Σχιζοφρένεια. 1. Τι είναι η Σχιζοφρένεια;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σχιζοφρένεια. 1. Τι είναι η Σχιζοφρένεια;"

Transcript

1 Σχιζοφρένεια Το κείµενο που ακολουθεί έχει γραφτεί από το Τµήµα Έρευνας για την Σχιζοφρένεια του Εθνικού Ινστιτούτου για την Ψυχική Υγεία των Η.Π.Α. και κυκλοφορεί εκεί ως ενηµερωτικό φυλλάδιο για την ενηµέρωση του κοινού γι' αυτήν την σοβαρή αλλά δυστυχώς συχνή νόσο. Το κείµενο έχει τροποποιηθεί ελαφρά για να ανταποκρίνεται στην Ελληνική πραγµατικότητα.. 1. Τι είναι η Σχιζοφρένεια; Σχιζοφρένεια (ΣΧ.) είναι ο όρος που χρησιµοποιείται στην Ιατρική, για να περιγράψει µια ιδιαίτερα περίπλοκη και όχι καλά κατανοητή κατάσταση - την πιό χρόνια και αναπηρική από τις σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές. Η σχιζοφρένεια µπορεί να είναι στην πραγµατικότητα µια ενιαία διαταραχή, ή µια οµάδα διαταραχών µε διαφορετικές αιτιολογίες. Λόγω της πολυπλοκότητας της διαταραχής, λίγες µόνο από τις γενικεύσεις σχετικά µ' αυτή ισχύουν για όλους τους ανθρώπους που διαγιγνώσκονται ότι πάσχουν από ΣΧ. Όταν σε ένα άτοµο εµφανιστούν σοβαρά ψυχωτικά συµπτώµατα, τότε θεωρείται ότι το άτοµο πάσχει από οξεία σχιζοφρένεια. Ο όρος "Ψυχωτικός" σηµαίνει ότι το άτοµο έχει χάσει την επαφή του µε την πραγµατικότητα, ή ότι δεν µπορεί να ξεχωρίσει τις πραγµατικές από τις µη πραγµατικές εµπειρίες του. Μερικοί άνθρωποι εµφανίζουν µόνο µιά φορά ένα τέτοιο ψυχωτικό επεισόδιο. Άλλοι εµφανίζουν πολλά επεισόδια κατά την διάρκεια της ζωής τους, αλλά τελικά κατορθώνουν να ζούν σχετικά σε καλό επίπεδο κατά τα µεσοδιαστήµατα. Άλλα άτοµα µε χρόνια (συνεχή ή υποτροπιάζουσα) ΣΧ. µπορεί να µην επανέρχονται πλήρως και έτσι να απαιτείται µακροχρόνια θεραπεία, συνήθως µε φάρµακα, για τον έλεγχο των συµπτωµάτων τους. Μερικοί ασθενείς µε χρόνια ΣΧ. µπορεί να µην είναι ποτέ ξανά σε θέση να ζήσουν χωρίς την βοήθεια ή την φροντίδα άλλων ανθρώπων. Περίπου το 1% του πληθυσµού αναπτύσσει ΣΧ. κατά την διάρκεια της ζωής του. Κατά την διάρκεια ενός έτους περίπου 0,11-0,14 ανά 1000 άτοµα θ εµφανίσουν για πρώτη φορά σχιζοφρένεια. Μια δεδοµένη χρονική στιγµή, 2,5-5 ανά 1000 άτοµα έχουν την διάγνωση της σχιζοφρένειας. Τα δεδοµένα αυτά αναγόµενα στον Ελληνικό πληθυσµό σηµαίνουν ότι κάθε χρόνο περιµένουµε στην Ελλάδα περίπου άτοµα να εµφανίσουν για πρώτη φορά ΣΧ., άτοµα πάσχουν από αυτή µια δεδοµένη χρονική στιγµή και περίπου Έλληνες θα αναπτύξουν ΣΧ. κατά την διάρκεια της ζωής τους. Η διαταραχή εµφανίζεται το ίδιο συχνά σε άντρες και γυναίκες και οι πληροφορίες που αναφέρονται σ'αυτό το κείµενο ισχύουν και για τα δύο φύλα. Μια διαφορά µεταξύ των δύο φύλων αφορά την ηλικία εµφάνισης των πρώτων ψυχωτικών εκδηλώσεων : οι άντρες νοσούν πιό συχνά µεταξύ ετών και οι γυναίκες µεταξύ ετών. Η εµφάνιση της ΣΧ. πρίν την ηλικία των 10 ετών και µετά τα 50 είναι εξαιρετικά σπάνια. Λιγότερο φανερά συµπτώµατα όπως η κοινωνική αποµόνωση ή απόσυρση, ασυνήθιστη οµιλία ή σκέψη ή συµπεριφορά, µπορεί να προηγούνται ή να έπονται των πρώτων ψυχωτικών συµπτωµάτων. Μερικές φορές ασθενείς εµφανίζουν ψυχωτικά συµπτώµατα λόγω κάποιας άλλης παθολογικής διαταραχής που δεν έχει ανιχνευτεί. Για το λόγο αυτό πριν ένα άτοµο διαγνωστεί ότι πάσχει από ΣΧ. πρέπει να έχουν αποκλειστεί άλλες παθολογικές διαταραχές που µπορεί να µιµούνται τη νόσο αυτή. Αυτό απαιτεί έναν πλήρη κλινικό και παρακλινικό έλεγχο κατά την διάρκεια της νοσηλείας των ασθενών αυτών.

2 2. Ο Κόσµος των ασθενών µε Σχιζοφρένεια Ι. ιαφορετική Πραγµατικότητα : 1/4πως ακριβώς οι φυσιολογικοί άνθρωποι αντιλαµβάνονται τον κόσµο µε τον δικό τους τρόπο, έτσι και οι σχιζοφρενικοί ασθενείς έχουν την δική τους αντίληψη για την πραγµατικότητα. Η οπτική όµως αυτή είναι συχνά εντυπωσιακά διαφορετική από αυτήν των ανθρώπων γύρω τους. Ζώντας σε έναν κόσµο που µπορεί να εµφανίζεται παραµορφωµένος, ευµετάβλητος και χωρίς τα στοιχεία εκείνα που όλοι χρησιµοποιούµε για να δεθούµε µε την πραγµατικότητα, ο ασθενής µε σχιζοφρένεια µπορεί να παρουσιάζεται εξαιρετικά ανήσυχος και συγχισµένος. Μπορεί να φαίνεται απόµακρος, ξεκοµµένος, απορροφηµένος από τις ιδέες του, ή ακόµη να µένει ακίνητος για ώρες χωρίς να βγάζει ούτε έναν ήχο. Ή µπορεί να κινείται ασταµάτητα και να βρίσκεται σε υπερδιέγερση και εγρήγορση. Ο σχιζοφρενικός ασθενής µπορεί να εµφανίζει πολλές διαφορετικές συµπεριφορές σε διαφορετικούς χρόνους. ΙΙ. Ψευδαισθήσεις : Ο κόσµος του σχιζοφρενικού ασθενή µπορεί να κυριαρχείται από ψευδαισθήσεις, δηλαδή µπορεί να αντιλαµβάνεται πράγµατα που στην πραγµατικότητα δεν υπάρχουν. Για παράδειγµα, µπορεί να ακούει φωνές που να του λένε να κάνει συγκεκριµένα πράγµατα, να βλέπει ανθρώπους ή αντικείµενα που στην πραγµατικότητα δεν είναι µπροστά του, ή να αισθάνεται αόρατα χέρια να αγγίζουν το σώµα του. Οι ψευδαισθήσεις αυτές µπορεί να είναι αρκετά τροµακτικές. Το άκουσµα φωνών που οι άλλοι άνθρωποι δεν ακούν είναι ο πιό συχνός τύπος ψευδαίσθησης στην ΣΧ. Οι φωνές αυτές µπορεί να σχολιάζουν τις ενέργειες του ασθενή, να µιλούν µεταξύ τους για τον ασθενή, να τον προειδοποιούν για επερχόµενους κινδύνους ή να δίνουν εντολές στον ασθενή για το τι να κάνει. ΙΙΙ. Παραληρητικές Ιδέες : Παραληρητικές ιδέες ή Παραλήρηµα είναι πεποιθήσεις ή πίστεις του ασθενή που είναι ψευδείς, δεν υπόκεινται στον έλεγχο της λογικής, παραµένουν παρά τις περί του αντιθέτου αποδείξεις και δεν αποτελούν µέρος του πολιτισµικού περιβάλλοντος του ασθενή. Οι παραληρητικές ιδέες είναι συχνές στην ΣΧ. και µπορεί να έχουν διάφορα θέµατα, όπως ιδέες µεγαλείου, ιδέες δίωξης (ότι άλλοι άνθρωποι θέλουν το κακό του ασθενή) κ.λ.π. Μερικές φορές τα παραληρήµατα στη ΣΧ. είναι εξαιρετικά παράξενα - για παράδειγµα, η πεποίθηση ότι οι γείτονες ελέγχουν την συµπεριφορά του ασθενή µε την βοήθεια µαγνητικών κυµάτων, ή ότι οι παρουσιαστές της τηλεόρασης απευθύνουν ειδικά στον ασθενή ιδιαίτερα µηνύµατα ή ότι η σκέψη του ασθενή εκπέµπεται και γίνεται γνωστή και σε άλλους. Οι παραληρητικές ιδέες δίωξης, που είναι συχνές στην παρανοειδή ΣΧ., είναι παράλογες και ψευδείς πεποιθήσεις των ασθενών που πιστεύουν ότι άλλοι µπορεί να θέλουν το κακό τους, ότι τους κλέβουν, ότι προσπαθούν να τους δηλητηριάσουν ή ότι συνωµοτούν εναντίον τους. Ο ασθενής µπορεί να πιστεύει ότι ο ίδιος ή ένα µέλος της οικογενείας του ή κάποιος άλλος είναι ο στόχος αυτής της φανταστικής καταδίωξης. IV. Αποδιοργανωµένη Σκέψη : Συχνά, η σκέψη του σχιζοφρενικού ασθενή επηρεάζεται από την ασθένεια. Ο ασθενής µπορεί για ώρες να µην µπορεί να σκεφτεί "κανονικά". Οι σκέψεις µπορεί να έρχονται και να φεύγουν πολύ γρήγορα από το µυαλό του που να µην µπορεί ο ασθενής να τις "πιάσει". Ο ασθενής µπορεί να µην έχει την δυνατότητα να συγκεντρωθεί για αρκετό χρόνο σε µιά του σκέψη και µπορεί εύκολα να αποσπάται και να µην είναι ικανός να εστιάσει κάπου την προσοχή του.

