ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΒΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ: ΔΥΟ ΜΟΝΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΟΛΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΒΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ: ΔΥΟ ΜΟΝΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΟΛΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ*"

Transcript

1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΒΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ: ΔΥΟ ΜΟΝΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΟΛΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ* Αφορμή γι αυτή τη δημοσίευση αποτελούν κάποιες παρατηρήσεις που επικεντρώνονται στην εικονογραφία του ιεράρχη, αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, δύο τοιχογραφικών συνόλων, χρονολογημένων στον 17ο αιώνα. Πρόκειται για τη νότια στοά του καθολικού της I. Μ. Τιμίου Προδρόμου Σερρών* 1 της επονομαζόμενης Μακρυναρίκι, της οποίας το νεότερο στρώμα των τοιχογραφιών της χρονολογείται το 1630, σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή που σώζεται2 και το παρεκκλήσι του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, ενσωματωμένο στον τρίτο όροφο της I. Μ. Διονυσίου Αγίου Όρους, με τοιχογραφίες του Στη νότια στοά του καθολικού της I. Μ. Τιμίου Προδρόμου Σερρών, μέσα στο πλήθος των παραστάσεων4, ξεχωρίζουν πέντε επεισόδια από τη ζωή του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου5, αποτελώντας κατά κάποιο τρόπο μία μορ * Η εργασία αυτή βασίζεται στο κείμενο ομότιτλης ανακοίνωσής μου στην A ' Συνάντηση Βυζαντινολόγων Ελλάδας και Κύπρου που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων από τις Σεπτεμβρίου Βλ. Εισηγήσεις. Περιλήψεις ανακοινώσεων, Ιωάννινα 1999, σσ Θα ήθελα να εκφράσω και από εδώ τις θερμές μου ευχαριστίες στο ηγουμενοσυμβούλιο της Ιερός Μονής Διονυσίου Αγίου Όρους για την άδεια φωτογράφησης και δημοσίευσης των σχετικών τοιχογραφιών από το παρεκκλήσιο του αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου. Οφείλω πολλές ευχαριστίες στους συναδέλφους Σ. Καδά, καθηγητή του Α.Π.Θ., Ν. Μερτζιμέκη και Ν. Τουτό, αρχαιολόγους της 10ης Ε.Β.Α., για τις έγχρωμες φωτογραφίες και τις διαφάνειες του παρεκκλησίου της Μονής Διονυσίου και τη Ζ. Μυλωνά, αρχαιολόγο του Μουσείου Ζακύνθου, για τις φωτογραφίες της εικόνας του Χρυσοστόμου. 1. Πλούσια είναι η βιβλιογραφία για τη μονή Προδρόμου Σερρών. Βλ. ενδεικτικά: Σ. Πασχαλίδης - Δ. Στράτης, Τα Μοναστήρια της Μακεδονίας, Α ' Ανατολική Μακεδονία, Θεσσαλονίκη 1996, σσ (όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία). 2. Για τις τοιχογραφίες του Μακρυναρικίου βλ. Α. Στρατή, «Ο τοιχογραφικός διάκοσμος του Μακρυναρικίου (1630) στο καθολικό της I. Μ. Τιμίου Προδρόμου Σερρών», Οι Σέρρες και η περιοχή τους από την αρχαία στη μεταβυζαντινή κοινωνία«(σέρρες, 29 Σεπτεμβρίου - 3 Οκτωβρίου 1993), Πρακτικά, τόμος Β ', Σέρρες 1998, σσ Για το παρεκκλήσι αυτό βλ. Αρχιμ. Γαβριήλ, Η εν Αγίω Όρει Ιερά Μονή του Αγίου Διονυσίου, Αθήνα 1959, σ. 53, και Σ. Ν. Καδάς, Η Ιερά Μονή Αγίου Διονυσίου, Αγιον Όρος 1997, σ. 89 σημ Βλ. σημ. 2. Επίσης βλ. Α. Ξυγγόπουλος, Αι τοιχογραφίαι του Καθολικού της Μονής Προδρόμου παρά τας Σέρρας, Θεσσαλονίκη 1973, σσ. 7, και Α. Στρατή, «Λειτουργικοί ύμνοι στο Μακρυναρίκι του Καθολικού της I. Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών», Μακεδονικά 30 ( ) , πίν Βλ. Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τ. ΙΑ ' (μην Νοέμβριος), β ' έκδοσις, Αθήναι 1964, σσ (περιγραφή του βίου του αγ. Ιωάννη Χρυσοστόμου) (στο εξής: Μέγας Συναξαριστής).

2 166 Αγγελική Στρατή φή συναξαριού, με ορισμένα από τα σημαντικότερα γεγονότα που τη χαρακτηρίζουν. Αυτά, με χρονολογική σειρά είναι τα ακόλουθα: Στην πρώτη σκηνή (εικ. 1) εξιστορούνται τρία γεγονότα: δεξιά, εικονίζεται δύο φορές ο άγιος ως μοναχός, και κατά τη στιγμή της χειροτονίας του σε διάκονο από τον πατριάρχη Αντιόχειας Μελέτιο (εικ. 2). Στο αριστερό άκρο της σύνθεσης ο επίσκοπος Φλαβιανός χειροτονεί τον Χρυσόστομο πρεσβύτερο, παρουσία ομάδας πιστών χριστιανών (εικ. 3) Ακολουθεί η παράσταση της χειροτονίας του αγίου σε επίσκοπο. Ο πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόφιλος, ένθρονος, σε εσωτερικό εκκλησίας ευλογεί τον θεόπνευστο ιεράρχη ανάμεσα σε πλήθος χριστιανών που παρακολουθούν κατανυκτικά το μυστήριο (εικ. 4). Στην κάτω ζώνη, δεξιά, ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ντυμένος μοναχική στολή και με συνοδεία τριών μοναχών, μεταβαίνει στην εξορία, πιθανότατα στη Βιθυνία (εικ. 5). Η σκηνή συνεχίζεται με την απεικόνιση πλήθους λαού, πιστών χριστιανών, οι οποίοι συγκινημένοι αποχαιρετούν τον ποιμενάρχη τους, μπροστά από περιτειχισμένη πόλη που ταυτίζεται με την Κωνσταντινούπολη. Στην άκρη αριστερά, ο άγιος ως μοναχός εικονίζεται όρθιος, σε κλειστό χώρο, περικλεισμένο από τείχη. Πρόκειται, προφανώς, για τον τόπο της εξορίας του (εικ. 5, 6). Στην τέταρτη παράσταση (εικ. 6), ο άγιος δεξιά, πάλι με μοναχική ενδυμασία, επικεφαλής ομάδας μοναχών, φθάνει στην Κωνσταντινούπολη, ερχόμενος από την εξορία, μετά την πανηγυρική ανάκλησή του στον πατριαρχικό θρόνο (εικ. 7). Το γεγονός επιβεβαιώνεται από την επιγραφή Ο ΑΓΙΟΣ ΕΡΧΟ ΜΕΝΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΝ. Αριστερά ο πατριάρχης, με πλήθος κληρικών και λαϊκών, υποδέχεται τον Χρυσόστομο, μπροστά από πύλη του τείχους της πρωτεύουσας (εικ. 6). Το γεγονός αυτό συντελέσθηκε στα 402 μ.χ., όταν μετά από απαίτηση του λαού, η αυτοκράτειρα Ευδοξία και ο ανώτερος κλήρος αναγκάστηκαν να αποκαταστήσουν στον θρόνο του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως τον εξόριστο ιεράρχη6. Τέλος, τον κύκλο κλείνει, κάτω ακριβώς από τη σκηνή της χειροτονίας του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, το γνωστό εικονογραφικό θέμα του «οράματος του Πρόκλου»7. Μέσα σε κλειστό χώρο, ο οποίος προσδιορίζεται από τρία κτήρια που κλείνουν και προβάλλουν τη σύνθεση, παριστάνεται στο μέσον ο άγιος, καθισμένος σε έδρανο, να γράφει σε αναλόγιο με τη συμπαράσταση και ενθάρρυνση του αποστόλου Παύλου πίσω του, ο οποίος τον αγκαλιάζει προστατευτικά (εικ. 8). Στο άνοιγμα της θύρας, αριστερά, εμφανίζεται η μορφή του μαθητή του Χρυσοστόμου Πρόκλου, ενώ ο μεσήλικας άνδρας, 6. Βλ. Σ. Ευστρατιάδης, Αγωλόγιυν της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Αθήναι 1935, σσ Για το θέμα αυτό βλ. Αγγ. Μητσάνη, «Το όραμα του Πρόκλου σε μικρογραφίες μεταφραστικών μηνολογίων», ΑΔ 40 (1985) A -Μελέτες, σσ (όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία), πίν (στο εξής: «Όραμα του Πρόκλου»),

3 Παρατηρήσεις στην εικονογραφία του βίου του αγ. Ιωάννη Χρυσοστόμου 167 που εικονίζεται στην άκρη αριστερά, ένθρονος, ταυτίζεται με τον άρχοντα της πόλης που ζήτησε τη βοήθεια του ιεράρχη, σύμφωνα με τις Πηγές8. Στο παρεκκλήσι του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, που βρίσκεται στην I. Μονή Διονυσίου Αγίου Όρους, ανάμεσα σε άλλες παραστάσεις, κυριαρχούν οκτώ σκηνές προερχόμενες από τον βίο και τα θαύματα του τιμώμενου αγίου9. Αυτές διατάσσονται στην πάνω ζώνη του νότιου, δυτικού και βόρειου τοίχου του παρεκκλησίου, κατά χρονολογική σειρά, με φανερή πρόθεση την απόδοση τιμής και δόξας στον ιερό Χρυσόστομο: α) Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩ(ΑΝΝΗΣ) Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΙΑΣΑΤΟ ΤΟΝ ΑΡΧΕΛΑΟΝ (είκ. 9), σύμφωνα με την αναγραφόμενη επιγραφή. Ο άγιος εικονίζεται, δεξιά, ως μοναχός να θεραπεύει τον άρχοντα Αρχέλαο10 που βρίσκεται γονατιστός μπροστά του. Δύο μορφές πίσω παρακολουθούν το θαύμα. Κτίσμα πολύμορφο κλείνει στο βάθος τη σκηνή. β) Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩ(ΑΝΝΗΣ) Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΧΕΙΡΟΤΟΝΕΙΤΑΙ ΠΡΕΣΒΥ- ΤΕΡΟΣ (εικ. 10). Εδώ μνημονεύεται το γνωστό, και από την παράσταση της Μονής Προδρόμου Σερρών, εικονογραφικό θέμα της χειροτονίας του Χρυσοστόμου σε πρεσβύτερο, να λαμβάνει χώρα σε εσωτερικό ναού, με την παρουσία του Αγίου Πνεύματος, σε μορφή λευκού περιστεριού πάνω από το κεφάλι του αγίου. γ) Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩ(ΑΝΝΗΣ) Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΙΑΣΑΤΟ ΤΟΝ ΥΙΟΝ ΤΗΣ ΕΥΚΛΕΙΑΣ (εικ. 10). Ο άγιος εικονίζεται, δεξιά, ένθρονος και στραμμένος προς τα αριστερά, ενώ μπροστά του γονατίζει γυναικεία μορφή ταυτιζόμενη με την πλούσια Εύκλεια11. Στο βάθος και διαγώνια βρίσκεται ο άρρωστος γιός της, περιμένοντας το θαύμα. δ) Η τέταρτη σκηνή αναφέρεται στο γνωστό και από άλλες παραστάσεις, εικονογραφικό θέμα του οράματος του Πρόκλου (εικ. 11). Ο άγιος εικονίζεται καθισμένος, δεξιά, να γράφει σε ανοικτό ειλητάριο, ενώ πίσω του, όρθιος ο απόστολος Παύλος τον εμπνέει στη συγγραφή του θεόπνευστου έργου του. Αριστερά προβάλλει, συγκροτώντας παραπέτασμα με το δεξί χέρι, ο Πρόκλος. Οι επιγραφές Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ και Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩ(ΑΝΝΗΣ) Ο ΧΡΥ(ΣΟ- ΣΤΟΜΟ)Σ ταυτίζουν το θέμα. ε) Η ΕΞΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Ο ΑΓΙΟΣ ΠΕΤΡΟΣ, Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩ(ΑΝΝΗΣ) Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ (εικ. 12). Δεξιά, ο άγιος όρθιος, 8. Βλ. Η. Saville, Του εν αγίοις Πατρός ημών Ιωάννου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου των ευρισκομένων, τ. Η', Etonae 1612, σσ (στο εξής: Χρυσόστομος) του ίδιου, Χρυσόστομος, σσ , , Βλ. σημ. 5 και 6. Βλ. επίσης Α.-Μ. Malingrey, «John Chrysostom (I. Life-Π. Works III. Spirituality)», Encyclopedia of the Early Church, V. 1,1. Clarke & Co. Cambridge, σσ Μέγας Συναξαριστής, σ O.jr., σ. 416.

4 168 Αγγελική Στρατή ντυμένος την αρχιερατική στολή, οδηγείται στην εξορία με τη συνοδεία τριών στρατιωτών, ενώ αριστερά τη σκηνή κλείνει το σπάνιο εικονογραφικό θέμα της εμφάνισης, στον ύπνο του Χρυσοστόμου, των αποστόλων Πέτρου και Ιωάννη Θεολόγου12. στ) Η ΚΟΙΜΗΣΙΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩ(ΑΝΝΟΥ) ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ (είκ. 13). Η παράσταση αυτή εικονογραφεί τον γνωστό και πολύ διαδεδομένο από την εικονογραφία της Κοίμησης, τόσο της Θεοτόκου όσο και άλλων αγίων, τύπο. Στη νεκρική κλίνη κείτεται ο άγιος, περιβαλλόμενος από κληρικούς και λαϊκούς, άνδρες και γυναίκες, ενώ ψηλά, στο μέσο, άγγελος Κυρίου, σε προτομή, κρατεί την ψυχή του ιερού Χρυσοστόμου, σε μορφή σπαργανωμένου βρέφους. Δύο κτήρια περιβάλλουν τη σκηνή στο βάθος. ζ) Ο ΤΑΦΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, Ο ΑΜΠΕΛΩΝ ΤΗΣ ΧΗΡΑΣ (εικ. 14). Η σκηνή αυτή περιλαμβάνει δύο επεισόδια. Δεξιά, α πεικονίζεται ο ενταφιασμός του ιεράρχη στον τόπο της εξορίας του από ομάδα μαθητών του, ενώ αριστερά πλοιάριο που πλέει στη θάλασσα, μεταφέροντας τα λείψανα του αγίου στην Κωνσταντινούπολη, ετοιμάζεται να προσαράξει στον αμπελώνα της χήρας, γνωστό από τις διηγήσεις του βίου του13. Η περιτειχισμένη πόλη, στο βάθος, ταυτίζεται με την πρωτεύουσα του Βυζαντίου. η) Η ΑΝΑΚΟΜΙΔΗ ΤΟΥ ΛΕΙΨΑΝΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥ ΣΟΣΤΟΜΟΥ (εικ. 14). Δεξιά τρεις ιερωμένοι μεταφέρουν με τα χέρια τους τη λάρνακα με το λείψανο του αγίου, ενώ αριστερά πλήθος λαού και κλήρου με τον πατριάρχη και το αυτοκρατορικό ζεύγος επικεφαλής το υποδέχεται με τιμή και σεβασμό, μπροστά από τα τείχη της Κωνσταντινούπολης. Μετά την παράθεση των τοιχογραφημένων παραστάσεων που αφορούν στον βίο του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου των δύο μοναστικών μνημείων του Που αι. μπορούμε να διατυπώσουμε, με κάποια επιφύλαξη βέβαια, κάποιες παρατηρήσεις που σχετίζονται με την εικονογραφία14 του και προέρχονται τόσο από τη μνημειακή ζωγραφική, όσο και από εκείνη των φορητών εικόνων και εικονογραφημένων χειρογράφων. Ολοκληρωμένη μονογραφία, δημοσιευμένη πάνω στο θέμα που μας απασχολεί, δεν είναι μέχρι στιγμής γνωστή, ενώ αντίθετα, αρκετά επαρκής εμφανίζεται η βιβλιογραφία μεμονωμένων σκηνών του βίου του τόσο τοιχογραφικών συνόλων, όσο φορητών εικό 12. Ό.π., σ Επίσης σημ. 8 (σσ. 196 κ.ε., 302 κ.ε., 271 κ.ε.). 13. Βλ. Μέγας Συναξαριστής, σ Για τον αμπελώνα της χήρας που σύμφωνα με γραπτές και προφορικές διηγήσεις βρισκόταν στην περιοχή του μόλου του Ευτρόπιου και του ναού του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου στον κόλπο των Καλαμισίων βλ. Α. Καριώτογλου, Κωνσταντινούπολη η Πρωτόθρονη, Αλιμος 1996, σσ (στο κεφάλαιο «Χαλκηδών. Η ιστορική Μητρόπολη της Βιθυνίας») (όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία). 14. Για την εικονογραφία του αγίου βλ. κυρίως LCI1 (1974) (Müsseler) (όπου η παλαιύτερη βιβλιογραφία).

5 Παρατηρήσεις στην εικονογραφία του βίου του αγ. Ιωάννη Χρυσοστόμου 169 νων και εικονογραφημένων χειρογράφων15. Παραστάσεις που σχετίζονται με τη χειροτονία του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου κατά σειρά σε διάκονο, ιερέα και επίσκοπο, εκτός από την εμφάνισή τους στο Μακρυναρίκι του καθολικού της Μονής Προδρόμου Σερρών (εκ. 1, 3, 4) δεν έχουν εντοπιστεί μέχρι τώρα σε άλλα εικονογραφικα σύνολα. Στο ομώνυμο παρεκκλήσι της Μονής Διονυσίου, στο Άγιον Όρος, εικονογραφείται μόνο η χειροτονία του Χρυσοστόμου σε πρεσβύτερο (εικ. 10), σύμφωνα με την αναγραφόμενη επιγραφή, ενώ το ίδιο εικονογραφικό θέμα βρίσκεται σε φορητή εικόνα του πρώτου μισού του Που αι. του Μουσείου Ζακύνθου16. Η εικόνα αυτή (εικ. 15), που θα μας απασχολήσει και παρακάτω, είναι μοναδική τον ένθρονο Χρυσόστομο περιβάλλει ευρύτατη απεικόνιση του βιογραφικού κύκλου του σε εικοσιτέσσερις σώζονται δεκαοκτώ με περισσότερες από τριάντα σκηνές και επεισόδια μικρούς ορθογώνιους πίνακες. Από την εικόνα της Ζακύνθου λείπουν έξι εικονίδια, που βρίσκονται στη Συλλογή Λοβέρδου του Βυζαντινού Μουσείου της Αθήνας17. Από εικονογραφική άποψη παρατηρούμε αρκετές ομοιότητες με απεικονίσεις χειροτονιών άλλων αγίων και ιεραρχών της ορθόδοξης ανατολικής εκκλησίας18, έτσι όπως αυτές παρουσιάζονται σε διάφορα ζωγραφικά σύνολα είτε στη βυζαντινή είτε στη μεταβυζαντινή περίοδο. Στο παρεκκλήσι του αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου της Μονής Διονυσίου εικονίζονται δύο θαυματουργές ιάσεις του ιεράρχη (εικ. 9, 10), που αποδίδουν πιστά τις σχετικές διηγήσεις των διαφόρων συναξαρίων του19. Παρόμοιο θέμα δεν υπάρχει στη μονή των Σερρών, ενώ στην εικόνα της Ζακύνθου (εικ. 15) πέντε τουλάχιστο εικονίδια καταγράφουν ισάριθμα θαύματά του που έγιναν κατά τη διάρκεια της θητείας του σε κάποιο μοναστήρι της περιοχής και κατόπι στη γενέτειρά του Αντιόχεια, πριν και μετά τη χειροτονία του σε ιε 15. Για μερικές σκηνές του βίου του Χρυσοστόμου βλ. κυρίως Chr. Walter, «Biographical Scenes of the Three Hierarchs», REB 36 (1978) (στο εξής: «Three Hierarchs») και Αθαν. N. Παλιούρας, Η υπέρβαση του εφήμερου μέσα από την εικονογραφία των τριών ιεραρχών, Ιωάννινα 1992, σσ (για την Κοίμηση και την Ανακομιδή του λειψάνου του Χρυσοστόμου) (όπου και σχετική βιβλιογραφία) (στο εξής: Εικονογραφία των τριών ιεραρχών). 16. Μ. Αχειμάστου-Ποταμιάνου, Εικόνες της Ζακύνθου, Αθήνα 1997, an (στο εξής: Εικόνες της Ζακύνθου) Z. Α. Μυλωνά, Μουσείο Ζακύνθου, Αθήνα 1998, σσ Ντ. Κονόμου, Ζάκυνθος. Πεντακόσια χρόνια ( ), Ε Τέχνης Οδύσσεια, Αθήνα 1988, σ. 96, εικ. 50 (όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία). 18. Βλ. ενδεικτικά παραδείγματα από τον Αγιο Νικόλαο Ορφανό Θεσσαλονίκης ( ): Α. Τσιτουρίδου, Ο ζωγραφικός διάκοσμος του αγίου Νικολάου Ορφανού στη Θεσσαλονίκη, Θεσσαλονίκη 1986, πίν. 64, 65 (στο εξής: Άγιος Νικόλαος Ορφανός), τη φορητή εικόνα του Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών με τον άγιο Νικόλαο και σκηνές του βίου του: Λιμάνια και καράβια στο Βυζαντινό Μουσείο, Ευρωπαϊκές ημέρες πολιτιστικής κληρονομιάς-λιμάνια, Αθήνα 1997, σ. 145 (στο εξής: Λιμάνια), (Χρ. Μπαλτογιάννης). 19. Βλ. σημ. 10, 11.

6 170 Αγγελική Στρατή ρέα20. Ένα έκτο θέμα εικονίζεται στην ίδια εικόνα και σχετίζεται με την ίαση του παραλυτικού, που έγινε από τον Χρυσόστομο στο χωριό Κουκουσός της Αρμενίας, στον μακρύ και δύσκολο δρόμο για την εξορία21. Στην εικονογραφία του θέματος αυτού μπορούμε να εντοπίσουμε, σχετικά εύκολα, κοινά στοιχεία με αντίστοιχες εικονογραφήσεις ιάσεων άλλων αγίων ή ιεραρχών του βυζαντινού ορθόδοξου κόσμου22. Το επεισόδιο του βίου του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, που έχει μελετηθεί και αναλυθεί διεξοδικότερα από τα υπόλοιπα τόσο από παλαιότερους, όσο και από νεότερους μελετητές, είναι το γνωστό ως όραμα του Πρόκλου23. Η παρουσία του είτε σε εκτεταμένη είτε σε απλούστερη σύνθεση εμφανίζεται καταλυτική και πληθωρική από τα μεσοβυζαντινά έως τα όψιμα μεταβυζαντινά χρόνια. Στο Μακρυναρίκι της Μονής Προδρόμου Σερρών η σύνθεση του θέματος (εικ. 8) είναι περισσότερο εκτεταμένη και εμπλουτισμένη σε σχέση με την αντίστοιχή της του παρεκκλησίου της Μονής Διονυσίου (εικ. 11). Η θεόπνευστη συγγραφή των ομιλιών του Ιωάννη Χρυσοστόμου, που επεξηγούν τις επιστολές του αποστόλου Παύλου, συνδέεται πολύ στενά με το επεισόδιο του οράματος του Πρόκλου. Τέσσερις βιογράφοι του Χρυσοστόμου, ο Γεώργιος Αλεξανδρείας ( ), ο Λέων Σοφός ( ), ο Ανώνυμος (πριν από τον 10ο αι.) και ο Συμεών ο Μεταφραστής (β' μισό 10ου αι.) επαναλαμβάνουν με τη σειρά τους και τονίζουν το γεγονός24. Η εμφάνιση του επεισοδίου αυτού γενικά στην τέχνη αποτελεί κοινότατο θέμα της γνωστής βιβλιογραφίας25. Ο Α. Ξυγγόπουλος26 συγκέντρωσε τα πρώτα παραδείγματα και ο Chr. Walter27 συμπλήρωσε τον σχετικό κατάλογο. Τελευταία, η Αγγελική Μητσάνη επανεξέτασε και διερεύνησε τόσο την παρουσία, όσο και την εξέλιξη του εικονογραφικού αυτού τύπου σε διαφορετικά είδη χειρογράφων με κύριο σκοπό την αναζήτηση των γραπτών πηγών Αχειμάστου-Ποταμιάνου, Εικόνες της Ζακύνθου, σ Ό.π., σ Για το θέμα αυτό βλ. επίσης Δημ. Γρ. Βερναρδάκης, «Αγνωστοι σελίδες της εξορίας Ιωάννου του Χρυσοστόμου», Ημερολόγιον της Μεγάλης Ελλάδος ( 1930) Βλ. ενδεικτικά παραδείγματα από τον Αγιο Νικόλαο Ορφανό: Άγιος Νικόλαος Ορφανός, πίν. 68, τη φορητή εικόνα του Εμμανουήλ Τζάνε με τον άγιο Σπυρίδωνα και σκηνές του βίου του από το Museo Correr Βενετίας (1636): I. Μπίθα, «Παρατηρήσεις στον εικονογραφικό κύκλο του αγίου Σπυρίδωνα», ΔΧΑΕ, περίοδος Δ', τ. ΙΘ' ( ), εικ. 3 και την εικόνα του Νικολάου Καλέργη του μουσείου Ζακύνθου (1728): Αχειμάστου-Ποταμιάνου, Εικόνες της Ζακύνθου, εικ. σ Βλ. Μητσάνη, «Όραμα του Πρόκλου», σσ (όπου η παλαιότερη βιβλιογραφία). 24. Ό.π., σ. 149, σημ Βλ. LCI1 (1974) κυρίως. 26. Α. Ξυγγόπουλος, «Αγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος Πηγή της Σοφίας», ΑΕ ( ) 1-36 (στο εξής: «Πηγή της Σοφίας»), 27. Walter, «Three Hierarchs», σσ Μητσάνη, «Όραμα του Πρόκλου», σσ κυρίως (παράθεση πλούσιας βιβλιογραφίας).

7 Παρατηρήσεις στην εικονογραφία του βίου του αγ. Ιωάννη Χρυσοστόμου 171 Ο τύπος αυτός εμφανίζεται, για πρώτη φορά, σε χειρόγραφο του β ' μισού του 11ου αι., και κατόπιν συναντάται σε διαφορετικά είδη χειρογράφων και σε πολλές παραλλαγές29. Στη λιτή της Μονής Χελανδαρίου Αγίου Όρους το όραμα του Πρόκλου παριστάνεται στην κοινή και συνήθη διάταξη των τριών μορφών και συνοδεύεται από δύο ακόμη απεικονίσεις του Χρυσοστόμου, όρθιου μπροστά σε αναλόγιο και γονατιστού σε προσκύνηση ( )30. Η επιγραφή Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟ ΜΟΥ θεωρήθηκε επέμβαση της νεότερης επιζωγράφησης31. Παρόμοια είναι και η εικονογράφηση του θέματος στον νάρθηκα της σκήτης του αγίου Δημητρίου της Μονής Βατοπεδίου στο Άγιον Όρος, που έγινε από τους ζωγράφους Βενιαμίν και Ζαχαρία32, μέλη της γνωστής συνοδείας των Γαλατσάνων. Ο Α. Ξυγγόπουλος υποστηρίζει ότι η τριμερής σύνθεση του θέματος αποτελεί αντίγραφο μικρογραφίας του κώδικα με τον αρ. 761 της Μονής Βατοπεδίου33. Ο ζωγράφος, που είχε απεικονίσει τη σχετική σκηνή στη λιτή του καθολικού της Μονής Χελανδαρίου34, η οποία στα 1804 δέχθηκε την επιζωγράφιση, προφανώς είχε υπόψη του τον παραπάνω κώδικα. Το ίδιο θέμα εικονίζεται επίσης στο νότιο παρεκκλήσι του καθολικού της Μονής Βλατάδων Θεσσαλονίκης (τέλη Μου - αρχές Μου αι.)35 και στο μοναστήρι του Αγίου Νικολάου στην Dradnja της Μεσαιωνικής Σερβίας, οι τοιχογραφίες του οποίου χρονολογούνται στα Το όραμα του Πρόκλου εικονίζεται επίσης στην εικόνα από τη Ζάκυνθο (εικ. 15), σε πλουσιότερη σύνθεση, που επεξηγεί λεπτομερώς το σχετικό περιστατικό του βίου του. 29. Ό.π., σ. 149 χ.ε. 30. A. Xyngopoulos, «Restitution et interprétation d une fresque de Chilandar», Hilandarski Zbornik 2 (1971) 93-98, πίν. 1-2 (στο εξής: «Fresque de Chilandar»), Για τις τοιχογραφίες του καθολικού της Μονής Χελανδαρίου βλ. το πρόσφατο δημοσίευμα του Ε. Ν. Τσιγαρίδα, «Το εικονογραφικό πρόγραμμα και η τέχνη των τοιχογραφιών του καθολικού της Μονής Χελανδαρίου», Τοιχογραφίες της περιόδου των Παλαιολόγων σε ναούς της Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη 1999, σσ , πίν. 1-24, όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία. 31. Πρόκειται για την ευρείας έκταση επιζωγράφηση που ανέλαβαν οι αδελφοί Βενιαμίν και Ζαχαρίας στα 1804 στις τοιχογραφίες του καθολικού της μονής: Ιωακ. Αθ. Παπάγγελος, «Περί των Γαλατσιάνων ζωγράφων του Αγίου Όρους», Από τη μεταβυζαντινή τέχνη στη σύγχρονη 18ος-20ός αι., Πανελλήνιο Συνέδριο (20-21/11/1997), Πρακτικά, Θεσσαλονίκη 1998, σσ. 256, 257 (όπου η παλαιότερη βιβλιογραφία). 32. Ό.π., π. 269 (έτος τοιχογράφησης 1806 ή 1816). Για σχετική απεικόνιση βλ. Μ. Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την άλωση ( ), I, Αθήνα 1987, σσ , εικ Xyngopoulos, «Fresque de Chilandar», σσ , εικ Βλ. σημ Χρ. Μαυροπούλου-Τσιούμη, «Η μνημειακή ζωγραφική στη Θεσσαλονίκη», Ευφρόσυνον, Αφιέρωμα στον Μανόλη Χατζηδάκη, τ. 2, Αθήνα 1992, σ. 664 (με σχετική βιβλιογραφία). Για την απεικόνισή της βλ. Γ. Α. Στογιόγλου, Η εν Θεσσαλονίκη Πατριαρχική Μονή των Βλατάδων, Θεσσαλονίκη 1971, σσ (όπου αναφέρεται και η κατεστραμμένη τοιχογραφία της Ανακομιδής του λειψάνου του Χρυσοστόμου), εικ Μ. Radujko, «Dradnjaski manastiric Sv. Nikole II-Zivopis», Zograf24 (1995 )

8 172 Αγγελική Στρατή Το σύμπλεγμα των δύο μορφών, με τον ιερό Χρυσόστομο εμπνεόμενο από τον απόστολο Παύλο, που συναντάται σε πολλά εικονογραφημένα χειρόγραφα ή σπανιότερα η τρίμορφη σύνθεση που μας απασχόλησε εκτενέστερα, αποτελούν τη βάση σύμφωνα με την Αγγ. Μητσάνη37 του εικονογραφικού θέματος του Χρυσοστόμου ως «πηγή της Σοφίας». Αυτή η σύνθεση, της οποίας η παρουσία είναι πολύ έντονη και πληθωρική τόσο σε τοιχογραφημένα σύνολα, όσο και σε μικρογραφίες χειρογράφων και φορητές εικόνες από τα βυζαντινά έως και τα μεταβυζαντινά χρόνια, έχει μελετηθεί και εξετασθεί αρκετά εκτεταμένα και διεξοδικά38. Με βάση τα παραπάνω, καταλήγουμε στο συμπέρασμα της δημιουργίας του εικονογραφικού αυτού τύπου στις αρχές του 11ου αι. για την εικονογράφηση του μηνολογίου του Μεταφραστή39. Η νέα σκηνή, αργότερα, χρησιμοποιήθηκε για την ιστόρηση άλλων κειμένων και για την εικονογράφηση ευρύτερων συνθέσεων σχετιζομένων με τον βίο του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Η μετάβαση του Χρυσοστόμου και η παραμονή του στην εξορία εικονίζεται εκτεταμένα στις Σέρρες (εικ. 5), ενώ αντίθετα στο αγιορείτικο μνημείο η σύνθεσή της (εικ. 12) είναι λιτή και επιγραμματική. Αυτή εικονογραφείται κατά πάσα πιθανότητα για πρώτη φορά στο Μηνολόγιο του Βασιλείου του Β ' του Βατικανού (περίπου στα 985), όπου υπάρχει η παράσταση του αγίου που οδηγείται στην εξορία40. Άλλα μνημεία στα οποία εικονίζεται το επεισόδιο αυτό δεν είναι, προς το παρόν, γνωστά και δεν αναφέρονται σχετικά στη γνωστή βιβλιογραφία. Στον 17ο αιώνα, η σύνθεση απεικονίζεται αρκετά πλούσια και εντυπωσιακή στην εικόνα της Ζακύνθου, συνοδευόμενη από άλλα εικονίδια που συνδέουν και επεξηγούν, με όλες τις λεπτομέρειες, τις σχετικές διηγήσεις του βίου του ιεράρχη (εικ. 15). Σύμφωνα με τον Chr. Walter, που ασχολήθηκε με τις βιογραφικές σκηνές των τριών ιεραρχών, η μετάβαση του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου στην εξορία, όπως απεικονίζεται στο βατικανό μηνολόγιο, ακολουθεί στην εικονογραφία της ένα καθιερωμένο παραδοσιακό ταξίδι41. Στον ίδιο εικονογραφικό τύπο με τον προηγούμενο παρουσιάζεται και η σκηνή της επιστροφής του Χρυσοστόμου στην Κωνσταντινούπολη μετά από 37. Βλ. Μητσάνη, «Όραμα του Πρόκλου», σσ κυρίως. 38. Για την εικονογραφία του θέματος και την αρχική εμφάνισή του σε χειρόγραφα, τους 11ο-12ο αι., βλ. T. Velmans, «L iconographie de la fontaine de vie dans la tradition byzantine à la fin du moyen âge», Synthronon, Paris 1968, σσ Για παραδείγματα τοιχογραφιών, εικόνων και χειρογράφων βλ. επίσης Ξυγγόπουλος, «Πηγή της Σοφίας», εικ Μητσάνη, «Όραμα του Πρόκλου», σ G. Stornajolo, Il Menologio di Basilio II (Cod. Vat. gr. 1613), Torino 1907 o. 353 (στο εξής: Βατικανό μηνολόγιο), (η μνήμη της εορτάζεται στις 13 Νοεμβρίου). 41. Walter, «Three Hierarchs», σ. 254, σημ. 77.

9 Παρατηρήσεις στην εικονογραφία του βίου του αγ. Ιωάννη Χρυσοστόμου 173 τις συνεχείς πιέσεις και έντονες απαιτήσεις των χριστιανών κατοίκων της (εικ. 6). Η παράσταση που σώζεται στο μοναστήρι των Σερρών απουσιάζει εντελώς από το παρεκκλήσι του Αγίου Όρους. Στην εικόνα του Μουσείου της Ζακύνθου, αντίθετα, το γεγονός αυτό εικονίζεται με πολλές λεπτομέρειες ακολουθώντας πιστά τα διάφορα συναξάρια της ζωής του μεγάλου ιεράρχη της ορθόδοξης εκκλησίας (εικ. 15). Μετά το όραμα του Πρόκλου, περισσότερες κοινές στην εικονογραφία που μας απασχολεί είναι οι σκηνές με την Κοίμηση του Χρυσοστόμου42 και την Ανακομιδή του λειψάνου του. Η κοίμηση του ιεράρχη έγινε στον ναό του αγίου Βασιλίσκου στα Κόμανα του Πόντου το 407 και η σχετική εκκλησιαστική φιλολογία είναι αρκετά πλούσια43. Στο ομώνυμο παρεκκλήσι της Μονής Διονυσίου η παράσταση αυτή (εικ. 13) εικονογραφείται σύμφωνα με τον καθιερωμένο τύπο κοιμήσεων ιεραρχών και γενικά αντιγράφει την Κοίμηση της Θεοτόκου σε κάποια δευτερεύοντα στοιχεία. Με τον ίδιο τρόπο εικονίζεται η Κοίμηση του Χρυσοστόμου στον ομώνυμο ναό στο Γεράκι Λακωνίας, που ανήκει στο δεύτερο στρώμα τοιχογράφησής του (1450)44. Στον 17ο αιώνα (1637) παρόμοια παράσταση συναντάται στο παρεκκλήσι των Τριών Ιεραρχών της Μονής Βαρλαάμ Μετεώρων45, περισσότερο πλούσια όμως από την αντίστοιχή της της Μονής Διονυσίου. Υπάρχουν κοινά εικονογραφικά στοιχεία, που συνδέουν τις δύο παραστάσεις και τονίζουν, γεωγραφικά, τον χώρο της Ανατολής, με ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός της κοίμησης του ιεράρχη στην περιοχή αυτή και συγκεκριμένα στην Αρμενία. Στον 17ο αι., στην εικόνα της Ζακύνθου η σκηνή (εικ. 15) εικονίζεται στον ίδιο τύπο με τις προηγούμενες, με μόνη διαφορά ότι εδώ εμφανίζεται ολιγομελής και λιγότερο εντυπωσιακή. Η Κοίμηση του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου συμπεριλαμβάνεται επίσης στο εικονογραφικό πρόγραμμα τόσο εκκλησιών, όσο και μοναστηριών της ευρύτερης περιοχής των Αγράφων του 18ου αιώνα Βλ. Α. Ξυγγόπουλος, «Παραστάσεις της Κοιμήσεως του Χρυσοστόμου και των μετ αυτήν», ΕΕΒΣΘ' (1932) , εικ. 1-2 (όπου και σχετική βιβλιογραφία). 43. Βλ. Κ. Δυοβουνιώτου, «Κωνσταντίνου Πορφυρογεννήτου λόγος ανέκδοτος εις την ανακομιδήν του λειψάνου του Χρυσοστόμου», Επιστημονική Επετηρίς Θεολογίκής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Α' ( ) N. Κ. Μουτσόπουλος - Γ. Δημητροκάλλης, Γεράκι. Οι εκκλησίες τον οικισμού, Θεσσαλονίκη 1981, σσ , πίν Εύη Δημ. Σαμπανίκου, Ο ζωγραφικός διάκοσμος του παρεκκλησίου των Τριών Ιεραρχών της Μονής Βαρλαάμ στα Μετέωρα (1637), Τρίκαλα 1997, διδακτορική διατριβή, σσ , πίν. Η' 1-2, πίν (όπου και βιβλιογραφία για την εικονογραφία του βίου του Χρυσοστόμου). 46. Ό.π., σ. 199 σημ. 10.

10 174 Αγγελική Στρατή Η Ανακομιδή του λειψάνου του Χρυσοστόμου από τα Κόμανα της Τραπεζούντας στην Κωνσταντινούπολη έγινε το 438 σύμφωνα με τις γραπτές πηγές47. Στο αγιορείτικο παρεκκλήσι το θέμα αυτό, που είναι και το τελευταίο του εικονογραφικού του κύκλου (εικ. 14), ακολουθεί τη διπλή παράσταση του Τάφου του ιεράρχη και του Αμπελώνα της χήρας (εικ. 14). Γνωστά, στη βιβλιογραφία του θέματος της Ανακομιδής του λειψάνου, παραδείγματα εικονογραφούν το Μηνολόγιο του Βασιλείου του Β ' (περίπου στα 985)48 και το Ευαγγελιστάριο της I. Μονής Διονυσίου του 11ου αιώνα49. Οι δύο σκηνές που εξετάζουμε συνδέονται στενότατα με δύο φορητές εικόνες του Βυζαντινού Μουσείου της Αθήνας. Η πρώτη, που προέρχεται από την Κίμωλο50 μαζί με τον Ιωάννη Χρυσόστομο, εικονίζει τόσο τον αμπελώνα της χήρας, όσο και την ανακομιδή του λειψάνου του. Το επεισόδιο του βίου του που αναφέρεται στον αμπελώνα της χήρας Καλλιτρόπης σχετίζεται άμεσα με τα γεγονότα που προηγήθηκαν της εξορίας του αγίου51. Το ίδιο θέμα υπάρχει και σε εικόνα του Που αιώνα52, στην οποία εκτός της άφιξης του πλοιαρίου με το λείψανο του Χρυσοστόμου στην Κωνσταντινούπολη παριστάνεται στην ευρύτερη κάτω ζώνη η τοποθέτηση της λάρνακάς του μέσα στον περιώνυμο ναό των αγίων Αποστόλων53. Παρόμοιο θέμα απαντά με παραλλαγμένη σύνθεση σε εικόνα του Μουσείου Κανελλοπούλου του Που αιώνα54. Στην εικόνα της Ζακύνθου (εικ. 15) η παράσταση ακολουθεί διαφορετικό πρότυπο, επηρεασμένο, προφανώς, από τη δυτική τέχνη. Εκτός από τις σκηνές του βίου του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου που έχουμε παρουσιάσει και σύντομα σχολιάσει, υπάρχουν και άλλες παραστάσεις, που εντάσσονται στον εικονογραφικό του κύκλο και αναφέρονται είτε σε θαύματα είτε σε άλλα ιστορικά γεγονότα Μέγας Συναξαριστής, Ιανουάριος, α Βατικανό μηνολόγιο, σ. 178 (η Ανακομιδή του λειψάνου εορτάζεται στις 27 Ιανουάριου). 49. Σ. Πελεκανίδης - Π. Χρήστου - X. Μαυροπούλου-Τσιούμη - Σ. Καδάς, Οι θησαυροί του Αγίου Ορους. Εικονογραφημένα χειρόγραφα, τόμος A ', Αθήνα 1973, σ. 207 (εικ. 259), 435, Λιμάνια, εικ. 12, σσ. 38, 39 (Χρ. Μπαλτογιάννης). 51. Ο.π., σ. 38 (όπου και η παλαιότερη βιβλιογραφία). 52. Λιμάνια, εικ. 22, σσ. 58, 59 (Γ. Κακαβάς). 53. Παλιούρας, Εικονογραφία των τριών ιεραρχών, σ. 23, σημ. 46 (όπου ο Αθ. Παλιούρας αναφέρεται στην τοποθέτηση του λειψάνου του αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου στον περίλαμπρο ναό των Αγίων Αποστόλων). 54. Ό.π., σ. 25 σημ. 51, εικ Βλ. ενδεικτικά Walter, «Three Hierarchs», σσ. 251, 252, εικ. 5 (διάφορες σκηνές από τη ζωή του Χρυσοστόμου του κώδικα Paris graec. 799, f. 1). Επίσης στην εικόνα αρ. 216 του Μουσείου Κανελλοπούλου του 1761, του Μακαρίου Λεύκα, εικονίζεται ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος με τη βασίλισσα Ευδοξία: Μ. Σ. Μπρούσκαρη, Το Μουσείο Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου, οδηγός, Αθήνα 1985, σ. 175 (για σχετική απεικόνιση βλ. Μ. Χατζηδάκης - Ευγ.

11 Παρατηρήσεις στην εικονογραφία του βίου του αγ. Ιωάννη Χρυσοστόμου 175 Συμπερασματικά καταλήγουμε στην άποψη ότι ολοκληρωμένος κύκλος του βίου του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, με ορισμένες παραστάσεις, είχε ήδη διαμορφωθεί από τους βυζαντινούς χρόνους, εξελίχθηκε όμως και εμπλουτίσθηκε με άλλες συναφείς σκηνές στους μεταβυζαντινούς. Έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που διατυπώσαμε παραπάνω, αδυνατούμε να ακολουθήσουμε την άποψη του Chr. Walter, ο οποίος, σε άρθρο του για την εικονογραφία των Τριών Ιεραρχών56, υποστηρίζει την πλήρη απουσία εικονογραφικού κύκλου του ιερού Χρυσοστόμου, παρά μόνο την ύπαρξη μεμονωμένων σκηνών. Αντίθετη άποψη εκφράζει ο σοφός βυζαντινολόγος Α. Ξυγγόπουλος, που σε δημοσίευμά του σχετικό με την ερμηνεία μιας τοιχογραφίας της Μονής Χελανδαρίου Αγίου Όρους, το έτος , καταλήγει στο τεκμηριωμένο και σαφές συμπέρασμα της ύπαρξης, πλέον, πλήρους εικονογραφικού κύκλου του βίου του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, από τον οποίο, μέχρι τότε, υπήρχαν μόνο αποσπασματικές παραστάσεις. Σαφή επιβεβαίωση της ερμηνείας αυτής αποτελούν, αναμφίβολα, όλες οι παρατηρήσεις μας που παρατέθηκαν και υποστηρίχθηκαν με αφορμή κυρίως τις σχετικές τοιχογραφίες του 17ου αιώνα των δύο ιστορικών μοναστηριών του βορειοελλαδικού χώρου. ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗ Δρακοπούλου, Έλληνες ζωγράφοι μετά την άλωση ( ), II, Αθήνα 1997, σ. 158, εικ. 90). Το ίδιο θέμα εικονίζεται επίσης στην εικόνα του ζωγράφου Νικολάου Παπανολόπουλου, του 1748, ιδιωτικής συλλογής της Αθήνας: Γ. Κακαβάς, «Τρεις επτανησιώτικες εικόνες σε ιδιωτική συλλογή της Αθήνας: Συμβολή στη μελέτη της μεταβυζαντινής εικονογραφίας», ΙΑ ' Συμπόσιο Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης, Πρόγραμμα και περιλήψεις εισηγήσεων και ανακοινώσεων, Αθήνα 31/5-1,2/6/1991, σ Βλ. Walter, «Three Hierarchs», σ Xyngopoulos, «Fresque de Chilandar», a. 96 κυρίως.

12 SUMMARY Angeliki Strati, Observations on the Iconography of the Life of St. John Chrysostom: Two Monastic Ensembles from Serres and Mount Athos. This publication focuses on the iconography of the life of St. John Chrysostom and is based on the study of two sets of wall-paintings dating from the 17th century. One lies in the south portico of the catholicon of the Monastery of St. John the Baptist (Timiou Prodromou) near Serres, where the most recent layer of wall-paintings dates from 1630, and the other, which dates from 1695, lies in the Chapel of St. John Chrysostom housed on the third floor of the Monastery of Dionysiou on Mount Athos. In the Serres monument, amongst the wealth of representations that exists, there are five extensive scenes referring to episodes from the life of St. John Chrysostom, forming a kind of synaxarion, or account of the saint s life. In the Athonite chapel, amongst other representations, stand out eight scenes which have been drawn from the life and miracles of the honoured saint. A comparison of the scenes relating to the life of St. John Chrysostom in these two monastic monuments from the 17th century enables us to make a few observations on the iconography of the saint, based on a study of both monumental painting and depictions in portable icons and illuminated manuscripts. As far as we know, no comprehensive monograph on the life of the saint currently exists, while there is a richer bibliography on individual episodes from his life. On the basis of the examination carried out here, both of the sources and the illustrated examples, the following conclusions have been drawn. A complete iconographical cycle of the life of St. John Chrysostom had already developed during the Byzantine era, consisting of a set number of scenes, and this was further developed and enriched with other related scenes during the post-byzantine era. Having made these observations, we can no longer accept the view of Chr. Walter, who claims in one of his studies that there is no complete iconographical cycle of the life of St. John Chrysostom, insisting that only individual scenes exist. The theory held by the Byzantinologist A. Xyngopoulos seems to be nearer the truth: in an article published in 1971, Xyngopoulos claimed that a complete iconographical cycle of the life of St. John did exist during the Byzantine era, but only partial representations of it still survived. This convincing interpretation is undoubtedly confirmed by the observations made in this study, based on the relevant wall-paintings from these two historical monasteries of northern Greece.

13 Παρατηρήσεις στην εικονογραφία του βίου του αγ. Ιωάννη Χρυσοστόμου 177 Εικ Μ. Τίμιου Προδρόμου Σερρών. Μακρυναρίκι. Σκηνές από τον βίο τον αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου (πρώτη σκηνή). Εικ Μ. Τίμιου Προδρόμου Σερρών. Μακρυναρίκι. Σκηνές από τον βίο του αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου (χειροτονία σε διάκονο).

14 178 Αγγελική Στρατή Εικ Μ. Τίμιου Προδρόμου Σερρών. Μαχρνναρίκι. Σκηνές από τον βίο του αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου (χειροτονία σε πρεσβύτερο). Είκ Μ. Τίμιου Προδρόμου Σερρών. Μακρυναρίκί. Σκηνές από τον βίο του αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου (δεύτερη σκηνή: χειροτονία σε επίσκοπο).

15 Παρατηρήσεις στην εικονογραφία του βίου του αγ. Ιωάννη Χρυσοστόμου 179 Εικ Μ. Τιμίον Προδρόμου Σερρών. Μακρυναρίκι. Σκηνές από τον βίο του αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου (τρίτη σκηνή: μετάβαση στην εξορία). Εικ Μ. Τιμίον Προδρόμου Σερρών. Μακρυναρίκι. Σκηνές από τον βίο του αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου (τέταρτη σκηνή: επιστροφή από την εξορία).

16 180 Αγγελική Στρατή Εικ Μ. Τιμίου Προδρόμου Σερρών. Μακρυναρίκι. Σκηνές από τον βίο του αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου (τέταρτη σκηνή: λεπτομέρεια). Εικ Μ. Τιμίου Προδρόμου Σερρών. Μακρυναρίκι. Σκηνές από τον βίο του αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου (πέμπτη σκηνή: Όραμα του Πρόκλου).

17 Παρατηρήσεις στην εικονογραφία του βίου του αγ. Ιωάννη Χρυσοστόμου 181 Εικ. 9.I. Μ. Διονυσίου Αγίου Όρους. Παρεκκλήσι αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Ίαση του Αρχέλαου από τον Χρυσόστομο. Εικ. 10. I. Μ. Διονυσίου Αγίου Όρους. Παρεκκλήσι αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Χειροτονία του Χρυσοστόμου σε πρεσβύτερο και ίαση του υιού της Εύκλειας.

18 182 Αγγελική Στρατή Εικ Μ. Διονυσίου Αγίου Όρους. Παρεκκλήσι αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Όραμα του Πρόκλου. Εικ. 12. I. Μ. Διονυσίου Αγίου Όρους. Παρεκκλήσι αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Η εξορία του Χρυσοστόμου και οι άγιοι Πέτρος και Ιωάννης ο Θεολόγος.

19 Παρατηρήσεις στην εικονογραφία του βίου του αγ. Ιωάννη Χρυσοστόμου 183 Εικ. 13. I. Μ. Διονυσίου Αγίου Όρους. Παρεκκλήσι αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Η Κοίμηση του Χρυσοστόμου. Εικ. 14. I. Μ. Διονυσίου Αγίου Όρους. Παρεκκλήσι αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Ο τάφος του Χρυσοστόμου. Ο αμπελών της χήρας. Η ανακομιδή του λειψάνου του Χρυσοστόμου.

20 184 Αγγελική Στρατή Εικ. 15. Μουσείο Ζακύνθου. Εικόνα αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου με επεισόδια του βίου του.

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΡΩΣΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ( 6.2.2015-12.2.2015)

Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΡΩΣΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ( 6.2.2015-12.2.2015) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΟΔΙΚΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΩΝ Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι Τηλ. 210-72.72.282 & 210-72.72.993, e-mail: fspk2008@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου 2 Πανοραμική άποψη, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου»

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου» Ιανουάριος 1 Πέμπτη Θεία Λειτουργία «Περιτομή Του Κυρίου» 4 Κυριακή Θεία Λειτουργία 5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός 6 Τρίτη Θεία Λειτουργία & Αγιασμός «Άγια Θεοφάνεια» 7 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Σύμφωνα με επιγραφή του βόρειου τοίχου του ναού, ο ναός κτίστηκε το 1280 από τον Ιωάννη Μουτουλλά και τη σύζυγο του Ειρήνη.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Ε: Μεταβυζαντινή Τέχνη (1453 αρχές 19ου αι.) Αρχιτεκτονική - Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Ελληνικά 1 Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Δεν έχουμε πληροφορίες για το πότε κτίστηκε η Μονή, πιθανότατα όμως να τοποθετείται στα μέσα του 16 ου αιώνα. Η εκκλησία είναι το παλαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Δευτέρα, 11 Μάιος 2015 Άγιον Όρος Αδελφέ, πατέρα, γέροντα και ΦΙΛΕ, αγαπημένε μου Σπυρίδωνα καλή ανάπαυση και Καλή Ανάσταση. π. Τιμόθεος Ηλιάκης "Στις 04.10

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Καλοπαναγιώτη [Οδηγοί Βυζαντινών Μνημείων της Κύπρου], Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου Ιερά Μητρόπολις Μόρφου, Λευ κωσία 2007,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Αναστασία Τούρτα Επίτιμη Διευθύντρια Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Ο Αλέξανδρος νικά τον Δαρείο. Εικονογραφημένο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ

ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ Από Ι1^ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ μέχρι 15^ Σεπτεμβρίου 2015 ΣΑΒΒΑΤΟ 1η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ Ώρα 7-10 π.μ. Η τελετή της Προόδου

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Εύη Σαμπανίκου Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Η καταγωγή και εξέλιξη του εικονογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΗ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ

ΜΟΝΗ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ ΜΟΝΗ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ Γιά τή μονή Διονυσίου, όπως καί γιά άλλες μονές του 'Αγίου Όρους, τα παρεκκλήσια αποτελούν ένα ενδιαφέρον τμήμα, γιατί σ αύτά, μαζί μέ τό καθολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ Στην πόλη της Έδεσσας, δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο, σώζεται, με πολλές μεταγενέστερες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την αρχική του μορφή, ο παλιός

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε στο Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης το 1956, όπου και διαμένει. είναι παντρεμένος με την νηπιαγωγό Ευαγγελία Καραγκούνη και έχουν 4 παιδιά.

Γεννήθηκε στο Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης το 1956, όπου και διαμένει. είναι παντρεμένος με την νηπιαγωγό Ευαγγελία Καραγκούνη και έχουν 4 παιδιά. APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ :ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΤΕΧΝΗΣ ΤΡΥΦΩΝ ΤΣΟΜΠΑΝΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ 2310 991119 2394025980 e-mail: tsompanistp@past.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Ο εκχριστιανισμός ισμ τ ν ω σ αβικ αβικ ν λ ώ α ν ώ ινδοευρωπαϊκής καταγωγής

Ο εκχριστιανισμός ισμ τ ν ω σ αβικ αβικ ν λ ώ α ν ώ ινδοευρωπαϊκής καταγωγής Ο εκχριστιανισμός των σλαβικών λαών Σύνολο διαφορετικών λαών ινδοευρωπαϊκής καταγωγής, στους οποίους ανήκουν οι Ρώσοι, οι Πολωνοί, οι Πομεριανοί, οι Σέρβοι, οι Κροάτες, οι Σλοβάκοι, οι Τσέχοι και οι Βούλγαροι.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Μαρία Αλεξάνδρου, Τ.Μ.Σ. του Α.Π.Θ. Εικόνα: Ι. Καθεδρικός Ναός της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΕΙΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ*

Η ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΕΙΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ* Η ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΕΙΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ* Πριν από τη διαπραγμάτευση του θέματος αυτού θεωρούμε χρήσιμη την παράθεση, σε συντομία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη:

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ EΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 5. 11. 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ, ΕΚΘΕΣΕΩΝ & ΕΚΠ/ΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

1. Έκδοση Άδειας Γάμου. 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας. 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση. 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική)

1. Έκδοση Άδειας Γάμου. 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας. 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση. 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική) 1. Έκδοση Άδειας Γάμου 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική) 5. Λύση Γάμου 6. Πιστοποιητικό Τελέσεως Γάμου 7. Επικοινωνία 1.Έκδοση Άδειας Γάμου Α.

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την 396 Βιβλιοκρισίες μάλλον τον επικεφαλής ΕΛΛΗΝΙΚΗ μιας υπηρεσίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ (σεκρέτου), ΕΤΑΙΡΕΙΑ στην οποία εργάζονταν «μυστικοί», οι υφιστάμενοι δηλαδή του μυστικού. Για τον μυστογράφο, στο τρίτο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ

10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ 10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ Συντονιστής: Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π. Συμεών Βολιώτης, Θεολόγος Νομικός, Εφημέριος Ι.Ν. Αγ. Φανουρίου Ιλίου 11. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ Σ Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΝΟΤΟΠΙ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ*

ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΝΟΤΟΠΙ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ* ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΝΟΤΟΠΙ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ* Οι έρευνες που έγιναν, κυρίως κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, στη ζωγραφική τόσο του νεότερου

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα

Διαβάστε περισσότερα

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού http://fanarion.blogspot.gr/2012/02/blog-post_09.html 2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού ΛΑΜΠΡΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΙΕΡΑΡΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΓΩΝΙΣΤΗ Τα πορίσματα του Επιστημονικού

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών.

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών. BΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΣΟΥΡΑΚΗ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Συντηρήτρια έργων τέχνης και αρχαιοτήτων Ζωγράφος Καθηγήτρια εφαρμογών στο τμήμα συντήρηση Αρχαιοτήτων και έργων τέχνης στο Τ.Ε.Ι/Αθηνών Κυδαντιδών 33 11851 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιμη κρητική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην μονή Ιβήρων

Πρώιμη κρητική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην μονή Ιβήρων Πρώιμη κρητική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην μονή Ιβήρων Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΗ' (2007) Σελ. 193-202 ΑΘΗΝΑ 2007 Ε. Ν. Τσιγαρίδας ΠΡΩΙΜΗ ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Με αγιορειτική λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας.

Με αγιορειτική λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας. Με αγιορειτική λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας. Της πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας προεξήρχε ο Ηγούμενος της νόμιμης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΒΕΛΓΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ SCHAERBEEK 293, rue du Progrès - 1030 Schaerbeek. Email: paroisse.schaerbeek@gmail.com Τηλ. : 02-201.19.38. Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Διαβάστε περισσότερα

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410-28588 FAX: 27410-25073 e-mail: moraitis.kor@hotmail.com www.narkissostravel.gr 6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ Με απόφαση του Ακαδημαϊκού Συμβουλίου (συνεδρίαση 29-10-2013), πραγματοποιήθηκαν δύο μονοήμερες Εκπαιδευτικές Εκδρομές στις οποίες συμμετείχαν

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα