα έχει το δικαίωμα να ασκεί σε κάποιες κατηγορίες νομικών υποθέσεων χρέη καδή, 12 το δικαστήριο στην πράξη ήταν αναμφίβολα ένας χώρος στον οποίο κυριαρχούσαν απολύτως οι άνδρες ως προσωπικό του, αλλά και ως διάδικοι και παριστάμενοι. 13 Ακόμα και οι μάρτυρες που προσέρχονταν στο δικαστήριο σπάνια ήταν γυναίκες ο ίδιος ο νόμος, αν και αναγνώριζε στις γυναίκες το δικαίωμα να είναι μάρτυρες, έστω και με τη μισή νομική προσωπικότητα από τους άνδρες, απαιτούσε την παρουσία τουλάχιστον ενός άνδρα μεταξύ των μαρτύρων προκειμένου οι μαρτυρικές καταθέσεις να έχουν επαρκή αποδεικτική ισχύ. 14 Είναι χαρακτηριστικό πως η Ζεϊνέπ είναι στις δύο καταχωρίσεις που αφορούν την υπόθεση που εξετάζουμε εδώ η μόνη γυναίκα που παρουσιάζεται αυτοπροσώπως και διεκδικεί με τη δική της φωνή το δίκιο της σε ένα περιβάλλον που κατά τα λοιπά κυριαρχείται από άνδρες (ο δικαστής, ο αντίδικος, οι μάρτυρες της υπόθεσης, ο μουφτής, ο πληρεξούσιος της κόρης της, οι μάρτυρες της τήρησης της διαδικασίας, το προσωπικό του δικαστηρίου) η κόρη της, η άλλη γυναίκα που εμπλέκεται στην υπόθεση, δεν προσέρχεται η ίδια στο δικαστήριο, αλλά εκπροσωπείται από άνδρα. Η Ζεϊνέπ εμφανίζεται στη δίκη κατά του γαμπρού της να γνωρίζει τα δικαιώματά της σε σχέση με τη δωρεά που του είχε κάνει και να χρησιμοποιεί υπέρ της το ανδρικό περιβάλλον του δικαστηρίου (σε ένα πεδίο όμως του δικαίου που δεν έχει έμφυλο χαρακτήρα). Εξάλλου, εμφανίζεται εξοικειωμένη με τις απαιτήσεις της νομικής διαδικασίας, αν και η φύση των πηγών μας είναι τέτοια που δεν μας αποκαλύπτει πώς απέκτησε αυτή τη γνώση, δηλαδή αν προήλθε από τους οικείους ή το ευρύτερο περιβάλλον της ή είναι το αποτέλεσμα υποδείξεων του δικαστηρίου: διαθέτει τους δύο ηθικά άμεμπτους και νομικά αποδεκτούς μάρτυρες που απαιτούνται από το νόμο για να αποδείξει το δίκιο της και επιπλέον προσκομίζει υπέρ της φετβά του μουφτή Ηρακλείου. 15 Η γνωμοδότηση του μουφτή, απ όσο γνωρίζουμε, προδιέγραφε εν πολλοίς 12 Schacht, Islamic Law, σ. 188, Για το ιεροδικείο ως χώρο των ανδρών, βλ. L. Peirce, Morality Tales: Law and Gender in the Ottoman Court of Aintab, Μπέρκλεϊ, Λος Άντζελες και Λονδίνο, University of California Press, 2003, σ Imber, «Women, Marriage, and Property», σ. 82 πρβλ. Jennings, «Women in Early 17th Century Ottoman Judicial Records», σ Για την εξοικείωση των κατοίκων επαρχιακών πόλεων με τις διαδικασίες του δικαστηρίου, βλ. Ergene, Local Court, Provincial Society and Justice, σ και Laiou, «Christian Women in an Ottoman World», σ. 253, 259. Τελικά, όμως, δε γνωρίζουμε αν και σε ποιο βαθμό αυτή η εξοικείωση όντως υπήρχε ή αποτελεί εντύπωσή μας που οφείλεται 60

11 Η ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΜΙΑΣ ΔΩΡΕΑΣ ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΜΙΑΣ ΠΡΟΙΚΑΣ το αποτέλεσμα της δίκης στα ιεροδικεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, καθώς οι καδήδες συνήθως αποδέχονταν τις απόψεις και το τυχόν σκεπτικό που περιέχονταν στους φετβάδες. 16 Ενδεχομένως, μια ιερονομική πηγή που παρατίθεται στα αραβικά στο κείμενο της απόφασης του δικαστηρίου και δικαιώνει και αυτή τη Ζεϊνέπ να αντλείται από το κείμενο του φετβά, αν και δεν αποκλείεται να την πρόσθεσε ο ίδιος ο καδής προκειμένου να ενισχύσει τη νομιμότητα της κρίσης του. Οι δύο ιεροδικαστικές καταχωρίσεις σχετικά με το σπίτι της Ζεϊνέπ δεν περιέχουν σαφή στοιχεία από τα οποία να τεκμαίρεται η κοινωνικοοικονομική θέση και κατάσταση των εμπλεκομένων στην υπόθεση. Πάντως εικάζουμε ότι δεν ανήκαν στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα του πληθυσμού της πόλης του Ηρακλείου: τα πατρώνυμα των γυναικών δεν συνοδεύονται από τίτλους ο Χιουσεΐν φέρει τον τίτλο του «μπεσέ», που θεωρείται ότι δηλώνει κοινούς γενίτσαρους, αλλά το όνομά του παρατίθεται χωρίς να ακολουθείται από οικογενειακό όνομα (το οποίο δηλώνει συνήθως τα μέλη καθιερωμένων οικογενειών) ή κάποιον άλλο τίτλο διάκρισης το σπίτι που αποτελεί το αντικείμενο της διαμάχης δεν φαίνεται να είναι κάτι ξεχωριστό, αφού αποτελείται από ένα δωμάτιο στο ισόγειο και ένα στον όροφο, χαγιάτι και αυλή. 17 Ο τίτλος «χατούν» (κυρία) που συνοδεύει τα ονόματα της Ζεϊνέπ και της Μεριέμ μπορεί ομολογουμένως να δηλώνει γυναίκες της ανώτερης τάξης, 18 ωστόσο χρησιμοποιείται χωρίς συστηματικότητα στις δύο καταχωρίσεις, ενώ αποτελεί τον συνήθη τίτλο που συνοδεύει τα ονόματα μουσουλμάνων γυναικών στα κατάστιχα και άλλων ιεροδικείων. 19 Η παρουσία γενιτσάρων, ιεροκηρύκων τζαμιών και του ρουζναμτζέ 20 Κρήτης μεταξύ όσων προσυπογράφουν την στον λίγο-πολύ τυποποιημένο τρόπο με τον οποίο οι δικαστές ή οι γραφείς του δικαστηρίου κατέγραφαν τη νομική διαδικασία. 16 Βλ., για παράδειγμα, Ergene, Local Court, Provincial Society and Justice, σ και E. Ginio, «The Administration of Criminal Justice in Ottoman Selânik (Salonica) during the Eighteenth Century», Turcica, 30 (1998), σ Πρβλ. Ε. Καραντζίκου, «Η οικιστική μορφή της πόλης του Χάνδακα κατά την περίο δο της Τουρκοκρατίας», Κρητολογικά Γράμματα, 17 (2001), σ. 115 και της ίδιας και Π. Φωτεινού, Ιεροδικείο Ηρακλείου: τρίτος κώδικας (1669/73 και 1750/67), επιμ. Ε. Α. Ζαχαριάδου, Ηράκλειο, Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη, 2003, σ. μαʹ. 18 L. P. Peirce, «Seniority, Sexuality, and Social Order: The Vocabulary of Gender in Early Modern Ottoman Society», στο Zilfi (επιμ.), Women in the Ottoman Empire, σ Για την περίπτωση του Γαλατά στην Κωνσταντινούπολη τον 18ο αιώνα, βλ. Göçek και Baer, «Social Boundaries of Ottoman Women s Experience», σ. 63. Και η Πιρς (Peirce, «Seniority, Sexuality, and Social Order», σ. 183) παρατηρεί ότι ο όρος «χατούν» χρησιμοποιείται στα ιεροδικαστικά κατάστιχα με την έννοια της «γυναίκας». 20 Η κύρια έννοια του όρου «ρουζναμτζέ» αφορά κρατικό αξιωματούχο αρμόδιο για την καταγραφή εσόδων και εξόδων, ένα είδος αρχιλογιστή (M. Z. Pakalın, Osmanlı Tarih 61

