Εμείς και οι Αρχαίοι, σήμερα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εμείς και οι Αρχαίοι, σήμερα"

Transcript

1 Εμείς και οι Αρχαίοι, σήμερα Αλεξάνδρα Δεληγιώργη, Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Τ ο ζήτημα της σχέσης με τους Αρχαίους (Έλληνες και Ρωμαίους συγγραφείς) έχει τεθεί σε κρίσιμες στιγμές της Ιστορίας της Δύσης από ποιητές, φιλοσόφους, λογίους ή διανοούμενους που επωμίσθηκαν την εξέτασή του όσες φορές φάνηκε αναγκαία η ανανέωση του πνεύματος και των ιδεών-αξιών τις οποίες ανέδειξε. Στην φάση που διανύουμε, τώρα, δέκα χρόνια μετά το τέλος του 20ού αιώνα, εν μέσω μιας παρατεινόμενης ανισορροπίας στην ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων πάνω στον πλανήτη, η σκέψη καλείται να αναλάβει πάλι την ευθύνη της ριζικής αυτο-ανανέωσής της. Έχει ξαναγίνει στο παρελθόν, με την Αναγέννηση που προκάλεσε την αρχή του τέλους του φεουδαλισμού, και με τον Διαφωτισμό που προκάλεσε την αρχή του τέλους της απόλυτης δεσποτείας. Και στις δυο αυτές κοσμο-ιστορικές ανακυκλήσεις, κινητήρια δύναμη στάθηκε η κλασική αρχαιότητα. Το ζήτημα, επομένως, της σχέσης μας με τους Αρχαίους, χωρίς να εντάσσεται στην αρχαία προτρεπτική ηθική που γοήτευσε τον Μοntaigne, και τον σύγχρονό μας Foucault ούτε στην νεώτερη δογματική ηθική ούτε στην μεταμοντέρνα σχετικιστική μεταηθική, έχει παρ όλαυτά, μια διακριτή ηθική και πολιτική διάσταση, εφόσον τίθεται σε συνάρτηση με την έσχατη απορία «τι να κάνουμε;» που βασανίζει τους ανθρώπους, σε κρίσιμες ιστορικές καμπές. Αλλά και το ίδιο το θέμα της σχέσης με τους Αρχαίους αυτό καθ εαυτό τίθεται υπό μορφήν ερωτήματος σχετικά με το είδος, το περιεχόμενο και τα όρια που μπορεί να έχει η σχέση αυτή και απαιτεί, κάθε φορά, μια συγκεκριμένη α- Copyright Φιλοσοφεῖν 39

2 πάντηση σύμμετρη με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η εποχή που το θέτει. Απαιτεί, δηλαδή, μια εις βάθος μελέτη, πράγμα που επιβάλλει την προβληματοποίησή του, εφόσον είναι άρρηκτα συνυφασμένο με μια συνολική θεώρηση της ιστορικο-κοινωνικής πραγματικότητας που επικαλείται την σχέση αυτή. Και, βέβαια, το ζήτημα δεν είναι μόνον σημαντικό για κάποιες εποχές σαν την δική μας πού ψάχνει αγωνιωδώς ένα νέο προσανατολισμό, είναι και τεράστιο, γιατί α- παιτεί την γνώση της αρχαίας ιστορίας και της αρχαίας γραμματείας, της σύγχρονης ιστορίας και της σύγχρονης σκέψης, αλλά και της μεταξύ τους σύνδεσής τους. Αυτό σημαίνει ότι για να δούμε τί σχέση μπορούμε να έχουμε εμείς, σήμερα, με τους Αρχαίους, χρειάζεται να έχουμε ήδη σχηματίσει μια σαφή εικόνα του τρόπου λειτουργίας της σύγχρονης σκέψης όπως και του τρόπου ανάπτυξής της, κατά την μακραίωνη διαδρομή της από την αρχαιότητα έως σήμερα 1, ώστε να γνωρίζουμε τι ακριβώς μας χωρίζει από αυτούς. Με όλα τα παραπάνω, γίνεται σαφές ότι το θέμα της σχέσης με τους Αρχαίους, σήμερα, δικαιολογεί την προβληματοποίηση και εξέτασή του στο πλαίσιο πολλών ημερίδων, στρογγυλών τραπεζιών και colloquia. Διαφορετικά όσα θα λέμε πάνω στο θέμα, όσο ενδιαφέροντα και αν είναι, κινδυνεύουν να έχουν την τύχη των τηλεοπτικών ξεναγήσεων σε τόπους μακρινούς στον ιστορικο-κοινωνικό και πολιτισμικό χώρο-χρόνο, οι οποίες αταίριαχτα παρεμ- 1 Πράγμα που μπορεί να γίνει στο πλαίσιο μιας Αρχαιολογίας της γνώσης άρρηκτα συνδεδεμένης με την Ιστορία και την Γενεαλογία της σκέψης και των επιτευγμάτων της, στους χώρους της μυθολογίας, της φιλοσοφίας, της επιστήμης, της θεωρίας και της λογοτεχνίας, βλ. «Η Αρχαιολογία της γνώσης ως κλάδος των ανθρωπιστικών σπουδών», στο περιοδ. ΘΕΑ τεύχος 7,Σεποτ Copyright Φιλοσοφεῖν 40

3 βάλλονται μεταξύ τηλε-παραθύρων, συνταγών μαγειρικής και άνευρων θρίλερ. Στην παρούσα εισήγηση, θα εκθέσω ακροθιγώς κάποιες πλευρές του προβληματισμού μου όσον αφορά την σχέση που μπορούμε να αποκαταστήσουμε με την Αρχαιότητα, σήμερα, μετά το τέλος της πρώτης δεκαετίας του 21ού αιώνα και αφού έχουμε αφήσει πίσω μας την ελαφρότητα με την οποία οι μεταμοντέρνοι διανοητές, τα τελευταία είκοσι χρόνια του 20ού αιώνα, κατέκριναν τον πλατωνισμό και απέρριπταν την φιλοσοφία, όταν εκφέρει λόγο για τα εόντα και τα αληθή, στηριζόμενη σε ορθά επεξεργασμένα λογικά επιχειρήματα. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη σκέψη για να διαπιστώσει κανείς ότι ο προβληματισμός όσον αφορά την σχέση μας με τους Αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, σήμερα, συμπίπτει με τον προβληματισμό μας πάνω στην σχέση που μπορούμε να έχουμε με το κλασικό, με ό, τι δηλαδή, μπορεί και α- ντέχει στον χρόνο, αντιστεκόμενο στην λήθη πού ο χρόνος φέρνει μαζί του. Ένας τέτοιος προβληματισμός γύρω από το κλασικό και την τύχη του γίνεται επιτακτικότερος, σήμερα, από το γεγονός ότι εδώ και πολλές δεκαετίες, θεοποιώντας το παρόν μέσα στις διαδικασίες εκσυγχρονισμού και ανάπτυξης, μπήκαμε στην τροχιά του εφήμερου που υποσκάπτει κάθε ικανότητα να μηχανευόμαστε την αθανασία. Η υπονόμευση της αθανασίας αφήνει ολοένα και πιο βαθειά τα σημάδια της, καθώς αισθανόμαστε υπερβολικά φθαρτοί και α- μήχανοι έως και ξένοι προς το αρχαιοελληνικό πνεύμα, δεδομένου ότι οι Αρχαίοι Έλληνες χάρη στην μέριμνα για αθανασία, αποδείχθηκαν ασύλληπτα πιο ανθεκτικοί μέσα στον χρόνο από εμάς και την μέριμνα του θανάτου που μας κατατρύχει ως Υποκείμενα της σύγχρονης Δύσης. Αν λοιπόν, το κλασικό υπονοεί το αυθεντικό και συνακόλουθα το ανθεκτικό, όλες εκείνες, δηλαδή, τις δημι- Copyright Φιλοσοφεῖν 41

4 ουργίες που κατορθώνουν να διατηρούν την αξία τους, μέσα στους αιώνες, τότε η σχέση μας με την κλασική Ελληνική Αρχαιότητα, αντίθετα από ό, τι θα υπέθετε κανείς βιαστικά και επιπόλαια, δεν αναπαράγει το παρελθόν. Α- πεναντίας, ενισχύει την διάθεσή μας και διατηρεί ζωντανή την βαθύτερη ανάγκη μας για δημιουργία νεωτεριστικών και καινοτομικών μορφών, στο πεδίο του ποιητικού και του θεωρητικού λόγου που εδώ και έναν αιώνα εξαντλείται από την πίεση της Τεχνικής. Κι αυτό γιατί τα έργα της Τεχνικής - σε αντίθεση με τα έργα του Λόγου που αναδεικνύουν την αυθεντικότητα της ανθρώπινης δημιουργίας - μένουν παγερά αδιάφορα για την αυθεντικότητα της σχεδόν ανώνυμης παραγωγής τους. Με αυτή την έννοια, η σχέση με τους Αρχαίους με το να δημιουργεί τα αναχώματα προστασίας του λόγου και της τέχνης από την ακρωτηριαστική γειτνίασή τους με την Τεχνική, προσφέρει τα αναγκαία ερείσματα για τον ε- μπλουτισμό τους και με αυτή την έννοια, αποτελεί άνοιγμα περισσότερο στο μέλλον παρά στο παρελθόν. Βέβαια, στο βιβλίο του Salvatore Settis Το μέλλον του κλασικού 1, ο συγγραφέας επισημαίνει την αμείλικτη οπισθοδρόμηση του κλασικού πολιτισμού στα σχολεία και στην γενική παιδεία όλων των χωρών. Την ίδια επισήμανση είχε κάνει πριν από τον Σέτις, ένας άλλος μελετητής - λάτρης κι αυτός των αρχαίων - ο Μομιλιάνο (τον οποίο α- ναφέρει ο Settis) στα 1967, σε μιαν εποχή που η επισήμανση αυτή δεν κινδύνευε να θεωρηθεί αποκύημα μιας συντηρητικής ή οπισθοδρομικής στάσης. Μιαν ανάλογη διαπίστωση και την ίδια ανησυχία δοκιμάζει εκατό χρόνια πριν, και ο Νietzsche - λάτρης κι αυτός των προσωκρατικών σοφών και των τραγικών ποιητών, και γενικά, του αρχαίοελληνο-ρωμαϊκού πνεύματος, - όταν, νέος ακόμη, στα 1872, 1 εκδ.νεφέλη, Ιστορία, Αθήνα 2004 Copyright Φιλοσοφεῖν 42

5 καλείται να δώσει διαλέξεις 2, στην Βασιλεία της Ελβετίας, στο Πανεπιστήμιο της οποίας δίδαξε για ένα σύντομο διάστημα. Και ακόμη παλιότερα, το ίδιο θέμα έκανε τον Ηolderlin να θέσει το ερώτημα αν μας μιλούν ακόμη οι Έλληνες και κυρίως το ερώτημα τού τι μπορούν οι άνθρωποι του τέλους του 18 ου αιώνα και των αρχών του 19 ου αιώνα να κάνουν, ώστε να κάνουν τους Αρχαίους να τους μιλήσουν 3. Ο ποιητής Holderlin, περισσότερο από τους φιλοσόφους Schelling και Hegel που ανοίχθηκαν με ενθουσιασμό στην αρχαιοελληνική γραμματεία, προβληματίσθηκε στην πράξη για την σχέση της επoχής του με τους αρχαίους Ελληνες, όταν, αφού μάταια αγωνίσθηκε να γράψει ένα σύγχρονο δράμα, τον θάνατο του Εμπεδοκλή, του ήρωα που ποθούσε την ένωση με το Εν (το παν), εγκατέλειψε ατελείωτη και την τρίτη εκδοχή, συναισθανόμενος τον κίνδυνο που διέτρεχε, γράφοντάς το, να συνεχίσει τις άψυχες απομιμήσεις και αντιγραφές που επιχειρούσε μετά το τέλος του Μπαρόκ, ο Κλασικισμός, στους χώρους κυρίως της μουσικής και της γλυπτικής. Ο Χαίντερλιν, επιδιώκοντας μια νέα σχέση με τους Αρχαίους Έλληνες, βασανίζεται από τις διαφορές που διαπιστώνει ανάμεσα σ αυτούς και στην Δύση της εποχής του. Λέει χαρακτηριστικά σε κάποια επιστολή του: «Διότι σ εμάς, το τραγικό συνίσταται στο γεγονός ότι φεύγουμε τελείως σιωπηλά από το βασίλειο των ζωντανών, συσκευασμένοι σε κάποιο κιβούρι, και όχι στο ότι πληρώνουμε - αναλωμένοι στις φλόγες - την φλόγα που δεν κατορθώσαμε να τιθασεύσουμε 4». Αντίθετα, λοιπόν, με τον 2 Fr. Nietzsche, Μαθήματα για την Παιδεία, εκδ. Ροές, Δοκίμια, μτφρ.ν.μ.σκουτερόπουλου, Αθήνα Fr. Holderlin, Υμνοι, Ελεγείες και άλλα ποιήματα, εκδ. Αγρα, Αθήνα Επιστολή στον Cassimir Ulrich von Bohlendorff, o.π., σ Copyright Φιλοσοφεῖν 43

6 Winckelmann που θεωρούσε ότι ο μόνος τρόπος να γίνουν οι σύγχρονοί του μοναδικοί και αμίμητοι, ήταν να μιμηθούν τους Αρχαίους 10, ο Holderlin θεωρεί τη αρχαία Ελλάδα αμίμητη. Την σχέση που ο γερμανός ποιητής επιχείρησε να α- ποκαταστήσει με τους αρχαίους Έλληνες, προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει και να κατανοήσει ο Jean Beaufret, στα , αλλά και ο Ph.Lacou-Labarthe στα Ο Lacoue-Labarthe στέκεται στο ότι ο Χαίντερλιν μπορεί και διακρίνει το γεγονός ότι οι Έλληνες έχοντας μέσα τους την φλόγα του ιερού πάθους φερμένη από την Ανατολή, την οποία στερούνταν η Δύση της εποχής του, καίγονται, κάνοντας χρήση της ελευθερίας τους 13. Αυτό θα κάνει τον γερμανό ποιητή, όσον αφορά την σχέση της Δύσης με τους αρχαίους, να εννοήσει την καντιανή κατηγορική προσταγή ως μια κατηγορική μεταστροφή της Δύσης 14, χωρίς την οποία θα ήταν αδύνατο να δεξιωθεί την κλασσική ελληνική αρχαιότητα. Κι αυτό, γιατί για τον Χαίντερλιν, η Ελλάδα καθ εαυτή δεν υπήρχε. Την είχαν σπαράξει στα δυο. Όπως και η Εσπερία δεν υπήρχε ακόμη ή ήταν ακόμη μόνον αυτό που δεν είναι. 10 J.-J.Winckelmann, Σκέψεις για την μίμηση των ελληνικών έργων στην ζωγραφική και στην γλυπτική, μτφρ. Ν.Μ.Σκουτερόπουλου, εκδ. Ίνδικτος, Αθήνα, 1996, σ Jean Beaufret, Χαιντερλιν και Σοφοκλής, εκδ. Σαιξπηρικόν, Θεσσαλονίκη, Ph. Lacoue-Labarthe, Ο Holderlin και οι Έλληνες, μτφρ. της διάλεξης «Greci: nostril contemporanei?» που δόθηκε στην Φλωρεντία το 1979, στο Friedrich Holderlin, Ελεγείες, Υμνοι και άλλα Ποιήματα, στο Fr. Holderlin, Ελεγειες, Υμνοι και άλλα Ποιήματα, όπ. π., σ Lacoue-Labarthe, O Ηolderlin και οι Ελληνες, ό.π.,σς Ως Τραγωδία της μεταστροφής θεωρεί ο Beaufrait την τραγωδία Οιδίπους τύραννος, βλ. Χαίντερλιν & Σοφοκλής, ό.π.σ.22-23, σ. 37. Copyright Φιλοσοφεῖν 44

7 Αν, όμως, η Εσπερία δεν υπήρχε ακόμη καθεαυτή στις αρχές του 19ού αιώνα, αυτό, κατά τον Χαίντερλιν, συνέβαινε γιατί για την τελείωσή της που ήταν αδύνατη χωρίς την αυτογνωσία της, χρειαζόταν να αποκαταστήσει μια νέα σχέση, στα δικά της μέτρα, με την Αρχαία Ελλάδα η οποία είχε θεωρηθεί μια στην Αναγέννηση, και μια με τον Διαφωτισμό, όπως και συνεχίζει να θεωρείται - κατά έναν τρόπο, είναι αλήθεια εκπληκτικό για την δύναμή του - ως η γενέθλια απαρχή της Δύσης. Αλλά το θέμα δεν είναι ηλικίας ενός ή δύο μόνον αιώνων. Αντίθετα, ακόμη και για τους μεταμοντέρνους που παροντοποιούν τον χρόνο, είναι τόσο παλιό που φτάνει έως την ίδια την Αρχαιότητα. Πράγματι, ο κίνδυνος της λήθης των αρχαίων προβλημάτιζε τους μεταγενέστερους, από την ελληνιστική ακόμη και την ρωμαϊκή εποχή. Και πάντα σε κρίσιμες φάσεις, κατά τις οποίες αναζητούνταν τρόποι μετάβασης από ισχύουσες μορφές σκέψης, λόγου και πράξης σε καινούριες που θα έπαιρναν την θέση τους. Και τέτοια περίπτωση, όπως είπαμε εξ αρχής, δεν είναι μόνον η Αναγέννηση ή ο Διαφωτισμός που έφεραν και πάλι επί τάπητος την σχέση μας με τους Αρχαίους. Είναι και η περίπτωση που υπονοούν οι περίφημες διαλέξεις που δίνει, 25 χρόνια μετά τον Nietzsche, ο συνάδελφος του στην Βασιλεία, Πολωνός Tadeuz Zielinski, όταν καθηγητής πια στο Πανεπιστήμιο της Πετρούπολης, το 1903, καλείται να εκθέσει στους μαθητές των ανώτερων τάξεων του τότε Ρωσικού Γυμνασίου τον προβληματισμό του για την σχέση του καιρού του με τους Αρχαίους. Ο Ζιελίνσκι, μέγας θαυμαστής των Αρχαίων, προβληματίζεται για την δυνατότητα επανασύνδεσης της εκπαίδευσης με την κλασική παιδεία. Στις διαλέξεις του, έ- κανε συχνές αναφορές στον άλλοτε συνάδελφό του στην Βασιλεία, Φρειδερίκο Νίτσε, ο οποίος στις δικές του διαλέ- Copyright Φιλοσοφεῖν 45

8 ξεις του 1872, υποστήριζε ότι το άνοιγμα στους Αρχαίους Έλληνες το επέβαλε η ανάγκη, στα τέλη του 19 ου αιώνα, ανανέωσης του γερμανικού πνεύματος. Και τον Ζιελίνσκι αυτό τον ενδιέφερε: η αναγέννηση του κλασικού σχολείου που πίστευε ότι θα ωφελούσε, κατά τρόπο ουσιαστικό, την κουλτούρα και τον πολιτισμό της προεπαναστατικής Ρωσίας. Ο Ζιελίνσκι έσπευδε να συμπληρώσει ότι αυτό θα ήταν δυνατό να συμβεί μόνον εάν η ίδια η ρωσική κοινωνία συνειδητοποιούσε ή μπορούσε να πεισθεί ότι υπήρχε όντως, μια τέτοια ανάγκη. Επειδή οι διαλέξεις του Ζιελίνσκι παρουσίαζαν ενδιαφέρον για το ευρωπαϊκό κοινό, εκδόθηκαν αμέσως σε βιβλίο με τον τίτλο Εμείς και οι Αρχαίοι 16. Το βιβλίο μεταφράστηκε στα γερμανικά, ήδη το 1905, στα αγγλικά, το 1909 και μόλις το 1928 στα ελληνικά από τον δικό μας μεγάλο κλασικιστή Ιωάννη Συκουτρή, ο οποίος συνοδεύει την ελληνική μετάφραση των διαλέξεων του Ζιελίνσκι με δικά του εκτενή επιλεγόμενα, στα οποία θα αναφερθώ παρακάτω. Από τον Πρόλογο πάντως, αυτού του βιβλίου, ο Συκουτρής εξηγεί στους αναγνώστες γιατί επέλεξε να μεταφράσει ένα βιβλίο που γράφτηκε στην Ρωσία, χώρα που ανήκε μάλλον στην Ανατολή παρά στην Δύση και η οποία δεν είχε τόσο προηγμένο πολιτισμό και δηλώνει ότι το έ- κανε γιατί και οι δυο αυτές συνθήκες, - η Ανατολή και η κοινωνική καθυστέρηση - ίσχυαν και για την ελληνική κοινωνία της δεκαετίας του 1920, όπου η ανθρωπιστική παιδεία ήταν προβληματική 17 και θα πρέπει να υποθέσουμε ότι για τον Συκουτρή ήταν προβληματική εφόσον η 16 Tadeuz Zielinski, Ημείς και οι Αρχαίοι, μετάφραση και επιλεγόμενα Ιωάννου Συκουτρή, Πρόλογος και δυο μεταφράσματα Ι.Ν.Καζάζη, εκδ. Βάνιας, Ο.π. Copyright Φιλοσοφεῖν 46

9 κλασική παράδοση ήταν ακόμη, τότε ρηχή, χωρίς βάθος χρόνου. Οι διαλέξεις, βέβαια, του Ζιελίνσκι όπως και αυτές του Νίτσε, στις οποίες τα περιορισμένα όρια αυτής της εισήγησης δεν μας επιτρέπουν να σταθούμε για να τις εξετάσουμε, ανήκουν περισσότερο στο τέλος του 19 ου αιώνα παρά στις αρχές του 20ού αιώνα, αφού μετά τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο, τίποτα δεν θύμιζε πια την bel é poque που είχε προηγηθεί. Ανάλογη τάση επαναφοράς της ελληνο-ρωμαϊκής η- θικής και πολιτικής σκέψης, ίσως σε αντίδραση προς την μεταμοντέρνα πρόταση για μια μεταφιλοσοφική εκπαίδευση, παρατηρήθηκε, πρόσφατα, μόλις στην δεκαετία του 1990, στο πλαίσιο της αμερικάνικης αναλυτικής φιλοσοφίας που επεδίωξε κι αυτή να ανανεώσει την νέοφιλελεύθερη νέο-συντηρητική εκπαίδευση, στις Η.Π.Α., με στοιχεία της κλασικής ελληνο-ρωμαϊκής Αρχαιότητας 18. Όλα τα παραπάνω μας δίνουν το έναυσμα για μιαν εκ νέου προβληματοποίηση της σχέσης μας με την Αρχαιότητα, του τρόπου με τον οποίο μπορεί να τεθεί η σχέση αυτή, της μορφής που μπορεί να πάρει, των σκοπών που καλείται να υπηρετήσει, αλλά και των συνεπειών της μέσα σ αυτόν τον καινούριο, τόσο ταραγμένο και τόσο αβέβαιο αιώνα. Πρόκειται άραγε για μια προβολή των αρχαίων κειμένων πάνω στα σύγχρονα πράγματα; Η μήπως όχι αφού οι Αρχαίοι έλληνες συγγραφείς, ακόμη και να ήθελαν - και σίγουρα θα ήθελαν, γιατί τους χαρακτήριζε μια αδηφαγος γνωστική περιέργεια που την πρόβαλλαν ακόμη και στους θεούς τους, έτσι που οι τελευταίοι να μη σταματούν να πηγαινοέρχονται στα μήκη και πλάτη του τότε γνωστού κόσμου - οι Αρχαίοι, λοιπόν, ακόμη και να ήθελαν να έχουν 18 Βλέπε τα βιβλία των Owen, Frede, M. Nussbaum. Copyright Φιλοσοφεῖν 47

10 σχέση με εμάς, δεν μπορούν. Ούτε μπορούν να προβάλουν οτιδήποτε πάνω στην ζωή μας και στην εποχή μας. Οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν ζωντανή σχέση με τον κόσμο της δικής τους εποχής, τον κόσμο του Ομήρου, του Ησιόδου, του Σόλωνα κλ. - όπως εμείς διατηρούμε ακόμη ζωντανή την σχέση μας με τον κόσμο του Χέγκελ, του Μαρξ ή του Νίτσε- και μέσω αυτών ζητούσαν να γεφυρώσουν το παρελθόν με το μέλλον τους. Πράγμα που κάνουμε κι εμείς, με τις αναφορές μας στον Ηegel, τον Marx, τον Nietzsche, μέχρι και σήμερα. Άρα είναι αβάσιμο και επομένως και αθέμιτο να θεωρούμε την προβολή της σκέψης και του λόγου τους πάνω σε εμάς ως δεδομένη ή ως δυνατή. Γιατί δεν είναι. Ο Νοβάλις έλεγε ότι η αρχαιότητα δεν έρχεται σε εμάς, εμείς μαθαίνουμε τον τρόπο να την καλέσουμε να έρθει σε εμάς. Και είχε δίκιο, γιατί κάθε εποχή φτιάχνει τον δικό της τρόπο να καλεί τους νεκρούς της. Μερικές φορές μάλιστα στην προσπάθεια των ιστορικών, των φιλολόγων, των φιλοσόφων να βρουν τους τρόπους να φέρουν τους νεκρούς στο παρόν, κάνουν το λάθος να τους φορτώσουν με στοιχεία της δικής τους εποχής άγνωστα ή δευτερεύοντα για τους Αρχαίους. Παράδειγμα, ο τρόπος που μιλάει ο Χάιντεγκερ για την τέχνη και την τεχνική των Αρχαίων στις οποίες προβάλλει στοιχεία του 20 ου αιώνα, μετά τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο. Εμείς, τώρα, στις αρχές του 21 ου αιώνα ζούμε σε έναν κόσμο που δεν ήθελε ή τέλος πάντων κατέληξε να έχει α- ποσπασματική και κυρίως επιφανειακή σχέση με τους Αρχαίους και ο οποίος αιφνιδίως δοκιμάζει ξανά την ανάγκη να ανανεώσει τον δεσμό μαζί τους, (παρά την απόλυτη υ- ποβάθμιση της παιδείας και την εξαφάνισή της σχεδόν μέσα στις τεχνικές της επαγγελματικής κατάρτισης), μη γνωρίζοντας, όμως, ακόμη πώς και για ποιόν ακριβώς λόγο. Εργαλειακός, λογιστικός και τεχνοκρατούμενος ο κό- Copyright Φιλοσοφεῖν 48

11 σμος μας, έτσι όπως διαμορφώθηκε μέσα στον 20ό αιώνα, αγνόησε σταδιακά την κλασική Ελληνική αρχαιότητα, από τα τέλη του 17 ο αιώνα και μετά, όταν με το τέλος της διαμάχης των anciens et modernes, αισθάνθηκε να πατά γερά πάνω σε μια νέα τάξη πραγμάτων. Τότε άρχισε να αντιγράφει αυτό πού νόμιζε ότι ήταν το κλασικό για τις δικές του ανάγκες μιας κλειστής κουλτούρας, κατασκευάζοντας έναν νέο-κλασικισμό που στάθηκε ανίκανος να επιδράσει βαθειά πάνω στο αίσθημα των νεώτερων χρόνων. Ακολούθησε, βέβαια, η κριτική αποτίμηση του Διαφωτισμού που άνοιξε πάλι τις πόρτες για την στροφή στους Αρχαίους. Γενικά, μπορούμε να πούμε ότι κάθε φορά που οι άνθρωποι μιας ορισμένης εποχής αναφέρονται στους Αρχαίους, αυτό που κάνουν είναι να εκφράζουν την θέληση να δημιουργήσουν μιαν σχέση μαζί τους, κομμένη, όμως, και ραμμένη, στα δικά τους μέτρα, -- τα δικά τους και όχι των Αρχαίων και σύμφωνα με τις δικές τους ανάγκες.. Αυτό έκανε και ο Kant και ο Schelling, και ο Holderlin και ο Hegel. Αυτό συνέχισε να κανει και ο Νιτσε και ο Ζιελίνσκι και ο Συκουτρής πρίν από τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό πάντως που σε αυτά τα ανοίγματα, και παρά τις διαφορές τους, μοιράζονται κατά κανόνα οι διάφορες εποχές, είναι η πίστη, άλλοτε θερμή και ανεπιφύλακτη και άλλοτε ψυχρή και επιδερμική, ότι η σχέση με τους Αρχαίους είναι σωτήρια, αφού μπορεί να συμβάλει σε μια ριζική βελτίωση της κατάστασης του εκάστοτε παρόντος. Ωστόσο, αυτό που πίστευε ο J.J.Winckelmann ότι ο μόνος τρόπος για μας να γίνουμε μεγάλοι και ει δυνατόν α- μίμητοι, είναι να μιμηθούμε τους Αρχαίους, ακόμη και αν ακούγεται σα μια δυνατότητα ή έστω μια πιθανή λύση ή και διέξοδος στο αδιέξοδο που σφραγίζει τον καιρό μας, δεν είναι πλέον ούτε προφανές ούτε τόσο αυταπόδεικτο σαν δυνατότητα. Στην πραγματικότητα, είναι πολύ λιγότερο προφανές από όσο ήταν στις αρχές του 19 ου αιώνα, Copyright Φιλοσοφεῖν 49

12 όταν προβληματιζόταν ο Χαίντερλιν για την σχέση που θα μπορούσε να αποκαταστήσει η εποχή του με την κλασσική ελληνική αρχαιότητα. Σήμερα, είναι βέβαιο ότι δεν μπορούμε να μιμηθούμε τους Αρχαίους. Αυτό που μπορούμε, ωστόσο, να κάνουμε είναι να ερευνήσουμε και να εξετάσουμε τους τρόπους σκέψης, λόγου και έκφρασης που ανέπτυξαν και τους τρόπους με τους οποίους η νεώτερη και σύγχρονη σκέψη επεξεργάσθηκε μέσω των ερμηνειών και επανερμηνειών των αρχαίων κειμένων, έννοιες και κατηγορίες σκέψης οι ο- ποίες, παρά τις ταυτόσημες ονομασίες που φέρουν, δεν αποτελούν πλέον πιστά αντίγραφα των αρχαιοελληνικών εννοιών και κατηγοριών, ούτε απλές προεκτάσεις όσο μεταστροφές και μετασχηματισμούς της λογικής και του τρόπου χρήσης και εφαρμογής τους. Εμείς ειδικά, οι σύγχρονοι Έλληνες επιδιώκοντας μιαν ουσιαστική και όχι απλώς φιλολογική σχέση με τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, θα πρέπει να γνωρίζουμε ποιοι είμαστε και τι μπορούμε να γίνουμε μέσω μιας συνειδητής επανασύνδεσής μας με τους Αρχαίους. Στο θέμα αυτό αναφέρθηκα στο άρθρο «Η Αρχαιολογία της γνώσης ως κλάδος των ανθρωπιστικών σπουδών» 19. Προς αυτή την κατεύθυνση, αξίζει να σταθεί κανείς στα επιλεγόμενα του Συκουτρή που σχολίαζε το άνοιγμα της ελληνικής κοινωνίας του μεσοπολέμου στην κλασική Αρχαιότητα, γράφοντας μεταξύ άλλων: «Και ακόμη περισσότερο, μελετούμε τους κοινωνικούς και πολιτικούς παράγοντας αυτού του αμεσωτάτου μας παρελθόντος και των συνθηκών του παρόντος. Δεν πρόκειται, βέβαια, να απαριθμήσω εδώ όλα τα νήματα που συνδέουν αμέσως ή δια του Βυζαντίου την σημερινή μας πραγματικότητα με την Αρχαιότητα... (Αυτό) είναι το έργον του μέλλοντος, όταν η έ- 19 Βλ. στο περιοδικό ΘΕΑ, τεύχος 7, Σεπτ Copyright Φιλοσοφεῖν 50

13 ρευνα των πολιτιστικών παραγόντων της νεωτέρας Ελλάδος θα έχει σημαντικώς προχωρήσει και θα ήτο δυνατόν να γίνει με σχετικήν αντικειμενικότητα η εκτίμησις ενός εκάστου εξ αυτών των παραγόντων. Αλλά και τώρα πας τις κατααλμβάνει πόσον απαραίτητος είναι η γνώσις της Αρχαιότητος δι εκείνον που θέλει να εμβαθύνει εις οποιανδήποτε φάσιν του νεοελληνικού μας βίου, / από την συντηρητικήν οργάνωσιν της Εκκλησίας, μέχρι της ερεύνης της εθνικής μας γλώσσης - είτε καθαρεύουσας είτε δημοτικής και του εθνικού μας βίου. Την επίδρασιν αυτήν μπορούμε να την καταδικάσωμεν ως γέννημα συντηρητισμού ή προγονοπληξίας. Να την αγνοήσουμε δεν μας επιτρέπεται. Γνώσις και κατανόησις του παρελθόντος είναι απαραίτητος προϋπόθεσις της κατανοήσεως του παρόντος και της συνειδητής μας ενεργείας δια το μέλλον. Διότι το παρόν ζη από το παρελθόν και η ιστορία είναι ο μόνος διδάσκαλος του βίου δια τα μελλοντικά μας διαβήματα. Αλλωστε, ο άνθρωπος έπαψε προ πολλού να ζει εις την φύσιν. Ζει εν μέσω της κοινωνίας και η κοινωνία είναι του παρελθόντος δημιούργημα, όχι του παρόντος. Αρα και του σχολείου έργον είναι - δια να μεταχειρισθώ λέξεις του Windelbandνα δημιουργήσει από τον φυσικόν τον ιστορικόν άνθρωπον.» 19 Μπορεί να συμφωνήσει κανείς με τον Συκουτρή, χωρίς παρόλα αυτά να έλθει σε αντίφαση με όσα υποστήριξα παραπάνω, ότι δηλαδή το παρελθόν δεν κάνει κάποια κίνηση επηρεασμού του παρόντος, γιατί απλούστατα δεν γνωρίζει το παρόν. Το παρελθόν είναι παρελθόν σε σχέση με τις φάσεις που το διαδέχονται, η κάθε μια από τις ο- ποίες, πριν την διαδεχθεί κάποια άλλη, ονομάζεται παρόν, σήμερα, τώρα. Αλλά, όπως είπα από την αρχή, το παρελθόν δεν ανοίγεται στο παρόν ούτε προβάλλεται πάνω του. 19 Ο.π.σ. Copyright Φιλοσοφεῖν 51

14 Το παρόν είναι εκείνο που ανοίγεται στο παρελθόν προσπαθώντας να το ερμηνεύσει και να κατανοήσει, έτσι, αυτό που έγινε στο μεταξύ, για τις δικές του, κάθε φορά, α- νάγκες, για τους δικούς του σκοπούς και κυρίως με τα δικά του μέτρα και μέσα. Η Ιστορία, εννοώ η ιστορική επιστήμη, δεν γράφεται στον αόριστο ή στον παρατατικό, αλλά στον ενεστώτα χρόνο, κάθε φορά. Η ίδια η συγκρότησή της ως επιστήμης εξυπηρετεί την θέλησή της κοινωνίας να επιστρέψει στο παρελθόν του λαού που εκπροσωπεί και να το μελετήσει προσεκτικά και κατά το δυνατόν έγκυρα, αφού η γνώση που προκύπτει από τις ιστορικές μελέτες βοηθά να γεφυρώσει το παρελθόν με το μέλλον. Η Ιστορία δεν προσεγγίζει, ωστόσο, αδιαμεσολάβητα το παρελθόν, πολύ περισσότερο, την Αρχαιότητα. Αυτό που παρεμβάλλεται είναι η προβληματοποίηση του πνεύματος και του τρόπου με τον οποίο προσλαμβάνουν την Αρχαιότητα οι διάφορες εποχές και φυσικά και η εποχή στην οποία ανήκει και ερευνά ο ιστορικός, γενεαλογώντας την πρόσληψη της στο παρελθόν. Είναι φανερό, ότι χρειάζεται να μας προβληματίσει ξανά το πνεύμα και ο τρόπος με τον οποίο, στους δικούς μας καιρούς, μπορούμε να προσλάβουμε τους Αρχαίους. Αφού, περιέργως πώς, η ανάγκη για άνοιγμα στην κλασική παιδεία μεγαλώνει τόσο περισσότερο όσο περισσότερο μεγαλώνουν και η απόστασή μας από τους αρχαίους και η αποξένωσή μας από το πνεύμα τους. Όσο πιο έντονα παρεμβάλλεται η ηλεκτρονική τεχνολογία για να σβήσει τα σημάδια της Αρχαιότητας πάνω στην εποχή μας, και όσο περισσότερο αποξενωνόμαστε από την αρχαία ελληνική και από την λατινική γλώσσα, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη να ξαναφτιάξουμε μια σχέση μαζί της, μόλις βρεθούμε μπροστά σε αδιέξοδες καταστάσεις. Copyright Φιλοσοφεῖν 52

15 Όσον αφορά ειδικά τον καιρό μας, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η σχέση με τους Αρχαίους γίνεται ακόμη δυσκολότερη και για τον λόγο ότι χάσαμε την επαφή μας όχι μόνον με τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά, αλλά γενικότερα με την γλώσσα, το ενδιαίτημα της ζωντανής ύπαρξής μας. Πχ., στην φράση «Όντινα τρόπον χρη ζην», το χρη με ποιάν έννοια χρησιμοποιείται; την έννοια του πρέπει ή με την έννοια του χρειάζεται; Όταν γίνεται μνεία της φράσης, ο αναγνώστης πρέπει να ξέρει με ποιο, ακριβώς ερώτημα έρχεται αντιμέτωπος. Και για να δώσει μιαν απάντηση, χρειάζεται να σκεφθεί, μεταξύ άλλων, ότι οι Αρχαίοι προέτρεπαν, αλλά δεν καθηκοντολογούσαν ούτε ενοχοποιούσαν. Η σχέση μας, ωστόσο, με τους Αρχαίους γίνεται ακόμη πιο δύσκολη όχι μόνον γιατί επιχειρείται μια συστηματική απαξίωση και υποβάθμιση του Λόγου που πολιορκείται από την ψηφιακή εικόνα και πληροφορία με αποτέλεσμα να χάνουμε τα σημεία επαφής μας με τα αρχαία ελληνικά, αλλά και γιατί στο καθεστώς της παγκοσμιοποίησης που κατέστησε δυνατό η ηλεκτρονική τεχνολογία, ο δυτικός πολιτισμός προκειμένου να κατακτήσει την αυτόκατανόησή του, χρειάζεται να ανοιχθεί όχι μόνον στην ελληνορωμαϊκή Αρχαιότητα, αλλά και σε άλλες κουλτούρες και πολιτισμούς, που για να τις καταλάβει χρειάζεται να αναζητήσει και τις δικές τους ρίζες. Αλλά με τον τρόπο αυτό, η πολυπλοκότητα πολλαπλασιάζεται και το ίδιο μεγαλώνει και η δυσκολία της διαπολιτισμικής προσέγγισης, αφού κανείς από τους ιστορικούς, τους ανθρωπολόγους, τους επιστημολόγους ή τους κοινωνιολόγους, δεν είναι σε θέση να γνωρίζει τις γλώσσες όλων αυτών των διαφορετικών και τώρα σαφέστερα διαπλεκόμενων πολιτισμών. Ξαφνικά, συνειδητοποιούμε ότι η πρόσληψη του δικού μας παρελθόντος διασυνδέεται με την πρόσληψη του πα- Copyright Φιλοσοφεῖν 53

16 ρελθόντος άλλων λαών με διαφορετικούς από τον δικό μας πολιτισμό. Πράγμα που συνέβαινε και στο παρελθόν, αλλά συνέβαινε ολοένα και λιγότερο όσο πιο πίσω πηγαίνουμε στον χρόνο. Ο Ηρόδοτος λχ. καταγράφει λαούς και πολιτισμούς περισσότερο έκπληκτος για τις διαφορές που παρουσίαζαν σε σχέση με τον πολιτισμό των ελλήνων, παρά για τις; ομοιότητες ή τις συγγένειες που τους συνέδεαν. Κι αυτό γιατί ελλείψει των τεχνικών μέσων, η περιχαράκωση των διαφορετικών πολιτισμών δεν ήταν καθόλου εύκολο να δώσει την θέση της σε συγκλίσεις. Με όλα αυτά θέλω να πω ότι ο βαθμός παγκοσμιοποίησης στην Αρχαιότητα του 8 ου ή του 7 ου αιώνα, ήταν ελάχιστος και υποτυπώδης σε σύγκριση με αυτό που συνέβη στην εποχή μας, με τους μηχανισμούς εντατικοποίησης της ηγεμόνευσης αλλά και των ανταλλαγών χάρη στις τηλεπικοινωνίες και στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Ζώντας, όμως τις συνέπειες μιας κακής χρήσης της τεχνογνωσίας που αποκτήθηκε στην εποχή μας, η οποία εντελώς άσκεπτα παραγκωνίζει και απαξιώνει την αυτογνωσία, αισθανόμαστε την ανάγκη να αποκαταστήσουμε την δική μας σχέση όχι μόνον με τους Αρχαίους έλληνες, ή και με τους ρωμαίους, αλλά και με τους κινέζους, τους ινδούς, τους άραβες, τους ινδιάνους κλπ. Με άλλα λόγια, αισθανόμαστε την ανάγκη να αποκαταστήσουμε όχι μιαν οποιανδήποτε σχέση, αλλά μια σχέση που χρειάζεται να επανασχεδιασθεί με βάση, όχι πλέον τον μονόπλευρο ή τον αμοιβαίο αποκλεισμό, αλλά την σύγκλιση φυλών και πολιτισμών. Από αυτή την άποψη, η παγκοσμιοποίηση του δυτικού πολιτισμού λειτούργησε αντίθετα με τον στόχο της, πετυχαίνοντας άλλα από αυτά που επεδίωξε. Αντί να επιβληθεί όπως επεδίωκε, μέσω της ανιστορικότητας και της ομογενοποίησης όλων των άλλων πολιτισμών με τον δυτικό, κατάφερε, καταργώντας τις αποστάσεις και τις δυσκολίες της Copyright Φιλοσοφεῖν 54

17 επικοινωνίας, να αναδείξει, και όχι τόσο με την θέλησή της, την διαφορά τους, με αποτέλεσμα, αντί της αρχής της υπαγωγής της Ανατολής στην Δύση και του Νότου στον Βορρά, να επικρατήσει στην καθολικότητά του, το αίτημα της σύγκλισης των πολιτισμών και των πολιτικών τους. Ο καθένας, όμως από αυτούς τους διαφορετικούς μεταξύ τους πολιτισμούς, κουβαλά την δική του αρχαιότητα. Είναι χαρακτηριστική, η στροφή των Κινέζων διανοουμένων στην μελέτη της κινεζικής, αλλά και της ελληνικής αρχαιότητας. Η δική μας αρχαιότητα, αυτή που συνδέει εμάς τους Έλληνες με τους άλλους Ευρωπαίους με σχέσεις οργανικές και όχι εξωτερικές είναι η κλασική ρωμαϊκή Αρχαιότητα, η οποία βέβαια αναπλάθει την ελληνική αρχαιότητα. Αν όμως θελήσουμε να πλησιάσουμε πιο κοντά τον φακό της ανάλυσης, στο κλασικό, θα διαπιστώσουμε ότι το κλασικό στο οποίο θέλουμε να ανοιχθούμε, είναι διαφοροποιημένο και πολυσήμαντο. Η αρχαιότητα που συνδέει άμεσα εμάς λχ. τους σύγχρονους Έλληνες μεταξύ μας είναι, κατά κύριο λόγο, η κλασική ελληνική αρχαιότητα του 5 ου και του 4 ου προχριστιανικού και κατά δεύτερο λόγο η αναβίωσή της στην διάρκεια των ελληνιστικών χρόνων και της ρωμαϊκής εποχής. Και όπως παρατηρεί ο Σ. Σέτις, το χωροχρονικό εύρος της ρωμαϊκής αρχαιότητας είναι δυσανάλογο με τον περιορισμένο χωροχρόνο που καλύπτει η ελληνική αρχαιότητα 20. Παρόλα αυτά, είναι γνωστό ότι το κλασικό που δημιουργεί η ελληνική αρχαιότητα στο αποκορύφωμα της πολιτισμικής της ανάπτυξης, διεκδικεί οικουμενικότητα και διαχρονικότητα με μοναδικό και ανεπανάληπτο τρόπο. Παγκόσμια εντέλει είναι η μικρή Αρχαία Ελλάδα για τους γερμανούς ποιητές και φιλοσόφους των αρχών και του τέ- 20 Σ. Σεττις, Το μέλλον του κλασικού, ό.π.σ. Copyright Φιλοσοφεῖν 55

18 λους του 19ου αιώνα, αλλά και για τους έλληνες φιλοσόφους του 20 ου όπως για τον Καστοριάδη, τον Αξελό ή τον Παπαϊωάννου. Λιγότερο όμως, για την Hana Arendt που προσλαμβάνει την κλασική ελληνική αρχαιότητα κυρίως μέσω των Ρωμαίων. Για τους στοχαστές που είναι λάτρεις της κλασικής ελληνικής αρχαιότητας και που φαντάζουν σχεδόν παρωχημένοι για τα μέτρα ενός παρακμάζοντος και άκεντρου πολιτισμικού πλαισίου, το λίκνο αιώνιων αξιών, ήταν η μικρή κλασική Ελλάδα από το 490 μέχρι το 320 π. Χ., και όχι η απέραντη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία 21. Για να φτιάξουμε επομένως μια σχέση με τους Αρχαίους, στα μέτρα και με τα μέσα, τις ανάγκες και τους σκοπούς του δικού μας καιρού, χρειάζεται να έχουμε σαφή α- ντίληψη του δικού μας ιστορικο-κοινωνικού χωροχρόνου και επίσης του τι μπορεί να σημαίνει το κλασικό, μέσα σ αυτόν, σήμερα. Πράγμα το οποίο δεν είναι δυνατό να επιτευχθεί χωρίς την συνδρομή της θεωρίας και χωρίς την γνώση και τον έλεγχο των τρόπων με τους οποίους κινούνται σήμερα οι θεωρητικές πρακτικές ώστε να ξέρουμε ποια θεωρία υποστηρίζει τι. Δεν αρκεί, επομένως, μόνον η γνώση της Ιστορίας και της θεωρίας που παράγεται μέσα από τις αναλύσεις και τις συνθέσεις των δεδομένων. Μας χρειάζεται και η γνώση της Λογικής και της Επιστημολογίας που θα καθιστά δυνατή την κριτική εξέταση των α- ναλύσεων και των συμπερασμάτων τους. Το μεταμοντέρνο πνεύμα που αμέλησε τέτοια βασικά ζητήματα επιστημονικής και κριτικής εξέτασης, δεν μας βοηθά να διαμορφώσουμε σαφείς αντιλήψεις του τι και του 21 Salvatore Settis, Το μέλλον του κλασικού, ό.π.,σ..29. Ο συγγραφέας αναφέρει τον John St. Mill ο οποίος θεωρούσε την μάχη του Μαραθώνα σημαντικότερη για την ιστορία της Αγγλίας από την μάχη του Χέιστιγκ. Copyright Φιλοσοφεῖν 56

19 γιατί Αντίθετα, μας δυσκολεύει. Η μεταμοντέρνα αισθητική κατέστρεψε τον ισχύοντα κανόνα της κλασικής αρχαιότητας που θεσμοθετήθηκε μέσα από την μελέτη και την γνώση που παρήγαγε. Έκανε κομμάτια το κλασικό κι αντί να το εκλαϊκεύσει έστω, το εκχυδάισε. Δεν πρέπει να ξεχνούμε νομίζω ούτε στιγμή - κι αυτό αφορά πάνω από όλα τους νέους ερευνητές, μελετητές διανοούμενους που κάνουν η μόλις έκαναν την διδακτορική διατριβή τους και θέλουν να σταδιοδρομήσουν στην εκπαίδευση - ότι οι μεταμοντέρνοι διανοητές - οι φιλόσοφοι δηλαδή των τελευταίων 30 χρόνων του 20ού αιώνα - τόσο πρόσφατοι σε εμάς - δεν μπόρεσαν να αφομοιώσουν την ουσία του κλασικού γιατί κατήργησαν τους τρόπους προσέγγισης της ουσίας. Και ότι δεν μπόρεσαν να κατανοήσουν ούτε το νόημά του κλασικού, γιατί αποκόπηκαν από τις διεργασίες νοηματοδότησης και από τον σύγχρονο φιλοσοφικό και αισθητικό μοντερνισμό που αφομοίωσε τον έρωτα της αλήθειας και της ελευθερίας έτσι ώστε να κάνει να γεννηθεί αυτό που χάρη στην διαχρονική του αξία ονομάσαμε - σε μεταγενέστερες εποχές - κλασικό. Για να μπορέσουμε, επομένως, να καταλάβουμε τι σημαίνει η ανάγκη επανασύνδεσης με τους Αρχαίους που μπορεί και γίνεται τόσο έντονα αισθητή, μέσα σ ένα τεχνοκρατούμενο κόσμο που έχει παραδοθεί στην εμπορευματοποίηση της τεχνογνωσίας και τείνει ολοταχώς να παραδοθεί και στην ασκεψία, χρειάζεται να έχουμε κάνει, α- κολουθώντας την αντίθετη φορά, όλο το δρόμο που διένυσε η σκέψη οδεύοντας από το παρελθόν στο μέλλον, επωμιζόμενη την αναζήτηση της αλήθειας και την εναντίωση της πλάνης. Η ιστορία της σκέψης και του Λόγου έχει να επιδείξει σε ορισμένες καμπές της, τομές και ρήξεις επιστημολογικές και καλλιτεχνικές που με τις ασυνέχειες που συνεπάγονται, δημιουργούν την ψευδή εντύπωση ότι είναι ένα εί- Copyright Φιλοσοφεῖν 57

20 δος αλμάτων στο κενό, γιατί ή παραγωγή της γνώσης - η οποία, όντως, συνεπάγεται, ανάλογα με τον τύπο της γνώσης που παράγεται, ασυνέχειες - είναι καρπός ή ίδια μιας αδιάρρηκτης πορείας μέσα στην ιστορία της φιλοσοφίας, της επιστήμης, και της τέχνης. Για να μας χαρισθούν οι Αρχαίοι, θέλω να πως για να αξιωθούμε να έχουμε μιαν ουσιαστική συνομιλία μαζί τους ικανή να ανταποκριθεί στα τρομακτικά ελλείμματα και αδιέξοδα αλλά και στις εκπληκτικές δυνατότητες κατανόησης και αυτοκατανόησης που διαθέτουμε, χρειάζεται να έχουμε μάθει με ποιους ακριβώς τρόπους, ανάλογες συνομιλίες μαζί τους, στο παρελθόν, άνοιξαν τον δρόμο για να μπορούμε εμείς, σήμερα, και πάλι να τους επικαλούμαστε. Αλλά το ζήτημα, βέβαια, δεν τελειώνει, εδώ, και θα χρειαστεί να επανέλθουμε. Copyright Φιλοσοφεῖν 58

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ

Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ο ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ A Τάξη Ενιαίου Λυκείου (Μάθηµα Επιλογής) ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Στέλλα Πριόβολου. Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών

Στέλλα Πριόβολου. Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών 001-012:Layout 3 11/17/14 3:24 PM Page 1 Στέλλα Πριόβολου Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων

Διαβάστε περισσότερα

H φιλοσοφία γίνεται εύκολα μια νοσταλγική άσκηση. Άλλωστε, η σύγχρονη φιλοσοφία έχει την τάση να προβάλλει αυτή τη νοσταλγία. Σχεδόν πάντα, δηλώνει

H φιλοσοφία γίνεται εύκολα μια νοσταλγική άσκηση. Άλλωστε, η σύγχρονη φιλοσοφία έχει την τάση να προβάλλει αυτή τη νοσταλγία. Σχεδόν πάντα, δηλώνει H φιλοσοφία γίνεται εύκολα μια νοσταλγική άσκηση. Άλλωστε, η σύγχρονη φιλοσοφία έχει την τάση να προβάλλει αυτή τη νοσταλγία. Σχεδόν πάντα, δηλώνει πως κάτι έχει ξεχαστεί ή έχει σβηστεί, πως κάτι λείπει.

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος EIΣΑΓΩΓΗ «Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος Η ηγεσία και η άσκησή της η έννοιά της και το σύνολο των συμπεριφορών που τη συνθέτουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE Eισαγωγή Για σκεφτείτε το: ένα άτομο κάτω των δεκαοκτώ ετών κατά πάσα πιθανότητα δεν έχει ζήσει ποτέ χωρίς ίντερνετ. Επιπλέον, σε όλο και πιο πολλά μέρη της υφηλίου, τα περισσότερα παιδιά κάτω των δέκα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

25 1. « , ) , , ) «

25 1. « , ) , , ) « ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Τρίτη 27 Μαΐου 2014 ΚΕΙΜΕΝΟ: Όταν µιλούµε για µάζα, εννοούµε µικρό ή µεγάλο πλήθος ανθρώπων, το οποίο υφίσταται µιαν αλλαγή, ψυχική και πνευµατική, από αφορµές συνήθως τυφλής συναισθηµατικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ 1 ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΦ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Τα σχολικά βιβλία συνδέονται με τις θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές των επιστημών οι οποίες

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου ΙΣΧΥΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΕΣ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2011 1. Θρησκευτικά 2 Θρησκευτικά: 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία

Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία The Whole Cow Καλλιτεχνικό και πολιτιστικό βοσκοτόπι με αφετηρία τη Δυτική Μακεδονία Σοφία Βόικου: Θέλω να δώσω στη γυναίκα τη θέση που πραγματικά της αρμόζει μέσα από τα βιβλία μου Οι ήρωες της Σοφίας

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Στο κείµενο αυτό η συγγραφέας πραγµατεύεται την αρχαία ελληνική τέχνη και την προσφορά της στον άνθρωπο. Αρχικά επισηµαίνει την ιδιαιτερότητά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ Η υπαγωγή της χώρας στον έλεγχο της ΕΕ, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ το 2010 σηματοδοτεί το δραματικό τέλος μιας περιόδου στη διάρκεια της οποίας οι μεταρρυθμίσεις υπήρξαν

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση για τη συγγραφή περίληψης στο Γυμνάσιο

Διδακτική πρόταση για τη συγγραφή περίληψης στο Γυμνάσιο Διδακτική πρόταση για τη συγγραφή περίληψης στο Γυμνάσιο Στο πιο κάτω φυλλάδιο παρουσιάζεται μια πρόταση για τη διδακτική της περίληψης και για να υλοποιηθεί χρειάζεται να διατεθούν δύο διδακτικές περίοδοι.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει το

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα. «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα.

Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα. «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα. 1 Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα. Κάποτε, στην αρχαία Εποχή, στην Αθήνα υπήρχε ευημερία σημαντική, κανένας άνθρωπος

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Γ Γυμνασίου Ενότητα: 4 η Ενωμένη Ευρώπη και Ευρωπαίοι πολίτες Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Δύο περίοδοι Για τη διδασκαλία ολόκληρης της ενότητας διατίθενται 7

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ Λ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΥΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ, ΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ, ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΥΘΕΙΑ y = x ΔΕΥΤΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 14: Συμβουλές προς έναν νέο προγραμματιστή

Κεφάλαιο 14: Συμβουλές προς έναν νέο προγραμματιστή Κεφάλαιο 14: Συμβουλές προς έναν νέο προγραμματιστή Φτάσαμε σιγά σιγά στο τέλος του βιβλίου. Αντί για κάποιον επίλογο σκέφτηκα να συλλέξω κάποια πράγματα που θα ήθελα να πω σε κάποιον ο οποίος αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ Το Διεθνές Γραφείο Εργασίας και η ανάδυση των κοινωνικών θεσμών ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΦΕΛΗ ΑΘΗΝΑ 2016 ΝΕΦΕΛΗ / ΙΣΤΟΡΙΑ Αντώνης Λιάκος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011) A. Διάρθρωση Προγράμματος Μαθματα Φιλοσοφίας: 7 ( υποχρεωτικά + 2 επιλεγόμενα) Μαθματα Παιδαγωγικς: 8 ( υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21

Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου :21 Ημερομηνία 12/12/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Μαίρη Γκαζιάνη http://now24.gr/i-singrafeas-giota-gouveli-ke-i-proti-kiria/ Η συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη και «Η πρώτη κυρία» Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΣΕ PASCAL: ΑΠΟ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΙΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΣΕ PASCAL: ΑΠΟ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΙΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΣΕ PASCAL: ΑΠΟ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΙΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΟΜΙΛΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ενότητα # 2: Επιστημολογία και Φιλοσοφικά Ρεύματα Μιλτιάδης Χαλικιάς Τμήμα Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ NICOLA GIAMMARIOLI MISSION CHIEF FOR GREECE, EUROPEAN STABILITY MECHANISM (ESM) TO THE 20 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: SHAKEN AND STIRRED? GREECE: A SKILFUL

Διαβάστε περισσότερα

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας Σάββατο 16 Απριλίου 2016

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας Σάββατο 16 Απριλίου 2016 Βιογραφικό σημείωμα Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Μαθηματικά και Οικονομικά στις ΗΠΑ (1974) και στην Αγγλία (1978). Στη δεκαετία του 1980 εργάστηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες. Από το 1990

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 (Επιφυλλίδα Οπισθόφυλλο) Ο Εαυτός και η Απουσία του Χρόνου Δεν είναι καθόλου συνηθισμένο να γίνονται συζητήσεις και αναφορές για την Απουσία του Χρόνου ακόμη και όταν υπάρχουν,

Διαβάστε περισσότερα

Δέησις ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ

Δέησις ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΟΙΗΜΑ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Δέησις Η θάλασσα στα βάθη της πήρ έναν ναύτη. Η μάνα του, ανήξερη, πηαίνει κι ανάφτει στην Παναγιά μπροστά ένα ψηλό κερί

Διαβάστε περισσότερα