3 Ο ασθενής µε ΣΧ. µπορεί να µην είναι σε θέση να ξεχωρίσει τι είναι σχετικό και τι όχι σε µια κατάσταση. Επίσης µπορεί να µην είναι σε θέση να συνδέσει τις σκέψεις του µε τρόπο λογικό, και έτσι αυτές χάνουν τον φυσιολογικό τους ειρµό και γίνονται ακατανόητες και αποσπασµατικές. Αυτή η έλλειψη φυσιολογικού ειρµού, που αποτελεί διαταραχή στην δοµή και οργάνωση της σκέψης, µπορεί να κάνει τη συνοµιλία µε έναν σχιζοφρενικό ασθενή πραγµατικά δύκολη και µπορεί να συνεισφέρει στην κοινωνική αποµόνωση του ασθενή. 1/4ταν οι άλλοι άνθρωποι δεν µπορούν να καταλάβουν τι λέει ο συνοµιλητής τους είναι πιθανότερο να µην αισθάνονται άνετα µαζί του και να έχουν την τάση να τον αφήσουν µόνο του. V. Συναισθηµατική Έκφραση : Οι ασθενείς µε ΣΧ. µερικές φορές εµφανίζουν αυτό που έχει ονοµαστεί "απρόσφορο συναίσθηµα". Αυτό σηµαίνει ότι το συναίσθηµα του ασθενή δεν είναι συµβατό µε αυτά που λέει ή σκέφτεται. Για παράδειγµα, ένας σχιζοφρενικός ασθενής µπορεί να λέει ότι καταδιώκεται από δαίµονες και ταυτόχρονα να γελάει. Αυτή η συµπεριφορά δεν πρέπει να συγχέεται µε εκείνη που παρουσιάζουν φυσιολογικά άτοµα όταν, π.χ., γελούν νευρικά ύστερα από κάποιο µικροατύχηµα. Μερικές φορές οι ασθενείς µε ΣΧ. παρουσιάζουν το λεγόµενο "επίπεδο" ή "αµβλύ" συναίσθηµα. Ο όρος υποδηλώνει µια σοβαρή µείωση της συναισθηµατικής εκφραστικότητας. Ο σχιζοφρενικός ασθενής µπορεί να µην δείχνει σηµεία φυσιολογικής διακύµανσης του συναισθήµατος, µιλώντας για παράδειγµα µε µια µονότονη χροιά στην φωνή του ή παρουσιάζοντας κατάργηση των εκφράσεων του προσώπου. Μερικοί ασθενείς που παρουσιάζουν σχιζοφρενικά συµπτώµατα εµφανίζουν επίσης και µεγάλη ευφορία ή κατάθλιψη. Είναι πολύ σηµαντικό να καθορίζεται γι'αυτούς τους ασθενείς εάν πράγµατι πάσχουν από ΣΧ. ή από κάποια άλλη ψυχιατρική διαταραχή όπως µανιοκατάθλιψη ή µείζονα κατάθλιψη. Κάποιοι από αυτούς τους ασθενείς δεν µπορούν να ενταχθούν σε καµιά από αυτές τις κατηγορίες και λέγεται ότι πάσχουν από σχιζοσυναισθηµατική διαταραχή. VI. Φυσιολογικό έναντι µή - Φυσιολογικού : Κατά καιρούς, φυσιολογικά άτοµα µπορεί να αισθάνονται, σκέπτονται ή να ενεργούν µε τρόπους που θυµίζουν ΣΧ. Μερικές φορές φυσιολογικοί άνθρωποι δεν είναι σε θέση να σκεφτούν καθαρά. Μπορεί να γίνουν εξαιρετικά ανήσυχοι µιλώντας,για παράδειγµα, µπροστά σε πολλούς ανθρώπους έτσι ώστε να νιώσουν ότι βρίσκονται σε σύγχυση, ότι δεν µπορούν να σκεφτούν καθαρά, ή ότι ξεχνούν αυτό που είχαν σκοπό να πούν. Οπως ακριβώς οι φυσιολογικοί άνθρωποι µπορεί παροδικά να κάνουν παράξενα πράγµατα, έτσι και οι σχιζοφρενικοί ασθενείς συχνά σκέπτονται, αισθάνονται και ενεργούν µε τρόπο φυσιολογικό. Εκτός και αν βρίσκεται εν µέσω µιας εξαιρετικά αποδιοργανωµένης κατάστασης, ο ασθενής θα έχει κάποια αίσθηση της κοινής πραγµατικότητας, για παράδειγµα ότι οι άνθρωποι τρώνε τρείς φορές την ηµέρα και ότι κοιµούνται το βράδυ. Το δεν έχει κάποιος αίσθηση της πραγµατικότητας (που είναι ένας τρόπος περιγραφής των ψυχωτικών συµπτωµάτων της ΣΧ. ) δεν σηµαίνει ότι ζεί σ'έναν εντελώς διαφορετικό κόσµο. Σηµαίνει κυρίως ότι κάποιες από τις πλευρές του κόσµου του δεν βιώνονται και από άλλους ανθρώπους και δεν φαίνονται να έχουν πραγµατική βάση. Το άκουσµα µιάς προειδοποιητικής φωνής που δεν µπορεί να ακούσει κανένας άλλος, είναι µια εµπειρία άγνωστη στους περισσότερους

4 και αποτελεί καθαρά παραµόρφωση της πραγµατικότητας, αλλά δεν είναι παρά παραµόρφωση ενός µόνου µέρους της πραγµατικότητας. Ένας σχιζοφρενικός ασθενής µπορεί λοιπόν να εµφανίζεται φυσιολογικός αρκετά συχνά. 3. Η Σχιζοφρένεια δεν είναι " ιχασµός της Προσωπικότητας" Υπάρχει η αντίληψη στο κοινό ότι η σχιζοφρένεια είναι το ίδιο µε τον "διχασµό της προσωπικότητας" - κάτι σαν τον Dr Jekyll και Mr Hyde. Αυτό το φαινόµενο δεν αποτελεί σχιζοφρένεια. Στην πραγµατικότητα το σύνδροµο της διχασµένης ή πολλαπλής προσωπικότητας αποτελεί µια διαφορετική ψυχιατρική διαταραχή, η οποία είναι εξαιρετικά σπάνια. 4. Eίναι καινούρια ασθένεια η Σχιζοφρένεια (ΣΧ.); Παρότι ο όρος "σχιζοφρένεια" χρησιµοποιείται µόνο από τις αρχές του 20ου αιώνα, η διαταραχή είναι γνωστή εδώ και πολλούς αιώνες σε όλους τους τύπους της κοινωνίας. Στις δυτικές κοινωνίες η "τρέλα" δεν θεωρούταν ιατρικό πρόβληµα µέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα. Εκείνη την περίοδο δηµιουργήθηκε µια κίνηση υπέρ της προσφοράς πιο ανθρώπινης φροντίδας στους ψυχικά ασθενείς, και έτσι δηµιουργήθηκαν οι προυποθέσεις για την παροχή σ'συτούς πιο επιστηµονικής, ιατρικής φροντίδας. Στα πλαίσια αυτά οι ψυχικά ασθενείς ελευθερώθηκαν από τις αλυσίδες και αφέθηκαν από τις φυλακές όπου κρατούνταν, ενώ ταυτόχρονα τους προσφέρθηκε πιο κατάλληλη φροντίδα. Αργότερα, πολλές άλλες κατηγορίες ψυχικών διαταραχών αναγνωρίστηκαν. Έτσι, στις αρχές του 20ου αιώνα η ΣΧ είχε ήδη διαχωριστεί απο την µανιοκαταθλιπτική διαταραχή και διακριθεί σε διάφορες υποκατηγορίες. Το 1911, ο Ελβετός ψυχίατρος Εugen Bleuler χρησιµοποίησε πρώτος τον όρο "η οµάδα των σχιζοφρενειών". Παρότι προέκυψαν διαφωνίες µεταξύ των επιστηµόνων ως προς το ποιές ακριβώς καταστάσεις πρέπει να συµπεριλάβει η οµάδα αυτή των διαταραχών, ο όρος ΣΧ καθιερώθηκε από τότε και χρησιµοποιείται έως σήµερα. 5. Μπορούν τα παιδιά να νοσήσουν από ΣΧ; Παιδιά πάνω από 5 ετών µπορούν να αναπτύξουν ΣΧ αλλά γενικά η νόσος είναι πολύ σπάνια πριν την εφηβεία. Επιπλέον, δεν έχει ακόµη ξεκαθαριστεί η σχέση της ΣΧ της παιδικής ηλικίας µε εκείνη που αναπτύσσεται στους εφήβους και ενηλίκους. Αν και µερικοί ενήλικοι που αναπτύσσουν ΣΧ σαν παιδιά ήταν 'διαφορετικοί', τα ψυχωτικά συµπτώµατα της ΣΧ των ενηλίκων (π.χ. ψευδαισθήσεις, παραλήρηµα, ασύνδετος λόγος) σπάνια εµφανίζονται στα παιδιά. 6. Είναι επικίνδυνοι οι ασθενείς που πάσχουν από ΣΧ; Παρότι τα µέσα µαζικής ενηµέρωσης έχουν την τάση να συνδέουν τις ψυχικές διαταραχές µε εγκληµατικές ή άλλες βίαιες πράξεις, διάφορες µελέτες δείχνουν ότι τα άτοµα µε ψυχιατρικές διαταραχές ως σύνολο, εάν εξαιρεθούν εκείνοι που είχαν τέτοιο ιστορικό πριν νοσήσουν, δεν εγκληµατούν περισσότερο απ'ότι ο γενικός πληθυσµός. ιάφορες µελέτες διεξάγονται αυτή τη στιγµή για να µπορέσουµε να περιγράψουµε µε κάθε λεπτοµέρεια την σχέση διαφόρων ψυχιατρικών διαταραχών και βίας, και να εξακριβώσουµε εάν κάποιες υποκατηγορίες ψυχικών διαταραχών έχουν µεγαλύτερη προδιάθεση σε βία απ'ότι άλλες.

5 Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι η µεγάλη πλειοψηφία των ασθενών µε ΣΧ δεν εµπλέκεται σε βίαιες πράξεις. Αντίθετα, οι περισσότεροι προτιµούν να αποσύρονται απο την κοινωνική ζωή και να αποµονώνονται. Μερικοί ασθενείς που παρουσιάζουν οξύ επεισόδιο µπορεί να χρησιµοποιήσουν φυσική βία έναντι άλλων, αλλά τέτοιες εκρήξεις βίας έχουν γίνει σχετικά σπάνιες ύστερα από την εισαγωγή πιό αποτελεσµατικών θεραπειών και κυρίως των αντιψυχωτικών φαρµάκων. Συµπερασµατικά, υπάρχει γενική συµφωνία ότι τα περισσότερα βίαια εγκλήµατα δεν γίνονται από ασθενείς µε ΣΧ, και ότι οι περισσότεροι ασθενείς µε ΣΧ ουδέποτε εγκληµατούν. 7. Τι ισχύει σχετικά µε την αυτοκτονία στη ΣΧ; Η αυτοκτονία αποτελεί έναν δυνητικό κίνδυνο για τους ασθενείς που πάσχουν από ΣΧ. Οι ασθενείς αυτοί φαίνεται να έχουν υψηλότερη συχνότητα αυτοκτονιών απ'ότι ο γενικός πληθυσµός. υστυχώς, η πρόβλεψη της αυτοκτονίας στους ασθενείς µε ΣΧ µπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολη. Εάν κάποιος ασθενής αποπειραθεί να αυτοκτονήσει ή εκφράσει σκέψεις του ότι σχεδιάζει κάτι τέτοιο, θα πρέπει να παραπέµπεται αµέσως σε ειδικό για βοήθεια. 8. Ποια είναι τα αίτια της ΣΧ; εν έχει βρεθεί έως τώρα κάποιο µοναδικό αίτιο για την ΣΧ. 1/4πως και µε πολλά άλλα νοσήµατα της Ιατρικής, φαίνεται ότι γενετικοί παράγοντες δηµιουργούν µια προδιάθεση στη ΣΧ, ενώ περιβαλλοντικοί παράγοντες συµµετέχουν σε διαφορετικό βαθµό στην εκδήλωσή της. Οι επιστήµονες δεν έχουν ακόµη συµφωνήσει ως προς το ποιοί παράγοντες είναι εκείνοι που µπορεί να συµβάλλουν στην εκδήλωση της ΣΧ. Μέχρι στιγµής δεν έχει βρεθεί κανένα υπεύθυνο γονίδιο, ούτε κάποια ειδική βιοχηµική ανωµαλία. Επίσης κανένα στρεσογόνο γεγονός δεν µπορεί από µόνο του να προκαλέσει ΣΧ. Ι. Είναι κληρονοµική η ΣΧ; Είναι γνωστό από παλιά ότι η ΣΧ έχει κληρονοµική βάση. Οι στενοί συγγενείς των ασθενών µε ΣΧ έχουν µεγαλύτερη πιθανότητα να προσβληθούν από αυτή απ'ότι ο γενικός πληθυσµός. Για παράδειγµα, εάν κάποιος έχει έναν γονιό µε ΣΧ. η πιθανότητα να προσβληθεί κατά την διάρκεια της ζωής του από ΣΧ. είναι περίπου 10%. Για την σύγκριση, ένα άτοµο χωρίς κληρονοµικότητα, έχει πιθανότητα περίπου 1% να προσβληθεί κατά την διάρκεια της ζωής του από ΣΧ. Τα τελευταία 25 χρόνια, δύο οµάδες ιδιαίτερα εκλεπτυσµένων ερευνών κατέδειξαν την σηµασία των γενετικών παραγόντων στην ανάπτυξη της σχιζοφρένειας. Η πρώτη οµάδα ερευνών, µελέτησε την συχνότητα ΣΧ. σε πανοµοιότυπους και µηπανοµοιότυπους διδύµους (µελέτες διδύµων ). Οι πανοµοιότυποι δίδυµοι προέρχονται από το ίδιο ωάριο ('µονοωογενείς') και γι'αυτό έχουν 100% ίδιο γενετικό υλικό. Οι δίδυµοι που προέρχονται από δύο διαφορετικά ωάρια ('διωογενείς') δεν µοιάζουν περισσότερο απ'ότι δύο κανονικοί αδερφοί : έχουν κοινό το 50% του γενετικού υλικού. Η άλλη οµάδα ερευνών µελέτησε υιοθετηµένα παιδιά γονιών µε ΣΧ. (

6 µελέτες υιοθεσίας ). Οι πρόσφατες µελέτες διδύµων επιβεβαίωσαν τις παλιότερες και λιγότερο εξονυχιστικές µελέτες. Το γενικό τους συµπέρασµα είναι ότι ζεύγη πανοµοιότυπων διδύµων εµφανίζουν πολύ συχνότερα ΣΧ. σε σχέση µε ζεύγη διωογενών διδύµων ( δηλαδή οι πανοµοιότυποι δίδυµοι νοσούν πιό συχνά ΚΑΙ οι δύο από ΣΧ. σε σχέση µε τους διωογενείς). Μολονότι οι µελέτες διδύµων φανερώνουν µε τρόπο αδιαµφισβήτητο τη σηµασίατων γενετικών παραγόντων στην γένεση της ΣΧ., ωστόσο δεν εξηγούν απόλυτα το φαινόµενο. Το γεγονός ότι ο πανοµοιότυπος δίδυµος αδερφός ατόµου που πάσχει από ΣΧ. δεν έχει πιθανότητα να νοσήσει 100% αλλά περίπου 40%-60%, σηµαίνει ότι (όσο ψηλή και αν είναι η πιθανότητα αυτή - συγκρίνετε µε το 1% του γενικού πληθυσµού) και άλλοι παράγοντες του περιβάλλοντος πρέπει να συµµετέχουν Οι µελέτες υιοθεσίας εστίασαν το ενδιαφέρον τους σε υιοθετηµένα παιδιά για να εξετάσουν την σχετική σηµασία κληρονοµικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Στην καλύτερη εργασία αυτού του είδους, που έχει γίνει στη ανία, µελετήθηκαν παιδιά που είχαν γονείς µε ΣΧ. και τα οποία υιοθετήθηκαν από άλλες οικογένειες. Τα παιδιά αυτά συγκρίθηκαν µε υιοθετηµένα παιδιά που οι βιολογικοί τους γονείς δεν έπασχαν από ΣΧ. Η µελέτη αυτή και άλλες παρόµοιες έδειξαν ότι τα παιδιά που οι βιολογικοί τους γονείς έχουν ΣΧ. έχουν περισσότερες πιθανότητες να νοσήσουν από ΣΧ. ακόµη και όταν δεν υπάρχει προσωπική επαφή (και άρα επίδραση του 'περιβάλλοντος') όπως συµβαίνει στα υιοθετηµένα παιδιά. 1/4λες οι έρευνες δείχνουν ότι η ΣΧ. έχει κληρονοµική βάση, αλλά ο βαθµός της γενετικής επίδρασης παραµένει ακόµη αδιευκρίνιστος. Οι περισσότεροι επιστήµονες συµφωνούν ότι αυτό που µπορεί να κληρονοµείται είναι η ευπάθεια προς τη νόσο - µιά κληρονοµική προδιάθεση η οποία σε συνδυασµό µε κάποιους άλλους παράγοντες µπορεί να οδηγεί στη ΣΧ. Αυτή η προδιάθεση µπορεί να έχει την µορφή κάποιας βιοχηµικής ή ενζυµικής ανωµαλίας, µιάς λεπτής νευρολογικής βλάβης, ή κάποια άλλη µορφή ή ακόµη και συνδυασµό τους. Μέχρι σήµερα δεν γνωρίζουµε πώς µεταβιβάζεται η κληρονοµική αυτή προδιάθεση και έτσι δεν είµαστε σε θέση να προβλέψουµε µε ακρίβεια εάν ένα συγκεκριµένο άτοµο πρόκειται να νοσήσει ή όχι. Σε µερικούς ανθρώπους, ο γενετικός παράγοντας µπορεί να είναι κρίσιµος για την ανάπτυξη της νόσου, σε άλλους µπορεί να µην είναι. ΙI. Μήπως η ΣΧ. οφείλεται στον τρόπο που µεγαλώνουν οι γονείς τα παιδιά τους ; Οι περισσότεροι ερευνητές σήµερα συµφωνούν ότι οι γονείς δεν προκαλούν την ΣΧ. Σε παλιότερες εποχές υπήρχε µιά τάση από µερικούς ειδικούς να κατηγορούν τους γονείς για την διαταραχή του παιδιού τους. Σήµερα, η στάση αυτή θεωρείται όχι µόνο ανακριβής αλλά και αντιπαραγωγική. Σήµερα, οι ειδικοί προσπαθούν να εντάξουν όλη την οικογένεια στο θεραπευτικό πρόγραµµα, ενώ επίσης δείχνουν ιδιαίτερη ευαισθησία και κατανόηση στο βαρύ φορτίο που η οικογένεια σηκώνει όταν τύχει κάποιο µέλος της να έχει ΣΧ.

7 ΙII. Οφείλεται η ΣΧ. σε κάποια βιοχηµική ανωµαλία; Αν και κανένας νευροβιοχηµικός αιτιολογικός παράγοντας δεν έχει µέχρι στιγµής συνδεθεί απόλυτα µε την ΣΧ., ωστόσο η γνώση σχετικά µε την βιοχηµεία του εγκεφάλου και η σχέση της µε την ΣΧ. αυξάνεται πολύ γρήγορα. Εδώ και πολλά χρόνια οι νευροµεταβιβαστές - ουσίες που επιτρέπουν την επικοινωνία µεταξύ των νευρικών κυττάρων του εγκεφάλου - έχουν ενοχοποιηθεί για την γένεση της ΣΧ. Φαίνεται πιθανό η νόσος να σχετίζεται µε µια διαταραχή της ισορροπίας των περίπλοκων και αλληλοσυσχετιζόµενων χηµικών συστηµάτων του εγκεφάλου. Μολονότι δεν έχουµε ακόµη οριστικές απαντήσεις, η έρευνα πάνω στην ΣΧ. είναι και πολύ δραστήρια και συναρπαστική. ΙV. Οφείλεται η ΣΧ. σε δοµική ανωµαλία του εγκεφάλου; Το ενδιαφέρον γι'αυτήν την ερώτηση αναθερµάνθηκε µετά την ανακάλυψη της αξονικής τοµογραφίας - ένα είδος ακτινογραφίας µε το οποίο µπορούµε να δούµε µε αρκετή σαφήνεια τον ζωντανό εγκέφαλο. Μερικές µελέτες που χρησιµοποίησαν την τεχνική αυτή έδειξαν ότι οι ασθενείς µε ΣΧ. παρουσιάζουν πιό συχνά ανωµαλίες της δοµής (της κατασκευής) του εγκεφάλου απ'ότι υγιείς άνθρωποι της ίδιας ηλικίας (π.χ. οι εσωτερικές κοιλότητες του εγκεφάλου -οι κοιλίες του εγκεφάλου - παρουσιάζονται µεγαλύτερες). Πρέπει όµως να τονιστεί ότι όλες αυτές οι ανωµαλίες που έχουν αναφερθεί είναι αφενός πάρα πολύ λεπτές και αφετέρου ούτε είναι χαρακτηριστικές της ΣΧ. ούτε συναντώνται µόνο σε άτοµα µε ΣΧ. Ένα πιο πρόσφατο επίτευγµα αποτελεί η Τοµογραφία Εκποµπής Ποζιτρονίων (Positron Emission Tomography - PET). Σε αντίθεση µε την αξονική τοµογραφία η οποία παράγει στστικές εικόνες της κατασκευής του εγκεφάλου, η PET µπορεί να εκτιµήσει τη µεταβολική δραστηριότητα του ζώντος εγκεφάλου, συµπεριλαµβανοµένων περιοχών βαθιά µέσα στο εσωτερικό του εγκεφάλου. Μέχρι στιγµής τα ευρήµατα µε την PET είναι µόνο προκαταρκτικά, αλλά πιστεύεται ότι σε συνδυασµό και µε άλλες απεικονιστικές τεχνικές θα µας παρέχει σηµαντικές πληροφορίες για την δοµή και την λειτουργία του ζώντος εγκεφάλου. Άλλες ειδικές απεικονιστικές τεχνικές που µπορεί να βοηθήσουν στην κατανόηση της ΣΧ. περιλαµβάνουν την µαγνητική τοµογραφία εγκεφάλου (MRI), η ραδιοισοτοπική µελέτη της περιοχικής εγκεφαλικής κυκλοφορίας (RCFB) και τέλος το ψηφιακό ηλεκτρο-εγκεφαλογράφηµα (ΗΕΓ). Η µαγνητική τοµογραφία παράγει εικόνες της δοµής του εγκεφάλου και στηρίζεται στην διαφορετική συµπεριφορά των διαφόρων δοµών όταν εφαρµόζεται µαγνητικό πεδίο επάνω τους. Στην RCBF γίνεται εισπνοή ενός ραδιοδραστικού αερίου και ο ρυθµός αποµάκρυνσης της ουσίας αυτής από διαφορετικές εγκεφαλικές περιοχές δίνει πληροφορίες για την σχετική δραστηριότητα των περιοχών αυτών κατά τις διάφορες νοητικές δραστηριότητες. Το ψηφιακό ΗΕΓ εξετάζει την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου καθώς αυτός αντιδρά σε διάφορα ερεθίσµατα. Ολες αυτές οι απεικονιστικές τεχνικές χρησιµοποιούνται αποκλειστικά στην έρευνα για την διελεύκανση της αιτιολογίας της ΣΧ. εν αποτελούν καινούριες µορφές θεραπείας.

8 9. Ποια είναι η θεραπεία της ΣΧ; Από την στιγµή που η ΣΧ δεν αποτελεί µια ενιαία κλινική οντότητα και οι αιτίες που την προκαλούν δεν είναι ακόµη γνωστές, οι θεραπείες που χρησιµοποιούνται σήµερα βασίζονται τόσο στην κλινική έρευνα όσο και στην κλινική εµπειρία. Κοινό τους σηµείο είναι ότι έχουν την ικανότητα να µειώνουν την ένταση των σχιζοφρενικών συµπτωµάτων και να ελαχιστοποιούν την πιθανότητα να επανέλθουν. Αρκετές τέτοιες θεραπείες υπάρχουν σήµερα και πολλές άλλες βρίσκονται ακόµη στο στάδιο της µελέτης. 10. Ποιος είναι ο ρόλος των αντιψυχωτικών φαρµάκων; Τα αντιψυχωτικά φάρµακα (που επίσης είναι γνωστά και ως νευροληπτικά) είναι διαθέσιµα περίπου από τα µέσα της δεκαετίας του '50. Από τότε που χρησιµοποιήθηκαν βελτίωσαν σηµαντικά την εικόνα των ασθενών µε ΣΧ. Τα φάρµακα αυτά αντιµετωπίζουν τα ψυχωτικά συµπτώµατα και συνήθως επιτρέπουν στους ασθενείς να λειτουργούν πιό αποτελεσµατικά και καλά. Τα αντιψυχωτικά φάρµακα είναι η καλύτερη θεραπεία που έχουµε σήµερα για την ΣΧ, αλλά δεν θεραπεύουν την ΣΧ ούτε εξασφαλίζουν ότι δεν θα υπάρξουν άλλα τέτοια επεισόδια στο µέλλον. Η επιλογή του κατάλληλου φαρµάκου και η απαραίτητη δοσολογία πρέπει να γίνεται µόνο από κατάλληλα εκπαιδευµένους γιατρούς, δηλαδή γιατρούς ειδικευµένους στην Ψυχιατρική. Η δοσολογία δεν είναι σταθερή αλλά εξατοµικεύεται για κάθε ασθενή, διότι οι ασθενείς µπορεί να διαφέρουν µεταξύ τους ως προς την ποσότητα του φαρµάκου που απαιτείται για να µειώσει την ένταση των συµπτωµάτων χωρίς την εµφάνιση σηµαντικών ανεπιθύµητων παρενεργειών. Τα αντιψυχωτικά φάρµακα είναι πάρα πολύ αποτελεσµατικά στην θεραπεία συγκεκριµένων συµπτωµάτων (π.χ. ψευδαισθήσεων και παραληρηµατικών ιδεών). Η µεγάλη πλειοψηφία των ασθενών εµφανίζει σηµαντική βελτίωση. Μερικοί ασθενείς, ωστόσο, δεν βοηθούνται αρκετά από αυτά ενώ λίγοι φαίνεται ότι δεν τα έχουν ανάγκη καθόλου. υστυχώς είναι πολύ δύσκολο να προβλέψουµε τους ασθενείς που ανήκουν σε µια από τις τελευταίες δύο κατηγορίες και να τους διακρίνουµε από τη µεγάλη πλειοψηφία των ασθενών που πραγµατικά βοηθούνται από την θεραπεία µε τα αντιψυχωτικά φάρµακα. Μερικές φορές τόσο οι ασθενείς όσο και οι οικογένειές τους είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί µε τα φάρµακα που χρησιµοποιούνται για την θεραπεία της ΣΧ. Εκτός από την ανησυχία τους σχετικά µε τις παρενέργειες των φαρµάκων αυτών, τους απασχολεί και το ερώτηµα µήπως τα φάρµακα αυτά προκαλούν εξάρτηση. Για τους λόγους αυτούς, τονίζεται ότι τα φάρµακα αυτά δεν προκαλούν εξάρτηση όπως κάποια άλλα Μια άλλη λανθασµένη αντίληψη σχετικά µε τα φάρµακα αυτά είναι επίσης ότι κατά κάποιο τρόπο 'ελέγχουν χηµικά το µυαλό των ασθενών'. Η αλήθεια είναι ότι τα αντιψυχωτικά φάρµακα δεν µπορούν να ελέγξουν τις σκέψεις των ασθενών. Αντίθετα, συνήθως βοηθούν τους ασθενείς να διακρίνουν τα ψυχωτικά συµπτώµατα που παρουσιάζουν και να τα ξεχωρίσουν από αυτά που συµβαίνουν στον πραγµατικό

9 κόσµο. Τα φάρµακα αυτά µειώνουν τις ψευδαισθήσεις, την διέγερση, την σύγχιση, την παραµόρφωση της πραγµατικότητας και τις παραληρηµατικές ιδέες, και έτσι επιτρέπουν στον ασθενή να λαµβάνει αποφάσεις πιό ορθολογικά. Έτσι, θα µπορούσε να πεί κανείς ότι η ΣΧ είναι εκείνη που φαίνεται να παίρνει από τον ασθενή την ικανότητα να ελέγχει τις σκέψεις του, ενώ τα φάρµακα επαναφέρουν τον έλεγχο αυτό και επιτρέπουν στον ασθενή να σκέφτεται πιό καθαρά και να παίρνει πιο ορθολογικές αποφάσεις. Αν και µερικοί ασθενείς παίρνοντας τα φάρµακα αυτά µπορεί να παρουσιάσουν υπνηλία και µειωµένη εγρήγορση, στις κατάλληλες δόσεις τα φάρµακα αυτά δεν αποτελούν 'χηµικά µέσα περιορισµού'. Συνήθως, µε προσεκτική αξιολόγηση, οι δόσεις µπορούν να µειωθούν σταδιακά και έτσι να ελαχιστοποιήσουν τις ανεπιθύµητες ενέργειες. Η επικρατούσα τάση στην σύγχρονη Ψυχιατρική είναι να χρησιµοποιούνται οι ελάχιστες δόσεις που απαιτούνται για να ρυθµίσουν τα ψυχωτικά συµπτώµατα χωρίς να προκαλούνται ανεπιθύµητες ενέργειες. 11. Για πόσο καιρό θα πρέπει οι ασθενείς µε ΣΧ να παίρνουν αντιψυχωτικά φάρµακα; Τα αντιψυχωτικά φάρµακα µειώνουν πολύ τον κίνδυνο για µελλοντικές υποτροπές της νόσου σε ασθενείς που γίνονται καλά από ένα επεισόδιο. Αν και ασθενείς που έχουν γίνει καλά και παίρνουν φάρµακα έχουν 40% περίπου πιθανότητα να υποτροπιάσουν µέσα στα επόµενα δύο χρόνια, το ποσοστό αυτό χωρίς φάρµακα ανεβαίνει στο 80%. Έτσι, αν και δεν θα µπορούσαµε να πούµε ότι η συνέχιση της θεραπέιας πραγµατικά προλαµβάνει καινούριες υποτροπές, είναι βέβαιον ότι µειώνει σηµαντικά την συχνότητά τους. Κάποιοι ασθενείς αρνούνται ότι έχουν ανάγκη φαρµάκων και µπορεί να διακόπτουν την θεραπεία τους, είτε µόνοι τους είτε ύστερα από προτροπή κάποιου άλλου, συνήθως µέλους της οικογενείας τους. Αυτό είναι βέβαιο ότι αυξάνει πάρα πολύ τον κίνδυνο υποτροπής (αν και τα συµπτώµατα δεν επανέρχονται πάντοτε αµέσως µετά την διακοπή). Μερικές φορές είναι πολύ δύσκολο να πειστούν κάποιοι ασθενείς για την αναγκαιότητα της λήψης φαρµάκων, ιδιαίτερα από την στιγµή που µερικοί αισθάνονται καλύτερα χωρίς φάρµακα στην αρχή. Για ασθενείς που δεν καταλαβαίνουν την αναγκαιότητα της λήψης των φαρµάκων τους, διατίθενται και ενέσιµες µορφές 'βραδείας αποδέσµευσης' που µπορούν να γίνονται µια φορά το µήνα. Σε κάθε περίπτωση οι ασθενείς που πάσχουν από ΣΧ δεν θα πρέπει ποτέ να διακόπτουν την θεραπεία µόνοι τους και χωρίς ιατρική επίβλεψη. 12. Ποιες είναι οι παρενέργειες των αντιψυχωτικών φαρµάκων; Τα αντιψυχωτικά φάρµακα, σχεδόν όπως όλα τα φάρµακα, προκαλούν και ανεπιθύµητες ενέργειες εκτός από την κύρια, ωφέλιµη, δράση τους. Κατά την έναρξη της θεραπείας οι ασθενείς µπορεί να εµφανίζουν υπνηλία, κινητική ανησυχία, τρόµο, ξηροστοµία, ή ανωµαλίες στην όραση. Οι περισσότερες από αυτές µπορούν να αντιµετωπιστούν είτε µε µείωση της δόσης είτε µε χρήση άλλων φαρµάκων. εν εµφανίζουν όλοι οι ασθενείς την ίδια απάντηση στην θεραπεία ή τις ίδιες ανεπιθύµητες ενέργειες. Ένας ασθενής µπορεί να ωφεληθεί από άλλο φάρµακο σε σχέση µε κάποιον άλλο.

10 Οι µακροχρόνιες συνέπειες της χρήσης των αντιψυχωτικών φαρµάκων αποτελούν µεγαλύτερο πρόβληµα στην αντιµετώπισή τους σε σχέση µε τις προαναφερθείσες. Η όψιµη δυσκινησία, που είναι η σηµαντικότερη, είναι µια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από ακούσιες κινήσεις κυρίως της περιοχής του στόµατος, της γλώσσας και των χειλέων και µερικές φορές του κορµού ή και άλλων περιοχών του σώµατος. Συµβαίνει συνήθως στο 15-20% των ασθενών που παίρνουν αντιψυχωτικά φάρµακα για πολλά χρόνια, αν και πιο σπάνια µπορεί να παρουσιαστεί και ασε ασθενείς που έχουν πάρει τέτοια φάρµακα για µικρότερο χρονικό διάστηµα. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα συµπτώµατα αυτά είναι ήπια και οι ασθενείς µπορεί να µην έχουν καν αντιληφθεί την ύπαρξή τους. Στην θεραπεία της ΣΧ, το ζήτηµα της στάθµισης των πιθανών κινδύνων σε σχέση µε τις πιθανές ωφέλειες της θεραπείας είναι εξαιρετικά σηµαντικό. Στο πλαίσιο αυτό, ο κίνδυνος της όψιµης δυσκινησίας, όσο ανησυχητικός και αν είναι, πρέπει να σταθµιστεί σε σχέση µε τον κίδυνο πιθανών υποτροπών χωρίς θεραπεία, οι οποίες υποτροπές µπορεί να καταστρέψουν ανεπανόρθωτα τις προσπάθειες των ασθενών να επιστρέψουν στο σχολείο, ή την δουλειά τους, και την ικανότητά τους να ζήσουν στο σπίτι τους ή στην κοινότητα. Για τους ασθενείς που εµφανίζουν όψιµη δυσκινησία, η χρήση των φαρµάκων πρέπει να επαναξιολογηθεί. Ας αναφερθεί τέλος ότι πρόσφατες µελέτες δείχνουν ότι η όψιµη δυσκινησία, που κάποτε θεωρούταν µη αναστρέψιµη, µερικές φορές µπορεί να υφεθεί ακόµη και όταν τα φάρµακα συνεχίζονται. 13. Τι ισχύει σχετικά µε τις ψυχοκοινωνικές θεραπείες; Αν και τα αντιψυχωτικά φάρµακα είναι ιδιαίτερα αποτελεσµατικά στην ανακούφιση από τα συµπτώµατα του τύπου των ψευδαισθήσεων ή των παραληρητικών ιδεών, δεν µπορούν να ανακουφίσουν από άλλες εκδηλώσεις της ασθένειας. Ακόµη και όταν οι ασθενείς είναι σχετικά ελεύθεροι από ψυχωτικά συµπτώµατα, µπορεί παρόλ' αυτά να αντιµετωπίζουν εξαιρετικές δυσκολίες στις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Επίσης, επειδή πολλοί ασθενείς νοσούν για πρώτη φορά σε νεαρή ηλικία, και πριν την κρίσιµη περίοδο που για τους περισσότερουν ανθρώπους τίθενται οι βάσεις της µετέπειτα επαγγελµατικής τους πορείας (µεταξύ ετών), µπορεί να µην είναι σε θέση να δουλέψουν σε δουλειές που απαιτούν κάποιες πρόσθετες γνώσεις και ικανότητες. Αυτό έχει σαν αποτέλεσµα, όχι µόνο οι ασθενείς µε ΣΧ να αντιµετωπίζουν ψυχολογικά προβλήµατα, αλλά και να υπολείπονται σηµαντικά κοινωνικά ή επαγγελµατικά. Σε' αυτού του είδους τα προβλήµατα, οι ψυχοκοινωνικές θεραπείες µπορεί να βοηθήσουν πολύ.εξυπακούεται ότι τέτιες θεραπείες δεν µπορούν να γίνουν σε ασθενείς που βρίσκονται σε οξεία φάση και που τα συµπτώµατά τους δεν τους επιτρέπουν την επαφή τους µε τον πραγµατικό κόσµο. Οι ψυχοκοινωνικές θεραπείες που χρησιµοποιούνται πιό συχνά είναι οι παρακάτω : Ψυχοκοινωνική αποκατάσταση : Περιλαµβάνει προγράµµατα σχετικά µε την κοινωνική και επαγγελµατική εκπαίδευση τών ασθενών. Τα προγράµµατα αυτά είναι απαραίτητα για την επιτυχία της θεραπείας της ΣΧ στην κοινότητα (εκτός δηλαδή

11 των ιδρυµάτων), διότι παρέχουν στους ασθενείς τις επιδεξιότητες εκείνες που είναι απαραίτητες για να ζήσουν παραγωγικά και εκτός των τειχών των ειδικών ιδρυµάτων. Ατοµική Ψυχοθεραπεία : Οι ασθενείς µε το να µοιράζονται τις εµπειρίες τους µε έναν ειδικά εκπαιδευµένο επαγγελµατία Ψυχικής Υγείας, µπορούν σταδιακά να κατανοήσουν καλύτερα τον εαυτό τους και τα προβλήµατά τους. Μπορούν επίσης να µάθουν να ξεχωρίζουν πιο εύκολα το πραγµατικό από το µη πραγµατικό και παραµορφωµένο. Πρόσφατες µελέτες έχουν δείξει ότι οι ψυχοθεραπείες που βοηθούν πιό πολύ είναι η υποστηρικτική και εκείνες που επικεντρώνονται στην επίλυση πρακτικών ζητηµάτων. Αντίθετα οι ψυχαναλυτικού τύπου δυναµικές θεραπείες δεν φαίνεται να βοηθούν ιδιαίτερα. Οικογενειακή Θεραπεία : Πολύ συχνά, την φροντίδα των ασθενών µετά την έξοδό τους από το νοσοκοµείο αναλαµβάνουν οι οικογένειές τους. Είναι απαραίτητο λοιπόν, τα µέλη της οικογένειας να έχουν σαφή γνώση και κατανόηση για το τι είναι ΣΧ καθώς και µε ποιό τρόπο µπορούν να βοηθήσουν καλύτερα τον ασθενή τους. Αυτό έχει ιδαίτερη σηµασία για την πρόληψη υποτροπών, αφού έχει βρεθεί από µελέτες ότι ασθενείς που ζούν σε οικογένειες, που είναι ιδιαίτερα επικριτικές προς αυτούς και που δεν τους αφήνουν ελεύθερο χώρο 'να αναπνεύσουν' εµπλεκόµενες σε όλες τις πτυχές της ζωής τους, υποτροπιάζουν πιό συχνά. Οµαδική Θεραπεία : Στόχος της θεραπείας αυτής είναι οι ασθενείς να µάθουν από τις εµπειρίες των άλλων ασθενών και να διορθώσουν πιθανές παραµορφώσεις και δυσλειτουργικές διαπροσωπικές συµπεριφορές. Οταν το οξύ στάδιο έχει περάσει, η συµετοχή στην οµάδα µπορεί να βοηθήσει στην προετοιµασία των ασθενών να αντιµετωπίσουν τα προβλήµατα στην ζωή έξω από το νοσοκοµείο. Οµάδες αυτο-βοήθειας : Αυτές είναι ένας άλλος τύπος οµάδας που δεν διευθύνονται από ειδικούς επαγγελµατίες και που αρχίζουν και γίνονται ιδιαίτερα δηµοφιλείς. Εκτός από την αµοιβαία στήριξη που παρέχουν στα µέλη τους, οιοµάδες αυτές είναι ιδιαίτερα χρήσιµες στην ενηµέρωση του κοινού, στην στήριξη των ατόµων που αναλαµβάνουν την φροντίδα των ασθενών καθώς και στην υπεράσπιση των δικαιωµάτων των ασθενών όταν αυτά προσβάλλονται στην κοινότητα. 14. Τι ισχύει σχετικά µε τη θεραπεία της ΣΧ στο Νοσοκοµείο; Μακροχρόνια παραµονή σε νοσοκοµείο δεν είναι πλέον τόσο συχνή όπως πριν από 20 ή 30 χρόνια. Παρά την τάση αυτή ωστόσο, λίγοι ασθενείς φαίνεται ότι απαιτούν µακροχρόνια παραµονή σε νοσοκοµείο. Για τους περισσότερους ασθενείς παράταση της νοσηλείας δεν συνιστάται διότι αυξάνει την εξάρτηση των ασθενών από την φροντίδα στο ίδρυµα και οδηγεί σε ελάττωση των κοινωνικών τους επαφών µε την οικογένεια, τους γνωστούς και την κοινότητα. Βραχυχρόνια θεραπεία σε ειδικό ψυχιατρικό τµήµα µπορεί να ανακουφίσει τους ασθενείς από τα συµπτώµατά τους, να παρέχει ένα προστατευτικό περιβάλλον για τον αποδιοργανωµένο ασθενή, να επιτρέψει την επανέναρξη ή την ρύθµιση των φαρµάκων, και να µειώσει την πίεση που υφίστανται οι οικογένειες και ιδιαίτερα τα µέλη τους που αναλαµβάνουν την φροντίδα των ασθενών.

12 Αρκετοί ασθενείς µπορουν να ωφεληθούν από µερική παραµονή σε νοσοκοµεία (αυτό που αποκαλείται 'νοσοκοµείο ηµέρας'), ή από απλή παρακολούθηση σε εξωτερική βάση χωρίς την ανάγκη παραµονής σε κλινική. Άλλοι ασθενείς µπορεί να ωφεληθούν από την παραµονή τους σε ειδικά διαµορφωµένους ξενώνες. 15. Τι ισχύει σχετικά µε άλλες µορφές θεραπείας; Ηλεκτροσπασµοθεραπεία : Αν και σήµερα σπανίως χρησιµοποιείται η ηλεκτροσπασµοθεραπεία για την θεραπεία της ΣΧ, σε µερικές επιλεγµένες περιπτώσεις αυτό το είδος της θεραπείας µπορεί να είναι χρήσιµο. Μιά τέτοια περίπτωση π.χ., είναι η εκδήλωση σοβαρής κατάθλιψης στα πλαίσια ενός σχιζοφρενικού επεισοδίου. Άλλες θεραπείες : Κατά το παρελθόν είχαν χρησιµοποιηθεί και διάφορες άλλες θεραπείες για την ΣΧ, όπως η επαγωγή κώµατος µε χρήση ινσουλίνης, η ψυχοχειρουργική, η χρήση υψηλών δόσεων βιταµινών ή η αιµοδιάλυση. Αυτού του τύπου οι θεραπείες έχουν εγκαταλειφτεί διότι αποδείχτηκαν αναποτελεσµατικές σε σχέση µε τις καινούριες θεραπείες που προαναφέρθηκαν. 16. Πώς µπορεί ο κοινωνικός περίγυρος του ασθενή να βοηθήσει; Υπάρχουν πάρα πολλές καταστάσεις στις οποίες οι ασθενείς µε ΣΧ µπορούν να βοηθηθούν από άτοµα του κοινωνικού τους περίγυρου. Πρώτα απ'όλα, ένα συχνό πρόβληµα είναι ότι οι ίδιοι οι ασθενείς µπορεί να µην αναγνωρίζουν ότι είναι άρρωστοι και ιδιαίτερα στην οξεία φάση της νόσησης. Στην περίπτωση αυτή οι συγγενείς ή οι φίλοι µοορεί να χρειαστεί να αναλάβουν έναν ενεργητικό ρόλο ώστε οι ασθενείς αυτοί να µπορέσουν να εκτιµηθούν από έναν ειδικό γιατρό. Μερικές φορές οι ασθενείς µε ΣΧ αρνούνται να πάρουν θεραπεία πιστεύοντας ότι οι ψευδαισθήσεις και οι παραληρητικές ιδέες που έχουν είναι πραγµατικές και ότι έτσι δεν χρειάζονται ψυχιατρική βοήθεια. Στις περιπτώσεις αυτές µπορεί να είναι αναγκαίος ο αναγκαστικός εγκλεισµός του ασθενή µε εισαγγελική εντολή. Την αίτηση για υποχρεωτικό εγκλεισµό συνήθως αναλαµβάνουν να την κάνουν οι συγγενείς του αρρώστου, αν και ο νόµος δίνει αυτό το δικαίωµα και σε πρόσωπα εκτός του στενού συγγενικού περιβάλλοντος. Σε όλες τις περιπτώσεις για να γίνει ακούσιος εγκλεισµός πρέπει να προέχει σοβαρός κίνδυνος αυτοκαταστροφικότητας ή ετεροκαταστροφικότητας. Με άλλα λόγια πρέπει να υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι ο ασθενής βρίσκεται σε υψηλό κίνδυνο να βλάψει τον ίδιο του τον εαυτό ή τους άλλους. Κάποιες φορές µόνο οι πολύ στενοί συγγενείς ή φίλοι του ασθενή είναι σε θέση να γνωρίζουν την παράξενη συµπεριφορά του ή τις ιδέες του. εδοµένου ότι συχνά οι ασθενείς µε ΣΧ δεν αποκαλύπτουν αυθόρµητα στον ψυχίατρο που τους εξετάζει όλα αυτά που σκέπτονται και τους απασχολούν, τα µέλη της οικογένειας ή οι στενοί φίλοιπρέπει να είναι πρόθυµοι να µιλήσουν µε τον ειδικό έτσι ώστε να συµπληρωθούν σωστά οι πληροφορίες σχετικά µε την κατάσταση του ασθενή.

13 Η συνέχιση της φαρµακευτικής θεραπείας µετά την έξοδο από το νοσοκοµείο έχει ιδιαίτερη σηµασία για την πρόληψη των υποτροπών. Οι ασθενείς µπορεί για διάφορους λόγους να διακόψουν την θεραπεία τους και έτσι να υποτροπιάσουν σχετικά σύντοµα. Ο ρόλος της οικογένειας στην ενθάρρυνση του ασθενή να συνεχίσει την θεραπεία και στο σπίτι του µπορεί να είναι ιδιαίτερα σηµαντικός για την πρόληψη των υποτροπών. εν πρέπει κανείς να ξεχνάει ότι χωρίς θεραπεία µερικοί ασθενείς µπορεί να γίνουν τόσο ψυχωτικοί και αποδιοργανωµένοι που να µην µπορούν να φροντίσουν ούτε για τις βασικές τους ανάγκες ένδυσης, τροφής ή στέγης. Εκείνοι που αναλαµβάνουν την φροντίδα ασθενών µε ΣΧ πολλές φορές δεν γνωρίζουν πώς να αντιδράσουν σε σκέψεις και πράξεις των ασθενών που είναι εµφανώς εκτός πραγµατικότητας. Οι άνθρωποι αυτοί θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι ιδέες αυτές των ασθενών δεν είναι απλώς φαντασιώσεις τους αλλά στο νού τους µοιάζουν απόλυτα πραγµατικές και σωστές. Τα µέλη της οικογένειας αντί να προσπαθούν να πείσουν το ασθενή περί του αντιθέτου, είναι προτιµότερο να λένε στον ασθενή ότι δεν βλέπουν τα πράγµατα όπως τα βλέπει εκείνος και ότι δεν συµφωνούν µε τα συµπεράσµατά του, αλλά ταυτόχρονα να αναγνωρίζουν ότι στον ασθενή έτσι φαίνονται τα πράγµατα. 17. Ποια είναι η πρόγνωση της ΣΧ; Η πρόγνωση των ασθενών µε ΣΧ έχει βελτιωθεί αρκετά τα τελευταία 25 χρόνια. Αν και µέχρι σήµερα δεν έχει βρεθεί ριζική θεραπεία, είναι σηµαντικό να θυµόµαστε ότι πολλοί ασθενείς µπορούν και ζούν ανεξάρτητοι και σε ικανοποιητικό επίπεδο. Καθώς οι γνώσεις µας σχετικά µε την αιτιοπαθογένεια της ΣΧ προχωρούν γοργά, στο µέλλον είναι βέβαιον ότι θα είµαστε σε θέση να βοηθήσουµε περισσότερους ασθενείς να έχουν µια καλύτερη πορεία. Μελέτες που παρακολούθησαν ασθενείς µε ΣΧ για µεγάλο χρονικό διάστηµα αποκάλυψαν ότι η πορεία και η πρόγνωση της ασθένειας µπορεί να ποικίλει ιδιαίτερα. Μια ανασκόπηση 2000 περίπου ασθενών στην διαδροµή του χρόνου, έδειξε ότι περίπου το 25% των ασθενών αναρρώνει πλήρως, 50% παρουσιάζει µέτρια βελτίωση και το υπόλοιπο 25% απαιτεί µακροχρόνια φροντίδα πιθανότατα σε ίδρυµα. Μελέτες µεγάλου αριθµού ασθενών έχουν δείξει ότι ορισµένοι παράγοντες συσχετίζονται µε καλύτερη πρόγνωση - π.χ., η καλή προνοσηρή προσαρµογή στο κοινωνικό, σχολικό ή εργασιακό περιβάλλον. Θα πρέπει ωστόσο να τονιστεί ότι οι γνώσεις µας µέχρι σήµερα δεν επιτρέπουν την ακριβή πρόβλεψη της πορείας και της πρόγνωσης σε ατοµική βάση. 18. Μια τελευταία λέξη Θεωρώντας δεδοµένη την πολυπλοκότητα της ΣΧ, οι σηµαντικές ερωτήσεις για την διαταραχή αυτή - η αιτία ή οι αιτίες που την προκαλούν, η πρόγνωση και η θεραπεία της - είναι απίθανο να λυθούν µέσα στα αµέσως επόµενα χρόνια. Το ευρύ κοινό λοιπόν θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικό σε ανθρώπους που διαφηµίζουν ότι προσφέρουν την'θεραπεία' της ΣΧ ή ότι γνωρίζουν την αιτιολογία της. Τέτοιες

14 απόψεις µπορεί να δηµιουργήσουν πλασµατικές προσδοκίες, οι οποίες όταν δεν εκπληρώνονται οδηγούν σε περαιτέρω απογοήτευση. Αν και έχει γίνει σηµαντική πρόοδος προς την καλύτερη κατανόηση της διαταραχής αυτής, υπαρχει ακόµη µεγάλη ανάγκη για ευρεί και εντατική βασική και κλινική έρευνα. Ελπίζουµε ότι η έρευνα αυτή θα αποδώσει καρπούς και θα ξεδιαλύνει τους νευροβιολογικούς µηχανισµούς και τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες που εµπλέκονται στην παθογένεια της ΣΧ την επόµενη δεκαετία.

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Σωρανού του Εφεσίου 2, 115 27 Αθήνα, www.epipsi.gr

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Σωρανού του Εφεσίου 2, 115 27 Αθήνα, www.epipsi.gr ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Σωρανού του Εφεσίου 2, 115 27 Αθήνα, www.epipsi.gr ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι νέες θεραπευτικές, γενετικές και ψυχοπαθολογικές προσεγγίσεις για τη σχιζοφρένεια

Διαβάστε περισσότερα

Επικινδυνότητακαι. και Ψυχικές ιαταραχές. Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο

Επικινδυνότητακαι. και Ψυχικές ιαταραχές. Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο Επικινδυνότητακαι και Ψυχικές ιαταραχές Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Ιατρική Σχολή Παν/µιου Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο Ποιόςείναι είναιεπικίνδυνος; Κοινωνικοδηµογραφικά

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε;

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Οι Αισθήσεις Οι αισθήσεις είναι η πηγή όλων των γνώσεων μας για την υλική εξωτερική πραγματικότητα. Οι αισθήσεις (του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΙΙ

ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΙΙ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΙΙ Παραληρητική ιαταραχή Παραληρητικές ιδέες όχι παράδοξες ή αλλόκοτες (όπως στη Σχιζοφρένεια), αλλά ευλογοφανείς. Οι ακουστικές ή οπτικές ψευδαισθήσεις, αν υπάρχουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας.

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας. Από τον Σεπτέμβριο του 2011 συγκροτούνται ομάδες αυτοβοήθειας ψυχικά ασθενών (πχ πάσχοντες από κατάθλιψη, διάφορα είδη σχιζοφρένειας, σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, διάφορα είδη διπολικής διαταραχής ή

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους ΠΑΙ ΙΚΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους σωµατικούς τραυµατισµούς που

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ψυχική Υγεία είναι η αρµονική λειτουργία της ψυχοσωµατικής ενότητας της

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ Γιάννης Μαλογιάννης Ψυχίατρος Βασικοί στόχοι ΓΣΘ στη Σχιζοφρένεια Εναλλακτικές ερµηνείες σχιζοφρενικών συµπτωµάτων Ελάττωση της επίδρασης των θετικών και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΙΝΗΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ: ΕΡΓΑΛΕΙΟ Η ΕΞΑΡΤΗΣΗ Η εποχή µας µπορεί να χαρακτηριστεί ως εποχή της επικοινωνίας. Η τεχνολογική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχοκοινωνική ιάσταση του Καρκίνου του Μαστού

Η Ψυχοκοινωνική ιάσταση του Καρκίνου του Μαστού 1. Εισαγωγή Η Ψυχοκοινωνική ιάσταση του Καρκίνου του Μαστού Ο καρκίνος του µαστού είναι γνωστό ότι αποτελεί έναν από τους πιο συχνούς καρκίνους στη γυναίκα. Επιδηµιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι 1 στις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ HELLENIC SOCIETY FOR NEUROSCIENCE

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ HELLENIC SOCIETY FOR NEUROSCIENCE Τ.Θ. 5, Πανε ιστήµιο Πατρών, 650 Πάτρα, P.O. Box 5, University of Patras, 6 50 Patra ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΤΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΟΙ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ΠΡΟΛΗΨΗ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Limneon, Καστοριά, 19.12.15 «Ενημέρωση του ασθενούς & των συνοδών του με καρκίνο του πνεύμονα. Προβλήματα στην ελληνική πραγματικότητα»

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

CERVICAL SCREENING The Facts

CERVICAL SCREENING The Facts CERVICAL SCREENING GREEK The Facts ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα στοιχεία Τι είναι η εξέταση τραχήλου; Η εξέταση τραχήλου δεν είναι εξέταση διάγνωσης του καρκίνου του τραχήλου. Είναι µια εξέταση που ελέγχει

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Orphanet Ιστοσελίδα ελεύθερης πρόσβασης που παρέχει πληροφορίες για τις σπάνιες παθήσεις, τα κλινικά πειράµατα, τα φάρµακα και συνδέσµους για οµάδες υποστήριξης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ιστοσελίδα: www.orpha.net

Διαβάστε περισσότερα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μ. Μαδιανός Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγιεινής Ζωγράφου, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ψυχιατρική 2002, 13:297-300 Η Ελλάδα, τρία έτη µετά την ένταξή της από το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ 1. Τι εννοούµε µε τον όρο κατάθλιψη στην καθηµερινή γλώσσα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ 1. Τι εννοούµε µε τον όρο κατάθλιψη στην καθηµερινή γλώσσα ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ 1. Τι εννοούµε µε τον όρο κατάθλιψη στην καθηµερινή γλώσσα Η λέξη κατάθλιψη έχει πολλές διαφορετικές σηµασίες. Άλλα εννοούµε όταν την χρησιµοποιούµε στην καθηµερινή µας γλώσσα και άλλα όταν την

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Εξαρτησιογόνες ουσίες ονοµάζονται όλες οι ουσίες που προκαλούν εξάρτηση ψυχική ή σωµατική και που η χρήση τους δηµιουργεί µεταβολές στον εγκέφαλο (γνωστικές λειτουργίες και συναισθήµατα)

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 3 Ορισμός της Ψυχολογίας Η επιστήμη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει τη συμπεριφορά και τις νοητικές διεργασίες του ανθρώπου (κυρίως)

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας I. Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές II. III. Ειδικές Αναπτυξιακές Διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα