Η θεωρητική και λογοτεχνική διάσταση της διηγηματικής εγκυκλοπαίδειας του Εμμανουήλ Ροΐδη: Τοις Εντευξομένοις, Ιστορία μιας γάτας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η θεωρητική και λογοτεχνική διάσταση της διηγηματικής εγκυκλοπαίδειας του Εμμανουήλ Ροΐδη: Τοις Εντευξομένοις, Ιστορία μιας γάτας"

Transcript

1 Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΟΥ Ε. ΡΟΪΔΗ Η θεωρητική και λογοτεχνική διάσταση της διηγηματικής εγκυκλοπαίδειας του Εμμανουήλ Ροΐδη: Τοις Εντευξομένοις, Ιστορία μιας γάτας Ιωάννα Σταματάκη The theoretical and literary aspect of the roidian narrative encyclopedia : Tois Entefksomenois, Istoria mias gatas : This paper deals with the generic definition of narrative encyclopedia which was first introduced in Emm. Roides Papissa Ioanna in The roidian encyclopedia brings together different types of speech and at the same time it exemplifies the stylistical theory of the writer. The result of the above process is that the so called pezografimata (prose works) of Roidis, are turned into both literary and theoretical texts, which permits their reevaluation and their reinterpretation. The introductory text of Papissa Ioanna, which is entitled Tois Entefksomenois ( To the readers ), exemplifies the roidian stylistical theory and so it acquires apart from it s informative character a literary hint. So the Tois Entefksomenois becomes a primary element of the main narration of Papissa. The counter-march (literature-theory) is followed by the text Istoria mias gatas ( The story of a cat ) which has a strong theoretical character, despite it s literary covering. This theoretical character is brought on the surface through certain relative correlations, which transform the text into an allegorical narration. So, it turns out that the roidian narrative encyclopedia combines both theoretical and literary speech (and in some other cases the philosophical speech) and so it gets beyond the one-dimensional nature of other genres. By following the example of German Romanticism Roidis forms a new genre, which thematizes theory and at the same time it gains an exemplary value. 1. Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης μελέτης, η οποία αφορά στο εγχείρημα του Εμμ. Ροΐδη να ανανεώσει την πεζογραφία της εποχής του τόσο σε επίπεδο ειδολογικών επιλογών ( διηγηματική εγκυκλοπαίδεια ), όσο και υφολογικά. Η διηγηματική εγκυκλοπαίδεια 1 παρέχει στο συγγραφέα τη δυνατότητα να 1 Ροΐδης, 1866 ( Τοις Εντευξομένοις ), σελ

2 ΙωΑννα ΣταματΑκη ενσωματώσει ταυτόχρονα τη θεωρία και την πράξη αυτής σε ένα κείμενο, με αποτέλεσμα τη δημιουργία πεζογραφημάτων διπλής κατεύθυνσης, οριζόμενης κάθε φορά βάσει της απόβλεψης του κειμένου, αν δηλαδή αυτό είναι κυριότατα θεωρητικό ή διαθέτει πρωτίστως λογοτεχνικές αξιώσεις λόγω της υφολογικής του επεξεργασίας αλλά και της αφηγηματικής του οργάνωσης. Για τις ανάγκες της παρούσας ανακοίνωσης θα αναφερθούμε σε δύο αντιπροσωπευτικά δείγματα των παραπάνω περιπτώσεων ( Τοις Εντευξομένοις και Ιστορία μιας γάτας ), με άξονα αναφοράς την υφολογική θεωρία του Ροΐδη. 2. Το ζήτημα του ειδολογικού καθορισμού των πεζών κειμένων του Εμμανουήλ Ροΐδη έχει απασχολήσει ιδιαίτερα την κριτική, χωρίς εντούτοις να δίνονται σαφείς απαντήσεις για το ειδολογικό στίγμα τους, το οποίο σταδιακά επισκιάζεται ως ζητούμενο από την εκτυφλωτική λάμψη του ροΐδειου ύφους. 2 Το αποτέλεσμα της αδιέξοδης αυτής προσπάθειας είναι η απόδοση χαρακτηρισμών όπως, πεζογραφήματα, χρονογραφήματα ή και προσωπικές αναμνήσεις 3 σε κείμενα τα οποία συναιρούν στο εσωτερικό τους πληθώρα εξω-λογοτεχνικών λόγων (θεωρητικό, φιλοσοφικόκοινωνιολογικό), η συνύπαρξη των οποίων μπορεί να οδηγήσει στην υπόθεση εργασίας ότι αυτό συντελεί στη δημιουργία ενός νέου λογοτεχνικού είδους, του ροΐδειου. 4 Η διαδικασία της διαπλοκής των λόγων έλκεται καταγωγικά από τις διακηρύξεις των Τη στροφή του ενδιαφέροντος από τα ίδια τα κείμενα σε γενικές παρατηρήσεις και επαίνους του ροΐδειου ύφους την παρατηρούμε στο σύνολο των κριτικών κειμένων που έχουν ως σημείο αναφοράς το Ροΐδη, όπως η διάλεξη του Μενάρδρου: Σίμος Μενάρδος, 1918, αλλά και το ιδιαίτερα επικριτικό άρθρο του Άλκη Θρύλου στο οποίο αναγνωρίζει τη συγγραφική αξία του Ροΐδη μόνο στην αδιάκοπη μέριμνα του περί ύφους, απαξιώνοντας το σύνολο του έργου του βλ.: Άλκης Θρύλος, Χαρακτηριστική είναι ανάμεσα σε άλλες η θέση που διατυπώνει ο Κλ. Παράσχος αναφορικά με τα πεζά του Ροΐδη: Γράφει λοιπόν χρονογραφήματα [...]. Που δεν θάξερες όμως πως αλοιώς να τα ονομάσεις και κομμάτια εντυπώσεις και αναμνήσεις που είναι και σα μικρά δοκίμια και σα μεγάλα χρονογραφήματα και σαν σελίδες αυτοβιογραφίας, και σκαλαθύρματα[...], για να προσθέσει λίγο παρακάτω ότι το μόνο πεζό κείμενο του Ροΐδη, το οποίο διακρίνεται για την ειδολογική του καθαρότητα είναι το Ψυχολογία Συριανού συζύγου. [...]όλα τα άλλα διηγήματα είναι αφηγήματα Κλέων Παράσχος, 1952:36. Στο πλαίσιο αυτό ενδιαφέρουσα είναι για τους εύλογους συσχετισμούς που μπορεί να δημιουργήσει με το έργο του Ροΐδη, η περίπτωση του Ε. Α. Πόε ο οποίος συναρμόζει στα πεζά του λογοτεχνικά με επιστημονικά ή επιστημονικοφανή στοιχεία, ως γνήσιος εκπρόσωπος της ρομαντικής τέχνης. Ο Ροΐδης στο κείμενό του για τον Πόε αναφέρει ανάμεσα σε άλλα [...] επειράθη ν αποταθή εις την διάνοιαν των ομοεθνών του, αλλ αύτη, απορροφημένη ολόκληρος υπό βιομηχανικών συνδυασμών, δεν είχε καιρόν να προσέχη εις φιλοσοφικάς θεωρίας. [...]απεφάσισε να προσφέρη αρεστοτέραν εις την γεύσιν αυτών τροφήν, ήτοι παραμύθια, ούτω διασκευασμένα, ώστε δημοσιευόμενα εν σοβαρά εφημερίδι εξελαμβάνοντο επί τινα καιρόν ως αληθή γεγονότα [...]. Στην περίπτωση του Πόε η επιστήμη λειτουργεί ως εγγυητής της αληθοφάνειας ενός έργου, ως επικάλυψη μιας καθόλα επινοημένης ιστορίας, η οποία αποδιδόμενη με τρόπο επιστημονικό διαβάζεται τελικά ως πραγματικό γεγονός. Η παρατήρηση αυτή του Ροΐδη είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση των προσωπικών του συγγραφικών επιλογών, καθώς ο επιστημονικός τρόπος διατύπωσης χαρακτηρίζει το σύνολο του έργου του και αποτελεί βασική επιδίωξή του, προκειμένου η λογοτεχνία και η κριτική της λογοτεχνίας να αποκτήσουν θετικό χαρακτήρα και να στηριχθούν σε θετικά κριτήρια αξιολόγηση Ροΐδης, 1877:234. Για τη σχέση του Ροΐδη με τον Πόε, βλ.: Νίκος Μαυρέλος,

3 Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΟΥ Ε. ΡΟΪΔΗ Γερμανών ρομαντικών και θεωρητικότερα διατυπώνεται στο περιοδικό Athenaeum, από τον Fr. Schlegel, ο οποίος στο γνωστό Απόσπασμα 116, θα αναφέρει σχετικά με τη ρομαντική ποίηση 5 ότι: Δεν έχει μοναδικό προορισμό να συγκεντρώσει όλα τα ξεχωριστά είδη της ποίησης, φιλοσοφίας και ρητορικής. Θέλει και επίσης οφείλει άλλοτε να αναμίξει και άλλοτε να συγκεράσει ποίηση και πεζογραφία, ιδιοφυΐα και κριτικό πνεύμα [...]. 6 Το ροΐδειο εγχείρημα για τη συνύπαρξη και συλλειτουργία διαφορετικών λόγων σε λογοτεχνικά συγκείμενα, με αποτέλεσμα τη δημιουργία της διηγηματικής εγκυκλοπαίδειας, βρίσκεται σε συμφωνία με τη δεσπόζουσα θέση των Ρομαντικών να υπερβούν τα ειδολογικά στεγανά και να δημιουργήσουν ένα υπέρ-είδος. Όπως σημειώνει και η Azade Seyhan, ένας από τους στόχους των Γερμανών ρομαντικών ήταν η δημιουργία μιας τρόπον τινά εγκυκλοπαίδειας, η οποία θα αναλάμβανε την επανένωση της κατακερματισμένης ανθρώπινης γνώσης, 7 όπως είχε άλλωστε στο παρελθόν επιχειρήσει με άλλους όρους και η γαλλική Εγκυκλοπαίδεια. Ο Ροΐδης, τηρουμένων των αναλογιών 8 και διατηρώντας στενούς δεσμούς τόσο με το Διαφωτισμό, όσο και με το ρεύμα του Ρομαντισμού, πραγματοποιεί μια αντίστοιχη συγχώνευση των λόγων και της γνώσης που τους αναλογεί, στηριζόμενος στον ενοποιητικό ρόλο του ύφους, για να αποδώσει εν τέλει, λογοτεχνική διάσταση σε θεωρητικού χαρακτήρα κείμενα και θεωρητική υφή σε κείμενα λογοτεχνικά. Η λογοτεχνικότητα όπως επιτυγχάνεται μέσω του ύφους και της δι αυτού αξιοποίησης ενός θεωρητικού-φιλοσοφικού λόγου, προσδίδει στα πεζά του Ροΐδη τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους, ο οποίος πέρα από ζητήματα ειδολογικού καθορισμού, προσφέρει στο μελετητή τη δυνατότητα να ερμηνεύσει τα κείμενα στη διπλή κατεύθυνση, που σηματοδοτεί το πέρασμα από τη θεωρία προς τη λογοτεχνία και το αντίστροφο. Αναλυτικότερα, τα κείμενα του Ροΐδη τα οποία διακρίνονται για το θεωρητικό τους κυριότατα χαρακτήρα όπως το προλογικό κείμενο της Πάπισσας Ιωάννας με τίτλο Τοις Εντευξομένοις, πραγματώνουν και παραδειγματοποιούν την υφολογική θεωρία που προτείνουν, με αποτέλεσμα να μετατρέπονται σε εν ταυτώ λογοτεχνικά. Από την άλλη, κείμενα με κατά βάση λογοτεχνική απόβλεψη, τα οποία ειδολογικά ορίζονται ως πεζογραφήματα ή αφηγήματα, ενσωματώνουν ένα λόγο θεωρητικόφιλοσοφικό, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο εμφανή, καταλήγοντας να έχουν και χαρακτηριστικά δοκιμίου ή πραγματείας. Στη δεύτερη περίπτωση, κινούμαστε από τον άξονα της λογοτεχνίας προς εκείνον της θεωρίας, με αποτέλεσμα τα Βέβαια ο όρος ποίηση έχει εν προκειμένω ευρύτερη έννοια. Πρέπει σε αυτό το σημείο να υπογραμμιστεί η στενή και αποδεδειγμένη σχέση του Ροΐδη με το Ρομαντισμό όπως αυτή αναπτύσσεται στη μελέτη της Αθηνάς Γεωργαντά, 1998 προς αυτή την κατεύθυνση οδηγούν και οι ίδιες οι αναφορές του Ροΐδη σε κείμενα και συγγραφείς του ρεύματος, ανάμεσα στους οποίους συγκαταλέγονται και οι αδερφοί Friedrich και August Schlegel. Η μετάφραση στη μελέτη του Δημ. Αγγελάτου, 1997:83. Azade Seyhan, 1992:15. Τηρουμένων των αναλογιών καθώς ο εκλεκτικός Ροΐδης δε θα να υπερβεί τα όρια του πραγματικού, ούτε θα δεχτεί την έννοια των έργου εν προόδω. Σχετικά με τις θέσεις του Ροΐδη για την πραγματικότητα και την αναπαράσταση βλ. Δημήτρης Αγγελάτος,

4 ΙωΑννα ΣταματΑκη κείμενα να αποκτούν θεωρητική υφή, μεθερμηνευόμενα είτε βάσει ορισμένων μετωνυμικών δεικτών αλλά και αναλογικών συσχετισμών ( Ιστορία μιας γάτας ) είτε διά μέσου του σαφούς λόγου της θεωρίας, υποδεικνύοντας έτσι, ότι διαθέτουν τα χαρακτηριστικά εκείνα που στοιχειοθετούν τη διηγηματική εγκυκλοπαίδεια. Τα κείμενα λοιπόν, μετατρέπονται σε λογοτεχνικά δοκίμια-πραγματείες, διανοίγοντας νέο πεδίο για την ερμηνεία ή την επανερμηνεία τους. 3. Κάθε ύφος εκφράζει ένα γούστο, ή μια αισθητική, όπως λέγουν κ εκείνη που υπάρχει στο ύφος του Ροΐδη είναι αξιοσημείωτη. Το ύφος αυτό έχει λιτότητα και την αποστροφή της ρητορείας. Έπειτα είναι ύφος διακριτικό, δεν τα λέει όλα. 9 Το ύφος του Ροΐδη είναι ειρωνικό και παιγνιώδες και αισθητοποιεί σχεδόν υλικά τις ιδέες του, 10 καθιστώντας οξύτερη την κριτική που ο συγγραφέας ασκεί αδιαλείπτως στην κοινωνική και στην πολιτική πραγματικότητα της εποχής του. Είναι ύφος το οποίο επισκιάζει την πλοκή και το μύθο που στέκονται τρόπον τινά βοηθητικά δίπλα του και αναδεικνύεται αφεαυτό ως πυρηνικό στοιχείο της αφήγησης. Η αισθητική του Ροΐδη είναι λιτή, όπως και το ύφος του, 11 όμως το αποτέλεσμα που προκύπτει ερμηνευτικά από αυτό, είναι μάλλον πληθωρικό και αποκαλυπτικό. 12 Το ύφος του Ροΐδη, με άλλα λόγια ζητά ερμηνεία, ζητά τη συμμετοχή του αναγνώστη για την αποκάλυψη του νοήματος, το οποίο παρουσιάζεται γυμνό μπροστά μας και την ίδια στιγμή περιβεβλημένο με περίτεχνα ρητορικά κοσμήματα. Η υφολογική ταυτότητα του Ροΐδη στοιχειοθετείται μέσω της ανάγνωσης σπουδαίων Ευρωπαίων συγγραφέων και όπως ομολογεί και ο ίδιος στην προσπάθεια να δικαιολογήσει τις υφολογικές επιλογές του: ο τρόπος αυτός του γράφειν, (τον οποίο και ο ίδιος ασπάζετα) ον εισήγαγεν ο Βύρων παρά τοις Άγγλοις, ο Heine παρά τοις Γερμανοίς και ο Murger και ο Musset εις την Γαλλίαν, εφευρέθη υπό των Ιταλών ποιητών της παρακμής [...]. 13 Οι υφολογικοί εγγυητές του Ροΐδη μετά-ρομαντικοί στο 9 Σ. Αλιμπέρτης, 1915: Ο Κλέων Παράσχος παρατηρεί για το ροΐδειο ύφος: [...] είναι το κυριότερο μέσον της ειρωνίας του, όχι μόνο γιατί έχει την ιδέα ότι στις αισθήσεις του έλληνα αναγνώστη του καιρού του μπορεί ο συγγραφέας να μιλήση, αφού ο νους του έχει δοθή ολάκερος στα υλικά του συμφέροντα και στην πολιτική, αλλά και γιατί, σαν καλλιτέχνης, νοιώθει την ανάγκη του αισθητού, πιστεύει ότι χωρίς παράσταση υλική, χωρίς εικόνα ψηλαφητή, τέχνη δεν υπάρχει, και γιατί, τέλος, έχει το χάρισμα να αισθητοποιεί βλ. Κλ. Παράσχος, 1942: Ο Παράσχος αναφέρεται στο ζήτημα με τον εξής καίριο χαρακτηρισμό για την τέχνη του Ροΐδη: [...] η τέχνη του ελάχιστου, η πιο δύσκολη απ όλες[...], ό.π.: Στο άρθρο που δημοσιεύει ο Ν. Επισκοπόπουλος με αφορμή το θάνατο του Ροΐδη, παρατηρεί πολύ εύστοχα για το ύφος του: Το μυστήριον του θελγήτρου του υπήρξε το ύφος αυτό, με το οποίον διετύπωνε πρωτοτύπως και τας κοινοτυπίας, παρουσίαζε το κάθε τι με ένα πλούτον σπάνιον και ασυνείθιστον, χωρίς εντούτοις ν απομακρύνεται από την λιτότητα του κλασικισμού και έδιδεν εις τον αναγνώστην την πνευματικήν εκείνη ευφροσύνην, χάριν της οποίας αξίζει και μόνον να γράφη τις Επισκοπόπουλος, Τοις Εντευξομένοις, σελ. 72. Αντίστοιχους εγγυητές παρουσιάζει ο Ροΐδης Σουρλής στο πλαίσιο της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης επιστολής του όπου αναφέρονται οι ίδιοι συγγραφείς αλλά και ο Ραμπελαί και ο Γκαίτε βλ.: Ροΐδης, 1866 ( Επιστολαί ενός Αγρινιώτου ), σελ

5 Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΟΥ Ε. ΡΟΪΔΗ σύνολό τους αποδεικνύουν τη νομιμότητα του εγχειρήματός του να εισάγει ένα ύφος φαινομενικά απλό, όμως ουσιαστικά περίπλοκο, κωμικό και εν ταυτώ ιδιαίτερα σοβαρό και επικριτικό. Όπως θα αναφέρει χαρακτηριστικά στο προλογικό κείμενο που εδώ εξετάζεται, το ύφος του δημιουργείται από τη συνύπαρξη λογοτεχνικών-ρητορικών σχημάτων, όπως η παρομοίωση, οι παρεκβάσεις, οι συγκρούσεις λέξεων και εννοιών με στόχο την πρόκληση γέλιου και την ενεργό συμμετοχή του αναγνώστη: Αλλ ο προς το κοινόν σεβασμός, καίπερ ων αρετή αξιοσέβαστος ως οικογενειάρχης περιβεβλημένος εθνοφύλακος στολήν, δεν αρκεί όμως εις τους αναγνώστας, οίτινες πλην τούτου απαιτούσι παρά του συγγραφέως και να μην αποκοιμίζει αυτούς. Επί δε των Ελλήνων τα τυπωμένα φύλλα έχουσι την αυτήν ναρκωτικήν επιρροήν, ην και του υοσκυάμου τα φύλλα [...] Άγγλος τις συγγραφεύς, ο Swift, νομίζω, διηγείται ότι οι κάτοικοι, δεν ενθυμούμαι τίνος τόπου, είναι τοσούτω απαθείς και απρόσεκτοι, ώστε οσάκις αποτείνεται τις προς αυτούς, πρέπει να κτυπά εκ διαλειμμάτων την κεφαλήν των διά ξηράς κολοκύνθης, ίνα μη αποκοιμώνται, ενώ ομιλεί. Τοιούτον τι ανθυπνωτικόν φάρμακον εσκέφθην καγώ να μεταχειρισθώ κατά της απάθειας του Έλληνος αναγνώστου εν ελλείψει δε κολοκύνθης επροσπάθησα να εξορκίσω τα χασμήματα καταφεύγων ανά πάσαν σελίδα εις απροσδοκήτους παρεκβάσεις, ιδιοτρόπους παρομοιώσεις ή αλλοκότους λέξεων συγκρούσεις περιβάλλων εκάστην ιδέαν δι εικόνος, ούτως ειπείν, ψηλαφητής [...]. 14 Η παραπάνω αναφορά αποτελεί δήλωση ποιητολογικής τάξεως, εν είδει υφολογικής θεωρίας, την οποία ο Ροΐδης δεν πρόκειται να μεταβάλει με το πέρασμα του χρόνου. Εντούτοις όπως ήδη σημειώθηκε, τα σχήματα τα οποία χρησιμοποιεί ο Ροΐδης έχουν θέση σε κείμενα λογοτεχνικά και όχι σε κείμενα με χαρακτήρα θεωρητικό, όπως είναι επί παραδείγματι το ίδιο το κείμενο όπου εντοπίζεται η δήλωση αυτή. 15 Το Τοις Εντευξομένοις διαδραματίζει ρόλο προλόγου στην Πάπισσα Ιωάννα και αποτελεί το πεδίο όπου ο Ροΐδης επεξηγεί τους όρους συγγραφής του μυθιστορήματός του και θέτει το ζήτημα της ειδολογικής ταυτότητας του τελευταίου. 16 Πέρα όμως από τον πληροφοριακό του χαρακτήρα ως πρόλογος, το Τοις Εντευξομένοις αποτελεί κυριότατα το πεδίο εντός του οποίου παραδειγματοποιούνται με μεγάλη πυκνότητα οι υφολογικές εξαγγελίες του συγγραφέα, με αποτέλεσμα τη μετατροπή του σε λογοτεχνικό και ταυτόχρονα θεωρητικό κείμενο. Πράγματι, ο εν 14 Τοις Εντευξομένοις, σελ Εξάλλου ο Ροΐδης στα Είδωλα αναφέρει ότι: [...], ουδ έχει πολλήν η καλλιέπεια σημασίαν εις μετάφρασιν επιστημονικών συγγραφών. Εφ όσον όμως ανυψώνεται υπό τούτων εις φιλολογικότερα έργα [...], το ζήτημα του ύφους γίνεται από επουσιώδους πρωτεύον. [...]Ενώ το όντι ήρκει προς μετάφρασιν επιστημονικού έργου να ήναι η λέξις του αυτού πράγματος δηλωτική, πρέπει εις μετάφρασιν φιλολογικού να ήναι και του αυτού αισθήματος εγερτική Ροΐδης, 1893 ( Τα Είδωλα ), σελ Την αρχή όμως αυτή, και δεδομένου πάντα του επικριτικού και μαχητικού χαρακτήρα των Ειδώλων, ο ίδιος ο Ροΐδης θα την παραβεί εξακολουθητικά. 16 Ο Ηρόδοτος έκρινε καλόν να εκθέση εν αρχή της ιστορίας του τα αίτια, άτινα παρεκίνησαν αυτόν να διηγηθή τα τρόπαια του Μιλτιάδου και τους τραγικούς έρωτας των εν Αιγύπτω γυναικών. Το καλόν τούτο παράδειγμα του πατρός της ιστορίας έσπευσαν να μιμηθώσι και οι έπειτα ιστορικοί[...]. Εις τον ιστορικόν τούτον κανόναν υποτασσόμενος σπεύδω και εγώ να εκθέσω, ίνα μη κατηγορηθώ ως ιδιότροπος τυμβωρύχος[...], Τοις Εντευξομένοις, σελ. 63 (Στο εξής Τ. Ε. και Π.Ι.). 785

6 ΙωΑννα ΣταματΑκη λόγω Πρόλογος κινούμενος από τη θεωρία προς τη λογοτεχνία, συναιρεί διαφορετικά δεδομένα υποσημειώνοντας έτσι τον ειδολογικό του χαρακτηρισμό ως διηγηματική εγκυκλοπαίδεια, για την οποία ο ίδιος ο Ροΐδης θα αναφέρει ότι: Άμα αρξάμενος της συγγραφής ευθύς συνησθάνθην πόσο ξηρά και ατερπής ήθελεν είναι διά τους πλείστους η απλή ιστορική αφήγησις των κατά Ιωάνναν, ης και αυτήν την ύπαρξιν αγνοούσιν οι πολλοί των αναγνωστών. Περιορίσας λοιπόν το μέρος τούτο του έργου εις την Εισαγωγήν, κατέστησα δε το επίλοιπον του βιβλίου είδος τι διηγηματικής εγκυκλοπαιδείας του μέσου και ιδίως του ενάτου αιώνος. 17 Στο πλαίσιο της Π. Ι. παραδειγματοποιείται η υφολογική θεωρία, που ο Ροΐδης εξαγγέλλει στο Τ. Ε., και η οποία έχει στόχο να προσδώσει λογοτεχνική υφή σε μια ιστορική αφήγηση. Με αυτόν τον τρόπο, η Π. Ι. μετατρέπεται σε διηγηματική εγκυκλοπαίδεια, όπου συνυπάρχουν η ιστορία με τη λογοτεχνία. Δεχόμενοι την αλήθεια του παραπάνω ισχυρισμού, δε μπορούμε παρά να χαρακτηρίσουμε και την Εισαγωγή της Π. Ι. ως μια ακόμα εκδοχή του ροΐδειου είδους το ύφος της Εισαγωγής και η διαπλοκή του λόγου της θεωρίας με τη λογοτεχνία, συνυπάρχουν και την καθιστούν οργανικό τμήμα της κυρίως αφήγησης. Η οργανική σχέση κυρίως κειμένου και Εισαγωγής δικαιολογεί και το μεγάλο βαθμό υφολογικών παραδειγματοποιήσεων, που εντοπίζονται στο Τ. Ε. Προς απόδειξη της οργανική σχέσης του Τ. Ε. με την Π. Ι., βάσει της οποίας καταδεικνύεται η ειδολογική τους συνάφεια, προερχόμενη τόσο από τη διαπλοκή των λόγων όσο και από τις κοινές και παραδειγματοποιημένες υφολογικές επιλογές, θα εξεταστούν παρακάτω ορισμένα ρητορικά σχήματα λόγου. Χαρακτηριστικές είναι οι παρομοιώσεις που συναντώνται στο Τ. Ε., οι οποίες συμβάλλουν στην ανάδειξη της λογοτεχνικότητας του κειμένου και δημιουργούν, εξεταζόμενες μικροσκοπικά, πολλαπλές ερμηνευτικές εστίες. Δειγματοληπτικά, παρατίθενται οι ακόλουθες παρομοιώσεις: [...] πρόσωπα ωχροπράσινα [...] ως το υάλιον των κύκλω φιαλών (65) 18 [...] αι γλώσσαι συνεστρέφοντο [...] ως μονομάχων σπάθαι (65) [...] οι εις εθνοφύλακας μετημφιεσμένοι πραγματευταί, οι υψίφωνοι και βαρύτονοι του μελοδράματος, [...] πάντες ούτοι εξηφανίσθησαν [...] ως οι νυκτοκόρακες, άμα ο ήλιος ανατείλη (67) [...] θεολογικά του μεσαίωνος βιβλία [...], ως νεκροί εις σάβανα των, κοιμώνται βαθύν και ανενόχλητον ύπνον (68) [...] ούτε τα χωρίζοντα ημάς από των δούλων αδελφών τείχη θέλουσιν κρημνισθή διά της ρινοφωνίας των ιερέων μας, ως τα της Ιεριχούς εις τον ήχον των σαλπίγγων του Ιησού του Ναυή (75) 17 ό.π.: Όλα τα παραθέματα αντλούνται από την έκδοση του Άλκη Αγγέλου, απ όπου και η σελιδαρίθμηση. 786

7 Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΟΥ Ε. ΡΟΪΔΗ Στην τρίτη π.χ. παρομοίωση, και βάσει των συμφραζομένων, δημιουργούνται οι όροι για τον αναλογικό συσχετισμό ανάμεσα στους νυχτοκόρακες και στους επαναστάτες, οι οποίοι αποσύρονται βιαστικά μετά την επικράτηση του τυράννου, φοβούμενοι τις επιπτώσεις της θρασύτητάς τους. Η παρομοίωση υποδεικνύει τη φυσικότητα της έκρυθμης κατάστασης που δημιούργησαν οι δήθεν επαναστάτες-κοράκια εκμεταλλευόμενοι ορισμένες συγκυρίες με σκοπό την προσωπική τους ωφέλεια. Έτσι, με την έλευση του φωτός και την αποκατάσταση της τάξης σπεύδουν να κρυφτούν με την ίδια φυσικότητα που εμφανίστηκαν, καθώς διακατέχονται από τον ίδιο φόβο, που καταλαμβάνει και τα κοράκια με την έλευση της ημέρας. Η εμφάνιση και η εξαφάνιση αυτών των παραγόντων κοινωνικής αποσταθεροποίησης, ακολουθεί συνεπώς τη φυσική τάξη πραγμάτων, γεγονός που σημαίνει ότι αντίστοιχα φαινόμενα κοινωνικού αποσυντονισμού, που δε στηρίζονται σε πραγματικά επαναστατικά κίνητρα αλλά σε καιροσκοπισμό, δεν αποτελούν μεμονωμένες περιπτώσεις, αντιθέτως είναι φυσικά επακόλουθα των επαναστατικών περιόδων, τα οποία εξαφανίζονται το ίδιο φυσικά, με την αποκατάσταση της ευρυθμίας. Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι επιπλέον και η τελευταία παρομοίωση, στο πλαίσιο της οποίας γίνεται σαφής πολιτικός υπαινιγμός στις αλυτρωτικές τάσεις που επικράτησαν στον ελλαδικό χώρο κατά τον 19ο αιώνα και οι οποίες ενέπλεκαν στο προπαγανδιστικό τους σχεδιασμό την παρηκμασμένη Ορθόδοξη Εκκλησία. Η επιμονή πολιτικο-κοινωνικών κύκλων να συντηρούν ένα πεπαλαιωμένο θρησκευτικό σύστημα, και η από μέρους τους ανοχή της αμάθειας και της δεισιδαιμονίας των ιερέων, δι ευγνωμοσύνην 19 απέναντι στην Εκκλησία, που κατά τα δύσκολα χρόνια της τουρκοκρατίας, βοήθησε στην απελευθέρωση του ελληνισμού, έχει ως αποτέλεσμα τη στασιμότητα και τη φθορά της. Το να επικαλείται λοιπόν κανείς την Εκκλησία ως εκβιαστικό μέσον για την απελευθέρωση διεκδικούμενων εδαφών της Ελλάδας, είναι ανώφελο, καθώς η εποχή των θαυμάτων είχε παρέλθει ( ο καιρός των θαυμάτων παρήλθε προ πολλού, ό.π.:75) και κατά συνέπεια το μόνο πραγματικά θαυμαστό όπλο της Εκκλησίας η ρινοφωνία των ιερέων δεν μπορούσε κατ αναλογία να γκρεμίσει τα σύνορα, που χωρίζουν τους Έλληνες, όπως συνέβη στο βιβλικό θαύμα με τα τείχη της Ιεριχούς. Ο Ροΐδης εχθρός του ορθόδοξου τυπικού και της βυζαντινής ευρύτερα τέχνης, σατιρίζει την παραφωνία των ψαλτών συσχετίζοντάς τους αναλογικώ τω τρόπω, με τις σάλπιγγες του Ιησού του Ναυή, υπονοώντας ότι αφού μπορούν να σπάσουν τα τύμπανα των ακροατών, τότε είναι ικανοί να γκρεμίσουν και τα σύνορα ταυτόχρονα ειρωνεύεται όλους εκείνους που συντηρούν την ελπίδα επανάκτησης ελληνικών εδαφών με τη βοήθεια της απονεκρωμένης Ορθόδοξης Εκκλησίας. Στο Τ. Ε. εντοπίζονται επιπλέον και οι αλλόκοτες συγκρούσεις λέξεων, οι οποίες δημιουργούν αναλογικές σχέσεις ανάμεσα σε δεδομένα φαινομενικά ασύνδετα μεταξύ τους. Τα παρακάτω παραδείγματα αποσαφηνίζουν τη σχέση ανάμεσα στον πρόλογο και την κυρίως αφήγηση, και διαγράφουν με ευκρίνεια την πορεία του κειμένου από τη θεωρία στη λογοτεχνία: 19 Τοις Εντευξομένοις, σελ

8 ΙωΑννα ΣταματΑκη [...] συσφίγγουσαι τους ωχρούς υπηκόους του εις δημοκρατικήν εν τρόμω αδελφότητα (64) (συγγράμματα) [...] εις μόνους τους σοφούς και τους σκώληκας γνωστά (70) [...] τα σοβαρότερα της θεολογίας ζητήματα στολίζων διά κροσσίων, θυσσάνων και κωδωνίσκων ως ποδιάν Ισπανής χορευτρίας (72) Στην περίπτωση του πρώτου παραδείγματος, γίνεται λόγος για την επανάσταση του 1848, κατά την οποία ο ανυποψίαστος κόσμος έσπευσε να κρυφτεί σε υπόγεια φοβούμενος τις αναταραχές που θα προκαλούσαν οι επαναστάτες. Η δημοκρατική εν τρόμω αδελφότητα, ερμηνεύεται ως συνύπαρξη ανθρώπων διαφορετικού κοινωνικού επιπέδου, οι οποίοι αδελφοποιούνται υπό το κράτος του κοινού τους τρόμου. Ο μόνος λοιπόν τρόπος όπως φαίνεται να υποδηλώνεται εδώ, για να επιτευχθεί η δημοκρατία, είναι η επικράτηση του φόβου, ο οποίος εννοιολογικά αντιστρατεύεται την αρμονική σχέση, που προϋποθέτουν οι δημοκρατικές αρχές διαχείρισης της κοινωνίας. Η σύγκρουση αλλά και ο αναλογικός συσχετισμός των όρων δημοκρατική αδελφότητα τρόμος, αποτελούν ροΐδειο σχόλιο πολιτικού περιεχομένου ρητορικά επεξεργασμένο, το οποίο στοχεύει στην κατάδειξη της δυσκολίας που χαρακτηρίζει τη συνύπαρξη των ανθρώπων σε μια δημοκρατική εν αρμονία, θα λέγαμε, αδελφότητα. Αντίστοιχες αναλογίες συναντώνται και στην περίπτωση που ο Ροΐδης επιλέγει τους μακροσκελείς καταλόγους, όπου συμφύρονται συμμετρικά ανόμοια στοιχεία, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται εκρηκτικοί αναλογικοί συσχετισμοί ανάμεσα στους όρους: Πλείονες η πεντήκοντα, άνδρες και γυναίκες, άρχοντες και ιχθυοπώλιδες, κόμισσαι και ανθρακείς συνωθούμενοι [...] (64) [...] πας τις γνωρίζει τας γενειάδας των Πατριαρχών, τους τρίβωνας των Ελλήνων φιλοσόφων, τας φάλαγγας των Μακεδόνων, τας ξανθάς φενάκας των εταιρών της Ρώμης [...] (69) Στο δεύτερο παράθεμα, οι γενειάδες, οι τρίβωνες, οι φάλαγγες και οι ξανθές περούκες, των Πατριαρχών, των φιλοσόφων, των Μακεδόνων και των εταιρών αντίστοιχα, αποτελούν δεδομένα μεταξύ των οποίων δεν υπάρχει κάποια ορατή σχέση, η συντακτική τους όμως συνύπαρξη δημιουργεί αναλογικούς συσχετισμούς ανάμεσα στους όρους και επιφέρει ερμηνευτικές αντιμεταθέσεις. Αν, επί παραδείγματι, οι γενειάδες των Πατριαρχών και οι περούκες των εταιρών της Ρώμης, αποτελούν τα κατεξοχήν χαρακτηριστικά, για τα οποία έγιναν γνωστοί οι φορείς τους ( πας τις γνωρίζει ) ενώ ταυτόχρονα αποτελούν επιφανειακά καλλωπιστικά στοιχεία εκάστου τυπικού (θρησκεία, πορνεία), τότε οι πόρνες και οι Πατριάρχες μοιράζονται κοινές πρακτικές, όπως και η θρησκεία με την πορνεία, προκειμένου να προσελκύσουν πιστούς. 788

9 Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΟΥ Ε. ΡΟΪΔΗ Από τα παραπάνω παραδείγματα καθίσταται σαφής η σχέση ανάμεσα στην Π. Ι. και στον πρόλογό της, Τοις Εντευξομένοις, σε σχέση τόσο με τις υφολογικές επιλογές του Ροΐδη, όσο και με την ειδολογική τους ομόλογη ταυτότητα. Η διηγηματική εγκυκλοπαίδεια έχοντας ως ενοποιητικό στοιχείο των διαφορετικών λόγων που τη συνθέτουν, το ροΐδειο ύφος, διαβρώνει την όποια πρόθεση του κειμένου να λειτουργήσει μονοδιάστατα μόνο πρόλογος ή μόνο λογοτεχνία για να συντονίσει ένα διάλογο μεταξύ των εμπλεκομένων λόγων, εν προκειμένω, μεταξύ λογοτεχνικής θεωρίας και λογοτεχνίας. 4. Η διαπλοκή της λογοτεχνίας με το θεωρητικό λόγο περί ύφους στην Ιστορία μιας γάτας πραγματοποιείται με τρόπο λιγότερο εμφανή σε σχέση με το προηγούμενο κείμενο που εξετάστηκε (σε εκείνο η υφολογική θεωρία του συγγραφέα εξαγγέλλεται και ταυτόχρονα παραδειγματοποιείται), καθώς εδώ η υφολογική θεωρία δε συνυπάρχει απλά, αλλά συγχωνεύεται με τη λογοτεχνία έτσι η θεωρητική υφή του κειμένου καθίσταται δυσδιάκριτη και ανασύρεται στην επιφάνεια μέσω ορισμένων αναλογικών συσχετισμών, από τους οποίους προκύπτει ο πολυδιάστατος χαρακτήρας του και συνεκδοχικά το ειδολογικό του στίγμα ( διηγηματική εγκυκλοπαίδεια ) μέσω της διαπλοκής των επιπέδων του λόγου. 20 Περνώντας στο προκείμενο, η Ιστορία μιας Γάτας χωρίζεται σε δύο μέρη: το πρώτο (σελ ) όπου παρατίθεται ένας μακρύς κατάλογος επιστημόνων και συγγραφέων, οι οποίοι διακρίθηκαν για τη γατοφιλία τους, και το δεύτερο (σελ ) στο οποίο η λογοτεχνική αφήγηση έχει τον πρώτο λόγο. Στο πρώτο μέρος εκτίθεται η επιστημονικοφανής υποστήριξη της ανωτερότητας του γάτου έναντι του σκύλου, η οποία αποσκοπεί στην αποκατάσταση της βαλλόμενης ανά τους αιώνες λόγω της δεισιδαιμονίας, αρετής αλλά και τιμής του πρώτου: Ως κατά πρόληψιν και κατά παράδοσιν κηρύττονται δεισιδαίμονες, οπτασιασταί, μυθολόγοι και ονειροπλέκται ο Πορφύριος, ο Ιάμβλιχος, ο Πρόκλος και ο Πλωτίνος, ούτω κακίζεται και πας γάτος ως δόλιος, άπιστος, αχάριστος και ανίκανος άλλο τι παρά τον εαυτόν του ν αγαπήση. 21 Ο αφηγητής υπερασπίζεται το γάτο, αποσαφηνίζοντας εξάπαντος την πρόθεσή του να μιλήσει με ιστορικά και επιστημονικά δεδομένα, επικαλούμενος μαρτυρίες 20 Ο Δημήτρης Δημηρούλης αναφέρει σχετικά με την ειδολογικότητα των ροΐδειων κειμένων ότι: Το κυρίαρχο γνώρισμα είναι η αφηγηματική ρευστότητα και η συνύπαρξη πολλών και διαφορετικών ειδολογικών στοιχείων. Σε γενικές γραμμές, θα λέγαμε ότι υπάρχει ένας πρωταρχικός αφηγηματικός καμβάς πάνω στον οποίο αναπτύσσονται φυγόκεντρα πολλές όψεις της γραφής. [...] Στα κείμενα αυτά ο Ροΐδης γράφει στα όρια των ειδών και αυτό τον κάνει να νοιώθει άβολα [...] στο: Δημηρούλης, 2005:206. Πράγματι, ο Ροΐδης δημιουργεί κείμενα με φυγόκεντρες τάσεις, όμως αυτή η πράξη γίνεται εσκεμμένα. Η συνύπαρξη και η συγχώνευση διαφορετικών τύπων του λόγου σε ένα αδιάσπαστο και αρμονικό όλον, παρατηρείται στο σύνολο του έργου του και χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά επεξεργασμένη συστηματικότητα, η οποία αποδεικνύει τη συνειδητή προσπάθεια του Ροΐδη να κινηθεί μεν στα όρια των ειδών, να κατορθώσει δε να μορφοποιήσει ένα νέο λογοτεχνικό είδος. 21 Ροΐδης, 1893 ( Ιστορία μιας γάτας ), σελ

10 ΙωΑννα ΣταματΑκη γνωστών συγγραφέων αλλά και του ιδίου. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η μέθοδος που θα ακολουθήσει στο παρόν κείμενο, δε διαφοροποιείται από εκείνη που χρησιμοποίησε στο παρελθόν προκειμένου να ανατρέψει μια ακόμα ασύστατη γνώμη: Και ως εις τα λεγόμενα ονείρατα των νεοπλατωνικών αντιτάσσεται η ασφαλής επιστήμη του Αριστοτέλους, ούτω και εις του γάτου την κακίαν αι παντοίαι του σκύλου αρεταί. Εις προγενέστερον έργον μου επροσπάθησα ν αποδείξω το ιστορικώς ασύστατον της τοιάτης περί των Αλεξανδρινών γνώμης και, προ πάντων, πόσον είναι άδικος η προς άλληλα σύγκρισις δύο πραγμάτων όλως ανομοίων, οία η εμπειρία του Σταγειρίτου προς το υπερούσιον πτερύγισμα της νεοπλατωνικής διανοίας. Τούτο είναι περίπου το αυτό ως αν υπετιμάτο εν συγκρίσει προς την πέρδικα ως μη φαγώσιμος η αηδών. Καθ όμοιον τρόπον κατηγορείται και ο γάτος [...] (ό.π.:392). Ο Ροΐδης έχοντας προηγουμένως ορίσει τη μέθοδό του και αντικρούσει την αντιεπιστημονική πρακτική της εξομοίωσης και της σύγκρισης διαφορετικών δεδομένων, που κατά το παρελθόν έριξαν σε ανυποληψία το γάτο, επικαλείται ακολούθως δεδομένα από τη φυσιολογία (ό.π.:393) και κατόπιν από την αιγυπτιακή ιστορία, 22 προκειμένου να δικαιολογήσει τη φυσική και ιστορικά κατοχυρωμένη ανωτερότητα της γάτας έναντι του σκύλου. Αναφερόμενος λοιπόν στο σημαντικό ρόλο που διαδραμάτισε η γάτα στην αρχαία αιγυπτιακή και ελληνική θρησκεία, αλλά και στις προμουσουλμανικές θρησκευτικές πρακτικές των Αράβων, εισάγει τον παραλληλισμό της προς τη γυναίκα και παρουσιάζει εν συντομία την αναλογική σχέση τους, η οποία εντοπίζεται ήδη στην αρχαιότητα. 23 Κατόπιν, αναφέρεται στην ιδιαίτερη σχέση της γάτας με καταξιωμένους συγγραφείς αλλά και με πολιτικούς ή θρησκευτικούς ηγέτες, σε μια προσπάθεια να αντικρούσει το εμπαθές κείμενο του Βυφών (ό.π.:393) αλλά και το εξίσου άδικο του Βούνυαν (ό.π.:394), το οποίο καταδικάζει τη γάτα, βάσει κριτηρίων της χριστιανικής ηθικής υποδεικνύοντάς την ως παράδειγμα χριστιανικής ασέβειας και υπεροψίας. 24 Ο γάτος σύμφωνα με τον Ροΐδη θεωρείται αριστοκρατικό και απαιτητικό ζώο, το οποίο εντούτοις αγαπά τις θωπείες αλλά μόνον όταν έχη όρεξιν αυτών (ό.π.:394) και αποστρέφεται [...] την υπερβολικήν οικειότητα, την αδιακρισίαν και ιδίως πάσαν αξίωσιν περιορισμού της απολύτου αυτού ανεξαρτησίας (ό.π.:394). Τα παραπάνω χαρακτηριστικά του γάτου σε συνδυασμό με την ικανότητά του να ανταποδίδει την αγάπη που δέχεται, τον μετέτρεψαν σε αγαπημένο ζώο των γεροντοκορών αλλά και των επισήμων ανδρών (ό.π.:395), που όλοι τους τυχαίνει να είναι και συγγραφείς: Παραλείποντες τους αρχαίους αρκούμεθα να μνημονεύσωμεν τον καρδινάλιον Ριχελιώ, τον Κολβέρτον, τον Μονταίγνιον, τον Χόφμαν, τον Φοντενέλλον, τον Γεράρδον Δόου, 22 [...] οι Αιγύπτιοι τον ελάτρευον ως Απόλλωνα υπό το σχήμα γατοκεφάλου νεανίσκου και την γάταν ως θεάν του έρωτος και του κάλλους, ό.π.: Η ευμορφία τω όντι των γυναικών εξετιμάτο παρ αυτών κατ ακριβή αναλογίαν της ομοιότητος προς τα αιλουροειδή, ό.π.: Ούτος εξετάζων το ζήτημα ουχί εν συνόλω, ω απήτει η δικαιοσύνη, αλλά θεολογικώς υπό μόνην την έποψιν της ηθικής του Ευαγγελίου, ανυμνεί τον σκύλον, ως τέλειον πρότυπον πάσης χριστιανικής αρετής [...], ό.π.:

11 Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΟΥ Ε. ΡΟΪΔΗ τον Λόπε δε Βέγας, τον Σατωβριάν, τον Εδγάρδον Πόου, τον Θεόφιλον Γωτιέ, τον Χάρτμαν και τον Βωδελαίρον, οίτινες πάντες ηγάπησαν τους γάτους περιπαθώς και ηντηγαπήθησαν παρ αυτών ολοψύχως (ό.π.:395). Ειδικότερα λοιπόν για τους συγγραφείς, ο Ροΐδης τονίζει τη σχεδόν ζωτικής σημασίας σχέση τους με τη γάτα, την οποία ορισμένοι προσπάθησαν να υποτιμήσουν ονομάζοντες αυτήν διαστροφήν, ως την όρεξιν όζοντος τύρου, αώρων οπώρων ή υπερωρίμων εταιρών (ό.π.:395). Ωστόσο, μόνο η γάτα παρευρίσκεται συνεχώς στο πλευρό του συγγραφέα και παρακολουθεί το έργο του με ειλικρινές ενδιαφέρον, συνεργώντας τρόπον τινά στη διαδικασία της γραφής, 25 κάτι που οι σκύλοι αγνοούν. Στο σημείο αυτό ο Ροΐδης πραγματοποιεί την πρώτη νύξη του για τη στενή σχέση ανάμεσα στη γάτα και το ύφος και προχωρά στην παρουσίαση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της πρώτης, τα οποία κατ αναλογίαν πρέπει να διαθέτει τόσο ο συγγραφέας, όσο κι το ύφος του: Άλλοτε πάλιν, αφού διά μακράς εργασίας μεταδώση στιλπνότητα κατόπτρου εις το ατλάζινον αυτής δέρμα, προσέρχεται η γαλή [...]. Αι ενδείξεις της αγάπης της ουδέν έχουσι κοινόν προς τη θορυβώδη προπέτειαν των κυνών, αλλ αριστοκρατικήν τινα επιφύλαξιν και σεμνότητα, υπεραρέσκουσαν εις τον καλλιτέχνην, όστις, αν είναι πράγματι τοιούτος, μισεί και αποστρέφεται υπέρ παν άλλο την επίδειξιν, τον στόμφον και την αισθηματικήν κοινοτοπίαν. Δύσκολον δε φαίνεται να μη θεωρήσωμεν την επίμονον προς στίλβωσιν του τριχώματος αυτού εργασίαν του γάτου, ως πολύτιμον εις τους γράφοντας υπόμνησιν, ότι ίσον πρέπει και ούτοι να καταβάλλωσι κόπον προς τέλειον του ύφους ομαλισμόν. [...] οσάκις βλέπει επί πολλήν ώραν την χείραν μου ακινητούσαν, εξ ανικανότητος να συρράψη άλλην περίοδον μετά της προηγουμένης, έρχεται τότε και απλώνεται επί του χειρογράφου μου μακρύς πλατύς, ως αν ήθελε να με ειδοποιήση, ότι προτιμότερον είναι να υπάγω να κοιμηθώ παρά να επιμένω γράφων φράσεις υπνωτικάς. 26 Η γούνα της γάτας έπειτα από επίμονη προσπάθεια αποκτά στιλπνότητα κατόπτρου, η οποία κατ αναλογία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση του ομαλού συγγραφικού ύφους, προκειμένου αυτό να αντανακλά με ακρίβεια τις ιδέες που εκφράζει. Η γάτα επομένως ταυτίζεται με το ύφος, υποσημειώνοντας έτσι, ότι και οι δύο όροι του αναλογικού αυτού συσχετισμού οφείλουν ν αποστρέφονται την κοινοτυπία, το 25 Οι σκύλοι ή απασχολούσι παίζοντες θορυβωδώς ή κοιμώνται ως ασπάλακες, και τότε είναι ως να μην υπήρχον. Μόνος ο γάτος ηξεύρει ν ακινητή επί ολοκλήρους ώρας εις γωνίαν της τραπέζης, στηρίζων ως Αιγυπτία Σφίγξ την κεφαλήν επί των προσθίων ποδών και προσηλών το βλέμμα εις τον μελετώντα, ως αν ενδιαφέρετο εις το έργον αυτού. [...] Όταν δ επιτέλους βαρυνθή την ακινησίαν, εγείρεται τότε ησύχως, τανύει την ελαστικήν του ράχιν εις σχήμα βυζαντινής αψίδος και αρχίζει ήσυχον περίπατον [...], ό.π.: Ιδιαίτερο ενδιαφέρον εμφανίζει η περιγραφή που αφιερώνει ο Ροΐδης στην κίνηση και στη ράχη της γάτας, καθώς παρουσιάζει αντιστοιχίες με το ποίημα του Μπωντλαίρ Οι γάτοι, στο οποίο οι γάτες χαρακτηρίζονται επίσης ως φίλοι της γνώσης και της ηδονής : Όταν συλλογίζονται παίρνουν αριστοκρατικές στάσεις / Σαν τις μεγάλες Σφίγγες ξαπλωμένες στο βάθος των ερήμων, / Που μοιάζουν να κοιμούνται μες σ όνειρο ατέρμονο! / Οι γόνιμες καμπύλες της ράχης έχουν πλήθος μαγικές λάμψεις, Κάρολος Μπωντλαίρ, Τα Άνθη του Κακού (μτφ.: Δέσπω Καρούσου), τ. Α, Αθήνα, Γκοβόστης, χ.χ., σελ Ιστορία μιας γάτας, σελ

12 ΙωΑννα ΣταματΑκη στόμφο αλλά και την επίδειξη, συγγραφικά μειονεκτήματα στα οποία ο Ροΐδης έχει αναφερθεί στο παρελθόν με αφορμή το κείμενό του για τον Ψυχάρη. Επιπλέον, το γεγονός ότι η γάτα ταυτίζεται αναλογικά με το ύφος, υποδεικνύεται από την κοινή τους μέριμνα να αφυπνίζουν το συγγραφέα και τον αναγνώστη αντίστοιχα. Το ύφος, όπως είδαμε στο Τ. Ε., αποτελεί το ανθυπνωτικόν φάρμακον 27 του συγγραφέα ενάντια στην κοινοτυπία και στην αδυναμία συγκέντρωσης του αναγνώστη. Αντίστοιχα στην Ιστορία μιας γάτας, ο συγγραφέας προλαμβάνει τυχόν υφολογικά σφάλματα χάρη στη σωτήρια παρέμβαση της γάτας, η οποία λειτουργεί ως συνεργός στη συγγραφική διαδικασία, αλλά και ως υπόμνηση προς το συγγραφέα, καθώς του υπενθυμίζει ότι καλύτερο είναι να κοιμηθεί ο ίδιος, παρά να αποκοιμίσει τους αναγνώστες του. Το ροΐδειο λοιπόν ύφος ταυτίζεται μετωνυμικά με μια ανεξάρτητη, αριστοκρατική και σεμνή γάτα, η οποία δε διστάζει να χαρίσει απλόχερα την αγάπη της σε μεγάλους συγγραφείς που με τη σειρά τους τη λάτρεψαν και την υπηρέτησαν επάξια. Συνεχίζοντας στο ίδιο επιστημονικοφανές πνεύμα, 28 ο Ροΐδης θα αναφερθεί σε ένα ακόμα ιδιαίτερο προσόν της γάτας, την αιδώ, την οποία μόνη αυτή μοιράζεται με το ανθρώπινο είδος. Η γάτα δεν επιδίδεται σε ερωτικές περιπτύξεις κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά, αντιθέτως, επιζητεί το σκότος της νυκτός και την μοναξίαν απατήτων κορυφών (ό.π.:397). Με άλλα λόγια η γάτα-ύφος συμπεριφέρεται ως γυναίκα, η οποία φροντίζει να αποκαλύπτει μόνο όσα είναι απολύτως απαραίτητα, αποκρύπτοντας από ντροπή και συστολή, ορισμένες πτυχές της ζωής της. Άλλωστε η γάτα-ύφος είναι σεμνή, διακριτική και ιδιαίτερα κρυπτική, γεγονός που δεν της επιτρέπει την άσκοπη αυτοέκθεση, επειδή με αυτόν τον τρόπο θα υποβίβαζε τον αυταπόδεικτα υψηλό χαρακτήρα της. Ο αφηγητής έχοντας απαριθμήσει και αποδείξει με επιστημονικό τρόπο την ομοιότητα της γάτας-ύφους με τη γυναίκα, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι: Η ομοιότης εν γένει της γάτας προς φιλήδονον δέσποιναν ή και αριστοκρατικήν εταίραν φαίνεται υπό πάσαν έποψιν τελεία. Όπως αι κυρίαι με τας καμελίας, ούτω και αύτη αγαπά να μεταβάλλη την νύκτα εις ημέραν, το πρωινόν εξάπλωμα παρά την εστίαν, τους χνοώδεις τάπητας τους προφυλάσσοντας τους ροδίνους πόδας της από την υγρασίαν, τον πολύωρον καλλωπισμόν, τα αρώματα, το ανθόγαλα, τας θωπείας, τα σπαράγγια, τα μαλακά ανάκλιντρα, τα μετάξινα παραπετάσματα και ιδίως τα τρίχαπτα, τας φούντας και τα κρόσσια προς άσκησιν εις το σπάραγμα των στιλπνών αυτής ονύχων (ό.π.:397). Η γάτα-γυναίκα-ύφος αγαπά την πολυτέλεια, την ξεκούραση, τον καλλωπισμό και ταυτόχρονα την εξάσκηση των στιλπνών αυτής ονύχων πάνω σε δαντέλες, φούντες και κρόσσια. Αντίστοιχη αναφορά πραγματοποιείται και στο Τ. Ε., όπου ο Ροΐδης σημειώνει ότι, επέλεξε να παρουσιάσει τα δυσνόητα και κουραστικά ζητήματα 27 Τοις Εντευξομένοις, σελ Ο Ροΐδης προβαίνει στην παρατήρηση ότι, η Πολωνή έχει κοινά στοιχεία με τη γάτα και επομένως καθώς το πολωνικό έθνος είναι πιο θηλυκόν, αποτελεί πιο αντιπροσωπευτική εκπρόσωπό του εν σχέση προς τον Πολωνό βλ.: Ιστορία μιας γάτας, σελ

13 Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΟΥ Ε. ΡΟΪΔΗ της θεολογίας [...] διά κροσσίων, θυσσάνων και κωδωνίσκων ως ποδιάν Ισπανής χορευτρίας. 29 Τα κρόσσια και οι θύσανοι αποτελούν εν προκειμένω μεταφορικές διατυπώσεις των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του ροΐδειου ύφους, το οποίο με τις παρομοιώσεις και τις συγκρούσεις εννοιών και λέξεων, στολίζει και μεταμορφώνει με τρόπο ευχάριστο την πραγματικότητα, χωρίς ωστόσο να την παραμορφώνει. Αντίστοιχα, στην Ιστορία μιας γάτας, η εκλεκτική γάτα-γυναίκα-ύφος δείχνει ιδιαίτερη προτίμηση στα ίδια αντικείμενα στα ίδια ρητορικά σχήματα προκειμένου να εξασκήσει τα στιλπνά ως κάτοπτρα νύχια της. Η γάτα-εταίρα σπαράζει και ξεγυμνώνει τα θύματά της, αφού προηγουμένως έχει εξασκήσει τα μέσα της. Τον ίδιο δρόμο ακολουθεί κατ αναλογία και ο συγγραφέας, ο οποίος μέσω του ύφους και της εξάσκησής του πάνω σ αυτό, κατορθώνει μέσω της κατακτημένης ρητορείας να στηλιτεύσει τις συνήθειες και τα ήθη της εποχής του. Περνώντας στη δεύτερη ενότητα του κειμένου, 30 ο Ροΐδης πληροφορεί τον αναγνώστη, ότι επίκειται η εξιστόρηση της ζωής μιας αντίστοιχης γάτας, της Σεμίρας, η οποία υπήρξε αχώριστη σύντροφός του κατά τη μαθητεία του στο Λύκειο Ευαγγελίδη της Σύρου. Η γάτα αυτή ήταν γένους μικτού (ό.π.:398), το οποίο προέκυψε από το συνδυασμό ενός κεραμιδόγατου και μιας γάτας Αγκύρας. Η μικτού γένους γάτα, 31 αναπτύσσει σχέση αγάπης με τον πρωτοπρόσωπο και ομοδιηγητικό αφηγητή, ο οποίος κατορθώνει να κερδίσει την αγάπη της [...] δι ανωτέρας προσφοράς λιχνευμάτων, τεχνικωτέρου ξυσίματος της κεφαλής και προ πάντων διά της χρήσεως του γατικού αγαπόχορτου, της βαλεριάνας [...] (ό.π.:398). Ο αφηγητής επομένως κατακτά και υποτάσσει τη γάτα-ύφος, η οποία τον συντροφεύει στα νύκτια αναγνώσματά του: Εις τον θάλαμον εκείνον, παράπλευρον έχων την Σεμίραν, διήλθον τας ευτυχεστάτας του βίου μου αΰπνους νύκτας, αναγιγνώσκων πρώτην φοράν τους Τρεις Σωματοφύλακας, τον Μοντεχρίστον, τον Ουσκόκ και τα άλλα αλησμόνητα της εποχής εκείνης έργα, τα υπερέχοντα τα ψυχολογήματα του Βουρζέ και τα φυσιολογήματα του Ζολά [...] (ό.π.:399). Ο αφηγητής περνά το χρόνο του μελετώντας για πρώτη φορά μυθιστορήματα του Δουμά, τα οποία εκείνη την εποχή θεωρούσε ανώτερα από τα ψυχολογήματα του Βουρζέ και από τα φυσιολογήματα του Ζολά (ό.π.:399), προσθέτοντας όμως λίγο παρακάτω ότι εις την υπέροχον των αναγνωσμάτων εκείνων αξίαν πρέπει να προστεθή της δωδεκαετούς μου φαντασίας η παρθενία (ό.π.:399). Τα μυθιστορήματα αυτά παρά την αξία που ο αφηγητής τότε ακόμα τους απέδιδε, τον κούραζαν λόγω της συγκινησιακής τους έντασης: Όταν μ εκούραζεν η ανάγνωσις ή μάλλον η 29 Τοις Εντευξομένοις, σελ Ο Ροΐδης εισάγει τη δεύτερη αυτή ενότητα, αποδίδοντάς της το χαρακτηρισμό διήγημα : Τοιαύτη ακριβώς ήτο η ηρωίς του παρόντος διηγήματος συριανή γάτα[...], Ιστορία μιας γάτας, σελ Σε αυτό το σημείο πρέπει να επικαλεστούμε την έννοια της παραχώρησης, όπως διατυπώνεται στο κείμενο του Ροΐδη για τον Ψυχάρη. Το γλωσσικό όργανο που προτείνει ο Ροΐδης, μορφοποιείται βάσει της αρχής της παραχώρησης, κατά την οποία στοιχεία από την καθαρεύουσα υπεισέρχονται στη δημοτική, δημιουργώντας ένα ενιαίο κράμα. Η γάτα έχει αυτή τη μικτή καταγωγή, επομένως η μετωνυμική της λειτουργία στο κείμενο μας επιτρέπει να ορίσουμε την ιδιαίτερη καταγωγή της ως γλωσσική πρόταση στη γραμμή που διαμορφώνει ο Ροΐδης. 793

14 ΙωΑννα ΣταματΑκη έντασις της συγκινήσεως [...] (ό.π.:399). Στο κείμενό του για τον Ρίχτερ ο Ροΐδης θα σχολιάσει γι ακόμα μια φορά αρνητικά τον Δουμά, τονίζοντας ότι τα μυθιστορήματά του, διακρίνονται για την πολυπλοκότητα του μύθου και της πλοκής, γεγονός που τα καθιστά ευανάγνωστα και δημοφιλή, ωστόσο δεν παύουν να θεωρούνται ανεπαρκή από υφολογική κυρίως αλλά και θεματική άποψη. 32 Η σύντροφος λοιπόν του αφηγητή, παρά τα χαρίσματά της, είχε να αντιμετωπίσει ένα εχθρικό θηλυκό την Λάμιαν, η οποία ωμίαζε Λιάπην γυναικοφορεμένον και δε διέθετε άλλο γατίσιο-γυναικείο χαρακτηριστικό, παρά μόνο ικανώς πυκνόν μύστακα 33 υπό του άνω χείλους. Η γεροντοκόρη επιστάτρια και απόλυτος και ανεξέλεγκτος του Λυκείου τροφοδότις (ό.π.:400) Λάμια, 34 μισεί τη Σεμίρα, επειδή τολμά να εισχωρεί λάθρα στην κρεβατοκάμαρά της ένα είδος αβάτου γεμάτο με χειροποίητα καλύμματα 35 την οποία επιθυμεί να μοιραστεί με τον άρτι εξευρωπαϊσμένο βακάλην (ό.π.:401) του Λυκείου, που αποχωρίστηκε τη βράκα του και μεταμφιέστηκε άθελά του σε γελοίο νεόφραγκο (ό.π.:402). Για να προσελκύσει τον μπακάλη η Λάμια, η οποία στερούταν [...] την ευκαμψίαν, την λειότητα, την χάριν ή το ρόδινο χρώμα του χείλους [...] (ό.π.:399), αποφάσισε να γίνει πιο θελκτική και να αναπληρώσει την έλλειψη εγγενούς ωραιότητας, αγοράζοντας ένα καινούργιο, μοντέρνο φόρεμα και ένα καπέλο, το οποίο ο αφηγητής περιγράφει με τα παρακάτω: Το τότε κάλυμμα της κεφαλής των κυριών δεν ήτο, όπως σήμερον, εν τίποτε κοστίζον εκατόν φράγκα, αλλ ηψηλόν, πλατύγυρον και πολύπλοκον οικοδόμημα, εκ χαρτονίου, σιδηρού σύρματος, βελούδου, ανθέων και πτερών, μετέχον πύργου, κήπου και πτηνοτροφείου (ό.π.:402). Η προσπάθεια της Λάμιας να εντυπωσιάσει με τεχνητά και εν τέλει υπερβολικά μέσα, έρχεται σε απόλυτη αντίθεση με τη φυσική και απροσποίητη ομορφιά της Σεμίρας. Όσο η γάτα εισβάλλει στο χώρο της επιστάτριας τόσο εκείνη επιθυμεί να τη σκοτώσει, πράγμα που τελικά καταφέρνει, μετά από την καταστροφή του καπέλου της, για την οποία όμως υπεύθυνοι ήταν οι μαθητές του σχολείου. 36 Το μίσος της Λάμιας προς τη γάτα και η ασχήμια της, η μεταξύ τους σύγκριση και το γεγονός ότι η επιστάτρια αποτελεί το μόνο θηλυκό που παρουσιάζεται στο κείμενο μετά τη Σεμίρα, την καθιστούν μετωνυμικώ τω τρόπω, υφολογικό αντίπαλο της γάτας. Ο αφηγητής-συγγραφέας ως εκλεκτός της Σεμίρας ας μην ξεχνάμε τη σχετική παρατήρηση περί συγγραφέων στο πρώτο μέρος της αφήγησης αποδίδει με σαφήνεια και πρωτοτυπία την ιστορία του, αναδεικνύοντας την αντίθεση ανάμεσα 32 Ροΐδης, : Ιστορία μιας γάτας, σελ Η Λάμια χαρακτηρίζεται ως ακούραστος [...] αράχνη, η οποία προσπαθεί συστηματικά να τυλίξει στον ιστό της κάποιον γαμπρό, ό.π.: Η κλίνη της Λάμιας αναφέρεται ως ολίγον αρχαϊκή, με σεντόνια κεντημένα με μαιάνδρους και άλλα υπερβολικά στολίδια, στην οποία ωστόσο δεν κοιμόταν, [...] η ωραία εκείνη κλίνη εχρησίμευε διά να γυμνάζεται εις κεντήματα, να την καλλωπίζη, να την καμαρώνη, ό.π.: Βλ. σχετικά: ό.π.: , όπου περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο οι μαθητές ξεγέλασαν τη Λάμια, που εν αγνοία της άρχισε να χτυπάει με μανία το καπέλο της, θεωρώντας ότι χτυπά τη Σεμίρα. Το καπέλο καταστράφηκε και κατόπιν η Λάμια σκότωσε τη γάτα και την έριξε στο φρεάτιο του σχολείου. 794

15 Η ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΟΥ Ε. ΡΟΪΔΗ σε ένα ύφος προσεγμένο και φυσικό το οποίο θεματοποιείται και παραδειγματοποιείται εν ταυτώ, και σε ένα ύφος το οποίο εκπροσωπεί την ασχήμια, την υπερβολή και τη μεταμφίεση της ουσίας. 37 Η Σεμίρα σκοτώνεται από τη Λάμια, όμως έχει κατορθώσει προηγουμένως να γίνει το μέσο και το θέμα της ιστορίας. Πέρα από τα εύλογα σχόλια ερμηνευτικής τάξεως στα οποία θα μπορούσε να οδηγήσει ο τραγικός θάνατος της γάτας σχόλια για τη λογοτεχνική παραγωγή της περιόδου και την επικράτηση ενός ύφους και μιας θεματολογίας διαμετρικά αντίθετης από εκείνη που συστηματικά προβάλλει ο Ροΐδης εκείνο που ουσιαστικά πρέπει να σημειωθεί, είναι η θεωρητική πτυχή και η εξ αυτής αλληγορική ερμηνευτικά διάσταση του κειμένου, καθώς και η ταυτόχρονη συνύπαρξη ενός λόγου επιστημονικοφανή με εκείνον της λογοτεχνίας, που συνεπικουρούν στην ένταξη του κειμένου στην ειδολογική κατηγορία της διηγηματικής εγκυκλοπαίδειας. 5. Η αδιάλειπτη μέριμνα για το ύφος, η θεματική πρωτοτυπία και η νέα ειδολογική κατηγορία της διηγηματικής εγκυκλοπαίδειας, εντός της οποίας θεματοποιούνται οι υφολογικές και θεωρητικές απόψεις του Ροΐδη, αποτελούν την κυριότερη συμβολή του στην προσπάθεια να αναπροσανατολίσει το λογοτεχνικό ορίζοντα της εποχής του, ο οποίος μετά τα μέσα του 19ου αιώνα μοιάζει να ακινητοποιείται με ελάχιστες εξαιρέσεις στη στερεότυπη και οιονεί ρεαλιστική καταγραφή ηθογραφικών σκηνών. Α Κείμενα και πηγές Βιβλιογραφία Αλιμπέρτης, 1915 Σ. Αλιμπέρτης, Εμμανουήλ Ροΐδης, Εσσαί, Κριτική και ποίηση τχ. 1 2 (Μάρτιος Απρίλιος 1915): 3 8 και αντίστοιχα. Επισκοπόπουλος, 1904 Ν. Επισκοπόπουλος, Εμμανουήλ Ροΐδης Ο άνθρωπος και ο συγγραφεύς Το φιλολογικόν έργον του Ροΐδου, Νέον Άστυ ( ). Μενάρδος, 1918 Σίμος Μενάρδος, Εμμανουήλ Ροΐδης, Διάλεξις εις τον Παρνασσόν γενομένη την 22 Φεβρουαρίου 1917, Αθήνα, Ιωαν. Κολάρος, Εστία. 37 Όπως αναφέρεται στην υποσημείωση 35, το καμάρι της Λάμιας, δηλαδή η κλίνη της, ήταν απαρχαιωμένη και κατάφορτη με κεντήματα, τα οποία επεδείκνυε. Η Λάμια, ως η αντίπαλη υφολογική εκδοχή της Σεμίρας, είναι κατ αναλογία προς την κλίνη της ξεπερασμένη, υπερβολική και ικανή μόνο για επίδειξη, χωρίς να αποκτά ποτέ πρακτική αξία. 795

16 ΙωΑννα ΣταματΑκη Baudelaire Κάρολος Μπωντλαίρ, Τα Άνθη του Κακού (μτφ.: Δέσπω Καρούσου), τ. Α, Αθήνα, Γκοβόστης, χ.χ. Ροΐδης, 1866 Εμμανουήλ Ροΐδης, Τοις Εντευξομένοις (1866): Εμμανουήλ Ροΐδης, Η Πάπισσα Ιωάννα (επιμ.: Άλκης Αγγέλου), Αθήνα, Ερμής ΝΕΒ, Ροΐδης, 1866 Εμμανουήλ Ροΐδης, Η Πάπισσα Ιωάννα και η Ηθική, Επιστολαί ενός Αγρινιώτου, Επιστολή Β Επιστολή Γ Επιστολή Δ : Άπαντα (εκδ.: Άλκης Αγγέλου), τ. Α ( ), Αθήνα, Ερμής, 1978: Ροΐδης, 1877 Εμμανουήλ Ροΐδης, Εδγάρδος Πόου (1877): Άπαντα (εκδ.: Άλκης Αγγέλου), τ. Β ( ), Αθήνα: Ερμής, 1978: Ροΐδης, 1893 Εμμανουήλ Ροΐδης, Η ιστορία μιας Γάτας (1893): Άπαντα (εκδ.: Άλκης Αγγέλου), τ. Δ ( ), Αθήνα, Ερμής, 1978: Ροΐδης, 1893 Εμμανουήλ Ροΐδης, Τα Είδωλα, Γλωσσική μελέτη (1893): Άπαντα, τ. Δ, σελ Ροΐδης, Εμμανουήλ Ροΐδης, Ρίχτερ ο μοναδικός ( ): Εμμ. Ροΐδης, Άπαντα (εκδ.: Άλκης Αγγέλου) τ. Ε, ( ), Αθήνα, Ερμής, 1978: Β Μελέτες Αγγελάτος, 1997 Δημήτρης Αγγελάτος, Η φωνή της μνήμης. Δοκίμιο για τα λογοτεχνικά είδη, Αθήνα, Πατάκης. Αγγελάτος, 2003 Δημήτρης Αγγελάτος, Πραγματικότης και Ιδανικόν, Ο Άγγελος Βλάχος και ο αισθητικός κανόνας της αληθοφάνειας ( ), Αθήνα, Μεταίχμιο. Δημηρούλης, 2005 Δημήτρης Δημηρούλης, Παίζοντας με τα είδη και τις μορφές : Εμμανουήλ Ροΐδης, Η τέχνη του ύφους και της πολεμικής, Αθήνα, Μεταίχμιο, σελ Γεωργαντά, 1998 Αθηνά Γεωργαντά, Εμμανουήλ Ροΐδης, Η πορεία προς την Πάπισσα Ιωάννα, Αθήνα, Ιστός. Θρύλος, 1935 Άλκης Θρύλος, Εμμανουήλ Ροΐδης ( ), Νέα Εστία, τ. 18 (1935), τχ. 206, 207 ( και ), σελ και αντίστοιχα. Μαυρέλος, 2003 Νίκος Μαυρέλος, Η υποδοχή του Poe στην Ελλάδα και ο φακός του Ροΐδη, Σύγκριση τχ. 14, σελ Παράσχος, 1942 Κλέων Παράσχος, Εμμανουήλ Ροΐδης, Η ζωή, το έργο και η εποχή του, τ. Α, Αθήνα, Αετός Α. Ε. Παράσχος, 1952 Κλέων Παράσχος, Εισαγωγή : Εμμανουήλ Ροΐδης (εκδ.: Κλέωνος Παράσχου), Αθήνα, Αετός, Βασική Βιβλιοθήκη αρ. 20. Seyhan, 1992 Azade Seyhan, Representation and its discontents. The critical legacy of german romanticism, University of California Press. 796

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σχολική Χρονιά 2012-2013 Κ ε ί μ ε ν α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κείμενα προς συνανάγνωση συνεξέταση Έριχ Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας 1830-1880 Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Ιωάννης Παπαθεοδώρου 3 η ενότητα: «Ρομαντισμός και Ρεαλισμός» Ορισμοί, χαρακτηριστικά, διαφορές και ζώνες συνύπαρξης.

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας 1830-1880 Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Ιωάννης Παπαθεοδώρου 1 η ενότητα: «Εισαγωγή στα ρομαντικά χρόνια» Ρομαντισμός. Η ανάδυση του μυθιστορήματος. Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις ( ΣΤΙΧΟΙ 1-13) 1.Να χαρακτηρίσετε τον Οδυσσέα με βάση τους στίχους 1-13, αιτιολογώντας σύντομα κάθε χαρακτηρισμό σας

Ερωτήσεις ( ΣΤΙΧΟΙ 1-13) 1.Να χαρακτηρίσετε τον Οδυσσέα με βάση τους στίχους 1-13, αιτιολογώντας σύντομα κάθε χαρακτηρισμό σας ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΗΛΕΜΑΧΕΙΑ Ραψωδία α Προοίμιο(στίχοι 1-25) ΔΟΜΗ Στην Οδύσσεια διακρίνουμε δύο προοίμια: α προοίμιο ( κυρίως προοίμιο ή προοίμιο του ποιητή) στίχοι 1-13 β προοίμιο( το προοίμιο της Μούσας )

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Ευχαριστίες Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αποδώσω τις ευχαριστίες μου σε όσους βοήθησαν με τον τρόπο τους στην εκπόνηση αυτής της εργασίας. Αρχικά, θα

Διαβάστε περισσότερα

Η Τέχνη στο Πανεπιστήμιο

Η Τέχνη στο Πανεπιστήμιο Η Τέχνη στο Πανεπιστήμιο Δημήτριος Ζευγώλης Καθηγητής ΕΑΠ Ακαδημαϊκός Υπεύθυνος e-mail:zevgolis@eap.gr web:dzevgolis.eap.gr Όσον αφορά την ουσία της τέχνης, ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης τη χαρακτήρισαν

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

γλώσσα β γυμνασίου ενότητα 2 : περίληψη

γλώσσα β γυμνασίου ενότητα 2 : περίληψη γλώσσα β γυμνασίου ενότητα 2 : περίληψη πλαγιότιτλοι Για να γράψουμε πλαγιότιτλους Διαβάζουμε προσεκτικά την παράγραφο και εντοπίζουμε τη βασική τη βασική της ιδέα Εντοπίζουμε και υπογραμμίζουμε τις λέξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου. Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία

1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου. Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία 1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία προκριματική φάση 18 Φεβρουαρίου 2012 υπό την Αιγίδα του ΥΠΔΒΜΘ Διοργάνωση Τμήμα Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΣΤΗ: http //blgs.sch.gr/anianiuris ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νιανιούρης Αντώνης (email: anianiuris@sch.gr) Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε Διηγούμαστε ή αφηγούμαστε ένα γεγονότος, πραγματικό

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Διάγραμμα αναλυτικής διόρθωσης ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης)

Διάγραμμα αναλυτικής διόρθωσης ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης) Διάγραμμα αναλυτικής διόρθωσης ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης) 1. Χαρακτηριστικά προς αξιολόγηση Α. Περιεχόμενο: πλούτος ιδεών σχετικών με το εξεταζόμενο θέμα. Β. Διάταξη νοημάτων: διάταξη ύλης και

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 24 ΜΑΪΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΕΙΣ ΓΝΩΣΤΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Γιατί εγώ τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο Η ενδυμασία αποτελείται από κάθε τι με το οποίο ο άνθρωπος καλύπτει και στολίζει το σώμα του. Περιλαμβάνει δηλαδή τα ρούχα και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου

«Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου. Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1 «Στου Κεμάλ το Σπίτι» του Γιώργου Ιωάννου Aπαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1) Γιατί τα αρχικώς αρνητικά συναισθήματα του αφηγητή απέναντι στη γυναίκα μετατρέπονται εν τέλει σε θετικά; Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Λογοτεχνία

Η Παιδική Λογοτεχνία Τα παιδικά αναγνώσματα και η πορεία τους από τον 19 ο αιώνα μέχρι σήμερα Η Παιδική Λογοτεχνία Ονόματα μαθητριών: Μπουλούγαρη Ελίνα Περιφανάκη Σουζάνα Σταθακάρου Κατερίνα Σταθοπούλου Αναστασία Στεργίου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

25 1. « , ) , , ) «

25 1. « , ) , , ) « ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Τρίτη 27 Μαΐου 2014 ΚΕΙΜΕΝΟ: Όταν µιλούµε για µάζα, εννοούµε µικρό ή µεγάλο πλήθος ανθρώπων, το οποίο υφίσταται µιαν αλλαγή, ψυχική και πνευµατική, από αφορµές συνήθως τυφλής συναισθηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μετασχηματίζοντας δημιουργικά την αμφισβήτηση Μέσα στην τάξη ο εκπαιδευτικός με τους μαθητές αλληλεπιδρούν και αλληλοεπηρεάζονται από τις μεταξύ τους στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Διδάσκουσα: Δέσποινα Καραβαγγέλη 1. Αφηγηματικές τεχνικές Η αφηγηματολογία είναι η επιστήμη που μελετά την αφηγηματική λειτουργία και µας προσφέρει ό,τι απαιτείται για να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Συμμαθητές, συμμαθήτριες, Στα πλαίσια της συζήτησής μας για την τέχνη, θα παρουσιαστούν περιληπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda Alexandra - Book review

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda Alexandra - Book review Ημερομηνία 20/7/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://www.culture21century.gr/ Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/07/belinda-alexandra-book-review.html ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ της Belinda

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

Κοινότητα και κοινωνία

Κοινότητα και κοινωνία Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 53/1984 Κοινότητα και κοινωνία Στάθης Π. Σορώκος* Η διάκριση ανάμεσα στην κοινότητα και την κοινωνία αποτελεί βασικό πρόβλημα, θεωρητικό και πρακτικό, της κοινωνιολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Προαιρετικό σεμινάριο: Η διδασκαλία της Λογοτεχνίας στη Μέση Εκπαίδευση, Π.Ι. Οκτώβριος Νοέμβριος 2015 Επιμέλεια: Σωτηρία Παπαμαργαρίτη, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος»

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» «Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» 1 Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής ταυτότητας δίπλα στις εθνικές ταυτότητες των πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55)

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

(Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ )

(Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ ) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μ. Αναγνωστάκη, «Νέοι της Σιδώνος 1970» 1 (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 297-298) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Σαρλ Μπωντλαίρ: «Άλµπατρος» (Ν.Ε.Λ., Β Λυκείου, A20, σσ )

Σαρλ Μπωντλαίρ: «Άλµπατρος» (Ν.Ε.Λ., Β Λυκείου, A20, σσ ) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Σαρλ Μπωντλαίρ: «Άλµπατρος» (Ν.Ε.Λ., Β Λυκείου, A20, σσ. 100-102) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στη σπουδαιότητα των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης. Αρχικά τονίζει πως

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α. Έτσι λοιπόν κάθε ειδικός αποφεύγει την υπερβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας A Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394)

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Στην ιστορία της λογοτεχνικής δημιουργίας έχει αποδειχτεί ότι κάθε έργο που εμφανίζεται ανθεκτικό στο πέρασμα του χρόνου οφείλει τη δυνατότητά του αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Coimisiún na Scrúduithe Stáit State Examinations Commission LEAVING CERTIFICATE 2010 MARKING SCHEME MODERN GREEK HIGHER LEVEL

Coimisiún na Scrúduithe Stáit State Examinations Commission LEAVING CERTIFICATE 2010 MARKING SCHEME MODERN GREEK HIGHER LEVEL Coimisiún na Scrúduithe Stáit State Examinations Commission LEAVING CERTIFICATE 2010 MARKING SCHEME MODERN GREEK HIGHER LEVEL 1 ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΜΑΔΑ 1 η (30/100) 1. να εξηγήσεις με δικά σου λόγια

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα