function). c 2 1 (1.5)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "function). c 2 1 (1.5)"

Transcript

1 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 1.1 Η αστρονομική παρατήρηση Σε αντίθεση με ότι συμβαίνει στους περισσότερους κλάδους της φυσικής, ο ερευνητής που ασχολείται με τη μελέτη των ουρανίων αντικειμένων βρίσκεται (συνήθως) σε μεγάλη απόσταση από αυτά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην είναι σε θέση να πραγματοποιήσει πειράματα, με τη συνηθισμένη σημασία της λέξης, δηλαδή να δημιουργήσει κάποιες συνθήκες και να μετρήσει τη συμπεριφορά της ύλης κάτω από αυτές. Στην αστροφυσική οι φυσικές συνθήκες είναι δεδομένες και ο μελετητής προσπαθεί να τις διαγνώσει, δηλαδή να μετρήσει από μακριά τις τιμές φυσικών παραμέτρων όπως η θερμοκρασία, η πυκνότητα, η ταχύτητα κίνησης, το μαγνητικό πεδίο. Με βάση αυτές τις μετρήσεις, επιχειρεί στη συνέχεια να βγάλει συμπεράσματα για τα φαινόμενα, για τις φυσικές διαδικασίες που εμπλέκονται και γενικότερα για τη συμπεριφορά του αντικειμένου της μελέτης του. Η διαδικασία αυτή συνιστά την αστρονομική παρατήρηση, η οποία υποκαθιστά το πείραμα. Προφανώς, για να επιτύχει στη διάγνωση των φυσικών συνθηκών, ο αστροφυσικός πρέπει να αναπτύξει τα κατάλληλα όργανα και σ αυτή τη διαδικασία λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο που λειτουργεί ένας εργαστηριακός συνάδελφός του. Επί πλέον, στην προσπάθειά του για την κατανόηση των φαινομένων, ο αστροφυσικός χρησιμοποιεί πειραματικά δεδομένα από άλλους κλάδους, όπως π.χ. την οπτική, τη φασματοσκοπία, την πυρηνική φυσική ή ακόμα, όταν τέτοια δεδομένα δεν είναι διαθέσιμα, χρειάζεται να τα παράξει ο ίδιος. Με την ανάπτυξη της διαστημικής έχει γίνει δυνατή η προσπέλασή μας σε ένα μέρος του διαστήματος, το μεσοπλανητικό χώρο και τα σώματα του ηλιακού συστήματος. Η αστροφυσική χρησιμοποιεί το διάστημα για επιτόπιες μετρήσεις, αλλά και για παρατηρήσεις αντικειμένων από κοντά, ακόμα και για να αποφύγει τα εμπόδια που βάζει η ατμόσφαιρα της Γης. Η μόνη δυνατότητα ενεργητικών μετρήσεων που έχουμε είναι η χρήση ραντάρ για κοντινά αντικείμενα. Με ιδιαίτερη επιτυχία χρησιμοποιήθηκε αυτή η μέθοδος στη μελέτη πλανητών και αστεροειδών από τη Γη, αλλά και για τη χαρτογράφηση της επιφάνειας της Αφροδίτης από το διαστημόπλοιο Magellan. 1.2 Οι φορείς της πληροφορίας Το μεγαλύτερο μέρος της πληροφορίας που φτάνει σε μας μεταφέρεται από φωτόνια. Η αστρονομική παρατήρηση ασχολείται σε μεγάλο βαθμό με τη συλλογή και την ανάλυση των φωτονίων και με αυτά κυρίως θα απασχοληθούμε στο βιβλίο αυτό. Δεν είναι όμως τα φωτόνια η μοναδική μας πηγή. Πληροφορίες φτάνουν σε μας και με υλικούς φορείς, σε δύο μορφές: ως κοσμικές ακτίνες, σωμάτια όλων των ειδών που φτάνουν στη Γη από διάφορα μέρη του διαστήματος, αλλά και ως μετεωρίτες, που μεταφέρουν συμπυκνωμένη ύλη από το ηλιακό μας σύστημα. Ενας άλλος φορέας πληροφορίας, ανεπιβεβαίωτος ακόμα, είναι η βαρυτική 1

2 2 Παρατηρησιακή Αστροφυσική ακτινοβολία 1, που ενδεχόμενα δημιουργείται κάτω από ιδιάζουσες συνθήκες. Τις τελευταίες δεκαετίες παρουσιάζουν σημαντική ανάπτυξη δύο νέοι κλάδοι της παρατήρησης. Ο ένας από αυτούς είναι η αστρονομία των νετρίνων. Τα σωμάτια αυτά, ελάχιστης ή μηδενικής μάζας, παράγονται σε πυρηνικές αντιδράσεις στο εσωτερικό των αστεριών, σε εκρήξεις σουπερνόβα, σε ενεργούς γαλαξίες και φθάνουν σε μας σχεδόν ανεμπόδιστα. Η ανίχνευσή τους όμως έχει σημαντικές δυσκολίες. Ο άλλος κλάδος είναι η μελέτη του εσωτερικού του ήλιου και των αστεριών με βάση κύματα που παρατηρούνται στη φωτόσφαιρά τους (ηλιοσεισμολογία ή αστροσεισμολογία). Τα κύματα αυτά ανιχνεύονται με βάση τη μετάθεση Doppler των φασματικών γραμμών και παρουσιάζουν ένα πολύ πλούσιο φάσμα συχνοτήτων και κυματαριθμών. 1.3 Η διαδικασία της παρατήρησης Η παρατήρηση έχει στόχο να καταγράψει, κατά τον δυνατόν πιστότερα, τις ιδιότητες των φωτονίων που φτάνουν στο όργανο. Αν το όργανο βρίσκεται στο έδαφος, η ποιότητα της παρατήρησης θα επηρεαστεί σοβαρά από την ατμόσφαιρα της Γης, θέμα που θα μας απασχολήσει στο επόμενο κεφάλαιο. Στη συνέχεια, κάθε όργανο εκτελεί τις παρακάτω βασικές λειτουργίες: Συλλέγει τα φωτόνια που περνούν από το άνοιγμά του. Συνήθως σχηματίζει εικόνα του αντικειμένου. Επιλέγει μία φασματική περιοχή, ή κάνει φασματική ανάλυση. Μετρά τα φωτόνια με κάποιο σύστημα που είναι ευαίσθητο σ αυτά και καταγράφει το αποτέλεσμα. Με κάποιες εξαιρέσεις, κάθε μία από τις παραπάνω λειτουργίες εκτελείται από ξεχωριστό μέρος του οργάνου. Θα τις εξετάσουμε στα κεφάλαια 3 έως 6. Στο 7ο κεφάλαιο θα συζητήσουμε την πόλωση της ακτινοβολίας ενώ στο 8ο θα ασχοληθούμε με την παρατήρηση άλλων φορέων αστρονομικής πληροφορίες, πέρα από τα φωτόνια. Τέλος, στο παράρτημα θα δόσουμε κάποια στοιχεία Αστρονομίας Θέσης η οποία, μολονότι είναι έξω από τη φυσική πλευρά της αστρονομικής παρατήρησης, είναι απολύτως αναγκαία για την υλοποίησή της. Αφού συλλέξει τις μετρήσεις του, ο παρατηρητής τις επεξεργάζεται για να διορθώσει, όσο αυτό είναι δυνατόν, την επίδραση που έχουν σ αυτές τα όργανα. Η σχέση ανάμεσα στα φωτόνια που εκπέμπονται από την πηγή και συλλέγονται από το όργανο και το τελικό αποτέλεσμα της παρατήρησης είναι πολύπλοκη. Ο παρατηρητής πρέπει να γνωρίζει πολύ καλά τη συμπεριφορά του οργάνου για να είναι σε θέση να διορθώσει τις μετρήσεις του, έτσι που να προσεγγίζουν κατά το δυνατόν καλύτερα την αρχική κατανομή των φωτονίων. Μετά τις διορθώσεις αυτές, η παρατήρηση είναι έτοιμη για παραπέρα μελέτη και αξιοποίηση, αντικείμενο γενικότερο της αστροφυσικής. 1.4 Σύνδεση της ακτινοβολίας με τις φυσικές συνθήκες Τα φωτόνια, αλλά και οι άλλοι φορείς πληροφορίας, καταγράφουν τις φυσικές συνθήκες της περιοχής όπου δημιουργήθηκαν. Η αποκάλυψη των φυσικών συνθηκών από τις ιδιότητες των φωτονίων δεν είναι απλή υπόθεση. Οι τοπικές φυσικές συνθήκες (θερμοκρασία, πίεση, πυκνότητα, μαγνητικό πεδίο, χημική σύσταση) προσδιορίζουν τους μηχανισμούς της ακτινοβολίας και τη φασματική κατανομή των φωτονίων σε 1 Πρόσφατα (Φεβρουάριος 2016) ανακοινώθηκε η ανίχνευση βαρυτικής ακτινοβολίας από την ομάδα του πειράματος LIGO (βλ. εδάφιο 8.3).

3 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή 3 κάθε σημείο του αντικειμένου μας. Εδώ θα υπενθυμίσουμε κάποιες βασικές έννοιες και σχέσεις, χωρίς να εξαντλήσουμε το θέμα. Για περισσότερα, βλ. Αλυσσανδράκης (2014) Η μεταφορά της ακτινοβολίας Το βασικό μέγεθος που περιγράφει τη φασματική κατανομή των φωτονίων είναι η ειδική ένταση της ακτινοβολίας (specific intensity). Ας υποθέσουμε ότι ένας παρατηρητής δέχεται ακτινοβολία που περνά από μία στοιχειώδη επιφάνεια ds και περιέχεται σε κώνο στερεάς γωνίας dω. Η κάθετος στην επιφάνεια σχηματίζει γωνία θ με τη διεύθυνση παρατήρησης, r (Σχήμα 1.1). Η ενέργεια που δέχεται ο παρατηρητής στο χρονικό διάστημα dt, σε μία περιοχή συχνοτήτων ανάμεσα σε ν και ν + dν θα είναι: de ν = I ν ds cos θ dω dν dt (1.1) Η παραπάνω εξίσωση ορίζει την ειδική ένταση της ακτινοβολίας, I ν, που είναι η ενέργεια που δέχεται ο παρατηρητής ανά μονάδα χρόνου, επιφάνειας, στερεάς γωνίας και συχνότητας. Αν μετράμε την ενέργεια σε erg, η ειδική ένταση θα εκφράζεται σε erg sec 1 cm 2 sterad 1 Hz 1. Σχήμα 1.1: Ορισμός της ειδικής έντασης της ακτινοβολίας. Μέσα στο ίδιο το αντικείμενο τα φωτόνια διανύουν μια διαδρομή, κατά μήκος της διεύθυνσης παρατήρησης (line of sight), όπου κάποια απορροφώνται ενώ άλλα εκπέμπονται. Αυτό εκφράζεται από την εξίσωση μεταφοράς της ακτινοβολίας (equation of transfer): µ di ν dτ ν = I ν S ν (1.2) Το οπτικό βάθος (optical depth), τ ν, είναι αδιάστατη ποσότητα που χρησιμοποιείται στην Αστροφυσική αντί της απόστασης, l, κατά μήκος της διεύθυνσης παρατήρησης. Ορίζεται από τη σχέση: dτ ν = k ν ρ dl (1.3) όπου k ν ο συντελεστής απορρόφησης (absorption coefficient) και ρ η πυκνότητα του υλικού. Το αρνητικό πρόσημο σημαίνει ότι το οπτικό βάθος μετράται από τον παρατηρητή προς το αντικείμενο, σε αντίθετη δηλαδή διεύθυνση από την απόσταση που μετράται από το αντικείμενο προς τον παρατηρητή. Ετσι το οπτικό βάθος είναι μέτρο της απόστασης και, ταυτόχρονα, της απορρόφησης.

4 4 Παρατηρησιακή Αστροφυσική Η ποσότητα S ν στην εξίσωση (1.2) είναι ο λόγος του συντελεστή εκπομπής (emission coefficient), j ν, προς το συντελεστή απορρόφησης k ν και ονομάζεται συνάρτηση πηγής της ακτινοβολίας (source function). S ν = j ν /k ν (1.4) Η συνάρτηση πηγής εκφράζει την εκπεμπτικότητα του υλικού και, στην περίπτωση θερμοδυναμικής ισορροπίας ή τοπικής θερμοδυναμικής ισορροπίας είναι ίση με τη συνάρτηση του του Planck, που δίνει την εκπεμπτικότητα ενός μέλανος σώματος: S ν = B ν (T ) = 2hν3 c 2 1 e hν/kt 1 (1.5) όπου h η σταθερά του Planck και k η σταθερά του Boltzmann. Η ειδική ένταση της ακτινοβολίας που μετρά ο παρατηρητής σε ένα σημείο κάποιου αντικειμένου δίνεται από την τυπική λύση της εξίσωσης μεταφοράς: I ν (τ ν = 0) = 0 S ν (t ν )e tν dt ν (1.6) όπου t ν το οπτικό βάθος ως μεταβλητή ολοκλήρωσης. Η εξίσωση (1.6) μας λέει ότι στην ένταση που δέχεται ο παρατηρητής συμβάλλουν όλα τα στρώματα του αντικειμένου, το καθένα ανάλογα με την εκπεμπτικότητά του, S ν (t ν ), μειωμένη κατά την απορρόφηση των υπερκειμένων στρωμάτων, e tν. Στην γενικότερη περίπτωση, η ειδική ένταση που μετρά ο παρατηρητής είναι συνάρτηση της συχνότητας, ν, του χρόνου, t και της θέσης πάνω στον ουρανό. Η θέση προσδιορίζεται από δύο γωνιακές συντεταγμένες, ας τις ονομάσουμε θ x και θ y, ή, με μορφή ανύσματος, θ: I ν = I ν (θ, t) (1.7) Τι μετρά ένας παρατηρητής Ας υποθέσουμε ότι ένας παρατηρητής χρησιμοποιεί κάποιο τηλεσκόπιο για να σχηματίσει εικόνα μιας ε- κτεταμένης πηγής (Σχήμα 1.2). Ως εκτεταμένες πηγές χαρακτηρίζονται τα αστρονομικά αντικείμενα που έχουν φαινόμενη (γωνιακή) διάμετρο μεγαλύτερη από τη διακριτική ικανότητα του οργάνου που χρησιμοποιούμε για την παρατήρησή τους, έτσι ώστε μπορούμε να διακρίνουμε λεπτομέρειες στην επιφάνειά τους. Τέτοια αντικείμενα είναι ο ήλιος, οι πλανήτες, τα νεφελώματα, οι γαλαξίες. Σχήμα 1.2: Παρατήρηση εκτεταμένης πηγής. Η ενέργεια που δέχεται το άνοιγμα του τηλεσκοπίου από μια στοιχειώδη επιφάνεια, ds, της εκτεταμένης πηγής είναι, σύμφωνα με την εξίσωση (1.1): de ν = I ν ds Ω dν dt

5 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή 5 όπου Ω είναι η στερεά γωνία υπό την οποία φαίνεται το άνοιγμα του τηλεσκοπίου από την πηγή και όπου για απλούστευση θέσαμε θ = 0. Η στοιχειώδης επιφάνεια ds θα απεικονιστεί στη στοιχειώδη επιφάνεια ds στο εστιακό επίπεδο του τηλεσκοπίου, από όπου το άνοιγμα θα φαίνεται με στερεά γωνία Ω. Ετσι η ενέργεια που περνάει από το άνοιγμα μπορεί να γραφτεί: de ν = I ν ds Ω dν dt όπου I ν είναι η ειδική ένταση στο εστιακό επίπεδο. Από τις παραπάνω σχέσεις έχουμε, προφανώς: I ν ds Ω = I ν ds Ω (1.8) Αν η επιφάνεια του ανοίγματος είναι A, η απόσταση του αντικειμένου D και η εστιακή απόσταση του τηλεσκοπίου f, οι στερεές γωνίες Ω και Ω δίνονται από τις σχέσεις: Ω = A D 2 Ω = A f 2 Η μεγέθυνση του τηλεσκοπίου είναι f/d, συνεπώς ό λόγος των επιφανειών ds και ds είναι ds ds = D2 f 2 Από τις παραπάνω σχέσεις και την (1.8) προκύπτει ότι I ν = I ν (1.9) δηλαδή η ειδική ένταση της ακτινοβολίας είναι η ίδια. Συνεπώς, για εκτεταμένες πηγές μπορούμε να μετρήσουμε την ειδική ένταση της ακτινοβολίας. Προσθέτουμε ότι η ενέργεια που θα καταγράψουμε ανά μονάδα επιφάνειας, συχνότητας και χρόνου θα είναι (σε erg/sec/cm 2 /Hz): E ν = I ν Ω (1.10) Ετσι η τριδιάστατη κατανομή των φυσικών συνθηκών φτάνει σε μας, στην καλύτερη περίπτωση, ως διδιάστατη εικόνα, η οποία πρέπει να αποκρυπτογραφηθεί για να αποκαλύψει το περιεχόμενό της. Στην περίπτωση που το αντικείμενό μας εμφανίζεται ως σημειακή πηγή (δηλαδή όταν το γωνιακό του μέγεθος είναι μικρότερο από τη διακριτική ικανότητα του τηλεσκοπίου), ο παρατηρητής ολοκληρώνει την ειδική έντασης πάνω σε όλη την έκταση του αντικειμένου. Η ποσότητα που προκύπτει ονομάζεται ροή της ακτινοβολίας (flux): F ν = I ν (θ x, θ y ) dθ x dθ y (1.11) όπου θ x, θ y είναι οι γωνιακές αποστάσεις από το κέντρο το αντικειμένου. Στην περίπτωση ενός αστεριού, η ροή της ακτινοβολίας αντιστοιχεί στην ενέργεια ανά μονάδα χρόνου, επιφάνειας και συχνότητας (σε μονάδες erg sec 1 cm 2 Hz 1 ) που περνάει από όλες τις διευθύνσεις από τη στοιχειώδη επιφάνεια ds του σχήματος 1.1: F ν = I ν cos θ dω (1.12) Κλασική περίπτωση σημειακών πηγών είναι τα αστέρια (εκτός από τον ήλιο). 4π

6 6 Παρατηρησιακή Αστροφυσική 1.5 Αποστάσεις Η απόσταση ενός ουράνιου αντικειμένου είναι απαραίτητη όχι μόνο για να καθορίσουμε την θέση του στον τριδιάστατο χώρο, αλλά και για να υπολογίσουμε την ενέργεια που εκπέμπει το αντικείμενο από την ενέργεια που δεχόμαστε στη Γη. Η τεράστια διαφορά αποστάσεων ανάμεσα στα πιο κοντινά και τα πιο μακρινά αντικείμενα έχει ως αποτέλεσμα να μην επαρκεί μια και μόνη μέθοδος για τη μέτρησή τους, ως εκ τούτου υπάρχουν πολλοί τρόποι μέτρησης και ο κατάλληλος τρόπος εξαρτάται από την απόσταση του αντικειμένου που μας ενδιαφέρει. Εδώ θα αναφέρουμε μόνο τη μέθοδο της τριγωνομετρικής παράλλαξης (trigonometric parallax), που είναι κατάλληλη για σχετικά κοντινά αντικείμενα και θα ορίσουμε και τη μονάδα μέτρησης. Γενικότερα για τη μέτρηση αποστάσεων βλ. Αλυσσανδράκης (2014) και Νίντος και Αλυσσανδράκης (2016). Σχήμα 1.3: Μέτρηση της απόστασης με την τριγωνομετρική παράλλαξη. Η μέθοδος της παράλλαξης στηρίζεται σε απλή τριγωνομετρία. Ενα κοντινό αντικείμενο προβάλλεται σε διαφορετική θέση πάνω σε υπόβαθρο μακρινών αντικειμένων, όταν παρατηρηθεί από δύο διαφορετικές θέσεις, που ορίζουν τα άκρα μιας γραμμής βάσης (baseline), μήκους 2b, (σχήμα 1.3). Θυμίζουμε ότι αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο εντοπίζουμε τα κοντινά μας αντικείμενα χρησιμοποιώντας τα μάτια μας (για το λόγο αυτό έχουμε δύο, ενώ θα αρκούσε ένα για την όραση). Η παράλλαξη, ϖ, ορίζεται ως η γωνία υπό την οποία βλέπει το κοντινό αντικείμενο το μισό της γραμμής βάσης, b: tan ϖ = b D (1.13) Δεδομένου ότι παραλλακτική γωνία είναι πολύ μικρή, η απόσταση δίνεται από τη σχέση D = b ϖ (1.14) Οσο πιο μεγάλη είναι η γραμμή βάσης, τόσο μεγαλύτερη η παράλλαξη και τόσο μεγαλύτερη η ακρίβεια της μέτρησης. Για τη μέτρηση της απόστασης της Σελήνης αρκεί η διάμετρος της Γης. Για τα αστέρια χρειάζεται να χρησιμοποιήσουμε τη διάμετρο της τροχιάς της Γης γύρω από τον ήλιο, να παρατηρήσουμε δηλαδή το αστέρι σε δύο ακραίες θέσεις της Γης στην τροχιά της, σε χρονική απόσταση έξη μηνών. Η μονάδα μέτρησης των αστρικών αποστάσεων είναι το parsec, (pc), που αντιστοιχεί στην απόσταση από όπου η μέση απόσταση Γης - ήλιου (αστρονομική μονάδα, Astronomical Unit, AU) φαίνεται με γωνία ενός δευτερόλεπτου της μοίρας (1 = π rad). Ετσι από τη σχέση (1.14) παίρνουμε τη σχέση μεταξύ του parsec και της αστρονομικής μονάδας: D = 1pc = 1 AU 1 = 1 AU 1 = AU rad π

7 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή 7 Δεδομένου ότι, έχουμε τελικά: 1 AU = cm 1 pc = cm (1.15) Δηλαδή 1 pc αντιστοιχεί σε 31 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα περίπου. Πολύ συχνά στην αστρονομική εκλαΐκευση χρησιμοποιείται ως μονάδα μέτρησης απόστασης το έτος φωτός, (ly), δηλαδή η απόσταση που διανύει το φως σε ένα έτος. Προφανώς, Δηλαδή, 1 ly = ( ) sec km/sec = cm 1 pc = 3.26 ly (1.16) Μετρώντας την παράλλαξη σε δευτερόλεπτα τόξου ( ), η απόσταση σε pc είναι: D = 1 ϖ (1.17) Οι αστρικές παραλλάξεις είναι πολύ μικρές και, κατά συνέπεια, μετρούνται δύσκολα. Για πρώτη φορά αυτό έγινε δυνατόν στα μέσα του 19ου αιώνα, πράγμα που αποτέλεσε την οριστική επιβεβαίωση του Κοπερνίκειου συστήματος. Το πιο κοντινό αστέρι είναι το α του αστερισμού του Κενταύρου (α Cen), που βρίσκεται σε απόσταση 1.25 pc (ϖ = ). Αξίζει τον κόπο να σημειώσουμε ότι μόνο περίπου 50 αστέρια βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη από 5 pc από τον ήλιο. Η ακρίβεια των μετρήσεων είναι πολύ καλύτερη από το διάστημα, π.χ. από τους αστρομετρικούς δορυφόρους Hipparcos και GAIA (βλ. εδάφιο Α.8). Για να δόσουμε μια εικόνα αποστάσεων αναφέρουμε ότι ο ήλιος απέχει 8.5 kpc από το κέντρο του Γαλαξία, ενώ η ακτίνα του Γαλαξία είναι 20 kpc. Ο γαλαξίας της Ανδρομέδας είναι σε απόσταση 0.79 Mpc και το πιο κοντινό σμήνος γαλαξιών (στο αστερισμό της Παρθένου) 15 Mpc. Τέτοιες αποστάσεις δεν μπορούν, προφανώς, να μετρηθούν με τη μέθοδο της τριγωνομετρικής παράλλαξης. 1.6 Λαμπρότητα, μέγεθος και χρώμα Η ενέργεια, L ν, που εκπέμπει προς όλες τις διευθύνσεις ένα αστέρι με ακτίνα R, ανά μονάδα χρόνου και σε μία περιοχή συχνοτήτων μεταξύ ν και ν + dν, είναι ίση με το γινόμενο της ροής της ακτινοβολίας, F ν, επί το εμβαδόν της επιφάνειάς του, 4πR 2 : L ν = 4πR 2 F ν (1.18) Ας ονομάσουμε την ποσότητα L ν απόλυτη λαμπρότητα (luminosity), αφού αντιστοιχεί στο σύνολο της ενέργειας που εκπέμπει το αστέρι ανά μονάδα χρόνου και εύρους συχνοτήτων. Από αυτή την ενέργεια, που σκορπίζεται σε όλες τις διευθύνσεις δηλαδή σε στερεά γωνία 4π, ένα τηλεσκόπιο συλλέγει τόση ενέργεια όση περιέχεται στη στερεά γωνία Ω, που ορίζει το άνοιγμά του, A, και η απόστασή του αστεριού από τη Γη, D, (Ω = A/D 2 ). Συνεπώς το τηλεσκόπιο θα συλλέξει ενέργεια ή, E ν = L ν Ω 4π = L ν 4π A D 2 = A R2 D 2 F ν E ν = A l ν (1.19)

8 8 Παρατηρησιακή Αστροφυσική Η ποσότητα l ν = R2 D 2 F ν (1.20) ονομάζεται φαινόμενη λαμπρότητα και είναι η ενέργεια του αστεριού που φτάνει στη Γη ανά μονάδα συλλεκτικής επιφάνειας, ανά μονάδα χρόνου και ανά μονάδα εύρους συχνοτήτων. Η σχέση της με την απόλυτη λαμπρότητα είναι, σύμφωνα με τα παραπάνω: L ν = 4πD 2 l ν (1.21) Για ιστορικούς λόγους η φαινόμενη λαμπρότητα των αστεριών δεν μετριέται με τις συνηθισμένες μονάδες της Φυσικής, αλλά με την κλίμακα των αστρικών μεγεθών. Ηδη από τον δεύτερο π.χ. αιώνα ο Ιππαρχος είχε συντάξει τον πρώτο γνωστό κατάλογο με 1000 περίπου αστέρια (βλ. εδάφιο Α.8), τα οποία κατέταξε, ανάλογα με τη λαμπρότητά τους, σε έξι μεγέθη: τα πιο λαμπρά χαρακτηρίστηκαν ως πρώτου μεγέθους και τα πιο αμυδρά έκτου. Η κλίμακα αυτή έχει δύο ακόμα χαρακτηριστικά: κατά πρώτον είναι λογαριθμική, επειδή η απόκριση του ανθρώπινου ματιού στην ακτινοβολία είναι λογαριθμική. Ετσι μπορούμε να γράψουμε την παρακάτω σχέση ανάμεσα στο φαινόμενο μέγεθος (apparent magnitude), m, και τη φαινόμενη λαμπρότητα, l: m = m o a log l όπου m o είναι μια σταθερά που προσδιορίζει την αρχή της κλίμακας, η οποία καθορίστηκε ώστε το μέγεθος του Βέγα να είναι 0. Η ποσότητα a είναι μια άλλη σταθερά που προσδιορίζεται από το δεύτερο χαρακτηριστικό της κλίμακας, ότι τα αστέρια πρώτου μεγέθους είναι 100 φορές πιο λαμπρά από τα αστέρια έκτου μεγέθους. Αυτό οδηγεί στη σχέση: m 5 = m o a log(100l) Από τις δύο παραπάνω σχέσεις προκύπτει ότι a = 2.5 και τελικά: m = m o 2.5 log l (1.22) Το αρνητικό πρόσημο δείχνει απλά ότι όταν αυξάνει η λαμπρότητα μειώνεται το μέγεθος. Από τη σχέση (1.22) μπορεί κανείς εύκολα να υπολογίσει ότι διαφορά ενός μεγέθους αντιστοιχεί σε λόγο λαμπρότητας 2.512, διαφορά 0.1 μεγέθους αντιστοιχεί σε λόγο λαμπρότητας και διαφορά μεγέθους 0.01 αντιστοιχεί σε λόγο λαμπρότητας Το πιο λαμπρό αντικείμενο στον ουρανό είναι φυσικά ο ήλιος, με φαινόμενο μέγεθος Ακολουθεί η πανσέληνος με m = 12.6 ( φορές αμυδρότερη). Από τους πλανήτες πιο λαμπρή είναι η Αφροδίτη, με μέγεθος που φτάνει το 4.6. Ο Δίας και ο Άρης φτάνουν μέχρι το 2.9, ο Ερμής 1.9, ο Κρόνος 0.4. Από τα αστέρια το πιο λαμπρό είναι ο Σείριος (α Canis Majoris, CMa) με m = 1.5 και ακολουθεί ο Κάνωπος (α Carinae, Car) με 0.7. Γνωρίζοντας την απόσταση του αστεριού, D, μπορούμε να υπολογίσουμε την απόλυτη λαμπρότητα από τη φαινόμενη, l ν, με τη βοήθεια της σχέσης (1.21): L ν = 4πD 2 l ν Αν, επί πλέον, γνωρίζουμε την ακτίνα του αστεριού, R, μπορούμε να υπολογίσουμε από την απόλυτη λαμπρότητα τη ροή της ακτινοβολίας χρησιμοποιώντας τη σχέση (1.18): F ν = L ν 4πR 2 = D2 l ν R 2 (1.23)

9 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή 9 Οπως η φαινόμενη λαμπρότητα, έτσι και η απόλυτη λαμπρότητα εκφράζεται σε μεγέθη. Το απόλυτο μέγεθος (absolute magnitude), M, ενός αστεριού ορίζεται ως το μέγεθος που θα είχε το αστέρι αν βρισκόταν σε απόσταση 10 pc. Αν l είναι η φαινόμενη λαμπρότητα του αστεριού και l η λαμπρότητα που θα είχε αν ήταν σε απόσταση 10 pc, έχουμε, προφανώς, από τη σχέση (1.22): m M = 2.5 log l l και, l l = 102 D 2 όπου η απόσταση, D, μετριέται σε pc. Από τα παραπάνω προκύπτει η σχέση: m M = 5 log D 5 (1.24) Η ποσότητα m M ονομάζεται μέτρο απόστασης (distance modulus), για προφανείς λόγους. Χρησιμοποιώντας την παράλλαξη αντί για την απόσταση παίρνουμε: m M = 5 log ϖ 5 (1.25) Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το απόλυτο μέγεθος του ήλιου είναι μόλις 4.8, του Σείριου 1.4, του α Cen 4.4, του Κάνωπου 5.6 και του Βέγα 0.6. Τα πιο λαμπρά αστέρια έχουν απόλυτο μέγεθος κοντά στο 10, ενώ τα πιο αμυδρά φτάνουν σε μέγεθος 22. Πολύ χρήσιμες είναι και οι διαφορές των μεγεθών του ίδιου αστεριού σε διάφορες φασματικές περιοχές, u b και b v, όπου u, b και v είναι το μέγεθος στο υπεριώδες, το μπλε και το ορατό μέρος τού φάσματος. Οι διαφορές αυτές, όπως προκύπτει από την (1.24), είναι ανεξάρτητες της απόστασης του αστεριού. Από τη σχέση (1.22) έχουμε: u b = m u m b = M u M b = 2.5 log l b l u = 2.5 log F b F u (1.26) b v = m b m v = M b M v = 2.5 log l v l b = 2.5 log F v F b (1.27) Οι παραπάνω ποσότητες ονομάζονται δείκτες χρώματος (color index) ή, απλά, χρώματα και εκφράζουν το λόγο της ροής της ακτινοβολίας σε διάφορες φασματικές περιοχές, δίνοντας έτσι πληροφορίες για τη μορφή του αστρικού φάσματος. 1.7 Ασκήσεις 1. Αποδείξτε ότι η ειδική ένταση ενός πεπερασμένου στρώματος υλικού, με σταθερή συνάρτηση πηγής S ν και οπτικό βάθος τ ν δίνεται από τη σχέση: I ν = S ν (1 e τν ) (1.28) Ποια μορφή παίρνει η παραπάνω σχέση όταν το οπτικό βάθος είναι πολύ μικρό και ποια όταν είναι πολύ μεγάλο; 2. Πόση ενέργεια ανά δευτερόλεπτο και ανά cm 2 δέχεται μια επιφάνεια στο εστιακό επίπεδο ενός τηλεσκοπίου διαμέτρου 50 cm και εστιακής απόστασης 20 m από τον ήλιο; (χρησιμοποιήστε τιμές από τον Πίνακα του παραρτήματος Γ ).

10 10 Παρατηρησιακή Αστροφυσική 3. Δεδομένου ότι το μηδέν της κλίμακας των απολύτων μεγεθών αντιστοιχεί σε ροή ενέργειας W m 2, πόση ενέργεια δέχεται ανά δευτερόλεπτο ένα τηλεσκόπιο διαμέτρου 10 m από ένα αστέρι πρώτου μεγέθους και πόση από ένα αστέρι 30ου μεγέθους; Υποθέτοντας χοντρικά ότι το μέσο μήκος κύματος είναι 5000 Α, σε ποια ροή φωτονίων αντιστοιχεί αυτή η ενέργεια; 4. Με πόση ταχύτητα (km/s) κινείται ένα αντικείμενο που διανύει 1 pc σε ένα εκατομμύριο χρόνια; 5. Υπολογίστε το μέτρο απόστασης για το κέντρο του Γαλαξία, για τον γαλαξία της Ανδρομέδας και για το σμήνος γαλαξιών του αστερισμού της Παρθένου. Τι φαινόμενο μέγεθος έχει ένα αστέρι σαν τον ήλιο που βρίσκεται στον γαλαξία της Ανδρομέδας; Θα μπορούσαμε να παρατηρήσουμε ένα τέτοιο αστέρι; 6. Σε ένα διπλό σύστημα αστεριών, το ένα έχει φαινόμενο μέγεθος 4 και το άλλο 6. Ποιο είναι το φαινόμενο μέγεθος του συστήματος; 1.8 Βιβλιογραφία Αλυσσανδράκης, Κ. Ε.: 2014, Εισαγωγή στην Αστροφυσική, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση ISBN: , κεφάλαια 1-5 και Νίντος, Α. και Αλυσσανδράκης, Κ. Ε.: 2015, Γαλαξιακή και Εξωγαλαξιακή Αστροφυσική, Αθήνα, Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα, κεφάλαια 1 και 6. ISBN: Léna, P., Rouan, D., Lebrun, F., Mignard, F. & Pelat, D.: 2012, Observational Astrophysics (3rd edition), Springer, ISBN: , κεφάλαια 1 και 3. Karttunen, H., Krüger, P., Oja, H., Poutanen, M., and Donner, K.J.: 2007, Fundamental Astronomy (5th edition), Berlin: Springer. ISBN: , κεφάλαια 1 και 4.

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κοσμάς Γαζέας

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κοσμάς Γαζέας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κοσμάς Γαζέας Η γέννηση της Αστροφυσικής Οι αστρονόμοι μελετούν τα ουράνια σώματα βασισμένοι στο φως, που λαμβάνουν από αυτά. Στα πρώτα χρόνια των παρατηρήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Αστρονομία. Ενότητα # 4: Χαρακτηριστικά Μεγέθη Αστέρων. Νικόλαος Στεργιούλας Τμήμα Φυσικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Αστρονομία. Ενότητα # 4: Χαρακτηριστικά Μεγέθη Αστέρων. Νικόλαος Στεργιούλας Τμήμα Φυσικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αστρονομία Ενότητα # 4: Χαρακτηριστικά Μεγέθη Αστέρων Νικόλαος Στεργιούλας Τμήμα Φυσικής Αριστοτέιο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

dλ (7) l A = l B = l = λk B T

dλ (7) l A = l B = l = λk B T Αριστοτελειο Πανεπιστημιο Θεσσαλονικης ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ 2ο Σετ Ασκήσεων Αστρονομίας Author: Σταμάτης Βρετινάρης Supervisor: Νικόλαος Στεργιούλας Λουκάς Βλάχος November 0, 205 Άσκηση (α) Αν η μέση αριθμητική

Διαβάστε περισσότερα

d = 10(m-M+5)/5 pc. (m-m distance modulus)

d = 10(m-M+5)/5 pc. (m-m distance modulus) Παρατηρησιακά χαρακτηριστικά αστέρων Α. Πόσο μακρυά βρίσκονται τα αστέρια; Μέση απόσταση Γης-'Ηλιου=1AU=149597870,7 km Απόσταση αστέρα: 206264 d= AU ή p'' d= 1 pc, p' ' όπου p είναι η παράλλαξη του αστέρα

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για τον Ήλιο:

Πληροφορίες για τον Ήλιο: Πληροφορίες για τον Ήλιο: 1) Ηλιακή σταθερά: F ʘ =1.37 kw m -2 =1.37 10 6 erg sec -1 cm -2 2) Απόσταση Γης Ήλιου: 1AU (~150 10 6 km) 3) L ʘ = 3.839 10 26 W = 3.839 10 33 erg sec -1 4) Διαστάσεις: Η διάμετρος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 -

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 - ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ H Γη είναι ένας πλανήτης από τους οκτώ συνολικά του ηλιακού μας συστήματος, το οποίο αποτελεί ένα από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια αστρικά συστήματα του Γαλαξία μας, ο οποίος με την

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016 ΠΡΟΣΟΧΗ: Αυτό το έγγραφο ΔΕΝ θα το αποστείλετε ηλεκτρονικά (μέσω e-mail). Απλά το αναρτήσαμε για την δική σας διευκόλυνση. Μόλις βρείτε τις απαντήσεις που γνωρίζετε και τις σημειώσετε σ αυτό το έντυπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ Οι αποστάσεις στο γνωστό σύμπαν είναι πολύ μεγαλύτερες από ό,τι μπορεί να συλλάβει ο ανθρώπινος νους. Δε μετριούνται σε μέτρα ή χιλιόμετρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ Αν υποθέσουμε ότι ο Ήλιος αναπαριστάται με σφαίρα (μεγέθους) διαμέτρου 10 cm, τότε η Γη τοποθετείται περίπου 11 μέτρα μακριά και έχει μέγεθος μόλις 1 mm (χιλιοστό). Ο Ερμής και η Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Αστρονομίας & Αστροφυσικής, ΕΑΑ

Ινστιτούτο Αστρονομίας & Αστροφυσικής, ΕΑΑ Παιχνίδια Προοπτικής στο Σύμπαν Ελένη Χατζηχρήστου Ινστιτούτο Αστρονομίας & Αστροφυσικής, ΕΑΑ Όταν δυο ουράνια αντικείμενα βρίσκονται στην ίδια περίπου οπτική γωνία αν και σε πολύ διαφορετικές αποστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 Φ230: Αστροφυσική Ι Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 1. Ο Σείριος Α, έχει φαινόμενο οπτικό μέγεθος mv - 1.47 και ακτίνα R1.7𝑅 και αποτελεί το κύριο αστέρι ενός διπλού συστήματος σε απόσταση 8.6

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1. Aνίχνευση ακτινοβολίας και η επίδραση των οργάνων παρατήρησης. Εισαγωγή

ΑΣΚΗΣΗ 1. Aνίχνευση ακτινοβολίας και η επίδραση των οργάνων παρατήρησης. Εισαγωγή ΑΣΚΗΣΗ 1 Aνίχνευση ακτινοβολίας και η επίδραση των οργάνων παρατήρησης Εισαγωγή Το βασικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για τη μελέτη αστρονομικών αντικειμένων είναι η μέτρηση των χαρακτηριστικών της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ

Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ Α. Μια σύντοµη περιγραφή της εργασίας που εκπονήσατε στο πλαίσιο του µαθήµατος της Αστρονοµίας. Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ Για να απαντήσεις στις ερωτήσεις που ακολουθούν αρκεί να επιλέξεις την ή τις σωστές

Διαβάστε περισσότερα

The 38 th International Physics Olympiad Iran Theory Competition Sunday, 15 July 2007

The 38 th International Physics Olympiad Iran Theory Competition Sunday, 15 July 2007 The 38 th International Physics Olympiad Iran Theory Competition Sunday, 5 July 007 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τις πιο κάτω οδηγίες:. Η εξέταση διαρκεί 5 h (πέντε ώρες). Υπάρχουν τρεις ερωτήσεις και κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Οι φυσικές διαδικασίες της Αστροφυσικής Υψηλών Ενεργειών

Οι φυσικές διαδικασίες της Αστροφυσικής Υψηλών Ενεργειών Οι φυσικές διαδικασίες της Αστροφυσικής Υψηλών Ενεργειών 3 Το φάσμα της φωτεινής ενέργειας που εκπέμπουν οι αστέρες παράγεται και διαμορφώνεται στο εσωτερικό τους σύμφωνα με καλά καθορισμένους φυσικούς

Διαβάστε περισσότερα

Το Φως της Αστροφυσικής Αν. καθηγητής Στράτος Θεοδοσίου Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών

Το Φως της Αστροφυσικής Αν. καθηγητής Στράτος Θεοδοσίου Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών Το Φως της Αστροφυσικής Αν. καθηγητής Στράτος Θεοδοσίου Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών Το φως που έρχεται από τα άστρα είναι σύνθετο και καλύπτει ολόκληρο το εύρος της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ;

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; Α) Ακτίνα αστέρων (Όγκος). Στον Ήλιο, και τον Betelgeuse, μπορούμε να μετρήσουμε απευθείας τη γωνιακή διαμέτρο, α, των αστεριών. Αν γνωρίζουμε αυτή τη γωνία, τότε: R ( ακτίνα

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Λυκείου 22 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2017

Ερωτήσεις Λυκείου 22 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2017 ΠΡΟΣΟΧΗ: Δεν θα συμπληρώσετε τίποτα πάνω σε αυτό το έγγραφο, ούτε θα το αποστείλετε ηλεκτρονικά (μέσω e-mail). Απλά το αναρτήσαμε για την δική σας διευκόλυνση. Μόλις βρείτε τις απαντήσεις που γνωρίζετε,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣIΚΗΣ ΑΠΘ

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣIΚΗΣ ΑΠΘ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ 2016-2017 ΤΜΗΜΑ ΦΥΣIΚΗΣ ΑΠΘ 1ο Σ Ε Τ Α Σ Κ Η Σ Ε Ω Ν 1. Να κατασκευαστεί η ουράνια σφαίρα για έναν παρατηρητή που βρίσκεται σε γεωγραφικό πλάτος 25º και να τοποθετηθούν

Διαβάστε περισσότερα

= 2, s! 8,23yr. Απαντήσεις Γυμνασίου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016

= 2, s! 8,23yr. Απαντήσεις Γυμνασίου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016 Απαντήσεις Γυμνασίου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016 1. Αστρική μέρα ονομάζουμε: (α) τον χρόνο από την ανατολή μέχρι τη δύση ενός αστέρα (β) τον χρόνο περιστροφής ενός αστέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ Το λαμπρότερο αστέρι στον νυχτερινό ουρανό είναι ο Σείριος Α του αστερισμού του Μεγάλου Κυνός (a Canis Majoris) και αποτελεί μέρος διπλού συστήματος αστέρων. Απέχει από το ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Γυμνασίου 22 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2017

Ερωτήσεις Γυμνασίου 22 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2017 ΠΡΟΣΟΧΗ: Δεν θα συμπληρώσετε τίποτα πάνω σε αυτό το έγγραφο, ούτε θα το αποστείλετε ηλεκτρονικά (μέσω e-mail). Απλά το αναρτήσαμε για την δική σας διευκόλυνση. Μόλις βρείτε τις απαντήσεις που γνωρίζετε,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 Αστρονομία στο Υπέρυθρο - Ένας Αθέατος Κόσμος Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝA 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΥΠΕΡΥΘΡΟ 2. ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ 3. ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΣΤΕΡΩΝ

ΔΙΠΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΣΤΕΡΩΝ ΔΙΠΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΣΤΕΡΩΝ Οι διπλοί αστέρες διακρίνονται ως τέτοιοι αν η γωνιώδης απόσταση τους, ω, είναι µεγαλύτερη από την διακριτική ικανότητα του τηλεσκοπίου: ω min =1.22 λ/d λ=µήκος κύµατος παρατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

18 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013 Φάση 3 η : «ΙΠΠΑΡΧΟΣ»

18 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013 Φάση 3 η : «ΙΠΠΑΡΧΟΣ» Θέμα 1 ο (Σύντομης ανάπτυξης): 18 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013 Φάση 3 η : «ΙΠΠΑΡΧΟΣ» Θέματα του Γυμνασίου (Α) Ποιοι πλανήτες ονομάζονται Δίιοι; (Β) Αναφέρατε και

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες, πεδίο ακτινοβολίας, αστρικά μεγέθη και αποστάσεις

Βασικές έννοιες, πεδίο ακτινοβολίας, αστρικά μεγέθη και αποστάσεις Κεφάλαιο 1 Βασικές έννοιες, πεδίο ακτινοβολίας, αστρικά μεγέθη και αποστάσεις 1.1 Εισαγωγή Μολονότι η πρόοδος της διαστημικής επιστήμης έχει δόσει τη δυνατότητα επιτόπιων μετρήσεων στο μεσοπλανητικό χώρο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΞΩΗΛΙΑΚΩΝ ΠΛΑΝΗΤΩΝ Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΞΩΗΛΙΑΚΩΝ ΠΛΑΝΗΤΩΝ Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΞΩΗΛΙΑΚΩΝ ΠΛΑΝΗΤΩΝ Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ ΩΡΙΩΝ, 9/1/2008 Η ΘΕΣΗ ΜΑΣ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ Γη, ο τρίτος πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος Περιφερόμαστε γύρω από τον Ήλιο, ένα τυπικό αστέρι της κύριας ακολουθίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία. Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία. Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Φωτοτεχνία Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία Γεώργιος Χ. Ιωαννίδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και

Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και Κεφάλαιο 6 ο : Φύση και Διάδοση του Φωτός Φυσική Γ Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan Η εξέλιξη ξ των αντιλήψεων για την όραση Ορισμένοι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι ερμήνευαν την

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Μερικές αποστάσεις σε έτη φωτός: Το φως χρειάζεται 8,3 λεπτά να φτάσει από τον Ήλιο στη Γη (απόσταση που είναι περίπου δεκάξι εκατομμυριοστά του

Μερικές αποστάσεις σε έτη φωτός: Το φως χρειάζεται 8,3 λεπτά να φτάσει από τον Ήλιο στη Γη (απόσταση που είναι περίπου δεκάξι εκατομμυριοστά του ΦΩΣ Το έτος φωτός είναι μονάδα μέτρησης μήκους - απόστασης (και όχι χρόνου). Ορίζεται ως η απόσταση που θα ταξιδέψει ένα φωτόνιο, κινούμενο στο κενό, μακριά από μάζες και ηλεκτρομαγνητικά πεδία, σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν οι Μελανές Οπές;

Υπάρχουν οι Μελανές Οπές; Υπάρχουν οι Μελανές Οπές; ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Θεσσαλονίκη, 10/2/2014 Σκοτεινοί αστέρες 1783: Ο John Michell ανακαλύπτει την έννοια ενός σκοτεινού αστέρα,

Διαβάστε περισσότερα

18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων

18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων 18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων Παρακαλούμε, διαβάστε προσεκτικά τα παρακάτω: 1. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον χάρακα και το κομπιουτεράκι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

k 3/5 P 3/5 ρ = cp 3/5 (1) dp dr = ρg (2) P 3/5 = cgdz (3) cgz + P0 cg(z h)

k 3/5 P 3/5 ρ = cp 3/5 (1) dp dr = ρg (2) P 3/5 = cgdz (3) cgz + P0 cg(z h) Αριστοτελειο Πανεπιστημιο Θεσσαλονικης ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ 3ο Σετ Ασκήσεων Αστρονομίας Author: Σταμάτης Βρετινάρης Supervisor: Νικόλαος Στεργιούλας Λουκάς Βλάχος December 5, 215 1 Άσκηση Σφαιρικός αστέρας με

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση Φωτονίου-Φωτονίου

Αλληλεπίδραση Φωτονίου-Φωτονίου Αλληλεπίδραση Φωτονίου-Φωτονίου 4 4.1 Βασικές έννοιες Οπως αναφέραμε στο προηγούμενο Κεφάλαιο, η αλληλεπίδραση φωτονίουφωτονίου προς παραγωγή ζεύγους ηλεκτρονίου-ποζιτρονίου αποτελεί μία από τις βασικές

Διαβάστε περισσότερα

θ = D d = m

θ = D d = m Απαντήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016 1. Πόσο χρόνο χρειαζόταν να περιμένει το κέντρο ελέγχου της αποστολής Messenger, που επισκέφτηκε τον Ερμή, για να επιστρέψει

Διαβάστε περισσότερα

17 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων

17 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων 17 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2012 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων Παρακαλούμε, διαβάστε προσεκτικά τα παρακάτω: 1. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον χάρακα και το κομπιουτεράκι

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνω και εξερευνώ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

Μαθαίνω και εξερευνώ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ Μαθαίνω και εξερευνώ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ Μαθαίνω και εξερευνώ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ Περιεχόμενα Τι είναι το Διάστημα;... 2 Το ηλιακό σύστημα... 4 Οι πλανήτες... 6 Ο Ήλιος... 10 Η Σελήνη... 12 Αστέρια και κομήτες... 14

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό έργο Βασικοί Τομείς

Ερευνητικό έργο Βασικοί Τομείς Ερευνητικό έργο Βασικοί Τομείς Θεωρητική Αστροφυσική και Κοσμολογία Παρατηρησιακή Αστροφυσική Ηλιακή Φυσική και Φυσική Διαστήματος Μηχανική και Μη γραμμικά συστήματα Θεωρητική Αστροφυσική και Κοσμολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 130 Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Απαντήσεις στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. α, β 2. γ 3. ε 4. β, δ 5. γ 6. α, β, γ, ε Β. Απαντήσεις στις ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού 1. η αρχαιότερη

Διαβάστε περισσότερα

Aναλαµπές ακτίνων -γ

Aναλαµπές ακτίνων -γ Aναλαµπές ακτίνων -γ Gamma Ray Bursts (GRB) Λουκάς Βλάχος 18/5/2004 1 Γενική παρατήρηση Η αστροφυσική διανύει αυτήν την εποχή τη δηµιουργικότερη περίοδο της ιστορίας της. Η πληθώρα των επίγειων αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΣΤΕΡΩΝ

ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΣΤΕΡΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΣΤΕΡΩΝ Πολυχρόνης Καραγκιοζίδης Mcs χημικός www.polkarag.gr Μετά τη δημιουργία του Σύμπαντος 380.000 έτη 6000 ο C Τα ηλεκτρόνια μπορούν να συνδεθούν με τα πρωτόνια ή τους άλλους

Διαβάστε περισσότερα

Αστροφυσική ΙΙ Tεστ II- 16 Ιανουαρίου 2009

Αστροφυσική ΙΙ Tεστ II- 16 Ιανουαρίου 2009 Αστροφυσική ΙΙ Tεστ II- 16 Ιανουαρίου 2009 1. Μία περιοχή στο μεσοαστρικό χώρο με ερυθρωπή απόχρωση είναι a. Ο ψυχρός πυρήνας ενός μοριακού νέφους b. Μία περιοχή θερμού ιονισμένου αερίου c. Μία περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΜΙΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΙ Οι αστέρες παρουσιάζουν διαφορετική λάμψη, και χρώμα και παρατηρούμε ότι έχουν την ίδια θέση ως προς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Θεόφιλος Στεργίου Αστρονομική Εταιρία ΩΡΙΩΝ Είδη Ερασιτεχνικής αστρονομίας (Δεν είναι αστροφυσική) Αστρονόμος του καναπέ Παρατηρησιακός αστρονόμος

Διαβάστε περισσότερα

β. ίιος πλανήτης γ. Ζωδιακό φως δ. ορυφόρος ε. Μετεωρίτης στ. Μεσοπλανητική ύλη ζ. Αστεροειδής η. Μετέωρο

β. ίιος πλανήτης γ. Ζωδιακό φως δ. ορυφόρος ε. Μετεωρίτης στ. Μεσοπλανητική ύλη ζ. Αστεροειδής η. Μετέωρο 1. Αντιστοίχισε τα χαρακτηριστικά, που καταγράφονται στη αριστερή στήλη με τα αντικείμενα ή φαινόμενα, που παρατηρούνται στο ηλιακό σύστημα και περιέχονται στην δεξιά στήλη Α. Κινείται σε ελλειπτική τροχιά.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αστροφυσική

Εισαγωγή στην Αστροφυσική Εισαγωγή στην Αστροφυσική Ενότητα: Ασκήσεις Ξενοφών Μουσάς Τμήμα: Φυσικής Σελίδα 2 1. Ασκήσεις... 4 Σελίδα 3 1. Ασκήσεις Άσκηση 1 α. Τι είναι οι κηλίδες; β. Πώς δημιουργούνται; Αναπτύξτε την σχετική θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση

19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση 19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση Παρακαλούμε, διαβάστε προσεκτικά τα παρακάτω: 1. Ο διαθέσιμος χρόνος για την απάντηση των θεωρητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΜΙΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αστρονομία τι θα κάνουμε δηλαδή??? Ήλιος, 8 πλανήτες και πάνω από 100 δορυφόροι τους. Το πλανητικό μας σύστημα Οι πλανήτες

Διαβάστε περισσότερα

Αστρονομία στις ακτίνες γ

Αστρονομία στις ακτίνες γ Αστρονομία στις ακτίνες γ Τηλεσκόπια Μελέτη αστρονομικών αντικειμένων Αστρονομία ακτίνων γ Φωτόνια με ενέργειες από 0.5 MeV ~200 TeV (τα πιο ενεργά φωτόνια που έχουν ανιχνευθεί μέχρι σήμερα) Αστρονομία

Διαβάστε περισσότερα

Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015

Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015 Έκλειψη Ηλίου 20ης Μαρτίου 2015 Πληροφοριακό υλικό Κέντρο Επισκεπτών Ινστιτούτο Αστρονομίας Αστροφυσικής Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών Την Παρασκευή 20 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΓΑΛΑΞΙΑ

ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΓΑΛΑΞΙΑ Φύλλο εργασίας ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΓΑΛΑΞΙΑ Ομάδα: Ον/μο: Τι υπάρχει στο κέντρο του Γαλαξία; Στη δραστηριότητα αυτή χρησιμοποιώντας το νόμο της παγκόσμιας έλξης και επεξεργαζόμενοι κάποια αστρονομικά δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ.Π. Γ Λυκείου / Το Φως 1. Η υπεριώδης ακτινοβολία : a) δεν προκαλεί αμαύρωση της φωτογραφικής πλάκας. b) είναι ορατή. c) χρησιμοποιείται για την αποστείρωση ιατρικών εργαλείων. d) έχει μήκος κύματος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Οι µαύρες τρύπες είναι ουράνια σώµατα σαν όλα τα άλλα, όπως οι πλανήτες και ο ήλιος, τα οποία όµως διαφέρουν από αυτά σε µία µικρή αλλά θεµελ

Εισαγωγή Οι µαύρες τρύπες είναι ουράνια σώµατα σαν όλα τα άλλα, όπως οι πλανήτες και ο ήλιος, τα οποία όµως διαφέρουν από αυτά σε µία µικρή αλλά θεµελ ιαθεµατική Εργασία µε Θέµα: Οι Φυσικές Επιστήµες στην Καθηµερινή µας Ζωή Τµήµα: Β 2 Γυµνασίου Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης Συντακτική Οµάδα: Πάνου Μαρία, Πάνου Γεωργία 1 Εισαγωγή Οι µαύρες

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑ. Συγγραφή Επιμέλεια: Παναγιώτης Φ. Μοίρας. ΣΟΛΩΜΟΥ 29 - ΑΘΗΝΑ

ΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑ. Συγγραφή Επιμέλεια: Παναγιώτης Φ. Μοίρας. ΣΟΛΩΜΟΥ 29 - ΑΘΗΝΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Π.Φ. ΜΟΙΡΑ 693 946778 ΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑ Συγγραφή Επιμέλεια: Παναγιώτης Φ. Μοίρας ΣΟΛΩΜΟΥ 9 - ΑΘΗΝΑ 693 946778 www.pmoias.weebly.com ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Π.Φ. ΜΟΙΡΑ 693

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ είναι ο τομέας τις ϕυσικής που προσπαθεί να εξηγήσει την γένεση και την εξέλιξη του σύμπαντος χρησιμοποιώντας παρατηρήσεις και τ

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ είναι ο τομέας τις ϕυσικής που προσπαθεί να εξηγήσει την γένεση και την εξέλιξη του σύμπαντος χρησιμοποιώντας παρατηρήσεις και τ ΗΡΑΚΛΕΙΟ, 10 Οκτωβρίου, 2017 ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ Πανεπιστήμιο Κρήτης 1- ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ είναι ο τομέας τις ϕυσικής που προσπαθεί να εξηγήσει την γένεση και την εξέλιξη του σύμπαντος χρησιμοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

θ I λ dl dz I λ +di λ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Η ένταση I λ προσεγγίζεται ως δέσμη παράλληλων ακτίνων (dω 0) Δέσμη ηλιακών ακτίνων

θ I λ dl dz I λ +di λ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Η ένταση I λ προσεγγίζεται ως δέσμη παράλληλων ακτίνων (dω 0) Δέσμη ηλιακών ακτίνων ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Η ένταση I προσεγγίζεται ως δέσμη παράηων ακτίνων (dω 0) θ I Δέσμη ηιακών ακτίνων Ατμοσφαιρικό στρώμα ρ dl dz I +di Εξασθένιση: di = kρidl k = k α + k (Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

17 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2012. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση

17 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2012. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση 17 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2012 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση Παρακαλούμε, διαβάστε προσεκτικά τα παρακάτω: 1. Ο διαθέσιμος χρόνος για την απάντηση των θεωρητικών

Διαβάστε περισσότερα

Αστρονομία και Παρατήρηση (Observational Astronomy)

Αστρονομία και Παρατήρηση (Observational Astronomy) Αστρονομία και Παρατήρηση (Observational Astronomy) Στέλιος Τσαγγαρίδης (Ph.D. Astrophysics) Υπεύθυνος Τμήματος Φυσικής (G C School of Careers) Μέλος ΔΣ Αστρονομικής Εταιρείας Κύπρου Περιεχόμενα Θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 5. Χρώµα στην Αστρονοµία

ΑΣΚΗΣΗ 5. Χρώµα στην Αστρονοµία ΑΣΚΗΣΗ 5 Χρώµα στην Αστρονοµία Περιεχόµενα Χρώµα στην Αστρονοµία o Χρώµα άστρων o Χρώµα και θερµοκρασία Ο νόµος του Planck o Ακτινοβολία Μέλανος Σώµατος O νόµος της µετατόπισης του Wien Στόχος της άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

βαρυτικά συστήματα αστέρων, γαλαξιακών αερίων, αστρικής σκοτεινής ύλης. Η ετυμολογία της λέξης αναφέρεται στον δικό μας

βαρυτικά συστήματα αστέρων, γαλαξιακών αερίων, αστρικής σκοτεινής ύλης. Η ετυμολογία της λέξης αναφέρεται στον δικό μας Οι γαλαξίες αποτελούν τεράστια βαρυτικά συστήματα αστέρων, γαλαξιακών αερίων, αστρικής σκόνης και (πιθανώς) αόρατης σκοτεινής ύλης. Η ετυμολογία της λέξης προέρχεται από τα ελληνικά και σημαίνει άξονας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΜΟΣ ΤΟ Η/Μ ΦΑΣΜΑ

ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΜΟΣ ΤΟ Η/Μ ΦΑΣΜΑ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΜΟΣ ΤΟ Η/Μ ΦΑΣΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ΥΛΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΔΟΣΗ 1 ΣΥΓΓΡΑΦΗ : Χ. ΦΑΝΙΔΗΣ -CDFAN@SCH.GR ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ 1 ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ. Εκπέμπεται από σώματα που έχουν θερμοκρασία Τ > 0 Κ. Χαρακτηρίζεται από το μήκος κύματος η τη συχνότητα

ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ. Εκπέμπεται από σώματα που έχουν θερμοκρασία Τ > 0 Κ. Χαρακτηρίζεται από το μήκος κύματος η τη συχνότητα ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Μεταφορά ενέργειας (με φωτόνια ή ηλεκτρομαγνητικά κύματα) Εκπέμπεται από σώματα που έχουν θερμοκρασία Τ > 0 Κ Χαρακτηρίζεται από το μήκος κύματος η τη συχνότητα Φασματικές περιοχές στο σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόβλεψη της ύπαρξης και η έµµεση παρατήρηση των µελανών οπών θεωρείται ότι είναι ένα από τα πιο σύγχρονα επιτεύγµατα της Κοσµολογίας.

Η πρόβλεψη της ύπαρξης και η έµµεση παρατήρηση των µελανών οπών θεωρείται ότι είναι ένα από τα πιο σύγχρονα επιτεύγµατα της Κοσµολογίας. Η πρόβλεψη της ύπαρξης και η έµµεση παρατήρηση των µελανών οπών θεωρείται ότι είναι ένα από τα πιο σύγχρονα επιτεύγµατα της Κοσµολογίας. Παρ' όλα αυτά, πρώτος ο γάλλος µαθηµατικός Λαπλάςτο 1796 ανέφερε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11Α «Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα» Εισαγωγή - Ανάκλαση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11Α «Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα» Εισαγωγή - Ανάκλαση ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α «Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα» Εισαγωγή - Ανάκλαση Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Ηφύσητουφωτός 643-77 Netwon Huygens 69-695 Το φως είναι δέσμη σωματιδίων Το φως

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 2008. Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών.

Εργαστήριο 2008. Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών. Υπολογισμός σταθεράς Hubble Εργαστήριο 2008 Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών. Εισαγωγή Το 1929, ο Edwin Hubble (με βάση

Διαβάστε περισσότερα

2. Στο ηλιακό στέµµα η ϑερµότητα διαδίδεται µε αγωγιµότητα και η ϱοή ϑερµικής ενέργειας (heat flux)είναι

2. Στο ηλιακό στέµµα η ϑερµότητα διαδίδεται µε αγωγιµότητα και η ϱοή ϑερµικής ενέργειας (heat flux)είναι 4.6 Ασκήσεις 51 4.6 Ασκήσεις 1. Μελετήστε τον στάσιµο ( t = 0) ισόθερµο άνεµο σε επίπεδο, χρησιµοποιώντας πολικές συντεταγµένες και (α) Βρείτε τη χαρακτηριστική απόσταση από τον αστέρα r στην οποία γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

19 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014

19 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014 Θέµα ο (Ανάπτυξης) 9 ος Πανελλνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικς 04 Φάση η : «ΙΠΠΑΡΧΟΣ» Ενδεικτικές Λύσεις στα Θέματα Λυκείου Σε διάφορες εποχές ανάπτυξης της Αστρονοµίας διατυπώθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Στην Αστρονομία

Εισαγωγή Στην Αστρονομία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Εργασία του ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΙΔΗ ΔΗΜΗΤΡΗ Α.Ε.Μ.13290 Εισαγωγή Στην Αστρονομία 1 ο Σετ Ασκήσεων Ημερομηνία: Παρασκευή 24/10/2014 Υπεύθυνοι καθηγητές: κ. Βλάχος, κ. Σειραδάκης,

Διαβάστε περισσότερα

θεμελιακά Ερωτήματα Κοσμολογίας & Αστροφυσικής

θεμελιακά Ερωτήματα Κοσμολογίας & Αστροφυσικής θεμελιακά Ερωτήματα Απόστολος Δ. Παναγιώτου Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστημονικός Συνεργάτης στο CERN Σχολή Αστρονομίας και Διαστήματος Βόλος, 5 Απριλίου, 2014 1 BIG BANG 10 24 μ 10-19

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας Ελληνική Αστρονομική Ένωση (Ε.Α.Ε.) Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας του Άρη Μυλωνά Εισαγωγή Έχετε βρεθεί ποτέ στην εξοχή; Έχετε βρεθεί σε σκοτεινό νυκτερινό ουρανό, μακριά από τα φώτα των πόλεων; Έχετε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισμός της απόστασης του SN 1987A ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Υπολογισμός της απόστασης του SN 1987A ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Υπολογισμός της απόστασης του SN 1987A ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ 1. Πυθαγόρειο Θεώρημα Σε ένα ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ, το τετράγωνο της υποτείνουσας είναι ίσο με το άθροισμα των τετραγώνων των δύο καθέτων πλευρών.

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κοσμάς Γαζέας

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κοσμάς Γαζέας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κοσμάς Γαζέας Κεφάλαιο 1 Οπτική αστρονομία (VIS) Το πρώτο διαστημικό οπτικό τηλεσκόπιο (1989-1993) ήταν το HIPPARCOS (διάμετρος 0.29 m). Από το 1990 το τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική και κύματα Δημήτρης Παπάζογλου dpapa@materials.uoc.gr Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών Πανεπιστήμιο Κρήτης Φωτομετρία - Ραδιομετρία

Οπτική και κύματα Δημήτρης Παπάζογλου dpapa@materials.uoc.gr Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών Πανεπιστήμιο Κρήτης Φωτομετρία - Ραδιομετρία Οπτική και κύματα Δημήτρης Παπάζογλου dpapa@matials.uoc.g Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Υλικών Πανεπιστήμιο Κρήτης Φωτομετρία - Ραδιομετρία Φωτομετρία - Ραδιομετρία Ραδιομετρία: αναφέρεται σε όλο το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΕΝΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΑΣΤΕΡΑ ΤΜΗΜΑ... ΟΝΟΜΑ... ΟΜΑΔΑ... ΕΠΩΝΥΜΟ...

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΕΝΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΑΣΤΕΡΑ ΤΜΗΜΑ... ΟΝΟΜΑ... ΟΜΑΔΑ... ΕΠΩΝΥΜΟ... Φύλλο Εργασίας 1 Ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΕΝΟΣ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΑΣΤΕΡΑ (Παρατήρηση συνεχών και γραμμικών φασμάτων εκπομπής με φασματοσκόπιο) ΤΜΗΜΑ... ΟΝΟΜΑ... ΟΜΑΔΑ... ΕΠΩΝΥΜΟ... Δραστηριότητα 1

Διαβάστε περισσότερα

αστερισμοί Φαινομενικά αμετάβλητοι σχηματισμοί αστέρων που παρατηρούμε στον ουρανό

αστερισμοί Φαινομενικά αμετάβλητοι σχηματισμοί αστέρων που παρατηρούμε στον ουρανό αστερισμοί Φαινομενικά αμετάβλητοι σχηματισμοί αστέρων που παρατηρούμε στον ουρανό Αστερισμός του χαμαιλέοντα Φυσικά χαρακτηριστικά αστέρων Λαμπρότητα Μέγεθος Θερμοκρασία-χρώμα Φασματικός τύπος Λαμπρότητα

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη. 2 Η Διαστολή και η Ηλικία του Σύμπαντος ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ. 2.1 Ο νόμος του Hubble. Διδάσκων: Θεόδωρος Ν.

1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη. 2 Η Διαστολή και η Ηλικία του Σύμπαντος ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ. 2.1 Ο νόμος του Hubble. Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. Τομαράς Α. ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ 1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη 1 light year = 0.951 10 16 m 1 AU = 1.50 10 11 m 1 = 4.85 10 6 rad 1pc 1 parsec 1AU/(1 in rad) = 3.1

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ Sfaelos Ioannis

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ Sfaelos Ioannis ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ Sfaelos Ioannis α) Πώς προβλέπονται και ερµηνεύονται τα αποτελέσµατα των αστρονοµικώνπαρατηρήσεων µε τη βοήθεια ενός θεωρητικού µοντέλου; β) Τι παρατηρούµε και πώς;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΜΕ ΤΑ ΚΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΜΕ ΤΑ ΚΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΜΕ ΤΑ ΚΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Κατερίνη, 7/5/2016 14 Σεπτεµβρίου 2015 14 Σεπτεµβρίου 2015 14 Σεπτεµβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

Αστροφυσική. Ενότητα # 4: Αστρικοί άνεμοι, σφαιρική προσαύξηση και δίσκοι προσαύξησης. Λουκάς Βλάχος Τμήμα Φυσικής

Αστροφυσική. Ενότητα # 4: Αστρικοί άνεμοι, σφαιρική προσαύξηση και δίσκοι προσαύξησης. Λουκάς Βλάχος Τμήμα Φυσικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αστροφυσική Ενότητα # 4: Αστρικοί άνεμοι, σφαιρική προσαύξηση και δίσκοι προσαύξησης Λουκάς Βλάχος Τμήμα Φυσικής Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 1.- Από τα πρώτα σχολικά µας χρόνια µαθαίνουµε για το πλανητικό µας σύστηµα. Α) Ποιος είναι ο πρώτος και

Διαβάστε περισσότερα

Η Γη είναι ένας πλανήτης που κατοικούν εκατομμύρια άνθρωποι, αλλά και ο μοναδικός πλανήτης στον οποίο γνωρίζουμε ότι υπάρχει ζωή.

Η Γη είναι ένας πλανήτης που κατοικούν εκατομμύρια άνθρωποι, αλλά και ο μοναδικός πλανήτης στον οποίο γνωρίζουμε ότι υπάρχει ζωή. Το Ηλιακό Σύστημα. Ήλιος Ο Ήλιος είναι ο αστέρας του Ηλιακού μας Συστήματος και το λαμπρότερο σώμα του ουρανού. Είναι μια τέλεια σφαίρα με διάμετρο 1,4 εκατομμύρια χμ. Η σημασία του Ήλιου στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ. Πως δημιουργείτε η σκιά στη φυσική ;

ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ. Πως δημιουργείτε η σκιά στη φυσική ; ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΑ Πως δημιουργείτε η σκιά στη φυσική ; Λόγω της ευθύγραμμης διάδοσης του φωτός, όταν μεταξύ μιας φωτεινής πηγής και ενός περάσματος παρεμβάλλεται ένα αδιαφανές σώμα, δημιουργείτε στο πέρασμα

Διαβάστε περισσότερα

Να υπολογισθεί ο αστρικός χρόνος της ανατολής του Ήλιου στη Θεσσαλονίκη (φ = 40º 37') κατά την 21η Μαρτίου.

Να υπολογισθεί ο αστρικός χρόνος της ανατολής του Ήλιου στη Θεσσαλονίκη (φ = 40º 37') κατά την 21η Μαρτίου. Ενότητα 1 Να υπολογισθεί ο αστρικός χρόνος της ανατολής του Ήλιου στη Θεσσαλονίκη (φ = 40º 37') κατά την 21η Μαρτίου. Την 21η Μαρτίου οι ουρανογραφικές συντεταγμένες του Ήλιου είναι α = 0 h, δ = 0 ενώ

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία Ενότητα 6: Βασικές έννοιες Δορυφορικής Τηλεπισκόπησης. Ηλεκτρομαγνητική Ακτινοβολία. Κωνσταντίνος Περάκης Ιωάννης Φαρασλής Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗΣ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ 2017

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗΣ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ 2017 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗΣ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ 2017 ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΚΑΘΥΣΤΕΡΟΥΜΕ, ΝΑ ΜΟΥ ΕΧΕΤΕ ΣΤΕΙΛΕΙ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΑΣ (ppt, pptx, pdf) ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΜΕΡΑ ΣΤΟ deshatzidimitriou@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι:

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 IOYNIOY 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α

Διαβάστε περισσότερα

Κινηματική της περιστροφικής κίνησης

Κινηματική της περιστροφικής κίνησης Κινηματική της περιστροφικής κίνησης Φυσικές ποσότητες που περιγράφουν την κίνηση στερεών σωμάτων γύρο από ακλόνητο άξονα: Γραμμική κίνηση Θέση x Ταχύτητα υ Επιτάχυνση a Περιστροφική κίνηση Γωνιακή θέση

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση μαγνητικού πεδίου της Γης. (συνοδεύει τις διαφάνειες)

Επίδραση μαγνητικού πεδίου της Γης. (συνοδεύει τις διαφάνειες) Επίδραση μαγνητικού πεδίου της Γης (συνοδεύει τις διαφάνειες) Επίδραση μαγνητικού πεδίου της Γης. Ένα σωματίδιο με ατομικό αριθμό Ζ, που κινείται σε μαγνητικά πεδίο Β με ταχύτητα υ. Η κεντρομόλος δύναμη

Διαβάστε περισσότερα