ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ: ΛΑΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ: ΛΑΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ: ΛΑΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΜΕΛΟΣ ΛΟΓΟΣ ΚΙΝΗΣΗ ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ «ΣΥΜΒΟΛΑ» ΚΑΙ «ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ» ΣΤΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΤΗΣ ΝΕΔΟΥΣΑΣ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗ: ΠΑΥΛΟΥ ΜΠΑΤΣΙΚΟΥΡΑ (Α.Μ.Σ 132) ΕΠΟΠΤΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΖΩΗ ΜΑΡΓΑΡΗ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΙΙ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΝΕΔΟΥΣΑ: ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ 9 2. ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΝΕΔΟΥΣΑΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΟΥ ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΩΜΑ ΑΓΕΡΜΟΣ «ΤΡΑΓΟΙ» ΑΡΟΤΡΙΑΣΗ Ο ΓΑΜΟΣ ΚΗΔΕΙΑ: ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΟΜΙΛΟΣ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΜΕΝΩΝ ΘΙΑΣΟΣ ΑΠΟΚΡΙΑ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΕΣ ΜΥΗΣΗ «ΕΠΙΝΟΗΣΗ» ΚΑΙ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΛΩΝ Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΥ 86 2

3 7. ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΧΟΡΟΣ ΣΥΜΒΟΛΑ ΔΡΩΜΕΝΟ (ΣΥΝΘΕΣΗ)..89 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 104 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

4 Ι. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η έρευνα για την διεκπεραίωση της συγκεκριμένης πτυχιακής εργασίας πραγματοποιήθηκε το διάστημα μεταξύ 1/2/ /1/2008 και θα μπορούσαμε να πούμε πως βασίσθηκε στα κύρια μεθοδολογικά εργαλεία των ανθρωπιστικών σπουδών. Συνοπτικά θα λέγαμε πως σχεδιάσθηκε και υλοποιήθηκε συνδυαστικά, με δομικούς άξονες τη βιβλιογραφική και την επιτόπια έρευνα. Αποτελείτε από τα εξής : Βιβλιογραφική έρευνα: Κατά τη βιβλιογραφική επισκόπηση που πραγματοποιήθηκε τόσο στην ευρύτερη περιοχή της Νέδουσας αλλά και σε βιβλιοθήκες στην Αθήνα (Τμήματα Φιλοσοφίας, φιλολογίας, Λαογραφίας, Ιστορικό αρχαιολογικό, μουσικολογίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών) και στην Άρτα (βιβλιοθήκη ΤΕΙ Ηπείρου). Μελετήσαμε σχετική και παράλληλη βιβλιογραφία με στόχο αφενός τη συγκέντρωση πραγματολογικού υλικού και αφετέρου τον εντοπισμό και την αξιοποίηση θεωρητικών και αναλυτικών επιστημονικών εργασιών που θα μας επέτρεπαν να συνθέσουμε την ερμηνευτική προσέγγισή μας Επιτόπια έρευνα: o συμμετοχική παρατήρηση: Πραγματοποιήθηκε κυρίως την ημέρα της Κ. Δευτέρας. (Τα έτη 2006 & 2007). Από την καταγραφή συλλέξαμε το οπτικό και ακουστικό υλικό, αλλά και έγραφα από την κοινότητα του χωριού που αφορούσαν δημογραφικά στοιχεία του χωριού που χρησιμοποιήθηκαν κατά την ανάλυση των ιστορικών στοιχείων o συνεντεύξεις, κατευθυνόμενη συζήτηση και ελεύθερου τύπου επικοινωνία με τους κατοίκους του χωριού. Αφορά ένα συνόλο17 ατόμων. Η επιλογή δεν ήταν τυχαία έγινε με τα εξής κριτήρια: Φύλλο Ηλικία 4

5 Τόπο καταγωγής Συμμετοχή ή μη στο «καρναβάλι» Προέκυψε λοιπόν ένα σύνολο ανθρώπων αποτελούμενο από γυναίκες και άντρες ηλικίας από ετών. Προκειμένου να ολοκληρωθεί το παρόν πόνημα, πολλοί είναι αυτοί που συνέβαλαν με διάφορους τρόπους. Θα ήθελα λοιπόν να ευχαριστήσω όλους εκείνους που χωρίς τη βοήθειά τους (άμεση ή έμμεση) θα ήταν αδύνατο να πραγματοποιηθεί αυτή η μελέτη. Ιδιαίτερες ευχαριστίες θα επιθυμούσα να εκφράσω στο σύνολο των πληροφοριτών μου δίχως τη συνδρομή των οποίων θα ήταν αδύνατη η ολοκλήρωση της παρούσας εργασίας. Τους κατοίκους του χωριού Βασίλη Βαρελά, Μπατσικούρα Γεώργιο, Πράττη Κωνσταντίνο, Μπατσικούρα Παναγιώτη, Σούμπλη Κατερίνη, Βαρελά Νικήτα, Μπατσικούρα Νικήτα, Σούμπλη Ελένη, Σούμπλη Κωνσταντίνο, Λαδά Αθανασία, Νικολιτσέα Θωμά, Βαρελά Βούλα, Βαρελά Γεωργία, Αντωνόπουλο Γιάννη, Μπατσικούρα Δημήτρη, Νικολακόπουλο Γιάννη, Δημητρόπουλο Νίκο που ήταν πρόθυμοι και απάντησαν στις ερωτήσεις για το δρώμενο που τους έθεσα. Ειδικά θα ήθελα να ευχαριστήσω προσωπικά τους κυρίους: Χρήστο Ζερίτη, ο οποίος με βοήθησε στην καταγραφή του δρωμένου δίνοντας μου σημαντικές πληροφορίες και Παπαβασιλόπουλο Γεώργιο για τις πολύ σημαντικές ιστορικές πληροφορίες της περιοχής. Τις πιο θερμές ευχαριστίες οφείλω στην καθηγήτρια Ζωή Μάργαρη για την ουσιαστική υποστήριξη και τη γενικότερη συμβολή της καθ όλη τη διάρκεια της συγκεκριμένης εργασίας. Πέρα όμως τούτου την ευχαριστώ για τη συμπαράσταση που μου έδειξε και τη φιλοδοξία που μου ενέπνευσε προκειμένου να ολοκληρώσω την παρούσα εργασία. Κλείνοντας ένα μεγάλο ευχαριστώ προς όλους τους καθηγητές του τμήματος Λαϊκής και Παραδοσιακής μουσικής του ΤΕΙ Ηπείρου. Χωρίς τις γνώσεις τους και τη καθοδήγησή τους καθ όλη τη διάρκεια των σπουδών μου, η παρούσα εργασία δεν θα ήταν δυνατό να υλοποιηθεί. 5

6 ΙΙ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πρώτη μου επαφή με το ζήτημα τόσο τελεστικών τεχνών, των «συμβόλων» 1 και των «συμβολισμών» έγινε κατά τη διάρκεια της φοίτησής μου στο τμήμα Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής του ΤΕΙ Ηπείρου, μέσα στα πλαίσια του μαθήματος «Ανθρωπολογική προσέγγιση του λαϊκού πολιτισμού». Η θεματική όμως της συγκεκριμένης μελέτης διαμορφώθηκε με αφορμή το περιεχόμενο του μαθήματος «Μεθοδολογίας της έρευνας» όπου κατά τη διάρκειά του έγινε η συλλογή αρκετών βιβλιογραφικών πηγών, στις οποίες στηρίζεται ένα μεγάλο μέρος της παρούσας πτυχιακής εργασίας. Το θεματικό πλαίσιο που θα αναλύσουμε στη συγκεκριμένη πτυχιακή εργασία είναι τα «σύμβολα» και οι «συμβολισμοί» (όπως θα δούμε και στη συνέχεια μέρος των οποίων αποτελούν τόσο το μουσικό αλλά τόσο και το χορευτικό φαινόμενο) και πως λειτουργούν σε πλαίσια όπως αυτό της «ελληνικής αποκριάς» 2. Ως περιπτωσιακή μελέτη έχουμε επιλέξει το καρναβάλι του χωριού Νέδουσας του νομού Μεσσηνίας. Η αφορμή για αυτή τη πτυχιακή εργασία στάθηκε στην ανάγκη καταγραφής του δρωμένου ως ένα «συνολικό φαινόμενο» 3. Στο παρελθόν πραγματοποιήθηκαν δύο ακόμα καταγραφές του συγκεκριμένου καρναβαλιού. Το 1990 από τον κ. Ζερίτη μέλος του συλλόγου του ΚΛΜΚ, 4 και το 1991 από τον λαογράφο Κ. Μερακλή. Σκοπός αυτών όπως ειπώθηκε από τους ίδιους ήταν προς τη διάδοση και διάσωση του, καθώς το δρώμενο της Νέδουσας δεν ήταν γνωστό στο ευρύ κοινό. Όμως και στις δύο έρευνες πέρα από το πρώτο επίπεδο της περιγραφής, δεν 1 Οι έννοιες «σύμβολα» και «συμβολισμοί» θα χρησιμοποιηθούν ως ορολογία. Βλ. 6. Τι είναι σύμβολο 2 Ο όρος «ελληνική αποκριά» είναι δανεισμένος από το Λουκάτος, Δ., Συμπληρωματικά του χειμώνα και της άνοιξης, Φιλιππότη, Αθήνα 1983, σσ Δανειζόμαστε τον όρο «συνολικό φαινόμενο» όπως εισάγεται από το Mauss, Μ., Το δώρο: Μορφές και λειτουργίες της ανταλλαγής στις αρχαϊκές κοινωνίες, Καστανιώτη, Αθήνα 1979 από τις πληροφορίες που παίρνουμε από την εισαγωγή, με σκοπό να περιγράψουμε την ολική διάσταση των κοινωνικών δρωμένων της αποκριάς. 4 Κέντρο λαογραφικών μελετών Καλαμάτας 6

7 δίνονται κάποια άλλα στοιχεία που να μας δίνουν μια περαιτέρω ανάλυση όπως για παράδειγμα η σύνδεση της μουσικής και του χορού με την επιτέλεση. Η έλλειψη λοιπόν παράθεσης στοιχείων που έχουν να κάνουν άμεσα με την ανάλυση του συμβολικού χαρακτήρα του «δρωμένου», δόθηκε ως αφορμή για την έρευνα και συγγραφή της συγκεκριμένης πτυχιακής εργασίας. Επομένως οι ερευνητικοί στόχοι είναι να δείξουμε τον τρόπο με τον οποίο τα «σύμβολα» ενεργούν στο καρναβάλι, πως η μουσική το τραγούδι και ο χορός αποτελούν «σύμβολα» και τι δηλώνουν, αν υπάρχουν και τι δηλώνουν οι «μεταλλάξεις» του καρναβαλιού και των «συμβόλων», για ποιο λόγο τελούνται αυτά τα «περίεργα» δρώμενα τις ημέρες των αποκριών και τι δηλώνουν, αν παρατηρούμε σύνδεση μεταξύ λόγου-κίνησης, αν υπάρχουν συγκεκριμένα μουσικά ή χορευτικά μοτίβα κατά την επιτέλεση και πως «συμβολοποιούνται», αν οι τελεστές μένουν τελικά στο αυθόρμητο ή υπάρχει και η επινόηση. Το ερέθισμα λοιπόν που μας οδηγεί σε αυτούς τους στόχους προέρχεται από τα πλαίσια των μαθημάτων της «Ανθρωπολογικής προσέγγιση του λαϊκού πολιτισμού» και της «Εθνοχορολογίας». Σημαντικό κομμάτι λοιπόν είναι και η καταγραφή του χορευτικού και μουσικού φαινόμενου του χωριού συγκεκριμένα την ημέρα του καρναβαλιού (αποτελούν σύμβολα, δηλώνουν ταυτότητα και είναι άμεσα συνδεδεμένα με την επιτέλεση όπως θα δούμε στη συνέχεια). Στην παρούσα έρευνα θα ξεκινήσουμε με την παράθεση των ιστορικών στοιχείων του χωριού και στην συνέχεια στην παρουσίαση του καρναβαλιού περιπτωσιακής μελέτης. Ειδικότερα στο πρώτο κεφάλαιο, θα αναφέρουμε τα ιστορικά στοιχεία της ευρύτερης περιοχής που συνδέονται με την επιτέλεση του δρωμένου. Στο δεύτερο κεφάλαιο, θα ασχοληθούμε με τα στοιχεία που αποτελούν και παρατηρούνται μόνο κατά το συγκεκριμένο καρναβάλι. Στο τρίτο κεφάλαιο θα γίνει η λεπτομερής περιγραφή των επεισοδίων του καρναβαλιού. Ενώ στο τέλος αυτού, θα κάνουμε μία σύνοψη που αφορά τη θεματική μας ενότητα σε γενικό πεδίο. 7

8 Στο τέταρτο κεφάλαιο, θα παραθέσουμε τα δύο πλαίσια επιτέλεσης αποκριάς που παρατηρούμε στον ελληνικό χώρο, και θα δώσουμε παραδείγματα και άλλων επιτελέσεων για την εύρεση κοινών στοιχείων Στο πέμπτο κεφάλαιο, θα αναλύσουμε τις έννοιες που συνδέονται άμεσα με τη θεματική ενότητα, «δρώμενα», «μύηση», «τελετουργία». Στο έκτο κεφάλαιο, δίνουμε στοιχεία για το «σύμβολο» τη γλώσσα και τη δύναμη των «συμβολισμών». Στο έβδομο κεφάλαιο, πραγματοποιούμε τη σύνθεση των πληροφοριών που αποκομίσαμε από την έρευνα και αναφερόμαστε αποκλειστικά στο καρναβάλι της Νέδουσας. Ενώ στο τέλος θα παραθέσουμε τα συμπεράσματα που πηγάζουν από αυτήν την έρευνα. Ο λόγος για τον οποίο επιλέξαμε το «καρναβάλι» ως πεδίο έρευνας είναι Α) ότι σε γενικό επίπεδο υπάρχουν παρά πολλοί «συμβολισμοί». Γι αυτό το πλαίσιο του καρναβαλιού αποτελεί ένα ιδανικό πεδίο έρευνας για την ερμηνεία τους. Άρα σύμφωνα με αυτά μπορούμε να ισχυριστούμε ότι η «συμβολική» λειτουργία που ενέχει το καρναβάλι (πέρα από τα νοήματα που υπάρχουν πίσω από κάθε συμβολισμό ) παρέχει μεγάλη εκφραστική ικανότητα στα ανθρώπινα αισθήματα και επιτρέπει την διαισθητική κατανόηση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να επιτρέπει μία ισχυρή ένωση του πλήθους 5. Β) Ειδικά το καρναβάλι της Νέδουσας, επειδή οι δύο λαογραφικές έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί εμμένουν σε αυτό που παρατηρείται σε πρώτο επίπεδο και καμία δεν ασχολείται παραπέρα από το προφανές. (βλ. επινόηση, τελετουργικοί ρόλοι κ.τ.λ.) Γ) Ο λόγος που επιλέγουμε το καρναβάλι της Νέδουσας (και όχι κάποιο άλλο αυτοσχέδιο γλέντι ή το πανηγύρι του χωριού) για να αναλύσουμε τα «σύμβολα», είναι ότι για τους κατοίκους του χωριού αποτελεί κομβικό σημείο δήλωσης της ταυτότητάς τους. 5 Καθώς το καρναβάλι αποτελεί και αυτό έκφανση του πολιτισμού μιας συγκεκριμένης ομάδας 8

9 Πριν συνεχίσουμε θα επισημάνουμε ό,τι, όταν θα αναφερόμαστε στην περιπτωσιακή μελέτη θα χρησιμοποιούμε τους όρους δρώμενο της Νέδουσας ή καρναβάλι της Νέδουσας, που είναι και οι όροι που χρησιμοποίησαν και οι πληροφορητές κατά τις συνεντεύξεις. Επίσης σε σχέση με τους πληροφορητές θα πρέπει να επισημάνουμε ότι όταν μας περιέγραφαν το δρώμενο πάντα είχαν ως βάση τις επιτελέσεις των παλαιοτέρων ετών και όχι των τωρινών. Καθώς φαίνεται έχουν συνδέσει το παλαιό με το ιδεατό, το ιδανικό. Βέβαια αυτό ήταν κάτι το θετικό για την έρευνα καθώς καταφέραμε να συλλέξουμε υλικό που μας ωφέλησε στο να παραθέσουμε τις «μεταλλάξεις» που παρατηρούνται σήμερα. 6 6 βλ. 7. μουσική και χορός σύμβολα δρώμενο (σύνθεση) 9

10 1. ΝΕΔΟΥΣΑ: ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ Προσπαθώντας λοιπόν να προσεγγίσουμε το θέμα μας, οφείλουμε να παραθέσουμε ορισμένα ιστορικά στοιχεία της ευρύτερης περιοχής. Δυστυχώς όμως κατά τη διάρκεια της έρευνας δεν βρέθηκαν αρκετοί βιβλιογραφικοί τίτλοι που να αναφέρονται σε αυτήν. Έτσι, εκτός από τη βιβλιογραφική έρευνα πραγματοποιήσαμε ορισμένες συνεντεύξεις με τους κατοίκους ώστε να συλλέξουμε «βιοϊστορικές» πληροφορίες, για τον συγκεκριμένο τόπο και την ευρύτερη περιοχή, καθώς η επιτέλεση ενός «δρωμένου» είναι άμεσα συνδεδεμένη με τις ιστορικές εξελίξεις. Η Νέδουσα βρίσκεται στα βουνά του Ταϋγέτου. Μέχρι το 1927 λεγόταν Μεγάλη Αναστάσοβα. Το 1928 είχε 509 κατοίκους» 1940» 591»» 1951» 514»» 1981» 180»» 1991» 206»» 2001» 256» 7 Από την επιτόπια έρευνα προκύπτει πως η Νέδουσα ήταν και είναι γεωργικό και κτηνοτροφικό χωριό, με φθίνουσα την κτηνοτροφία και με γεωργία για οικογενειακή διαβίωση. Κύρια προϊόντα που παράγει το χωριό είναι όλα τα είδη κτηνοτροφίας αλλά και πατάτες, κεράσια, καλαμπόκι, κάστανα, καρύδια, ντομάτες και κρασί 8. Η γεωγραφική απομόνωση του χωριού είναι και ο κυριότερος λόγος που το δρώμενο έμεινε άγνωστο στο ευρύ κοινό, που ενδιαφέρεται για αποκριάτικες εκδηλώσεις. Επίσης δεν αποτελούσε πόλο έλξης και σε αυτούς που γνώριζαν την ύπαρξή του, ίσως λόγω της δυσπρόσιτης περιοχής. Το Από έγγραφα που υπάρχουν στο γραφείο της κοινότητας του χωριού. 8 Όπως θα δούμε παρακάτω είναι προϊόντα που χρησιμοποιούνται και στο καρναβάλι στις διάφορες φάσεις του. 10

11 λόγω της διαφήμισης που έκανε ο ερχομός της ΕΤ1, οι επισκέπτες ήταν περί τα 2000 άτομα, ενώ τις προηγούμενες χρονιές δεν ξεπερνούσαν τους Η ΕΤ1 έρχεται στο χωριό ύστερα από τη δημοσιοποίηση των στοιχείων που προέκυψαν από τις δύο μελέτες-έρευνες του δρωμένου, που αναφέραμε στην εισαγωγή. Βέβαια το 1998 προβάλλεται η δεύτερη καταγραφή της ΕΡΤ, καθώς πραγματοποιήθηκαν δύο αποστολές συγκέντρωσης οπτικού υλικού. Μία το 1995 και μία το Η πρώτη δεν προβλήθηκε ποτέ, ύστερα από τις διαμαρτυρίες των κατοίκων του χωριού. Αυτό συνέβη επειδή κάποιοι εξ αυτών που συμμετείχαν ως τελεστές, δούλευαν σε διάφορες θέσεις της Ιεράς μητρόπολης Καλαμάτας και δεν ήθελαν σε καμιά περίπτωση να αντιμετωπίσουν προβλήματα στο χώρο εργασίας τους. Αξίζει να σημειώσουμε ότι και σε αυτή την καταγραφή έγινε μόνο η περιγραφή του καρναβαλιού χωρίς την ανάλυση άλλων παραμέτρων όπως η μουσική ή ο χορός. Στη συνέχεια αυτού του κεφαλαίου παραθέτουμε κάποια ιστορικά για την ευρύτερη περιοχή, που θα μας βοηθήσουν να καταλάβουμε κάποια πράγματα που αφορούν και το δρώμενο. Κατά τον αποικισμό των Σλάβων που έγινε στην Πελοπόννησο τον όγδοο μ.χ. αιώνα, επί αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κωνσταντίνου του Ε, εγκαταστάθηκαν Σλάβοι στη Λακωνία και κυρίως στις πλαγιές του Ταϋγέτου σαν ποιμένες ή γεωργοί. Στις ανατολικές πλαγιές του Ταϋγέτου εγκαταστάθηκαν οι Σλάβοι (Εζερίται) και στις δυτικές πλαγιές εγκαταστάθηκαν οι Σλάβοι (Μελήγγοι). Τότε χτιστήκανε από τους Μεληγγούς τα χωριά που είχαν μέχρι προ ολίγων ετών σλαβικά ονόματα π.χ. Σίτσοβα, Τσερνίτσα, Μεγάλη Αναστάσοβα, και Μικρή Αναστάσοβα. Τα χωριά Λαδά και Καρβέλι φαίνεται ότι χτίσθηκαν αργότερα όταν αυξήθηκε ο πληθυσμός της περιοχής. Το έτος 1927 τα παραπάνω σλαβικά χωριά μετονομάστηκαν σε Αλαγονία (Σίτσοβα), σε Αρτεμισία (Τσερνίτσα), σε Νέδουσα (Μεγάλη Αναστάσοβα) και Πηγές (μικρή Αναστάσοβα 10 9 Τα παραπάνω προέρχονται από την προσωπική γνώση-εμπειρία του ερευνητή 10 βλ.θέρος, Α., Αλαγονιακά αινίγματα, Σύλλογος Αρτεμησίων, Καλαμάτα 1955, σσ.35 11

12 Δεν είναι τυχαία λοιπόν η σλάβικη ονομασία των χωριών της ευρύτερης περιοχής, αφού οι Σλάβοι είχαν εγκατασταθεί και σε αυτές τις περιοχές. Σύμφωνα με τον Ι. Φαλμεράγιερ : «( ) οι Σλάβοι είχαν εγκατασταθεί κυρίως σε ορεινές περιοχές του ελληνικού χώρου». 11 Υποστηρίζει επίσης ότι οι νεότεροι Έλληνες είναι απόγονοι των Σλάβων και εμμένει στη μη σύνδεση μεταξύ νέας και αρχαίας Ελλάδας. Αυτός είναι και ο λόγος που στη συνέχεια η Λαογραφία επέμενε στην ιδέα σύνδεσης μεταξύ αρχαίας και νέας Ελλάδας 12. Θα πρέπει να τονίσουμε ότι τα δρώμενα αυτού του είδους παρατηρούνται σε περιοχές που κατοίκησαν κατά το παρελθόν οι Σλάβοι. Βέβαια κάθε ομάδα, με τη πάροδο του χρόνου πρόσθεσε τα δικά της στοιχεία που κάνουν το καθένα καρναβάλι ξεχωριστό. 13 (Όπως θα δούμε παρακάτω είναι στοιχεία που δηλώνουν ταυτότητα και εκφράζουν την κάθε κοινωνική ομάδα που επιτελεί το καρναβάλι). 11 Βλ. Φαλμεράγιερ, Ι., Περί καταγωγής των σημερινών Ελλήνων, Νεφέλη, Αθήνα 1985 πληροφορίες από την εισαγωγή. 12 Βλ. αναλυτικότερα παρακάτω στο κεφάλαιο 5.2 επινόηση και δρώμενα 13 Βλ. αναλυτικότερα στο 4. Αποκριά της υπαίθρου 12

13 1.1. Φωτογραφία του χωριού Νέδουσας πηγή: φωτογραφικό αρχείο Παύλου Μπατσικούρα, 14/8/1995, Νέδουσα Εκτός όμως από τα ονόματα των χωριών υπάρχουν μέχρι σήμερα πολλές τοποθεσίες στην περιοχή αυτή που διατηρούν τα σλαβικά ονόματα π.χ. Ιμποβός, Πλεσιβίτσα, Μπόροβα, Σιλίμποβες κ.α. 14 Την εποχή της Οθωμανικής αυτοκρατορίας (χρησιμοποιούμε το λόγο του πληροφορητή) τα παραπάνω έξι χωριά διατήρησαν το καθένα χωριστά το Σλαβικό του όνομα π.χ. Σίτσοβα, Τσερνίτσα κ.λ.π., όλα όμως μαζί ονομάστηκαν «πισίνα χωριά», ή «πισινοχώρια» γιατί τα χωριά αυτά σε σχέση με το Μιστρά, που ήτανε το διοικητικό κέντρο της περιοχής ήταν χτισμένα στο δυτικό (πισινό) μέρος του Ταϋγέτου ενώ ο Μιστράς ήτανε χτισμένος στο ανατολικό (μπροστινό) μέρους του Ταϋγέτου 15. Τα «πισινά χωριά» υπάγονταν διοικητικά στη διοίκηση του Μιστρά και εκκλησιαστικά στη Μητρόπολη Μονεμβάσιας. Με την Καλαμάτα δεν είχαν ούτε εμπορική, ούτε διοικητική σχέση, αλλά ούτε και οδική σύνδεση. Εμπορικές σχέσεις είχαν αναπτύξει προς τα βόρεια με τα χωριά 14 Βλ. Θέρος, Α., Αλαγονιακά αινίγματα, Σύλλογος Αρτεμησίων, Καλαμάτα 1955 σσ Από τον πληροφορητή, Παπαβασιλόπουλο Γεώργιο, ετών 68, , Αλαγονία. 13

14 της Αρκαδίας, προς τα νότια με τα χωριά της Μάνης και προς τα ανατολικά με το Μιστρά και ιδιαίτερα με την Καστανιά (νυν Καστόρι) που ήταν κεφαλοχώρι της περιοχής. Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδος από τον «τουρκικό ζυγό» 16 και τη σύσταση των δήμων του Ελληνικού κράτους η υπηρεσία ονοματοθεσίες των νέων δήμων έδωσε στο Δήμο που περιέλαβε τα πισινά χωριά το όνομα της Αλαγονίας, ίσως επειδή η συνόρευε προς τα νότια με την περιοχή που βρισκότανε η αρχαία πόλη Αλαγονία η και γενικότερα επειδή η αρμόδια υπηρεσία, ονομασίας των δήμων όπως φαίνεται είχε σαν στόχο της να δίνει στους νεοσύστατους δήμους ονόματα αρχαίων πόλεων ή ιστορικών τοπωνυμίων που με την πάροδο του χρόνου είχαν λησμονηθεί ή παραποιηθεί. Έτσι ιδρύθηκε ο Δήμος Αλαγονίας, που περιλάμβανε τα έξι πισίνα χωριά και είχε το έτος 1846 τρεις χιλιάδες εκατόν δέκα εννέα (3119) κατοίκους από τους οποίους είχαν : η Σίτσοβα (Αλαγονία) 819, η Μεγάλη Αναστάσοβα (Νέδουσα) 624, η Τσερνίτσα (Αρτεμισία) 435, η Μικρή Αναστάσοβα (Πηγές) 421, το Καρβέλι 418 και το Λαδά 402 κατοίκους 17. Ο Δήμος Αλαγονίας υπήχθη διοικητικά στην επαρχία Καλαμάτας του νομού Μεσσηνίας και εκκλησιαστικά στη Μητρόπολη Μεσσηνίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να αλλάξουν οι σχέσεις της ευρύτερης περιοχής. Πλέον έχει άμεση σύνδεση με ένα αστικό κέντρο. Απόκτησε οδική σύνδεση με δρόμο με την Καλαμάτα και ανέπτυξε εμπορικές και διοικητικές σχέσεις με αυτή. Ο Δήμος Αλαγονίας λειτούργησε μέχρι το έτος 1912 όπου με το νέο νόμο (περί συστάσεως και διοικήσεως δήμων και κοινοτήτων) καταργήθηκαν οι δήμοι στα χωριά και κωμοπόλεις με πληθυσμό κάτω των δέκα χιλιάδων κατοίκων και ιδρύθηκαν οι κοινότητες. Τότε κάθε χωριό του Δήμου Αλαγονίας αποτέλεσε ίδια κοινότητα αυτοτελή και ανεξάρτητη. Το 1927 τα τέσσερα χωριά του Δήμου που είχαν σλαβικά ονόματα μετονομάσθηκαν όπως γράφουμε 16 Χρησιμοποιείται ο λόγος του πληροφορητή Βαρελάς Βασίλης, Ετών 52, , Νεδουσα 17 Από έγγραφα που βρέθηκαν κατά την επιτόπια έρευνα στην κοινότητα του χωριού. 14

15 παραπάνω και πήραν τα ονόματα : Αλαγονία, Αρτεμισία, Νέδουσα, Πηγές 18. Σήμερα τα έξι χωριά υπάγονται στο Δήμο Καλαμάτας εντασσόμενα στο σχέδιο «Καποδίστριας». Οι κάτοικοι αυτών των κοινοτήτων επικοινωνούν μεταξύ τους με αγροτικούς δρόμους όλες δε μαζί οι κοινότητες συνδέονται με την Εθνική οδό Καλαμάτας-Σπάρτης. το ρεύμα της αστυφιλίας παρασύρει τους περισσότερους νέους και νέες και μεταναστεύουν στις πόλεις του εσωτερικού και εξωτερικού, για να βρουν καλύτερες συνθήκες εργασίας και καλύτερους τρόπους διαβίωσης. 19 Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να ερημώνονται τα χωριά και να κατοικούνται μόνο από γέροντες. Εδώ θα επισημάνουμε ότι ούτε στα γύρω χωριά της Νέδουσας, ούτε προς την περιοχή του Μιστρά, ούτε και την περιοχή της Αρκαδίας και γενικά σε όλες τις περιοχές που η περιοχή της Αλαγονίας είχε επισυνάψει εμπορικές και διοικητικές σχέσεις, δεν παρουσιάζεται κάποιο ανάλογο δρώμενο όπως αυτό της Νέδουσας. Όπως αναφέραμε στην αρχή αυτής της ενότητας, όσον αφορά τα ιστορικά στοιχεία για το καρναβάλι του χωριού δεν μπορέσαμε να βρούμε κάποια βιβλιογραφική πηγή που να μας δίνει κάποιες πληροφορίες για την τέλεσή του. Όμως μέσο της έρευνας (συνεντεύξεις) διασταυρώσαμε ότι όλοι οι πληροφοριτές μας έδωσαν την εξής πληροφορία. Κατά τη διάρκεια του και το δρώμενο πραγματοποιήθηκε χωρίς καμία διακοπή. Στην πρώτη περίπτωση, η Ελλάδα εισέρχεται στο β παγκόσμιο πόλεμο το 1940, ενώ το Μάιο του 1941 ολοκληρώνεται η ιταλογερμανική κατοχή και η χώρα χωρίζεται σε κατοχικές ζώνες 20. Με την κήρυξη του πολέμου και τη γενική επιστράτευση που την ακολούθησε, έφυγαν από το χωριό οι στρατεύσιμοι και απέμειναν κυρίως οι γυναίκες, τα παιδιά, οι 18 Βλ. Θέρος, Α., Αλαγονιακά αινίγματα, Σύλλογος Αρτεμησίων, Αθήνα 1955 σσ Από προσωπική γνώση του ερευνητή. 20 Βλ. Σβορώνος, Ν.Γ., Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας, Βιβλιογραφικός Οδηγός Σπ.Ι. Ασδράχα, Θεμέλιο, Αθήνα 1999, σσ

16 ηλικιωμένοι καθώς και κάποιοι που, αν και ήταν σε ηλικία κατάταξης πήραν αναβολή για λόγους όπως πολυτεκνία, μερική αναπηρία. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με το ότι δεν ελέγχονταν το χωριό από κάποια κατοχική δύναμη (προφανώς από το δύσβατο της περιοχής) είχε ως αποτέλεσμα την επιτέλεση του καρναβαλιού χωρίς καμία διακοπή για εκείνη την περίοδο Στη δεύτερη περίπτωση δεν το άφησαν να λογοκριθεί οι κάτοικοι του χωριού τόσο οι υποστηρικτές αλλά και οι κατακριτές. Στην περίπτωση αυτή το καρναβάλι λειτούργησε ως ενοποιητικό στοιχείο των κατοίκων. 21 Παρόλο που την συγκεκριμένη κρίσιμη ιστορική στιγμή υπήρχε το συγκεκριμένο χάσμα απόψεων, στη Νέδουσα άφησαν τις οποιαδήποτε διαφορές και ενέργησαν με κοινό σκοπό την επιτέλεση του καρναβαλιού. Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι το καρναβάλι αποτελεί το κομβικό, το κοινό σημείο ύπαρξης των κατοίκων του χωριού. 21 Από τους πληροφοριτές Νικήτα Μπατσικούρα, 75 ετών, , Νέδουσα, Σούμπλη Κατερίνη, 83 ετών, , Νέδουσα 16

17 2. ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΝΕΔΟΥΣΑΣ Στον ελληνικό χώρο θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ότι τα αποκριάτικα έθιμα των αποκριών, χωρίζονται σε δύο κατηγορίες σύμφωνα με το πλαίσιο επιτέλεσης, σε «αγροτική» και «αστική αποκριά» 22. Τα αποκριάτικα έθιμα της Νέδουσας ανήκουν στην κατηγορία της «αγροτικής αποκριάς». Δηλαδή, πρόκειται για ένα δρώμενο που πραγματοποιείται σε αγροτική περιοχή. Επομένως κάποια από τα δεδομένα που θα αναλύσουμε στη συνέχεια θα έχουν να κάνουν με μουντζούρωμα, αγερμό, αροτρίαση γάμο, κηδεία. Αυτά θα τα ονομάσουμε ως «πράξεις»-«επεισόδια» του καρναβαλιού της Νέδουσας. Άλλωστε είναι και η ορολογία που χρησιμοποίησαν και οι κάτοικοι για την περιγραφή του, κατά τις συνεντεύξεις που πραγματοποιήσαμε. Οι «πράξεις» ή «επεισόδια» ως ορολογία, αλλά και ως επιτέλεση έχουν ένα έντονο συμβολικό χαρακτήρα κάτι που θα το μελετήσουμε ειδικότερα στα επόμενα κεφάλαια (παρατηρούνται «σύμβολα» και «συμβολισμοί» που αφορούν τη γονιμότητα, υγεία κτλ.). Στο καρναβάλι συμμετέχουν άνθρωποι που προέρχονται από το χωριό. Ξεχωρίζοντας τα μέρη (πράξεις επεισόδια) του «δρωμένου» της Νέδουσας, μπορούμε να οριοθετήσουμε σε έξι τις βασικές φάσεις του ως εξής: 1 ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΩΜΑ 2 ΑΓΕΡΜΟΣ 3 «ΤΡΑΓΟΙ» 4 ΑΡΟΤΡΙΑΣΗ 5 ΓΑΜΟΣ 6 ΚΗΔΕΙΑ: ΘΑΝΑΤΟΣ - ΑΝΑΣΤΑΣΗ 22 βλ. Κεφάλαιο 4. Αποκριά της υπαίθρου σελ.65 όπου γίνεται γίνετε εκτενέστερη αναφορά στο συγκεκριμένο ζήτημα. 17

18 Δεν θα πρέπει να παραβλέπουμε ότι το μουσικό αλλά και το χορευτικό ρεπερτόριο που συνοδεύουν το κάθε «επεισόδιο» και λειτουργούν «συμβολικά» έχοντας να δηλώσουν κάτι τόσο σε γενικό επίπεδο επιτέλεσης αλλά και ειδικότερα συγκεκριμένα πράγματα για τους τελεστές, την κοινότητα, και το χωριό. Θα πρέπει να τονίσουμε ότι στη συνέχεια μετά την περιγραφή του κάθε επεισοδίου του καρναβαλιού (στο 3.7. σύνοψη και συμπεράσματα), θα δοθούν ερμηνείες των «συμβόλων» που παρατηρούνται. Αυτές αφορούν ένα γενικό πεδίο και προέρχονται από τη σύνθεση των πληροφοριών που αποκομίσαμε από τη βιβλιογραφία. Οι ερμηνείες που αφορούν αποκλειστικά το δρώμενο της Νέδουσας θα τις εξετάσουμε στο κεφάλαιο της σύνθεσης έχοντας πρώτα αναλύσει και εξετάσει όλο το θεωρητικό πεδίο που αφορά την ερευνά μας. Μέσω της επιτόπιας έρευνας ανακαλύψαμε ότι υπάρχουν τα εξής παγιωμένα στοιχεία 23 : i) Κατά την επιτέλεση του μουντζουρώματος χρησιμοποιείται κάθε χρόνο ο ίδιος φούρνος για το μουντζούρωμα των τελεστών. ii) Υπάρχει ένα συγκεκριμένο σπίτι προετοιμασιών πριν την τέλεση κάθε «επεισοδίου». Είναι το μέρος που αλλάζουν φορεσιές τα άτομα που μετέχουν στο καρναβάλι. Θα πρέπει να τονίσουμε ότι στο συγκεκριμένο χώρο πέρα από τις φορεσιές φυλάσσονται και όλα τα υπόλοιπα τελετουργικά αντικείμενα που χρησιμοποιούνται στα «επεισόδια». iii) Κατά την επιτέλεση των τράγων, της αροτρίασης, του γάμου και της κηδείας, ακολουθείται μία συγκεκριμένη διαδρομή. Από το σπίτι των προετοιμασιών έως την πλατεία του χωριού που τελούνται τα «επεισόδια» του δρωμένου. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μία παγιωμένη «πορεία»του θιάσου, αφού πρώτα θα ετοιμαστούν στο σύνηθες μέρος των ετοιμασιών και μετά θα οδεύσουν προς την πλατεία από αυτό το δρόμο. 23 Σε αυτό το σημείο γίνεται μια απλή αναφορά. Στη συνέχεια θα γίνει αναλυτικότερη αναφορά σε αυτά τα παγιωμένα στοιχεία. Η ανάλυσή τους κρίνεται αναγκαία καθώς πιστεύουμε ότι αποτελούν το σημαντικότερο στοιχείο δήλωσης ταυτότητας της περιοχής και των τελεστών. 18

19 Η παγιωμένη πορεία των τελεστών από το σπίτι των ετοιμασιών έως την πλατεία του χωριού (κίτρινη γραμμή). Πηγή: Ιστοχώρος, Google Εarth iv) Υπάρχουν συγκεκριμένα τραγούδια που παίζονται κατά την επιτέλεση των έξι «επεισοδίων» v) Υπάρχουν παγιωμένοι τελετουργικοί ρόλοι κατά την τέλεση των «επεισοδίων». Που είναι οι εξής: Α) Oι μουσικοί κατά την «πράξη» αγερμού Β) Ο ρόλος του ζευγολάτη κατά την «πράξη» της αροτρίασης Γ) Το άτομο που επί χρόνια φέρει ψεκαστήρα και καταβρέχει τον κόσμο κατά την «πράξη» της αροτρίασης. Δ) Ο ρόλος του «παπά» 24 κατά τις «πράξεις» του γάμου αλλά και της κηδείας: θάνατος - ανάσταση vi) Υπάρχει ένας συγκεκριμένος όμιλος ανθρώπων - θίασος που φροντίζει για την επιτέλεση του καρναβαλιού στις διάφορες φάσεις του Με αυτόν τον τρόπο αναφέρθηκαν στο συγκεκριμένο ρόλο όλοι οι πληροφορητές μας 25 βλ Όμιλος μεταμφιεσμένων - θίασος 19

20 vii) Ο χορός μετά το τέλος κάθε επεισοδίου. Εκτός από το μουντζούρωμα καθώς δεν πραγματοποιείται στην πλατεία του χωριού. 20

21 3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΟΥ Σε αυτό το κεφάλαιο θα αναφερθούμε ξεχωριστά στο καθένα από τα «επεισόδια» του δρωμένου της Νέδουσας. Στην περιγραφή αυτή θα παραθέσουμε στοιχεία που αφορούν την επιτέλεση όπως οι τελετουργικοί ρόλοι, το μουσικό και το χορευτικό ρεπερτόριο καθώς και ορισμένα δεδομένα που παρατηρήσαμε κατά τις καταγραφές των σύγχρονων επιτελέσεων του 2006 και Σχετικά με τα «σύμβολα» και τους «συμβολισμούς» που προκύπτουν σε κάθε «πράξη» του καρναβαλιού, θα δώσουμε στοιχεία αυτών στο υποκεφάλαιο της σύνοψης 3.7. Σύνοψη και Συμπεράσματα (ότι αφορά το γενικό πεδίο) και στο κεφάλαιο της σύνθεσης 7. Μουσική και χορός Σύμβολα Δρώμενο (σύνθεση) (ερμηνείες που αφορούν αποκλειστικά το ειδικό πλαίσιο της Νέδουσας) ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΩΜΑ Το μουντζούρωμα είναι ένα από τα χαρακτηριστικά τελετουργικά επεισόδια των εθιμικών δρωμένων της αποκριάς 26. Εξ αιτίας της ευρείας διάδοσής του πολλές μελέτες έχουν πραγματοποιηθεί με στόχο την ανάδειξη των πολλών και ποικίλλων συμβολικών χρήσεών του. Το μουντζούρωμα του προσώπου έχει διάφορες εξηγήσεις και ερμηνείες (οι «συμβολισμοί» των χρωμάτων είναι ποικίλοι για χαρά, για λύπη, για πόλεμο κ.α., το βάψιμο του προσώπου είχε το «συμβολισμό» του). Εδώ όμως το μουντζούρωμα με μαύρο χρώμα, από την καπνιά χωριάτικου φούρνου ή από κάρβουνο, έχει άλλες ερμηνείες. Παλαιότερα οι μανάδες έβαζαν πίσω από το αυτί των μικρών παιδιών μια δαχτυλιά μουντζούρα για να μην τα ματιάζουν. Όμως οι μέρες της αποκριάς απαιτούν ισότητα 26 βλ. Λουκάτος, Δ., Συμπληρωματικά του χειμώνα και της άνοιξης, Φιλιππότη, Αθήνα 1983, σσ

22 σε όλα. Όλοι πρέπει να αποκτήσουν κοινό πρόσωπο 27. Σε πρώτη φάση λοιπόν θα μπορούσαμε να πούμε πως οι παρευρισκόμενοι αποκτούν την δυνατότητα να εκφραστούν και να κινηθούν ελεύθερα μέσω της ανωνυμίας που εξασφαλίζεται(κοινό πρόσωπο με όλους). Ταυτόχρονα όμως και λόγω αυτού (βλ. κοινό πρόσωπο) γίνονται μέλος μίας ομάδας ανθρώπων που συμμετέχει στο δρώμενο. Ο Μούρραης - Βελλούδιος υποστηρίζει ότι: «το μουντζούρωμα με καπνιά ή με λουλάκι ή με αλεύρι ή με στάχτη συμβολίζει τις γόνιμες γενετήσιες γυναικείες ορμόνες» 28 Κάθε χρόνο το μουντζούρωμα των μελών του θιάσου γίνεται νωρίς στο ίδιο σπίτι και αφού το νταούλι ηχήσει για να καλέσει το κόσμο 29. Μετά το μάζεμα του θιάσου γίνεται το ντύσιμο όσων δεν έχουν μεταμφιεστεί από το σπίτι τους και ακολούθως οδεύουν για το φούρνο σε σπίτι του πάνω χωριού. (κάθε χρόνο το μουντζούρωμα πραγματοποιείται στον ίδιο φούρνο ενός συγκεκριμένου σπιτιού). Εκεί λοιπόν δύο από τα εμπειρότερα μέλη αρχίζουν το μεταξύ τους μουντζούρωμα και ακολούθως αρχίζει το μουντζούρωμα των υπολοίπων, αρχής γινομένης από τους μεγαλύτερους. Παρατηρούμε λοιπόν ότι, κατά το «επεισόδιο» του μουντζουρώματος τον κύριο λόγο τον έχουν δύο άτομα. Αυτοί φροντίζουν για το μουντζούρωμα όλων και για τη σωστή σειρά από τον μεγαλύτερο προς το μικρότερο. 27 βλ. Λουκάτος, Δ., Συμπληρωματικά του χειμώνα και της άνοιξης, Φιλιππότη, Αθήνα 1983 σσ βλ. Μούρραης-Βελούδιος, Θ., Ευγονία και άλλα τινά, Άγρας, Αθήνα 1982, σσ Με ένα συγκεκριμένο ρυθμικό μοτίβο βλ. παράρτημα σελ

23 3.1 Σχεδιάγραμμα με τον αριθμό των τελεστών στο επεισόδιο του μουντζουρώματος Μετά το μουντζούρωμα το τυπικό περιλαμβάνει την ανταλλαγή ευχών, με επικρατέστερες αυτές που τονίζουν τον ευετηριακό χαρακτήρα του δρωμένου όπως «και του χρόνου», «χρόνια πολλά», «καλή χρονιά», «καλή σοδειά» Μόλις τελειώσει αυτή η διαδικασία τα δύο έμπειρα μέλη εφοδιάζονται με ένα μικρό «ντενεκέ» που έχει νερό και στο οποίο ρίχνουν καπνιά. Γίνεται έτσι ένα μίγμα μαύρο και πηχτό το οποίο χρησιμοποιείται για το μουντζούρωμα των επισκεπτών αλλά και των κατοίκων του χωριού που δεν προσήλθαν στο θίασο ή δεν συμμετέχουν ενεργά. Κατά το μουντζούρωμα οι τελεστές τραγουδούν διάφορα σατυρικά τραγούδια όπως το «Να μουν νύχτα στο γιαλό», «Θεια μου Νικολάκαινα» κ.α. Δηλαδή σατυρικά κομμάτια που λέγονται την περίοδο των Αποκριών με κορύφωση την ημέρα της Καθαρής Δευτέρας. Όμως πέραν όλων αυτών το μουσικό κομμάτι που ακούγεται-τραγουδιέται περισσότερο είναι το «Παπά τα συχαρίκια μου» βλ. παράρτημα σελ αλλά και αναλυτικότερα 7. μουσική και χορός σύμβολα δρώμενο (σύνθεση) 23

24 Κατά το μουντζούρωμα. Από δεξιά ένας εκ των δύο βασικών ατόμων κατά την «μύηση» του μουντζουρώματος πηγή: φωτογραφικό αρχείο Παύλου Μπατσικούρα, 19/12/2007, Καθαρά Δευτέρα, Νέδουσα, στο παγιωμένο σπίτι του μουντζουρώματος Κατά το μουντζούρωμα τα άτομα που συμμετέχουν στο θίασο ντύνονται ως εξής: Οι άντρες έχουν κάτι κοινό στην ενδυμασία τους. Όλοι φορούν από πάνω από τα άλλα ρούχα τους χλαίνη 31 ή μάλλινη κάπα και ένα κασκέτο. Οι γυναίκες φορούν διάφορες αυτοσχέδιες ενδυμασίες. Οι ενδυμασίες αυτές όπως είναι φυσικό θα διατηρηθούν και κατά τον αγερμό, αλλά και αυτά θα φορούν οι τσοπάνηδες κατά το επεισόδιο των «τράγων». Τα υπόλοιπα άτομα που δεν συμμετέχουν στο θίασο και οι επισκέπτες φορούν καθημερινά ρούχα. 31 Πρόκειται για ένα χοντρό χιτώνιο που φόραγαν τα παλαιότερα χρόνια οι φαντάροι. Όλα αυτά συγκεντρώθηκαν από τα άτομα που τελείωναν την στρατιωτική τους θητεία. 24

Το Τελευταίο Αντίο...

Το Τελευταίο Αντίο... Το Τελευταίο Αντίο... Ελληνικά Ταφικά Έθιμα στη Σύγχρονη Εποχή Το πότε θα πεθάνεις είναι σαν το δάκτυλο του ποδιού σου... Δεν είναι στο χέρι σου! Αρκάς (Έλληνας δημιουργός κόμικς) (το) αγγελτήριο (η) εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα.

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα. Ιδέες για Γενέθλια παιδιών Πόσες φορές σπάσατε το κεφάλι σας, που να κάνετε το πάρτι γενεθλίων των παιδιών σας; Στο σπίτι, στον κήπο ή τελικά σε κάποιον παιδότοπο; Εάν επιλέξετε έναν παιδότοπο, τα πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα και επαγγέλματα

Μόδα και επαγγέλματα Μόδα και επαγγέλματα Μπάμπης Ιωάννης 1, Πρώιος Κωνσταντίνος 1, Στρακίδης Γιώργος 1, Τσάπο Θοδωρής 1, Τσολακίδης Σωτήρης 1, Χαριτίδου Ελένη 1 1 Λύκειο Αριστοτελείου Κολλεγίου 1 lykeio@aristotelio.edu.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες»

Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες» Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες» Ονομάζομαι Μαρία, είμαι συνταξιούχα, και κατασκευάζω «μαρτενίτσες» από χόμπι αλλά και για ένα μικρό εισόδημα. Πρώτα, όμως, θα σας εξηγήσω τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο εργασίας της ΣΤ τάξης 2012-2013. Η Ταραντέλα (Tarantella)

Σχέδιο εργασίας της ΣΤ τάξης 2012-2013. Η Ταραντέλα (Tarantella) Τσούμας Θανάσης Εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής Η Ταραντέλα (Tarantella) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συγκεκριμένη πρόταση υλοποίησης σχεδίου εργασίας στο πλαίσιο του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής στην ΣΤ τάξη δεν έγινε τυχαία,

Διαβάστε περισσότερα

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Γάμος Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε παραδόσεις και έθιμα. Παρόλα αυτά, η γαμήλια τελετή παραμένει ίδια στο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα και την πρωτοχρονιά. Colindul românesc: Το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ. Θέματα: - Ερμηνεία και κατασκευή γραφικών παραστάσεων - Ερμηνεία πινάκων - Πιθανότητες

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ. Θέματα: - Ερμηνεία και κατασκευή γραφικών παραστάσεων - Ερμηνεία πινάκων - Πιθανότητες ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ Θέματα: - Ερμηνεία και κατασκευή γραφικών παραστάσεων - Ερμηνεία πινάκων - Πιθανότητες 1 Ερμηνεία και κατασκευή γραφικών παραστάσεων 1. Η αγαπημένη γεύση παγωτού των παιδιών Γεύση

Διαβάστε περισσότερα

1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ. Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος:

1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ. Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος: 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ Γ ΤΑΞΗ Υπεύθυνη δασκάλα: Καρακάση Μαρία Σχολικό Έτος: 2013-2014 ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με τη φύση, να γνωρίσουν την ελιά, την ιστορία και τη

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο Η ενδυμασία αποτελείται από κάθε τι με το οποίο ο άνθρωπος καλύπτει και στολίζει το σώμα του. Περιλαμβάνει δηλαδή τα ρούχα και

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακοί χοροί ανά εποχή

Παραδοσιακοί χοροί ανά εποχή Παραδοσιακοί χοροί ανά εποχή Των μαθητών: Πανταζης Γιώργος(Α3) Πριτσας Παναγιώτης(Α3) Χωριανοπουλος Παύλος(Α4) Κουμουσης Θοδωρής(Α2) Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Φωτάκης ΛΙΓΑ ΛOΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥΣ ΧΟΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τουρισμός και παράδοση της Πελοποννήσου

Τουρισμός και παράδοση της Πελοποννήσου Τουρισμός και παράδοση της Πελοποννήσου Μαθητές: Γιαννιώτης Δημήτρης, Εύδου Δέσποινα, Μπάμπης Ιωάννης, Παπαδόπουλος Τάσος, Σουπιώνη Ελένη, Σταμκοπούλου Δήμητρα Επιβλέπουσα: Παπαχρήστου Μαρία Εισαγωγή Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΘΗΒΑΙΩΝ

ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΘΗΒΑΙΩΝ ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΘΗΒΑΙΩΝ Ελάτε να γιορτάσουμε μαζί τις Απόκριες στο Δήμο Θηβαίων με Βλάχικο Γάμο, Γιορτή της Φασολάδας, Κιθαιρώνεια, Γαϊτανάκι και Κούλουμα!!!! Πολλές και ποικίλου ενδιαφέροντος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ένα διασκεδαστικό παιχνίδι με αγορές, ενοικιάσεις και πωλήσεις ιδιοκτησιών σε όλη την Ελλάδα!

Ένα διασκεδαστικό παιχνίδι με αγορές, ενοικιάσεις και πωλήσεις ιδιοκτησιών σε όλη την Ελλάδα! Ένα διασκεδαστικό παιχνίδι με αγορές, ενοικιάσεις και πωλήσεις ιδιοκτησιών σε όλη την Ελλάδα! ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοπός του παιχνιδιού είναι να γίνεις ο πλουσιότερος παίκτης αγοράζοντας, ενοικιάζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Καροτοκυνηγός. Αντικείμενα

Καροτοκυνηγός. Αντικείμενα Καροτοκυνηγός Το παιχνίδι λαμβάνει χώρα σε ένα κτήμα, όπου στη δεξιά του πλευρά του υπάρχει ένα χωράφι με καρότα τα οποία οριοθετούνται από μια λευκή ευθεία γραμμή αριστερά τους (βλ. επόμενη εικόνα). Το

Διαβάστε περισσότερα

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Ευχαριστίες Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αποδώσω τις ευχαριστίες μου σε όσους βοήθησαν με τον τρόπο τους στην εκπόνηση αυτής της εργασίας. Αρχικά, θα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Δημιουργία σύνδεσης... 27 5. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΚΑΙ ΤΙ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ ΙΣΤΟΥ... 37. Γνωριμία με μια ιστοσελίδα:... 38

Περιεχόμενα. Δημιουργία σύνδεσης... 27 5. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΚΑΙ ΤΙ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ ΙΣΤΟΥ... 37. Γνωριμία με μια ιστοσελίδα:... 38 Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ... 13 1. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ... 15 2. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ INTERNET;... 16 3. ΤΙ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ, ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΡΕΙ ΚΑΝΕΙΣ... 19 4. ΤΙ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή ενδυμασία και χορός, μέσα από δραστηριότητες Εκπαιδευτικής Ρομποτικής

Παραδοσιακή ενδυμασία και χορός, μέσα από δραστηριότητες Εκπαιδευτικής Ρομποτικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παραδοσιακή ενδυμασία και χορός, μέσα από δραστηριότητες Εκπαιδευτικής Ρομποτικής Σεπτέμβριος 2012 Η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους.

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 3 Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. Αρχαϊκή, Κλασσική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή Περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φωτογραφίες από τον Σύλλογο εν Αθήναι Βονιτσάνων & αρχείο Γιώργου Μπελεσιώτη

Φωτογραφίες από τον Σύλλογο εν Αθήναι Βονιτσάνων & αρχείο Γιώργου Μπελεσιώτη Φωτογραφίες από τον Σύλλογο εν Αθήναι Βονιτσάνων & αρχείο Γιώργου Μπελεσιώτη 1 Στην Βόνιτσα υπάρχει το έθιμο του Αχυρένιου Γληγοράκη το οποίο αναβιώνει κάθε Καθαρά Δευτέρα στην πόλη της Βόνιτσας. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Κλάδος Λυκόπουλων Περιφέρεια Αθηνών ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Ένας μήνας γεμάτος εκδηλώσεις Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Τα Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου περιμένουν για 9η χρονιά μικρούς και μεγάλους να ανακαλύψουν,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα του Παιχνιδιού

Περιεχόμενα του Παιχνιδιού Ε υρώπη, 1347. Μεγάλη καταστροφή πρόκειται να χτυπήσει. Ο Μαύρος Θάνατος πλησιάζει την Ευρώπη και μέσα στα επόμενα 4-5 χρόνια ο πληθυσμός της θα μείνει μισός. Οι παίκτες αποικούν στις διάφορες περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΕΣ ΤΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΕΣ ΤΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΝΔΥΜΑΣΙΕΣ ΤΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ «ΓΝΩΡΙΖΩ ΌΤΙ.. ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΌΤΙ» 1 ο Στάδιο Κάθε μέλος θα διαλέξει έναν που δεν τον γνωρίζει πολύ καλά και θα μας τον παρουσιάσει.

Διαβάστε περισσότερα

1 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Δεξιοτήτων Σκέψης

1 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Δεξιοτήτων Σκέψης ΑΣΚΗΣΗ 1 η : 7 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Αφού μελετήσετε τις πιο κάτω πηγές, να απαντήσετε στα ερωτήματα που ακολουθούν: Πηγή 1η: Ιωάννα, μαθήτρια, 11 χρόνων, δήλωση στις 14/3/2015 Μου αρέσει να πηγαίνω

Διαβάστε περισσότερα

Καρναβάλι Νάουσας. digitalarchive

Καρναβάλι Νάουσας. digitalarchive digitalarchive publishing by tag Καρναβάλι Νάουσας Το Καρναβάλι της Νάουσας είναι ένα από τα πιο σημαντικά της Ελλάδας. Τα Μπουλούκια, οι Μπούλες και οι Γενίτσαροι αποτελούν παραδοσιακά, μοναδικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Τι ξέρω για την Ελλάδα Μοιάζει η τάξη σου με αυτή που βλέπεις εδώ; Τι θα ήθελες να αλλάξει στην τάξη σου και στο μάθημα των ελληνικών;

Τι ξέρω για την Ελλάδα Μοιάζει η τάξη σου με αυτή που βλέπεις εδώ; Τι θα ήθελες να αλλάξει στην τάξη σου και στο μάθημα των ελληνικών; Τι ξέρω για την Ελλάδα Μοιάζει η τάξη σου με αυτή που βλέπεις εδώ; Τι θα ήθελες να αλλάξει στην τάξη σου και στο μάθημα των ελληνικών; Η Ελένη, η Ναόκο και οι συμμαθητές τους κάνουν σήμερα το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

5 Οι ικανότητες του χρήστη/μαθητή

5 Οι ικανότητες του χρήστη/μαθητή 5 Οι ικανότητες του χρήστη/μαθητή Προκειμένου να επιτελέσουν τα καθήκοντα και τις δραστηριότητες που απαιτούνται για να αντιμετωπίσουν τις καταστάσεις στις οποίες συμμετέχουν, οι χρήστες και οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Κατσούνα, σαρίκι και στιβάνια -Τα αξεσουάρ των αγροτών της Κρήτης

Κατσούνα, σαρίκι και στιβάνια -Τα αξεσουάρ των αγροτών της Κρήτης Κατσούνα, σαρίκι και στιβάνια -Τα αξεσουάρ των αγροτών της Κρήτης Μπορεί η κυβέρνηση να απαγόρευσε στους αγρότες της Κρήτης να φέρουν στην Αθήνα τα τρακτέρ, ωστόσο εκείνοι έκαναν απόβαση με τον γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Το scratch διαθέτει αρκετά μεγάλη ποικιλία έτοιμων ενσωματωμένων ηχητικών clips τα οποία θα βρείτε πολύ ενδιαφέροντα και θα σας βάλουν σε πειρασμό να πειραματιστείτε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα.

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο το τοποθετούμε χρονικά ως εξής: Πάσχα Τριώδιο ή Αποκριά Σαρακοστή Η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Διακριτά Μαθηματικά. Απαρίθμηση: Εισαγωγικά στοιχεία Αρχή του Περιστεριώνα

Διακριτά Μαθηματικά. Απαρίθμηση: Εισαγωγικά στοιχεία Αρχή του Περιστεριώνα Διακριτά Μαθηματικά Απαρίθμηση: Εισαγωγικά στοιχεία Αρχή του Περιστεριώνα Συνδυαστική ανάλυση μελέτη της διάταξης αντικειμένων 17 ος αιώνας: συνδυαστικά ερωτήματα για τη μελέτη τυχερών παιχνιδιών Απαρίθμηση:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ 2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ 2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ 2013 ΚΥΡΙΑΚΗ, 3 ΜΑΡΤΙΟΥ 2013 11.00 π.μ. ΕΝΑΡΞΗ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΟΥ. Από τον Βασιλιά Άσωτο Διοργάνωση: Δήμος 11.00 π.μ. ΠΕΡΑΝΤΖΑΔΑ ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗΣ. Δρόμοι με κατάληξη στην Κεντρική Πλατεία.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

Γίνε ανεξάρτητος, Μάθε να λες ΟΧΙ

Γίνε ανεξάρτητος, Μάθε να λες ΟΧΙ Β Τετράμηνο σχολικό έτος 2014-2015 Γίνε ανεξάρτητος, Μάθε να λες ΟΧΙ Ομάδα: Καψαλάκη Ειρήνη Κουρουθιανάκη Μελανθία Μαρακομηχελάκη Μαρία Τζαγκαράκη Αγγελική Β Τετράμηνο σχολικό έτος 2014-2015 Πίνακας περιεχομένων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι» Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι» Υλικό για προαιρετική ενασχόληση των μαθητών πριν και μετά την επίσκεψη στο Μουσείο Ακρόπολης. Κατά την επίσκεψη της σχολικής σας ομάδας στο Μουσείο Ακρόπολης,

Διαβάστε περισσότερα

Αι πρωτόψωμο και τιμημένο Πιοσ(ΐ) τίμ(η) σι ου θιός κι ου κόσμους Ετσι να τ(ι)μάει και η νύφ(η) τα πιθιρικά τς.

Αι πρωτόψωμο και τιμημένο Πιοσ(ΐ) τίμ(η) σι ου θιός κι ου κόσμους Ετσι να τ(ι)μάει και η νύφ(η) τα πιθιρικά τς. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κυρίες και κύριοι σύνεδροι, θα ήθελα να κάνω μια αναφορά στο έθιμο και στον παραδοσιακό χορό του πρωτοψώματος, που γινόταν και γίνεται την παραμονή του γάμου. Είναι ένα έθιμο, που ακόμη και σήμερα

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

«Νάξος» Χοροί Έθιµα Φορεσιές Λαογραφία

«Νάξος» Χοροί Έθιµα Φορεσιές Λαογραφία ΣΧΟΛΗ ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΩΝ ΧΟΡΩΝ ΧΟΡΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΩΝ ΧΟΡΕΥΤΙΚΩΝ ΟΜΑ ΩΝ «Νάξος» Χοροί Έθιµα Φορεσιές Λαογραφία Σάββατο & Κυριακή 26-27 Μαρτίου 2005-03-11 Εισηγητής : Ψαρρός Απόστολος,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πολιτιστικού προγράμματος με τίτλο: «Οι τέσσερις εποχές μέσα από γνωστά έργα τέχνης»

Παρουσίαση πολιτιστικού προγράμματος με τίτλο: «Οι τέσσερις εποχές μέσα από γνωστά έργα τέχνης» Παρουσίαση πολιτιστικού προγράμματος με τίτλο: «Οι τέσσερις εποχές μέσα από γνωστά έργα τέχνης» 2 ο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Νέων Επιβατών Ολοήμερο τμήμα - Σχολικό έτος 2015-16 Οι Νηπιαγωγοί Φωτεινή Τσίρλη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ 4 ΠΑΙΚΤΕΣ: 1. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ 4 ΠΑΙΚΤΕΣ: 1. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ Προετοιμασία νησιών για 2 παίκτες: Προετοιμασία νησιών για 3 παίκτες: Η περιοχή των νησιών αποτελείται από 9 πλακίδια νησιών (επιλεγμένα τυχαία) και 4 κομμάτια πλαισίου. Η περιοχή των νησιών

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξίδι στη Φύση με Νόημα» Ε ΣΤ

«Ταξίδι στη Φύση με Νόημα» Ε ΣΤ «Ταξίδι στη Φύση με Νόημα» Ε ΣΤ 1 Οδηγός Εγκατάστασης και Εγχειρίδιο Χρήσης του λογισμικού ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΜΕ ΝΟΗΜΑ Οδηγός Εγκατάστασης και Χρήσης του λογισμικού Συντελεστές: Συγγραφή διδακτικού υλικού

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου

Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου Παραδοσιακά τραγούδια στον κύκλο του χρόνου ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Λαγκαδινού Νεκταρία, Καθηγήτρια Μουσικής Στο πρόγραμμα συμμετείχαν όλοι οι μαθητές της Α τάξης του Δημοτικού Σχολείου Λουτρών Μυτιλήνης.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες. Θα το παίξεις... και θα πεις κι ένα τραγούδι!

Οδηγίες. Θα το παίξεις... και θα πεις κι ένα τραγούδι! Οδηγίες To Sing It! είναι ένα νέο παιχνίδι παρέας που δοκιμάζει τις γνώσεις σας στο ελληνικό τραγούδι! Μέσα από λέξεις που σας δίνονται, καλείστε να βρείτε τραγούδια που τις περιέχουν. Θα πείτε εσείς τα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εγκατάστασης και Εγχειρίδιο Χρήσης του λογισμικού. «Ταξίδι στο Χρόνο με Νόημα» Ιστορία Γ, Δ, Ε & ΣΤ Δημοτικού

Οδηγός Εγκατάστασης και Εγχειρίδιο Χρήσης του λογισμικού. «Ταξίδι στο Χρόνο με Νόημα» Ιστορία Γ, Δ, Ε & ΣΤ Δημοτικού Οδηγός Εγκατάστασης και Εγχειρίδιο Χρήσης του λογισμικού «Ταξίδι στο Χρόνο με Νόημα» Ιστορία Γ, Δ, Ε & ΣΤ Δημοτικού 2 ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΜΕ ΝΟΗΜΑ Οδηγός Εγκατάστασης και Χρήσης του λογισμικού Συντελεστές:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ ***

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ *** ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΛΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΠΑΘΟΥ *** ΚΑΡΠΑΘΟΣ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 20 4 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικές Πράξεις. Εγχειρίδιο εγκατάστασης & χρήσης

Μουσικές Πράξεις. Εγχειρίδιο εγκατάστασης & χρήσης Μουσικές Πράξεις Εγχειρίδιο εγκατάστασης & χρήσης Οι Mουσικές Πράξεις είναι ένα μουσικό εκπαιδευτικό λογισμικό που σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε με τη φιλοδοξία να αποτελέσει: Ένα σημαντικό βοήθημα για

Διαβάστε περισσότερα

Στα ίχνη της Γραφής. Γ. Διαδικτυακή εικονική έκθεση «Γράφω, γράφεις, γράφει» grafi.culture.gr

Στα ίχνη της Γραφής. Γ. Διαδικτυακή εικονική έκθεση «Γράφω, γράφεις, γράφει» grafi.culture.gr Στα ίχνη της Γραφής Γ. Διαδικτυακή εικονική έκθεση «Γράφω, γράφεις, γράφει» grafi.culture.gr Γ.1. «Γράφω, γράφεις, γράφει» grafi.culture.gr Βασική ιδέα της έκθεσης είναι η παρουσίαση της γραφής ως μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια... Περιεχόμενα

Λίγα λόγια... Περιεχόμενα ΟΔΗΓΙΕΣ Λίγα λόγια... Το επιτραπέζιο παιχνίδι «Μάντεψε Τι + Ποιος» περιλαμβάνει 6 συναρπαστικά παιχνίδια, που θα ξετρελάνουν μικρούς και μεγάλους. Εξάλλου, το ζητούμενο είναι η διασκέδαση και αυτό το παιχνίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΟΥ ΟΙ ΚΑΡΤΕΣ

ΕΠΙΣΗΜΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΟΥ ΟΙ ΚΑΡΤΕΣ ΕΠΙΣΗΜΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΟΥ Το SLEUTH είναι ένα φανταστικό παιχνίδι έρευνας για 3 έως 7 παίκτες. Μέσα από έξυπνες ερωτήσεις προς τους αντιπάλους του, κάθε παίκτης συλλέγει στοιχεία και έπειτα, χρησιμοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία. Προετοιμασία του παιχνιδιού. Μια περιπετειώδης αποστολή στον παράδεισο.

Η Ιστορία. Προετοιμασία του παιχνιδιού. Μια περιπετειώδης αποστολή στον παράδεισο. Η Ιστορία Μια περιπετειώδης αποστολή στον παράδεισο. Ένα στρατηγικό τυροπαιχνίδι με ζάρια για 2-4 παιδία ηλικίας 4 ετών και άνω. Είδος Παιχνιδιού: Οικογενειακό Παίκτες: 2-4 παίκτες 4 ετών και άνω Περιεχόμενα:

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου. Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003

Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου. Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003 Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003 Διδακτικοί στόχοι: Ευαισθητοποίηση της όρασης των παιδιών. Επαφή με τις έννοιες βασικά και συμπληρωματικά χρώματα. Να προβληματιστούν να πειραματιστούν,

Διαβάστε περισσότερα

Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο

Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο Η Χωριστή Δράμας και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Η Αναγεννηθείσα Μακεδονία ή απλά ο Σύλλογος όπως για χάρη συντομίας τον αποκαλούν οι Χωριστιανοί,

Διαβάστε περισσότερα

Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ

Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ Τι είναι η ερευνητική εργασία Η ερευνητική εργασία στο σχολείο είναι μια δυναμική διαδικασία, ανοιχτή στην αναζήτηση για την κατανόηση του πραγματικού κόσμου.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΑΤΙΑΝΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ

ΚΑΛΑΜΑΤΙΑΝΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ Στον Πεζόδρομο Αμφείας: 07/02 Street party με dj, δυναμική έναρξη του καλαματιανού καρναβαλιού, με το κέφι στο αποκορύφωμα, μετά την παραλαβή των λαβάρων, ώρα 19:30 εως

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ. SOU Zheleznik Stara Zagora

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ. SOU Zheleznik Stara Zagora ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ SOU Zheleznik Stara Zagora Koleda (Στο κυριλλικό αλφάβητο: коледа) είναι η σλαβική λέξη για τα Χριστούγεννα, που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα στη Βουλγαρία. Μερικοί πιστεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΠΑΝΗΓΥΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΙΚΑΡΙΑΣ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΠΑΝΗΓΥΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΙΚΑΡΙΑΣ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΠΑΝΗΓΥΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΙΚΑΡΙΑΣ Το αντικείμενο της δικής μου εισήγησης θα είναι σχετικό με αυτό που ρωτούν όλοι μετά από κάθε πανηγύρι. «πώς πήγε το πανηγύρι;» είχε κόσμο;», τελείωσαν

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξίδι στον Κόσμο με Νόημα» Ε ΣΤ

«Ταξίδι στον Κόσμο με Νόημα» Ε ΣΤ «Ταξίδι στον Κόσμο με Νόημα» Ε ΣΤ 1 «Ταξίδι στον Κόσμο με Νόημα» Ε ΣΤ Ταξίδι στον Κόσμο με Νόημα Οδηγός Εγκατάστασης και Χρήσης του λογισμικού Συντελεστές: Συγγραφή διδακτικού υλικού Νίκη Κακιά-Βόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΟΥΤΑΡΕΩΣ ΣΚΟΥΤΑΡΙ ΣΕΡΡΩΝ 90 ΧΡΟΝΙΑ

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΟΥΤΑΡΕΩΣ ΣΚΟΥΤΑΡΙ ΣΕΡΡΩΝ 90 ΧΡΟΝΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΟΥΤΑΡΕΩΣ «Ασπίδα μου, αγλάισμα της Θρώσσας γης που εχάθη, στα λαξευμένα μάρμαρα της μνήμης τ όνομά σου...» ΣΚΟΥΤΑΡΙ ΣΕΡΡΩΝ 90 ΧΡΟΝΙΑ Από τις αλησμόνητες πατρίδες στους νέους τόπους Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΠΠΕΙΟΥΣ Σχολικό έτος 2006 2007. ΘΕΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Το δημοτικό τραγούδι: ένα αναπόσπαστο κομμάτι της λαϊκής μας παράδοσης

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΠΠΕΙΟΥΣ Σχολικό έτος 2006 2007. ΘΕΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Το δημοτικό τραγούδι: ένα αναπόσπαστο κομμάτι της λαϊκής μας παράδοσης ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΠΠΕΙΟΥΣ Σχολικό έτος 2006 2007 ΘΕΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Το δημοτικό τραγούδι: ένα αναπόσπαστο κομμάτι της λαϊκής μας παράδοσης Υπεύθυνη προγράμματος: Δώρα Χαραλαμπή ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ Το δημοτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 88 στόχοι 48 λεγεώνες 23 δείκτες ενεργοποίησης. Επτά λεγεώνες και. κατακτηθεί. Απόθεμα λεγεώνων. Στοίβα στόχων

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 88 στόχοι 48 λεγεώνες 23 δείκτες ενεργοποίησης. Επτά λεγεώνες και. κατακτηθεί. Απόθεμα λεγεώνων. Στοίβα στόχων Ένα παιχνίδι του Paolo Mori για 2 έως 6 παίκτες ηλικίας 8 και άνω ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 88 στόχοι 48 λεγεώνες 23 δείκτες ενεργοποίησης 12 βραβεία 1 σακουλάκι 1 μπλοκ σκορ Μπροστά σας έχετε ένα παράδειγμα του στησίματος

Διαβάστε περισσότερα

Παλιά επαγγέλματα ζωντανέψτε!!!

Παλιά επαγγέλματα ζωντανέψτε!!! ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Τίτλος προγράμματος: Παλιά επαγγέλματα ζωντανέψτε!!! Τάξη: B Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2014-15 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Zoltán Kodály (Ζόλταν Κοντάυ) Ούγγρος συνθέτης, 1882 1967

Zoltán Kodály (Ζόλταν Κοντάυ) Ούγγρος συνθέτης, 1882 1967 Zoltán Kodály (Ζόλταν Κοντάυ) Ούγγρος συνθέτης, 1882 1967 Ο Kodály γεννήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 1886 στο Kecskemet της Ουγγαρίας. Ο πατέρας του ήταν σταθμάρχης σιδηροδρομικής γραμμής και έπαιζε ερασιτεχνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

2-5 Παίκτες - Ηλικία 13+ - 60 λεπτά

2-5 Παίκτες - Ηλικία 13+ - 60 λεπτά Το Cinque Terre, είναι ένα απότομο παράκτιο κομμάτι της Ιταλικής Ριβιέρας και αποτελείται από πέντε χωριά. Τα χωριά αυτά είναι γνωστά για την ομορφιά, την κουλτούρα και το φαγητό τους, αλλά και το γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Από τη μαγεία του παραμυθιού στην πλάνη της μαγείας (κεφ.35) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΣΤΗ: http //blgs.sch.gr/anianiuris ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νιανιούρης Αντώνης (email: anianiuris@sch.gr) Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε Διηγούμαστε ή αφηγούμαστε ένα γεγονότος, πραγματικό

Διαβάστε περισσότερα

25 / 30 ( ( ) , 6.

25 / 30 ( ( )    ,    6. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η λαϊκή παράδοση είναι ο συνδετικός κρίκος που κρατάει τους λαούς σφιχτά δεµένους µεταξύ τους µε κοινές εκδηλώσεις, ήθη και έθιµα. Μια τέτοια εκδήλωση είναι το µυστήριο του γάµου στον τόπο

Διαβάστε περισσότερα

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα.

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Δεν είναι πάντα εφικτό να το προγραμματίζουμε κατά προτεραιότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Η εργασία που επέλεξες θα σου δώσει τη δυνατότητα να συνεργαστείς με συμμαθητές σου και να σχεδιάσετε μια εικονική εκδρομή με το Google Earth.

Η εργασία που επέλεξες θα σου δώσει τη δυνατότητα να συνεργαστείς με συμμαθητές σου και να σχεδιάσετε μια εικονική εκδρομή με το Google Earth. Μια εικονική εκδρομή με το Google Earth Αγαπητέ μαθητή, Η εργασία που επέλεξες θα σου δώσει τη δυνατότητα να συνεργαστείς με συμμαθητές σου και να σχεδιάσετε μια εικονική εκδρομή με το Google Earth. Εσύ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Σώμα Πρoσκόπων Κύπρου. Κλάδος Λυκοπούλων Γ.Ε. Παιχνίδι Προσκοπικής Χρονιάς 2014-2015. ΧΑΛΚΙΝΗ Αγέλη Λυκοπούλων ΑΡΧΕΙΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ.

Σώμα Πρoσκόπων Κύπρου. Κλάδος Λυκοπούλων Γ.Ε. Παιχνίδι Προσκοπικής Χρονιάς 2014-2015. ΧΑΛΚΙΝΗ Αγέλη Λυκοπούλων ΑΡΧΕΙΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ. Σώμα Πρoσκόπων Κύπρου Κλάδος Λυκοπούλων Γ.Ε. Παιχνίδι Προσκοπικής Χρονιάς 2014-2015 ΧΑΛΚΙΝΗ Αγέλη Λυκοπούλων ΑΡΧΕΙΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Αγέλη Λυκοπούλων ΧΑΛΚΙΝΗ ΑΓΕΛΗ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ 103ov Σύστημα Ναυτοπροσκόπων Κισσόνεργας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΣΤΗΝ

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΣΤΗΝ 4 η ΕΚΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ» Το ΠΠΚΑ απέσπασε για άλλη μια φορά τιμητική διάκριση ανάμεσα σε 200 εκθέτες Το Πνευματικό Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αλεξάνδρειας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Περιεχόμενα

Εισαγωγή. Περιεχόμενα Εισαγωγή Το 1878, το Βασιλικό Μουσείο του Βερολίνου ξεκίνησε την ανάθεση των ανασκαφών στην Πέργαμο, μια περιοχή της νυν Τουρκίας. Η πόλη έφτασε στην κορυφή της ανάπτυξής της γύρω στο 200 π.χ. (στα Λατινικά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ [1] ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ Επεξεργασία & ανάλυση στοιχείων: Δήμητρα Αντωνοπούλου * Στο σεμινάριο επιμόρφωσης «Διακρίσεις σε βάρος των νέων. Το πρόβλημα και η αντιμετώπισή του» που πραγματοποίησε η «ΕΠΑΝΟΔΟΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφοριακή Αγωγή. «Κυκλοφορώ με ασφάλεια!» Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Φλώρινας - Γ Τάξη. Σχολικό έτος 2014-15

Κυκλοφοριακή Αγωγή. «Κυκλοφορώ με ασφάλεια!» Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Φλώρινας - Γ Τάξη. Σχολικό έτος 2014-15 Κυκλοφοριακή Αγωγή «Κυκλοφορώ με ασφάλεια!» Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Φλώρινας - Γ Τάξη Σκοπός του προγράμματος είναι: Σχολικό έτος 2014-15 α) Ο εμπλουτισμός της γνώσης και η κατανόηση των βασικών κανόνων

Διαβάστε περισσότερα

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5

Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας...5 Το κυνηγί της φώκιας νέο index Το κυνήγι της φώκιας...2 Λεξιλόγιο...2 Ερωτήσεις...4 Κείμενο...5 Το κυνήγι της φώκιας....5 Page 1Τ Το κυνήγι της φώκιας Λεξιλόγιο Καταλαβαίνεις τις λέξεις; 1. Ολοκληρώνομαι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΝΗΣΟ

ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΝΗΣΟ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΗ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗ ΝΗΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εξερευνήστε τη μυστηριώδη νήσο La Isla, και κυνηγήστε ζώα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν εξαφανισμένα. Το ευγενές Ντόντο, το προσεκτικό Γιγάντιο Φόσα, τον άπιαστο

Διαβάστε περισσότερα

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση

Δημογραφία. Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Δημογραφία Ενότητα 11.1: Παράδειγμα - Περιφερειακές διαφοροποιήσεις και ανισότητες του προσδόκιμου ζωής στη γέννηση Μιχάλης Αγοραστάκης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας &

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα