Υποκατάσταση νικοτίνης στην εγκυμοσύνη: αυξάνει τα ποσοστά γέννησης νεκρών εμβρύων;...6. Προσθήκη μετφορμίνης στην κλομιφαίνη...8

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Υποκατάσταση νικοτίνης στην εγκυμοσύνη: αυξάνει τα ποσοστά γέννησης νεκρών εμβρύων;...6. Προσθήκη μετφορμίνης στην κλομιφαίνη...8"

Transcript

1 ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Tεύχος 31 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009 ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΝΙΚΟΤΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΚΛΟΜΙΦΑΙΝΗ ΜΙΑ ΝΕΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΟΠΗ ΚΥΗΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΟΘΗΚΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΤΕ ΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΙΠΗ; DENOSUMAB: ΜΙΑ ΝΕΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΝΕΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΜΕΣΗΣ ΚΥΣΤΙΤΙΔΑΣ ΤΕΣΤΟΣΤΕΡΟΝΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΑΜΗΛΗ LIBIDO Μ. ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ Α.Ε. ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ 102, ΓΛΥΦΑΔΑ ISSN

2 ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Tεύχος 31 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009 ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΝΙΚΟΤΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΚΛΟΜΙΦΑΙΝΗ ΜΙΑ ΝΕΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΟΠΗ ΚΥΗΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΟΘΗΚΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΤΕ ΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΙΠΗ; DENOSUMAB: ΜΙΑ ΝΕΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΝΕΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΜΕΣΗΣ ΚΥΣΤΙΤΙΔΑΣ ΤΕΣΤΟΣΤΕΡΟΝΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΑΜΗΛΗ LIBIDO Μ. ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ Α.Ε. ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ 102, ΓΛΥΦΑΔΑ ISSN

3

4 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α TEYXOΣ 31 ΙΟΥΛΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2009 ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ Μ. Πιτσιλίδης ΑΕ, Αγ. Νικολάου 102, Γλυφάδα 16674, Τηλ , Fax , ΚΩΔΙΚΟΣ / 6825 ΕΚΔΟΤΗΣ Μιχάλης Πιτσιλίδης, Λάμπρου Πορφύρα 11, Βούλα ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Νινέττα Βατικιώτη ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Γιώργος Παναγόπουλος ART DIRECTOR Βιργινία Κάππα ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ Σπύρος Τζωρτζίνης ΥΠΟΔΟΧΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Σοφία Κολοβού ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Όλγα Κοσσυβάκη ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ Σταμάτης Κωνσταντάτος ΔΙΕΚΠΕΡΑΙΩΣΗ Μιχάλης Αιγινίτης Ολη η διαδικασία pre press γίνεται στις εγκαταστάσεις και με προσωπικό της Μ. Πιτσιλίδης ΑΕ. ΑΡΘΡΑ Υποκατάσταση νικοτίνης στην εγκυμοσύνη: αυξάνει τα ποσοστά γέννησης νεκρών εμβρύων;...6 Προσθήκη μετφορμίνης στην κλομιφαίνη...8 Μία νέα θεραπεία για την έκτοπη κύηση...10 Θεραπεία συντήρησης για τον καρκίνο ωοθηκών...12 Προστατεύετε τις ασθενείς σας από τη γρίπη;...18 Η άσκηση βελτιώνει τις γνωσιακές λειτουργίες σε γηραιότερους ενήλικες με κίνδυνο νόσου Alzheimer...20 Denosumab: Μία νέα θεραπεία για την οστεοπόρωση...22 Σχετιζόμενοι με την ασφυξία παράγοντες κινδύνου και σπαστική εγκεφαλική παράλυση...24 Νέες τάσεις στην αντιμετώπιση της διάμεσης κυστίτιδας...28 Η επίδραση της μετάλλαξης BRCA στις εκβάσεις θεραπείας του καρκίνου ωοθηκών...30 Τεστοστερόνη για τη χαμηλή libido...32 Ο ρόλος της υστεροσκόπησης στην αξιολόγηση του χρόνιου πυελικού άλγους...36 Η διαμάχη για τις βιοϊσοδύναμες ορμόνες / FEMINO

5

6 ΑΡΘΡΟ Υποκατάσταση νικοτίνης στην εγκυμοσύνη: αυξάνει τα ποσοστά γέννησης νεκρών εμβρύων; Περίληψη και Σχόλιο Από τον John C. Hobbins, MD Professor and Chief of Obstetrics, University of Colorado Health Sciences Center, Denver Σύνοψη: Η υποκατάσταση νικοτίνης δεν αυξάνει το ποσοστό γέννησης νεκρών εμβρύων στις καπνίστριες. Πηγή: Strandberg-Larsen K, et al. Use of nicotine replacement therapy during pregnancy and stillbirth: a cohort study. BJOG. 2008; 115: Το κάπνισμα και η εγκυμοσύνη αποτελούν έναν επικίνδυνο συνδυασμό, και υπάρχει πληθώρα δεδομένων που δείχνουν ότι οι περιγεννητικές εκβάσεις είναι καλύτερες όταν οι ασθενείς απέχουν από το κάπνισμα. Ωστόσο, το κάπνισμα είναι μία ισχυρή εξάρτηση, πολλές ασθενείς δεν μπορούν να το διακόψουν πλήρως χωρίς βοήθεια και μερικές θα επιλέξουν κάποια μορφή θεραπείας υποκατάστασης νικοτίνης (nicotine replacement therapy, NRT). Παρόλα αυτά, θα πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι η θεραπεία δεν είναι χειρότερη από ό,τι το πρόβλημα. Σε μία προσπάθεια να απαντήσουν το ερώτημα αυτό, οι ερευνητές έλαβαν συνεντεύξεις από ασθενείς, μεταξύ 12 και 16 εβδομάδων κύησης, ως τμήμα ενός προγράμματος συλλογής δεδομένων, της Danish National Birth Cohort. Οι ασθενείς ερωτήθηκαν για τις συνήθειες καπνίσματος και αν χρησιμοποιούσαν NRT (τσίχλες νικοτίνης, διαδερμικά επιθέματα νικοτίνης ή εισπνεόμενα σκευάσματα). Όλες οι εγκυμοσύνες παρακολουθούνταν μέχρι τον τοκετό. Οι συγγραφείς ενδιαφέρονταν κυρίως για τις γεννήσεις νεκρών εμβρύων (stillbirth, SB) που έλαβαν χώρα μετά την 20ή εβδομάδα κύησης. Στο συνολικό πληθυσμό καπνιστριών και μη, το ποσοστό SB ήταν 5,7 ανά (παρόμοιο με εκείνο στις Ηνωμένες Πολιτείες). Όταν συνέκριναν το ποσοστό SB στις καπνίστριες έναντι των μη καπνιστριών, οι πρώτες είχαν έναν λόγο κινδύνου (hazard ratio, HR) 1,45 (95% διάστημα βεβαιότητας [confidence interval, CI] = 1,1-1,8). Οι χρήστες NRT που δεν κάπνιζαν κατά την εγκυμοσύνη είχαν HR 0,67 και, αν κάπνιζαν κατά την εγκυμοσύνη ο HR ήταν 0,83, από τους οποίους κανένας δεν ήταν στατιστικώς σημαντικός. Σχόλιο Μία μελέτη έχει υποδείξει υψηλότερο ποσοστό θανατηφόρων ανωμαλιών στις χρήστες NRT, οδηγώντας πολλούς να αναρωτηθούν αν αυτός ο τύπος θεραπείας είναι χειρότερος από την εναλλακτική - το κάπνισμα. Η Δανοί ερευνητές επέλεξαν να αξιολογήσουν μόνο την επίπτωση SB και βρήκαν ότι η NRT μείωσε το ποσοστό SB σε σύγκριση με τις καπνίστριες, εν γένει, και είχε ουσιαστικά το ίδιο ποσοστό SB με τις μη καπνίστριες. Αυτή η μελέτη έχει τοπική σημασία καθώς (πράγμα που με εξέπληξε) 1 στις 5 Δανές έγκυες γυναίκες καπνίζουν και 2% του συνολικού πληθυσμού των εγκύων βρίσκεται σε κάποια μορφή NRT. Σαφώς έχει σημασία για τη δημόσια υγεία η εύρεση τρόπων αποθάρρυνσης του καπνίσματος, καθώς η συνήθεια αυτή σχετίζεται ουσιαστικά με οποιαδήποτε δυσμενή έκβαση της εγκυμοσύνης εκτός από την προεκλαμψία, για κάποιο λόγο. Είναι επίσης σαφές ότι η νικοτίνη δεν αποτελεί το μόνο επιβλαβές συστατικό του καπνού. Μελέτες σε πειραματόζωα και μία τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή με διαδερμικά επιθέματα νικοτίνης 6 / FEMINO

7 έναντι επιθεμάτων placebo σε καπνίστριες έδειξαν περισσότερες γεννήσεις ζωντανών με τα επιθέματα νικοτίνης, πιθανώς επειδή οδήγησαν σε μείωση των τσιγάρων που καπνίζονταν. [1, 2] Μία μελέτη από την Αγγλία που παρακολουθούσε παιδιά με σημαντικό περιορισμό της ανάπτυξης in utero έδειξε ότι τα παιδιά εκείνα των οποίων οι μητέρες ήταν καπνίστριες είχαν χειρότερη απόδοση στις αξιολογήσεις αναπτυξιακής λειτουργικότητας (Griffith DQ tests) από ό,τι τα παιδιά των οποίων οι μητέρες ήταν μη καπνίστριες. [3] Πολλές άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι οι καπνίστριες μητέρες έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο γέννησης νεογνών μικρού βάρους και περιορισμού της ανάπτυξης του εμβρύου, και υψηλότερα ποσοστά νεογνικής νοσηρότητας. Είναι δεδομένο ότι όλες αυτές οι μελέτες είχαν συγχυτικούς παράγοντες, αλλά θα φαινόταν ανόητο να υποστηρίξει κανείς ότι το κάπνισμα είναι αβλαβές για το αναπτυσσόμενο έμβρυο. Ο,τιδήποτε μειώνει την ποσότητα των τσιγάρων που καπνίζονται θα μπορούσε να έχει μία επωφελή επίδραση. Η παρούσα μελέτη υποδεικνύει ότι η NRT μπορεί να μειώσει το ποσοστό ενδομητρικών θανάτων στις καπνίστριες. Η εφαρμογή αυτού του τύπου θεραπείας μετά την 11η εβδομάδα παρακάμπτει την πιθανότητα τερατογόνου επίδρασης, και σε αυτή τη μελέτη δεν φαίνεται να αυξάνει το ποσοστό SB μεταξύ των μη καπνιστριών. Βιβλιογραφία 1. Morales-Suarez-Varela M, et al. Smoking habits, nicotine use, and congenital malformations. Obstet Gynecol. 2006; 107: Wisborg K, et al. Nicotine patches for pregnant smokers: a randomized controlled study. Obstet Gynecol. 2000; 96: Soothill PW, et al. Fetal oxygenation at cordocentesis, maternal smoking and childhood neuro-development. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 1995; 59: ΤΕΥΧΟΣ 31 / 7

8 ΑΡΘΡΟ Προσθήκη μετφορμίνης στην κλομιφαίνη Περίληψη και Σχόλιο Από τον Leon Speroff, MD, Professor of Obstetrics and Gynecology, Oregon Health Sciences University, Portland Σύνοψη: Η μετφορμίνη βελτιώνει τα ποσοστά κύησης σε γυναίκες με ανθεκτικότητα στην ινσουλίνη. Πηγή: Moll E, et al. Does adding metformin to clomifene citrate lead to higher pregnancy rates in a subset of women with polycystic ovary syndrome? Hum Reprod. 2008; 23: Οι κλινικές δοκιμές που συνέκριναν την κλομιφαίνη και τη μετφορμίνη έχουν τεκμηριώσει μία αύξηση στο διαβήτη της κύησης και στην προεκλαμψία στις ομάδες της κλομιφαίνης. Οι Moll και συνεργάτες από το Amsterdam πραγματοποίησαν μία ανάλυση υποομάδων στην τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή γυναικών με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, η οποία συνέκρινε τη θεραπεία με μετφορμίνη συν κλομιφαίνη με την κλομιφαίνη μόνο. [1] Τα συνολικά αποτελέσματα της μελέτης τους δεν έδειξαν διαφορές στα ποσοστά ωορρηξίας, στα ποσοστά εγκυμοσύνης ή στα ποσοστά αυτόματων αποβολών, από την προσθήκη της μετφορμίνης στην κλομιφαίνη. [2] Η παρούσα ανάλυση των δεδομένων, από συνολικά 225 ασθενείς, δεν έδειξε διαφορές με βάση το δείκτη σωματικής μάζας, τα επίπεδα τεστοστερόνης ή τα επίπεδα γλυκόζης. Ωστόσο, υπήρχε μία σημαντική αύξηση στα ποσοστά εγκυμοσύνης όταν η μετφορμίνη συνδυάστηκε με κλομιφαίνη σε γυναίκες άνω των 28 ετών με κεντρική παχυσαρκία, βάσει λόγου περιφέρειας μέσης: μηρών (waist : hip ratio) 0,85. Σχόλιο Η τάση να χρησιμοποιείται μετφορμίνη μόνη ή σε συνδυασμό με κλομιφαίνη ανέκυψε γύρω στο 2000, βασιζόμενη σε μερικές μικρές μελέτες. [3, 4] Από τότε, τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές στις Ηνωμένες Πολιτείες και στον Καναδά, καθώς και η ανωτέρω μελέτη στην Ολλανδία, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η μετφορμίνη δεν βελτιώνει τη θεραπεία της υπογονιμότητας σε γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. [2, 5, 6] Με άλλα λόγια, τα ποσοστά εγκυμοσύνης ήταν παρόμοια με τη μετφορμίνη μόνο, με την κλομιφαίνη μόνο ή με το συνδυασμό των δύο φαρμάκων. Έτσι, επιστρέψαμε στην παλαιά άποψη, από δεκαετίες, ότι η θεραπεία πρώτης γραμμής θα πρέπει να είναι η κλομιφαίνη. Ανάλυση υπο-ομάδων πραγματοποιήθηκε και σε μία άλλη μελέτη, μία τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή που συνέκρινε τη μετφορμίνη με το placebo σε μόλις 23 γυναίκες. [7] Παρά το μικρό αριθμό ασθενών, οι Ιταλοί συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η μετφορμίνη βελτίωσε τα ποσοστά ωορρηξίας στις ασθενείς με υπερινσουλιναιμία. Δυστυχώς, η μελέτη του Amsterdam δεν μέτρησε τα επίπεδα ινσουλίνης. Ωστόσο, το γεγονός ότι η Ολλανδική ανάλυση υπο-ομάδων βρήκε ανώτερα ποσοστά εγκυμοσύνης στις γηραιότερες, παχύσαρκες γυναίκες (που είναι πιθανότερο να έχουν υπερινσουλιναιμία) υποστηρίζει ότι η προσθήκη μετφορμίνης σε γυναίκες με ανθεκτικότητα στην ινσουλίνη φαίνεται λογική. Αυτό ενισχύεται από το εύρημα της Ολλανδικής μελέτης, ενός οφέλους στις γυναίκες με αυξημένο λόγο περιφέρειας μέσης : μηρών, τον εναλλακτικό δείκτη που σχετίζεται ισχυρότερα με την ανθεκτικότητα στην ινσουλίνη. Αν και η μελέτη ήταν σχετικά μεγάλη, ο αριθμός των γυναικών στις υπο-ομάδες ήταν σχετικά μικρός (10-30), γεγονός που καθιστά δύσκολη την επίτευξη στατιστικής ισχύος και την εξαγωγή ισχυρών συμπερασμάτων για τις σχέ- 8 / FEMINO

9 σεις με τα επίπεδα τεστοστερόνης και το δείκτη σωματικής μάζας. Μόνο μία τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή που θα συγκρίνει διαφορετικά πρωτόκολλα μεταξύ υπο-ομάδων με επαρκή ισχύ θα μπορέσει να παράσχει καλύτερα δεδομένα. Μέχρι τότε, φαίνεται λογική η προσθήκη μετφορμίνης όταν οι γυναίκες με ανθεκτικότητα στην ινσουλίνη δεν μπορούν να επιτύχουν εγκυμοσύνη μετά από πολλαπλούς κύκλους θεραπείας με κλομιφαίνη. Είναι επίσης λογικό να υποθέτουμε ότι οι γηραιότερες γυναίκες με κεντρική παχυσαρκία είναι πολύ πιθανό να έχουν υπερινσουλιναιμία, και μερικές φορές είναι περισσότερο αποτελεσματική σε σχέση με το κόστος η εμπειρική χρήση της μετφορμίνης. Οι κλινικές δοκιμές που συνέκριναν την κλομιφαίνη και τη μετφορμίνη έχουν τεκμηριώσει μία αύξηση στο διαβήτη της κύησης και στην προεκλαμψία στις ομάδες της κλομιφαίνης. Αξίζει να εξετάζεται η θεραπεία μετφορμίνης κατά την κύηση, σε υπέρβαρες γυναίκες με ανθεκτικότητα στην ινσουλίνη. Μελέτες έχουν δείξει μία μείωση στις επιπλοκές της κύησης, συμπεριλαμβανομένης της επίπτωσης και της θεραπείας του διαβήτη κύησης, με τη χορήγηση μετφορμίνης και απουσία εμβρυϊκών παρενεργειών με την έκθεση στο πρώτο τρίμηνο της κύησης. [8-11] Επιπλέον, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η μετφορμίνη βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και μειώνει τα επίπεδα ανδρογόνων σε γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες και ανωορρηξία. Αυτά είναι σημαντικά και επωφελή αποτελέσματα σε όρους μείωσης του κινδύνου των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων του διαβήτη και της καρδιαγγειακής νόσου. Βιβλιογραφία 1. Moll E, et al. Does adding metformin to clomifene citrate lead to higher pregnancy rates in a subset of women with polycystic ovary syndrome? Hum Reprod. 2008; 23: Moll E, et al. Effect of clomifene citrate plus metformin and clomifene citrate plus placebo on induction of ovulation in women with newly diagnosed polycystic ovary syndrome: randomised double blind clinical trial. BMJ. 2006; 332: Nestler JE, et al. Effects of metformin on spontaneous and clomiphene-induced ovulation in the polycystic ovary syndrome. N Engl J Med. 1998; 338: Vandermolen DT, et al. Metformin increases the ovulatory rate and pregnancy rate from clomiphene citrate in patients with polycystic ovary syndrome who are resistant to clomiphene citrate alone. Fertil Steril. 2001; 75: Legro RS, et al. Clomiphene, metformin, or both for infertility in the polycystic ovary syndrome. N Η μετφορμίνη βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και μειώνει τα επίπεδα ανδρογόνων σε γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες και ανωορρηξία. Engl J Med. 2007; 356: Neveu N, et al. Comparison of clomiphene citrate, metformin, or the combination of both for first-line ovulation induction and achievement of pregnancy in 154 women with polycystic ovary syndrome. Fertil Steril. 2007; 87: Moghetti P, et al. Metformin effects on clinical features, endocrine and metabolic profiles, and insulin sensitivity in polycystic ovary syndrome: a randomized, double-blind, placebo-controlled 6-month trial, followed by open, long-term clinical evaluation. J Clin Endocrinol Metab. 2000; 85: Vanky E, et al. Metformin reduces pregnancy complications without affecting androgen levels in pregnant polycystic ovary syndrome women: results of a randomized study. Hum Reprod. 2004; 19: Tertti K, et al. Comparison of metformin and insulin in the treatment of gestational diabetes: a retrospective, case-control study. Rev Diabet Stud. 2008; 5: Rowan JA, et al. MiG Trial Investigators. Metformin versus insulin for the treatment of gestational diabetes. N Engl J Med. 2008; 358: Bolton S, et al. Continuation of metformin in the first trimester of women with polycystic ovarian syndrome is not associated with increased perinatal morbidity. Eur J Pediatr. 2009; 168: ΤΕΥΧΟΣ 31 / 9

10 ΑΡΘΡΟ Μία νέα θεραπεία για την έκτοπη κύηση Περίληψη και Σχόλιο Από τον Leon Speroff, MD Σύνοψη: Η φωτοδυναμική κατάλυση έχει τη δυναμική να αντιμετωπίσει τις έκτοπες κυήσεις. Πηγή: Glinert IS, et al. Photodynamic ablation of a selected rat embryo: a model for the treatment of extrauterine pregnancy. Hum Reprod. 2008; 23: Οι Glinert και συνεργάτες από το Ισραήλ ανακοινώνουν τη χρήση φωτοδυναμικής θεραπείας στην επιτυχή κατάλυση (ablation) μεμονωμένων εμβρυο-πλακουντικών εμφυτεύσεων σε επίμυες. Ένα φωτο-ευαισθητοποιό φάρμακο εγχύθηκε απευθείας στον πλακούντα και 2 λεπτά αργότερα ακολούθησε η εφαρμογή μίας συγκεκριμένης κυματομορφής φωτός στην αντίστοιχη θέση. Περισσότερα από τρία τέταρτα (78,6%) των επιλεγμένων εμβρύων καταστράφηκαν, αφήνοντας χωρίς βλάβη την Η νέα γενιά των φωτο-ευαισθητοποιών φαρμάκων δρα άμεσα μετά την έγχυση και επιτρέπει βαθιά διείσδυση του φωτός. Η αγγείωση των όγκων επηρεάζεται περισσότερο, οδηγώντας σε υποξία και νέκρωση εντός ημερών. υπόλοιπη μήτρα. Κατόπιν, τα πειραματόζωα ήταν σε θέση να επιτύχουν εγκυμοσύνη και να έχουν φυσιολογικό τοκετό. Οι μήτρες δεν είχαν βλάβες στην ιστολογική εξέταση. Σχόλιο Σπάνια σχολιάζουμε μία μελέτη σε πειραματόζωα στις σελίδες αυτές. Ωστόσο, η δυναμική της νέας αυτής τεχνικής είναι εξαιρετικά δελεαστική, και σκέφθηκα ότι θα άξιζε τον κόπο να την έχουμε υπόψη μας. Η φωτοδυναμική θεραπεία χρησιμοποιεί ένα μη τοξικό φωτο-ευαισθητοποιό φάρμακο που συνδυάζεται στη θέση της θεραπείας με εστιασμένο φως, το οποίο έχει μία κυματομορφή που επάγει κυτταρική καταστροφή. Το φως μπορεί να εφαρμόζεται μέσω οπτικών ινών σε μία συγκεκριμένη θέση, όπου προκαλεί τη δημιουργία κυτταροτοξικών μορίων οξυγόνου. Τα μόρια αυτά έχουν πολύ μικρό χρόνο ημίσειας ζωής, ώστε η καταστροφική επίδρασή τους περιορίζεται μόνο στην περιοχή που εφαρμόζεται το φως. Η μέθοδος αυτή έχει αναπτυχθεί για τη θεραπεία όγκων και της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας του αμφιβληστροειδούς. Η νέα γενιά των φωτο-ευαισθητοποιών φαρμάκων δρα άμεσα μετά την έγχυση και επιτρέπει βαθιά διείσδυση του φωτός. Η αγγείωση των όγκων επηρεάζεται περισσότερο, οδηγώντας σε υποξία και νέκρωση εντός ημερών. Δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε την έγχυση ενός φωτο-ευαισθητοποιού φαρμάκου διακολπικώς, με επισκόπηση μέσω ενδοσκοπίου, άμεσα σε μία έκτοπη κύηση. Το ενδοσκόπιο θα περιλαμβάνει επίσης ένα σύστημα οπτικής ίνας, για την εφαρμογή φωτός από μία πηγή laser. Αν το φωτο-ευαισθητοποιό φάρμακο περάσει από λάθος στην κυκλοφορία της μητέρας, σύμφωνα με τη μελέτη στους επίμυες, η δόση είναι περίπου 50 φορές μικρότερη από εκείνη που χρησιμοποιείται για την καταστροφή όγκων. Η μέθοδος θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης και των ινομυωμάτων. Συγχωρήστε με για την παρουσίαση μίας μελέτης σε επίμυες, αλλά η δυναμική της με δελέασε. Αν ενδιαφέρεστε περισσότερο, μπορείτε να διαβάσετε την ανασκόπηση των Allison και συνεργατών. Βιβλιογραφία 1. Allison R, et al. PD/PDT for gynecological disease: A clinical review. Photodiag Photodyn Therapy 2005; 2: / FEMINO

11

12 ΑΡΘΡΟ Θεραπεία συντήρησης για τον καρκίνο ωοθηκών Από τον Robert L. Coleman, MD Associate Professor, University of Texas, M.D. Anderson Cancer Center, Houston, Texas Τον Ιούλιο του 2008 συμπληρώθηκαν 5 χρόνια από τη δημοσίευση του πρωτοκόλλου GOG (Gynecologic Oncology Group) 178, μίας θεμελιώδους μελέτης που έδειξε τη σημαντική επίδραση της προσθήκης 9 επιπλέον μηνών χημειοθεραπείας με πακλιταξέλη σε γυναίκες που είχαν επιτύχει πλήρη κλινική ανταπόκριση στην αρχική θεραπεία. [1] Η κλινική δοκιμή ήταν τόσο θετική για τις γυναίκες που τυχαιοποιήθηκαν να λάβουν ένα επιπλέον έτος μηνιαίας θεραπείας με πακλιταξέλη, ώστε έκλεισε πρόωρα λόγω ηθικών λόγων - καθώς εκπλήρωσε ένα εκ των προτέρων καθορισμένο κριτήριο διακοπής με βάση την επιβίωση ελεύθερη προόδου νόσου (διάμεση επιβίωση ελεύθερη προόδου νόσου [progression-free survival, PFS] 28 μήνες έναντι 21 μηνών, p = 0,0023). Όσοι δεν είναι εξοικειωμένοι με αυτόν τον τύπο κλινικής έρευνας, μπορεί να εκπλαγούν από το γεγονός ότι τα αποτελέσματα αυτά σε μεγάλο βαθμό δεν εφαρμόζονται στην καθημερινή πρακτική. Ο κύριος αντίκτυπος της μελέτη είναι η ασταθής ή ατελής χρήση της στρατηγικής όπως μελετήθηκε, ή η χρήση άλλων προσεγγίσεων που δεν βασίζονται σε αποδεικτικά στοιχεία. Υπογραμμίζω τη θεραπεία που βασίζεται σε αποδεικτικά στοιχεία, καθώς συχνά συνιστάται θεραπεία "ολοκλήρωσης (completion therapy)" ή "εμπέδωσης (consolidation therapy)", με τα αποδεικτικά στοιχεία ωστόσο να απουσιάζουν. Αυτό το Ειδικό Θέμα θα εξηγήσει την αναγκαιότητα της ανάπτυξης αποτελεσματικής θεραπείας συντήρησης, θα παρουσιάσει ό,τι έχει ερευνηθεί σε προοπτικές κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙΙ και θα σχολιάσει για ποιους λόγους, παρά τα θετικά αποτελέσματα αυτής της θεμελιώδους μελέτης, οι ασθενείς και οι ιατροί αποφεύγουν τη χρήση στην καθημερινή πρακτική του "σκέλους που κέρδισε" στη μελέτη. Θα αναφερθώ επίσης σε έρευνες υπό εξέλιξη και σχεδιασμό. Το Πρόβλημα Οι γυναίκες με καρκίνο ωοθηκών προχωρημένου σταδίου έχουν αποτελεσματικές επιλογές χημειοθεραπείας μετά τη χειρουργική ογκομείωση. Τα ποσοστά ανταπόκρισης ποικίλλουν μεταξύ 50% και 80%, με τις μισές περίπου να αφορούν σε πλήρεις ανταποκρίσεις, δηλαδή απουσία ενδείξεων νόσου στην κλινική εξέταση και στις απεικονιστικές εξετάσεις και αποκατάσταση του αυξημένου καρκινικού δείκτη (συνήθως του CA 125). [2, 3] Στο ιατρείο, η συζήτηση με αυτή την τυχερή ασθενή είναι θετική και αισιόδοξη, και συχνά επισκιάζει τις συνοδές συσσωρευτικές τοξικότητες που σχετίζονται με τη χημειοθεραπεία πρώτης γραμμής, όπως τη νευροπάθεια, την κόπωση, τις μυαλγίες και την αλωπεκία. Παρά την ενθουσιώδη συζήτηση, η πιθανότητα υποτροπής εντός 2 ετών είναι σημαντική (περίπου 50% - 60%) και συνήθως η υποτροπή είναι μοιραία. [3] Ακόμη και σε περίπτωση αρνητικής εγχείρησης "second look" (second look surgery), ο κίνδυνος είναι μόνο οριακά μειωμένος. Δεδομένων των στατιστικών αυτών, είναι λογικό να υποθέσουμε ότι οι κλινικές παρατηρήσεις ίσως είναι αποτέλεσμα ατελούς ανταπόκρισης σε ένα συντετμημένο πρόγραμμα χημειοθεραπείας πρώτης γραμμής (6 κύκλους θεραπείας). Στην πραγματικότητα, η ιστορική ορθολογική βάση της εγχείρησης "second look" στις ασθενείς αυτές αφορούσε εν μέρει στο να παράσχει κάποια καθοδήγηση κατά πόσον η θεραπεία θα μπορούσε διακοπεί με 12 / FEMINO

13 ασφάλεια. Με την πάροδο του χρόνου, υπήρξε συμφωνία ότι 6-8 κύκλοι είναι επαρκείς. Η θεραπεία συντήρησης αφορά σε θεραπεία που χορηγείται στο συγκεκριμένο πλαίσιο της πλήρους κλινικής ή παθολογοανατομικής ανταπόκρισης της νόσου μετά τη θεραπεία πρώτης γραμμής (βλ. Εικόνα). Η Στρατηγική Δεδομένης της πεποίθησης ότι η υποτροπή μπορεί να οφείλεται σε ατελή θεραπεία πρώτης γραμμής, πραγματοποιήθηκαν πολλές μελέτες με τη λογική ότι η επιπλέον θεραπεία θα μπορούσε να επηρεάσει ευνοϊκά τις γυναίκες αυτές. Μία απλή στρατηγική αφορούσε σε διπλασιασμό της έκθεσης στη χημειοθεραπεία πρώτης γραμμής. Για παράδειγμα, οι Hakes και συνεργάτες ανακοίνωσαν μία τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή φάσης ΙΙΙ που συνέκρινε τις εκβάσεις επιβίωσης σε γυναίκες που έλαβαν 5 κύκλους χημειοθεραπείας ακολουθούμενους από παρακολούθηση, έναντι εκείνων που έλαβαν 5 επιπλέον κύκλους της ίδιας θεραπείας. [4] Οι ασθενείς με υπολειπόμενη νόσο στην εγχείρηση "second look" μετακινήθηκαν στο σκέλος με τους 10 κύκλους. Το ποσοστό πλήρων ανταποκρίσεων ήταν το ίδιο, όπως και η επιβίωση - η επιπλέον χημειοθεραπεία προσέθεσε μόνο τοξικότητα. Μία άλλη στρατηγική, στο ίδιο θέμα, αφορά στη χορήγηση ενός χημειοθεραπευτικού παράγοντα χωρίς διασταυρούμενη ανθεκτικότητα. Δύο μεγάλες τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές εξέτασαν την τοποτεκάνη, αναστολέα της τοποϊσομεράσης Ι, που έχει τεκμηριωμένη κλινική αποτελεσματικότητα σε γυναίκες με υποτροπή καρκίνου ωοθηκών. [5, 6] Οι δύο μελέτες διέφεραν ελαφρώς στο σχεδιασμό, αλλά χορηγούσαν τον νέο παράγοντα για 4 επιπλέον κύκλους μετά τη βέλτιστη ανταπόκριση στη θεραπεία πρώτης γραμμής. Ωστόσο, δεν παρατηρήθηκε καμία διαφορά στο κύριο τελικό σημείο (PFS). Μία προκλητική μελέτη φάσης ΙΙΙ προσπάθησε να επιβεβαιώσει την αρχή ότι "περισσότερο είναι καλύτερο". Τυχαιοποίησε 110 γυναίκες με καρκίνο ωοθηκών σταδίου III/IV που βρέθηκαν στην εγχείρηση "second look" είτε χωρίς ορατή νόσο είτε με μικρό όγκο υπολειπόμενης νόσου, είτε σε κυκλοφωσφαμίδη στην καθιερωμένη δόση συν καρβοπλατίνα είτε σε υψηλή δόση κυκλοφωσφαμίδης συν καρβοπλατίνα με αυτόλογη Φυσική ιστορία του καρκίνου ωοθηκών Πρόοδος νόσου Θάνατος Διάγνωση Αξιολόγηση? Εγχείρηση "second look" Δεύτερη χειρουργική επέμβαση Συμπτώματα Χημειοθεραπεία #1 Θεραπεία Συντήρησης Χημειοθεραπεία #2 Χημειοθεραπεία #3 Σταδιοποίηση GOG 178 και άλλες μελέτες Υποστηρικτική φροντίδα ΤΕΥΧΟΣ 31 / 13

14 ΑΡΘΡΟ μεταμόσχευση μυελού. [7] Όπως αναμενόταν, στο σκέλος της υψηλής δόσης παρατηρήθηκε ένα χαμηλό αλλά μετρήσιμο ποσοστό θνησιμότητας σχετιζόμενης με τη θεραπεία (3%) και μικρότερο ποσοστό ασθενών που ολοκλήρωσαν τη θεραπεία, αλλά δεν βρέθηκε όφελος στην PFS ή στη συνολική επιβίωση (overall survival, OS). Φαίνεται ότι ο δρόμος αυτός είναι ατελέσφορος. Μία άλλη στρατηγική, βασισμένη στις παρατηρήσεις μας με την επιτυχή θεραπεία των γυναικών με νόσο πρώιμου σταδίου, αφορά στην ακτινοθεραπεία. Καθώς ο ιστός - στόχος που διατρέχει κίνδυνο στις ασθενείς αυτές αφορά στην περιτοναϊκή κοιλότητα, εξετάστηκαν δύο στρατηγικές συντήρησης: η ακτινοβολία ολόκληρης της κοιλιάς (whole abdominal radiation therapy, WART) και η ενδοπεριτοναϊκή χορήγηση ραδιενεργού φωσφόρου (32P). Οι Sorbe και συνεργάτες πραγματοποίησαν μία τυχαιοποιημένη μελέτη με 3 σκέλη, WART, χημειοθεραπεία ή παρακολούθηση μετά την εγχείρηση "second look". [8] Στη σειρά των γυναικών με παθολογοανατομική πλήρη ύφεση (αρνητική εγχείρηση "second look"), δεν παρατηρήθηκε καμία διαφορά μεταξύ οποιασδήποτε θεραπείας και παρακολούθησης. Στο πρωτόκολλο GOG 93, στο οποίο γυναίκες με παθολογοανατομική πλήρη ανταπόκριση τυχαιοποιήθηκαν σε 32P ή παρακολούθηση, η PFS και η OS ήταν όμοιες. Η ικανότητα των κυττάρων του καρκίνου ωοθηκών να αναπτύσσονται στον ξενιστή υποδεικνύει ατέλειες του ανοσολογικού μηχανισμού, διαφυγή από αυτόν ή παράκαμψή του. Υπάρχει έντονο ενδιαφέρον στην ενίσχυση της ανοσολογικής ανταπόκρισης του ξενιστή για την πρόληψη και της θεραπείας της νόσου αυτής. [9] Σε σχέση με τη θεραπεία συντήρησης, έχουν γίνει πολλές ανεπιτυχείς προσπάθειες. Σε μία μελέτη, ιντερφερόνη άλφα χορηγήθηκε (επί έως 2 έτη) υποδορίως σε 149 γυναίκες με πλήρη κλινική ύφεση μετά τη θεραπεία πρώτης γραμμής. [10] Σε σύγκριση με τις 151 γυναίκες που βρίσκονταν υπό παρακολούθηση χωρίς θεραπεία, δεν παρατηρήθηκε διαφορά στη διάμεση επιβίωση (27 μήνες έναντι 33 μηνών). Σε μία άλλη κλινική δοκιμή, χορηγήθηκε ένα αντίσωμα έναντι του CA 125 (oregovomab) σε 145 γυναίκες με φυσιολογικά επίπεδα CA 125 και πλήρη ανταπόκριση μετά τη χημειοθεραπεία πρώτης γραμμής. [11] Η PFS, το κύριο τελικό σημείο, δεν διέφερε μεταξύ των σκελών. Η post-hoc ανάλυση υπέδειξε ότι μπορεί να υπήρχε κάποιο όφελος στις γυναίκες με όγκους που εξέφραζαν το CA 125 σε μεγάλο βαθμό και ανταποκρίθηκαν ενωρίς στην αρχική χημειοθεραπεία. Ωστόσο, σε μία μεταγενέστερη τυχαιοποιημένη μελέτη, ακόμη και σε αυτόν τον εμπλουτισμένο πληθυσμό, δεν παρατηρήθηκε όφελος για τον πειραματικό παράγοντα. Ένα νέο αντι-ιδιοτυπικό αντίσωμα έναντι του CA 125 (abagovomab) βρίσκεται σήμερα υπό έρευνα στο πλαίσιο αυτό. [12] Καθώς τα πρώιμα συμβάματα στην καρκινογένεση αφορούν σε αλληλεπιδράσεις του καρκινικού κυττάρου με το μικρο-περιβάλλον του, αρκετοί ερευνητές πιστεύουν ότι η στοχευμένη θεραπεία θα μπορούσε να είναι επωφελής στην αποτροπή της προόδου νόσου ή της υποτροπής. [13] Έχει ανακοινωθεί μία τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη ενός μοναδικού βιολογικού παράγοντα. 243 γυναίκες που ολοκλήρωσαν τη θεραπεία πρώτης γραμμής τυχαιοποιήθηκαν σε tanomastat, έναν αναστολέα μεταλλοπρωτεϊνάσης μεσοκυττάριας ουσίας (matrix metalloproteinase inhibitor) ή placebo. [14] Η θεραπεία συνεχιζόταν μέχρις προόδου νόσου ή επί 5 έτη. Παρά την καινοτόμο προσέγγιση, δεν παρατηρήθηκε διαφορά μεταξύ των σκελών. Αν και τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά, η στρατηγική αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική και είναι πιθανόν να λειτουργήσει ως μία νέα οδός για τη μελλοντική έρευνα, καθώς επεκτείνεται ο κατάλογος των νέων σκευασμάτων. Η μελέτη GOG 178 Το ερευνητικό περιβάλλον, σε σχέση με την κλινική εμπειρία, αποτελεί ένα σημαντικό πλαί- 14 / FEMINO

15 σιο εντός του οποίου θα πρέπει να εξεταστούν τα αποτελέσματα της GOG 178 (βλ. Πίνακα). Η μελέτη έχει δεχθεί σημαντική κριτική και τα αποτελέσματά της έχουν εξεταστεί εξονυχιστικά, ιδιαίτερα υπό το φως μίας παρόμοιας κλινικής δοκιμής, που ανακοινώθηκε σε μορφή περίληψης και έκλεισε πρόωρα εξαιτίας μίας μη σχεδιασμένης ανάλυσης ματαιότητας που έδειξε απουσία οφέλους από 6 κύκλους πακλιταξέλης έναντι της παρακολούθησης. [15] Η συνεισφορά της τελευταίας μελέτης στη βάση των γνώσεών μας, δυστυχώς, είναι ύποπτη στην καλύτερη περίπτωση, εξαιτίας αυτής της όχι εκ των προτέρων σχεδιασμένης ανάλυσης. Παρόλα αυτά, η GOG 178 έχει αρκετά βάσιμα μειονεκτήματα, συμπεριλαμβανομένης μίας ατελούς αξιολόγησης της τοξικότητας από την επιπλέον θεραπεία και της απουσίας πληροφοριών για τη συνολική επιβίωση. Επιπλέον, έχει υποδηλωθεί ότι δεν αναμένεται στατιστική διαφορά στη συνολική επιβίωση μεταξύ των δύο σκελών θεραπείας. [16] Χωρίς αμφιβολία, οι παράγοντες αυτοί, μαζί με το φόβο των ασθενών, έχουν επηρεάσει την πρακτική των ιατρών. Απουσία μίας επιβεβαιωτικής κλινικής δοκιμής, είναι σαφές ότι η επέκταση της θεραπείας συντήρησης θα αμβλυνθεί δικαιολογημένα. Ευτυχώς, η GOG και άλλες συνεργατικές ομάδες έχουν ενστερνιστεί την πρόκληση αυτή (για παράδειγμα, νέα χημειοθεραπευτικά φάρμακα, εμβόλια και βιολογικοί παράγοντες) και βρίσκονται υπό εξέλιξη κλινικές δοκιμές για την εξέταση των σχετικών ζητημάτων, εκ των οποίων σημαντική είναι η θεώρηση ότι δεν είναι κάθε ασθενής καταδικασμένη να υποτροπιάσει. Η σημερινή αδυναμία μας να αναγνωρίσουμε a priori τις ασθενείς αυτές απαιτεί ευρέα κριτήρια ένταξης στις κλινικές δοκιμές και επιτείνει το κόστος της τοξικότητας (επαγόμενης ή αυξανόμενης από τη θεραπεία) σε σχέση με την οποιαδήποτε επιτυγχανόμενη αποτελεσματικότητα. Η μελλοντική δουλειά στο γενωμικό προφίλ των ασθενών μπορεί να είναι χρήσιμη στο θέμα αυτό. Το συμπέρασμα Το αίτημα των ασθενών με προχωρημένο καρκίνο ασθενών και των ιατρών τους είναι απλώς η ίαση. Στατιστικώς, μόνο οριακά οφέλη σε αυτό το τελικό σημείο έχουν παρατηρηθεί τις τελευταίες 3 δεκαετίες παρά την πληθώρα των διαθέσιμων θεραπειών. Ωστόσο, η διάμεση επιβίωση έχει σχεδόν διπλασιαστεί και συνεχίζει να βελτιώνεται. Οι στρατηγικές για την επέκταση του οφέλους, όπως η θεραπεία Στρατηγικές συντήρησης και αποτελέσματα σε κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙΙ Όφελος από τη συντήρηση; Στρατηγική Ναι Όχι Παρατεταμένη θεραπεία 1ης γραμμής Χ Βραχείας διάρκειας χημειοθεραπεία μη διασταυρούμενης ανθεκτικότητας Χ Χημειοθεραπεία υψηλής δόσης Χ WART Χ Ενδοπεριτοναϊκή χορήγηση 32P Χ Ιντερφερόνη-α υποδορίως Χ Αντίσωμα αντι- CA 125 Χ Βιολογικός παράγοντας (tanomastat) Χ Πακλιταξέλη: 6 κύκλοι Χ Πακλιταξέλη: 12 κύκλοι (GOG 178)? ΤΕΥΧΟΣ 31 / 15

16 ΑΡΘΡΟ συντήρησης, αποτελούν εγχειρήματα που αξίζουν τον κόπο, καθώς είναι δυνατόν να αναγνωριστεί κάποια η οποία θα μπορούσε να παράσχει άμεση αναστολή της επαν-αύξησης της νόσου και εμμένουσα επιβίωση ελεύθερη νόσου. Βιβλιογραφία 1. Markman M, et al. Phase III randomized trial of 12 versus 3 months of maintenance paclitaxel in patients with advanced ovarian cancer after complete response to platinum and paclitaxelbased chemotherapy: a Southwest Oncology Group and Gynecologic Oncology Group trial. J Clin Oncol. 2003; 21: McGuire WP, et al. Cyclophosphamide and cisplatin compared with paclitaxel and cisplatin in patients with stage III and stage IV ovarian cancer. N Engl J Med. 1996; 334: Cannistra SA. Cancer of the ovary. N Engl J Med. 2004; 351: Hakes TB, et al. Randomized prospective trial of 5 versus 10 cycles of cyclophosphamide, doxorubicin, and cisplatin in advanced ovarian carcinoma. Gynecol Oncol. 1992; 45: De Placido S, et al. Topotecan compared with no therapy after response to surgery and carboplatin/paclitaxel in patients with ovarian cancer: Multicenter Italian Trials in Ovarian Cancer (MITO-1) randomized study. J Clin Oncol. 2004; 22: Pfisterer J, et al. Randomized phase III trial of topotecan following carboplatin and paclitaxel in first-line treatment of advanced ovarian cancer: a gynecologic cancer intergroup trial of the AGO- OVAR and GINECO. J Natl Cancer Inst. 2006; 98: Cure H, et al. Phase III randomized trial of high-dose chemotherapy (HDC) and peripheral blood stem cell (PBSC) support as consolidation in patients (pts) with advanced ovarian cancer (AOC): 5-year follow-up of a GINECO/FNCLCC/SFGM- TC study ASCO Annual Meeting Proceedings 2004; 22: Sorbe B, et al. Consolidation treatment of advanced (FIGO stage III) ovarian carcinoma in complete surgical remission after induction chemotherapy: a randomized, controlled, clinical trial comparing whole abdominal radiotherapy, chemotherapy, and no further treatment. Int J Gynecol Cancer. 2003; 13: Buckanovich RJ, et al. Endothelin B receptor mediates the endothelial barrier to T cell homing to tumors and disables immune therapy. Nat Med. 2008; 14: Hall GD, et al. Maintenance treatment with interferon for advanced ovarian cancer: results of the Northern and Yorkshire gynaecology group randomised phase III study. Br J Cancer. 2004; 91: Berek JS, et al. Randomized, placebocontrolled study of oregovomab for consolidation of clinical remission in patients with advanced ovarian cancer. J Clin Oncol. 2004; 22: Sabbatini P, et al. Phase I study of abagovomab in patients with epithelial ovarian, fallopian tube, or primary peritoneal cancer. Clin Cancer Res. 2006; 12: Spannuth WA, et al. Angiogenesis as a strategic target for ovarian cancer therapy. Nat Clin Pract Oncol. 2008; 5: Hirte H, et al. A phase III randomized trial of BAY (tanomastat) as maintenance therapy in patients with advanced ovarian cancer responsive to primary surgery and paclitaxel/platinum containing chemotherapy: a National Cancer Institute of Canada Clinical Trials Group Study. Gynecol Oncol. 2006; 102: Conte PF, et al. Final results of After-6 protocol 1: A phase III trial of observation versus 6 courses of paclitaxel (Pac) in advanced ovarian cancer patients in complete response (CR) after platinum-paclitaxel chemotherapy (CT) ASCO Annual Meeting Proceedings Part I 2007; 25: Markman M, et al. Survival (S) of ovarian cancer (OC) patients (pts) treated on SWOG9701/GOG178: 12 versus (v) 3 cycles (C) of monthly single-agent paclitaxel (PAC) following attainment of a clinically-defined complete response (CR) to platinum (PLAT)/PAC ASCO Annual Meeting Proceedings Part I 2006; 24: / FEMINO

17

18 ΑΡΘΡΟ Προστατεύετε τις ασθενείς σας από τη γρίπη; Από την Alison Edelman, MD, MPH Assistant Professor, Assistant Director of the Family Planning Fellowship Department of Obstetrics and Gynecology, Oregon Health and Science University, Portland Σύνοψη: Ο εμβολιασμός των εγκύων γυναικών για τη γρίπη μείωσε τον κίνδυνο γρίπης τόσο στις μητέρες όσο και στα νεογνά. Πηγή: Zaman K, et al. Effectiveness of maternal influenza immunization in mothers and infants. N Engl J Med. 2008; 359: Οι Zaman και συνεργάτες τυχαιοποίησαν 340 έγκυες γυναίκες από το Bangladesh σε απενεργοποιημένο εμβόλιο γρίπης ή σε πολυσακχαριδικό εμβόλιο πνευμονιοκόκκου (ομάδα μαρτύρων). [1] Οι γυναίκες εξετάζονταν ανά εβδομάδα μέχρι 24 εβδομάδες μετά τον τοκετό για οποιαδήποτε ασθένεια. Επιπλέον, αν αναφερόταν οποιαδήποτε εμπύρετη νόσος στη μητέρα ή στο βρέφος, γινόταν κλινική αξιολόγηση και τα βρέφη ελέγχονταν για αντιγόνα της γρίπης. Οι γυναίκες που εμβολιάστηκαν για τη γρίπη ήταν 36% (95% διάστημα βεβαιότητας [confidence interval, CI] 4% έως 57%) λιγότερο πιθανό να αναφέρουν αναπνευστική νόσο με "πυρετό" και 43% (95% CI -9% έως 70%, όχι στατιστικώς σημαντικό) να αναφέρουν αναπνευστική νόσο με πυρετό > 38 ΟC. Σημειώθηκαν λιγότερα περιστατικά επιβεβαιωμένης γρίπης στα βρέφη των μητέρων που εμβολιάστηκαν για τη γρίπη (6 έναντι 16 περιστατικών), με αποτελεσματικότητα του εμβολίου 63% (95% CI 5% έως 85%). Σχόλιο Θα παραδεχτώ ότι η συζήτηση για τη γρίπη μπορεί να μη βρίσκεται στον κατάλογο με τα 10 συχνότερα θέματα που συζητάτε με τις ασθενείς σας, ωστόσο αποτελεί ένα πολύ σημαντικό θέμα προληπτικής ιατρικής, ιδιαίτερα για τις έγκυες (και για εσάς, ως επαγγελματίες υγείας). Επιπλέον, εμβολιάζοντας τις έγκυες γυναίκες μειώνουμε επίσης τη λοίμωξη από γρίπη στα βρέφη. Το εμβόλιο της γρίπης δεν έχει λάβει έγκριση για βρέφη νεότερα των 6 μηνών, αν και η ομάδα αυτή έχει υψηλότερο ποσοστό νοσηλείας σε νοσοκομείο αν προσβληθεί από γρίπη. [2, 3] Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι το αντίσωμα κατά της γρίπης μεταφέρεται από τη μητέρα στο νεογνό μέσω του αίματος του ομφαλίου λώρου, αλλά οι Zaman και συνεργάτες έδειξαν πραγματική πρόληψη της νόσου. [1, 4] Οι συγγραφείς υπολογίζουν ότι χρειάζεται να εμβολιαστούν 5 έγκυες γυναίκες για να προληφθεί 1 περιστατικό αναπνευστικής νόσου με πυρετό σε μία γυναίκα ή ένα βρέφος. [1] Είναι άγνωστο κατά πόσον η προστασία αυτή οφείλεται σε κάθετη μεταφορά αντισωμάτων, μειωμένη έκθεση εξαιτίας της ανοσίας, ή αμφότερες. Αν και οι έγκυες γυναίκες περιλαμβάνονται στα άτομα για τα οποία συνιστάται ο εμβολιασμός κατά της γρίπης, λίγες μόνο εμβολιάζονται. [5] Το γεγονός αυτό είναι ατυχές, καθώς οι έγκυες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο νοσηρότητας και θνησιμότητας αν προσβληθούν από γρίπη. [6] Επιπλέον, όπως έδειξαν οι Zaman και συνεργάτες, επιτυγχάνεται "όφελος για δύο", με κάλυψη τόσο των μητέρων όσο και των βρεφών < 6 μηνών. [1] Διάφοροι μύθοι σε σχέση με τον εμβολιασμό για τη γρίπη είναι δυνατόν να αποτρέπουν τους ασθενείς. Είμαι βέβαιη ότι μερικοί από αυτούς ακούγονται οικείοι, όπως "το εμβόλιο μου μετέδωσε τη γρίπη", "ούτως ή άλλως έπαθα γρίπη παρά τον εμβολιασμό", "ποτέ δεν έχω πάθει γρίπη επομένως δεν χρειάζομαι το εμβόλιο", και "ανησυχώ ότι το εμβόλιο θα μπορούσε να βλάψει εμένα ή το μωρό μου". Θα παραθέσω μερικές απαντήσεις, βασισμένες σε αποδεικτικά στοιχεία, για την αντιμετώπιση των ανησυχιών αυτών. 1 "Το εμβόλιο μου μετέδωσε τη γρίπη": Το απενεργοποιημένο εμβόλιο δεν μπορεί να σας μεταδώσει γρίπη, αλλά μπορεί να έχετε μία συστηματική αντίδραση μετά τον εμβολια- 18 / FEMINO

19 σμό, που θυμίζει ιογενή λοίμωξη (χαμηλό πυρετό και/ή μυαλγίες). [7] 2 "Ούτως ή άλλως έπαθα γρίπη παρά τον εμβολιασμό": Το εμβόλιο της γρίπης είναι περίπου 70% - 90% αποτελεσματικό (το ποσοστό εξαρτάται από την ηλικία και την ανοσολογική ανταπόκριση) και χρειάζονται περίπου 2 εβδομάδες για την εγκατάσταση της ανοσίας. [7] Επομένως, δεν είναι τέλειο, όπως ο,τιδήποτε στη ζωή. Το ποσοστό αποτελεσματικότητας οφείλεται στο γεγονός ότι κάποιες χρονιές τα στελέχη που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο δεν είναι επαρκώς εξομοιωμένα με τα στελέχη που κυκλοφορούν στην πραγματικότητα. Οι Zaman και συνεργάτες ανακοινώνουν ακόμη χαμηλότερα ποσοστά αποτελεσματικότητας, πράγμα που ενδεχομένως οφείλεται στη μακρότερης διάρκειας, παρά εποχική, φύση της γρίπης στις τροπικές περιοχές. [1] Τέλος, πολλοί ασθενείς αποκαλούν γρίπη οποιαδήποτε ιογενή νόσο, και είναι σημαντικός ο διαχωρισμός τους. Η γρίπη μπορεί να είναι ήπια έως σοβαρή, αλλά συνήθως αρχίζει αιφνίδια με υψηλό πυρετό, κεφαλαλγία, σοβαρή μυαλγία / κόπωση και ρινική συμφόρηση ή καταρροή. Γαστρεντερικά συμπτώματα (ναυτία, έμετοι, διάρροιες) είναι επίσης δυνατόν να λάβουν χώρα, αλλά παρατηρούνται συχνότερα στα παιδιά από ό,τι στους ενήλικες. [7] 3 "Ποτέ δεν έχω πάθει γρίπη επομένως δεν χρειάζομαι το εμβόλιο": Δυστυχώς, το σώμα μας δεν έχει εφόρου ζωής ανοσία στη γρίπη, επειδή τα στελέχη του ιού της γρίπης μεταβάλλονται κάθε χρόνο. Επομένως, το γεγονός ότι δεν έχετε πάθει μέχρι τώρα γρίπη δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να προσβληθείτε. 4 "Ανησυχώ ότι το εμβόλιο θα μπορούσε να βλάψει εμένα ή το μωρό μου": Υπάρχουν δύο τύποι εμβολίων γρίπης, εκείνο με απενεργοποιημένα στελέχη (νεκρά) και εκείνο με ζωντανά στελέχη. Οι έγκυες δεν θα πρέπει να εμβολιάζονται με το ζωντανό εμβόλιο. [7] Επίσης, αν έχετε αλλεργία στα αυγά δεν θα πρέπει να εμβολιαστείτε με κανένα από τα δύο εμβόλια, απενεργοποιημένο ή ζωντανό. Έχουν υπάρξει μερικά αρνητικά δημοσιεύματα σε σχέση με το συντηρητικό που περιέχει το εμβόλιο της γρίπης, το thimerosal. Το thimerosal είναι ένα συντηρητικό βασισμένο στον υδράργυρο, το οποίο αποτρέπει την επιμόλυνση του εμβολίου από βακτήρια και μύκητες. [8] Η συγκέντρωση του thimerosal που περιέχεται στο εμβόλιο της γρίπης δεν μπορεί και δεν έχει προκαλέσει ποτέ τοξικότητα από υδράργυρο. Το συντηρητικό αυτό προστέθηκε στα εμβόλια εξαιτίας 12 θανάτων από επιμόλυνση με σταφυλοκόκκους ενός εμβολίου της διφθερίτιδας, στη δεκαετία του [8] Παρά την ύπαρξη αποδεικτικών στοιχείων που υποστηρίζουν την ασφάλεια του thimerosal, ένα εμβόλιο ελεύθερο από thimerosal συνιστάται σήμερα για χρήση στα παιδιά, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης και το εμβόλιο με thimerosal. Αξίζει να σημειωθεί ότι και το ελεύθερο από thimerosal εμβόλιο περιέχει μία ελάχιστη ποσότητα thimerosal. Αν και έχει δειχθεί ότι μη φαρμακολογικά μέσα (για παράδειγμα, το πλύσιμο των χεριών και η καλή υγιεινή του αναπνευστικού) βοηθούν στη μείωση των αναπνευστικών νόσων, δεν έχει αποδειχθεί ότι προλαμβάνουν ειδικά τη γρίπη. Βιβλιογραφία 1. Zaman K, et al. Effectiveness of maternal influenza immunization in mothers and infants. N Engl J Med. 2008; 359: General Recommendations on Immunizations. Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). Available at: Accessed Oct. 23, Neuzil K, et al. The effect of influenza on hospitalizations, outpatient visits, and courses of antibiotics in children. N Engl J Med. 2000; 342: Englund J, et al. Maternal immunization with influenza or tetanus toxoid vaccine for passive antibody protection in young infants. J Infect Dis. 1993; 168: Naleway A, et al. Delivering influenza vaccine to pregnant women. Epidemiol Rev. 2006; 28: Cox S, et al. Hospitalizations with respiratory illness among pregnant women during influenza season. Obstet Gynecol. 2006; 107: Centers for Disease Control and Prevention. Seasonal Flu. Available at Accessed Oct. 23, Food and Drug Administration. Thimerosal in Vaccines. Available at thimerosal.htm. Accessed Oct. 23, ΤΕΥΧΟΣ 31 / 19

20 ΑΡΘΡΟ Η άσκηση βελτιώνει τις γνωσιακές λειτουργίες σε γηραιότερους ενήλικες με κίνδυνο νόσου Alzheimer Περίληψη και Σχόλιο Από την Sarah L. Berga, MD James Robert McCord Professor and Chair, Department of Gynecology and Obstetrics, Emory University School of Medicine, Atlanta Σύνοψη: Σε μία μελέτη ενηλίκων με προβλήματα μνήμης, η αυξημένη σωματική άσκηση βελτίωσε τις γνωσιακές λειτουργίες σε 18 μήνες. Πηγή: Lautenschlager NT, et al. Effect of physical activity on cognitive function in older adults at risk for Alzheimer disease: a randomized trial. JAMA. 2008; 300: Η μελέτη αυτή είναι ενδιαφέρουσα, καθώς παρέχει μία χειροπιαστή θεραπεία για τη μείωση του κινδύνου έκπτωσης μνήμης και νόσου Alzheimer. Οι γηραιότεροι άνθρωποι που αναφέρουν μείωση της μνήμης ή έχουν αντικειμενικές ενδείξεις διαταραχής των γνωσιακών λειτουργιών είναι πιθανότερο να εμφανίσουν νόσο Alzheimer και άλλες μορφές άνοιας με την πάροδο του χρόνου. Αρκετές κλινικές δοκιμές έχουν εξετάσει την αποτελεσματικότητα διαφόρων παραγόντων στην πρόληψη ή στην επιβράδυνση της εξέλιξης της άνοιας, με μηδενική αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων θεραπειών, όπως των αναστολέων χολινεστεράσης, της βιταμίνης Ε ή των αναστολέων κυκλοοξυγενάσης 2. Ωστόσο, η αυξημένη σωματική άσκηση σχετιζόταν με καλύτερες γνωσιακές λειτουργίες στην Nurses' Health Study [1] και προοπτικές μελέτες έχουν επιβεβαιώσει η σωματική άσκηση σχετίζεται με μειωμένη επίπτωση άνοιας, ακόμη και όταν η άσκηση αρχίζει αργότερα στη ζωή. [2] Οι μελέτες και οι παρατηρήσεις αυτές παρείχαν την ορθολογική βάση για την παρούσα μελέτη, η οποία ήταν μία τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη κλινική δοκιμή παρέμβασης, με άσκηση 24 εβδομάδων, σε 170 γυναίκες και άνδρες άνω των 49 ετών, που ανέφεραν προβλήματα μνήμης αλλά δεν πληρούσαν τα κριτήρια για άνοια. Περίπου οι μισοί ασθενείς σε κάθε ομάδα ήταν γυναίκες. Η Fitness for Aging Brain Study πραγματοποιήθηκε στην Αυστραλία μεταξύ 2004 και 2007, σε ένα μεμονωμένο κέντρο. Οι συμμετέχοντες τυχαιοποιήθηκαν σε εκπαίδευση έναντι ενός βασισμένου κατ' οίκον προγράμματος σωματικής άσκησης 24 εβδομάδων. Η κύρια μεταβλητή έκβασης ήταν ο τομέας γνωσιακών λειτουργιών της κλίμακας Alzheimer Disease Assessment Scale (ADAS-Cog). Η κλίμακα ελέγχει 11 πεδία, συμπεριλαμβανομένης της μνήμης, της γλώσσας και της πράξης. Κατά τη διάρκεια της μελέτης, οι συγγραφείς παρακολουθούσαν την κατάθλιψη, μέσω της Beck Depression Inventory, και την ποιότητα ζωής, μέσω της Medical Outcomes 36-Item Short- Form Health Survey. Προσδιορίστηκε ο γονότυπος απολιπροωτεΐνης Ε (APOE). Η παρέμβαση σωματικής άσκησης αφορούσε σε τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης σωματικής άσκησης κάθε εβδομάδα, σε 3 συνεδρίες 50 λεπτών. Όλοι οι συμμετέχοντες τηρούσαν ημερολόγια σωματικής άσκησης. Η σωματική άσκηση, η γνωσιακή λειτουργία, η διάθεση και η ποιότητα ζωής αξιολογήθηκαν σε 6, 12 και 18 μήνες μετά την ένταξη στη μελέτη. Στο τέλος της μελέτης, οι ασθενείς της ομάδας άσκησης είχαν καλύτερες βαθμολογίες ADAS-Cog από ό,τι εκείνοι στην ομάδα της συνήθους φροντίδας (p = 0,04). Οι ασθενείς της ομάδας σωματικής άσκησης είχαν καλύτερη καθυστερημένη ανάκληση. Η συμμόρφω- 20 / FEMINO

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟΓΝΟ 7ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Δρ. Μαρία Τζητηρίδου- Χατζοπούλου Παιδίατρος Νεογνολόγος-Αναπτυξιολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Π.Ο.Υ

Διαβάστε περισσότερα

teuxos_33.qxl 3/19/10 1:36 PM Page 3

teuxos_33.qxl 3/19/10 1:36 PM Page 3 ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Tεύχος 33 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ-ΜΑΡΤΙΟΣ 2010 Μ. ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ Α.Ε. ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ 102, 166 74 ΓΛΥΦΑΔΑ e-mail: pitsilid@otenet.gr ISSN-1109-6160 ΠΙΘΑΝOΤΗΤΑ YΣΤΕΡΕΚΤΟΜHΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

KATEΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ Η1Ν1 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΛΟΧΕΙΑ

KATEΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ Η1Ν1 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΛΟΧΕΙΑ KATEΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ Η1Ν1 ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΛΟΧΕΙΑ Α) Εισαγωγή ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2009 Σε αρκετές χώρες με την ευρεία διασπορά του πανδημικού ίου γρίπης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να συμπληρώσετε το Έντυπο Αναφοράς Ανεπιθύμητης Ενέργειας μετά από εμβολιασμό κατά της γρίπης

Πώς να συμπληρώσετε το Έντυπο Αναφοράς Ανεπιθύμητης Ενέργειας μετά από εμβολιασμό κατά της γρίπης Πώς να συμπληρώσετε το Έντυπο Αναφοράς Ανεπιθύμητης Ενέργειας μετά από εμβολιασμό κατά της γρίπης Πεδίο δεδομένων Περιεχόμενο Ημερομηνία αναφοράς Συμπληρώστε την ημερομηνία υποβολής του Εντύπου Αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες. Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr

Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες. Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr Έρευνα Αιφνίδιος θάνατος στα μωρά (παράγοντες που σχετίζονται) Λιπαρά ψαριά (omega 3 fats) και πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής Υγείας ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Κοντογεώργη Ευαγγελία, Θωμοπουλος Θωμάς, Πετρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com Η εμπαγλιφλοζίνη είναι το μόνο φάρμακο για το σακχαρώδη διαβήτη που έχει δείξει στατιστικά σημαντική μείωση τόσο του καρδιαγγειακού κινδύνου όσο και του καρδιαγγειακού θανάτου, σε μελέτη ειδικά σχεδιασμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Τί είναι εμβόλια; Ο Εμβολιασμός είναι ένας τρόπος προστασίας από σοβαρές μεταδοτικές ασθένειες. Το «αμυντικό» σύστημα του ανθρώπου που έχει εμβολιαστεί, μπορεί τις

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση

Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση Αιτιότητα και αναγκαιότητα των νεότερων θεραπειών στην οστεοπόρωση ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ Παναγιώτης Τρόντζας ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ-ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ, ΑΘΗΝΑ DEBATE στην οστεοπόρωση Η οστική ανακατασκευή (bone turnover) H ί π

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων

Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Παράρτημα Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων Σελίδα 1/5 Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την απόρριψη που παρουσιάστηκαν από τον

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Μια υποτιμημένη ασπίδα προστασίας Παναγιώτης Ζώης Όλγα Καράμπαλη Ιδιώτες Πνευμονολόγοι Πνευμονιοκοκκική νόσος Προκαλείται: από τον πνευμονιόκοκκο (Streptococcus pneumoniae)

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ

25. RHESUS (Rh) ANOΣΟΠΟΙΗΣΗ Η Rh ανοσοποίηση οφείλεται σε εμβρυο-μητρική μετάγγιση (ΕΜΜ), όπου ποσότητα Rh θετικού εμβρυϊκού αίματος εισέρχεται στη μητρική κυκλοφορία Rh αρνητικής εγκύου και δημιουργούνται αντισώματα κατά του παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά Παθητικό κάπνισμα και παιδιά Το παθητικό κάπνισμα αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο δεδομένου ότι οι άνθρωποι σε όλες τις χώρες και τους πολιτισμούς εκτίθενται σε αυτό ( second hand smoke SHS ). Εμφανίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός µελετών. Γεωργία Σαλαντή. Λέκτορας Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδηµιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Σχεδιασµός µελετών. Γεωργία Σαλαντή. Λέκτορας Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδηµιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Σχεδιασµός µελετών Γεωργία Σαλαντή Λέκτορας Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδηµιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Οι φοιτητές ιατρικής αντιπαθούν την στατιστική όχι όµωςκαιοιγιατροί! Γιατίοιγιατροί

Διαβάστε περισσότερα

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Το αυξημένο σωματικό βάρος και η οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ελληνικά επιδημιολογικά δεδομένα Γ. Π. Λυρίτης Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ γ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Οι ποιο συχνές παθήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Πέτρος Δ. Δαμουλής, D.M.D., D.M.Sc. Περιοδοντολόγος Επισκέπτης Καθηγητής Πανεπιστημίου Tufts, ΗΠΑ Η Περιοδοντική Νόσος είναι μία Λοίμωξη που προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ. Αζναουρίδης, Π. Πιέτρη, Ν. Ιωακειμίδης, Π. Ξαπλαντέρης, Χ. Στεφανάδης

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ. Αζναουρίδης, Π. Πιέτρη, Ν. Ιωακειμίδης, Π. Ξαπλαντέρης, Χ. Στεφανάδης Σχέση ανάμεσα στον εμβολιασμό έναντι του πνευμονιόκοκκου και την εμφάνιση καρδιαγγειακών συμβάντων: μετα-ανάλυση και συστηματική ανασκόπηση προοπτικών μελετών Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

3. ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΙΑΚΟΠΗ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια /ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Ν.Καβάλας

3. ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΙΑΚΟΠΗ. Σταυρούλα Μπουσμουκίλια /ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Ν.Καβάλας 3. ΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΙΑΚΟΠΗ Σταυρούλα Μπουσμουκίλια /ντρια Β Πνευμονολογικής κλινικής Γ.Ν.Ν.Καβάλας Κάπνισμα: η κυρίαρχη αιτία νόσων και θανάτων δυνάμενων να προληφθούν Οι 3 Κορυφαίες Αποδιδόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ.

ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ. Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Β. Δρόσου-Αγακίδου Καθηγ. Νεογνολογίας Α Νεογνολογική Κλινική Α.Π.Θ. Φάσμα εκδηλώσεων συγγενών λοιμώξεων Μακροχρόνιες συνέπειες ενδοκρινοπάθειες ΠΡΟΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n..

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n.. Μέτρα Κινδύνου για Δίτιμα Κατηγορικά Δεδομένα Σε αυτή την ενότητα θα ορίσουμε δείκτες μέτρησης του κινδύνου εμφάνισης μίας νόσου όταν έχουμε δίτιμες κατηγορικές μεταβλητές. Στην πιο απλή περίπτωση μας

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου Εκτίμηση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνδέεται με την καρδιαγγειακή νόσο στο παρόν και στο μέλλον Η καρδιαγγειακή νόσος (ΚΑΝ) αποτελεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Στην Ευρώπη, ευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΕΙΛΗΜΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ Σ. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Β ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ 2 ή 3 αποβολές προ των 20 wks ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ. Μανουρά Αντωνία. Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ ΤΗΣ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Μανουρά Αντωνία Νεογνολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Κρήτης Σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννηση του πρώτου «µωρού του σωλήνα». Από τότε,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών)

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ (δηλ. ισχυρή απόδειξη υποστηρίζει την αποτελεσματικότητα στην ακόλουθη λίστα θεραπειών) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΟΥ MASCC/ISOO ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΤΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΩΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΓΓΡΑΦΟΥ: 7 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

III. ΒΡΑΧΕΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΙΣ. 1. Η απώλεια βάρους ανακουφίζει από την αποφρακτική άπνοια του ύπνου.

III. ΒΡΑΧΕΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΙΣ. 1. Η απώλεια βάρους ανακουφίζει από την αποφρακτική άπνοια του ύπνου. 215 III. ΒΡΑΧΕΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΙΣ Υπεύθυνοι: Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Ειδικός Παθολόγος, Κατερίνα Παπαδημητρίου, Νοσηλεύτρια Π.Ε, Γιώργος Γιαννικόπουλος, Ειδικός Παθολόγος,, Βασίλης Βαρδιάμπασης,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου

Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις. Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Νεογνικές και παιδιατρικές μεταγγίσεις Ελισάβετ Γεωργίου Αιματολόγος, Επίμ. Β Αιματολογικό Τμήμα Γ. Ν. Παπαγεωργίου Μεταγγίσεις σε νεογνά και παιδιά Μεταγγίσεις στον νεογνικό πληθυσμό Μεταγγίσεις στον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙ- ΤΝF ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ REGISTRIES ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΑΡΙΝΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΡΕΘΥΜΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπιθύμητες ενέργειες

Ανεπιθύμητες ενέργειες Ανεπιθύμητες ενέργειες Νοέμβριος 2010 Ορισμός Κάθε δυσμενής δράση ενός θεραπευτικού ή προληπτικού μέτρου πέρα από την κύρια θεραπευτική ή προληπτική του δράση. Επίταση θεραπευτικής δράσης Ανεξάρτητα από

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΗΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ M.D,PhD,FEBU ΚΑΠΝΙΣΜΑ H ΣΤΥΣΗ? XΕΙΡ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ XΕΙΡ. ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Τί είναι Lifestyle? Μία έκφραση προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ηπατίτιδα Α; Η ηπατίτιδα Α είναι μια νόσος του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα