Γενικά για την ελληνική φορεσιά

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γενικά για την ελληνική φορεσιά"

Transcript

1 Γενικά για την ελληνική φορεσιά Ίσαμε τις αρχές του 20ού αι. η ελληνική εθνική ενδυμασία συνηθιζόταν σε ολόκληρη σχεδόν την ύπαιθρο χώρα και τα νησιά εκτός από τα μεγάλα αστικά κέντρα. αλλά και από τριάντα ακόμη χρόνων οι ελληνικές φορεσιές εξακολουθούσαν να φοριούνται σε πολλές περιοχές εμφανίζοντας μια αρκετά πολύμορφη εικόνα από πολλά ιδιότυπα και χαρακτηριστικά υποδείγματα. Κάθε τόπος, κάθε περιφέρεια της ελληνικής γης, συχνά ένα και δυο μονάχα χωριά, έχουν ιδιαίτερο τύπο γυναικείας ιδίως ενδυμασίας. Αλλά και κάθε νησί παρουσιάζει τις δικές του φορεσιές εντελώς διαφορετικές από τα γειτονικά νησιά και παράλια. Συχνά μάλιστα στο ίδιο νησί (Εύβοια, Σκύρος, Μυτιλήνη, Χίος, Ρόδος, Κως, Κρήτη, Κέρκυρα κ.λ.π) βρίσκομε πολλά είδη φορεσιάς σε ιδιόμορφο υπόδειγμα. Α. Πηγές για τη μελέτη της παραδοσιακής φορεσιάς. Πηγή για τη μελέτη της παραδοσιακής φορεσιάς είναι αρχικά το ίδιο το υλικό, δηλ. οι φορεσιές ακέραιες ή τμήματά τους που βρίσκονται σε μουσεία, συλλογές, χωριά. Η συλλογή άρχισε μόλις στις αρχές του αιώνα μας. Η παλιότερη και πλουσιότερη συλλογή στην Ελλάδα είναι η συλλογή του Αντώνη Μπενάκη στο ομώνυμο μουσείο. Το υλικό που δύσκολα πια μπορεί να βρει σήμερα ο ερευνητής σε επιτόπια έρευνα, είναι ζήτημα αν καλύπτει διάστημα 150 χρόνων. Οι προφορικές πληροφορίες που το συνοδεύουν δεν ξεπερνούν την ηλικία του πληροφοριοδότη. Ωστόσο όμως είναι πολύτιμες όταν μιλούν για χρόνια πριν το β παγκόσμιο πόλεμο. Γραπτές ιστορικές πηγές για την έρευνα της ελληνικής φορεσιάς της εποχής της τουρκοκρατίας είναι τα κάθε είδους αρχειακά έγγραφα. Πρωτεύουσα θέση έχουν τα προικοσύμφωνα. Σ αυτές τις πηγές περιλαμβάνονται και οι περιγραφές και εντυπώσεις των περιηγητών απ τον τουρκοκρατούμενο ελληνικό χώρο. Ακόμη η φωτογραφία, που στην Ελλάδα αρχίζει να χρησιμοποιείται γύρω στα 1860, αποτελεί αξιόπιστη πηγή, αλλά χωρίς σχόλια. Η αξιοπιστία της όμως κλονίζεται από το γεγονός ότι ο άντρας ή η γυναίκα που φωτογραφίζονται με σκοπό να απαθανατίσουν μια μεγάλη στιγμή φορούν ενδεχόμενα κάτι που τους αρέσει και που μπορεί να είναι κομμάτι από παλιότερη φορεσιά ή δανεικό. Β Τοπικές φορεσιές και μόδα. Αν παρακολουθήσουμε τη ζωή της φορεσιάς μέσα στον παραδοσιακό πολιτισμό, θα ανακαλύψουμε ότι έχουμε μια κίνηση. Μόνο που η κίνηση αυτή

2 είναι πιο αργή απ την κίνηση της μόδας με τη σημερινή έννοια. Έτσι δηλ. βλέπουμε η παραδοσιακή φορεσιά να ενσωματώνει καινούργια στοιχεία. Οι αλλαγές στη φορεσιά κάθε τόπου, θα πρέπει να ενταχθούν στο πλαίσιο της συγκεκριμένης τοπικής ιστορίας. Στον τελευταίο αιώνα της τουρκοκρατίας έρχονται να προστεθούν επιδράσεις απ την Ευρώπη λόγω του εμπορίου. Γ Διάκριση και λειτουργίες της παραδοσιακής φορεσιάς. Οι ελληνικές φορεσιές διακρίνονται: Σε πεδινές-γεωργικές, ορεινέςποιμενικές, αστικές, νησιωτικές. Όλες όμως οι παραπάνω διακρίσεις δε βαδίζουν, κατά γενικό κανόνα, από μορφολογική άποψη, παράλληλα στις διάφορες περιοχές. Τα ιδιόρρυθμα υποδείγματά τους ποικίλλουν ανάμεσα στις ενδυμασίες της ίδιας κατηγορίας, ιδιαίτερα μάλιστα, όπως ειπώθηκε, ανάμεσα στις γυναικείες ενδυμασίες που όχι μόνο διαφέρουν από περιφέρεια σε περιφέρεια αλλά πολλές φορές και από χωριό σε χωριό αδιάφορον αν είναι ορεινό ή πεδινό. Στον παραδοσιακό πολιτισμό η φορεσιά περιέχει ένα μήνυμα ισχυρά κοινωνικοποιημένο, δηλ. συμβατικό και, επομένως υποχρεωτικό. Στην παραδοσιακή κοινωνία τα παιδιά μάθαιναν από μικρά να ξεχωρίζουν τα σημάδια της κάθε φορεσιάς και να προσλαμβάνουν το μήνυμα αν π.χ. μια γυναίκα είναι ανύπαντρη ή παντρεμένη, νιόνυφη, με παιδιά ή χήρα αν ένας άντρας είναι χωριάτης ή ξωμερίτης, αν είναι γεωργός ή βοσκός κ.λ.π. Όσο μικρή κλειστή και αυτάρκης είναι μια παραδοσιακή κοινωνία τόσο περισσότερο κοινωνικοποιημένα (συμβατικά) είναι τα σημάδια της φορεσιάς Βέβαια οι λειτουργίες που συμπλέκονται σε κάθε φορεσιά είναι πολλές και αξιολογούνται διαφορετικά στην καθημερινή, γιορτινή ή την τελετουργική φορεσιά (γάμος-θάνατος). Καθημερινή. Γραπτές, προφορικές πηγές και υλικό για την καθημερινή φορεσιά έχουμε ελάχιστα. Από λίγα παραδείγματα που μας είναι γνωστά μπορούμε να πούμε ότι τα υφάσματα ήταν πιο κοινά και κατά προτίμηση από ντόπια υλικά. Η πιο βασική λειτουργία της καθημερινής φορεσιάς είναι η πρακτική δηλ. προστατεύει από το κρύο, τη ζέστη κ.λ.π. Επιτρέπει τις κινήσεις που χρειάζονται για τη δουλειά και γενικά είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες της καθημερινής ζωής. Γιορτινή. Έχουμε περισσότερες πληροφορίες και έτσι μπορούμε να διακρίνουμε καλύτερα τις διάφορες λειτουργίες της. Η γιορτινή στο σύνολό της υπογραμμίζει τον ιδιαίτερο χαραχτήρα της Κυριακής, της γιορτής και μιας εξαιρετικής ημέρας στη ζωή του ατόμου. Κυριακή σημαίνει κυρίως εκκλησία, όπου συναθροίζεται όλη η κοινότητα και όπου, με δείκτες τη θέση του κάθε μέλους στο χώρο του εκκλησιάσματος (λ.χ. άνδρες δεξιά-γυναίκες αριστερά, οι νέες μπροστά, οι γριές πίσω, θέση σε στασίδι ή όχι, θέση δίπλα στον ψάλτη κ.λ.π.) ή την κυριακάτικη φορεσιά τους που μαρτυρεί την κοινωνική τους κατάσταση, αναπαράγονται οι σχέσεις που συνδέουν τα μέλη της κοινότητας μεταξύ τους και γίνονται έτσι πιο δυνατές. Στο πλαίσιο τώρα της οικογένειας, στη φορεσιά καταγράφονται οι σημαντικοί σταθμοί της ζωής και η οικογενειακή κατάσταση του ατόμου. Το 2

3 πέρασμα π.χ. του κοριτσιού απ την εφηβεία στην ηλικία γάμου είναι σταθμός. Παράδειγμα δηλωτικό της ηλικίας και της οικογενειακής κατάστασης είναι οι πάνω από 40 διακρίσεις των μοτίβων που καλύπτουν τις θρακιώτικες σαρακατσάνικες ποδιές. Οι περισσότερες διακρίσεις που υπάρχουν ανάμεσα στα μέλη της κοινότητας, τόσο αυτές που αναφέρονται στο κοινωνικό τους status (όπως λ.χ. οι διακρίσεις πλούτου και ταξικές διακρίσεις) εμφανίζονται ανάγλυφα στις φορεσιές του εκκλησιάσματος τις Κυριακές και τις γιορτές. Οι διακρίσεις αυτές έπρεπε να τηρούνται και η εκκλησία είχε αναλάβει το έργο αυτό κυρίως όσον αφορά τις κοινωνικές διακρίσεις. Οι διακρίσεις όμως στον πλούτο συχνά περιορίζονται από την αυστηρή εθιμική συμπεριφορά του συνόλου της κοινότητας. Οι κοινωνικές διακρίσεις βρίσκουν εφαρμογή κυρίως στα αστικά κέντρα όπως αυτά διαμορφώνονται στους δύο τελευταίους αιώνες της Τουρκοκρατίας. Στους κτηνοτροφικούς νομαδικούς ή ημινομαδικούς πληθυσμούς (Βλάχους, Σαρακατσάνους) δεν υπάρχουν έντονες διακρίσεις. Στους Βλάχους της περιοχής της Σαμαρίνας παρ όλη τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στην κατάσταση του τσέλιγκα και του βοσκού, η διαφορά δε δηλώνεται με τη φορεσιά. Ίδια η φορεσιά ίδια η γκλίτσα. Στην κυριακάτικη φορεσιά συχνά διαβάζεται και το επάγγελμα του νοικοκύρη ή η κυριότερή του ασχολία. Η φορεσιά επίσης δηλώνει τον τόπο καταγωγής. Είναι φανερή η λειτουργία αυτή ιδιαίτερα στη γυναικεία γιορτινή και νυφιάτικη φορεσιά. Σε περιγραφές πανηγυριών η κάθε κοινότητα συχνά χαρακτηρίζεται με ένα ή δύο εύκολα αναγνωρίσιμα στοιχεία της φορεσιάς. Οι τοπικές ή τοπικιστικές διακρίσεις είναι συνήθως παραμικρές διαφοροποιήσεις δύσκολα αναγνωρίσιμες για όσους δεν τις ξέρουν. Πολλές φορές μάλιστα τις αναγνωρίζουν οι γυναίκες μιας μόνο γενιάς. Στην μεγαλύτερη κλίμακα του έθνους, η φορεσιά λειτουργεί ως στοιχείο της εθνικής ταυτότητας και ενισχύει την εθνική συνείδηση. Τελετουργική φορεσιά. Από τις τελετουργικές παραδοσιακές φορεσιές η νυφιάτικη είναι εκείνη για την οποία έχουμε τα περισσότερα στοιχεία. Η νυφιάτικη παρουσιάζεται στο σύνολό της σαν κάτι ξεχωριστό. Υπογραμμίζει το κρίσιμο γεγονός που είναι ο γάμος και αυτή είναι άλλωστε η πρώτη της λειτουργία. Ο γάμος, που είναι και ονομάζεται «χαρά» δεν είναι υπόθεση μόνο ατομική ή οικογενειακή έστω, αλλά και κοινωνική, στην οποία συμμετέχει η κοινότητα ολόκληρη. Για τη νυφιάτικη φορεσιά προτιμούσαν τα πολυτελή υφάσματα τα πιο σπάνια και πλούσια, ανάλογα φυσικά με την περιοχή τα χρώματα που προτιμούσαν ήταν χρυσό στα αστικά κέντρα πολύχρωμα στις μικρές κοινότητες, με ιδιαίτερη έμφαση στο κόκκινο. Τα τμήματα της φορεσιάς που διακρίνουν τη νυφιάτικη από τη γιορτινή της νιόπαντρης ήταν κυρίως ο περίτεχνος κεφαλόδεσμος, στολισμένος με άνθη τεχνητά ή φυσικά, ταινίες, κοσμήματα κ.λ.π. Τα κοσμήματα της φορεσιάς και ορισμένα ειδικά τελετουργικά τμήματα, διαφορετικά από περιοχή σε περιοχή και από εποχή σε εποχή, συχνά τα δανειζόταν η κοπέλα για να γίνει νύφη. 3

4 Τα κοσμήματα ιδιαίτερα του κεφαλόδεσμου, ήταν δώρα του γαμπρού ή της πεθεράς προς τη νύφη. Τα τελετουργικά τμήματα της φορεσιάς που χαρακτηρίζουν μονάχα τη νύφη, διατηρούν ίσως, στις περισσότερες περιπτώσεις ανάμνηση παλιότερης φορεσιάς. Η σεμνότητα ή ο σεβασμός- ανάμεικτος με φόβο- δηλώνονται με τον τρόπο που φοριέται η φορεσιά. Παράδειγμα δε σηκώνουν πίσω τις ποδιές του σαγιά οι γυναίκες, όταν πηγαίνουν στην εκκλησία. Στο γάμο όμως τις σηκώνουν. Η νύφη μονάχα, από σεμνότητα και σεβασμό, κρατάει κατεβασμένες τις ποδιές του σαγιά. Μια άλλη λειτουργία της φορεσιάς, που θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε μαγική, συνδέεται κυρίως με τη νυφική φορεσιά. Ιδιαίτερα τα ζωσίματα, που δένονται στο σώμα έχουν φυλακτική ή μαγική σημασία. Η μαγική λειτουργία της φορεσιάς συγκεντρώνεται κυρίως στον κεφαλόδεσμο και στο πουκάμισο, της νυφιάτικης φορεσιάς. Ο κεφαλόδεσμος της νύφης πιστεύεται ότι φέρνει ευτυχία και καλοτυχιά. Το πουκάμισο, επειδή έρχεται σε άμεση επαφή με το σώμα και σύμφωνα με την άποψη του Frazer για την «εξ επαφής» μαγεία, μεταβιβάζεται σ αυτό η δύναμη του γυμνού σώματος, συγκεντρώνει τις περισσότερες μαγικές ιδιότητες ιδιαίτερα μάλιστα το νυφικό πουκάμισο, που καθαγιάζεται από την εκκλησία κατά την τελετή του γάμου και το οποίο σε παλιές φορεσιές ήταν κόκκινο. Η διακόσμηση του πουκάμισου έχει κάποιο νόημα στην παραδοσιακή κοινωνία, που αλλάζει ή ξεχνιέται μέσα στο χρόνο. Στην Εύβοια λεγόταν «μεγάλο πουκάμισο» και είχε κεντημένη την «πέρδικα με τα 12 περδικάκια». Δ Υλικά και τεχνίτες της παραδοσιακής φορεσιάς. Τα πολύτιμα υφάσματα, οι βαρύτιμες χρυσοΰφαντες στόφες, τα κλαδωτά και ριγωτά μεταξωτά, τα μεταξωτά ατλάζια, τα μάλλινα μερινά, οι βαριές χρωματιστές τσόχες, τα πλούσια βελούδα για τις πολύτιμες αστικές φορεσιές, τα φέρνανε συνήθως οι μεγάλοι ισναφλήδες-πρωτομαστόροι των συντεχνιών εμπορευόμενοι, από την Πόλη και τα εργαστήριά της, καθώς και από τη Χίο και την Κύπρο, όπου από το 17 ο αι. αναφαίνονται εργαστήρια σημαντικά για βαρύτιμα μεταξωτά υφάσματα. Πολλά πλούσια υφάσματα εισάγονταν από τη Ρωσία, την Ιταλία (Τεργέστη, Γένοβα, Βενετία, Πάδουα) στην Αυστρία, τη Γαλλία και απ την Αγγλία. Οι ραφτάδες-τερζήδες ή οι χρυσοραράπτες, ράβανε ή κεντούσανε όλες αυτές τις πλούσιες φορεσιές και τους επενδύτες τους. Γενικά στους πλανόδιους τεχνίτες μετανάστες και ταξιδευτές χρωστιέται μεγάλο μέρος αν όχι το μεγαλύτερο της διάδοσης, διατήρησης και ανάπτυξης των τεχνών καθώς και η παρατηρούμενη ομοιομορφία σε πολλούς κλάδους και είδη τους. Και αναμφίβολα είναι εκείνοι που εξαπλώνουν απ τα τέλη περίπου του 18 ου αι. τη φουστανέλα με τα πλούσια ολοκέντητα γιλέκα, φέρμελες, μεϊντάνια, τουζλούκια και στο πιο απόμακρο χωριό, παντού όπου ακτινοβολούσε ο Ελληνισμός και μάλιστα όταν στα επαναστατικά χρόνια και στην απελευθέρωση η φουστανέλα που συμβολίζει τον ιερό Αγώνα, καθιερώνεται σαν εθνικό ένδυμα και τη φοράει ολόκληρη η ρωμιοσύνη. 4

5 Στα βυζαντινά χρόνια όπως και στα κατοπινά, ως σήμερα ο ράπτης κεντούσε ο ίδιος και τα φορέματα έτσι που η ονομασία ράπτης κατάντησε συνώνυμη αλλά και ταυτόσημη με τον κεντητή, όπως και το αντίστροφο. Ο ράπτης δεν κεντά, αλλά ράβει, στερεώνει, καρφώνει πάνω στο ύφασμα τα υλικά (κορδονάκια,σιριτάκια). Δεν υπάρχει ράπτης που να μην είναι και κεντητής. Ο ράφτης ξέρει μονάχα μιας κατηγορίας κέντημα που στα βυζαντινά χρόνια λεγόταν κλαπωτό, κεντήματα που συνεχίζουν οι ραφτάδες απ τα τούρκικα χρόνια ως τα σημερινά. Αυτά παίρνουν την ονομασία τερζίδικα και ο τεχνίτης τερζής. Το επάγγελμα του ράφτη θεωρούνταν από τα πιο αξιοπρεπή. Είχαν φτάσει να ονομάζουν ράφτη κάθε ξεχωριστό άνθρωπο. Κεντήματα και κοσμήματα της παραδοσιακής φορεσιάς. Τα κεντήματα και τα κοσμήματα μπορούν ν αποτελέσουν, ενιαίο, ξεχωριστό κύκλο, μέσα στο σύνολο της λαϊκής καλλιτεχνικής δημιουργίας. Και τα δυο πηγάζουν απ την ίδια προαιώνια διάθεση του ανθρώπου για διάκριση και επιβολή. Τα κεντήματα αποτελούν ιδιαίτερη ομάδα της κεντητικής, που είναι ένας από τους βασικότερους κλάδους της ελληνικής λαϊκής τέχνης. Από τα δύο είδη φορεσιάς την αντρική και γυναικεία, εκείνη που παρουσιάζει πλουσιότερο κεντητό διάκοσμο και μεγαλύτερη μορφολογική ποικιλία, είναι η δεύτερη. Η έμφυτη φιλαρέσκεια της γυναίκας και η τάση της προς τον καλλωπισμό και το στολίδι, μαζί με το γεγονός ότι η διακόσμηση ανήκει στο χώρο της οικιακής τέχνης κι επηρεάζεται περισσότερο από τοπικές, πατροπαράδοτες συνήθειες, που η γυναίκα ακολουθεί με θρησκευτική προσήλωση, δημιούργησαν μια ποικιλία τοπικών παραλλαγών κι ένα διακοσμητικό πλούτο, που δεν υπάρχει στην απλούστερη και αυστηρότερη αντρική φορεσιά. Έτσι τα κομμάτια και τα εξαρτήματα της ελληνικής φορεσιάς, εκείνα που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος του κεντητού διάκοσμου, είναι τα γυναικεία πουκάμισα, φέσια, μπόλιες, ποδιές και οι διάφοροι ανδρικοί και γυναικείοι επενδύτες σ όλες τους τις μορφές, είτε μακρείς, όπως το πιρπιρί, είτε κοντοί, όπως τα σιγκούνια, οι φέρμελες, τα μεϊντάνια και τα κοντογούνια. Οι φορεσιές εκτός απ τα κεντήματα στολίζονται και με δαντέλλες. Η δαντέλλα είναι το στερνοπαίδι της κεντητικής και το μόνο είδος, που έμεινε αυστηρά γυναικεία χειροτεχνία. Η τεχνική της συνίσταται στο πολύπλοκο δέσιμο κόμπων και θηλιών, λιγότερων ή περισσότερων ανάλογα με τις απαιτήσεις του σχεδίου. Οι γνησιότεροι και αντιπροσωπευτικότεροι τύποι ελληνικής δαντέλλας είναι η αρατζιδέλλα και η μπιμπίλα. Δύο άλλοι τύποι είναι εκείνη που πλέκεται στα κοπανέλλια και η χυτή, που πλέκεται με τα δάχτυλα. Επίδραση της δαντέλλας μαρτυπούν τα λευκά κεντήματα, συνηθισμένα και αυτά κυρίως στα ελληνικά νησιά. Απαραίτητο συμπλήρωμα της φορεσιάς, ιδιαίτερα της γυναικείας, είναι το κόσμημα. Πανάρχαιη είναι η καταγωγή του, τόσο που για τους εθνολόγους παραμένει ανοικτό το ερώτημα αν ο άνθρωπος ντύθηκε πρώτα ή στολίστηκε. Εξάλλου είναι γνωστό ότι πολλοί σημερινοί ημιάγριοι ή πρωτόγονοι λαοί, ενώ 5

6 περιορίζουν στο ελάχιστο το ντύσιμό τους, σκεπάζουν το σώμα τους με άφθονα κοσμήματα. Το κόσμημα ιδιαίτερα κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας αποτελεί ένα εύκολο τρόπο αποταμίευσης και μεταφοράς των αγαθών σε περίπτωση ανάγκης, είχε φυσική συνέπεια τη μετακίνηση, τη μετατόπιση ή και την εκποίηση. Έτσι πολλές φορές εξαφανίζεται η πηγή και χάνεται η συνέχεια. Είναι λοιπόν δύσκολο να εντοπίσουμε τα κοσμήματα σε ορισμένα γεωγραφικά όρια και να καθορίσουμε αυστηρά τους τύπους που από παράδοση συνηθίζονταν στις διάφορες ποικιλίες των ελληνικών ενδυμασιών. Κάθε τμήμα της φορεσιάς χαρακτηρίζεται από διαφορετικά κοσμήματα. Έτσι με το διάκοσμο του κεφαλόδεσμου συνδέεται ασημικό συνήθως μαλαμοκαπνισμένο, το τεπελίκι. Χαρακτηριστικός και ιδιόρυθμος τύπος κοσμήματος είναι τα πολύ μακριά γιορντάνια καμωμένα από πολλές σειρές αλυσίδες, που φτάνουν σχεδόν ως τη μέση και απ όπου κρέμονται μεγάλες στρογγυλές συρματερές πλάκες ή πλάκες με νομίσματα. Η χρήση νομισμάτων ελληνικών ή ξένων στα κοσμήματα ιδιαίτερα σ εκείνα που συνδέονται με το στολισμό του στήθους είναι δείγμα οικονομικής ευημερίας και τρόπος τοποθέτησης χρημάτων, αποτελεί επίσης παλαιότατη παράδοση για την Ελλάδα. Είναι γνωστό ότι σ ολόκληρη τη Βυζαντινή εποχή ο λαός συνήθιζε να χρησιμοποιεί νομίσματα σα φυλαχτά και κλασικό παράδειγμα αποτελούν τα μέχρι σήμερα γνωστά κωνσταντινάτα. Ένα από τα βασικά εξαρτήματα της γυναικείας φορεσιάς, που αποτελεί και αντιπροσωπευτικό έργο της ελληνικής αργυροχοΐας, είναι η ζώνη. Η παρουσία και η χρήση της στην ενδυματολογία της Ελλάδας είναι συνεχής απ την αρχαιότητα ως σήμερα. Με το διάκοσμο της ζώνης συνδέεται η πόρπη, αποκλειστικό και αυτή στολίδι της γυναικείας φορεσιάς. Οι πόρπες, δουλεμένες μ όλες τις τεχνικές(σμάλτο, σαβάτι, φουσκωτές, χυτές, συρματερές), παρουσιάζουν αφάνταστη ποικιλία τύπων απ τα πιο αντιπροσωπευτικά έργα της νεοελληνικής αργυροχοΐας. Στις πόρπες ανήκουν και τα διάφορα κλειδωτάρια ή θηλυκωτάρια που χρησίμευαν για να κλείνουν τα ανοίγματα του στήθους ή του λαιμού. Μια άλλη κατηγορία κοσμημάτων, η μόνη που φορέθηκε και από άντρες, είναι τα λεγόμενα κιουστέκια. Πρόκειται για μεγάλα, πολύπλοκα και βαρειά κοσμήματα που αποτελούνται από πολλές σειρές αλυσίδες και συνήθως συρματερές μαλαμοκαπνισμένες πλάκες, στολισμένες με χρωματιστές πέτρες. Είναι δύο ειδών: Της μέσης και του στήθους. Στα αργυρά κοσμήματα της αντρικής φορεσιάς ανήκουν και τα κάθε τύπου χαϊμαλιά, χωρίς ν αποκλείεται η χρήση τους και από τις γυναίκες ιδιαίτερα τις χωρικές. Πολλές φορές ξεφεύγοντας από τον απλό φυλακτικό προορισμό τους, γίνονταν μεγαλύτερα, πλουτίζονταν με χοντρές πολύπλοκες αλυσίδες και κατέληγαν να γίνουν ένα βαρύ κόσμημα που φοριόταν από το λαιμό ή κρεμιόταν από τη ζώνη. 6

7 Όλα αυτά λοιπόν τα κοσμήματα μαζί με τα στολίδια συνδέθηκαν στενά με τη φορεσιά και αποτέλεσαν ένα ενιαίο σύνολο. Έτσι η φορεσιά ενώ ξεκινάει απ την αίσθηση της σκοπιμότητας, προχωρεί αυθαίρετα στην επικράτηση της διακοσμητικής ιδέας σε βάρος της βασικής της μορφής. Ποτέ δε χάνει όμως τη σφραγίδα της ελληνικής της καταγωγής. Φορεσιά Εύβοιας. Γενικά. Ο νομός της Εύβοιας με την ομώνυμη μεγαλόνησο και τις βόρειες σποράδες παρουσιάζει μιαν πλούσια υποδειγματική εικόνα από ποικίλα και ιδιόρρυθμα δημιουργήματα της ελληνικής λαϊκής τέχνης με πολύμορφες τοπικές διαφορές και διακοσμητικές αντιλήψεις. Θησαυροί ανεκτίμητοι και πολύτιμοι για τη μελέτη της λαϊκής τέχνης που βρίσκονταν και στο παραμικρότερο χωριό της Εύβοιας, σβήσανε οι περισσόττεροι ή χαθήκανε σήμερα εντελώς. Η Εύβοια δεν υστερούσε σε πολύμορφες και πλούσιες εκδηλώσεις λαϊκής δημιουργίας, εξαρτημένες από τις συνήθειες, τις παραδόσεις, τις κλιματολογικές, τις βιοτικές συνθήκες, την ιστορική καταγωγή των κατοίκων της. Πάνω στις προϋποθέσεις αυτές βλέπουμε ν αναπτύσσεται η οικιακή χειροτεχνία σε εργαστηριακή τέχνη και να ακμάζουν τα προϊόντα της σε πολλές πόλεις και χωριά της Εύβοιας. Π.χ. στη Χαλκίδα τα αγγειοπλαστικά είδη και τα σταμπωτά υφάσματα για τα τσεμπέρια. Στην Κύμη πουλιούνται μεταξωτά υφάσματα και οι εξαίρετες λεπτοΰφαντες άσπρες μεταξωτές μπόλιες σ όλες τις πόλεις και κωμοπόλεις της Αττικοβοιωτίας για τους πλούσιους κεφαλόδεσμους των γυναικών. Γενικά η ανάπτυξη της χειροτεχνίας και της οικιακής τέχνης, καθώς και η εξέλιξή της στην κάθε κωμόπολη και στο κάθε χωριό της Εύβοιας εξαρτιέται όχι μόνο απ το πρόσφορο υλικό της κάθε περιοχής, αλλά και από τις ιστορικές περιπέτειες των κατοίκων και απ τη θέλησή τους να παραμείνουν στα πατροπαράδοτα. Επίσης από τις επιδράσεις τις διασταυρώσεις, τις επαφές τους με τον έξω κόσμο, όπως και από την κοινωνική, οικονομική, επαγγελματική και χειροτεχνική επίδοσή τους. Εξηγείται λοιπόν καθαρά το πώς στην ίδια μεγαλόνησο έχουμε πολλούς τύπους από φορεσιές που διαφέρουν βασικά αναμεταξύ τους. Η φορεσιά π.χ. της επαρχίας Ιστιαίας, η λεγόμενη της Αιδηψού μοιάζει με τη φορεσιά της Αγίας Άννας, γιατί ο πληθυσμός και των δυο φαίνεται να έχει κτηνοτροφική αφετηρία. Διαφέρουν ωστόσο αναμεταξύ τους στα υφαντά, κεντήματα, κεφαλόδεσμο, γιατί διάφορες άλλες προϋποθέσεις τις έχουν διαμορφώσει. Και οι δυο αυτές φορεσιές διαφέρουν απ τη φορεσιά της Στενής και των γύρω χωριών της, που ο πληθυσμός τους είναι καθαρά γεωργικός. Ανάγονται όμως και οι τρεις στις φορεσιές με το σιγκούνι και δεν έχουν καμιά απολύτως ομοιότητα με τη φορεσιά της Κύμης, που αποδείχνει πληθυσμό βιοτεχνικό, εμπορικό και ναυτιλιακό και μοιάζει περισσότερο με την καθημερινή φορεσιά της Σκύρου. ΦΟΡΕΣΙΑ ΑΓΙΑΝΝΑΣ 7

8 Η φορεσιά αυτή πήρε την ονομασία της από την κωμόπολη της Αγίας Άννας στη Β. Α. άκρη της Εύβοιας. Αν και με κάποιες παραλλαγές στο σχήμα του σιγκουνιού φοριόταν και στα δεκατρία περίπου χωριά του δήμου Νηλιέως που γειτονεύουν με την επαρχία του Ξηροχωριού, της σημερινής Ιστιαίας. Γι αυτό άλλωστε και παρουσιάζει αρκετά κοινά στοιχεία με τη φορεσιά που φορούσαν στο Ξηροχώρι και στην Αιδηψό, ιδιαίτερα στο μάλλινο ύφασμα για το σιγκούνι που έχει και την ίδια ονομασία, τσούκνα. Ο τύπος αυτός της φορεσιάς συνηθιζόταν με μικρές διαφορές σε όλα τα χωριά και τα κεφαλοχώρια της Εύβοιας στα βόρεια της Χαλκίδας, καθώς και σε αρκετά χωριά στα νότια. Οι κάτοικοι της Αγιάννας καθώς και των γύρω χωριών ασχολούνται με την κτηνοτροφία, τη γεωργία, τη μελισσοκομία και τη σηροτροφία. Όλη η περιοχή, ήταν όμως ξακουστή και για το ριζάρι ή αλιζάρι ή αγριοβαφιό, τον κόκκινο λειχήνα το γνωστό στην αρχαιότητα ως ερυθρόδανο βαφικό. Με τις ρίζες του φυτού που περιέχουν αλιζαρίνη, η βαφή γινόταν ανεξίτηλη. Η γιορτινή και νυφιάτικη φορεσιά της Αγιάννας και των χωριών της περιοχής, γνωστή με το όνομα τα καλά σιγκούνια με το μεγάλο ποκάμισο το κεντημένο με την πέρδικα με τα δώδεκα περδικάκια, είναι όμοια με την καθημερινή, ξεχωρίζει μόνο στον πλούτο των κεντημάτων του ποκάμισου και του σιγκουνιού. Προτού παντρευτούν τα κορίτσια φορούν το σαγιάδι ή σαγιά που είναι ο ανοιχτός μπροστά επενδύτης από άσπρο πανί, όμοιος στο σχήμα με το σιγκούνι με ελάχιστα κεντίδια στην κάτω άκρη. Από το σιγκούνι που το πρωτοφορούν τη μέρα του γάμου, παίρνει η φορεσιά την ονομασία οι σιγκούνες. Με την έκφραση είναι σιγκούνα χαρακτηριζόταν και η γυναίκα που φορούσε την τοπική φορεσιά, ενώ με την έκφραση είναι φουστάνα, αυτή που ήταν ντυμένη ευρωπαϊκά. Σήμερα πια καμιά δεν ξεχωρίζει και μόνο μερικές γριές φοράνε κάπου-κάπου σιγκούνα και μαντήλα. Τη φορεσιά της Αγιάννας αποτελούν η φανέλα, το ποκάμισο, οι μεταξωτές μάνικες, η τσιπούνα,το σιγκούνι ή σιγκούνα. Η τραχηλιά, η ποδιά, η ποδολουρίδα ή λουρίδα, το καντέμι, η ζώστρα, το ζουνάρι και τα τσαρούχια με τη μύτη. Στον περίπλοκο νυφιάτικο κεφαλόδεσμο ανήκουν ο γύρος, το μαγκούρι, τα μπερσάνια, οι κοτσίδες ή κρεμέζες, το τριχάκι ή μπούλωμα, το ζαβόνι, το ασημοβέλονο με το φλουρί, η μπόλια, η μπαρέζα και το μαντήλι και στον καθημερινό τα μαντηλιάσματα. Κοσμήματα έχει το γιορντάνι, την καρφίτσα ή κατοστάρα, τα τάλαρα ή φλουριά, το θηλυκωτήρι ή κλειδωτήρι με τα σταυρουδάκια και τις καμπάνες. Η φανέλα γίνεται από μαλλομπάμπακο ύφασμα για το χειμώνα και μπαμπακερό για το καλοκαίρι που υφαίνουν οι γυναίκες. Τα μανίκια της από τον αγκώνα και κάτω, τα πλέκουν με τις καλτσοβελόνες σε διάφορα τρυπητά σχέδια για να φαίνονται κάτω από τα μανίκια του πουκάμισου. Το ποκάμισο, καθημερινό, γιορτινό ή νυφιάτικο, γίνεται με χοντρό χειρίσιο πανί από μπαμπάκια που μόνες τους οι γυναίκες τα φυτεύουν, τα ξένουν, τα γνέθουν και τα υφαίνουν. Για κάθε ποκάμισο χρειάζονται έξι πηχόπουλα. Μόνο 8

9 τα μεγάλα ποκάμισα γίνονται χωρίς μανίκια, σύμφωνα με τον παλιότερο τύπο. Τα καθημερινά, καθώς και πολλά γιορτινά έχουν μανίκια από το ίδιο ύφασμα. Στα ποκάμισα με μανίκια κεντούν ολόγυρα στον καρπό τα σχέδια που έχει και ο ποδόγυρος. Το ποκάμισο έχει καθιερωμένα κεντίδια για κάθε ηλικία και κάθε περίσταση, τα γιομίσματα. Τυπικά είναι εδώ, όπως και σε όλη την Ελλάδα, τα σχέδια των κεντημάτων που φορούν τα κορίτσια, οι νύφες τις πρώτες μέρες του γάμου, οι νιόπαντρες, οι μεγαλύτερες γυναίκες, οι μεσόκοπες και οι γριές.διαφορετικά τις καθημερινές, διαφορετικά στους γάμους και τις γιορτές. Τα νυφιάτικα ή γιορτινά τα λένε μεγάλα ποκάμισα, γιατί έχουν πλατιά κεντήματα στον ποδόγυρο. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει αυτό που φορεί η νύφη για πρώτη φορά την ημέρα του γάμου της και αποτελείται από δύο ή τρία ποκάμισα με διαφορετικά μάκρη, το ένα πάνω στο άλλο για να πλαταίνει ο κεντητός ποδόγυρος. Το πρώτο πέφτει ως τον αστράγαλο. Στο δεύτερο κάνουν μια πιέτα στη μέση, στο φάρδος του κεντήματος του πρώτου ποκάμισου, ώστε το γιόμισμα του δεύτερου να πέφτει εκεί που τελειώνει το κέντημα του πρώτου. Όμοια πιέτα γίνεται και στο τρίτο ποκάμισο. Και τα τρία μαζί τα ράβουν πρόχειρα, έτσι που να σχηματίζεται μια πλατιά κεντητή ταινία-φάρδος 0,30 μ. περίπου τρία ως τέσσερα δάχτυλα κάτω από το σιγκούνι. Το μεγάλο ποκάμισο εκτός από την ημέρα του γάμου, το φοράει η νύφη μόνο δυο φορές ακόμη. Όταν πηγαίνει την πρώτη Κυριακή μετά το γάμο της στην εκκλησία καθώς και δεκαπέντε μέρες αργότερα, όταν επισκέπτεται με το γαμπρό το πατρικό της σπίτι, στα πιστρόφια. Μετά το ξηλώνει και στις γιορτές, που δεν είναι πολλές, φορεί ένα από τα μεγάλα ποκάμισα μαζί με τα καλά σιγκούνια τα φορούν συνολικά οι γυναίκες καμιά τριανταριά φορές σ όλη τους τη ζωή, στις καλές ώρες. Στη γιορτή του άντρα τους, σε γάμο συγγένισσας, τη Λαμπρή. Στο πένθος και όσον καιρό διαρκεί, απαγορεύεται να τα φορούν ακόμα και οι νέες. Όταν το πρώτο τους κορίτσι γίνει δέκα ως δώδεκα χρόνων δεν τα φοράνε πια και τα κρύβουν στο σεντούκι για την προίκα του. Έτσι από τα προικιάτικα ποκάμισα της νύφης, που είναι συνήθως δεκαπέντε ως είκοσι ή και περισσότερα, πολλά και ιδιαίτερα τα μεγάλα προέρχονται όχι μόνο από την προίκα της μάνας και της γιαγιάς, αλλά και της παραπρογιαγιάς, από τέσσερις και πέντε προίκες, τα παίρνει η μια από την άλλη, τα αγγόνια και τα παραγγόνια. Αν μια γυναίκα δεν έχει κόρη, τα χαρίζει στη νύφη της και αν είναι άκληρη στις ανιψιές της. Στα ποκάμισα είναι χαρακτηριστικά τα σχέδια των κεντημάτων και οι ιδιωματικές ονομασίες των θεμάτων τους. Τα θέματα είναι γεωμετρικά και παρουσιάζουν στενές συγγένειες με τα κεντήματα των γειτονικών περιφερειών από το Ξηροχώρι και τη Στενή ως την περιοχή της Χαλκίδας. Πολλά μαιανδρικά στοιχεία, όπως ο γουργουλάκος με τα σταυρούδια, οι κλειδωνιές με τα ματάκια, οι βέργες και οι αγκούτζες θυμίζουν τα σαρακατσάνικα. Τα κεντήματα γίνονται με μετάξια που τα κατεργάζονται οι γυναίκες, τα βγάζουν όπως λένε, τα βράζουν και τα στρίβουν. Έπειτα τα βάφουν με διάφορες φυτικές και ελάχιστες χημικές ουσίες με αυστηρούς πολύχρωμους 9

10 χρωματισμούς- καφετί για τον κάμπο, πράσινα, γαλάζια, μωβ και κόκκινα για τα θέματα του κεντήματος. Τα πιο απλά κεντήματα είναι τα πολύ στενά-πλάτος 0,03 ως 0,05μ. περίπου όπως τα κρουπάκια ή τα μαγιάκια. Τα κλιματάκια, τα μις(α)λουλουδάκια, οι μπούλες, το ψαράγκαθο και οι κούπες. Αυτά συνηθίζονται τις καθημερινές από τα κορίτσια και τις μεσόκοπες ενώ οι ηλικιωμένες φοράνε ακέντητα ποκάμισα. Τις γιορτές μόνο βάζουν και οι γριές ποκάμισα με απλά κεντήματα, τα γριίστικα γιομίσματα. Πιο πλατιά κεντήματα φορούν τις καθημερινές οι νιόνυφες, τα μισά λουλουδάκια, τα μαγιάκια, τα κληματόφυλλα, τα κλαδευτάκια, τις κλειδωνιές με τα ματάκια, τα λουλούδια, τα μονότηρα ή διπλά λουλούδια, το κουνάρι, τα μεγάλα λουλούδια, τις μεγαλύτερες ή τις μικρότερες πιπιρίτσες ή το πιπιρίτσι, το Μάη το μικρόνε. Τα πιο πλατιά είναι όμως τα κεντήματα που μπαίνουν στα μεγάλα ποκάμισα και ανάμεσά τους πρώτο (με φάρδος 0,20 μ. ) το ποκάμισο με το βεζύρι ή τον βεζύρη, κέντημα που με την ίδια ονομασία συναντάμε μόνο στο νυφιάτικο ποκάμισο της Τανάγρας. Με το ποκάμισο αυτό η νύφη δε βάζει το τρίτο ποκάμισο, παρά μονάχα το δεύτερο, γιατί τα δυο μαζί συμπληρώνουν το ύψος του νυφιάτικου κεντητού ποδόγυρου που είναι 0,30 μ. Ο ποδόγυρος του δεύτερου νυφιάτικου ποκάμισου που φοριέται με το βεζύρι έχει καθορισμένα κεντήματα- τα μαγιάκια, τα λουλούδια τα μονότηρα, το κουνάρι. Άλλα πλατιά κεντήματα που στολίζουν τα γιορτινά ποκάμισα είναι ο Μάης ο διπλός, η Αράχωβα, η διπλή πέρδικα με τα δώδεκ;α περδικάκια που φοριούνται επίσης με καθορισμένη πάντα σειρά. Ο Μάης από κάτω, η Αράχωβα από πάνω και η πέρδικα παραπάνω. Οι μεταξωτές μάνικες νυφικές ή γιορτινές ράβονται πάνω σ ένα πλατύ μάλλινο μπούστο που δεν εφαρμόζει στο σώμα και φοριούνται πάνω από τα μεγάλα ποκάμισα χωρίς μανίκια. Λένε μάλιστα πως παλιότερα οι νύφες φορούσαν πάνω από το μεγάλο κεντητό ποκάμισο και ένα ακόμη ολομέταξο με μανίκια. Οι μάνικες γίνονται με λεπτότατο μετάξι, από κουκούλια δικά τους, κατεργασμένο όμως από τις κουκλούδισσες, στις οποίες έδιναν οι γυναίκες όσα κουκούλια ήταν απαραίτητα και τα υπόλοιπα τα πουλούσαν στους εμπόρους ή τα άλλαζαν με νήμα. Το υφασμα για τις μάνικες το ύφαιναν οι ίδιες ουβγιαστό, με διάφορες δηλαδή γραμμές σε αποστάσεις παρόμοιο με τα μεταξωτά της Κύμης και άλλων ελληνικών περιοχών. Για κάθε μάνικα χρησιμοποιούσαν ολόκληρο το πλάτος του υφάσματος και τη ραφή, που αρχίζει από τον ώμο, την κλίση, τη σκέπαζαν με λεπτό κεντίδι. Στην άκρη κάθε μανικιού κεντούσαν με πολύχρωμα μετάξια ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που δεν έχει σχέση με τη διακοσμητική έκφραση των άλλων κεντημάτων της Αγιάννας και θυμίζει περισσότερο τα κεντήματα της Σκύρου. Η τραχηλιά, από το ίδιο μεταξωτό ύφασμα που γίνονται και οι μάνικες, στερεωμένη στο σιγκούνι, φοριόταν κάτω από αυτό και έπεφτε ως κάτω από τη μέση σκεπάζοντας το στήθος. Το άνοιγμα του λαιμού και την τραχηλιά τα στολίζουν ολόγυρα με μια αγοραστή νταντέλλα. Το σιγκούνι ή σιγκούνα το πρωτοφορούσαν πάνω από το ποκάμισο τη μέρα του γάμου, είναι άσπρο, ολόμαλλο, και κεντημένο με μετάξια, εκτός από 10

11 μερικά καθημερινά που έχουν λιγότερο κέντημα. Το ύφασμά τους το τσουκνοπάνι, γίνεται από ρούτινο διαλεχτό μαλλί χωρίς σίβα, που δεν έχει δηλαδή καθόλου μαύρη τρίχα, τα τσουκνίτικα μαλλιά. Για κάθε σιγκούνι χρειάζονται τρεις οργιές ή εφτάμιση πήχες τσουκνοπάνι. Όταν το υφαίνουν έχει φάρδος.0.40 μ. γιατί πρέπει να γίνει μπαστό, να μπάσει, να μαζέψει για να καταλήξει το φάρδος του στους 20 πόντους. Κάθε νοικοκυρά φωνάζει πέντε ως έξι συγγενείς ή φίλες της να τη βοηθήσουν, για να το μπάσουν στο χέρι. Το τρίβουν γερά όλες μαζί σε μια σκάφη με χλιαρό νερό δυο ως τρείς ώρεςώσπου να γίνει το μπάσιμο, να στενέψει δηλαδή το ύφασμα και να γίνει σαν της νεροτριβής, πηχτό, παχύ και μαλακό, κατάλληλο για τη σιγκούνα. Το σιγκούνι ράβεται από ειδικές γυναίκες, τις σεγκούνες. Κόβουν το μονοκόματο ίσιο φύλλο της πλάτης, το κοκκαλάρι, τα δυο ίσια μπροστινά ή φτερούγες και το υπόλοιπο ύφασμα λοξό, ώστε να σχηματίζονται τρείς λοξέςλαγκιόλα-στα δεξιά της σιγκούνας και τρείς στα αριστερά, όσο χρειάζεται για να σκεπάσει το σώμα και να σταυρώνουν χαμηλά μπροστά οι φτερούγες. Η ράφτρα ή σεγκούνα δεν κεντά ποτέ το σιγκούνι. Το στολίζουν οι γυναίκες μόνες τους πάνω στις ραφές με μετάξια χοντρά σαν κορδονέτο, τη χοντρήλα, βαμμένα μαύρα και στριμμένα διπλά. Ράβουν όπως οι τερζήδες, με λεπτό μετάξι τη μια χοντρήλα κοντά στην άλλη έτσι που να σχηματίζονται στενότερες ή πλατύτερες ταινίες, οι λουρίδες ή κορδέλλες. Στις παλιές σιγκούνες μερικές λουρίδες γίνονται με πολύχρωμες χοντρήλες στους γύρους των μανικιών και σε άλλα τους τμήματα. Και η πιο φτωχιά πρέπει να έχει σαν προίκα της δώδεκα σιγκούνες, ενώ οι πλουσιότερες παίρνουν δεκαπέντε ως είκοσι. Η τσιπούνα είναι το παλιότερο ολόμαλλο εξωτερικό φόρεμα που φορούσαν το χειμώνα πάνω από το σιγκούνι. Είναι χωρίς μανίκια και με φλόκια στην εξωτερική μεριά. Οι νέες είχαν μαύρες τσιπούνες και οι γριές άσπρες που όταν πολυκιτρίνιζαν τις βάφανε και αυτές μαύρες. Τα τελευταία χρόνια όλες οι γυναίκες και τα κορίτσια φορούσαν την πατατούκα, ένα πολύ πλατύ μαύρο πανωφόρι από εκλεκτό τσουκνίτικο πανί βαμμένο μαύρο που είχε στενά μανίκια και έφτανε λίγο πιο ψηλά από το σιγκούνι. Η ποδιά φοριόταν πάνω από τη σιγκούνα και σκέπαζε την τραχηλιά από τη μέση και κάτω. Η νυφιάτικη ήταν παλιότερα μάλλινη, υφαντή στον αργαλειό, κόκκινη και κεντημένη στο χέρι. Στο κέντρο είχε ένα τυπικό σχέδιο, την κλάρα ή τη γλάστρα με τα λουλούδια. Τη θέση της πήρε η φέλπινη ποδιά, που είναι μαύρη με λίγα πολύχρωμα ξενικά κεντήματα. Τις καθημερινές οι νιόπαντρες φορούσαν υφασμένες μάλλινες ποδιές, τις σπαθωτές ή τις χασαδριανές ποδιές, στολισμένες με χτυπητές πολύχρωμες αράδες, τα λεγόμενα σπαθωτά ή κασαδριανά. Τα στολίσματα αυτά ήταν οριζόντιες γραμμές, άλλες στενότερες κι άλλες φαρδύτερες, που τα λέγανε βέργιες και τα ύφαιναν διαφορότροπα με τη σπάθα. Η σπάθα, από τα σύνεργα του αργαλειού, είναι ένα σανίδι πέντε ως έξι δάχτυλα φαρδύ, που το περνούν ανάμεσα στο νήμα, κανονίζοντάς το ανάλογα έτσι που να γίνονται καθώς 11

12 περνάει η σαΐτα τα διάφορα σχέδια. Τις ποδιές αυτές δε φοράει πια η γυναίκα όταν το κορίτσι της γίνει δέκα ή δώδεκα χρόνων, δε φοράει φανταχτερή ποδιά. Η ποδολουρίδα ή λουρίδα είναι η στενή νυφική ζώνη, ένα περίπου δάχτυλο φαρδιά, που σφίγγει το σιγκούνι στη μέση. Γίνεται από μαύρο βελούδο και κεντιέται με πολύχρωμα μετάξια, τα λογάδια. Συνήθως τα στερεώνουν στη μέση με τα ασημένια κλειδωτήρια και σπανιότερα με τις μικρότερες ασημένιες στρογγυλές πόρπες, τους τοκάδες, που γαντζώνουν δεξιά και αριστερά τις δυο άκρες της ποδολουρίδας. Απαραίτητο συμπλήρωμα της νυφιάτικης φορεσιάς ήταν το καντέμι, το μεγάλο κρεμεζί ζωνάρι, μάκρος 3,50 μ. περίπου και φάρδος 0,28 μ. που το έφερναν οι καραβοκύρηδες από την Πόλη και το έλεγαν πολίτικο καντέμι. Η νύφη το φορούσε μόνο τις πρώτες δεκαπέντε μέρες μετά από το γάμο, ώσπου να πάει σπίτι της για τα πιστρόφια. Στις άκρες του στολίζεται με πολύ μακριά κρόσσια φράνζες και έχει υφασμένο φυτικό διάκοσμο. Διπλωμένο στο μάκρος το τύλιγαν τρία-τέσσερα δάχτυλα κάτω από τη μέση. Επειδή από πολλά χρόνια τα καντέμια σπάνιζαν, πολλές γυναίκες τα δανείζονταν για να γίνουν νύφες. Η ζώστρα είναι κομμάτι από τη γιορτινή φορεσιά της νιόπαντρης που την τυλίγει, όταν παύει να φοράει το καντέμι, γύρω απ τη σγκούνα και κάτω από την ποδιά, όπου τη δένει κόμπο. Πάνω από τη ζώστρα φοράει την ποδολουρίδα με τα κλειδωτήρια. Η ζώστρα γίνεται από ένα πήχυ μαύρη φέλπα, κομμένη διαγώνια που αβγατίζει, με άλλο κομμάτι στις δυο μπροστινές άκρες για να δένει, σχηματίζοντας ένα μεγάλο τρίγωνο. Την φορούν έτσι που να κρέμεται η κορυφή του τριγώνου. Πίσω στη μέση προς τα κάτω και να φαίνεται η κεντημένη κλαρίτσα με τα πολύχρωμα μετάξια, τα λογάδια. Ολόκληρη η ζώστρα στολίζεται στις άκρες με μεταξένια κρόσσια που πέφτουν στη σιγκούνα. Η νύφη παίρνει προίκα γύρω στις δέκα ζώστρες γιατί, ώσπου να παντρέψει το πρώτο της παιδί, τη φοράει όλες τις Κυριακές και τις γιορτές. Το ζουνάρι είναι η καθημερινή ζώνη από μάλλινο ύφασμα σκούρο γαλάζιο, σα μαύρο που φοριέται πάνω από τη σιγκούνα. Τομάκρος του είναι 2,50 μ. και στις άκρες έχει μικρές φούντες. Ζουνάρι συνήθιζαν οι μεγαλύτερες γυναίκες και τις γιορτές. Τα τσαρούχια με τη μύτη, όμοια με τα γνωστά γουρουνοτσάρουχα ή τα τσαρούχια με τα λουριά, τα κατασκεύαζαν μόνες τους οι γυναίκες. Τα φορούσαν οι νύφες κι όλες οι γυναίκες- που τις καθημερινές περπατούσαν ξυπόλητες όλες τις Κυριακές χωρίς κάλτσες. Τα τελευταία χρόνια, Κυριακές και γιορτές οι νύφες, πάντα χωρίς κάλτσες, φόρεσαν κοινά μαύρα παπούτσια, τα βοδέλα. Αργότερα, όλες οι γυναίκες έβαλαν παπούτσια και πλεκτά μάλλινα τσουράπια από καλό τσουκνίτικο μαλλί. Ο εφηβικός κεφαλόδεσμος της Αγιάννας αποτελείται: Στο κεφάλι φοριέται κόκκινο φέσι με μαύρη ή γερανιά φούντα. Τα κορίτσια φορούσαν σκέτο μαντήλι χωρίς τσεμπέρι ή τλουπάν ή μαγνάδ. Απ το 13 ο και 14 ο έτος φορούσαν και τσεμπέρι κόκκινο, που ήταν μαντήλι μπουχασί σε τετράγωνο σχήμα που διπλωνόταν τριγωνικά. 12

13 Αντρικός: Φέσι τσόχινο με φούντα μαύρη μεταξωτή. Αργότερα φόρεσαν κούκο, φέλπα ή καλο ερόσκουφα. ΟΙ γυναίκες της Αγιάννας χτένιζαν τα μαλλιά τους πλεξίδες και τις έκαναν στεφάνι γύρω στο κεφάλι. Μόνο οι νύφες και οι νιόπαντρες για δυο χρόνια άφηναν να πέφτουν ελεύθερα πίσω στην πλάτη. Ο γύρος ήταν ένα στενόμακρο κομμάτι μπουχασί δηλ. κόκκινο χοντροπάνι, διπλωμένο και ραμμένο στις άκρες για να σχηματίζει σωλήνα με διάμετρο δύο-τρία δάχτυλα που τον γέμιζαν με πανιά. Τον έβαζαν όμοιο με κουλούρα γύρω στο κεφάλι και τον έδεναν πίσω στο σβέρκο. Το μαγκούρι το γνωστό και από τις φορεσιές καπιτσάλι, είναι ένα ασημένιο έλασμα, φάρδος 0,03 μ. περίπου, που το δούλευαν οι χρυσικοί της Εύβοιας. Είναι καπλαντισμένο, ντυμένο δηλαδή από τη μέσα μεριά με κόκκινο πανί, για να μη γδέρνει το σαγόνι και τα μάγουλα της νύφης και γαντζώνει στο γύρο. Τα μπερσάνια είναι το ασημένιο κόσμημα που βάζουν στο μέτωπο και παίρνει το όνομά του απ τις δεκαπέντε ως είκοσι αλυσίδες, τα μπερσάνια που κρέμονται απ αυτό. Από κάθε αλυσίδα κρέμεται ένα χρυσό ή ασημένιο φλουράκι. Οι μπροστινές αλυσίδες με τα φλουριά αγγίζουν τα φρύδια της νύφης ενώ οι πλαϊνές είναι πιο μακριές και φτάνουν ως κάτω από τα μάγουλα. Η νύφη φοράει ένα χρόνο μετά το γάμο της το κόσμημα αυτό. Η ανάγκη να στολίζεται ιδιαίτερα το πρόσωπο είναι γενικότερη και οδήγησε την κάθε περιοχή σε διαφορετικές λύσεις. Οι κοτσίδες ή κρέμεζες είναι παρόμοιες με τις πλεξίδες της Αράχωβας. Τις πλέκουνε στις κοτσίδες της νύφης για να στολίζουν την πλάτη, και τις αφήνουν να πέφτουν ως κάτω από το σιγκούνι. Το τριχάκι ή μπούλωμα, άσπρο διάφανο μεταξωτό σαν τρίχινο μαντήλι και με ελαφρά κεντίδια είναι το πέπλο της νύφης. Της σκεπάζει ολόκληρο το κεφάλι ως κάτω από τα μάτια και την πλάτη, τη μπουλώνει όπως λένε. Τις δυο πλαϊνές άκρες του τις ανέβαζαν στην κορυφή του κεφαλιού, τις δίπλωναν και τις καρφίτσωναν στη μέση πάνω στο γύρο. Η συνήθεια να σκεπάζεται το πρόσωπο της νύφης είναι πανάρχαιη. Το ζαβόνι είναι μια κορδέλλα θαλασσιά ή τριανταφυλλιά, επτά πόντους φάρδος, με ένα φιόγκο στην άκρη που τον καρφίτσωναν στην κορφή του κεφαλιού πάνω απ το γύρο, εκεί ακριβώς που δίπλωνε το τριχάκι. Το υπόλοιπο έπεφτε στην πλάτη ανάμεσα στις κρεμέζες της νύφης ως λίγο παραπάνω από το στρίφωμα του σιγκουνιού. Το ζαβόνι είναι πάντα δώρο του γαμπρού. Το ασημοβέλονο με το φλουρί, μια ασημένια καρφιτσούλα με μικρή πόρπη απ όπου κρεμιέται αλυσίδα με χρυσό φλουρί, το χάριζε ο γαμπρός στον αρραβώνα. Το καρφίτσωναν πάνω στο τριχάκι, κοντά στο ζαβόνι ή το φλουράκι που έπεφτε ανάμεσα στα φρύδια. Η γυναίκα το φορούσε όλες τις επίσημες μέρες ίσαμε τα πρώτα γηρατειά της. Το κόσμημα που συγκρατεί τον κεφαλόδεσμο της νύφης αποτελείται από τρείς μαλαμοκαπνισμένους γάντζους που απολήγουν σε πουλί και συνδέονται με αλυσίδες. Στο μεγάλο χορό του γάμου, την Κυριακή μετά το στεφάνωμα και κατά τις τρείς το απόγευμα, γινόταν το ξεμπούλωμα της νύφης και τα 13

14 μαντηλώματα. Ενώ χόρευε η νύφη μπουλωμένη σταμάταγε ο χορός και η πεθερά έβγαζε το ασημοβέλονο, σήκωνε το τριχάκι από το πρόσωπό της και το έριχνε πίσω από το κεφάλι. Όπως έλεγαν ξεμπουλώνει τη νύφη, βγάζει το μπούλωμα για να δει ο κόσμος. Αμέσως μετά τη μαντηλώνει, της ρίχνει μπόλια στον ώμο και τη χορεύει και αρχίζει ο χορός για τα μαντηλώματα. Χόρευαν όλοι όσοι είχαν πάρει δώρα από τη νύφη, βάζοντάς τα στους ώμους για να τα δείξουν. Η πεθερά έβαζε στον ώμο της το δώρο που της χάρισε η νύφη, το μαντήλωμα της νύφης, ένα ποκάμισο κεντημένο με το πιπιρίτσι ή τα μαγιάκια και η νύφη έβαζε τη μπόλια της πεθεράς. Η μπόλια, ολόλευκη μεταξωτή (2,70 μ. μακριά) είναι υφασμένη απ τις κοπέλες και έχει ελαφρό κέντημα του αργαλειού στις άκρες και κλώσια. Την πρωτοφορούσαν οι νύφες λίγες μέρες μετά το γάμο. Οι νιόπαντρες άφηναν τις άκρες της να πέφτουν μπροστά στο στήθος, ριχτή εμπρός ή αναριχτά, για να φαίνονται τα γιορντάνια και τα τάλαρα κάτω από το λαιμό. Λίγο αργότερα τη φορούσαν μαντηλιασμένα, γύριζαν δηλαδή τις δύο άκρες της κάτω απ το σαγόνι και τις ρίχνανε στην πλάτη. Η μπόλια φοριόταν πάντα μαζί με το κόκκινο γύρο ένα-δύο χρόνια μετά το γάμο. Το διάστημα αυτό συνέχιζαν να πλέκουν τα μαλλιά τους πλεξίδες ριγμένες στην πλάτη και ενωμένες στην άκρη με μια κορδέλα. Μπαρέζα λέγανε το μεγάλο μπαμπακερό μαντήλι όπως και στην Αράχωβα, και ήταν άσπρο για τις νιες, καφέ για τις μεσόκοπες και μαύρο για τις ηλικιωμένες. Το φορούσαν στις γιορτές όταν έπαυαν να φοράνε τη μπόλια και το γύρο. Φέρνανε βόλτα τις δύο κοτσίδες στο κεφάλι, όπως τις καθημερινές και τις σκέπαζαν με Λαγκιολάκι της κάθε πλευράς ράβεται με το μπροστινάρι και το γουφάρι και το πίσω με τη μάννα της πλάτης και το γουφάρι. Ο ράφτης ράβει και κεντά το σεγκούνι με τη βοήθεια του δούλου, όπως συχνά λέγεται ο πιάκος ή η πιάκα, μια ταινία από στέρεο ύφασμα, φάρδος 0,04 μ. περίπου, μ ένα αγκίστρι στην άκρη. Καθισμένος σταυροπόδι στο χώμα περνά το δούλο κάτω από το γόνατο γαντζώνοντας με το αγκίστρι καλά ένα από τα κομμάτια της σεγκούνας. Απέναντι βάζει το άλλο κομμάτι και αρχίζει τις ραφές χωρίς τη βοήθεια άλλου προσώπου, που θα ήταν απαραίτητο για να κρατά το ένα κομμάτι του υφάσματος, ώστε να γίνεται ίσια και κανονικά η ένωση με το άλλο. Με τον ίδιο τρόπο, έχοντας στερεωμένο και τεντωμένο καλά το ύφασμα με το δούλο, κάνει και τα κεντήματα με τα κορδονάκια. Και στο σεγκούνι τα κεντήματα είναι τυπικά και καθορισμένα από τα πολύ παλιά χρόνια. Στο κάτω μέρος μπαίνουν πάντα για το καλό τα διόλια από κίτρινο λεπτό στριφτό μετάξι για να ξεχωρίζουν. Είναι ο γνωστός αμφίστροφος και ατέρμονας βυζαντινός έλικας που δε λείπει από καμιά σεγκούνα και της πιο γριάς. Ακόμα και οι σεγκούνες των γυναικών που πενθούν έχουν διόλια. Εκτός από τον έλικα, που σε διάφορα σχήματα και σχέδια στολίζει και μεγάλες επιφάνειες όπως τα λαγκιόλα, υπάρχουν και διάφορα άλλα ελικοειδή κεντήματα: ο γουργουλάς, τα φανταράκια, οι κοντοποδαρούσες. Ολόκληρος ο υπόλοιπος στολισμός της 14

15 σεγκούνας γίνεται με κατακόρυφες κεντητές ταινίες και χοντρά μετάξια, καλά στριμμένα σαν κορδονέτα, τα σεράδια, βαμμένα κόκκινα για τις νέες, σκούρα κόκκινα για τις παντρεμένες και μαύρα για τις ηλικιωμένες. Με τα σεράδια στο νυφικό και γιορτινό σεγκούνι γίνεται το μπερδευτό κέντημα που μοιάζει με μπουκλέ και από το σχήμα που του δίνουν παίρνει διάφορες ονομασίες: σταφυλάκι με τις πατές ανάμεσα, μυγδαλάκι, κλαρίτσα, φτερό του αετού, φεγγαρωτή κ.λ.π. Οι διακοσμητικές αυτές ταινίες σταματάνε εκεί που αρχίζουν οι ραφές με τα γουφάρια και τα λαγκιολάκια. Τις ραφές τις στολίζει ο ράφτης με μικρά κόκκινα ή μαύρα κρόσια, τις φουντίτσες. Η τραχηλιά γίνεται από μεταξωτό ύφασμα ουβγιωτό σαν της Αγιάννας με πιέτες και νταντέλες και φοριέται κάτω από το σεγκούνι σκεπάζοντας το στήθος. Το καλό και νυφιάτικο ζουνάρι είναι μεταξωτό με πολύχρωμες γραμμές από εκλεκτό ύφασμα που το λένε βουλωτό και το υφαίνουν οι γυναίκες. Τα δευτερότερα ζουνάρια και τα καθημερινά έχουν το ίδιο μάκρος και φάρδοςτρία μέτρα και 0.30 μ. αντίστοιχα αλλά και μάλλινα, κόκκινα για τα κορίτσια, πράσινα για τις παντρεμένες και μαύρα για τις ηλικιωμένες. Τα διπλώνουν στα δύο και σφίγγουν τη μέση πάνω από τη σεγκούνα. Η νυφιάτικη και η καλή γιορτινή ποδιά γίνεται με πράσινη τσόχα και κεντιέται από το ράφτη με πολύχρωμα μεταξωτά κορδονάκια. Η δευτερότερη γιορτινή ήταν από χοντρό μάλλινο ύφασμα, την τσούκνα, βαμμένη πράσινη. Την κεντούσε ο ράφτης με πολύχρωμα μεταξωτά κορδονάκια για τις νιόπαντρες και μαύρα για όλες τις άλλες. Οι γριές φορούν για τις γιορτές ολόμαυρες ποδιές και τα κορίτσια κόκκινες. Όλες οι καλές ποδιές έχουν ολόγυρα μεταξωτά ή χρυσά κλώσια. Η καθημερινή ποδιά, η ταγαρίσια ή απολυτή, κόκκινη για τα κορίτσια, πράσινη για τις παντρεμένες και μαύρη για τις γερόντισσες. Έχει στο κάτω μέρος κεντήματα του αργαλειού και μάλλινα κλώσια. Τη φορούσαν πάνω από το ζουνάρι. Τα καλτσά, οι κάλτσες που αρχίζουν από το γόνατο και φτάνουν ως τους αστραγάλους, είναι χωρίς φτέρνα για να μη χαλάνε από το τσαρούχι, σαν τις κάλτσες των φουστανελάδων. Γίνονται από μάλλινη χοντρή άσπρη τσούκνα και κρατιούνται με μάλλινο κορδόνι κάτω από το πέλμα. Τα τσουκνίτικα καλτσά συνηθίζονται ακόμα από μεσόκοπες και γριές τις καθημερινές. Οι νέες πλέκουν παρόμοια καλτσά με τις καλτσοβελόνες. Τις γιορτές φορούν άσπρες χοντρές μπαμπακερές κάλτσες με γραμμές, τις αλυσίδες. Τα ποδετά ή τσαρούχια με τα λουριά και τη μύτη, είναι τα γνωστά γουρουνοτσάρουχα που έφτιαχναν οι χωρικές για τις γιορτές, μένοντας τις καθημερινές ξυπόλητες. Τον τελευταίο καιρό έβαζαν τις κουντούρες, που μοιάζουν με χοντροκαμωμένες παντούφλες χωρίς φτέρνα, από μαύρο πετσί ή τα κοινά χοντρά σκαρπίνια ή γόβες. Οι γυναίκες της περιοχής, καθημερινές και γιορτές, χτενίζουν τα μαλλιά τους δύο πλεξίδες σαν στεφάνι γύρω απ το κεφάλι και πρωτοφορούν το νυφικό και γιορτινό και νυφιάτικο κεφαλόδεσμο, βάζουν το μικρό κόκκινο και εφαρμοστό φέσι, τυλίγοντας γύρω του τις πλεξίδες. 15

16 Η λουρίδα είναι η χρυσοκέντητη ταινία, 0,02μ. περίπου φαρδιά, που περνά κάτω απ το σαγόνι και συγκρατεί το φέσι. Η σκέπη, είναι σκούρο βυσσινί μαντήλι, με σταμπωτά πολύχρωμα λουλούδια. Το διπλώνουν τριγωνικά και, ξαναδιπλώνοντας τις δύο πλευρές του προς τα μέσα, σχηματίζουν μια πλατιά ταινία, που τη βάζουν κάτω από τις κοτσίδες σκεπάζοντας λίγο το μέτωπο. Άλλοτε είχε κρεμασμένα φλουριά που άγγιζαν τα φρύδια, τα μπαρτζέλια. Σήμερα ράβουν για ευκολία χρυσά φλουριά σε ένα χρυσό σειρήτι που το φορούν κάτω απ τη σκέπη. Η νυφιάτικη και η καλή γιορτινή μπόλια γίνεται με εκλεκτό μετάξι, θρεμμένο από τις ίδιες 3,50μ. μακριά και 0,40μ. περίπου φαρδιά.υφαίνουν όμως και μια παρόμοια δευτερότερη, από μπαμπάκι, τη μπαμπακούλα. Και οι δυο μπόλιες έχουν στις άκρες, στα κεφαλάρια, κίτρινο ή κόκκινο κέντημα του αργαλειού, που είναι από τα πιο χαρακτηριστικά ελληνικά κεντήματα. Παρόλο που το ύφασμά τους είναι πολύ μαλακό, γιατί αφού το υφαίνουν το βράζουν, αφήνουν έξω από το καζάνι τις άκρες για να μείνουν σκληρές, ώστε να στέκεται το κεφαλάρι με το κέντημα και να δείχνει. Τη μπόλια τοποθετούν στην κορφή του κεφαλιού έτσι που να το σκεπάζει ολόκληρο και να πέφτει το ίδιο δεξιά και αριστερά. Τη δεξιά άκρη την περνούν κάτω από το λαιμό, αφήνοντας τον ελεύθερο για να φαίνεται το ασημογιόρντανο, και την ανεβάζουν πάνω από το αριστερό αυτί. Πάνω στα αυτιά και στα σταυρώματα καρφιτσώνουν τις καρφοβελόνες. Γαντζώνουν ακόμα δύο ασημένιες ή φλωροκαπνισμένες πόρπες με αλυσιδάκια του κεφαλιού. Τις άλλες δύο άκρες της μπόλιας τις ρίχνουν στην πλάτη και τις περνούν από το ζουνάρι. Έτσι το κεντητό τους κεφαλάρι φτάνει λίγο παραπάνω από τον ποδόγυρο του ποκάμισου. Μόλις βγάζουν την μπόλια από το κεφάλι τη διπλώνουν, τη τσακίζουν τέσσερις φορές στο μάκρος, και την τυλίγουν στο τυλιχτάρι για να μην τσαλακώνεται. Το καθημερινό κεφαλόδεσμο αποτελείται από τη σκέπη και το μαγνάδι. Η σκέπη, είναι το λεπτό άσπρο τετράγωνο μαντήλι από τουλπάνι. Το διπλώνουν τριγωνικά και σκεπάζουν μ αυτό τις πλεξίδες που έχουν τυλιγμένες σα στεφάνι στο κεφάλι. Τις άκρες της σκέπης τις έδεναν στην κορφή του κεφαλιού μαζί με τις πλεξίδες. Πάνω από τη σκέπη μπαίνει το μαγνάδι, ολόασπρο τετράγωνο μαντήλι χωρίς κανένα στολίδι. Με το μαγνάδι μαντηλίζονται ανάλογα με τις περιστάσεις και την ηλικία, όπως και στην Αγιάννα. Τα κοσμήματα που φοράει η Ξηροχωρίτισσα είναι σχεδόν όλα δώρα του γαμπρού και τα λένε αρματωσιά ή τα άρματα. Το ασημογιόρντανο ή γιορντάνι του λαιμού είναι επίχρυσο και ντυμένο από κάτω με κόκκινο ύφασμα. Αποτελείται από διάφορα πλακίδια από τα οποία το κεντρικό έχει έκτυπο ένα δικέφαλο αητό, με μικρές αλυσίδες κρεμαστές και τρία σταυρουδάκια. Ο καρφωτήρας είναι μεγάλο κόσμημα της νυφοστολής, μεγαλύτερο απ το αντίστοιχο της Αγιάννας. Αποτελείται από επτά ως εννιά στρογγυλές ασημένιες πόρπες, τις τόκες, που τις συνδέουν αλυσίδες. Οι τρεις πιο μεγάλες 16

17 γαντζώνονται στη μέση του στήθους κατακόρυφα και οι υπόλοιπες δεξιά και αριστερά στους ώμους, πάνω στο σεγκούνι. Το θηλυκωτάρι με τις πέτρες είναι οι δύο μεγάλες πόρπες που κρατάνε το σεγκούνι κάτω από το στήθος. Κάθε θηλυκωτάρι έχει δεξιά και αριστερά δύο σειρές αλυσίδες απ όπου κρέμονται μικρά φλουράκια, τα μαρτζέλια ή χάλκινα νομίσματα, τα ρούπια. Στις άκρες στις αλυσίδες, μικροί γάντζοι με πουλί, πιάνουν στα γουφιά, πάνω στις φούντες που έχει το σιγκούνι. Η αρμάθα ή αλυσίδες είναι σειρές αλυσίδες που στολίζουν το στήθος, φτάνοντας πολλές φορές ως κάτω από τη ζώνη, με κρεμασμένα ασημένια ή χρυσά νομίσματα, φλουριά, τάληρα, δίδραχμα κ.λ.π. Οι πιο πλούσιες αρμάθες αποτελούνται από πέντε σειρές αλυσίδες γεμάτες νομίσματα, δώρα κυρίως των συγγενών της νύφης. Οι νύφες που βάζουν το μεγάλο καρφωτήρα δεν κρεμούν σειρές αλυσίδες. Ο γαμπρός χαρίζει στη νύφη και άλλα κοσμήματα, δαχτυλίδια και σκουλαρίκια. ΦΟΡΕΣΙΑ ΚΥΜΗΣ Η ενδυμασία της εικόνας συνηθιζόταν ως γιορτινή και νυφική, κατά την τελευταία περίοδο, από του 1850 και μετέπειτα, στην κωμόπολη της Κύμης, όπως και στο επίνειό της και στους παραθαλάσσιους συνοικισμούς. Χαρακτηριστικό γνώρισμα της ενδυμασίας είναι η παντελής σχεδόν έλλειψη κοσμημάτων, ενώ οι Κυμαίοι ήταν ναυτικοί εμπορευόμενοι και πολύ εύποροι. Μοναδικό της κόσμημα ήταν το θηλυκωτάρι, οι μεγάλες πόρπες της ζώνης. Την εικονιζόμενη αποτελούν τα εξής τμήματα: Τα δύο καλά ποκάμισα, απ αυτά το εσωτερικό, λεπτό βαμβακερό, το τιριπλένιο, με πλατειές μάνικες φτάνει κάτω απ το γόνατο. Το δεύτερο, το εξωτερικό, το νταμωτό, ολομέταξο, με επίσης πλατειές μάνικες. Φτάνει πάνω από το γόνατο, και πολλές φορές χαμηλότερο από τη μέση για οικονομία, αν και οι Κυμαίοι καλλιεργούσαν άφθονα το κουκούλι και κατεργάζονταν το μετάξι, υφαίνοντας οι ίδιες πλήθος εκλεκτών μεταξωτών για εξαγωγή σε πολλά λιμάνια της Ελλάδας και κατεξοχήν στη Σαλαμίνα και δια μέσου αυτής στα Μέγαρα, την Αθήνα και τα χωριά της Αττικοβοιωτίας. Πάνω απ τα ποκάμισα πέφτει το μισοφόρι, που απαιτεί είκοσι πήχεις υφάσματος, πλατύτερο, με πάρα πολλές πτυχές στη μέση, για να φουσκώνει το εξωτερικό φόρεμα. Το ντούλα φουστάνι, το εξωτερικό, είναι παραλλαγή των φουστανιών της Σαλαμίνας, Μεγάρων κ.λ.π. Οι πτυχές του στηρίζονται σε μπούστο χωρίς μανίκια και έχει μόνο μία πλατιά πιέτα, το ανέβασμα, πλάτους 0,12 μ. κάτω απ το γόνατο, που βοηθά στο να φουντώνει το ένδυμα. Πάνω απ αυτό φοριέται η γουνέλλα, κοντός επενδύτης, που φτάνει κάτω απ τη μέση, μέχρι την κοιλιά. Η καλοκαιρινή γουνέλλα γινόταν από βελούδο ή από μεταξωτό ύφασμα, το γιαλαμπί, και η χειμερινή, όπως η εικονιζόμενη από τσόχα λαδοπράσινη. Τα μαλλιά διαρρυθμίζονταν σε χωρίστρα και δύο πλεξίδες, στις οποίες πρόσθεταν και ξένα μαλλιά για να γίνουν μακρύτερες και στολίζουν πλούσια τα νώτα. Πέφτουν κάτω από τη μέση. Το κεφάλι σκεπάζει το τσεμπέρι, λεπτό κίτρινο μεγάλο μαντήλι με πολύχρωμη μεταξωτή δαντέλλα (μπιμπίλα) Απ το 17

18 σχήμα της δαντέλλας ονόμασαν πούλιες τα τμήματα που αποτελούν τη δαντέλλα και στολίζουν το κεφαλόδεσμα. ΕΟΡΤΙΝΟΝ Η ενδυμασία με το όνομα «εορτινόν» συνηθιζόταν ως νυφική και γιορτινή κατά την εποχή της ακμής της Κύμης, προτού επικρατήσει η προηγούμενη. Διαφέρει μόνο ως προς τον πλούτο των υφασμάτων, γιατί κατασκευαζόταν ολόκληρη από πολυτελή μεταξωτά ξενικής προέλευσης. Διακρίνεται απ τον κεφαλόδεσμο, με την ονομασία γιορτινή με τον τσούκλο. Αυτός αποτελείται από: 1 Τη σκούφια, που καλύπτει την κορφή του κεφαλιού, κατασκευασμένη από μαύρο ατλάζι. Η σκούφια κυκλώνεται από τις δύο πλεξίδες της γυναίκας, που, όπως λένε, φέρνανε ψηλά και τις κουλουριάζανε σταυρωτά επάνω. 2. Το καπιτσάλι, το υποσιαγόνιο, που συγκρατεί τη σκούφια. Γίνεται από μαύρο βελούδο πλάτους ενός και μισού δαχτύλου και είναι γεμάτη από βαρύτατο χρυσοκέντημα. 3. Το τσούκλο, που απ αυτόν παίρνει την ονομασία του το κεφαλόδεσμα. Είναι λεπτότατο μαντήλι διαφόρων χρωμάτων, που έχει μεγάλους σταμπωτούς κύκλους, τα φεγγάρια, σύμβολο γονιμότητας. Τοποθετείται πάνω απ τις πλεξίδες και περιστρέφεται δύο ή τρεις φορές, περικυκλώνει το κεφάλι και καλύπτει μέρος απ το μέτωπο. 4. Το τσεμπέρι, ταινία μεταξωτή πρασινωπή ή βυσσινιά, πλάτους 0,05 μ., θαυμάσια χρυσοκεντημένη, που αντικαθιστά το επιμετώπιο κόσμημα, φέρει στις άκρες λεπτά νομίσματα, που πέφτουν στο μέτωπο αγγίζοντας τα φρύδια. 5. Η μπόλια, ολόλευκη μεταξωτή, αραχνοΰφαντη, που καλύπτει ολόκληρο τον κεφαλόδεσμο. Έχει μήκος 3,25 μέτρα περίπου και στις άκρες αραχνοΰφαντες ταινίες. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Η ελληνική παραδοσιακή φορεσιά, που αποτελεί καθρέφτη των εκδηλώσεων του ανθρώπου καθώς και της οικονομικής και συναισθηματικής του κατάστασης, έχανε και εξακολουθεί να χάνει μέρα με τη μέρα έδαφος. Η βιομηχανοποιημένη ευρωπαϊκή φορεσιά την αντικατέστησε. Σήμερα ζει περιορισμένη σε λίγα χωριά και μερικά νησιά. Σε μερικές περιφέρειες φοριέται σποραδικά, σε άλλες μόνο από τις μεσήλικες και ηλικιωμένες. Σε πολλές περιφέρειες και συνηθίζεται μονάχα στους άγαμους και στα πανηγύρια και σε αρκετές πάλι φυλάσσεται στοργικά, από τους ηλικιωμένους άντρες και γυναίκες, μέσα στα σεντούκια για το μεγάλο ταξίδι, δηλαδή τη νεκραλλαξιά τους. Παρατείνει έτσι έναν άνισο αγώνα για την επιβίωσή της για να μείνει πολύ σύντομα μια ωραία και νοσταλγική ανάμνηση. Η εξαφάνιση της φορεσιάς από την ύπαιθρο χώρα μας στέρησε και από την εικόνα της πραγματικής ελληνικής ζωής και του χαρακτήρα της. Οι διάφορες τοπικές γιορτές, οι γάμοι τα πανηγύρια με τους ποικίλους ελληνικούς χορούς είναι αδύνατο να δώσουν ολοκληρωμένη τη μορφή και το ελληνικό χρώμα χωρίς να συνδυάζονται με τη φορεσιά. Έτσι σήμερα λείπει από τις ελληνικές 18

19 γιορταστικές αυτές περιστάσεις με τους χορούς και τα τραγούδια η ελληνική αίσθηση και έχει εξαφανιστεί η εθνική έκφραση. Για την επιβίωση της ελληνικής φορεσιάς γίνανε πολλές αναζωογονητικές προσπάθειες. Από το 1912 το Λύκειο των Ελληνίδων αρχίζει να επαναφέρει το ενδιαφέρον και την προσοχή για τις εθνικές φορεσιές. Συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό από εθνικές ενδυμασίες, διδάσκει σε νέους και νέες τους ελληνικούς χορούς και διοργανώνει αλλεπάλληλες εθνικές γιορτές. Από το 1927 με την προώθηση των Δελφικών γιορτών αρχίζει να εισάγεται η ελληνική φορεσιά καθώς και οι ελληνικοί χοροί και τα τραγούδια στα σχολεία, στις διάφορες οργανώσεις, σε φιλανθρωπικούς χορούς που δίνονται στην Αθήνα, όπως και σε όλες τις επίσημες τελετές. Έτσι σήμερα οι εμφανίσεις της φορεσιάς είναι συχνότατες τόσο στην Αθήνα, όσο και στις διάφορες επαρχίες. Την κίνηση αυτή για την επιβίωση της ελληνικής ενδυμασίας παρακολούθησε και η ανάπτυξη Μουσείων και ιδιωτικών Συλλογών. Με την ίδρυση της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας αρχίζει από το 1882 η περισυλλογή των εθνικών ενδυμασιών, κυρίως ιστορικού περιεχομένου (ττων Αγωνιστών του 1821 καθώς και διαφόρων άλλων) που παίρνει μουσειακό χαραχτήρα αλλά δεν ολοκληρώνεται. Εθνικές στολές υπάρχουν σήμερα σε διάφορες ιδιωτικές συλλογές, καθώς και στο «Μουσείο Κοσμητικών Τεχνών» στην Αθήνα, στο «Λαογραφικό Μουσείο» του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Τη μεγαλύτερη όμως και πλουσιότερη συλλογή που απαρτίζεται από 212 αυθεντικές ενδυμασίες διαφόρων τόπων της ελληνικής γης, και που η καθεμιά της αντιπροσωπεύει ιδιαίτερο τύπο ενδυμασίας, συγκεντρώνει στην Αθήνα το Μουσείο Μπενάκη. Οι χωρικές και αστικές αυτές ενδυμασίες του Μουσείου Μπενάκη πληρέστατα και τελειότατα καταρτισμένες με όλα τα τεμάχια και τα εξαρτήματά τους προσφέρουν πλουσιότατη εικόνα από τις ποικίλες και ιδιότυπες ενδυμασίες της ελληνικής φυλής. 19

12/θέσιο Δημοτικό Σχολείο Παραμυθιάς

12/θέσιο Δημοτικό Σχολείο Παραμυθιάς 12/θέσιο Δημοτικό Σχολείο Παραμυθιάς ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Μ Ε Λ Ι Ν Α ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Κωλέτση Βασιλική ΠΕ 11 Μάστορα Έλλη ΠΕ 70 Σχολ. Έτος 2000-2001 Τ Α Ξ Ε Ι Σ Β1-ΣΤ1-ΣΤ2 ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΦΟΡΕΣΙΑ Σουλιώτισσα, στο

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους.

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 3 Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. Αρχαϊκή, Κλασσική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή Περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη

ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ. Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΑΡΧΑΙΑ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ερατώ Αϊδίνη Χρύσα Βουλιστιώτη Κωνσταντίνος Κονδύλης Εύη Ξουρή Θεοδώρα Τελάκη ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ: Μινωικός Πολιτισμός(3.000-1420) Μυκηναϊκός Πολιτισμός(1.600-1.100) Αρχαϊκή Εποχή(800-500)

Διαβάστε περισσότερα

Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους

Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 2 Ενδυμασία και Μόδα από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεώτερους χρόνους Ομάδα 2 Οι Θεές των Όφεων Η ενδυμασία στους

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου Καλλιεργώντας τη γη άλετρο βουκάνη ή δουκάνη νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου πενταδόντιν δρεπάνι Οι άνθρωποι όργωναν τη γη με το ξύλινο άλετρο που το έσερναν τα βόδια και έβαζαν τους σπόρους του σιταριού.

Διαβάστε περισσότερα

Η φορεσιά ενός λαού, εκφράζει άμεσα όπως είναι γνωστό- το αισθητικό επίπεδο και τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες τις οποίες βιώνει σε κάθε

Η φορεσιά ενός λαού, εκφράζει άμεσα όπως είναι γνωστό- το αισθητικό επίπεδο και τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες τις οποίες βιώνει σε κάθε ΦΟΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΧΟΡΟΙ Μια περιγραφική και ερμηνευτική προσέγγιση της γυναικείας φορεσιάς του Ασπροποτάμου, με έμφαση στον ρόλο της ποδιάς. Η φορεσιά ενός λαού, εκφράζει άμεσα όπως είναι γνωστό- το αισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες»

Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες» Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες» Ονομάζομαι Μαρία, είμαι συνταξιούχα, και κατασκευάζω «μαρτενίτσες» από χόμπι αλλά και για ένα μικρό εισόδημα. Πρώτα, όμως, θα σας εξηγήσω τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014

ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα. Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 ΟΜΑΔΑ 3 Ιμάτιο-Εξωμίδα-Χλαμύδα Κώστας Μπάρτζης και Έλενα Τασίου 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσ/νίκης Τμήμα Δ2 2013-2014 Ιμάτιο, Από τι υλικό είναι; - Πώς είναι (σχήμα); 1) Το ιμάτιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΜΠΑΛΑΦΤΣΑΣ

Η ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΜΠΑΛΑΦΤΣΑΣ Η ΦΟΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΜΠΑΛΑΦΤΣΑΣ 'Η Μπαλάφτσα, τώρα Κολχικό, βρίσκεται στα βορειονατολικά τής Θεσσαλονίκης και σέ απόσταση 26 χιλιομέτρων, Άπο το Λαγκαδά απέχει 6 χιλιόμετρα. Είναι χτισμένη στα ριζά τών αντερεισμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η φορεσιά. Contributed by Administrator Wednesday, 11 October :13 - Last Updated Sunday, 16 March 2008

Η φορεσιά. Contributed by Administrator Wednesday, 11 October :13 - Last Updated Sunday, 16 March 2008 Η φορεσιά, όπως και η μουσική, είναι συνθετικό στοιχείο του κάθε είδους χορού, ιδιαίτερα όμως του παραδοσιακού. Στις σημερινές αναπαραστάσεις των παραδοσιακών χορών από τα φολκλορικά συγκροτήματα η φορεσιά

Διαβάστε περισσότερα

Τα ρούχα του Βασιλιά

Τα ρούχα του Βασιλιά Ρόλοι Τα ρούχα του Βασιλιά (κουκλοθέατρο και όχι μόνο από τα παιδιά για τα παιδιά) Β: Βασιλιάς ΒΑ: Βασίλισσα Γ: Γάτα Συ: Συμβουλάτορας Π : παιδιά με μοίρασμα των διαλόγων Ρούχα : άσπρα ή μονόχρωμα ώστε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΛΕΣ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

ΣΤΟΛΕΣ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ εέλλ ΣΤΟΛΕΣ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΓΕΛ ΚΑΣΤΡΙΤΣΙΟΥ Πάτρα 22/1/2013 Φωτεινή Νικολαΐδη Γρηγόρης Κόντος Στέφανος Κυρλιγκίτσης Στέλλα Σιόλου Παντελής Αδαμίδης Θα θέλαμε με την ευκαιρία της παράδοσης της ερευνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

Κατσούνα, σαρίκι και στιβάνια -Τα αξεσουάρ των αγροτών της Κρήτης

Κατσούνα, σαρίκι και στιβάνια -Τα αξεσουάρ των αγροτών της Κρήτης Κατσούνα, σαρίκι και στιβάνια -Τα αξεσουάρ των αγροτών της Κρήτης Μπορεί η κυβέρνηση να απαγόρευσε στους αγρότες της Κρήτης να φέρουν στην Αθήνα τα τρακτέρ, ωστόσο εκείνοι έκαναν απόβαση με τον γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

Οι ενδυμασίες της Αφρικής

Οι ενδυμασίες της Αφρικής Οι ενδυμασίες της Αφρικής Εισαγωγή Η ενδυμασία είναι ένα από τα σπουδαιότερα συστατικά της καθημερινής μας ζωής και ταυτόχρονα σημαντικό πολιτιστικό στοιχείο, καθώς οι διάφορες εποχές κρίνονται και από

Διαβάστε περισσότερα

Γ-1. Ανήκει στη Διακήρυξη Υπ αριθμό 07/16 ΣΝΔ από ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ

Γ-1. Ανήκει στη Διακήρυξη Υπ αριθμό 07/16 ΣΝΔ από ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ Γ-1 Ανήκει στη Διακήρυξη Υπ αριθμό 07/16 ΣΝΔ από 22-07 -2016 Παράρτημα ΓΑΛΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ν-2122 Β ΕΚΔΟΣΗ ΙΟΥΝΙΟΣ 2006 ΕΙΔΟΣ : ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ ΛΕΥΚΟ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ Τα πουκάμισα θα είναι καινούργια. Θα δηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΦΑΝΣΗ ΚΑΙ ΓΝΕΣΙΜΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ

ΥΦΑΝΣΗ ΚΑΙ ΓΝΕΣΙΜΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ομάδα 5 Μαρία Στεφανία - Ευάγγελος Σχολικό έτος 2013 2014 1 Ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ. Tμήμα Δ2 Ερωτήσεις 1. Τί υλικά χρησιμοποιούσαν για την ύφανση και από ποιες

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία Υφασματογραφίας

Δημιουργία Υφασματογραφίας Δημιουργία Υφασματογραφίας Δημιουργία υφασματογραφίας Με την τεχνική αυτή μπορούμε να δημιουργήσουμε μια σύνθεση με το ράψιμο διάφορων υφασμάτων και άλλων υλικών μεταξύ τους, πάνω σε μια βάση από ανθεκτικό

Διαβάστε περισσότερα

Project A Λυκείου. Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία. Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς

Project A Λυκείου. Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία. Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς Project A Λυκείου Ασημακοπούλου Όλγα Διαμαντοπούλου Λώρα Καραφύλλη Ελένη Τζεβελεκάκη Μαρία Θέμα: Ιστορική συνέχεια στους παραδοσιακούς χορούς Οι παραδοσιακοί χοροί στην αρχαία Ελλάδα Ο χορός στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π. ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7 Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ 2013-2014 Περιεχόμενα: Α Τι φορούσαν στα συμπόσια οι άντρες; Τι φορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧ. ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΤΑΞΗ Α. Τα Ρούχα μας αυτοί οι Άγνωστοι!!!!

1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧ. ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΤΑΞΗ Α. Τα Ρούχα μας αυτοί οι Άγνωστοι!!!! 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΡΕΒΕΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧ. ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΤΑΞΗ Α Τα Ρούχα μας αυτοί οι Άγνωστοι!!!! Τα Ρούχα μας αυτοί οι Άγνωστοι!!!! Οι Μαθήτριες Α ντωνοπ ούλου Β άσ ι α, Α σκέροβα Μ ό νι κα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΩΝ Εγκρίθηκε στις 8.7.2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 Α. ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΣΤΟΛΗ... 4 1. ΣΤΟΛΗ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ...4 2. ΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ...5 3. ΣΤΟΛΗ ΑΝΙΧΝΕΥΤΩΝ...6 4. ΣΤΟΛΗ ΜΕΛΩΝ ΠΡΟΣΚΟΠΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τα φύλλα εργασίας προέρχεται εξολοκλήρου από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Διαβάζουμε: Οι Κυκλάδες οφείλουν το όνομά τους στη γεωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΤΟΥ 20 ου αιωνα

Η ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΤΟΥ 20 ου αιωνα Η ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΤΟΥ 20 ου αιωνα 1900-1920 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΕΤΑΙ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Η ενδυμασία αποτελείται από κάθε τι με το οποίο ο άνθρωπος καλύπτει και στολίζει το σώμα του. Περιλαμβάνει, δηλαδή, τα ρούχα και τα συμπληρώματά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο Η ενδυμασία αποτελείται από κάθε τι με το οποίο ο άνθρωπος καλύπτει και στολίζει το σώμα του. Περιλαμβάνει δηλαδή τα ρούχα και

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Χριστουγεννιάτικα στολίδια από ανακυκλώσιμα υλικά!

Χριστουγεννιάτικα στολίδια από ανακυκλώσιμα υλικά! Χριστουγεννιάτικα στολίδια από ανακυκλώσιμα υλικά! Αυτές τις γιορτές βλέπουμε τη χριστουγεννιάτικη διακόσμηση με πολλή δημιουργικότητα και λιγότερα έξοδα! Το Sofan Handmade και η ομάδα του Ftiaxto.gr μοιράζονται

Διαβάστε περισσότερα

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2 Bάτραχοι στη λίμνη 1,2 Οργάνωση: Εργασία με όλη την τάξη. Τα παιδιά είναι γύρω από το αλεξίπτωτο, τη λίμνη και το κρατούν στο ύψος της μέσης. Τα σακουλάκια πάνω στο αλεξίπτωτο είναι οι βάτραχοι. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΩΝ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 1.ΣΤΟΛΗ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ... 3 2. ΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ...3 3. ΣΤΟΛΗ NΑΥΤΟΠΡΟΣΚΟΠΩΝ... 3 4. ΣΤΟΛΗ ΑΕΡΟΠΡΟΣΚΟΠΩΝ... 4 5. ΣΤΟΛΗ ΑΝΙΧΝΕΥΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΝ ΥΜΑΣΙΑΣ ΕΧΟΕ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΝ ΥΜΑΣΙΑΣ ΕΧΟΕ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΝ ΥΜΑΣΙΑΣ ΕΧΟΕ Οι κανονισµοί αυτοί αποτελούν µέρος των κανονισµών αγώνων της EXOE. ΑΡΧΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ Οι κανονισµοί αυτοί ενδυµασίας εφαρµόζονται σε όλους τους αναγνωρισµένους αγώνες IDSF και

Διαβάστε περισσότερα

Παλαιολιθική και Νεολιθική Εποχή

Παλαιολιθική και Νεολιθική Εποχή ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΑ ΡΟΥΧΑ Παλαιολιθική και Νεολιθική Εποχή Τα πρώτα ενδύματα δημιουργήθηκαν κατά την Παλαιολιθική εποχή. Oι άνθρωποι τότε συνήθιζαν να διακοσμούν το δέρμα τους με σχέδια, χρώματα και τατουάζ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ. Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος :

ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ. Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος : ΠΑΡΑ ΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου 4ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Α 6 Σχ. Έτος : 2016-2017 ΣΚΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Σκοπός της εργασίας είναι η ευαισθητοποίηση των νέων για τους παραδοσιακούς χορούς

Διαβάστε περισσότερα

Kraken Απλικέ Χταπόδι Καλαμάρι

Kraken Απλικέ Χταπόδι Καλαμάρι Kraken Απλικέ Χταπόδι Καλαμάρι Υλικά: Βελονάκι νούμερο 3.75mm Χοντρό νήμα, μόλις λίγα μέτρα Κουμπιά, μάτια ή νήμα σε αντίθετο χρώμα Το Σώμα: Φτιάχνουμε την Αλυσίδα βάσης με 15 αλυσίδες. Σειρά 1: Άριχτο

Διαβάστε περισσότερα

Το μικρό εγχειρίδιο για. Κόμπους και Συνδέσεις

Το μικρό εγχειρίδιο για. Κόμπους και Συνδέσεις Το μικρό εγχειρίδιο για Κόμπους και Συνδέσεις Κλάδος Οδηγών Μάρτιος 2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΣΧΟΙΝΙΑ Τα σχοινιά, τα δεσίματά τους, τους κόμπους τους και γενικά τη χρήση τους τη συναντάμε από τα παιδικά μας χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ Ι ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΦΟΥ Σχολική χρονιά: 2013-2014 ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ Εργασία από τα παιδιά της Γ2 Υπεύθυνη δασκάλα: Χριστίνα Αγαθοκλέους Ο παπλωματάς Ο παπλωματάς είναι ένα από τα παραδοσιακά επαγγέλματα

Διαβάστε περισσότερα

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ 4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Οι Αθηναίοι πολίτες ~120.000 Ήταν η μοναδική κυρίαρχη δύναμη στην πόλη. Από αυτούς πήγαζε κάθε εξουσία. Κατάγονταν

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης

Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Την Πέµπτη 24 του Οκτώβρη επισκεφτήκαµε το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης που βρίσκεται σε ένα χωριό της Πάφου τη Γεροσκήπου. Εκεί έχει πολλά αντικείµενα που χρησιµοποιούσαν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑΣ 1 ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΒΙΒΛΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΧΕΙΑΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΔΙΔΑΣΚOΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΧΟΥΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

περιεχόμενα Σκουφιά... 3-16 Καπέλα...17-19 Πασμίνες - Κασκόλ...20-33 Γάντια...34-49 Σετ γυναικεία - παιδικά...50-52 Αξεσουάρ...

περιεχόμενα Σκουφιά... 3-16 Καπέλα...17-19 Πασμίνες - Κασκόλ...20-33 Γάντια...34-49 Σετ γυναικεία - παιδικά...50-52 Αξεσουάρ... σκουφιά Σκουφιά... - Καπέλα...7-9 Πασμίνες - Κασκόλ...0 - Γάντια... - 9 Σετ γυναικεία - παιδικά...0 - Αξεσουάρ... - Παντόφλες - Πασουμάκια Καλτσοπαντόφλες...7 - περιεχόμενα 7 8 9 ΚΩΔ. 09009 0 7 8 9 0 7

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η μέλισσα έχει τρίχωμα διαφορετικού χρώματος στο σώμα της που κάνουν τις ρίγες των μελισσών να φαίνονται καφέ και κίτρινες. Στο κεφάλι της έχει δεξιά και αριστερά δύο μεγάλα μάτια,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ XII ΚΕΦΑΛΑΙΟ 64 ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ, ΓΚΕΤΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΕΙΔΗ. ΜΕΡΗ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ ΑΥΤΩΝ

ΤΜΗΜΑ XII ΚΕΦΑΛΑΙΟ 64 ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ, ΓΚΕΤΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΕΙΔΗ. ΜΕΡΗ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ ΑΥΤΩΝ L 285/424 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 30.10.2015 ΤΜΗΜΑ XII ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ. ΚΑΛΥΜΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΣ. ΟΜΠΡΕΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΡΟΧΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΗΛΙΟ, ΡΑΒΔΟΙ, ΜΑΣΤΙΓΙΑ ΚΑΘΕ ΕΙΔΟΥΣ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥΣ. ΦΤΕΡΑ ΚΑΤΕΡΓΑΣΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Τετραμήνου. 4 ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Β 4

Ερευνητική Εργασία Β Τετραμήνου. 4 ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Β 4 Ερευνητική Εργασία Β Τετραμήνου 4 ο Γενικό Λύκειο Λαμίας Τμήμα: Β 4 Σχολικό έτος :2013 2014 Παγιούλα Αναστασία Παναγιωτόπουλος ημήτρης Παναγιωτοπούλου Νικολέτα Παπά Γιάννης Παπαδημητρίου Ελένη Παπαευσταθίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 4. ΠΡΟΣ: Όλα τα Μέλη του Σ.Ε.Π. ΘΕΜΑ: Κανονισμός Στολών. Αγαπητοί μου,

ΒΑΣΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 4. ΠΡΟΣ: Όλα τα Μέλη του Σ.Ε.Π. ΘΕΜΑ: Κανονισμός Στολών. Αγαπητοί μου, ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΦΟΡΟΣ Αθήνα, 22 Ιανουαρίου 2010 ΒΑΣΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 4 ΠΡΟΣ: Όλα τα Μέλη του Σ.Ε.Π. ΘΕΜΑ: Κανονισμός Στολών Αγαπητοί μου, Το Διοικητικό Συμβούλιο στη συνεδρίαση

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνοι Καθηγητές: Πλάκας Ηλίας Γιώτα Ευαγγελία

Υπεύθυνοι Καθηγητές: Πλάκας Ηλίας Γιώτα Ευαγγελία 2 Ο ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ Τάξη :Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2012 2013 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Παραδοσιακή ενδυμασία Στερεάς Ελλάδος ΟΜΑΔΑ1 Μέλη ομάδας : 1. Βαρούτη Παρασκευή 2. Γιαταγάνα Ασπασία 3. Παπαθανασίου Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

φυσική ποιότητα...καθημερινή πολυτέλεια ΕΡΓΟΧΕΙΡΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ - ΑΞΕΣΟΥΑΡ ΕΝΔΥΣΗΣ & ΜΟΔΑΣ ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ - ΓΡΑΒΑΤΕΣ - ΥΦΑΣΜΑΤΑ

φυσική ποιότητα...καθημερινή πολυτέλεια ΕΡΓΟΧΕΙΡΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ - ΑΞΕΣΟΥΑΡ ΕΝΔΥΣΗΣ & ΜΟΔΑΣ ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ - ΓΡΑΒΑΤΕΣ - ΥΦΑΣΜΑΤΑ φυσική ποιότητα...καθημερινή πολυτέλεια ΕΡΓΟΧΕΙΡΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ - ΑΞΕΣΟΥΑΡ ΕΝΔΥΣΗΣ & ΜΟΔΑΣ ΠΟΥΚΑΜΙΣΑ - ΓΡΑΒΑΤΕΣ - ΥΦΑΣΜΑΤΑ καταστήματα μετάξι Ένα όνομα συνώνυμο της ιστορίας του μεταξιού στην νεώτερη Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΑΔΑΣ» «Η ΤΟΠ 1 Κ Η ΕΝ Δ Τ ΜΑ Σ 1 Α Σ Ε ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΚΛΩ Σ ΤΟ?ΦΑΝΤΟ Τ Ρ Γ 1 Α Σ ΤΙΤΛΟΣ: Τ.Ε. 1. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΟΜΕΑΣ ΠΛΕΚΤ 1 ΚΗΣ ...

ΕΛΛΑΔΑΣ» «Η ΤΟΠ 1 Κ Η ΕΝ Δ Τ ΜΑ Σ 1 Α Σ Ε ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΚΛΩ Σ ΤΟ?ΦΑΝΤΟ Τ Ρ Γ 1 Α Σ ΤΙΤΛΟΣ: Τ.Ε. 1. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΟΜΕΑΣ ΠΛΕΚΤ 1 ΚΗΣ ... 547 Πτυχιακή Καρότση Β. Ειρήνης Τ.Ε. 1. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΚΛΩ Σ ΤΟ?ΦΑΝΤΟ Τ Ρ Γ 1 Α Σ ΤΟΜΕΑΣ ΠΛΕΚΤ 1 ΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ: «Η ΤΟΠ 1 Κ Η ΕΝ Δ Τ ΜΑ Σ 1 Α Σ Ε ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ»...... ΤΠΟ : Ε 1 ΡΗΝΗ Β. ΚΑΡΟΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 Θα ακούσετε δύο (2) φορές έναν συγγραφέα να διαβάζει ένα απόσπασμα από το βιβλίο του με θέμα τη ζωή του παππού του. Αυτά που ακούτε σας αρέσουν, γι αυτό κρατάτε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΚΛΩΣΤΟΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΝΔ ΥΜΑΣΙΕΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΥΠΟ:ΙΩΑΝΝΑ ΖΕΡΒΑ ΒΙΒΛ Ι ΟΘΗΚΗ

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΚΛΩΣΤΟΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΝΔ ΥΜΑΣΙΕΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΥΠΟ:ΙΩΑΝΝΑ ΖΕΡΒΑ ΒΙΒΛ Ι ΟΘΗΚΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΚΛΩΣΤΟΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΝΔ ΥΜΑΣΙΕΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΥΠΟ:ΙΩΑΝΝΑ ΖΕΡΒΑ ΒΙΒΛ Ι ΟΘΗΚΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2010 ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΝΔ ΥΜΑΣΙΕΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Πτυχιακή εργασία που υποβλήθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακοί χοροί ανά εποχή

Παραδοσιακοί χοροί ανά εποχή Παραδοσιακοί χοροί ανά εποχή Των μαθητών: Πανταζης Γιώργος(Α3) Πριτσας Παναγιώτης(Α3) Χωριανοπουλος Παύλος(Α4) Κουμουσης Θοδωρής(Α2) Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Φωτάκης ΛΙΓΑ ΛOΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥΣ ΧΟΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα του Παιχνιδιού

Περιεχόμενα του Παιχνιδιού Ε υρώπη, 1347. Μεγάλη καταστροφή πρόκειται να χτυπήσει. Ο Μαύρος Θάνατος πλησιάζει την Ευρώπη και μέσα στα επόμενα 4-5 χρόνια ο πληθυσμός της θα μείνει μισός. Οι παίκτες αποικούν στις διάφορες περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΔΑ ΚΑΙ VINTAGE ΑΝΑ ΤΙΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ

ΜΟΔΑ ΚΑΙ VINTAGE ΑΝΑ ΤΙΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ΜΟΔΑ ΚΑΙ VINTAGE ΑΝΑ ΤΙΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΟΔΑΣ Μόδα είναι μια συνήθως παροδική συνήθεια αναφορικά με πολλά θέματα που αφορούν τον άνθρωπο όπως είναι ο τρόπος ζωής, το ντύσιμο, η διακόσμηση του σπιτιού,

Διαβάστε περισσότερα

180-250 2287 ΑΝΕΜΙΣΤΗΡΑΣ 50-60 2288 AGA 60-80 2289 TORPEDO

180-250 2287 ΑΝΕΜΙΣΤΗΡΑΣ 50-60 2288 AGA 60-80 2289 TORPEDO 2283 2284 2285 2287 2288 2286 2289 210 2292 2293 2290 2291 2283 ΡΟΛΟΙ επιτραπέζιο, ξύλινο με εσωτερικό εκκρεμές. Με το κλειδί του, σε λειτουργία. Διαστάσεις 28 χ 35 χ 15 εκ. 100-120 2284 ΡΟΛΟΙ επιτραπέζιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΣΧΕΔΙΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΣΧΕΔΙΟ ΜΟΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ένας οδηγός για τη σωστή κάλτσα

Ένας οδηγός για τη σωστή κάλτσα Ένας οδηγός για τη σωστή κάλτσα Το πιο φτηνό κομμάτι στο ντύσιμό σου είναι και εκείνο που μπορεί να το κάνει να δείχνει φτηνιάρικο. Απόφυγέ το κάνοντας τη σωστή επιλογή όταν αγοράζεις αλλά και όταν συνδυάζεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΩΝ ΟΡΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΩΝ ΟΡΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΩΝ ΟΡΕΩΝ Παιδαγωγική Παρέμβαση Πρόγραμμα Αλληλοδιδασκαλίας Μαθητών Δημοτικό Σχολείο Πισκοκεφάλου : «Οι φυτικές βαφές στον χρωματισμό των ινών» Σχολείο Ευρωπαϊκής Παιδείας Ηρακλείου : «Αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

Σκουφιά...3-17. Καπέλα... 18-20. Πασμίνες - Κασκόλ... 21-34. Γάντια... 35-50. Σετ γυναικεία - παιδικά... 51-52. Αξεσουάρ... 53-58

Σκουφιά...3-17. Καπέλα... 18-20. Πασμίνες - Κασκόλ... 21-34. Γάντια... 35-50. Σετ γυναικεία - παιδικά... 51-52. Αξεσουάρ... 53-58 σκουφιά Σκουφιά... - 7 Καπέλα... 8-0 Πασμίνες - Κασκόλ... - Γάντια... - 0 7 8 9 0 ΚΩΔ. 09009 Σετ γυναικεία - παιδικά... - Αξεσουάρ... - 8 Παντόφλες - Πασουμάκια Καλτσοπαντόφλες... 8-7 8 9 0 7 8 σκουφιά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ XII ΚΕΦΑΛΑΙΟ 64 ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ, ΓΚΕΤΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΕΙΔΗ. ΜΕΡΗ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ ΑΥΤΩΝ

ΤΜΗΜΑ XII ΚΕΦΑΛΑΙΟ 64 ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ, ΓΚΕΤΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΑ ΕΙΔΗ. ΜΕΡΗ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ ΑΥΤΩΝ 31.10.2008 ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ XII-1 ΤΜΗΜΑ XII ΥΠΟΔΗΜΑΤΑ. ΚΑΛΥΜΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΣ. ΟΜΠΡΕΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΡΟΧΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΗΛΙΟ.ΡΑΒΔΟΙ, ΜΑΣΤΙΓΙΑ ΚΑΘΕ ΕΙΔΟΥΣ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥΣ. ΦΤΕΡΑ ΚΑΤΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΑΠΟ ΦΤΕΡΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ενδυµασία στην αρχαία Ελλάδα

Η ενδυµασία στην αρχαία Ελλάδα Τάξη:Α Τµήµα: 2 Μάθηµα: Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελισσάβετσάρδη 6 ο Γυµνάσιο Ν. Ιωνίας Η ενδυµασία στην αρχαία Ελλάδα Εργασία των µαθητριών: ουµπρή έσποινας Λύκου Κωνσταντίνας Μάιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...

Διαβάστε περισσότερα

Οι ποντικοί και το τυρί Δεξιότητες: Τρέξιμο σε διάφορες κατευθύνσεις και με διάφορες ταχύτητες. Σταμάτημα και αλλαγή κατεύθυνσης.

Οι ποντικοί και το τυρί Δεξιότητες: Τρέξιμο σε διάφορες κατευθύνσεις και με διάφορες ταχύτητες. Σταμάτημα και αλλαγή κατεύθυνσης. Οι ποντικοί και το τυρί Τρέξιμο σε διάφορες κατευθύνσεις και με διάφορες ταχύτητες. Οργάνωση: Εργασία σε ζευγάρια. Τα δυο παιδιά είναι οι ποντικοί και η μπάλα το τυρί. Ο ένας ποντικός κρατά το τυρί Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Καπέλα...4-6. Σκουφιά...7-20. Σετ γυναικεία - παιδικά... 21-22. Γάντια... 22-36. Πασμίνες - Κασκόλ... 36-48. Αξεσουάρ... 49-53

Καπέλα...4-6. Σκουφιά...7-20. Σετ γυναικεία - παιδικά... 21-22. Γάντια... 22-36. Πασμίνες - Κασκόλ... 36-48. Αξεσουάρ... 49-53 Καπέλα... - Σκουφιά...7-0 Σετ γυναικεία - παιδικά... - Γάντια... - Πασμίνες - Κασκόλ... - 8 Αξεσουάρ... 9 - Παντόφλες - Πασουμάκια Καλτσοπαντόφλες... - Ομπρέλες... 7-8 καπέλα καπέλα ΚΩΔ. 00 Τραγιάσκα μοχέρ

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ.

Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Άννα Κατερίνα Μαρία Μ. Η Ιαπωνία είναι µια από τις ισχυρότερες βιοµηχανικές χώρες και µαζί µε άλλες αποτελούν σήµερα µια ισχυρή βιοµηχανική και εµπορική ζώνη που ανταγωνίζονται τις Η.Π.Α και την Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΣΕΡΒΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα καλό σέρβις είναι ένα από τα πιο σημαντικά χτυπήματα επειδή μπορεί να δώσει ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην αρχή του πόντου. Το σέρβις είναι το πιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Στολή. Τιμοκατάλογος ειδών Στολής

Η Στολή. Τιμοκατάλογος ειδών Στολής Η Στολή Τιμοκατάλογος ειδών Στολής Κλάδος Αστεριών Στολή Αστεριών Χειμερινή 34,00 Kορίτσια και αγόρια, φορούν: Φόρμα τυρκουάζ Παπούτσια αθλητικά Θερινή 18,00 Kορίτσια και αγόρια, φορούν : Μπλουζάκι και

Διαβάστε περισσότερα

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά Μιχελή Ελένη 2Γ Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά συγχρόνως και μεγάλης κοινωνικής σπουδαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΛΥΣΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΛΥΣΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΛΥΣΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΣΧΕΔΙΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πορεία Δραστηριότητες

Πορεία Δραστηριότητες ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Κυπριακή Λαϊκή Τέχνη/ Στάδια Σχεδιασμού & Τεχνολογίας/ Πρόβλημα Εντολή - Προδιαγραφές Χρόνος: 40 Μάθημα: 3 ο Ημερομηνία: 20/03/08 Στόχοι: Οι μαθητές: Να αναγνωρίζουν τα Φυτιώτικα

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

fι:χνοi1 ο γ1κ ό εκποι~ιυτικ ο ' Ι δ ρυμcι τ.ε.ι. ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Κλωστοϋφαντουργ(ας Παραδοσιακές ενδυμασίες της Χίου και

fι:χνοi1 ο γ1κ ό εκποι~ιυτικ ο ' Ι δ ρυμcι τ.ε.ι. ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Κλωστοϋφαντουργ(ας Παραδοσιακές ενδυμασίες της Χίου και 572 ~ t\ fι:χνοi1 ο γ1κ ό εκποι~ιυτικ ο ' Ι δ ρυμcι τ.ε.ι. ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Κλωστοϋφαντουργ(ας Παραδοσιακές ενδυμασίες της Χίου και παραδοσιακά υφάσματα και κεντήματα Επιμέλεια: Σβώκου Ειρήνη Α.Μ.: 36849

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Ζωναράδικος ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ζωναράδικος ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ζωναράδικος ΛΟΓΡΦΙΚ ΣΤΟΙΧΕΙ Παραδοσιακές στολές Θράκης Ζωναράδικος Λαογραφικά στοιχεία ( σελίδα 1 η ) Ο Ζωναράδικος είναι παραδοσιακός χορός της Θράκης, τον οποίο έφεραν στην Ελλάδα πρόσφυγες από την νατολική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

Τότε και τώρα Τι κάνουν η Χριστίνα και η μαμά της; Τι νομίζεις ότι βρήκε η μαμά;

Τότε και τώρα Τι κάνουν η Χριστίνα και η μαμά της; Τι νομίζεις ότι βρήκε η μαμά; 7. Τότε και τώρα Τι κάνουν η Χριστίνα και η μαμά της; Τι νομίζεις ότι βρήκε η μαμά; Η μαμά της Χριστίνας αποφάσισε να τακτοποιήσει τις ντουλάπες του σπιτιού. Την ώρα που συμμάζευε τα συρτάρια, βρήκε μια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ Κάποιες από τις χειρονομίες που για τη δική μας κουλτούρα δε σημαίνουν τίποτα, ή σημαίνουν κάτι καλό, μπορεί για κάποιους άλλους να σημαίνουν κάτι άσχημο. Ας δούμε λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν

κόσμου τους θυσαυρούς που δεν μες στο μουσείο, μες στο μουσείο μια μερα μπήκα με φόρα κι εγω, μη με τραβάτε μη μου κολλάτε, απ το μουσείο δεν θέλω Στο Μουσείο να βγω. Τρέχω Οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς τρέχω μές στα δωμάτια, μ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεύουσα σειρά ενδυμασίας αναψυχής

Πρωτεύουσα σειρά ενδυμασίας αναψυχής 410 Πρωτεύουσα σειρά ενδυμασίας αναψυχής Ιδανικό για Εταιρική Παρουσίαση Πληροφόρηση Υφάσματος Αυτό το υπέροχο για δραστηριότητες αναψυχής ύφασμα κατασκευάζεται χρησιμοποιώντας ένα μείγμα από πολυεστέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΛAΪΚΗ ΤΕΧΝΗ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΕΛΕΝΗ Β1. Τι είναι η Λαϊκή Τέχνη:

ΛAΪΚΗ ΤΕΧΝΗ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΕΛΕΝΗ Β1. Τι είναι η Λαϊκή Τέχνη: ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΕΛΕΝΗ Β1 ΛAΪΚΗ ΤΕΧΝΗ Τι είναι η Λαϊκή Τέχνη: Η λαϊκή τέχνη είναι η γνήσια, πηγαία δημιουργία κάθε λαού, που εκφράζει την ιδιαίτερη νοοτροπία του, την ιδιοσυγκρασία του, τη ζωτικότητα και πνευματικότητά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΜΜΩΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΟΜ 102 Α'ΤΡΙΜΗΝΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2014 ΕΒΔΟΜΑΔΑ 5

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΜΜΩΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΟΜ 102 Α'ΤΡΙΜΗΝΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2014 ΕΒΔΟΜΑΔΑ 5 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΜΜΩΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΟΜ 102 Α'ΤΡΙΜΗΝΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2014 ΕΒΔΟΜΑΔΑ 5 Μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο η τον μεγάλο πόλεμο όπως τον αποκαλούσαν τότε μη γνωρίζοντας το μέλλον, οι κοινωνικές και οι οικονομικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 Μάθημα: ΕΛΛΗΝΙΚΑ Επίπεδο: 1 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ A Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο...15 Σκοπός... 15 Υλικά... 15 Γραφές... 16 Γραμμές...19 Ανακεφαλαίωση...22 Ερωτήσεις...22 Εργαστηριακές ασκήσεις...22 Φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Η διάκριση του φύλου στα καναρίνια αποτελούσε και αποτελεί ένα πάγιο ερώτημα των ερασιτεχνών εκτροφέων καναρινιών. Πόσοι από μας που ερασιτεχνικά και μόνο από αγάπη εκτρέφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ TZAKET ΒΑΜΒΑΚΕΡΟ ΜΕ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ TZAKET ΒΑΜΒΑΚΕΡΟ ΜΕ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ ΓΙΑ TZAKET ΒΑΜΒΑΚΕΡΟ ΜΕ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Τεχνική Προδιαγραφή αυτή καθορίζει τα τεχνικά χαρακτηριστικά και τις απαιτήσεις για την κατασκευή και την προμήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ. Κυριάκος Ιωάννου (σύμβουλος Σχ.Τ.)

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ. Κυριάκος Ιωάννου (σύμβουλος Σχ.Τ.) ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ Κυριάκος Ιωάννου (σύμβουλος Σχ.Τ.) 1 Ο ΠΛΑΤΩΝΑΣ: «Αρχίζει να γερνά κανείς από τη στιγμή που σταματάει να παίζει». Tι εννοεί ο Πλάτωνας με τα πιο πάνω λόγια; Συμφωνείτε; Μήπως το παιχνίδι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Καβάφης «Ἀλεξανδρινοί Βασιλεῖς»

Κωνσταντίνος Καβάφης «Ἀλεξανδρινοί Βασιλεῖς» Κωνσταντίνος Καβάφης «Ἀλεξανδρινοί Βασιλεῖς» O ποιητής αντλεί τις πληροφορίες για τη σύνθεση του ποιήματός του από την ιστορία του Πλουτάρχου. Σκοπός του δεν είναι να γράψει ένα ιστορικό κείμενο, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Το σχολείο και το προαύλιο

Το σχολείο και το προαύλιο Το παλιό σχολείο Το σχολείο και το προαύλιο Το σχολείο ήταν ορθογώνιο και στη σκεπή είχε κεραμίδια. Δεν είχαν ορόφους, όπως τώρα. Οι αίθουσες ήταν μεγάλες για να χωράνε πολλά παιδιά. Το προαύλιο του παλιού

Διαβάστε περισσότερα

O πιο. άγγελος. μικρός. Xίλντε Κέλερ-Τιμ. εικόνες: Στέφανι Ράιχ

O πιο. άγγελος. μικρός. Xίλντε Κέλερ-Τιμ. εικόνες: Στέφανι Ράιχ O πιο μικρός Xίλντε Κέλερ-Τιμ εικόνες: Στέφανι Ράιχ άγγελος Ήταν ο πιο μικρός άγγελος απ όλους. Στεκόταν μπροστά μπροστά και τραγουδούσε με όλη του τη δύναμη. Βέβαια, την περισσότερη ώρα το μόνο που έλεγε

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα στη ζωή μιας καλαθοποιού

Μια μέρα στη ζωή μιας καλαθοποιού Μια μέρα στη ζωή μιας καλαθοποιού Γεια σας, ονομάζομαι Χέλεν. Είμαι εργάτρια σε πρεμνοφυές δάσος και καλαθοποιός. Τα πρεμνοφυή δάση γεννιούνται από αραβλαστήματα και δίνουν ξύλο μικρών διαστάσεων. Το ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

ELEFTHERIOU EL Ελληνικά Παραδοσιακά Διαχρονικά Χειροποίητα Ασημένια Κοσμήματα, Είδη Δώρου & Διακόσμησης. από το 1978

ELEFTHERIOU EL Ελληνικά Παραδοσιακά Διαχρονικά Χειροποίητα Ασημένια Κοσμήματα, Είδη Δώρου & Διακόσμησης. από το 1978 ELEFTHERIOU EL Ελληνικά Παραδοσιακά Διαχρονικά Χειροποίητα Ασημένια Κοσμήματα, Είδη Δώρου & Διακόσμησης από το 1978 Καλωσορίσατε Η επιχείρηση ELEFTHERIOU EL είναι μία επιχείρηση σχεδιασμού, κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ MATHEMATICS

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ MATHEMATICS ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ MATHEMATICS LEVEL: 9 10 (Γ Γυμνασίου Α Λυκείου) 10:00 11:00, 20 March 2010 THALES FOUNDATION 1 3 βαθμοί 1. Ποιο από τα ακόλουθα είναι το αποτέλεσμα της διαίρεσης του αριθμού 20102010 με τον

Διαβάστε περισσότερα

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Γάμος Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε παραδόσεις και έθιμα. Παρόλα αυτά, η γαμήλια τελετή παραμένει ίδια στο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Παλιά επαγγέλματα που χάθηκαν. Μαθήτρια: Μαρία Αβράμη & Βίκυ Τζοβάρα

Παλιά επαγγέλματα που χάθηκαν. Μαθήτρια: Μαρία Αβράμη & Βίκυ Τζοβάρα Παλιά επαγγέλματα που χάθηκαν Μαθήτρια: Μαρία Αβράμη & Βίκυ Τζοβάρα Ο Τσαγκάρης Σήμερα όταν λέμε τσαγκάρης εννοούμε τον τεχνίτη που επιδιορθώνει τα χαλασμένα μας παπούτσια. Πολλοί τσαγκάρηδες γύριζαν τις

Διαβάστε περισσότερα

56. Αντίκες. 2503 ΠΙΑΤΟ χάλκινο, γανωμένο και αφιερωμένο, με τέσσερις ανάγλυφες σφραγίδεςεπιγραφές,

56. Αντίκες. 2503 ΠΙΑΤΟ χάλκινο, γανωμένο και αφιερωμένο, με τέσσερις ανάγλυφες σφραγίδεςεπιγραφές, 2503 2504 2505 2506 2509 2507 2511 2508 2510 2512 2513 2514 2515 2516 2517 2503 ΠΙΑΤΟ χάλκινο, γανωμένο και αφιερωμένο, με τέσσερις ανάγλυφες σφραγίδεςεπιγραφές, διάμετρος 22 εκ. 80-100 2504 ΠΙΑΤΟ χάλκινο,

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα κατασκευών. του Συνδέσμου Νέων της Ι.Μ.Δ.

Ομάδα κατασκευών. του Συνδέσμου Νέων της Ι.Μ.Δ. Ομάδα κατασκευών του Συνδέσμου Νέων της Ι.Μ.Δ. Για 3 η χρονιά λειτουργεί η ομάδα κατασκευών του Συνδέσμου Νέων της Μητρόπολής μας. Πυξίδα μας η καλή συντροφιά σε τόπο αρκετά οικείο πλέον, στο «Πέρασμα»,

Διαβάστε περισσότερα