12 ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ εγκυρότητα της διαδικασίας (σουχούντ ουλ-χαλ) δεν νομίζω πως πρέπει να θεωρηθεί εξαιρετική ή άμεσα συνδεδεμένη με τους εμπλεκόμενους, αφού οι μάρτυρες που προσάγει η Ζεϊνέπ σχετικά με τη δωρεά στερούνται και αυτοί τίτλων και διακρίσεων 21 για τον ένα μόνο από τους δύο μαθαίνουμε ότι είναι έμπορος γυναικείων ενδυμάτων. Μια επιπλέον ένδειξη ότι η Ζεϊνέπ δεν ανήκε στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα είναι το γεγονός ότι εμφανίζεται αυτοπροσώπως στο δικαστήριο. Σε μελέτες που έχουν γίνει για τις γυναίκες άλλων οθωμανικών επαρχιών σημειώνεται ότι συνήθως οι γυναίκες των ανώτερων στρωμάτων είτε εκπροσωπούνταν στο δικαστήριο από πληρεξούσιους είτε εξετάζονταν στο σπίτι τους από βοηθό του καδή στο πλαίσιο μιας ταξικά προσδιορισμένης κοινωνικής ηθικής που επέτασσε μεγαλύτερο βαθμό αποκλεισμού από τον δημόσιο χώρο στις γυναίκες των ανώτερων στρωμάτων σε σχέση με τις υπόλοιπες. 22 Σε περίπτωση που μια γυναίκα χωρίς οικονομική άνεση δεν είχε κάποιον άνδρα συγγενή για να την εκπροσωπήσει στο δικαστήριο, ίσως αδυνατούσε να μισθώσει τις υπηρεσίες ενός πληρεξούσιου. 23 Από την άλλη, η Μεριέμ, η κόρη της Ζεϊνέπ, εκπροσωπείται από πληρεξούσιο. Όμως αυτός ο άνδρας φέρει το ίδιο πατρώνυμο με αυτήν, επομένως πιθανόν να ήταν αδελφός της. Οπωσδήποτε μια τέτοια σχέση μεταξύ της Μεριέμ και του πληρεξούσιού της δεν προκύπτει ρητώς από την καταχώριση, ενώ το πατρώνυμο Χιουσεΐν, που συνοδεύει τα ονόματα των δύο, είναι πολύ συνηθισμένο και επομένως δεν είναι απαραίτητο ο πατέρας της Μεριέμ και του πληρεξούσιού της να είναι το ίδιο πρόσωπο. Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, τ. 3, Κωνσταντινούπολη, Milli Eğitim Basımevi, 1956, σ ). Δεν μπόρεσα να βρω πληροφορίες για το ακριβές περιεχόμενο αυτού του αξιώματος στην Κρήτη. 21 Αν και ομολογουμένως ο τυπικός τρόπος παράθεσης των ονομάτων στους ιεροδικαστικούς κώδικες είναι η παράθεση απλώς του προσωπικού ονόματος και του πατρώνυμου (Peirce, Morality Tales, σ. 144), συχνά παρατίθενται και άλλα στοιχεία, όπως, για παράδειγμα, οι τίτλοι κάποιου (χατζί, σεγίντ, αγά, τσελεμπί κ.ά.) ή ενίοτε το οικογενειακό όνομα ή ακόμη η γενιτσαρική ή άλλη επαγγελματική ιδιότητα. Για παραδείγματα, βλ. Ν. Σ. Σταυρινίδης, Μεταφράσεις τουρκικών ιστορικών εγγράφων αφορώντων εις την ιστορίαν της Κρήτης, 5 τόμοι, Ηράκλειο, Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου, , σποράδην και Καραντζίκου και Φωτεινού, Τρίτος κώδικας, σποράδην. 22 Faroqhi, «Women as Representatives», σ. 185 Laiou, «Christian Women in an Ottoman World», σ. 258 Peirce, Morality Tales, σ. 144, 154, 156. Ωστόσο, η Πιρς επισημαίνει ότι η χρήση πληρεξούσιου δεν αποτελεί αξιόπιστο δείκτη για την κοινωνική θέση κάποιου ή κάποιας (στο ίδιο, σ. 168). 23 Γ. Ι. Σαλακίδης, Η Λάρισα (Yenişehir) στα μέσα του 17ου αιώνα: κοινωνική και οικονομική ιστορία μιας βαλκανικής πόλης και της περιοχής της με βάση τα οθωμανικά ιεροδικαστικά έγγραφα των ετών ( ), Θεσσαλονίκη, Εκδοτικός Οίκος Αντ. Σταμούλη, 2004, σ

13 Η ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΜΙΑΣ ΔΩΡΕΑΣ ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΜΙΑΣ ΠΡΟΙΚΑΣ Αν όμως είναι, είναι αξιοπρόσεκτο ότι η Ζεϊνέπ επιλέγει να παρουσιαστεί αυτοπροσώπως στο δικαστήριο αντί να εκπροσωπηθεί από το γιο της. Ίσως να θεωρούσε την υπόθεση τόσο σημαντική που ήθελε η ίδια όπως άλλωστε είχε κάθε δικαίωμα να κάνει να προβάλει τις θέσεις της ενώπιον του δικαστηρίου ίσως αυτή η επιλογή της να δηλώνει κάποιο ενδοοικογενειακό ρήγμα με ευρύτερες διαστάσεις από το τρίγωνο μητέρα, κόρη και γαμπρός ίσως εξάλλου η αυτοπρόσωπη παρουσία της να διευκολυνόταν από το γεγονός ότι οι γυναίκες που είχαν περάσει την αναπαραγωγική ηλικία είχαν μεγαλύτερη ελευθερία εμφάνισης και κίνησης στο δημόσιο χώρο απ ό,τι οι νεότερες και απέλαυαν σεβασμού, αφού θεωρούνταν ότι η σεξουαλικότητά τους δεν απειλούσε πια την ηθική σταθερότητα της ανδροκρατικής κοινωνίας. 24 Και ασφαλώς μπορούμε να αναρωτηθούμε χωρίς να έχουμε να δώσουμε κάποια ασφαλή απάντηση γιατί η Μεριέμ δεν εκπροσωπείται από το σύζυγό της, τον Χιουσεΐν, στο δικαστήριο, αν και κάτι τέτοιο δεν ήταν απαραιτήτως ασυνήθιστο για τις γυναίκες της οθωμανικής περιόδου. 25 Υποθέσεις μπορούν να γίνουν πολλές και για άλλα ζητήματα. Αξίζει, για παράδειγμα, να λάβουμε υπόψη την παρατήρηση ότι η ανάκληση δωρεών εκ μέρους γυναικών μπορεί να σημαίνει κάποιες φορές ότι αυτές οι γυναίκες είχαν υποχρεωθεί να προβούν στις δωρεές παρά τη θέλησή τους ή υπό καταναγκασμό. 26 Αν και κάτι τέτοιο δεν προκύπτει ρητώς στην υπόθεση που μελετάμε εδώ, πιθανόν η παραχώρηση του μισού σπιτιού ως προίκα στη Μεριέμ και η δωρεά του άλλου μισού στον Χιουσεΐν να αποτελούσε απαίτηση 24 Για αυτή την τελευταία παρατήρηση, βλ. Peirce, «Seniority, Sexuality, and Social Order», σ Ως προς το γενικότερο ζήτημα της αυτοπρόσωπης παρουσίας της Ζεϊνέπ, θα πρέπει ίσως να λάβουμε υπόψη την παρατήρηση του Τζένινγκς ότι στην Καισάρεια του αʹ τετάρτου του 17ου αιώνα, πληρεξούσιοι ορίζονταν πιο συχνά σε υποθέσεις που δεν αφορούσαν διενέξεις παρά σε δίκες (R. C. Jennings, «The Office of Vekil (Wakil) in 17th Century Ottoman Sharia Courts», Studia Islamica, 42 [1975], σ. 158). 25 Στην Καισάρεια του αʹ τετάρτου του 17ου αιώνα οι πληρεξούσιοι (βεκίλ) πολύ συχνά δεν είχαν συγγενική σχέση με τη γυναίκα που εκπροσωπούσαν (στο ίδιο, σ. 155) σύμφωνα όμως με τα στατιστικά στοιχεία που ο συγγραφέας παραθέτει στις σ , οι σύζυγοι συχνά λειτουργούσαν ως πληρεξούσιοι των γυναικών τους. Βλ., από την άλλη, S. Faroqhi, «Crime, Women, and Wealth in the Eighteenth-Century Anatolian Countryside», στο Zilfi (επιμ.), Women in the Ottoman Empire, σ , στην περίπτωση που μελετά μια γυναίκα από ένα χωριό κοντά στην Καισάρεια κινεί η ίδια τη νομική διαδικασία κατά του γαμπρού της, αν και ο σύζυγός της μάλλον ζει ακόμα. 26 F. Z. Guechi, «Mahkama Records as a Source for Women s History: The Case of Constantine», στο A. El-Azhary Sonbol (επιμ.), Beyond the Exotic: Women s Histories in Islamic Societies, Σίρακιουζ, Syracuse University Press, 2005, σ. 157 και , όπου η συγγραφέας αναπτύσσει το ζήτημα του αν οι άνδρες καθόριζαν τις οικονομικού περιεχομένου αποφάσεις των γυναικών. 63

14 ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ του τελευταίου προκειμένου να πραγματοποιηθεί ο γάμος. Στο ίδιο πλαίσιο, το γεγονός ότι η μητέρα παραχωρεί στην κόρη της ως προίκα μισό ακίνητο θα μπορούσε να σημαίνει ότι δεν διέθετε άλλα αξιόλογα περιουσιακά στοιχεία για να της παραχωρήσει, έτσι ώστε να διατηρήσει η ίδια την κυριότητα του οικήματος στο οποίο, όπως δείχνει η πρώτη καταχώριση, έμενε. Το γεγονός ότι της παραχώρησε το μισό και όχι ολόκληρο το σπίτι θα μπορούσε, εξάλλου, να ερμηνευθεί ως μια σύνθετη οικονομική στρατηγική που αποσκοπούσε στο να διατηρήσει η μητέρα της νύφης τα δικαιώματά της σε μέρος έστω του σπιτιού και κατ αυτόν τον τρόπο να εξασφαλιστεί έναντι πιθανών αρνητικών για την ίδια εξελίξεων, όπως πράγματι συνέβη. 27 Η προίκα (τζιχάζ) δινόταν στη γυναίκα από την οικογένειά της και κατά κάποιο τρόπο αντιστάθμιζε και έκρινε το ύψος της γαμήλιας δωρεάς (μεχρ) που ο σύζυγος όφειλε, όπως αναφέραμε παραπάνω, να καταβάλει στη σύζυγό του. 28 Η χορήγηση προίκας δεν προβλέπεται από τον ιερό νόμο του ισλάμ, αλλά αποτελεί εθιμική παροχή και αυτό δημιουργεί σε ορισμένες περιπτώσεις νομική ασάφεια ως προς το αν ανήκει στη νύφη, αν περιέρχεται στο σύζυγό της ή αν έχει το χαρακτήρα δανείου που η οικογένεια της νύφης μπορεί να ανακτήσει σε περίπτωση που η τελευταία πεθάνει. 29 Στην περίπτωση που μελετάμε εδώ, η προίκα με τη μορφή μισού ιδιόκτητου (μουλκ) σπιτιού ανήκει ρητώς στην κόρη, που καταγράφεται ως μουτασαριφέ, δηλαδή ιδιοκτήτρια, η οποία αποδέχτηκε την κυριότητα του δωρούμενου σπιτιού [τεμελλούκ] η μητέρα δεν συνδέει την προίκα με δάνειο και, κατά συνέπεια, ανακτά την κυριότητα του δώρου της μέσω δωρεάς (χιμπέ-ι σεριγέ) που έχει αντίστροφη κατεύθυνση, από την κόρη της προς αυτήν. 30 Ανακτώντας το σπίτι, η Ζεϊνέπ διασφαλίζει την οικονομική της ανεξαρτησία, 31 ένα ζήτημα που μπορεί να είναι κρίσιμο για την αξιοπρεπή διαβίωσή 27 Στο Χαλέπι της δεκαετίας του 1750 πολύ συχνά αντρόγυνα μοιράζονταν την ιδιοκτησία του σπιτιού τους (A. Marcus, «Men, Women, and Property: Dealers in Real Estate in 18th Century Aleppo», Journal of the Economic and Social History of the Orient, 26 [1983], σ. 154). Αυτό θα ήταν το αποτέλεσμα της προικοδότησης της Μεριέμ από τη Ζεϊνέπ και της δωρεάς της τελευταίας προς το γαμπρό της, αν δεν είχαν αναιρεθεί και οι δύο πράξεις. 28 Zarinebaf-Shahr, «Women, Law, and Imperial Justice», σ Imber, «Women, Marriage, and Property», σ J. E. Tucker, In the House of the Law: Gender and Islamic Law in Ottoman Syria and Palestine, Μπέρκλεϊ, Λος Άντζελες και Λονδίνο, University of California Press, 1998, σ Ο ισλαμικός νόμος αποδοκιμάζει την ανάκληση δωρεάς, αν έχει ολοκληρωθεί η μεταβίβαση της κυριότητας στο δωρεοδόχο Schacht, Islamic Law, σ Γι αυτό το λόγο στη δίκη κατά του Χιουσεΐν η Ζεϊνέπ υποστηρίζει ότι η δωρεά δεν είχε ολοκληρωθεί. 31 Για την οικονομική ανεξαρτησία και τη συνεπαγόμενη ασφάλεια ως κίνητρα γυναικείας δράσης, βλ. Marcus, «Men, Women, and Property», σ. 145,

15 Η ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΜΙΑΣ ΔΩΡΕΑΣ ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΜΙΑΣ ΠΡΟΙΚΑΣ της προφανώς η κρισιμότητα που είχε αυτό το ζήτημα για την ίδια αντιστάθμιζε το χρηματικό κόστος προσφυγής στο δικαστήριο και έκδοσης φετβά, το οποίο λογικώς επιβαρύνθηκε προκειμένου να πετύχει το σκοπό της. Το σπίτι ως περιουσιακό στοιχείο χρησίμευσε εν όψει του γάμου αφενός ως προίκα της κόρης της, αφετέρου ως μέσο για να εξασφαλίσει τα γηρατειά της. Όπως φαίνεται από τη δίκη κατά του γαμπρού της, αυτή η στρατηγική της δεν έφερε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Ανακτώντας το σπίτι, η Ζεϊνέπ αποκτά αν όντως δεν ανήκε στα μεσαία ή ανώτερα κοινωνικά στρώματα, όπως υποθέσαμε παραπάνω τη δυνατότητα να αναδιαμορφώσει τη στρατηγική της και να προβεί σε μια πιο επιτυχημένη επόμενη κίνηση που θα εξασφαλίσει ότι θα γηροκομηθεί σωστά. 32 Η Ζεϊνέπ και η Μεριέμ ως γυναίκες εμφανίζονται με δύο διαφορετικά προφίλ. Η νεότερη γυναίκα «κρύβεται» κατά κάποιο τρόπο πίσω από δύο άνδρες: αφενός οι ενέργειες του συζύγου της συνεπάγονται την απώλεια της προίκας της, αφετέρου η ίδια είναι παρούσα στη δικαστική διαδικασία εμμέσως μέσω του εκπροσώπου της. Επιπλέον, η καταχώριση που αναφέρεται στη δωρεά του μισού σπιτιού στη μητέρα της δεν μας αποκαλύπτει πώς και γιατί η Μεριέμ που παραμένει και σε αυτό το επίπεδο μια «σκιά» πείστηκε ή υποχρεώθηκε να επιστρέψει το σπίτι αν, για παράδειγμα, υπήρξε κάποιο αντάλλαγμα ή μόνο μια ηθική υποχρέωση. 33 Αντιθέτως, η μητέρα της διακρίνεται, όπως φαίνεται από τις δύο ιεροδικαστικές καταχωρίσεις, από δυναμισμό και διεκδικεί την πρωτοβουλία των κινήσεων: προσέρχεται αυτοπροσώπως στο δικαστήριο και αντιδρά δυναμικά και αποτελεσματικά στην απόπειρα του γαμπρού της να τη διώξει από το σπίτι. Δυστυχώς παραμένουν αθέατοι για μας οι παράγοντες που συντελούν σε αυτές τις αποκλίνουσες συμπεριφορές. Ο δυναμισμός της Ζεϊνέπ μπορεί να προκύπτει από τον χαρακτήρα της, από την ηλικία της, από τη δεινή θέση στην οποία ενδεχομένως είχε περιέλθει ή να αποτελεί ένδειξη γενικότερης κοινωνικής εμπιστοσύνης προς το θεσμό της δικαιοσύνης είναι όμως πολύ πιθανό πως συνδέεται επίσης με, αδιάγνωστα από εμάς, κοινωνικά 32 Για μια περίπτωση στην οποία η κόρη επιδιώκει μέσω της δικαστικής οδού την έξωση της μητέρας της από το σπίτι, ενώ η τελευταία υποστηρίζει ότι της είχε υποσχεθεί να τη γηροκομήσει, βλ. N. Al-Qattan, «Dhimmīs in the Muslim Court: Legal Autonomy and Religious Discrimination», International Journal of Middle East Studies, 31 (1999), σ Μπορούν να γίνουν πολλές υποθέσεις, αλλά η σχετικά λιτή διατύπωση των δύο καταχωρίσεων τις αφήνει μετέωρες χωρίς έρεισμα. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, αντιθέτως προς ό,τι εικάσαμε παραπάνω στο ζήτημα του πληρεξούσιου, η Μεριέμ να αποξενώθηκε ως συνέπεια της σύγκρουσης πεθεράς-γαμπρού από το σύζυγό της, που γι αυτό το λόγο δεν την εκπροσωπεί στο δικαστήριο, και η επιστροφή του μισού σπιτιού στη μητέρα της να είναι συνάρτηση του τέλους του γάμου της. 65

16 ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ δίκτυα και σχέσεις που της επιτρέπουν, την ενθαρρύνουν και τη διευκολύνουν να διεκδικήσει και να βρει το δίκιο της. Ο Χιουσεΐν και ο Ισμαΐλ, ο πληρεξούσιος της Μεριέμ, εμφανίζονται αναλόγως σε θέση ισχύος απέναντι στη νεότερη γυναίκα, αλλά σε θέση άμυνας απέναντι στη Ζεϊνέπ. Το αποτέλεσμα της έντασης γύρω από την ιδιοκτησία και τη διαχείριση του σπιτιού δείχνει μια γυναίκα να επικρατεί επί των ανδρών και μας υπενθυμίζει ότι η θέση της γυναίκας στην παραδοσιακή ισλαμική οθωμανική κοινωνία μπορεί να είναι θέση κατωτερότητας έναντι του άνδρα, όμως οι γυναίκες δεν είναι υποταγμένες στη βούληση των ανδρών. Εξάλλου, καθώς ο ιερός νόμος του ισλάμ προσδιορίζει με αρκετά μεγάλη λεπτομέρεια τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των δύο φύλων και το ιεροδικείο αποτελεί το κατεξοχήν πεδίο εφαρμογής του δικαίου, οι γυναίκες μπορούν να βρουν σύμμαχο το δικαστήριο όταν διεκδικούν το σεβασμό αυτών που η ανδροκρατική οπωσδήποτε κοινωνία τους αποδέχεται ως δικαιώματά τους. Ιδίως σε πεδία στα οποία ο νόμος δεν διαφοροποιεί μεταξύ των φύλων, όπως το δικαίωμα στην ιδιοκτησία και οι δωρεές, οι γυναίκες μπορούν να διεκδικήσουν μέσω του δικαστηρίου την ισότιμη με τους άνδρες αντιμετώπισή τους από την κοινωνία, αν και βεβαίως σε περίπτωση προσφυγής στο δικαστήριο οι έμφυλες διακρίσεις δεν απουσιάζουν καθώς, για παράδειγμα, μια γυναίκα έχει την ανάγκη ανδρών ως μαρτύρων για να αποδείξει το δίκιο της. Με άλλα λόγια, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την ιστορία της Ζεϊνέπ ως ενδεικτική των δυνατοτήτων και των ορίων της μουσουλμάνας γυναίκας στην οθωμανική κοινωνία, μέσα όμως από το συγκεκριμένο πρίσμα του νόμου και του δικαστηρίου. Παραδείγματα γυναικών που διεκδικούν δραστήρια το δίκιο τους απέναντι σε άνδρες, μέλη των οικογενειών τους και ξένους, καταγράφονται πολλά στην οθωμανολογική βιβλιογραφία 34 και πολύ περισσότερα, όπως μπορεί λογικά να θεωρήσει κανείς, στις οθωμανικές πηγές. Οι πηγές που μέχρι σήμερα έχουν χρησιμοποιηθεί είναι κατά κύριο λόγο νομικού περιεχομένου και επομένως διατυπωμένες αρκετά συνοπτικά και κωδικοποιημένες κατά τις ανάγκες της δικαστικής αρχής από την οποία εκπορεύονται και της επιβεβλημένης νομικής διαδικασίας. Αυτή η ιδιαιτερότητα των πηγών συνεπάγεται τον κίνδυνο να αντιμετωπίσουμε όλες τις γυναίκες στην οθωμανική κοινωνία ως μια ενιαία ομάδα ανεξαρτήτως κοινωνικοοικονομικών χαρακτηριστικών και του χωροχρόνου στον οποίο δραστηριοποιήθηκαν επίσης, είναι πιθανό να μην μπορέσουμε να προχωρήσουμε ουσιαστικά την ανάλυσή μας πέρα από 34 Ειδικά για παραδείγματα πεθερών, όπως η Ζεϊνέπ, που στρέφονται κατά των γαμπρών τους, βλ. πρόχειρα Faroqhi, «Crime, Women, and Wealth» και Zarinebaf-Shahr, «Women, Law, and Imperial Justice», σ. 90 για την περίπτωση πεθεράς που στρέφεται κατά της νύφης της για την ιδιοκτησία δούλης, βλ. Σαλακίδης, Λάρισα, σ. 66,

17 Η ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΜΙΑΣ ΔΩΡΕΑΣ ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΜΙΑΣ ΠΡΟΙΚΑΣ διαπιστώσεις του τύπου ότι «υπήρχαν δυνατότητες για κάποιες δραστήριες γυναίκες να ξεφύγουν από τη σκιά των αρρένων συγγενών τους» ή ότι το δικαστήριο του καδή υπεράσπιζε την περιουσία και τα ατομικά δικαιώματα των γυναικών που προσέφευγαν σε αυτό. 35 Οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να υπερβούμε αυτά τα προβλήματα έχουν υποδειχτεί από μελέτες που είναι πολύ πιο εκτεταμένες και φιλόδοξες από αυτή τη μικρή εργασία χωρίς αμφιβολία ο συνδυασμός των πληροφοριών όσο το δυνατό περισσότερων κατηγοριών δικαστικών καταχωρίσεων (διενέξεις, συμβόλαια, καταγραφές περιουσιών) με περιηγητικές και άλλες πηγές (που μπορεί όμως, όπως οι επιστολές, τα αυτοβιογραφικά κείμενα και οι ημερολογιακές καταχωρίσεις, να είναι εξαιρετικά σπάνιες για πολλές περιόδους), αλλά και η προσφυγή στις μεθόδους και τις διαπιστώσεις του ευρύτερου πεδίου των σπουδών περί το κοινωνικό φύλο, δείχνουν έναν μεθοδολογικό δρόμο. Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών / Ι.Τ.Ε. 35 Οι δύο διατυπώσεις προέρχονται αντιστοίχως από S. Faroqhi, Κουλτούρα και καθημερινή ζωή στην Οθωμανική Αυτοκρατορία: από τον Μεσαίωνα ως τις αρχές του 20ού αιώνα, μετάφρ. Κ. Παπακωνσταντίνου, Εξάντας, Αθήνα 2000, σ. 138 και Jennings, «Women in Early 17th Century Ottoman Judicial Records», σ Σε καμία περίπτωση η επιλογή αυτών των διατυπώσεων δεν σημαίνει ότι τα συμπεράσματα αυτών των δύο πολύ σημαντικών ιστορικών περιορίζονται σε αυτές τις γενικευτικές διαπιστώσεις. 67

18 Antonis Anastasopoulos The Cancellation of a Gift and the Return of a Dowry: Gender, Family Relations and Ottoman Justice ABSTRACT In this paper I discuss the case of Zeynep, a Muslim of Kandiye, Crete, who had given half of her house to her daughter, Meryem, as dowry and donated the other half to her son-in-law, Hüseyin, on condition that she be looked after and that she could continue to stay in it until her death. The woman came to the kadı court on 30 December 1748 claiming that nine months after the donation, Hüseyin tried to evict her and sell the house, and eventually she managed to have her gift formally cancelled; two days later, a plenipotentiary of her daughter appeared before the kadı and declared that the woman was returning her portion of the house to her mother, who thus recovered full possession of the house. Zeynep s recourse to the court of law is used for a discussion of gender and family relations in the Ottoman social context, but also of the extent of Zeynep s familiarity with the law and court procedure in achieving her aim. Furthermore, attention is drawn to the contrast between Zeynep, who actively and in person seeks to safeguard her interests, and Meryem, who largely remains a rather passive figure, overshadowed by men. In the end, Zeynep s story can be treated as indicative of the potential and limitations of Muslim women s public attitude in Ottoman eighteenth-century society, as seen through the lens of the law and the court of justice.

Ομάδα: Ελένη Καπουράνη Ευαγγελία Καπουράνη ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το θέμα της εργασίας μας είναι η θέση της γυναίκας στο Ισλάμ. Η θέση αυτή είναι κατώτερη από το χριστιανισμό και αυτό φαίνεται μέσα από τη μελέτη που

Διαβάστε περισσότερα

811 Ν. 23/90. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δικαστήρια Δικαστές Γραμματεία

811 Ν. 23/90. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δικαστήρια Δικαστές Γραμματεία E.E., Παρ. I, Αρ. 2485, 2.3.90 811 Ν. 23/90 Ο περί Δικαστηρίων Νόμος του 1990 εκδίδεται με δημοσίευση στην επίσημη εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο 52 του Συντάγματος. Αριθμός 23

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Ο Α και η Β τέλεσαν το γάμο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) Οκτώβριος 2011 ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Π α ν ε π ι σ τ ή μ ι ο Κ ρ ή τ η ς Φ ι λ ο σ ο φ ι κ ή Σ χ ο λ ή Τ μ ή μ α Ι σ τ ο ρ ί α ς & Α ρ χ α ι ο λ ο γ ί α ς

Π α ν ε π ι σ τ ή μ ι ο Κ ρ ή τ η ς Φ ι λ ο σ ο φ ι κ ή Σ χ ο λ ή Τ μ ή μ α Ι σ τ ο ρ ί α ς & Α ρ χ α ι ο λ ο γ ί α ς Π α ν ε π ι σ τ ή μ ι ο Κ ρ ή τ η ς Φ ι λ ο σ ο φ ι κ ή Σ χ ο λ ή Τ μ ή μ α Ι σ τ ο ρ ί α ς & Α ρ χ α ι ο λ ο γ ί α ς Π ε ρ ι γ ρ α φ ή Μ α θ η μ ά τ ω ν Ε α ρ ι ν ο ύ ε ξ α μ ή ν ο υ 2 0 1 4-15 Ρ έ θ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 11.11.2011 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Νομικών Θεμάτων 11.11.2011 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο και την αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ E.E., Παρ. I, Αρ. 2643, 1.11.91 1843 Ν. 187/91 Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2010 Να απαντηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός. Mονογραφίες υπό έκδοση 2007-10 1. Ευθυμίου, Η., Βιτσιλάκη, Χ. (2007). Φύλο και Νέες Τεχνολογίες: Εμπειρικές Προσεγγίσεις. Επιστημονική Σειρά Σπουδών Φύλου, Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3818, 12/3/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3818, 12/3/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΝΟΜΟ Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. Κεφ. 9 42 του 1978 86 του 1986 54(Ι) του 1994 94(Ι) του 1994. 1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Ιούνιος 2011 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Αναφέρετε, κατά συνοπτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ 15/2007 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΗ ΠΡΟΕΞΟΦΛΗΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΑ ΔΑΝΕΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ 15/2007 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΗ ΠΡΟΕΞΟΦΛΗΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΑ ΔΑΝΕΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13 Νοεμβρίου 2007 Αρ. Πρωτ. :1554 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ 15/2007 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΗ ΠΡΟΕΞΟΦΛΗΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΑ ΔΑΝΕΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ Πρόσφατα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ. Το Δ.Σ. του Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία

ΠΡΟΣ. Το Δ.Σ. του Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΘΗΝΑ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΠΟΛΥΧΡΟΝΗ ΘΩΜΟΠΟΥΛΟΥ ΧΑΡ. ΤΡΙΚΟΥΠΗ 41 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103808079 FAX 2103828958 Κινητό 6977650982 ΠΡΟΣ Το Δ.Σ. του Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7)

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7) C 326/266 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 26.10.2012 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7) ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΕΠΕΙΔΗ τα άρθρα 343 της Συνθήκης για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟΥ (τόπος έδρας) (Διαδικασία Εκουσίας Δικαιοδοσίας) ΑΙΤΗΣΗ (άρθρου 4 παρ. 1 ν. 3869/2010)

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟΥ (τόπος έδρας) (Διαδικασία Εκουσίας Δικαιοδοσίας) ΑΙΤΗΣΗ (άρθρου 4 παρ. 1 ν. 3869/2010) ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟΥ (τόπος έδρας) (Διαδικασία Εκουσίας Δικαιοδοσίας) ΑΙΤΗΣΗ (άρθρου 4 παρ. 1 ν. 3869/2010) (όνομα & επώνυμο) του (πατρώνυμο), κατοίκου.. (τόπος), οδός (διεύθυνση αριθμός). Στερούμαι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧVII II. ΞΕΝΕΣ... XVII

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧVII II. ΞΕΝΕΣ... XVII ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ... ΙΧ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧVII II. ΞΕΝΕΣ... XVII 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1.1. Δικαστική Ψυχολογία και Ψυχολογία... 1 1.2. Ιδιαίτερη προβληματική της Δικαστικής Ψυχολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ.. ΧΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧXI II. ΞΕΝΕΣ... XXI 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1.1. Έννοια και αποστολή της Δικαστικής Ψυχιατρικής. Υπευθυνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Δικαίου Επιχειρήσεων Διάλεξη 3 η. Νικόλαος Καρανάσιος

Αρχές Δικαίου Επιχειρήσεων Διάλεξη 3 η. Νικόλαος Καρανάσιος Αρχές Δικαίου Επιχειρήσεων Διάλεξη 3 η Νικόλαος Καρανάσιος Φυσικά και Νομικά πρόσωπα. Φυσικό Πρόσωπο Ικανότητα Δικαιοπραξίας Κατάλληλη Ηλικία Υγεία Μη απαγόρευση Κάτοικος Επικράτειας Ιθαγένεια Ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΛΟΓΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ --------------------- Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική μελέτη για το καθεστώς της παρένθετης μητρότητας στα κράτη μέλη της ΕΕ

Συγκριτική μελέτη για το καθεστώς της παρένθετης μητρότητας στα κράτη μέλη της ΕΕ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Συγκριτική μελέτη για το καθεστώς της παρένθετης μητρότητας στα κράτη μέλη της ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία.

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 1 της 24ης Ιουνίου 1793 Ο γαλλικός λαός, πεπεισμένος ότι η λήθη και η περιφρόνηση των φυσικών δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι οι μόνες αιτίες για τα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015. Ονοματεπώνυμο:. Α.Μ.: /..

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015. Ονοματεπώνυμο:. Α.Μ.: /.. ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 01.09.2015 ΟΜΑΔΑ Α Ονοματεπώνυμο:. Α.Μ.: /.. ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι απαντήσεις δίνονται κάτω από κάθε ζήτημα. Δεν επιτρέπεται η χρήση άλλης κόλλας και δεν παραλαμβάνεται παρά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα

Δήλωση Στοιχείων Ακινήτων (Έντυπο Ε9) - Περιουσιολόγιο

Δήλωση Στοιχείων Ακινήτων (Έντυπο Ε9) - Περιουσιολόγιο ΓΕΝΙΚΑ Είναι κοινή αντίληψη ότι στη Χώρα μας είναι απαραίτητη η καταγραφή των ακινήτων, στην οποία πρέπει να προσδιορίζονται τα χαρακτηριστικά κάθε ακινήτου και ο ιδιοκτήτης του, έτσι ώστε να δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Αναστασοπούλου Ι. Βλαχοπούλου Μ. Γιαννακούλιας Απ. Γραβιάς Γ. Θανασούλη Θ.

Αναστασοπούλου Ι. Βλαχοπούλου Μ. Γιαννακούλιας Απ. Γραβιάς Γ. Θανασούλη Θ. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ Αναστασοπούλου Ι. Βλαχοπούλου Μ. Γιαννακούλιας Απ. Γραβιάς Γ. Θανασούλη Θ. Θεοχάρης Δημ. Κατσαούνη Αδ. Κατσιγιάννης Κ. Κωτσάκη Αικ. Μεϊδάνης Χαρ. Μπαλάδη Νικ.

Διαβάστε περισσότερα

Το Θεσμικό Έλλειμμα και Πώς Μπορούμε να το Ξεπεράσουμε

Το Θεσμικό Έλλειμμα και Πώς Μπορούμε να το Ξεπεράσουμε Αριστείδης Ν. Χατζής Αν. Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών Το Θεσμικό Έλλειμμα και Πώς Μπορούμε να το Ξεπεράσουμε ALBA/ACG 25 Φεβρουαρίου 2014 Mancur Olson (1932-1998) Αγορά Θεσμοί Ελίτ 1 Αγορά

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: «Φορολογία Οµογενών»

Θέµα: «Φορολογία Οµογενών» Προς :Αξιότιµο Υπουργό Οικονοµικών κ. Ιωάννη Στουρνάρα Βιέννη, 14.12.2012 Αρ. πρωτ.: 29/2012 Κοιν.: Αξ.κ Αντώνη Σαµαρά, Πρωθυπουργό της Ελλάδας Αξ.κ. Γιώργο Μαυραγάνη, Υφυπουργό Οικονοµικών Αξ.κ. Κωνσταντίνο

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό Σημείωμα. ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ Διεύθυνση: Δωδεκανήσου 15, Θεσσαλονίκη Τηλέφωνα επικοινωνίας: 2314 319200, 6979387627

Βιογραφικό Σημείωμα. ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ Διεύθυνση: Δωδεκανήσου 15, Θεσσαλονίκη Τηλέφωνα επικοινωνίας: 2314 319200, 6979387627 Βιογραφικό Σημείωμα Σπουδές: ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ Διεύθυνση: Δωδεκανήσου 15, Θεσσαλονίκη Τηλέφωνα επικοινωνίας: 2314 319200, 6979387627 2003: Αποφοίτηση από το Ενιαίο Λύκειο Αρτέμιδας Αττικής «Οδυσσέας Ελύτης»

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

IΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ

IΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ IΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΛΜΥΡΟΥ Τ.Θ. 1308 Τ.Κ. 380 01 ΒΟΛΟΣ ΒΟΛΟΣ 21/04/2010 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΝΗΕΣ Στο φύλλο της 21 ης Απριλίου 2010 της εφημερίδας η «Θεσσαλία» δημοσιεύονται αποσπάσματα της εισήγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΥΛΟΥ ΜΕ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ (Συνέχεια διαμεσολάβησης)

ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΥΛΟΥ ΜΕ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ (Συνέχεια διαμεσολάβησης) Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Θέμα: ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΑΣΥΛΟΥ ΜΕ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗ (Συνέχεια διαμεσολάβησης) Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδική Επιστήμονας : Καλλιόπη Στεφανάκη 1 ΙΟΥΛΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Ομάδα Καθηγητών

Συντάκτης: Ομάδα Καθηγητών Συντάκτης: Ομάδα Καθηγητών 1. Στην άμεση αντιπροσώπευση: α) Η δήλωση βούλησης γίνεται από τον αντιπροσωπευόμενο στο όνομά του. β) Η δήλωση βούλησης γίνεται από αντιπρόσωπο στο όνομά του γ) Η δήλωση βούλησης

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της 11 Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ΗΟθωμανική Αυτοκρατορία ήταν μια ισλαμική αυτοκρατορία των πρώιμων νεότερων και των νεότερων χρόνων (14ος-αρχές 20ού αιώνα),

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204 της 26/07/2006, σελ. 23. Για σκοπούς εναρμόνισης

Διαβάστε περισσότερα

----------------------------

---------------------------- Προς : 1 Τον Περιφερειάρχη Πελοποννήσου. Πέτρο Τατούλη, 2) Τον Αντιπεριφερειάρχη Αρκαδίας κ. Ευάγγελο Γιαννακούρα, 3) Τους Περιφερειακούς Συμβούλους της Περιφέρειας Πελ/σου, 4) Το Δήμο Βόρειας Κυνουρίας

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3791, 31/12/2003 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΕΓΓΥΗΤΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2003

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3791, 31/12/2003 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΕΓΓΥΗΤΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2003 Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΕΓΓΥΗΤΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2003 Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί της Προστασίας Ορισμένης Κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑ. Του Υπουργού Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας. ΚΑΤΑ

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑ. Του Υπουργού Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας. ΚΑΤΑ Φ. 4285/Κ ΑΤΕΛΩΣ ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑ Του Υπουργού Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας. ΚΑΤΑ 1.... 2.... 3.... 4.... 5.... 6.... 7.... Συζητήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ!

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥΤΙΜΑ! ΠΡΟΣΕΧΕ ΠΟΥ ΤΑ ΔΙΝΕΙΣ ΡΩΤΑ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΣΚΟΠΟ ΜΑΘΕ ΠΩΣ ΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ Τα προσωπικά δεδομένα στη ζωή μας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΉ ΔΙΑΔΟΧΉ ΣΤΗΝ ΕΕ. Στο εξής, οι διασυνοριακές υποθέσεις κληρονομικής διαδοχής γίνονται πιο απλές. Δικαιοσύνη και Καταναλωτές

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΉ ΔΙΑΔΟΧΉ ΣΤΗΝ ΕΕ. Στο εξής, οι διασυνοριακές υποθέσεις κληρονομικής διαδοχής γίνονται πιο απλές. Δικαιοσύνη και Καταναλωτές ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΉ ΔΙΑΔΟΧΉ ΣΤΗΝ ΕΕ Στο εξής, οι διασυνοριακές υποθέσεις κληρονομικής διαδοχής γίνονται πιο απλές. Δικαιοσύνη και Καταναλωτές Κάθε χρόνο μισό εκατομμύριο οικογένειες εμπλέκονται σε διασυνοριακές

Διαβάστε περισσότερα

Ληξιαρχείο Δήμο Λαρισαίων

Ληξιαρχείο Δήμο Λαρισαίων Ληξιαρχείο Δήμο Λαρισαίων 1. Ληξιαρχική πράξη Γέννησης (Δήλωση εντός 10 ημερών, αλλιώς απαιτούνται παράβολα) Υπόχρεοι προς δήλωση: Ο πατέρας ή η μητέρα, ο γιατρός, η μαία ή οποιοσδήποτε παραστάς κατά τον

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ Τίτλος Μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΤΕ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΑΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΕΡΡΕΣ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο γάμος στην αρχαία Ελλάδα σε όλες τις πόλεις-κράτη κατοχυρωνόταν με νόμο, είχε δε πρωτεύοντα ρόλο την κοινωνία. Αν και δεν ήταν υποχρεωτικός, οι νέοι έπρεπε να παντρευτούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων ΠΟΛΙΤΙΚΕΣΚΑΙΣΥΣΤΗΜΑΤΑΔΙΑΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Μάθηση και Πιστοποίηση Προσόντων: Εθνικό και ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων Σκοπός Αποτελείηεξοικείωσημεμιασειράεννοιών, όρωνκαιθεσμικών εργαλείων τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ

Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ Τ Ο Μ ΑΘ Η Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ι Μ Ε Ν Ω Ν Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Γάμος ονομάζεται η τελετή με την οποία συνιστάται και αναγνωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετασεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετασεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετασεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) Φεβρουαρίου 2011 ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προϋποθέσεις τέλεσης διακρατικής υιοθεσίας τέκνου από την ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ

Προϋποθέσεις τέλεσης διακρατικής υιοθεσίας τέκνου από την ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ Προϋποθέσεις τέλεσης διακρατικής υιοθεσίας τέκνου από την ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ 1. Νομοθεσία για την διαδικασία υιοθεσίας Σύμβαση της Χάγης για την Προστασία των Παιδιών και τη Συνεργασία στην Διακρατική Υιοθεσία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ Aθήνα, 10 Απριλίου 2008 ΠΟΡΙΣΜΑ Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 Κατόπιν διερεύνησης της µε αριθµό πρωτοκόλλου 2015/2008 αναφοράς της κυρίας *** και της ανεπαρκούς αιτιολόγησης που παρείχε το Προξενείο Καϊρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 28.11.2014 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 0824/2008, του Kroum Kroumov, βουλγαρικής ιθαγένειας, η οποία συνοδεύεται από 16 υπογραφές, σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΟ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΤΗΣ ΠΕΣΕΔΕ ΤΑΣΟΥ ΓΑΚΙΔΗ: Με το υπ αριθ. πρωτ. 94292/ΕΥΘΥ738/14.9. 2015 έγγραφό του (με θέμα:

ΣΧΟΛΙΟ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΤΗΣ ΠΕΣΕΔΕ ΤΑΣΟΥ ΓΑΚΙΔΗ: Με το υπ αριθ. πρωτ. 94292/ΕΥΘΥ738/14.9. 2015 έγγραφό του (με θέμα: ΣΧΟΛΙΟ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΤΗΣ ΠΕΣΕΔΕ ΤΑΣΟΥ ΓΑΚΙΔΗ: Με το υπ αριθ. πρωτ. 94292/ΕΥΘΥ738/14.9. 2015 έγγραφό του (με θέμα: «Αντιμετώπιση θεμάτων λόγω κεφαλαιακών ελέγχων») ο Προϊστάμενος της Ειδικής Υπηρεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ

ΔΙΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΔΙΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ti ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Ενηλικίωση - Γάμος, σελ. 8 2. Σχέσεις των συζύγων που προκύπτουν απ' το γάμο, σελ. 14 3. Περιουσιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

D.A.S. HELLAS Ασφάλειες Νοµικής Προστασίας Εισαγωγή - Ιστορικά Η ασφάλιση Νοµικής Προστασίας είναι ένας από τους νεώτερους ασφαλιστικούς κλάδους. Στην Ευρώπη εµφανίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα στη Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΚΑΤΛΙΔHΣ - ΚΟΝΤΙΑΔΗ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΤΟΚΑΤΛΙΔHΣ - ΚΟΝΤΙΑΔΗ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΟΚΑΤΛΙΔHΣ - ΚΟΝΤΙΑΔΗ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 77 79 ΑΘΗΝΑ Τ.Κ. 104 34 ΤΗΛ..: (+ 30) 210 8814601 / 7211130 FAX: (+ 30) 210 8813847 / 7211643 Υπόθεση ανταλλαγής ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου

Διαβάστε περισσότερα

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/01/2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Περίληψη Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική κυβέρνηση έχει υποσχεθεί

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Υιοθετήθηκαν από το Όγδοο Συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών για την Πρόληψη των Εγκλήματος και τη Μεταχείριση των Εγκληματιών Αβάνα, Κούβα, 27 Αυγούστου έως 7 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το Άρθρο 5 του Περί Δικηγόρων Νόμου) ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ. (Να απαντηθούν 4 από τις 6 ερωτήσεις)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το Άρθρο 5 του Περί Δικηγόρων Νόμου) ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ. (Να απαντηθούν 4 από τις 6 ερωτήσεις) Ερώτηση 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το Άρθρο 5 του Περί Δικηγόρων Νόμου) ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ (Να απαντηθούν 4 από τις 6 ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2011 Α. Ο Α είναι ιδιοκτήτης αποθήκης στην Λευκωσία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

9.ΦΟΡΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ

9.ΦΟΡΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ 9.ΦΟΡΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ Ν. 3427/2005 (ΦΕΚ 312 Α ) ΦΟΡΟΣ ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ ΥΠΕΡΤΙΜΗΜΑΤΟΣ (Άρθρο 2) Αντικείµενο του φόρου 1. Επί ακινήτου ή ιδανικού µεριδίου αυτού ή εµπράγµατου δικαιώµατος επί ακινήτου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΚΟΣΤΙΖΕΙ Η ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΑΚΙΝΗΤΟΥ ΛΟΓΩ ΔΩΡΕΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΓΓΟΝΙΑ ΑΠΟ 1 ΜΑΡΤΙΟΥ 2007

ΤΙ ΚΟΣΤΙΖΕΙ Η ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΑΚΙΝΗΤΟΥ ΛΟΓΩ ΔΩΡΕΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΓΓΟΝΙΑ ΑΠΟ 1 ΜΑΡΤΙΟΥ 2007 ΤΙ ΚΟΣΤΙΖΕΙ Η ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΑΚΙΝΗΤΟΥ ΛΟΓΩ ΔΩΡΕΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΓΓΟΝΙΑ ΑΠΟ 1 ΜΑΡΤΙΟΥ 2007 Από την 1 Μαρτίου 2007 άλλαξαν οι κλίμακες φόρου κληρονομιών δωρεών, γονικών παροχών, αλλά και το ύψος της γονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. Φύλλου 3 17 Μαρτίου 2015 Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή: ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 11 Για την ρύθμιση του

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων «Η Εκπαίδευση είναι ένα από τα πιο σηµαντικά µέσα για Ενδυνάµωση των γυναικών µε τη Γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3578, 22/2/2002

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3578, 22/2/2002 Ο περί Παροχής Επιδόματος Τέκνου για Τρίτο Παιδί Νόμος του 2002 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο 52 του Συντάγματος. Αριθμός 8(Ι) του 2002 ΝΟΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Απόφαση με αριθμό: ΕΞ 5024 /2013

Απόφαση με αριθμό: ΕΞ 5024 /2013 ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΔΗΛΩΣΗΣ ΣΗΜΑΤΟΣ Αθήνα 4 Νοεμβρίου 2013 Απόφαση με αριθμό: ΕΞ 5024 /2013 Σύμφωνα με : α) Τις διατάξεις των άρθρων 123, 124, 135, 136 και 139 του Νόμου του Ν. 4072/2012 (ΦΕΚ 86/Α/11-04-2012),

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε Αθήνα, 30.6.2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημίας 60, 10679 Αθήνα Τηλ. 210-33.98.270, 71 Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες και τη μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους;

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Με το ν.3838/2010 εισήχθησαν στην ελληνική έννοµη τάξη ρυθµίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ Φεβρουάριος 2012 ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΜΦΥΛΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ α) η διερεύνηση των απόψεων και στάσεων των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ 1 Θέμα: Σύστημα Εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση για το 2008 1. Περίοδος Διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ :.90./2012 ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΚΟΥΣΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ :.90./2012 ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΚΟΥΣΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ :.90./2012 ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΚΟΥΣΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από το Δικαστή Ελευθέριο Τοπαλνάκο, Πρωτοδίκη, τον οποίο όρισε η Πρόεδρος Πρωτοδικών και από την Γραμματέα Ευαγγελία

Διαβάστε περισσότερα