Εκπαιδευτικό Υλικό για μαθητές Β Λυκείου Ελληνική Πλατφόρμα για την Ανάπτυξη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εκπαιδευτικό Υλικό για μαθητές Β Λυκείου Ελληνική Πλατφόρμα για την Ανάπτυξη"

Transcript

1 Παγκόσμια Αλληλεγγύη & Δημοκρατική Συμμετοχή Εκπαιδευτικό Υλικό για μαθητές Β Λυκείου Ελληνική Πλατφόρμα για την Ανάπτυξη

2

3 Ελληνική Πλατφόρμα για την Ανάπτυξη Παγκόσμια Αλληλεγγύη & Δημοκρατική Συμμετοχή Αυτό το εγχειρίδιο παράχθηκε από την Ελληνική Πλατφόρμα για την Ανάπτυξη στα πλαίσια του Προγράμματος "Development & Democracy" ( ). Συγγραφείς: Ευγενία Βαθάκου: Θεωρητικό πλαίσιο (μέρος Ι - ΙΙ) Ειρήνη Καρέτα, Μαρίνα Σαβράμη, Μιράντα Λεωνίδου, Marina Sarli: Πρακτικό μέρος (μέρος III) Η Ελληνική Πλατφόρμα για την Ανάπτυξη αποτελεί το συντονιστικό όργανο των ελληνικών Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών, οι οποίες δραστηριοποιούνται στους τομείς της Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας, Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης (www.hellenic-platform-dev.gr). Είναι μέλος της CONCORD, της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας των Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών για την Αρωγή και την Ανάπτυξη (www.concordeurope.org), που αντιπροσωπεύει πάνω από ευρωπαϊκές οργανώσεις και συνιστά σήμερα, εκ μέρους της κοινωνίας των πολιτών, το βασικό συνομιλητή των οργάνων της Ε.Ε. για τον σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Πολιτικής για την Ανάπτυξη. Το Πρόγραμμα Development & Democracy υλοποιείται από την Ελληνική Πλατφόρμα για την Ανάπτυξη στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Προεδρίας της Ελλάδας με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξη και Συνεργασία EuropeAid ). Στόχος του Προγράμματος είναι η ενίσχυση του ρόλου και της αποτελεσματικότητας της δράσης των φορέων της Κοινωνίας των Πολιτών, καθώς και η κινητοποίηση και αύξηση της συμμετοχής των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, στο πλαίσιο της υπό διαμόρφωση πολιτικής αναπτυξιακής ατζέντας. Το Πρόγραμμα "Development & Democracy" χρηματοδοτείται από την ΕΕ. Το περιεχόμενο της δημοσίευσης αυτής είναι αποκλειστική ευθύνη της Ελληνικής Πλατφόρμας για την Ανάπτυξη και δεν αντανακλά απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4 Περιεχόμενα ΜΕΡΟΣ Ι Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ & ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ 5 Εισαγωγή 7 Κατανοώντας την έννοια της Δημοκρατικής Συμμετοχής 11 Η Δημοκρατία σήμερα στον κόσμο 11 Ο Σύγχρονος Πολίτης - Δημοκρατική Συμμετοχή στην πράξη 12 Η έννοια της Αλληλεγγύης - Ιστορία & περιεχόμενο 15 Η Ιστορία της γένεσης & εξέλιξης της έννοιας της Αλληλεγγύης 15 Εννοιολογικό περιεχόμενο της Αλληλεγγύης 19 Παγκόσμια Αλληλεγγύη & Δημοκρατική Συμμετοχή 23 Παγκόσμια Αλληλεγγύη ως Δημοκρατική Συμμετοχή 27 Παγκόσμια Αλληλεγγύη & Δημοκρατική Συμμετοχή στην Πράξη 29 Παραδείγματα Αλληλεγγύης & Δημοκρατικής Συμμετοχής στον κόσμο χθες και σήμερα 29 Παραδείγματα Αλληλεγγύης & Δημοκρατικής Συμμετοχής στην Ελλάδα της κρίσης 33 Βιβλιογραφία 35 Άσκηση: ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ 37 Άσκηση: ΚΑΝΕ ΤΗ ΔΙΚΗ ΣΟΥ ΕΡΕΥΝΑ 41 ΜΕΡΟΣ ΙΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 43 ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ Ασκησεις και Δραστηριοτητες 49 Διαμορφώνοντας το κατάλληλο κλίμα στην τάξη 50 Άσκηση: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 51 Άσκηση: ΚΙΝΕΖΙΚΑ ΞΥΛΑΚΙΑ 52 Ταυτότητα 53 Άσκηση: ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ 55 Άσκηση: ΑΝΑΚΑΛΩΝΤΑΣ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ 56 Άσκηση: ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΦΕΡΩ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ 57 Άσκηση: ΚΑΝΕ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΜΠΡΟΣΤΑ 58 Υπευθυνότητα 60 Άσκηση: ΗΘΙΚΟ ΔΙΛΗΜΜΑ 62 Άσκηση: ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ 65 Άσκηση: ΑΛΗΘΕΙΑ Ή ΨΕΜΑ / ΣΩΣΤΟ Ή ΛΑΘΟΣ 66 Άσκηση: Η ΣΩΣΙΒΙΑ ΛΕΜΒΟΣ 67 Άσκηση: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΞΙΩΝ 68 Άσκηση: ΕΜΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ 69 Άσκηση: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΥΘΥΝΕΣ 70 Διαφορετικότητα και πλουραλισμός 71 Άσκηση: ΑΝ ΗΜΟΥΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ 74 Άσκηση: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΕΣ Άσκηση: ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 75 Άσκηση: ΤΑ 6 ΒΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ 76 Άσκηση: ΠΡΕΠΕΙ ΠΑΝΤΑ ΝΑ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ Η ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ; 78 Συμμετοχή στη Δημοκρατία 79 Άσκηση: ΑΛΛΑΖΟΝΤΑΣ ΝΟΟΤΡΟΠΙΑ 80 Άσκηση: ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ; 81 Άσκηση: ΤΡΟΠΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 82 Άσκηση: ΠΙΑΣΕ ΜΕ ΑΝ ΜΠΟΡΕΙΣ 83 Βοηθητικό υλικό 85

5 I

6 ΜΕΡΟΣ Ι Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ & ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ «Μην αμφιβάλλεις ότι μια μικρή ομάδα σκεπτόμενων και αφοσιωμένων πολιτών μπορούν ν αλλάξουν τον κόσμο. Πίστεψέ το, είναι ο μόνος τρόπος μέχρι σήμερα που είχε αποτέλεσμα!» Margaret Mead 5

7

8 Εισαγωγή O στόχος του παρόντος εγχειριδίου είναι ν αποσαφηνίσει τις έννοιες της αλληλεγγύης και της δημοκρατικής συμμετοχής, αλλά και τις πρακτικές προεκτάσεις τους για τη ζωή μας τη σημερινή εποχή. Φιλοδοξεί να προσφέρει την απαραίτητη γνώση και τα κατάλληλα εργαλεία στον εκπαιδευτικό της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τους μαθητές του για έναν παραγωγικό διάλογο στην τάξη, που όχι μόνο θα ενημερώσει, αλλά θα ευαισθητοποιήσει και κυρίως θα ενεργοποιήσει τους μαθητές και όλους τους νέους, ώστε να συμμετέχουν ενεργά στα κοινά, στις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή τους, με κριτική σκέψη και γνώμονα την αλληλεγγύη και τις αξίες της δικαιοσύνης, της ισότητας και της αμοιβαίας βοήθειας, που περιλαμβάνει η έννοια αυτή. Η ομάδα στόχος είναι οι νέοι, οι αυριανοί πολίτες της Ελλάδας, που είναι ταυτόχρονα πολίτες του κόσμου. Οι νέοι τα τελευταία 6-7 χρόνια βιώνουν ένα περιβάλλον κρίσης και αναζητούν απαντήσεις σε περίπλοκα ζητήματα, καθώς η κρίση αυτή, όπως συμφωνούν οι περισσότεροι, δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά είναι και πολιτική, κοινωνική και κρίση αξιών. Επίσης δεν είναι ελληνική, αλλά παγκόσμια. Η παγκοσμιοποίηση πλέον είναι σαφές, έχει θετικές και αρνητικές όψεις και δημιουργεί πρωτόγνωρες προκλήσεις για τον άνθρωπο. Έτσι, από την μια πλευρά, οι εξελίξεις στους τομείς της τεχνολογίας, επικοινωνιών και μεταφορών, συμβάλλουν στην ταχύτερη διακίνηση ιδεών, αγαθών και προσώπων και στην πρόοδο της οικονομίας, των τεχνών και του πολιτισμού. Από την άλλη πλευρά, σημαντικά ζητήματα προκύπτουν με οικονομικές ανισότητες, οι οποίες βαθαίνουν, φτώχεια, πείνα, συγκρούσεις, ρύπανση του περιβάλλοντος, κλιματική αλλαγή και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που ξεπερνούν τα κρατικά σύνορα και έχουν επιπτώσεις σ όλο τον πλανήτη. Γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στην Ιαπωνία, την Ουκρανία ή το Μεξικό επηρεάζουν με διάφορους τρόπους και την καθημερινότητά μας στην Ελλάδα. 7

9 ΜΕΡΟΣ Ι // Εισαγωγή Είναι εύκολο να παγιδευτούμε στις αρνητικές συνέπειες της παγκοσμιοποίησης. Ωστόσο, το παρόν εγχειρίδιο επιχειρεί να μεταθέσει το κέντρο βάρους από τις αρνητικές επιπτώσεις στο πώς άτομα και κοινότητες μπορούν να δράσουν μαζί για να φέρουν τη θετική αλλαγή που επιθυμούν στον τόπο τους και στον κόσμο. Η κοινωνική, οικονομική και πολιτική παγκοσμιοποίηση μαζί με τις εκπληκτικές εξελίξεις των τελευταίων χρόνων στις τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνιών, έχουν ως αποτέλεσμα να ασκούμε μεγαλύτερη από ποτέ επιρροή ο ένας πάνω στον άλλο. Η παγκοσμιοποίηση ανοίγει νέες θετικές προοπτικές για την αλληλεγγύη και τη δημοκρατία, καθώς νέοι τρόποι συμμετοχής διαμορφώνονται για τους πολίτες, ξεπερνώντας σύνορα και άλλους περιορισμούς (π.χ. γλώσσας). Άνθρωποι από διαφορετικά κράτη και ηπείρους ενώνουν τη δράση τους για αυτά τα ζητήματα και συνδημιουργούν τον κόσμο που οραματίζονται. Τέλος, αυτός είναι ένας ακόμα στόχος του εγχειριδίου: να μεταδώσει αισιοδοξία για το μέλλον, διότι η αλληλεγγύη και η δημοκρατική συμμετοχή είναι ο δρόμος μέσα από τον οποίο μπορούμε να πορευτούμε με ασφάλεια στις τρικυμιώδεις εποχές που ζούμε. Το παρόν εγχειρίδιο αναπτύσσεται στο πλαίσιο του προγράμματος Development & Democracy που υλοποιεί η Ελληνική Πλατφόρμα για την Ανάπτυξη. Η Πλατφόρμα αποτελεί το συντονιστικό όργανο των ελληνικών ΜΚΟ οι οποίες δραστηριοποιούνται στους τομείς της διεθνούς αναπτυξιακής συνεργασίας, ανθρωπιστικής βοήθειας και αναπτυξιακής εκπαίδευσης. Μέσα από τη δράση της και τη δράση των μελών της εκφράζει πολλές και διαφορετικές φωνές της ελληνικής κοινωνίας για το πρόβλημα της παγκόσμιας φτώχειας και της κοινωνικής αδικίας και αποτελεί τον κύριο κοινωνικό φορέα έμπρακτης αλληλεγγύης, προσφοράς και συμπαράστασης προς τον αναπτυσσόμενο κόσμο. Το εγχειρίδιο αποτελεί μια ακόμα προσπάθεια της Πλατφόρμας και των μελών της, να συμβάλλει σ έναν ειλικρινή και με γνώση διάλογο με την εκπαιδευτική κοινότητα και τους νέους. 8

10 ΜΕΡΟΣ Ι // Εισαγωγή Πώς να χρησιμοποιήσετε το εγχειρίδιο Το παρόν εγχειρίδιο χωρίζεται σε δύο κύρια μέρη, το εισαγωγικό-θεωρητικό και το πρακτικό. Στο πρώτο μέρος, ο αναγνώστης θα βρει χρήσιμα ιστορικά στοιχεία για την εξέλιξη της έννοιας της Δημοκρατίας και της Αλληλεγγύης μέσα στον χρόνο. Επίσης στο τμήμα αυτό, αναλύεται το εννοιολογικό περιεχόμενο της Αλληλεγγύης και διερευνάται η σχέση μεταξύ Αλληλεγγύης και Δημοκρατικής Συμμετοχής. Η θεωρητική αυτή θεώρηση συμπληρώνεται από συγκεκριμένα παραδείγματα που αφορούν στις έννοιες αυτές, από τον κόσμο και την Ελλάδα. Στο δεύτερο μέρος έχουμε αναπτύξει/προσαρμόσει βιωματικές ομαδικές ασκήσεις και εργαλεία (κουίζ, παιχνίδια) που θα βοηθήσουν τους εκπαιδευτικούς και τους νέους να συμμετέχουν σε μια διαδικασία μάθησης, διαδραστική και συμμετοχική. Πιο συγκεκριμένα, όλο το εγχειρίδιο ακολουθεί βασικές μεθοδολογικές αρχές της Εκπαίδευσης για τον Κόσμο, όπως τη σύνδεση του τοπικού με το παγκόσμιο γίγνεσθαι, όπου γίνεται αντιληπτή η αλληλεπίδραση και η αλληλεξάρτηση της ζωής ανθρώπων και λαών, στη βάση του συνθήματος «σκέφτομαι παγκόσμια, δρω τοπικά». Επίσης, προωθείται η βιωματική μάθηση (μέσω μίμησης ρόλων, παιχνιδιών), η συμμετοχικότητα και η ενεργή εμπλοκή όλων, η εμψύχωση καθοδήγηση και όχι ο διδακτισμός και η διερεύνηση ανακάλυψη. Στόχος είναι να καλλιεργηθούν δεξιότητες όπως η κριτική σκέψη και η ανάλυση, ο διάλογος, η διαπολιτισμική επικοινωνία, η ομαδικότητα και η συνεργασία. Ο σχεδιασμός του εγχειριδίου έγινε με βάση την αρχή της ευελιξίας, ώστε επιμέρους ενότητες να μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά τη διδασκαλία διαφορετικών γνωστικών αντικειμένων. Για παράδειγμα, το ιστορικό μέρος από την εισαγωγή μπορεί να προσαρμοστεί και ν αξιοποιηθεί τόσο στο μάθημα της Ιστορίας και της Κοινωνιολογίας, όσο και στο μάθημα της Φιλοσοφίας και των Αρχαίων Ελληνικών, καθώς ως προπομπός της έννοιας της Αλληλεγγύης χαρακτηριστικά αναφέρεται η έννοια της Πολιτικής Φιλίας του Αριστοτέλη. Η ανάλυση των εννοιών που συνθέτουν την έννοια της Αλληλεγγύης μπορούν ν αξιοποιηθούν στο μάθημα της Πολιτικής Παιδείας, καθώς και στο μάθημα επιλογής Ελληνικός και Ευρωπαϊκός Πολιτισμός, κ.ο.κ. Όσον αφορά τις βιωματικές ασκήσεις ειδικότερα, δίνονται σαφείς οδηγίες για την κάθε άσκηση σχετικά με τον χρόνο που απαιτείται, τον χώρο και τα μέσα. Σε κάθε περίπτωση, θα θέλαμε το παρόν εγχειρίδιο ν αποτελέσει το ερέθισμα για τη δημιουργία των δικών σας ευφάνταστων και δημιουργικών δραστηριοτήτων. Μα περισσότερο και από αυτό, ελπίζουμε ότι το παρόν εγχειρίδιο θα σας βοηθήσει να κάνετε πράξη, με όποιο τρόπο ταιριάζει καλύτερα σ εσάς, την Αλληλεγγύη και τη Δημοκρατική Συμμετοχή! Στις σελίδες που ακολουθούν έχουμε προσπαθήσει να τονίσουμε ιδιαίτερα το στοιχείο αυτό. Υπάρχουν διαφορετικές θεωρητικές προσεγγίσεις και αποτελεσματικές μέθοδοι που μας οδηγούν να μετασχηματίσουμε τις ιδέες μας σε πράξεις, από μικρά και ουσιαστικά βήματα μέχρι και πιο φιλόδοξα σχέδια. Ανεξάρτητα από την κλίμακα της δράσης μας, αυτό που έχει σημασία είναι το πέρασμα από την σκέψη στη δράση, με άλλα λόγια το σύνθημα μας είναι: «Εμπρός να βάλουμε τις ιδέες μας σε πράξη!». 9

11 1

12 Κατανοώντας την έννοια της Δημοκρατικής Συμμετοχής Η Δημοκρατία είναι ένα ιδανικό και ένας τρόπος διακυβέρνησης που βασίζεται στις αρχές της ελευθερίας, της ισότητας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η Συμμετοχή είναι αναπόσπαστο στοιχείο του δημοκρατικού πολιτεύματος, όπου η εξουσία (Κράτος) ανήκει πραγματικά στον λαό (Δήμο), και βέβαια αυτός με τη σειρά του οφείλει να τη διαχειριστεί με σοφία και αίσθημα ευθύνης. Ο Αριστοτέλης θεωρούσε δεδομένο ότι η Δημοκρατία πρέπει να είναι αφενός μεν πλήρως συμμετοχική, δηλαδή να συμμετέχουν όλοι οι πολίτες και αφετέρου ν αποβλέπει στο κοινό καλό. Επίσης υπογράμμιζε ότι για να το επιτύχει αυτό, οφείλει να εξασφαλίζει σχετική ισότητα, λελογισμένη, επαρκή ιδιοκτησία και διαρκή ευημερία για τον καθένα. Ο Αριστοτέλης επεσήμανε ότι αν έχουμε ακραίες καταστάσεις φτώχειας και πλούτου δεν μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι έχουμε δημοκρατία. Στην συνέχεια θα κάνουμε μια μικρή επισκόπηση της δημοκρατίας στον κόσμο σήμερα και θα εμβαθύνουμε στην έννοια της Δημοκρατικής Συμμετοχής Η Δημοκρατία σήμερα στον κόσμο Από την άμεση δημοκρατία της Αθήνας του 5 ου αιώνα π.χ, όπου συμμετείχαν οι ελεύθεροι πολίτες, σήμερα, 2500 χρόνια μετά και κατόπιν πολλών αγώνων, η δημοκρατία έχει αναγνωριστεί ως το καλύτερο πολίτευμα που γνωρίζουμε. Αν συγκρίνουμε την κατάσταση στον κόσμο σε σχέση με τον προηγούμενο αιώνα, μπορούμε να δούμε ότι σήμερα από τα 192 κράτη που υπάρχουν στον κόσμο, 119 κράτη, που αντιστοιχούν στο 58,2% του παγκόσμιου πληθυσμού, έχουν κάποιο είδος δημοκρατίας (π.χ. προεδρευόμενη, κοινοβουλευτική). Το έτος 1900 δεν υπήρχαν δημοκρατικά κράτη και το 1950 μόνο 22 από τις τότε υπάρχουσες 154 χώρες, με το 31% του παγκόσμιου πληθυσμού, ήταν δημοκρατικές Mark E. Warren, What can democratic participation mean today? Political Theory : 677, διαθέσιμο στον σύνδεσμο, Από την άλλη πλευρά και χωρίς να υποτιμούμε την σημασία αυτού του επιτεύγματος, δεν θα πρέπει να βιαστούμε να χαρούμε, καθώς η προσεκτική παρατήρηση αποκαλύπτει κάποια «δημοκρατικά παράδοξα». 11

13 ΜΕΡΟΣ Ι // Κατανοώντας την έννοια της Δημοκρατικής Συμμετοχής Αν η βάση της Δημοκρατίας είναι ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η επιδίωξη του κατά τον Αριστοτέλη «κοινού καλού», έχουμε πολύ δρόμο ακόμα να διανύσουμε. Σε πολλές χώρες του κόσμου βασικά ανθρώπινα δικαιώματα καταπατώνται 2. Εκατομμύρια ανθρώπων εξαναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους λόγω συγκρούσεων όπως στην Συρία, τα Παλαιστινιακά εδάφη και το νότιο Σουδάν. Χώρες που κατ όνομα είναι δημοκρατίες στην πραγματικότητα δεν σέβονται τις αρχές της Δημοκρατίας (το κράτος Δικαίου, το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι κτλ) και με αυταρχισμό εξυπηρετούν τα συμφέροντα κάποιων μικρών ελίτ. Επίσης, ενώ η δουλεία καταργήθηκε στις αρχές του 19 ου αιώνα, σήμερα υπολογίζεται ότι υπάρχουν εκατομμύρια σύγχρονοι δούλοι στον κόσμο κάποιοι εκ των οποίων βρίσκονται στις χώρες της ΕΕ και στην Ελλάδα 3. Επιπλέον, είδαμε ότι ο Αριστοτέλης επεσήμανε ότι αν έχουμε ακραίες καταστάσεις φτώχειας και πλούτου δεν μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι έχουμε δημοκρατία. Σήμερα διαπιστώνουμε ότι ενώ ο αριθμός των δημοκρατικών χωρών έχει αυξηθεί, οι ανισότητες στον κόσμο βαθαίνουν. Αρκεί εδώ ν αναφέρουμε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι μόλις 300 άνθρωποι στον κόσμο έχουν προσωπική περιουσία, ισοδύναμη με τον πλούτο των κατοίκων της Κίνας, της Ινδίας, της Βραζιλίας και των ΗΠΑ μαζί, που είναι περισσότεροι από 3 δις ανθρώπων. Σύμφωνα με έκθεση, η οποία δημοσιεύτηκε τον Οκτώβρη του 2014, το 1% των πιο πλούσιων ανθρώπων του κόσμου κατέχει το 48% του παγκόσμιου πλούτου και το 50% των πιο φτωχών του κόσμου, κατέχει το 1% του παγκόσμιου πλούτου World Report 2014, Human Rights Watch, default/files/wr2014_web_0.pdf 3. Free the Slaves, https://www.freetheslaves.net/ page.aspx?pid= Jill Treanor, Richest 1% of people own nearly half of global wealth says report, The Guardian, διαθέσιμο στον σύνδεσμο, Εν κατακλείδι, αναμφισβήτητα τα τελευταία 100 χρόνια έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος όσον αφορά την διάδοση της δημοκρατίας στον κόσμο. Ωστόσο, οι σύγχρονες δημοκρατίες καλούνται να υπερκεράσουν προκλήσεις όπως οι παραπάνω. Στη συνέχεια, ακολουθούν σκέψεις που αφορούν την έννοια της Δημοκρατικής Συμμετοχής Ο Σύγχρονος Πολίτης - Δημοκρατική Συμμετοχή στην πράξη 5. ΕΑCEA 2010/03, Youth Participation in Democratic Life, Final Report, Ferbuary 2013, Η συμμετοχή όλων των πολιτών είναι συστατικό στοιχείο του δημοκρατικού πολιτεύματος. Εδώ θα δούμε τι σημαίνει Δημοκρατική Συμμετοχή στην πράξη. Το πρώτο που έρχεται στον νου μας είναι οι εκλογές, ευρωπαϊκές, εθνικές και τοπικές. Όντως, οι πολίτες πραγματώνουν τη Δημοκρατία μέσω των εκλογών. Αλλά πόσο συμμετέχουν οι σημερινοί πολίτες στις εκλογές; Από τις σχετικές επιστημονικές έρευνες που πραγματοποιούνται διαπιστώνουμε ότι στις 119 χώρες που έχουν δημοκρατικό πολίτευμα, οι πολίτες δεν συμμετέχουν πάντα ενεργά στη διαμόρφωση και στην λήψη αποφάσεων που καθορίζουν την ζωή τους. Πιο πάνω αναφερθήκαμε στην καταστρατήγηση του βασικού δικαιώματος του πολίτη να εκλέγει τους αντιπροσώπους του από αυταρχικά καθεστώτα που κατά τ άλλα ενδέχεται κατ όνομα ν αποκαλούνται Δημοκρατίες. Εδώ θα μιλήσουμε για τους ίδιους τους πολίτες που ενώ έχουν το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι δεν το εξασκούν. Για παράδειγμα τα στοιχεία των τελευταίων δεκαετιών καταδεικνύουν ότι η συμμετοχή στις εκλογές, σε πολλές χώρες, τις τελευταίες δεκαετίες μειώνεται 5. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν και οι τελευταίες ευρωπαϊκές εκλογές το 2014, όπου σε πολλές χώρες-μέλη της ΕΕ, η συμμετοχή ήταν κάτω του 40%. 6 Για ν αναφέρουμε δύο ακόμα παραδείγματα, στις τελευταίες εθνικές εκλογές στη Σερβία συμμετείχε το 53% των πολιτών που είχαν δικαίωμα ψήφου, ενώ στην Ελβετία το 49%. Αυτό σημαίνει ότι σε κάποιες περιπτώσεις οι μισοί και περισσότεροι πολίτες απέχουν από τα κοινά. Εξετάζοντας και την περίπτωση της Ελλάδας, διαπιστώνουμε ότι ενώ το 2009 συμμετείχε το 70,92% στις εκλογές, το 2015 συμμετείχε το 63,87%. 6. Τhe European Elections: EU Legislation, National Provisions and Civic Participation, 12

14 ΜΕΡΟΣ Ι // Κατανοώντας την έννοια της Δημοκρατικής Συμμετοχής Από την άλλη πλευρά, είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι το δικαίωμα και ταυτόχρονα το καθήκον της Συμμετοχής του πολίτη στη διαδικασία λήψης αποφάσεων δεν εξαντλείται στις εκλογές. Η Συμμετοχή σε μια δημοκρατική χώρα αφορά επίσης τη γειτονιά, το σχολείο και τον χώρο εργασίας, όπου κινούμαστε καθημερινά και όπου υπάρχει ανάγκη για συλλογική και πολιτική δράση. Εδώ με τον όρο πολιτική δεν αναφερόμαστε στην κυβέρνηση και τη Βουλή. Στην έννοια της Πολιτικής εντάσσεται ότι έχει να κάνει με σημαντικά ζητήματα και δικαιώματα στη ζωή του πολίτη, όπως τα ζητήματα της εκπαίδευσης, των όρων εργασίας μας, της παροχής υπηρεσιών υγείας. Η Δημοκρατική Συμμετοχή αφορά στον τρόπο με τον οποίο πραγματώνουμε τους διαφορετικούς ρόλους που έχουμε μέσα στην κοινωνία ως καταναλωτές, εργαζόμενοι, ψηφοφόροι, πολίτες της χώρας μας και ταυτόχρονα πολίτες του κόσμου κτλ. Οι μικρές καθημερινές μας ενέργειες, η δράση ή η αδράνεια μας, μπορεί να ερμηνευτεί ως ένα είδος ψήφου, δηλαδή επιλογή που έχει επίδραση στην ζωή μας και στις ζωές των άλλων. Οι λόγοι της αποχής του σύγχρονου πολίτη από τα κοινά εν γένει είναι κοινωνικοί, οικονομικοί, θεσμικοί αλλά και προσωπικοί. Για παράδειγμα, η δυσχερής οικονομική κατάσταση των πολιτών, που συχνά συνοδεύεται και από χαμηλή μόρφωση, αποτελεί ένα σημαντικό εμπόδιο στην ισότιμη συμμετοχή τους στη διαμόρφωση της κουλτούρας και της δημόσιας σφαίρας. Από την άλλη πλευρά, σ ένα κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον όπου τα πρότυπα ζωής καθορίζονται από τις πολυεθνικές εταιρείες και τις διαφημίσεις των προϊόντων τους που προβάλλονται στα ΜΜΕ και δημιουργούν πλαστές ανάγκες, η «Αγορά» της Πόλης της κλασσικής αρχαιότητας, έχει αντικατασταθεί με την «Αγορά τoυ Mall» και ο ενεργός πολίτης έχει μετατραπεί σε παθητικό καταναλωτή, ο οποίος καθημερινά εξαντλείται στην προσπάθειά του ν αποκτήσει όλο και περισσότερα υλικά αγαθά. Ωστόσο, η παραπάνω διευρυμένη ερμηνεία της Δημοκρατικής Συμμετοχής και νοηματοδότηση της έννοιας του ενεργού πολίτη μας ανοίγει έναν ορίζοντα δράσης και παρέμβασης καθημερινής. Στα καλά νέα θα πρέπει να προσθέσουμε ότι τα τελευταία χρόνια εμφανίζονται νέες μορφές δημοκρατικής συμμετοχής, όπως ηλεκτρονικά ψηφίσματα και ενεργή δράση μέσα από μη κυβερνητικές οργανώσεις πολιτών και συλλογικότητες που δραστηριοποιούνται για διάφορα κοινωνικά θέματα σε τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο θα επανέλθουμε σ αυτό στην συνέχεια. Συμπέρασμα Ο Αριστοτέλης θεωρούσε τον ενεργό πολίτη ως το ζητούμενο στη Δημοκρατία, καθώς πίστευε ότι οι πολίτες που συμμετέχουν στα ζητήματα που τους αφορούν, μπορούν να βελτιώσουν τη δική τους ζωή αλλά και των άλλων και να γίνουν τελικά «αγαθοί, σπουδαίοι και φρόνιμοι». Στην επόμενη ενότητα θα εξετάσουμε την έννοια της Αλληλεγγύης και το πως μπορεί να συμπληρώσει το «πρόγραμμα δράσης» του σύγχρονου ενεργού πολίτη. 13

15 2

16 Η έννοια της Αλληλεγγύης - Ιστορία & περιεχόμενο Η έννοια της Αλληλεγγύης μαζί με την έννοια της Δημοκρατίας αποτελούν σημαντικές αξίες που συχνά αναφέρονται στον σύγχρονο πολιτικό και κοινωνικό λόγο στην Ελλάδα, την Ευρώπη και τον κόσμο. Όπως η Δημοκρατία ως έννοια και πράξη εξελίχθηκε μέσα στον χρόνο, έτσι και η έννοια και η έμπρακτη εφαρμογή της Αλληλεγγύης έχει εξελιχθεί ανάλογα με τον χώρο και το ιστορικό περιβάλλον στο οποίο αναπτύχθηκε. Έτσι λοιπόν διαφορετική είναι η έννοια της Αλληλεγγύης στη Ρωμαϊκή Εποχή, άλλη τον 19 ο και τον 20 ο αιώνα. Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται εν συντομία κάποιοι σημαντικοί σταθμοί στην ανάδυση και εξέλιξη της έννοιας της Αλληλεγγύης στην Ευρώπη. Επίσης εξετάζεται το εννοιολογικό της περιεχόμενο σήμερα Η Ιστορία της γένεσης & εξέλιξης της έννοιας της Αλληλεγγύης Κλασσική αρχαιότητα Θα ξεκινήσουμε την ιστορική αναδρομή αναζητώντας τον προπομπό της σημερινής έννοιας της Αλληλεγγύης στην κλασσική αρχαιότητα και στην έννοια της Πολιτικής Φιλίας στην πολιτική φιλοσοφία του Αριστοτέλη. Η έννοια της Πολιτικής Φιλίας περιλαμβάνει σημαντικές αξίες, στάσεις και ένα πρόγραμμα δράσης, συναφή με το περιεχόμενο της σημερινής έννοιας της Αλληλεγγύης. Ο Αριστοτέλης θεωρούσε τη λειτουργία της Πολιτικής Φιλίας σημαντική για τη διατήρηση του νόμου και της δικαιοσύνης σ ένα κράτος 7. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, η Πολιτική Φιλία συνέχει τις πόλεις-κράτη, δημιουργεί ομόνοια και εξασφαλίζει δικαιοσύνη. Η Ομόνοια η οποία αποτελούσε σημαντικό ιδεώδες εκείνης της εποχής, είναι η ενότητα φρονήματος, σκέψης και δράσης και κυριολεκτικά σημαίνει ταύτιση γνωμών. Όμως, στην έννοια της ομόνοιας ενέχεται το στοιχείο της κοινής απόφασης και πολιτικής δράσης για θέματα αμοιβαίου συμφέροντος σε μια πόλη, το οποίο και τη διαφοροποιεί για παράδειγμα από την έννοια της ομογνωμοσύνης, που αναφέρεται σε ανθρώπους οι οποίοι έχουν απλώς τις ίδιες απόψεις για κάποιο θέμα. Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι η έννοια της Πολιτικής Φιλίας γεφυρώνει αρμονικά τις έννοιες της Αλληλεγγύης και της Δημοκρατικής Συμμετοχής. 7. Ελένη Λεοντσίνη, Αριστοτελική Πολιτική Φιλία και Φιλελεύθερη Κοινότητα, διαθέσιμο στον σύνδεσμο, https://www.academia.edu 4 ος π.χ. 15

17 ΜΕΡΟΣ Ι // Η έννοια της Αλληλεγγύης - Ιστορία & περιεχόμενο Ρωμαϊκή Εποχή Η λέξη Αλληλεγγύη στα ελληνικά, αντιστοιχεί στην λέξη solidarity στα αγγλικά, (solidarite στα γαλλικά), η οποία προέρχεται από τον λατινικό όρο Solidis που βρίσκουμε στο Ρωμαϊκό και φεουδαρχικό δίκαιο, να περιγράφει τα μέλη ενός κτήματος (estate) που είναι αμοιβαία υπεύθυνα για την πληρωμή οποιουδήποτε χρέους αναλαμβάνει ένα μέλος της ομάδας. Όπως ο William Sewell έχει καταδείξει, φεουδαρχικές έννοιες όπως η υποχρέωση της από κοινού πληρωμής, συνέβαλλαν στο ήθος της «αδελφότητας» των πρώτων συντεχνιών εργατών και τεχνιτών στην επαναστατική Γαλλία και στην μετέπειτα ανάπτυξη της έννοιας της Αλληλεγγύης. Η έννοια λοιπόν της Αλληλεγγύης τη Ρωμαϊκή εποχή είχε κυρίως νομικό περιεχόμενο. 1 ος π.χ. Χριστιανισμός Τα χριστιανικά κείμενα συνέβαλλαν στην ανάπτυξη της έννοιας από μια διαφορετική σκοπιά. Η αλληλοβοήθεια μεταξύ αδερφών καθολικών ταγμάτων, στα οποία η μοίρα του ενός ήταν συνδεδεμένη με αυτήν του άλλου, με άμεσο τρόπο, αποτέλεσε ένα ιδανικό για το πως οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν μια δύσκολη κατάσταση θα έπρεπε να αισθάνονται συνδεδεμένοι και να βοηθά ο ένας τον άλλο. Αυτή η σκέψη απέκτησε σημασία ιδιαίτερα κατά την άνοδο του καπιταλισμού, όταν δραματικές αλλαγές στην οργάνωση της παραγωγής και διαβίωσης διέκοψε κάποιους δεσμούς μεταξύ των ανθρώπων και έγινε εμφανής η ανάγκη για νέες μορφές αμοιβαίας σύμπραξης και βοήθειας. Η αλληλεγγύη στα χριστιανικά γραπτά έδινε έμφαση στην ιδέα της ισότητας μεταξύ συνανθρώπων/αδερφών. Ακόμα και αν η ισότητα δεν εφαρμόζεται στην πράξη στην κοινωνία ή σε σχέση με την πρόσβαση στους πόρους, η ιδέα της ισότητας αφορούσε στο ότι κάθε ανθρώπινο πλάσμα έχει την ίδια αξία ενώπιον του Θεού. Ιδιαίτερα σε κείμενα προτεσταντικά, η αλληλεγγύη απέκτησε τον ρόλο κάποιας θρησκευτικής-ηθικής επιταγής να δοθεί βοήθεια στους χριστιανούς συνανθρώπους, στην αναζήτησή τους για κοινωνική δικαιοσύνη ή γενικότερα για μια καλύτερη ζωή. Επίσης, η προσέγγιση αυτή εφαρμόζεται σε διάφορες κοινότητες στις αναπτυσσόμενες φτωχές χώρες, μέσα από αποστολές και προγράμματα χριστιανικών οργανώσεων. 1 ος Γαλλία αρχές βιομηχανικής επανάστασης Από νομική έννοια η Αλληλεγγύη μετασχηματίστηκε στα τέλη του 18 ου αιώνα, αποκτώντας πολιτικό και κοινωνικό περιεχόμενο. Κατά την διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης, ο όρος αλληλεγγύη χρησιμοποιούνταν αντί για τον όρο αδελφότητα (Fraternite). O πρώτος όμως που ανέπτυξε συστηματικά την έννοια της Αλληλεγγύης ήταν ο Pierre Leroux το 1840, στο έργο του De L Humanite όπου πρότεινε την αντικατάσταση της έννοιας της χριστιανικής αγαθοεργίας, με την έννοια της Αλληλεγγύης, ως πιο κατάλληλη για τον αγώνα για μια κοινωνία οργανωμένη στην βάση της δικαιοσύνης 8. Βασικά επιχειρήματα του Leroux ήταν ότι η ισότητα δεν είχε κάποια θέση στην χριστιανική αγαθοεργία και η αγάπη για τον άλλο θεωρούνταν υποχρέωση. Το 1842 ο Γάλλος φιλόσοφος και ιδρυτής της κοινωνιολογίας, Αύγουστος Κοντ, φέρνει στο προσκήνιο την έννοια της Αλληλεγγύης πέρα από πολιτικούς ή θρησκευτικούς όρους. Το επιχείρημα του Κοντ είναι ότι η Αλληλεγγύη μπορεί να αποτελέσει την θεραπεία για τον αυξανόμενο ατομικισμό και την εξατομίκευση της κοινωνίας, η οποία θα έπρεπε να υπόκειται στο καλό της συλλογικότητας. Στην συνέχεια, το 1893, ο Emile Durkheim με το έργο του Η κατανομή της εργασίας στην κοινωνία ανέπτυξε την διάκριση μεταξύ μηχανικής και οργανικής αλληλεγγύης (mechanical and organic solidarity). Η πρώτη έννοια αναφέρεται στις παραδοσιακές κοινωνίες ενώ η δεύτερη στην βιομηχανική εποχή. Κατά τον Durkheim, στις παραδοσιακές κοινωνίες υπήρχε ομοιογένεια, η οποία οφειλόταν στους ισχυρούς κοινωνικούς κανόνες, τις κοινές τελετές και συνήθειες, οι οποίες ρύθμιζαν την κοινωνική συμπεριφορά. Σ αυτές τις κοινωνίες, το συλλογικό πνεύμα υπερίσχυε του ατομικού. Στην πιο σύγχρονη κοινωνία υπάρχει «οργανική» αλληλεγγύη όπου οι άνθρωποι συνδέονται με σχέσεις αλληλεξάρτησης, μέσω ενός 8. Steinar Stjerno, The idea of Solidarity in Europe, European Jouranl of Social Law, No 3, Sep 2011, διαθέσιμο στον σύνδεσμο 18 ος 16

18 ΜΕΡΟΣ Ι // Η έννοια της Αλληλεγγύης - Ιστορία & περιεχόμενο διευρυμένου καταμερισμού εργασίας 9. Ο Durkheim επισημαίνει ότι όσο η εξειδίκευση μεγαλώνει, τόσο οι άνθρωποι διαχωρίζονται, οι αξίες και τα ενδιαφέροντα διαφοροποιούνται, οι κανόνες αρχίζουν να ποικίλλουν και οι υποκουλτούρες (τόσο αυτές που αφορούν την εργασία, όσο και εκείνες που αφορούν την κοινωνία) σχηματοποιούνται. Η μεγάλη συμβολή του συγγραφέα, ωστόσο, είναι ο προσδιορισμός της έννοιας της κοινωνικής Αλληλεγγύης ως κοινωνικού γεγονότος, το οποίο, όπως όλα τα κοινωνικά γεγονότα συμπεριλαμβάνει τη δράση και το συναίσθημα 10. Όταν μια κοινωνική ομάδα διακρίνεται από αλληλεγγύη τότε η δράση και το συναίσθημα των ατόμων καταδεικνύουν ένα είδος ενότητας. Μαρξισμός - Λενινισμός 19 ος αιώνας Στις Μαρξιστικές και Λενινιστικές θεωρίες, η αλληλεγγύη αντλείται από την αντίληψη ότι όσοι καταλαμβάνουν την ίδια θέση στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής αυτοί που ανήκουν στην ίδια τάξη συνδέονται μεταξύ τους, μοιράζονται κοινά συμφέροντα και θα πρέπει να παρέχουν αμοιβαία υποστήριξη ο ένας στον άλλο. Η αλληλεγγύη της εργατικής τάξης, η ανάγκη της παροχής αμοιβαίας βοήθειας στους συναδέλφους εργάτες, αναπτύχθηκε κατά την διάρκεια και μετά τη βιομηχανική επανάσταση και το δεύτερο μισό του 19 ου αιώνα, αποτέλεσε τη βάση του σχηματισμού των εργατικών συνδικάτων στην Ευρώπη. Ο ίδιος ο Μαρξ δεν είχε χρησιμοποιήσει τον όρο αλληλεγγύη στα γραπτά του. Στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο, ο Μαρξ και ο Ένγκελς μιλούσαν για την «ένωση των εργατών» 11. Ωστόσο, οι υποστηρικτές του Μαρξισμού υιοθέτησαν τον όρο Αλληλεγγύη μετά το Σοσιαλισμός 20 ος αιώνας Ο αναθεωρητής του Μαρξισμού Βerstein το 1910 στο βιβλίο του το Εργατικό Κίνημα υποστήριζε ότι η σοσιαλιστική ηθική θα πρέπει να στηριχθεί σε τρία κύρια στοιχεία: την αλληλεγγύη, την ισότητα και την ελευθερία. Έτσι γεννήθηκε μια πιο περίπλοκη έννοια αυτή της σοσιαλδημοκρατικής αλληλεγγύης. Μετά τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο η έννοια της Αλληλεγγύης αποτέλεσε μια σημαντική αξία η οποία εμφανίζεται και στα προγράμματα των σοσιαλιστικών κομμάτων της Ευρώπης και συνδέεται με τις αρχές της δικαιοσύνης, ελευθερίας και ευθύνης (Σοσιαλιστική Διεθνής 1976) μεταθέτοντας τη βάση αυτής από την κοινωνική τάξη, στην ηθική και τον αλτρουισμό. Ωστόσο, το εργατικό κίνημα και η σοσιαλδημοκρατία δεν μονοπωλούν την έννοια της Αλληλεγγύης. Και τα ευρωπαϊκά χριστιανικά κόμματα υιοθετούν μετά το 1970 τις αρχές της αλληλεγγύης, δικαιοσύνης, ειρήνης και ελευθερίας, συνδέοντας αυτές επίσης με την ιδέα της επικουρικότητας της Καθολικής Εκκλησίας 12, η οποία βασίζεται στην έννοια της προσωπικής ευθύνης. 9. Aron, ό.π. σ Αντωνοπούλου (1991), ό.π. σελ.12-αντωνοπούλου (2008), ό.π.σελ Αrt Evans, An examination of the concept «Social Solidarity», Mid-American Review of Sociology, 1977, Vol. 2, No. 1: Καρλ Μαρξ, Φρήντριχ Ενγκελς, Το Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος, διαθέσιμο στον σύνδεσμο, 12. Σύνοψη της Κοινωνικής Διδασκαλίας της Εκκλησίας, Ποντιφικό Συμβούλιο για τη Δικαιοσύνη και την Ειρήνη, Καθολική Επισκοπή Σύρου, ος 20 ος 17

19 ΜΕΡΟΣ Ι // Η έννοια της Αλληλεγγύης - Ιστορία & περιεχόμενο Μια έννοια της Αλληλεγγύης στην Ελλάδα του 1930 Στην πιο σύγχρονη Ελλάδα, της κρίσης του 1930, συναντούμε ένα κείμενο του Δημήτρη Γληνού, επίκληση στην αλληλεγγύη του φτωχού εργαζόμενου λαού για να ξεπεραστεί η κρίση. Ο Γληνός ήταν κομμουνιστής και ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες στοχαστές που η «Ουνέσκο» συγκαταλέγει μεταξύ των 100 πιο σημαντικών διανοουμένων, πολιτικών και δημοσιολόγων όλου του κόσμου. Ο Γληνός έγραφε: Και του πιο αδύνατου η δύναμη διπλασιάζεται, όταν ενώσει τη λιγοστή του μπόρεση με την προσπάθεια των συντρόφων του. Όταν ο εργάτης, ο αγρότης, ο φτωχός εργαζόμενος λαός νιώσει μιαν ολοκληρωτική αλληλεγγύη να τον ενώνει με όλους τους συντρόφους του στη δυστυχία και μέσα στα σύνορα της χώρας κι όξω απ αυτή σ όλες τις χώρες της γης, και όταν κινηθεί ομόψυχα και ολόψυχα να βοηθήσει τον εαυτό του και τους άλλους, τότε θα βρει το δρόμο της ανακούφισης και της σωτηρίας... Αλληλεγγύη οργανωμένη, ενεργητική ζωντανή, θετική και έμπρακτη, είναι ο πρώτος όρος της σωτηρίας Έμπραχτη Αλληλεγγύη. Του Δημήτρη Γληνού Η Αλληλεγγύη στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι ιδρυτές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, Robert Schuman, Konrad Adenauer και Alcide De Gasperi, έθεσαν ως βάση του οικονομικού και πολιτικού αυτού εγχειρήματος την αλληλεγγύη όπως αυτή εκφραζόταν από τη Χριστιανική δημοκρατική παράδοση. Η δε Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης του 2009, αποτελεί έναν συμβιβασμό διαφορετικών παραδόσεων, ο οποίος εκφράζεται μέσα από τη γλώσσα που χρησιμοποιείται. Από την μια πλευρά είναι σαφής η επιρροή της Χριστιανικής Δημοκρατικής Παράδοσης με έννοιες κλειδιά όπως η κοινωνική αγορά, η αξιοπρέπεια του ανθρώπου, δικαιοσύνη και κοινωνική ένταξη (συνοχή), αλληλεγγύη και επικουρικότητα που είδαμε πιο πάνω. Από την άλλη, σημαντικές έννοιες του Φιλελευθερισμού και της Σοσιαλδημοκρατίας έχουν επίσης συμπεριληφθεί όπως για παράδειγμα, η πλήρης απασχόληση, ο πλουραλισμός και η ισότητα των δύο φύλων. Επιπλέον η κυρίαρχη χρήση της έννοιας της Αλληλεγγύης στη Ευρώπη είναι αυτή της αλληλεγγύης του Κοινωνικού Κράτους. Αυτή η έννοια προσδιορίζει την ευθύνη των συμπολιτών να βοηθήσουν όσους έχουν ανάγκη ανάμεσά τους, όχι λόγω ευσπλαχνίας αλλά χάρη στους δεσμούς που συνδέουν συμπολίτες (fellow citizens) τον έναν με τον άλλο, και σε αναγνώριση του ρόλου του παράγοντα τύχη και άλλων εξωτερικών παραγόντων που δύνανται να συμβάλλουν στη δημιουργία αυτής της ανάγκης. 18

20 ΜΕΡΟΣ Ι // Η έννοια της Αλληλεγγύης - Ιστορία & περιεχόμενο 2.1. Εννοιολογικό περιεχόμενο της Αλληλεγγύης Οι αποχρώσεις στο εννοιολογικό περιεχόμενο της Αλληλεγγύης μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τον μελετητή και το ιστορικό πλαίσιο της αναφοράς. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια συστατικά χαρακτηριστικά της έννοιας που αποτελούν σήμερα μια αποδεκτή βάση εργασίας. Συστατικά στοιχεία Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για έναν συνδυασμό κάποιων συστατικών στοιχείων τα οποία αφορούν δύο σημαντικές διαστάσεις το συναίσθημα και τη δράση, τα οποία θα αναλύσουμε στην παρούσα ενότητα. Στην αλληλεγγύη υπάρχει η αίσθηση του «Εμείς» και η ομοιότητα των αξιών, συμφερόντων και στάσεων ζωής, η αλληλεξάρτηση, αλλά και η αμοιβαία βοήθεια με έμφαση στο στοιχείο της Αμοιβαιότητας καθώς και οι έννοιες της Κοινωνικής Δικαιοσύνης, της Ισότητας και της Συνεργασίας. Κάθε ένα από αυτά τα στοιχεία έχουν το δικό τους αυτοτελές περιεχόμενο ωστόσο όταν είναι όλα μαζί συναποτελούν την έννοια της Αλληλεγγύης. Η αμοιβαία βοήθεια, η ισότητα, ο σεβασμός και η συνεργασία Το στοιχείο της δράσης μέσω της αμοιβαίας βοήθειας είναι καθοριστικό στην έννοια της Αλληλεγγύης, καθώς πηγαίνει πέρα από την απλή κατανόηση και την ενσυναίσθηση του συνανθρώπου που υποφέρει. Τόσο η έννοια της αμοιβαιότητας όσο και αυτή της βοήθειας, χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης. Οι άνθρωποι που εμπλέκονται σε μια σχέση αλληλεγγύης δεν ενδιαφέρονται μόνο ο ένας για τον άλλο, σε μια σχέση αμοιβαιότητας, αλλά είναι επίσης διαθέσιμοι να βοηθήσουν έμπρακτα, ο ένας τον άλλο, όταν χρειάζεται. Ακόμα και αν ο ένας από αυτούς είναι σε καλύτερη θέση από τον άλλο, υπάρχει προσδοκία αμοιβαίας ετοιμότητας να βοηθήσει ο ένας τον άλλο όταν υπάρχει ανάγκη. Σημαντικό προαπαιτούμενο σε μια σχέση αλληλεγγύης είναι ακόμα το να καθορίσει το είδος της βοήθειας/υποστήριξης όχι αυτός που την παρέχει, αλλά αυτός που έχει ανάγκη. Αυτό απαιτεί μια σχέση ισότητας, σεβασμού και συνεργασίας. Επιπλέον, χρειάζεται να διευκρινίσουμε ότι η έννοια της αμοιβαίας βοήθειας είναι ευρύτερη της αλληλεγγύης, καθώς η πρώτη συμπεριλαμβάνει διάφορα σχήματα μέσα από τα οποία προσφέρεται η βοήθεια. Για παράδειγμα, υπάρχει η παροχή βοήθειας στο πλαίσιο μιας ανταλλαγής/ανταποδοτικής σχέσης μεταξύ ανθρώπων, «μου δίνεις, σου δίνω». Το στοιχείο που διαφοροποιεί αυτό το είδος βοήθειας από την αμοιβαία βοήθεια στο πλαίσιο μιας σχέσης Αλληλεγγύης, είναι η ύπαρξη της αίσθησης συναδελφικότητας και της θετικής ηθικής υποχρέωσης να δράσει κάποιος, μαζί με ένα αλτρουιστικό κίνητρο να παραχωρήσει τέτοια βοήθεια. Η έννοια της δικαιοσύνης Αυτός που προσφέρει βοήθεια/υποστήριξη, επιθυμεί όχι μόνο να βοηθήσει τον λήπτη, αλλά και να συμβάλλει στην επανόρθωση μιας ενέργειας/κατάστασης από την οποία υποφέρει ο λήπτης και εκλαμβάνεται ως αδικία. Με άλλα λόγια η αλληλεγγύη πηγαίνει πέρα από τον σεβασμό των δικαιωμάτων, καθώς αφορά δράση για να πραγματωθούν δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο Habermas 14 αντιμετωπίζει την αλληλεγγύη ως την άλλη πλευρά της δικαιοσύνης. 14. Lawrence Wilde, Solidarity, Justice and the Postnational Constellation: Habermas and Beyond, in Global Justice and the Politics of Recognition, Tony Burns & Simon Thompson (eds.), Palgrave Macmillan

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!!

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! Μάτα Χαροκόπου Ανδρέας Καλλιβωκάς ΤΟ ΟΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ Οι συνεργασίες αποτελούν την πεμπτουσία της ανάπτυξης, του διαχρονικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Oπου υπάρχουν άνθρωποι

Oπου υπάρχουν άνθρωποι Oπου υπάρχουν άνθρωποι Η Ταυτότητα Η ACT4 PEOPLE αποτελεί μια νέα Ελληνική Μη Κυβερνητική οργάνωση που παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια σε όλους εκείνους «που δεν έχουν δικαίωμα στη Ζωή» όποιοι και αν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα

Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα Κοινωνική Οικονομία Συνεταιριστική Επιχειρηματικότητα Ενότητα 2: Ο θεσμός της κοινωνικής οικονομίας Δρ. Ανδρονίκη Καταραχιά Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Καλημέρα σας. Αξιότιμοι Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι Με μεγάλη χαρά το Ελληνικό Δίκτυο του Οικουμενικού Συμφώνου του ΟΗΕ υποδέχεται σήμερα, στην Πρώτη Περιφερειακή

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013)

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013) 1 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΥΜΑΘ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ECONOMIST ΜΕ ΘΕΜΑ «ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ» (07-02-2013) Κύριε Υπουργέ Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, φίλε Θανάση Τσαυτάρη, Υψηλοί προσκεκλημένοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ

ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΟΙ ΟΧΤΩ ΠΥΛΕΣ http://www.teachernet.gov.uk/sustainableschools/ Μετάφραση από τα αγγλικά: Ειρήνη Λυμπέρη ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ; Η αειφόρος

Διαβάστε περισσότερα

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1.1 Δραστηριότητες Γνωριμία & συνεργασία των μελών της ομάδας γνωριμίας & σ. 19 συνεργασίας των εκπαιδευομένων ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.1 (Ανά

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύοντας ανά τον Κόσμο και αναζητώντας πτυχές της Παγκόσμιας Εκπαίδευσης

Ταξιδεύοντας ανά τον Κόσμο και αναζητώντας πτυχές της Παγκόσμιας Εκπαίδευσης Ταξιδεύοντας ανά τον Κόσμο και αναζητώντας πτυχές της Παγκόσμιας Εκπαίδευσης Βιωματικές εμπειρίες ενός περιηγητή ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΑΠΑΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ nmontechristo@yahoo.com Σεμινάριο «Παγκόσμια Εκπαίδευση» Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το όραμα και οι εταιρικές αξίες του Ομίλου ΓΙΟΥΛΑ προσδιορίζουν στον μέγιστο βαθμό τη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Αναφορά Απασχολησιμότητας Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Προφίλ Απασχολησιμότητας... 3 Πώς να διαβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές.

Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Συνεργασία σχολείου με φορείς και οργανισμούς για την εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία στην κοινότητα. Διαπιστώσεις και προοπτικές. Αναστασία Δημητρίου Αν. Καθηγήτρια Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας

Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση της παιδικής φτώχιας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: ευτέρα, 28 Φεβρουαρίου 2011 Θέμα: Πρόσκληση κάλεσμα της Υπουργού Εργασίας για τη στήριξη άνεργων νέων και την καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου Université de Paris Dauphine Ινστιτούτο Διπλωματίας Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

Σεβασμιότατε Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας κ. Γεώργιε, Κύριοι εκπρόσωποι των ενόπλων δυνάμενων και των σωμάτων ασφαλείας,

Σεβασμιότατε Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας κ. Γεώργιε, Κύριοι εκπρόσωποι των ενόπλων δυνάμενων και των σωμάτων ασφαλείας, 1 Μακαριώτατε, Σεβασμιότατε Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας κ. Γεώργιε, Σεβαστοί πατέρες Κύριοι βουλευτές Κύριοι εκπρόσωποι των ενόπλων δυνάμενων και των σωμάτων ασφαλείας, Κύριοι σύμβουλοι, αγαπητοί συνεργάτες,

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved.

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Μάθηµα 6 Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία McGraw-Hill/Irwin Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία v Οι ειδικοί στόχοι του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος βασικών ικανοτήτων «Πολιτειακή Παιδεία» της Α τάξης ημερησίων ΕΠΑ.Λ.

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος βασικών ικανοτήτων «Πολιτειακή Παιδεία» της Α τάξης ημερησίων ΕΠΑ.Λ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθμός Προτεραιότητας: Μαρούσι, 18-04-2013 Αριθ. Πρωτ. 53600/Γ2 ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 Η Εικόνα της Κρίσης όπως την αντιλαμβανόμαστε (λανθασμένα) Όταν σκεπτόμαστε ή μιλούμε

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν 2 Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν Στους φοιτητές μου που αποτελούν την πηγή και το κίνητρο για: «συνεχή βελτίωση» «συνεχή μάθηση» «συνεχή ανανέωση» και προβληματισμό 3 ανάπτυξη, αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Τα παιδιά αποτελούν το μισό του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες. Περίπου 100 εκατομμύρια παιδιά ζουν μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ζωή των παιδιών σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Β ΦΑΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3-02-2014

ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Β ΦΑΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3-02-2014 ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Β ΦΑΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3-02-2014 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Περιγραφή Παρουσίαση της πραγματικότητας της πόλης. Βιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη

Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη Η πολυπολιτισµική βιβλιοθήκη - µια πύλη σε µία πολιτιστικά ποικιλόµορφη κοινωνία ανοιχτή στο διάλογο Translation in Greek: Antonia Arahova Librarian

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαίδευση για την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα Τα δικαιώματα του παιδιού

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαίδευση για την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα Τα δικαιώματα του παιδιού Τίτλος Μαθήματος: Εκπαίδευση για την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα Τα δικαιώματα του παιδιού Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1220 Διδάσκων: Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη. Σύμπραξη και Εφαρμογή

Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη. Σύμπραξη και Εφαρμογή Αναπτυξιακή Εκπαίδευση και Κοινωνική Δικαιοσύνη Σύμπραξη και Εφαρμογή Σωτήρης Θεμιστοκλέους sotiris.t@cardet.org www.cardet.org www.developmenteducation.org Διεθνές ανεξάρτητο, μη-κερδοσκοπικό, μη-κυβερνητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ. 2. Δομή μονάδες 15. 3 Έκφραση μονάδες 15. 4. Ορθογραφία μονάδες 5. 5. (Β 1) μονάδες 10. 6.

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ. 2. Δομή μονάδες 15. 3 Έκφραση μονάδες 15. 4. Ορθογραφία μονάδες 5. 5. (Β 1) μονάδες 10. 6. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ ΣΗΜΕΙΑ 1. Περιεχόμενο ΜΟΝΑΔΕΣ μονάδες 15 2. Δομή μονάδες 15 3 Έκφραση μονάδες 15 4. Ορθογραφία μονάδες 5 ΜΕΡΟΣ Β : ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΙΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ 5. (Β 1) μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

7 ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ «ΑΥΤΟΒΕΛΤΙΩΣΗΣ»

7 ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ «ΑΥΤΟΒΕΛΤΙΩΣΗΣ» Νικόλαος Κοτσυφός 7 ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ «ΑΥΤΟΒΕΛΤΙΩΣΗΣ» Με παραδείγματα μέσα από την ελληνική πραγματικότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων του 2014 εκδόσεις ΙΒΙΣΚΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Ποιους αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας.

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. ΜΕΓΑΛΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. Φωνή δυνατή. Φωνή

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα