ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ << ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ>> ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ : ΣΟΛΙΔΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 11/08 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΛΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

2 ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ << ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ>> Η υποβολή της πτυχιακής εργασίας αποτελεί μέρος των απαιτήσεων για την απονομή του πτυχίου στο Τμήμα Φυτικής Παραγωγής, της Σχολής Τεχνολογίας Γεωπονίας, του Αλεξάνδρειου Τεχνολογικού Ιδρύματος Θεσσαλονίκης. ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ : ΣΟΛΙΔΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ 11/08 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΛΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον επιβλέποντα καθηγητή μου κ. Παλάτο Γεώργιο για την πολύτιμη βοήθεια του στην πραγματοποίηση της πτυχιακής εργασίας αυτής. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένεια μου που με έχει στηρίξει σε όλα αυτά τα χρόνια και με έχει βοηθήσει σε οποιοδήποτε πρόβλημα μου έχει παρουσιαστεί. 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περίληψη- abstract 5 Ιστορική αναδρομή Βιολογία- Βοτανικά χαρακτηριστικά ελιάς 7-8 Ορισμός βιολογικής γεωργίας 9 Βιολογική καλλιέργεια ελαιολάδου στην Κρήτη...10 Το νομικό πλαίσιο της βιολογικής καλλιέργειας Σχεδιασμός βιολογικού ελαιώνα Εγκατάσταση βιολογικού ελαιώνα.13 Καλλιεργητικές φροντίδες Συγκομιδή, έκθλιψη του ελαιοκάρπου και τυποποίηση..17 Αντιμετώπιση εχθρών και ασθενειών Συζήτηση- συμπεράσματα...42 Βιβλιογραφία

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αντικείμενο της παρούσας πτυχιακής εργασίας είναι η μελέτη της βιολογικής καλλιέργειας της ελιάς στην Κρήτη. Γίνεται αναφορά σε ιστορικά χαρακτηριστικά, στην βιολογία και στα βοτανικά χαρακτηριστικά της ελιάς, στην ευρύτερη έννοια της βιολογικής γεωργίας καθώς επίσης και σε πληροφορίες για την βιολογική καλλιέργεια ελιά στην Κρήτη. Ακόμα θα δούμε πως μπορεί να εγκατασταθεί ένας βιολογικός ελαιώνας και τις καλλιεργητικές φροντίδες που αυτός χρειάζεται. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στους εχθρούς και της ασθένειες της ελιάς. Αναλύονται μέθοδοι καταπολέμησης αυτών που μπορεί να ακολουθηθούν και είναι σύμφωνοι με τις ισχύουσες νομοθεσίες που αφορούν την βιολογική καλλιέργεια. ABSTRACT Subject of this project is the study of organic olive growing in Crete. Reference is made to historic features, biology and the botanical characteristics of olive, the broader concept of organic farming and also information on organic farming olives in Crete. Also we see how to install an organic olive cultivation and the care it needs. Particular attention is given to enemies and diseases of olive. Analyzed methods of fighting these can be followed and complying with applicable laws relating to organic farming. 5

6 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΝΔΡΟΜΗ Η εποχή μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο σημαδεύτηκε από τη θεαματική είσοδο των χημικών και σύνθετων λιπασμάτων, φυτοφαρμάκων και ζιζανιοκτόνων στην αγροτική παραγωγή. Η ρύπανση του περιβάλλοντος και οι βλαβερές συνέπειες της χημικής βιομηχανίας οδήγησαν σε προβληματισμό πολλούς ανθρώπους αναζητώντας λύσεις ανάμεσα στις οποίες ήταν και η βιολογική γεωργία. Οι απαρχές της βιολογικής γεωργίας τοποθετούνται στα τέλη της δεκαετίας του Το 1924 ο Rudolf Steiner αναφέρει σε διαλέξεις του στοιχεία του μοντέλου της βιολογικής. Υποστηρίζοντας ότι η γεωργία πρέπει να βασίζεται στις σχέσεις που αναπτύσσονται στις δυνάμεις της φύσης, του αέρα και του νερού. Ο βρετανός βοτανολόγος Albert Howard μελετούσε την ίδια εποχή στην Ινδία νέες τεχνικές καλλιέργειας, εμπνευσμένος από τις παραδοσιακές τεχνικές που εφάρμοζαν οι ντόπιοι αγρότες. Το 1946 ιδρύθηκε ο Οργανισμός Soil Association (Ένωση του εδάφους), ως μια οργάνωση που σκοπό είχε να αναδείξει το ρόλο και τη σημασία της οργανικής ουσίας και της βιολογικής δραστηριότητας του εδάφους στην ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα των φυτών. Η Soil Association είναι ο πρώτος οργανισμός ελέγχου και πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο. Το κίνημα της βιολογικής γεωργίας στις επόμενες δεκαετίες αναπτύχθηκε και το 1972 ιδρύθηκε ο διεθνής Οργανισμός των Κινημάτων της Βιολογικής Γεωργίας,I.F.O.A.M. ( International Federation of Organic Agriculture Movements). Το 1974 η πολιτεία του Όρεγκον και της Καλιφόρνιας ψηφίζει νομοθεσία για τη βιολογική γεωργία. Το πρώτο θεσμικό πλαίσιο στην βιολογική γεωργία στην Ε.Ε. υιοθέτησε πρώτη η Γαλλία το Στη συνέχεια η I.F.O.A.M. εξέδωσε το πρώτο διεθνές πρότυπο με κανόνες παραγωγής και ελέγχου, το οποίο αποτέλεσε και τον κορμό του κανονισμού της Ε.Ε. Το έτος 1986 στο Ευρωκοινοβούλιο ψηφίζεται για πρώτη φορά σχετική πρόταση για την προώθηση της βιολογικής γεωργίας και τον Ιούνιο του 1991 δημοσιεύεται ο κανονισμός ( ΕΟΚ ) 2092/91. Κατόπιν αυτού του νόμου αποτέλεσε για την ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας σε παγκόσμιο επίπεδο, αναγνωρίστηκε επίσημα η σημασία της εναλλακτικής παραγωγής προϊόντων και πολλές χώρες προχώρησαν στη συνέχεια σε υιοθέτηση των κανόνων για την βιολογική γεωργία. Σήμερα, βιώνουμε μια ραγδαία ανάπτυξη τόσο σε επίπεδο κατανάλωσης όσο και σε επίπεδο έρευνας, ενημέρωσης και παραγωγής. Έτσι, απέκτησε την πολιτική στήριξη στην Ε.Ε. καθώς οι πολίτες της έχουν ευαισθητοποιηθεί, όσον αφορά τις αρνητικές επιπτώσεις της συμβατικής γεωργίας στο περιβάλλον, στην ποιότητα των γεωργικών προϊόντων και στους πιθανούς κινδύνους που απορρέουν από την γεωργία. 6

7 Η ευαισθητοποίηση του κόσμου τα τελευταία χρόνια γύρω από τα θέματα της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της εξασφάλισης υγιεινών τροφίμων, απαλλαγμένων από φυτοφάρμακα και τοξικές ουσίες, έχει φέρει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος τη βιολογική γεωργία. Έτσι, καθώς αυξάνεται η ζήτηση βιολογικών προϊόντων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δημιουργώντας παράλληλα ένα σοβαρό εμπορικό κύκλωμα, παρατηρείται ένα συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον γι αυτό το σύστημα παραγωγής. Είναι λογικό λοιπόν ότι στην σημερινή εποχή μία εναλλακτική μορφή καλλιέργειας Στην αρχή λοιπόν εντοπίζεται μία προσπάθεια μεμονωμένων παραγωγών οι οποίοι επικεντρώνουν το ενδιαφέρων τους στην παραγωγή προϊόντων με την ελάχιστη χρήση χημικών μέσων, όπως λιπάσματα και φυτοφάρμακα. Φυσικά σ αυτά τα πρώτα βήματα της βιολογικής γεωργίας δεν υφίσταται οργάνωση, παρά μόνο οι εμπειρίες και οι γνώσεις που αποκομίζουν οι καλλιεργητές από την καθημερινή απασχόλησης τους μ αυτό το νέο αντικείμενο. Η βιολογική καλλιέργεια της ελιάς ξεκίνησε στην Ελλάδα το 1988 στην Μεσσηνιακή Μάνη. Η αρχή έγινε με λίγους παραγωγούς με την υποστήριξη της εμπορικής εταιρίας Rapunzel και των τυποποιημένων λαδιού της περιοχής, την εταιρία Blauel. Ο έλεγχος και η πιστοποίηση του βιολογικού λαδιού γινόταν τότε από Ευρωπαϊκούς πιστοποιητικούς οργανισμούς. Η προσπάθεια συνεχίστηκε μέχρι το 1993, έτος όπου εναρμονίστηκε στην Ελληνική νομοθεσία, ο Καν. 2092/91 για την βιολογική γεωργία. Για την περίοδο , δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για την έκταση την οποία κατελάμβανε η βιολογική γεωργία εφαρμόστηκε σε 2000 στρ. από παραγωγούς. Από αυτά η βιολογική καλλιέργεια της ελιάς κατελάμβανε 1500 στρ. με 70 παραγωγούς. ΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΒΟΤΑΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΛΙΑΣ Το καλλιεργούμενο είδος ελιάς είναι το Olea europea L. το οποίο ανήκει στην τάξη Contortae και στην οικογένεια Oleaceae. Η οικογένεια Oleaceae περιλαμβάνει περισσότερα από 25 γένη. Στην ίδια οικογένεια ανήκουν τα γένη: Fraxinus, Syringa (Σύριγγα ή Πασχαλιά), Ligustrum (Λιγούστρο), Forsythia (Φορσύθια) και Jasminium (Γιασεμί). Το δέντρο της ελιάς είναι φυτό υποτροπικό, αειθαλές, ανεμόφιλο, το ύψος του μπορεί να φθάσει στα 15-20m και ο χρόνος ζωής του κυμαίνεται από μερικές δεκάδες έως εκατοντάδες έτη. Αυτή η μακροζωία μπορεί να αποδοθεί στην ανθεκτικότητα που εμφανίζει το ξύλο σε προσβολές από εχθρούς και ασθένειες, καθώς και την ικανότητα ανάπτυξης νέας βλάστησης από το ριζικό σύστημα και τον λαιμό. Η ελιά είναι δέντρο που η ανάπτυξη του ευνοείται σε περιοχές με συνθήκες ξηροθερμικές. Οι 7

8 εδαφικές απαιτήσεις της δεν είναι μεγάλες και γι αυτό αναπτύσσεται και σε μη γόνιμα εδάφη έως πετρώδη. Βέβαια σε περιοχές με εδάφη γόνιμα και αρδευόμενα η παραγωγή είναι σαφώς μεγαλύτερη. Ο κορμός της είναι λείος, κυλινδρικός και χρώματος σταχτοπράσινου σε νεαρά δενδρύλλια. Κατά την ανάπτυξη του όμως, παρατηρούνται εξογκώματα και κοιλότητες, δίνοντας του έτσι τραχιά και ανώμαλη μορφή, ενώ ο φλοιός αποκτα χρώμα σκοτεινό. Τα εξογκώματα εντοπίζονται στον κορμό, τον λαιμό και στις ρίζες. Συγκεκριμένα τα εξογκώματα των ριζών καλούνται γόγγροι και είναι υπερπλασίες που δημιουργούνται από την συγκέντρωση θρεπτικών ουσιών και φυτορμονών. Το χρώμα του ξύλου είναι κίτρινο εξωτερικά και σκούρο κοντά στην εντεριώνη. Οι δακτύλιοι δεν είναι ευκρινείς λόγω της ακανόνιστης αύξησης που παρατηρείται στο δέντρο της ελιάς. Το ριζικό σύστημα στην ελιά είναι επιφανειακό, παρόλο που αρχικά στα νεαρά δεντρύλλια παρατηρείται κατακόρυφη ανάπτυξη. Φυσικά σημαντικό ρόλο διαδραματίζει ο τύπος και η γονιμότητα του εδάφους. Έτσι σε μη αρδευόμενα και άγονα εδάφη το ριζικό σύστημα είναι σαφώς πιο βαθύ από περιοχές που το έδαφος είναι πλούσιο σε θρεπτικά στοιχεία και ο ελαιώνας αρδευόμενος. Τα φύλλα είναι απλά, λειόχειλα, λογχοειδή, αντίθετα, με υφή δερματώδη, μικρό μίσχο, χρώμα πράσινο στο επάνω μέρος και σταχτιά στην κάτω επιφάνεια, τα οποία παραμένουν από δύο έως τρία χρόνια επάνω στο δέντρο. Οι οφθαλμοί είναι μικροί και δύσκολα μπορούν να διακριθούν οι ξυλοφόροι από τους μικτούς. Παρόλα αυτά οι ξυλοφόροι εντοπίζονται επάκρια και πλάγια στις μασχάλες των φύλλων, ενώ οι μικτοί καρποφόροι φέρονται μόνο πλάγια στις μασχάλες των φύλλων. Η διαφοροποίηση των οφθαλμών στην ελιά γίνεται καθυστερημένα, σαράντα με εξήντα μέρες πριν την ανθοφορία, και είναι απαραίτητο να δεχτεί επίδραση ψύχους για χρόνο που ποικίλει ανάλογα με την ποικιλία. Τα άνθη φέρονται σε βοτρυώδεις ταξιανθίες στις μασχάλες αντίθετων φύλλων και σε βλαστούς της προηγούμενης βλαστική περιόδου, αλλά και από λανθάνοντες οφθαλμούς που βρίσκονται σε βλαστού ηλικίας 1-2 ετών. Τα άνθη είναι περίγυνα, μικρού μεγέθους, βραχύμισχα και χρώματος κιτρινόλευκου. Τα δύο ανθικά μέρη, ο κάλυκας και η στεφάνη σχηματίζουν ένα κώδωνα, ο οποίος φέρει στο εσωτερικό του δυο βραχείς στήμονες και ένα ύπερο. Ο ύπερος αποτελείται από μια δίχωρη ωοθήκη, ένα βραχύ στύλο και ένα διπλό κεφαλωτό στίγμα. Έχουμε δυο ειδών άνθη: α) τα τέλεια όταν περιέχουν αναπτυγμένους του στήμονες και τον ύπερο και β) τα ατελή ή στημονώδη γιατί περιέχουν αναπτυγμένους μόνο τους στήμονες. Ο καρπός είναι δρύπη και σχηματίζεται από τους ιστούς των καρπόφυλλων. Αποτελείται από το εξωκάρπιο, από το σαρκώδες 8

9 μεσοκάρπιο και το ενδοκάρπιο ή πυρήνα. Το ενδοκάρπιο εξωτερικά εμφανίζει χαρακτηριστικές αυλακώσεις που καλούνται γλυφές, ενώ στο εσωτερικό του βρίσκεται το σπέρμα το οποίο συνίσταται από την επιδερμίδα, το ενδοσπέρμιο, τις κοτυληδόνες και το έμβρυο. ΟΡΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Ως Βιολογική Γεωργία ή οικολογική θα μπορούσαμε να ονομάσουμε την ήπια και φιλική προς το περιβάλλον γεωργία, που υλοποιείται χωρίς την εφαρμογή χημικών και σύνθετων φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων. Πρόκειται για ένα σύστημα παραγωγής βασισμένο στην αμειψισπορά των καλλιεργειών, στην ανακύκλωση των φυτικών υπολειμμάτων και της ζωικής κοπριάς στη χλωρή λίπανση και στις βιολογικές, φυσικές μορφές αντιμετώπισης των εχθρών και ασθενειών των καλλιεργειών. Στους ίδιους κανονισμούς ορίζεται ότι η βιολογική γεωργία προωθεί σκοπούς όπως την παραγωγή ποιοτικών προϊόντων που δεν περιέχουν υπολείμματα αγροχημικών, την ανάπτυξη μεθόδων φιλικών προς το περιβάλλον που αποφεύγουν τη χρήση συνθετικών λιπασμάτων και εντομοκτόνων και την εφαρμογή καλλιεργητικών εργασιών που επαναφέρουν και διατηρούν την εδαφική γονιμότητα Οι στόχοι της Βιολογικής Γεωργίας είναι: -Να παράγει τροφή υψηλής θρεπτικής αξίας σε επαρκή ποσότητα -Να διατηρεί και να αυξάνει μακροπρόθεσμα τη γονιμότητα του εδάφους -Να ενθαρρύνει και να αυξάνει τους βιολογικούς κύκλους στα γεωργικά συστημάτων μικροοργανισμών, της εδαφικής χλωρίδας και πανίδας των φυτών και των ζώων. -Να χρησιμοποιεί ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε τοπικό επίπεδο. -Να εργάζεται με υλικά και ουσίες που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν ή να ανακυκλωθούν σ ένα αγρόκτημα. -Να περιορίζει όλες τις μορφές ρύπανσης που προέρχονται από τη συμβατική γεωργία -Να διατηρεί την γενετική ποικιλομορφία των γεωργικών οικοσυστημάτων της προστασίας των φυτών και των άγριων ζώων. -Να προσφέρει στους παραγωγούς διαβίωση, να καλύψει τις βασικές ανάγκες τους και να τους παρέχει επαρκές εισόδημα και ικανοποίηση από την εργασία τους σ ένα ασφαλές περιβάλλον. 9

10 ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ Στην Κρήτη, η βιολογική καλλιέργεια προσφέρεται περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη καλλιέργεια και είναι ανεπτυγμένη λόγω του φυσικού περιβάλλοντος του νησιού. Η Κρήτη αποτελείται κυρίως από λοφώδεις, ορεινές ή ημιορεινές εκτάσεις που δεν είναι επιβαρημένες από βιομηχανικούς ρύπους, γεγονός που ευνοεί την ανάπτυξη των βιολογικών καλλιεργειών. Επίσης, λόγω του ότι το Κρητικό ελαιόλαδο είναι χαρακτηριστικό της μεσογειακής διατροφής και το βιολογικό ελαιόλαδο θεωρείται καλύτερης ποιότητας, η ζήτηση του Κρητικού βιολογικού ελαιολάδου είναι ιδιαίτερα υψηλή κυρίως από τους ξένους καταναλωτές. Αυτό το γεγονός ώθησε πολλούς παραγωγούς της Κρήτης να στραφούν στην βιολογική καλλιέργεια της ελιάς και αρκετοί από αυτούς κατόρθωσαν να πωλούν τα προϊόντα τους σε καλές τιμές σε Ελλάδα και εξωτερικό. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Γεωργίας για το έτος 2002, οι παραγωγοί βιολογικών προϊόντων στην Κρήτη ήταν 600 στον αριθμό και η συνολική έκταση βιολογικής καλλιέργειας ήταν ,38 στρέμματα, εκ των οποίων τα ,96 στρέμματα αποτελούσαν εκτάσεις ελιάς βιολογικής καλλιέργειας. Από αυτά τα στοιχεία παρατηρούμε ότι πάνω από το 50% των εκτάσεων βιολογικής καλλιέργειας στην Κρήτη είναι εκτάσεις ελιάς βιολογικής καλλιέργειας. ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ Η βιολογική καλλιέργεια της ελιάς διέπεται, νοµικά, από τον περί Βιολογικής Παραγωγής Νόµο 160(Ι) του 2001 και τους σχετικούς Κανονισµούς (Κ..Π. 506/2001). Η νοµοθεσία αυτή είναι πλήρως εναρµονισµένη µε την αντίστοιχη Ευρωπαϊκή Νοµοθεσία Καν. (Ε.Ε.) 2092/91. Σύµφωνα µε τη σχετική Ευρωπαϊκή, ο έλεγχος της βιολογικής παραγωγής γίνεται από εξουσιοδοτημένους αδειούχους Οργανισμούς Ελέγχου και Πιστοποίησης µε την εποπτεία της Εντεταλμένης Υπηρεσίας 10

11 (Τµήµα Γεωργίας). Η σήµανση «βιολογικό προϊόν» είναι νοµικά κατοχυρωμένη µόνο για τα προϊόντα που παράγονται σύµφωνα µε τους πιο πάνω Νόµους και Κανονισµούς της Ε.Ε. Με τις συλλογικές και οµαδικές προσπάθειες η βιοκαλλιέργεια γίνεται πιο εύκολα και τα παραγόµενα ελαιοκοµικά προϊόντα ποιοτικά καλύτερα. Με την Οργάνωση των ελαιοπαραγωγών σε «Οµάδες Παραγωγών» η βιολογική καλλιέργεια της ελιάς έχει καλύτερα αποτελέσµατα. ιευκολύνεται η ενηµέρωση των παραγωγών και αντιµετωπίζονται ευκολότερα τα προβλήματα που ενδεχομένως παρουσιάζονται στην περιοχή. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνονται ευκολότερα τα απαραίτητα οικονοµικά µεγέθη για παραγωγή και εµπορία (διάθεση) του επώνυµου προϊόντος µιας περιοχής. Τα επώνυµα βιολογικά προϊόντα είναι περισσότερο ανταγωνιστικά και απολαµβάνουν ψηλότερες τιµές στις διεθνείς αγορές. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες της περιοχής. Τοποθεσίες µε περιορισµένη ηλιοφάνεια, µακρές περιόδους σκίασης και παγετόπληκτες περιοχές πρέπει όσο το δυνατό να αποφεύγονται. Παραθαλάσσιες περιοχές και περιοχές που επικρατεί δροσερός καιρός και ψηλή σχετική υγρασία, κατά τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς κυρίως µήνες, δεν πρέπει να προτιµούνται, γιατί τέτοιες περιοχές ευνοούν ψηλές προσβολές από το άκο. Είναι, επίσης µεγάλης σηµασίας η αρχή ότι η τοποθεσία όπου θα εγκατασταθεί η βιολογική καλλιέργεια να µην επηρεάζεται από συµβατικούς ελαιώνες. Σε επικλινή τοποθεσία πρέπει να ληφθούν µέτρα προστασίας από µεταφορά νερών βροχής από συµβατικούς ελαιώνες ή άλλων 11

12 συµβατικών καλλιεργειών. Επίσης, αν είναι δυνατό, η φυτεία να είναι αποµονωµένη µε ψηλό φυσικό ανεµοθραύστη, έτσι ώστε να µην επηρεάζεται από ψεκασµούς που θα διενεργούνται σε συµβατικούς ελαιώνες ή σε άλλες καλλιέργειες. Επιλογή εδαφών και μέτρα διόρθωσής τους. Βασικό µέληµα κάθε βιοκαλλιεργητή ελιάς είναι από την αρχή της µετατροπής ή της εγκατάστασης του ελαιώνα βιολογικής παραγωγής να κάνει όλες εκείνες τις ενέργειες για να βελτιώσει σηµαντικά τις φυσικές και χηµικές ιδιότητες του εδάφους για κανονική θρέψη και ανάπτυξη των δέντρων. Πρέπει να έχουµε υπόψη µας ότι το έδαφος είναι ένας ζωντανός οργανισµός µε πλήθος σηµαντικών βιολογικών διεργασιών που µε τη σειρά τους µπορούν να δίνουν τροφή στα ελαιόδεντρα. Βαρετά εδάφη, µε περιορισµένη συγκέντρωση οργανικής ουσίας, δεν βοηθούν τα ελαιόδεντρα να αναπτυχθούν και να αποδώσουν ικανοποιητικά. Βαρετά και συνεκτικά εδάφη που συγκρατούν αρκετή υγρασία προκαλούν σηψιριζίες στα ελαιόδεντρα και περιορίζουν ή παρεµποδίζουν την πρόληψη διαφόρων θρεπτικών στοιχείων. Εδάφη φτωχά σε οργανική ουσία διορθώνονται, είτε µε την προσθήκη οργανικής ουσίας ή ζωικής κοπριάς ή µε την εφαρµογή χλωρής λίπανσης, που γίνεται µε την ενσωµάτωση στο έδαφος µείγµατος ψυχανθών (βίκος, κουκιά, µπιζέλι κτλ.) µε αγρωστώδη φυτά, µε στόχο την αύξηση της οργανικής ουσίας και του αζώτου. Η χλωρή λίπανση είναι η πλέον φθηνή µέθοδος λόγω των πλεονεκτηµάτων που παρέχει τόσο στο οικολογικό σύστηµα (µη εξάρτηση στο εισαγόµενο ακριβό σύστηµα οργανικής ουσίας), αλλά και από πλευράς καλλιεργητικής (ανταγωνισµός µε κάποια ζιζάνια κτλ). Επίσης, η προσθήκη οργανικής ουσίας στο έδαφος βελτιώνει τη δοµή του, κάνει πιο εύκολη την καλλιέργεια του εδάφους από τα γεωργικά µηχανήµατα και επιτρέπει την καλύτερη απορρόφηση και συγκράτηση της υγρασίας. 12

13 ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΛΑΙΩΝΑ ΚΑΙ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ Τα ελαιόδεντρα του βιολογικού ελαιώνα πρέπει να είναι φυτεµένα σε κανονικές αποστάσεις. Η πυκνή φύτευση δεν βοηθά τον κανονικό αερισµό τους. Στην αραιή φύτευση δεν γίνεται οικονοµική εκµετάλλευση ολόκληρης της έκτασης του εδάφους. Τα ελαιόδεντρα είναι προτιµότερο να έχουν ένα κορµό µε κανονικό ύψος ώστε να διευκολύνονται οι αναγκαίες καλλιεργητικές φροντίδες και ο κανονικός αερισµός. Οι καταλληλότερες ποικιλίες για βιοκαλλιέργεια θεωρούνται εκείνες που παρουσιάζουν ανθεκτικότητα στους εχθρούς και ασθένειες και είναι προσαρµοσµένες στις εδαφοκλιµατικές συνθήκες της κάθε περιοχής. Ποικιλίες εµβολιασµένες στην αγριοελιά παρουσιάζουν ανθεκτικότητα στις ασθένειες εδάφους και αναπτύσσουν µεγάλο ριζικό σύστηµα. Οι ποικιλίες «Κορωνέικη», «Ντόπια λαδοελιά» και δευτερευόντως η «Πικουάλ» παρουσιάζουν αρκετή ανθεκτικότητα στους εχθρούς και ασθένειες. Για παραγωγή βρώσιµων ελιών, καλές θεωρούνται οι ποικιλίες «Ντόπια λαδοελιά», η «Καλαµών» και η «Μαντζανίλο». ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙ ΕΣ Θρεπτικές απαιτήσεις των ελαιόδεντρων. Σηµαντικές ποσότητες από τα κύρια θρεπτικά στοιχεία αζώτου, φωσφόρου και καλίου αποµακρύνονται κάθε χρόνο από τον ελαιώνα λόγω των αναγκών του φυτού για βλαστική ανάπτυξη και παραγωγή. Είναι φυσικό όταν οι αποµακρυνόµενες ποσότητες είναι µεγαλύτερες από τις διαθέσιµες να σηµειωθεί µείωση στην παραγωγή εκτός αν αυτά τα στοιχεία συµπληρωθούν. Η ποσότητα των στοιχείων που πρέπει να προστεθούν στο έδαφος κάθε ελαιώνα εξαρτάται από τον τύπο του εδάφους, τα διαθέσιµα αποθέµατα, την ακολουθούµενη πρακτική καλλιέργειας (κλάδεµα, άρδευση κτλ.) και την παραγωγή του έτους. Κατά συνέπεια δεν είναι δυνατό να καταλήξει κανένας σε κάποια ιδανική στρατηγική λίπανσης που να ισχύει σε όλες τις συνθήκες, µπορεί όµως να ξεχωρίσει κάποιες γενικές κατευθύνσεις. Πιο σηµαντική παράµετρος είναι πάντοτε οι θρεπτικές απαιτήσεις της καλλιέργειας, στην προκειµένη περίπτωση της ελιάς. Πρώτο µέληµα 13

14 είναι η αναπλήρωση τουλάχιστο των θρεπτικών στοιχείων που αποµακρύνθηκαν µε τη συγκοµιδή και το κλάδεµα. Έχει βρεθεί ότι κατά µέσο όρο 100 κιλά ελαιόκαρπου αποµακρύνουν από το έδαφος: 0,9 κιλά Αζώτου (Ν), 0,2 κιλά Φωσφόρου (Ρ), 1,0 κιλό Κάλι (Κ) και 0,4 κιλά Ασβέστιο (Ca). Πρέπει να συνεκτιµηθεί και µια ποσότητα θρεπτικών στοιχείων που δεσµεύεται στο έδαφος, σε µη αφοµοιώσιµη µορφή (κυρίως σε Φωσφόρο και Κάλι) ή ακόµη χάνεται µε έκπλυση προς τα κατώτερα στρώµατα του εδάφους κυρίως σε Άζωτο. Τρόποι λίπανσης Η λίπανση του βιολογικού ελαιώνα στοχεύει στη βελτίωση της παραγωγικότητας του εδάφους και στη στρατηγική που εξασφαλίζει µακροχρόνια βελτίωση της υφής και δοµής του εδάφους παράλληλα µε την αύξηση της γονιµότητας του. Η λίπανση της ελιάς θα πρέπει να βασιστεί σε ένα πρόγραµµα διατήρησης και αναζωογόνησης του εδάφους των ελαιώνων. Το πρόγραµµα αυτό στηρίζεται κυρίως στην εφαρµογή της µεθόδου της χλωρής λίπανσης µε ψυχανθή, αγρωστώδη ή και µείγµατα, στην προσθήκη κοµπόστας από οργανικά υλικά, καθώς και στην προσθήκη ζωικής κοπριάς, η οποία απαραίτητα προέρχεται από ζώα πρώτιστα βιολογικής ή ακόµα εκτατικής εκτροφής. Οργανική λίπανση: Οικονοµικός και πρακτικός τρόπος λίπανσης του βιολογικού ελαιώνα είναι η Παρασκευή κοµπόστας χρησιµοποιώντας τα φυτικά υπολείµµατα του ελαιώνα µε κοπριά από βιολογικής ή εκτατικής εκτροφής ζώα. Ένας τρόπος παρασκευής οργανικής κοµπόστας είναι η χρησιµοποίηση των φύλλων ελιάς από τα ελαιοτριβεία µαζί µε ένα ποσοστό 10-20% περίπου κοπριά αιγοπροβάτων. Η κατασκευή αυτού του τύπου οργανικής κοµπόστας στοιχίζει, γι αυτό χρησιµοποιείται συνήθως τα πρώτα 3-4 χρόνια µετατροπής του ελαιώνα σε βιολογικό. Τα επόµενα χρόνια µπορούν να χρησιµοποιηθούν φύλλα ελιάς και άλλα φυτικά υπολείµµατα µαζί µε 20-40% ελαιολύµατα από τις δεξαµενές των ελαιουργείων. Ως γνωστό τα απόβλητα των ελαιοτριβείων έχουν καλή περιεκτικότητα σε διάφορα θρεπτικά στοιχεία, σε οργανική ουσία και σε µικροοργανισµούς. Η καλύτερη περίοδος τοποθέτησης της κοµπόστας είναι αµέσως µετά τη συγκοµιδή. Για κάθε δεκάριο συστήνονται κατά µέσο όρο 2 κυβικά µέτρα κοµπόστας. 14

15 Η λίπανση συµπληρώνεται µε την ενσωµάτωση της φυσικής βλάστησης του ελαιώνα, µε την ενσωµάτωση των φύλλων και κλαδιών πάχους µέχρι 5 εκ. που θρυµµατίζονται µε την καλλιέργεια, µε τη χρήση ειδικών µηχανικών εργαλείων-θρυµµατιστών, καθώς και µε τη χρήση των απόνερων των ελαιοτριβείων. Η καταστροφή της φυσικής βλάστησης (αγριόχορτων) γίνεται µε µηχανική καλλιέργεια ή, στα µέρη που δεν µπορεί να εργαστεί το τρακτέρ, µε χορτοκοπτική µηχανή πλάτης. Η καλλιέργεια του εδάφους γίνεται αµέσως µετά το κλάδεµα και την τοποθέτηση της οργανικής κοµπόστας, έτσι ώστε µε την καλλιέργεια να γίνεται και ενσωµάτωση της στο έδαφος. Οι πιο πάνω ποσότητες έχουν στόχο τη γενική κάλυψη των αναγκών και το λεγόµενο «χτίσιµο» της γονιµότητας του εδάφους. Οι χηµικές αναλύσεις εδάφους δείχνουν την εικόνα των θρεπτικών στοιχείων στο έδαφος, ενώ η φυλλοδιαγνωστική το επίπεδο των θρεπτικών στοιχείων που µπόρεσε να προσλάβει το φυτό. Χρόνος και τρόπος εφαρµογής: Πιο κατάλληλη εποχή για την προσθήκη θρεπτικών στοιχείων είναι το φθινόπωρο, από την άποψη ότι θα πρέπει το οργανικό λίπασµα να µπορέσει να αξιοποιήσει όσο καλύτερα γίνεται τις χειµερινές βροχοπτώσεις για να διαλυθεί και να προσληφθεί από τα ελαιόδεντρα. Συστήνεται επιφανειακός διασκορπισµός των θρεπτικών στοιχείων και µετά ελαφριά ενσωµάτωση τους µε καλλιεργητή φρέζα κτλ. ΑΡΔΕΥΣΗ Η ελιά θεωρείται από τα πιο ανθεκτικά φυτά στην ξηρασία. Παρά τις ξηροφυτικές της ιδιότητες, η ελιά για να αναπτυχθεί και αποδώσει οικονοµικά ως δενδρώδης καλλιέργεια απαιτεί την επάρκεια εδαφικής υγρασίας. Η άρδευση της ελιάς δεν επιδρά θετικά µόνο στη βλάστηση, ανθοφορία, καρποφορία και κατ επέκταση στην αύξηση των αποδόσεων αλλά και στον περιορισµό της παρενιαυτοφορίας των δέντρων. Η ελιά έχει ιδιαίτερα µεγάλες απαιτήσεις σε νερό τους µήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο όπου διαφοροποιούνται οι ανθοφόροι οφθαλµοί, τον Απρίλιο-Μάιο, όπου έχουµε την άνθηση και καρπόδεση της ελιάς και τον Ιούνιο όπου είναι η περίοδος σκλήρυνσης του πυρήνα. Επίσης, η άρδευση της ελιάς κατά τους θερµούς µήνες περιορίζει τη συρρίκνωση του καρπού. 15

16 Η ποσότητα του νερού και συχνότητα άρδευσης εξαρτάται από την ανάπτυξη του δέντρου, το βλαστικό στάδιο, την εποχή, το έδαφος, το σύστηµα άρδευσης και τις κλιµατολογικές συνθήκες της περιοχής. Ενδεικτικά, οι απαιτήσεις της ελιάς σε νερό κυµαίνονται από κυβικά µέτρα/δεκάριο/έτος για τις επιτραπέζιες ποικιλίες και 200 κυβικά µέτρα/δεκάριο/έτος για τις ελαιοποιήσιµες ποικιλίες. Τέλος, για την ορθολογιστική χρήση του νερού συστήνεται η χρήση βελτιωµένων συστηµάτων άρδευσης (σταγόνες, µικροεκτοξευτήρες), καθώς και η εφαρµογή ωραρίων άρδευσης. ΚΛΑΔΕMΑ Το κλάδεµα των ελαιόδεντρων είναι µια σηµαντική εργασία που αποσκοπεί στην προσαρµογή της ανάπτυξης και καρποφορίας των δέντρων στις εδαφοκλιµατικές συνθήκες της περιοχής και στις καλλιεργητικές µας επιδιώξεις, ιδιαίτερα στην προστασία από εντοµολογικές παθήσεις και στη διευκόλυνση της συγκοµιδής των ελιών, που είναι το κύριο οικονοµικό κόστος της ελαιοκαλλιέργειας. Στα ελαιόδεντρα βιολογικής παραγωγής γίνονται δύο τύποι κλαδέµατος: Το κλάδεµα διαµόρφωσης και το κλάδεµα ανάπτυξης και καρποφορίας. Κλάδεµα διαµόρφωσης γίνεται συνήθως στα νεαρά δέντρα, µε στόχο τη δηµιουργία ενός ανθεκτικού σκελετού και ενός σχήµατος που θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της µηχανικής ελαιοσυλλογής. Κλάδεµα καρποφορίας γίνεται στα παραγωγικά δέντρα, για εξασφάλιση αερισµού και φωτισµού, σταθερής καρποφορίας και καλής ποιότητας καρπού. 16

17 ΣΥΓΚOMΙΔΗ, ΕΚΘΛΙΨΗ ΤOΥ ΕΛΑΙOΚΑΡΠOΥ ΚΑΙ ΤΥΠOΠOΙΗΣΗ Στόχος της ελαιοβιοκαλλιέργειας είναι η παραγωγή εξαίρετου παρθένου ελαιόλαδου, µε όλα τα χηµικά και οργανοληπτικά χαρακτηριστικά άριστης ποιότητας. Κατά τη συγκοµιδή ο καρπός δεν πρέπει να έρχεται σε επαφή µε το έδαφος και να µεταφέρεται όσο το δυνατό γρηγορότερα στο ελαιοτριβείο. Η έκθλιψη πρέπει να γίνεται χωρίς µεγάλη καθυστέρηση, και αν το ελαιοτριβείο δεν χρησιµοποιείται αποκλειστικά για βιολογική έκθλιψη, πρέπει να έχει καθαριστεί και πλυθεί σχολαστικά πριν την επεξεργασία και έκθλιψη του βιολογικού ελαιόκαρπου. Είναι όµως καλύτερα η έκθλιψη του βιολογικού ελαιόκαρπου να γίνεται από εξειδικευµένα «βιολογικά ελαιοτριβεία». Η αποθήκευση του βιολογικού ελαιόλαδου µέχρι και την τελική τυποποίηση του πρέπει να γίνεται σε δοχεία κατασκευασµένα από κατάλληλο ανοξείδωτο χάλυβα και να φυλάγεται σε δροσερή και ξηρή αποθήκη. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΧΘΡΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ Η βιολογική Ελαιοκαλλιέργεια έχει ως στόχο να επιτύχει οικολογική ισορροπία ανάμεσα σε εχθρούς και ωφέλιμα. Βασικός κανόνας είναι ότι η αντιμετώπιση των εχθρών και ασθενειών ξεκινά από τις καλλιεργητικές πρακτικές. ΔAKOΣ BACTROCERA OLEAE ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΔΑΚΟΥ ΦΥΛΛΟ: Arthropoda ΚΛΑΣΗ: Insecta ΤΑΞΗ: Diptera ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Tephritidae 17

18 ΓΕΝΟΣ: Bactrocera ΕΙΔΟΣ: Oleae ΚΟΙΝΟ ΟΝΟΜΑ: Δάκος της ελιάς ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΑΚΟΥ Είναι ο σοβαρότερος εχθρός της ελιάς. Εμφανίζεται σε μικρό ποσοστό με την έναρξη της σκλήρυνσης του ενδοκαρπίου και συγκεκριμένα στο διάστημα Ιουνίου- Ιουλίου συνήθως στις πρώιμες παραλιακές περιοχές. Η ζημία που προκαλεί στο καρπό μπορεί να υπερβαίνει το % αν δεν ληφθούν έγκαιρα τα απαραίτητα μέτρα. Η προνύμφη κατατρώγει την σάρκα του καρπού και υποβαθμίζει τόσο την ποσότητα όσο και την ποιότητα του ελαιοκάρπου. Όλες οι ποικιλίες ελιάς προσβάλλονται από τον δάκο, άλλες σε μεγαλύτερο βαθμό και άλλες σε μικρότερο. Ο Δάκος έχει 3-4 γενιές το έτος. Διαχειμάζει στο έδαφος ως pupa, και σε προφυλαγμένες θέσεις ως ενήλικο. Τα ακμαία ωοτοκούν από τον Ιούνιο έως το Νοέμβριο. Η προνύμφη Νυμφώνεται μέσα στον καρπό όταν αυτός είναι πράσινος ενώ όταν αυτός είναι μαύρος στο έδαφος και σε μικρό βάθος. Κατά την χειμερινή περίοδο το μεγαλύτερο ποσοστό του Δάκου βρίσκεται στο στάδιο της χρυσαλίδας. Από το τέλος Απριλίου μέχρι αρχές Μαίου αρχίζει μια σταδιακή εκκόλαψη των τελείων του Δάκου. Αυτά διατηρούνται στη ζωή για μεγάλο χρονικό διάστημα και γεννούν τα αυγά τους. Το θηλυκό είναι δυνατόν να γεννήσει μέχρι και 250 αυγά την ημέρα. Τοποθετεί ένα αυγό στην σάρκα του καρπού με την βοήθεια του ισχυρού ωοθέτη του αφού προηγουμένως τρυπούν την επιδερμίδα και δημιουργούν ένα θάλαμο. Στην συνέχεια εκκολάπτονται μικρές προνύμφες οι οποίες τρώγουν την σάρκα δημιουργώντας στοές. Μετά από ένα μήνα περίπου οι προνύμφες μετατρέπονται σε τέλεια έντομα και γεννούν τα αυγά τους στους καρπούς προκαλώντας ακόμα μεγαλύτερες ζημιές. Οι θερμοκρασίες που ευνοούν την εξάπλωση του Δάκου είναι ο C, ενώ σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες από 35 ο C διακόπτεται η δραστηριότητα του εντόμου. Οι πιο ευαίσθητες ποικιλίες στο Δάκο είναι η Αμφίσσης και η Μανζαλίνο. Γι αυτό το λόγο συστήνεται η φύτευση ανθεκτικών ποικιλιών όπως είναι η Κυπριακή και η Κορωνέικη. 18

19 Οι καρποί που είναι προσβεβλημένοι από δάκο όταν ελαιοποιούνται παράγουν λάδι με μεγαλύτερη οξύτητα. Έχει παρατηρηθεί ότι μετά από προσβολή από δάκο ακολουθεί και προσβολή από ένα μύκητα που προκαλεί συμπτώματα γνωστά και ως ξεροβούλα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι επιτραπέζιες ελιές να είναι ακατάλληλες για κονσερβοποίηση αλλά και για ελαιοποίηση. Εικονα 1: Προσβολή δάκου σε καρπό ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΔΑΚΟΥ Βιολογική αντιμετώπιση του δάκου γίνεται: Α) Με χρήση Bacillus thuringiensis μαζί με υδρολυμένη πρωτείνη 3 % εναντίον των ακμαίων και προνυμφών του δάκου Β) Αποτελεσματικότερη και πρακτικότερη είναι η μαζική παγίδευση με διαφόρους τύπους παγίδων κυρίως σε περιοχές όπου ο πληθυσμός του εντόμου δεν είναι μεγάλος. Γ) Με χρήση πυρεθρίνων όπου δεν καταστρέφουν τα περιβάλλον Δ) Με την χρήση Spiroketal 3,74 %. Είναι μια φερομόνη παρακολούθησης του πληθυσμού του δάκου της ελιάς. Βρίσκεται σε κάψουλες από PVC εμποτισμένο από φερομόνη φύλλου του δάκου. Τοποθετείται μέσα σε ειδικές κίτρινες παγίδες κόλλας. Με αυτό τον 19

20 τρόπο τα έντομα κολλούν πάνω στις παγίδες και θανατώνονται με αποτέλεσμα την μείωση του πληθυσμού του δάκου. Ε) Με την χρήση παγίδων τύπου Mcphail που ελκύουν τα έντομα με ανθρακική αμμωνία. Το μεγάλο μειονέκτημα αυτών των παγίδων είναι ότι απαιτείται συχνός έλεγχος και καθαρισμός τους. Εικονα 2: Παγίδες για την καταπολέμηση του δάκου της ελιάς ΠΥΡΗΝΟΤΡΗΤΗΣ-PRAYS OLEAE ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΠΥΡΗΝΟΤΡΗΤΗ ΦΥΛΛΟ : Arthropoda ΚΛΑΣΗ: Insecta ΤΑΞΗ: Lepidoptera ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Yponomeutidae ΓΕΝΟΣ: Prays ΕΙΔΟΣ: P. Oleae ΚΟΙΝΟ ΟΝΟΜΑ: Πυρηνοτρήτης ελιάς ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΖΗΜΙΕΣ ΠΥΡΗΝΟΤΡΗΤΗ Ο πυρηνοτρήτης είναι πλέον από τα πιο επικίνδύνα έντομα που προσβάλλει την ελιά. Έχει 3 γενεές το έτος. Η πρώτη γενεά προσβάλλει 20

21 τα άνθη. Το τέλειο εισέρχεται στο κάλυκα του άνθους και τοποθετεί ένα αυγό. Στην συνέχεια η εκκολαπτόμενη προνύμφη τρυπάει τον κάλυκα του άνθους και τρέφεται με τα ανθικά μέρη προκαλώντας μεγάλες ζημιές. Η δεύτερη και πιο επικίνδυνη γενιά προσβάλλει τους μικρούς καρπούς με τον ίδιο περίπου τρόπο. Το έντομο τοποθετεί ένα αυγό στον κάλυκα από όπου εξέρχεται η προνύμφη και εισέρχεται στο καρπό όπου τρέφεται με τα εσωτερικό του. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι καρποί να συρρικνώνονται να αποκτούν καστανό χρωματισμό και να πέφτουν. Η Τρίτη γενιά προσβάλλει τα φύλλα προκαλώντας μεγάλες ζημιές. Τα θηλυκά ακμαία αυτής της γενιάς ωοτοκούν στα φύλλα και οι εκκολαπτόμενες προνύμφες εισέρχονται στο εσωτερικό και σχηματίζουν χαρακτηριστικές στοές όπως είναι η νηματοειδής στοά. Εικόνα 3: Ακμαίο του Πυρηνοτρήτη Εικόνα 4 :Ακμαίό του πυρηνοτρήτη 21

22 Εικόνα 5: Προσβολή του πυρηνοτρήτη σε άνθος ελιάς Εικόνα 6: Προσβολή ΠΥΡΗΝΟΤΡΗΤΗ σε φύλλα ελιάς Χαρακτηριστικές στοές από αριστερά προς δεξιά : νηματοειδής, σχήματος C, βοθρύο 22

23 Εικόνα 7: Προσβολή σε καρπό ελιάς από πυρηνοτρήτη ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΠΥΡΗΝΟΤΡΗΤΗ Η αντιμετώπιση του πυρηνοτρητη βασίζεται στην εφαρμογή μια ολοκληρωμένης στρατηγικής. Ο ακριβής χρόνος επεμβάσεων βασίζεται στην παρακολούθηση των πληθυσμών του εντόμου και πρέπει να γίνεται βιολογική μέθοδος αντιμετώπισης με σκοπό την προστασία και ενίσχυση της δράσης των φυσικών περιοριστικών παραγόντων στο οικοσύστημα. Πρέπει να γίνονται ψεκασμοί με Bacillus thuringiensis εναντίον της πρώτης ανθόβιας γενιάς και συγκεκριμένα κατά το κρόκιασμα, λίγο μετά την καρπόδεση για την καταπολέμηση της δεύτερης καρπόβιας γενιάς και με την έναρξη της βλάστησης για την καταπολέμηση της τρίτης φυλλόβιας γενιάς. Είναι σημαντικό πριν την διενέργεια των ψεκασμών για την καταπολέμηση των δύο πρώτων γενεών, οι παραγωγοί να προσκομίζουν ένα δείγμα σε γεωπόνο έτσι ώστε να εκτιμηθεί το ποσοστό προσβολής και να γίνει γνωστός ο ακριβής χρόνος επέμβασης. 23

24 ΛΕΚΑΝΙΟ Η ΜΑΥΡΗ ΨΩΡΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΛΕΚΑΝΙΟΥ ΤΑΞΗ: Hemiptera ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Coccidae ΓΕΝΟΣ: Saissetia ΕΙΔΟΣ: S. Oleae ΚΟΙΝΟ ΟΝΟΜΑ: Λεκάνιο ή μαύρη ψώρα ΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΖΗΜΙΕΣ ΛΕΚΑΝΙΟ Το λεκάνιο πολλαπλασιάζεται παρθενογενετικά δύο φορές το χρόνο. Η πρώτη γίνεται την περίοδο Μαίου- Ιουνίου και η δεύτερη την περίοδο από τέλη Αυγούστου- με αρχές Οκτωβρίου. Η δεύτερη γενιά παρατηρείται κυρίως σε παραθαλάσσιες περιοχές με αρδευόμενους ελαιώνες όπου υπάρχει υπερβολική υγρασία και βοηθά στην ανάπτυξη του Λεκανίόυ. Το Λεκάνιο διαχειμάζει στο στάδιο την νύμφης ενώ συνεχίζει την ανάπτυξη της και την επόμενη άνοιξη. Θηλυκά ικανά να ωοτοκήσουν εμφανίζονται Απρίλιο- Μάιο και προέρχονται από τις διαχειμάζουσες νύμφες 2 ου και 3 ου σταδίου. Έχουν την ικανότητα να ωοτοκούν από 150 μέχρι 2500 αυγά. Την άνοιξη η ωοτοκία μπορεί να διαρκέσει ημέρες ενώ το φθινόπωρο γύρω στις 30 ημέρες. Οι νύμφες της πρώτης γενιάς εμφανίζόνται από τον Ιούνιο μέχρι τις αρχές Αυγούστου. Στην συνέχεια μετακινούνται στους βλαστούς και εγκαθίστανται κατά μήκος των νεύρων των νεαρών φύλλων. Οι πληθυσμοί αποτελούνται κυρίως από νυμφικά στάδια και μερικά νέα θηλυκά μπορούν να ανιχθευθούν και κατά την διάρκεια του Σεπτεμβρίου. Ένα ο καιρός είναι καλός τότε μερικά από αυτά τα νέα θηλυκά μπορεί να ωοτοκήσουν και στην περίοδο αυτή. Το Λεκάνιο προσβάλλει κυρίως τους νεαρούς κλάδους και τα φύλλα. Η ζημιά που προκαλεί το Λεκάνιο είναι η εξασθένιση του δέντρου και η φυλλόπτωση με αποτέλεσμα την μείωση της παραγωγής την επόμενη 24

25 χρονιά. Ακόμα μπορεί να προκαλέσει μείωση της φωτοσυνθετικής επιφάνειας του δέντρου ή οποία οφείλεται στην ανάπτυξη της καπνιάς, ενώ μύκητα που αναπτύσσεται στα εκκρίματα του Λεκανίου. Οι συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη του Λεκανίου είναι η υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία, ο ανεπαρκής φωτισμός και αερισμός των δέντρων καθώς επίσης και η σκόνη που επικάθεται πάνω στα δέντρα. Εικόνα 8: Κινητές προνύμφες του Λεκανίου 25

26 Εικόνα 9: Προσβολή των φύλλων από Λεκάνιο Εικόνα 10: Ενήλικο θηλυκό Λεκανίου ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΛΕΚΑΝΙΟΥ Υπάρχει ικανός αριθμός παρασίτων και φυσικών εχθρών οι οποίοι προσβάλλουν το Λεκάνιο και μειώνουν το πληθυσμό του. Μερικά από αυτά είναι: το Metaphycus helvolus, το Metaphycus bartletti και το Scutellista cyanea. 26

27 Ακόμα πρέπει να γίνεται ένας ψεκασμός καλύψεως το καλοκαίρι με την εμφάνιση των κινητών σταδίων του εντόμου στις αρχές Αυγούστου. Σε σοβαρές προσβολές απαραίτητος είναι και ένα δεύτερος ψεκασμός περίπου 15 ημέρες αργότερα. Κατάλληλο σκεύασμα για την καταπολέμηση του Λεκανίου είναι ο θερινός πολτός. ΒΑΜΒΑΚΑΔΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΒΑΜΒΑΚΑΔΑΣ ΕΛΙΑΣ ΤΑΞΗ: Hemiptera ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Aphalaridae ΓΕΝΟΣ: Euphyllura ΕΙΔΟΣ: E. Philyreae ΚΟΙΝΟ ΟΝΟΜΑ: Βαμβακάδα ελιάς ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΖΗΜΙΕΣ Θεωρείται έντομο της Μεσογείου. Έχει 1-2 γενεές το έτος ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες της περιοχής. Διαχειμάζει ως ενήλικο στις μασχάλες των βλαστών και των μίσχων των φύλλων. Οι προνύμφες καλύπτουν τα προσβεβλημένα όργανα με τα χαρακτηριστικά λευκά κηρώδη νημάτια γιαυτό και έχει πάρει την ονομασία αυτή. 27

28 ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ Οι περισσότεροι ψεκασμοί που γίνονται εναντίον των άλλων εχθρών της ελιάς καλύπτουν και προστατεύουν από την προσβολή από Βαμβακάδα. Σε περίπτωση που υπάρχει μεγάλος αριθμός εντόμων πρέπει να γίνεται ένας ψεκασμός κατά των προνυμφών με φυτοπροστατευτικά προϊόντα όπως είναι ο θερινός πολτός και τα παραφινέλαια. Εικόνα 11: Προσβολή των φύλλων ελιάς από Βαμβακάδα Εικόνα 12: Προνύμφες της Βαμβακάδας σε φύλλο ελιάς 28

29 ΠΑΡΛΑΤΟΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΑΞΗ: Hemiptera ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Diaspididae ΓΕΝΟΣ: Parlatoria ΕΙΔΟΣ: P. Oleae ΚΟΙΝΟ ΟΝΟΜΑ: Παρλατόρια ελιάς ΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΖΗΜΙΕΣ Η Παρλατόρία έχεί 2 γενεές το έτος. Διαχειμάζει ως συζευγμένο ενήλικο θηλυκό. Ωοτοκεί τον Απρίλιο μήνα και μπορεί να διαρκέσει μέχρι και 2 μήνες. Οι νεαρές προνύμφες εκκολάπτονται Μαίο μήνα και αρχίζουν να μυζούν χυμούς. Αργότερα εμφανίζονται οι προνύμφες δευτέρου σταδίου. Τα ακμαία εμφανίζονται Ιούλιο- Αύγουστο ενώ από τέλη Αυγούστου μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου εμφανίζονται και οι κινητές προνύμφες της δεύτερης γενεάς. Προσβάλλει τους καρπούς, τα φύλλα και τα κλαδιά της ελιάς. Χαρακτηριστικά πάνω σε προσβεβλημένους καρπούς δημιουργούνται αποχρωματικές κηλίδες. Ακόμη μπορεί να προκαλέσει και μείωση της παραγωγής λαδιού μέχρι και 20 %. Προκαλεί παραμόρφωση των καρπών καθώς και σταδιακή μείωση των ελαιόδεντρων. Εικόνα 13: Ακμαία του Παρλατόρια 29

30 Εικόνα 14: Προσβολή καρπών από Παρλατόρια ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΠΑΡΛΑΤΟΡΙΑ 1) Με εξαπόλυση δύο παρασιτοειδών Υμενοπτέρων: Α)Aphytis maculicornis B) Coccophagoides utilis 2) Με φυσικούς εχθρούς όπως είναι τα αρπακτικά: Chilocorus bipustulatus, Pharoscymnus pharoides Εικόνα 15: Αρπακτικό Chilocor Bipustulatus 30

31 3) Σε περιπτώσεις που δεν είναι δυνατός ο περιορισμός του πληθυσμού του εντόμου με φυσικούς εχθρούς τότε γίνεται ένας ψεκασμός κατά των κινητών προνυμφών της πρώτης γενεάς( τέλη Απριλίου- με αρχές Μαίου) είτε με θερινό πολτό είτε με παραφινέλαια. ΡΥΓΧΙΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΡΥΓΧΙΤΗ ΕΛΙΑΣ ΤΑΞΗ: Coleoptera ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Curculionidae ΓΕΝΟΣ: Coenorrhinus ΕΙΔΟΣ: C. Cribripennis ΚΟΙΝΟ ΟΝΟΜΑ: Ρυγχίτης της ελιάς ΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΖΗΜΙΕΣ Έχει μια γενεά το έτος. Διαχειμάζει στο στάδιο του ακμαίου στο έδαφος. Τα ακμαία εισέρχονται την άνοιξη και τρέφονται στα ακραία φύλλα και στις τρυφερές κορυφές αυτών. Τον Ιούνιο τρέφονται με τους νεαρούς καρπούς έτσι ώστε να ωριμάσουν σεξουαλικά. Εισάγουν το ρύγχος στους καρπούς σε τέτοιο βάθος έτσι ώστε να τρυπήσουν τον πυρήνα που δεν έχει ακόμα ξυλοποιηθεί και φτάνουν στο ενδοσπέρμιο με το οποίο τρέφονται. Οι προσβεβλημένοι καρποί στην συνέχεια πέφτουν στο έδαφος. Τα θηλυκά αφού ωριμάσουν και γονιμοποιηθούν αρχίζουν τον Ιούνιο την ωοτοκία. Έτσι τα θηλυκά προσβάλλουν τους καρπούς με τον ίδιο ακριβώς τρόπο τρυπώντας με τα ρύγχος τους και εισάγουν ένα αυγό μέσα στον πυρήνα. Το αυγό εκκολάπτεται και η νεαρή προνύμφη τρέφεται μέσα στον πυρήνα μέχρι να συμπληρωθεί η ανάπτυξη της. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι στις τρύπες ωοτοκίας των θηλυκών μπορεί να αναπτυχθεί ξηροβούλα. 31

32 Εικόνα 16: Προσβολή ΡΥΓΧΙΤΗ σε φύλλο ελιάς Εικονα 17:Προσβολή καρπών από ΡΥΓΧΙΤΗ ο Τώρα ο καρπός είναι μεγαλύτερος ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΡΥΓΧΙΤΗ Πρέπει να γνωρίζουμε ότι το έντομο ανιχνεύεται νωρίς το πρωί τινάζοντας μερικά δέντρα και αφού έχουμε τοποθετήσει προηγουμένως ελαιόπανα από κάτω. Αυτό οφείλεται στο ότι το έντομο είναι δεντρόβιο και τις πρωινές ώρες είναι ακόμα ναρκωμένο. Συνίσταται ένας ψεκασμός καλύψεως με την εμφάνιση του εντόμου τον Μάιο ή με τα πρώτα εμφανή συμπτώματα τον Ιούνιο. Αν χρειαστεί γίνεται και ένας δεύτερος ψεκασμός μετά από 15 ημέρες. 32

33 ΜΑΡΓΑΡΟΝΙΑ ΕΛΙΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΜΑΡΓΑΡΟΝΙΑ ΕΛΙΑΣ ΤΑΞΗ:Lepidoptera ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ: Pyralidae ΓΕΝΟΣ: Palpita ΕΙΔΟΣ: P. unionallis ΚΟΙΝΟ ΟΝΟΜΑ: Mαργαρόνια της ελιάς ΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΖΗΜΙΕΣ Έχει 5 γενεές το έτος. Συγκεκριμένα έχει 2 γενεές την άνοιξη μέχρι το καλοκαίρι και 3 γενεές την περίοδο καλοκαίρι- φθινόπωρο. Τα συμπτώματα της προσβολής είναι στοές στις κορυφές των βλαστών καθώς και το φάγωμα τμήματος των φύλλων και των μίσχων. Ακόμα το έντομο προσδένει τα προσβεβλημένα μέρη με χαρακτηριστικά νήματα. Πάνω στους προσβεβλημένους καρπούς σχηματίζονται κοιλότητες που φθάνουν μέχρι τον πυρήνα. Την άνοιξη τα θηλυκά γεννούν τα αυγά τους στα φύλλα και στις κορυφές των βλαστών. ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Η Βιολογική αντιμετώπιση του εχθρού Μαργαρόνια μπορεί να γίνει με τους εξής τρόπους: Α) Με την χρήση χρωματοπαγίδων για την εκτίμηση του πληθυσμού του εντόμου. Β) Με την χρήση του Bacillus thuringiensis Γ) Με παρασιτοειδή Hymenoptera όπως είναι το Trichogramma sp 33

34 Εικόνα 18: Προσβολή από Μαργαρόνια Εικόνα19: Προσβολή σε καρπό από Μαργαρόνια ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΕΛΙΑΣ Α)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ- Το παθογόνό αίτιο που προκαλεί την ασθένεια αυτή στην ελιά είναι το βακτήριο Pseudomonas savastanoi. Το βακτήριο που βρίσκεται μέσα στα καρκινώματα βγαίνει και μεταφέρεται με τις σταγόνες βροχής. 34

35 Προσβάλλει τους βλαστούς των δέντρων από πληγές που δημιουργούνται από τον παγετό, το χαλάζι και το κλάδεμα καθώς και από τις πληγές των φύλλων που πέφτουν στο έδαφος. Στον κορμό στις ρίζες και στα κλαδιά σχηματίζουν χαρακτηριστικά εξογκώματα που ονομάζονται καρκινώματα. Ο σχηματισμός υπερπλασιών και μάλιστα σε μεγάλο βαθμό προκαλεί την εξασθένιση των δέντρων με αποτέλεσμα την ξήρανση τους. Εικόνα 20: Καρκίνωση στην ελιά Εικόνα 21: Εξασθένιση ελιάς εξαιτίας της προσβολής από καρκίνο 35

36 ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Για τον περιορισμό της εμφάνισης της ασθένειας αυτής συνίστανται τα παρακάτω μέτρα: 1) Να αποφεύγεται το κλάδεμα σε περιόδους με υγρό και βροχερό καιρό γιατί διευκολύνει την ανάπτυξη της ασθένειας. 2) Τα προσβεβλημένα κλαδιά πρέπει να κόβονται, να καίγονται μακριά από τον ελαιώνα και τα εργαλεία πρέπει να απολυμαίνονται συνεχώς. 3) Να αποφεύγεται η συγκομιδή των καρπών με ραβδισμό γιατί προκαλεί πληγές στα δέντρα. 4) Επιβάλλεται μετά από παγετό, χαλάζι, τα δέντρα να ψεκάζονται με βορδιγάλιο πολτό. 5) Οι ποικιλίες που είναι ευαίσθητες στον καρκίνο δεν πρέπει να καλλιεργούνται σε περιοχές με ισχυρούς ανέμους. 6) Να μην αγοράσει δέντρα από φυτώρια τα οποία είναι προσβεβλημένα από καρκίνο. Β) ΚΥΚΛΟΚΟΝΙΟ: Spilocea oleagina Moniliniales, Αδηλομύκητας Το Κυκλοκόνιο είναι μια μυκητολογική ασθένεια με παθογόνο αίτιο τον μύκητα Spilocea oleagina. O μύκητας διαχειμάζει με την μορφή κονιδίων στα φύλλα και τους βλαστούς των προσβεβλημένων δέντρων. Προσβάλλει κυρίως την άνω επιφάνεια των φύλλων όπου και σχηματίζονται μελανού χρώματος δακτύλιοι. Σε περίπτωση έντονων προσβολών προκαλείται πτώση των φύλλων και αργότερα την εξασθένιση των δέντρων. Ακόμα προσβάλλει τους καρπούς και τους νεαρούς βλαστούς. Συνθήκες υψηλής ατμοσφαιρικής υγρασίας ευνοούν την ανάπτυξη της ασθένειας αυτής. 36

37 Εικόνα 22: Προσβολή από Κυκλοκόνιο Εικόνα 23: Προσβολή από Κυκλοκόνιο ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΥΚΛΟΚΟΝΙΟΥ Ένα καλό κλάδεμα των δέντρων θα πρέπει να είναι η κύρια φροντίδα του καλλιεργητή για την αντιμετώπιση του Κυκλοκόνιου. Αυτό εξασφαλίζει επαρκή αερισμό και φωτισμό των δέντρων και μειώνει την εμφάνιση της ασθένειας, Σε περίπτωση που χρειασθεί να γίνουν ψεκασμοί λόγω μεγάλων προσβολών, τότε συνίσταται να γίνονται πριν της βροχές φθινοπώρου αλλά και της άνοιξης, Κατάλληλα σκευάσματα είναι τα χαλκούχα σκευάσματα. 37

38 Γ) ΒΕΡΤΙΤΣΙΛΙΩΣΗ: VERTICILLIUM ALBO- ATRUM Η ασθένεια αυτή προκαλείται από το μύκητα VERTICILLIUM ALBO- ATRUM. Ο μύκητας αυτός ζει στο έδαφος και προσβάλλει το ριζικό σύστημα της ελιάς. Προκαλεί έμφραξη των αγγείων με αποτέλεσμα την ελλιπή μεταφορά του νερού προς τα επάνω. Περισσότερο προσβάλλονται τα ελαιόδεντρα που ποτίζονται και λιπαίνονται συνεχώς. Συμπτώματα Βερτιτσιλίωση : α) Βαθμιαίος μαρασμός και ξήρανση των ανθοταξιών που παραμένουν ξερές πάνω στα δένδρα, θαμπά φύλλα, μεταχρωματισμός ξύλου έξω και μέσα. β) Αποπληξία-ξαφνική ξήρανση βλαστών ή κλάδων με μεταχρωματισμό του ξύλου και αποξηραμένα πάνω τα φύλλα. Καταπολέμηση Βερτιτσιλίωση Για την καταπολέμηση της Βερτιτσιλίωση μπορούμε να κάποια προληπτικά μέτρα όπως είναι: εφαρμόσουμε Φύτευση ανθεκτικών ποικιλιών (Καλαμών, Κορωνέικη, Μανζανίλο, Κυπριακή) + εμβολιασμός επί ανθεκτικών υποκειμένων. Αποφυγή δημιουργίας πληγών στις ρίζες Αποφυγή άρδευσης με κατάκλιση ή με αυλάκια Αποφυγή συγκαλλιέργειας με φυτά όπως είναι η τομάτα, η φράουλα, η πατάτα, το βαμβάκι τα οποία ευνοούν την ανάπτυξη της ασθένειας αυτής. Απομάκρυνση ζιζανίων από τις λεκάνες των δένδρων Κλάδεμα ασθενικών κλάδων πριν την ολοκλήρωση της ξήρανσης και πτώσης των φύλλων (περιορισμός μολύσματος) και επάλειψη πληγών με κερί μέλισσας. Να μην λαμβάνονται εμβόλια και μοσχεύματα από μολυσμένα με Βερτιτσίλιο ελαιόδεντρα. Εάν ο προς εγκατάσταση βιολογικός ελαιώνας είναι προσβεβλημένος από Βερτιτσίλιο τότε πρέπει να μεσολαβήσει μια καλλιέργεια με σιτηρά για 3-5 χρόνια. 38

39 Υπάρχουν όμως και τα θεραπευτικά μέτρα με τα οποία γίνεται περιορισμός του μολύσματος όπως είναι : Διακοπή υπερβολικής άρδευσης. Ηλιοαπολύμανση (μειώνει επίσης και τα ζιζάνια, αλλά και άλλα φυτοπαθογόνα εδάφους και έντομα στο έδαφος) Ελαφρύ επιφανειακό όργωμα Διάνοιξη περιφερειακού αυλακιού για τη συγκράτηση του πλαστικού στο έδαφος Πότισμα με επαρκή ποσότητα νερού μέχρι 50 εκ. βάθος Κάλυψη εδάφους με το πλαστικό για 2 μήνες το καλοκαίρι Ακόμα έχει βρεθεί ότι ένας Ψεκασμός και ριζοπότισμα με Χαλκό στα αρχικά στάδια προσβολής μπορεί να περιορίσει κάπως την εξάπλωση της ασθένειας. Εικόνα 24: Ξήρανση της ταξιανθίας 39

40 Εικόνα 25: Προσβολή βλαστού από Βερτιτσίλιο Εικόνα 26: Ξήρανση των δέντρων μετά από προσβολή Από το Βερτιτσίλιο Εικόνα 27: Αλλαγή χρώματος του φλοιού Μετά από προσβολή από Βερτιτσίλιο 40

41 ΣΥΖΗΤΗΣΗ- ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Αναμφισβήτητα η καλλιέργεια της ελιάς είναι μία από τις σημαντικότερες καλλιέργειες ανά τον κόσμο. Παρόλη την σπουδαιότητα της όμως, παρουσιάζονται σημαντικά προβλήματα στον παραγωγικό αυτό τομέα. Θεωρείται αναγκαίο λοιπόν να πραγματοποιηθούν συντονισμένες προσπάθειες, τόσο από την τοπική κοινωνία αλλά και με την βοήθεια των αρμόδιων υπηρεσιών του κράτους. Πρέπει να δοθούν στον ελαιοπαραγωγό οι κατάλληλες οδηγίες ώστε να επιτευχθεί το χαμηλό κόστος παραγωγής και να ενισχυθεί παράλληλα η τιμή του ελαιολάδου, σε συνδυασμό βέβαια με την βελτίωση της ποιότητας. Σημαντική διέξοδο για τον ελαιοπαραγωγό μπορεί να αποτελέσει η μεταστροφή από την συμβατική καλλιέργεια στην βιολογική ελαιοκαλλιέργεια. Η ελαιοκαλλιέργεια προσφέρεται ίσως περισσότερο από οποιανδήποτε άλλη δενδρώδη καλλιέργεια για αυτόν τον τύπο εκμετάλλευσης. Η λογική της άποψης αυτής είναι ότι εφόσον επιτευχθεί η αποτελεσματική καταπολέμηση του δάκου, με βιολογικά προϊόντα, λύνεται το μεγαλύτερο φυτοπροστατευτικό πρόβλημα για την ελαιοκαλλιέργεια. Έτσι σε συνδυασμό με την σωστή γνώση των αναγκών της ελιάς, σε θρεπτικά στοιχεία, και με ποιόν τρόπο που μπορούν αυτά να προσφερθούν σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία για τα βιολογικά προϊόντα επιτυγχάνεται η ανώδυνη, από άποψη παραγωγής, αλλαγή της συμβατικής καλλιέργειας σε βιολογική. Όμως το σπουδαιότερο όλων είναι να υφίσταται σωστή οργάνωση και κατάλληλος προγραμματισμός. Είναι καλό η εισροή εδαφών στην βιολογική καλλιέργεια να γίνεται με την κατάλληλη ομαδοποίηση τους, έτσι ώστε πολλά προβλήματα να αντιμετωπίζονται από κοινού. Συμπεραίνει λοιπόν κανείς ότι η βιολογική καλλιέργεια της ελιάς είναι προσιτή αρκεί να εξασφαλίζονται οι απαραίτητες προϋποθέσεις για ομαλή εξέλιξη της και να τεθούν σωστά επιλεγμένοι στόχοι. 41

42 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΡΟΥΜΠΟΣ, 2000, ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΑΣ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2. ΖΑΡΤΑΛΟΥΔΗΣ Δ., 2011, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΑΣ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 3. ΙΩΑΝΝΗΣ Ν. ΘΕΡΙΟΣ, 2006, ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΑ, ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 4. ΚΟΥΤΙΝΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, 2007, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΑΣ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 5. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΚΗΣ, ΒΕΝ., ΜΙΧΕΛΑΚΗΣ ΣΤ., ΚΑΛΑΙΤΖΑΚΗ ΑΡΓ. & Κ. ΒΑΡΙΚΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΧΘΡΩΝ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΧΑΝΙΩΝ 42

43 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες

Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες της περιοχής. Τοποθεσίες µε περιορισµένη ηλιοφάνεια,

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούν βασικό στοιχείο της διατροφής των Ελλήνων από την αρχαιότητα ακόμη. Επίσης αποτελούν ουσιαστικό μέρος της Μεσογειακής δίαιτας για την οποία τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ Βιολογική γεωργία είναι ένα σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων που στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες δηλαδή στη µη χρησιµοποίηση µη χηµικών µεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012

Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Βιολογική Γεωργία Βασικές Αρχές, Προβλήματα και Προοπτικές Δήμητρα Προφήτου-Αθανασιάδου Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης AGROTICA 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 1.Σημερινή κατάσταση 2.Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος. Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. econtentplus programme ΕΧΘΡΟΙ ΦΙΣΤΙΚΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΚΙΑΣ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος. Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. econtentplus programme ΕΧΘΡΟΙ ΦΙΣΤΙΚΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΚΙΑΣ 1 Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme 2 econteplusproject Organic.Edunet ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΧΘΡΩΝ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΦΙΣΤΙΚΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΚΙΑΣ PhD Γεωπονικών Επιστημών Γ.Π.Α. MSc

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της Κερασιάς

Ασθένειες της Κερασιάς Ασθένειες της Κερασιάς ΚΟΡΥΝΕΟ Stigmina carpophila ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΥΝΕΟΥ Συνθήκες αναπτύξεως: Ο υγρός και βροχερός καιρός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη της ασθένειας. Οι μολύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΚΛΑΔΙΣΚΩΝ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ Χειμώνας / Ανοιξη Άνθηση Ανάπτυξη καρπών ΦΟΥΖΙΚΟΚΚΟ ΜΟΝΙΛΙΑ ΠΤΩΣΗ ΦΥΛΛΩΝ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΜΑΤΙΩΝ ΡΟΔΙΝΗ ΚΟΡΥΦΗ ΑΝΘΗΣΗ-ΠΤΩΣΗ ΠΕΤΑΛΩΝ ΠΤΩΣΗ ΚΑΛΥΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

O υπονομευτής της τομάτας. Tuta absoluta. Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου. ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου

O υπονομευτής της τομάτας. Tuta absoluta. Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου. ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου O υπονομευτής της τομάτας Tuta absoluta Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Δράμα, 25-10-2011 O υπονομευτής της τομάτας Tuta absoluta Βιολογικός κύκλος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος

Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας. Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Αρχές και φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας Δούμα Κατερίνα Γεωπόνος Στάδια εξέλιξης της βιολογικής γεωργίας 1 ο στάδιο: 1920 Ξεκινούν οι πρώτοι προβληματισμοί από τον Αυστριακό Steiner που αγωνίζεται για

Διαβάστε περισσότερα

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία)

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) Πριν ξεκινήσεις 1. Επέλεξε το χώρο (νερό, καλό έδαφος) 2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) 3. Ξέχασε κατ αρχήν ευαίσθητα και σπάνια φυτά. Πρώτα περπάτα σε γνωστά μονοπάτια και σ αυτό που

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Kαθοριστικός παράγοντας για την εμπορική καλλιέργεια της

Kαθοριστικός παράγοντας για την εμπορική καλλιέργεια της του Δρ. Σπύρου Λιονάκη, Γεωπόνου Καθηγητή Δενδροκομίας Τροπικά, Υποτροπικά & Μεσογειακά Καρποφόρα Δένδρα Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΤΕΙ Κρήτης (πρώην Ερευνητή στο Ινστιτούτο Ελιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλαβή έντομα και ωφέλιμα αρθρόποδα στους ελαιώνες της Τριφυλίας την περίοδο 2012-2013

Επιβλαβή έντομα και ωφέλιμα αρθρόποδα στους ελαιώνες της Τριφυλίας την περίοδο 2012-2013 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Συγκριτική μελέτη της αποτελεσματικότητας δικτύου της παγίδας «ΔΑΚΟ-ΦΑΚΑ» κατά του δάκου της ελιάς (Βactrocera oleae, Diptera: Tephritidae) σε ελιές ποικιλίας Κορωνέικη. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο δάκος της ελιάς (Bactrocera

Διαβάστε περισσότερα

Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς

Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς Κωνσταντίνος Καζαντζής 1 και Πασχάλης Αποστόλου 2 1 ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., Ινστιτούτο Φυλλοβόλων Δένδρων, Τ.Θ. 122, 592 00 Νάουσα 2 «Φυτώρια Αποστόλου», 592 00

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Δρ. Χ ρ υ σ ο ύ λ α Π α π α ϊ ω ά ν ν ο υ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Ο ρ ι σ μ ο ί Οι βιολογικοί καλλιεργητές βασίζονται σε φυσικές μεθόδους: αμειψισπορά, αγρανάπαυση, ζωικά λιπάσματα (κοπριά)

Διαβάστε περισσότερα

Φυτοπροστασία της Ελιάς. ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc

Φυτοπροστασία της Ελιάς. ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc Φυτοπροστασία της Ελιάς ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc Η ασθένεια του κυκλοκόνιου Γνωστή και ως μαύρισμα ή μουτζούρωμα ευρύτατα διαδεδομένη ασθένεια Συμπτώματα: Καφέ - Σταχτί κηλίδες στα φύλλα Φυλλόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗ / ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΣΕ ΩΡΕΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΡΑΚ. ΣΥΝΟΛΟ 1 2 3 4 5 6 7 8 01/07/2014 15:00-21:00 Γενική Γεωργία Τα επιμέρους θεματικά αντικείμενα κατάρτισης της

Διαβάστε περισσότερα

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου Αχλάδι Έχει πάρα πολλές ποικιλίες και υποποικιλίες. Είναι φυλλοβόλο δέντρο και ευδοκιμεί σε μέρη που δεν χαρακτηρίζονται ούτε από την υπερβολική ζέστη ούτε από το υπερβολικό κρύο. Καλλιεργείται σε όλη

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν.

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. βλαστορύκτης της ροδακινιάς) σε ροδάκινα και νεκταρίνια για εξαγωγή στη Ρωσία Για φυτοϋγειονομικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΑΜΙΝΟ-16 ΣΤΗΝ ΕΛΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΑΜΙΝΟ-16 ΣΤΗΝ ΕΛΙΑ ARTIS AgriFood Research & Technological Innovation Specialists ΜΕΛΕΤΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΑΜΙΝΟ-16 ΣΤΗΝ ΕΛΙΑ Δρ. ΗΛΙΑΣ ΚΑΛΦΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Σελ. 0 «Εάν αποσυνθέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ. ΙΩΑΚΕΙΜ ΜΟΥΤΑΦΗ Γεωπόνου Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Χαλκιδικής

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ. ΙΩΑΚΕΙΜ ΜΟΥΤΑΦΗ Γεωπόνου Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Χαλκιδικής ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΙΩΑΚΕΙΜ ΜΟΥΤΑΦΗ Γεωπόνου Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Χαλκιδικής Οδεσμόςτηςελιάςμετη Χαλκιδική ξεκίνησε στα βάθη των αιώνων αποδείξεις για

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ Sorghum bicolor (L.) Moench ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ BIOSIS Πρόγραμμα ΚοινοτικήςΠρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Δ. ΛΕΧΑΙΝΩΝ 19 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα.

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα. η καλλιεργεια της μηδικης στo ΝΟΜΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε το ζητούμενο στην Ελληνική γεωργία είναι η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της, η γεωργική παραγωγή είναι απαραίτητο να

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική καλλιέργεια ελιάς

Βιολογική καλλιέργεια ελιάς ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ - ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Βιολογική καλλιέργεια ελιάς 1 2 Περιεχόμενα 1. Οικολογικό περιβάλλον... 4 2. Θρεπτική κατάσταση και καρποφορία της Ελιάς...

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά Στάδια Προγράμματος Καθορισμός Θέματος Ομάδων εργασίας Συλλογή υλικού σχετικού με το

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή η συμβατική γεωργία. έχει φθάσει στα όρια της

Επειδή η συμβατική γεωργία. έχει φθάσει στα όρια της Βιολογική γεωργία Επειδή η συμβατική γεωργία έχει φθάσει στα όρια της Για να ανταπεξέλθη χρησιμοποιεί μεθόδους «παρά φύσιν» όπως: Ορμόνες κατάχρηση χημικών ουσιών βιομηχανοποίηση παραγωγής, μεγάλης κλίμακας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΡΕΨΗ ΚΑΙ Η ΛΙΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Η ΘΡΕΨΗ ΚΑΙ Η ΛΙΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Η ΘΡΕΨΗ ΚΑΙ Η ΛΙΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΜΙΛΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ (Δεδομένα για την καλλιέργεια στο Δήμο Τεμπών, Σύντομη περιγραφή καλλιέργειας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ

ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΠΡΟΩΘΟΥΜΕΝΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ Προϊσταμένη του τμήματος Πυρηνοκάρπων - Μηλοειδών Διεύθυνση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΥΠΑΑΤ ΛΑΡΙΣΑ 22-02-2013 ΜΥΡΤΙΛΟ 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ Υψηλό κόστος

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργητικέςφροντίδεςενός λαχανόκηπου

Καλλιεργητικέςφροντίδεςενός λαχανόκηπου Καλλιεργητικέςφροντίδεςενός λαχανόκηπου Απότηνστιγμήπουοάνθρωποςαπέκτησε μόνιμη κατοικία άρχισε την κατοικιδιοποίηση τωνζώωνκαιτωνφυτών. Τα πρώτα καλλιεργούμενα φυτά προήλθαν πιθανώς τυχαία από σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Εισηγητής: Γιάννης Λιοντήρης, Γεωπόνος - MSc Περιβάλλοντος, Διευθυντής Γεωτεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Καλαμάτας Στόχοι της συνάντησης Δεν θα εξετάσουμε όλους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Οικολογικό περιβόλι. Σχεδιασµός και οργάνωση του. 2.1 Έδαφος γεµάτο ζωή Α ΜΕΡΟΣ (70 ) 2.1.1 Η διαδικασία δηµιουργίας χούµους στο έδαφος

1.1 Οικολογικό περιβόλι. Σχεδιασµός και οργάνωση του. 2.1 Έδαφος γεµάτο ζωή Α ΜΕΡΟΣ (70 ) 2.1.1 Η διαδικασία δηµιουργίας χούµους στο έδαφος Σεµινάριο Οικολογικό περιβόλι & ανθόκηποι ταράτσας Το σεµινάριο αποτελείται από 20 µαθήµατα των 10 συναντήσεων Σύνολο: 35 εκπαιδευτικές ώρες 1 η Συνάντηση (1 ο µάθηµα) 1.1 Οικολογικό περιβόλι. Σχεδιασµός

Διαβάστε περισσότερα

Οι ουσίες, με ελάχιστη τοξικότητα, που δεν δηλητηριάζουν το περιβάλλον και το πιάτο μας.

Οι ουσίες, με ελάχιστη τοξικότητα, που δεν δηλητηριάζουν το περιβάλλον και το πιάτο μας. Βιολογική Γεωργία με Φυτικά ή φυσικά εντομοκτόνα Οι ουσίες, με ελάχιστη τοξικότητα, που δεν δηλητηριάζουν το περιβάλλον και το πιάτο μας. Παρ' ότι δεν είναι και ο πλέον δόκιμος όρος (βιολογικά εντομοκτόνα),

Διαβάστε περισσότερα

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής Νεότερα συστήματα καλλιέργειας της ελιάς Σταύρος Βέμμος Αναπλ. Καθηγητής, Δ/ντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας, Γεωπονικό Πανεπ. Αθηνών Για αύξηση της απόδοσης και μείωση του κόστους παραγωγής ελαιολάδου γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΒΑΜΒΑΚΟΣ

ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΒΑΜΒΑΚΟΣ Χρήστος Γ. Αθανασίου Εργαστήριο Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΝΤΟΜΑ ΒΑΜΒΑΚΟΣ Κύριοι εχθροί Pectinophora gossypiella (Lepidoptera: Gelechiidae)

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικά προϊόντα κήπου. του γκαζόν

Βιολογικά προϊόντα κήπου. του γκαζόν Δωρεάν Δωρεάν συμβουλές συμβουλές Βιολογικά προϊόντα κήπου Το σύστημα περιποίησης του γκαζόν Ο χλοοτάπητας το "πράσινο σαλόνι"! Το μυστικό......κρύβεται σε ένα σύστημα περιποίησης γκαζόν που καλύπτει τις

Διαβάστε περισσότερα

Ceuthorrhynchus pallidactylus

Ceuthorrhynchus pallidactylus ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ /ΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ & ΦΥΤΟΫΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Ceuthorrhynchus pallidactylus ΡΑΜΑ 2011 Τί ζημιές

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ

ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ ΚΥΠΡΙΩΤΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ M.Sc., Ph.D. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Σταθμός Γεωργικής Έρευνας Κομοτηνής Σαν αμειψισπορά θεωρείται η εγκατάσταση σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟΝ ΣΠΟΡΟ, ΤΟ ΝΕΡΟ, ΤΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΣΠΟΡΑΣ (ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΥΣΤΙΚΑ) ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕ ΥΦΑΛΜΥΡΟ Η ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις και Προβλήματα της Ελαιοκαλλιέργειας. Αντώνης Παρασκευόπουλος,Γεωπόνος, Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας

Προκλήσεις και Προβλήματα της Ελαιοκαλλιέργειας. Αντώνης Παρασκευόπουλος,Γεωπόνος, Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας Προκλήσεις και Προβλήματα της Ελαιοκαλλιέργειας Αντώνης Παρασκευόπουλος,Γεωπόνος, Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας Ο Ευριπίδης ονομάζει την Μεσσηνία «Καλλίκαρπο» λόγω της μορφιάς

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτομίες στην ελαιοκαλλιέργεια

Καινοτομίες στην ελαιοκαλλιέργεια του R. Gucci Πανεπιστήμιο Πίζας, Τομέας καλλιέργειας και προστασίας της δενδροκομίας Καινοτομίες στην ελαιοκαλλιέργεια Η καλλιέργεια της ελιάς, του ελαιόδεντρου συσχετίζεται συνήθως με την παράδοση. Συναντάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. Στην αρχή της ομιλίας του ο Γεωπόνος κ. Παύλος Καπόγλου, συγγραφέας του βιβλίο «ΣΤΕΒΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS. Washingtonia spp.

RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS. Washingtonia spp. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΡΥΓΧΩΤΟΥ ΚΑΝΘΑΡΟΥ RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS Ο ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΡΥΓΧΩΤΟΣ ΚΑΝΘΑΡΟΣ ( Red Palm Weevil ) πρόκειται για κολεόπτερο έντοµο της οικογένειας Curculionidae το οποίο προσβάλλει τα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα. Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα. Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Η ελιά στη σύγχρονη εποχή Η Ελαιοκαλλιέργεια στην σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Ιούνιος 2015 GREENPEACE / FRED DOTT Η παραγωγή μήλων και φρούτων εν γένει στην Ευρώπη είναι ένας από τους τομείς της ευρωπαϊκής γεωργίας με την εντατικότερη

Διαβάστε περισσότερα

Το κόκκινο σκαθάρι Rhynchophorus ferrugineus Απειλεί το φοινικόδασος Ενημερώσου Προστάτευσε το φοινικόδασος

Το κόκκινο σκαθάρι Rhynchophorus ferrugineus Απειλεί το φοινικόδασος Ενημερώσου Προστάτευσε το φοινικόδασος Το κόκκινο σκαθάρι Rhynchophorus ferrugineus Απειλεί το φοινικόδασος Ενημερώσου Προστάτευσε το φοινικόδασος Ο κόκκινος ρυγχωτός κάνθαρος (σκαθάρι) το έντοµο δηλαδή Rhynchophorus ferrugineus, είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΟΤΡΟΠΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΔΑΚΟΥ (Bactrocera oleae GMEL.) ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

ΧΗΜΕΙΟΤΡΟΠΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΔΑΚΟΥ (Bactrocera oleae GMEL.) ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΧΗΜΕΙΟΤΡΟΠΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΔΑΚΟΥ (Bactrocera oleae GMEL.) ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Γεώργιος Ζαχαριουδάκης 1 και Ελευθέριος Αλυσσανδράκης 2 1 Τμήμα Φυτικής Παραγωγής, Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τ.Ε.Ι. Κρήτης. 2 Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ IOBC ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΙΙΙ 2001 Τελικό σχέδιο Νοέμβριος Αυτό το έγγραφο παρουσιάζει γενικές αρχές, τα ελάχιστα κριτήρια και οδηγίες για Ολοκληρωμένη Παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία ερωτηματολογίων συμπληρωμένα από ελαιοπαραγωγούς της Κρήτης

Επεξεργασία ερωτηματολογίων συμπληρωμένα από ελαιοπαραγωγούς της Κρήτης Προώθηση Αειφόρων Προτύπων Παραγωγής και Κατανάλωσης μέσω του Παραδείγματος του Ελαιολάδου LIFE08 INF/GR/000581 Επεξεργασία ερωτηματολογίων συμπληρωμένα από ελαιοπαραγωγούς της Κρήτης Χανιά, 2010, 2011

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος

Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Αναπαραγωγή Ευκαλύπτων Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Το παρόν άρθρο το θεωρώ συνέχεια των προηγούμενων άρθρων σχετικά με τους ευκαλύπτους και μετά από πολλές ερωτήσεις φίλων μελισσοκόμων σχετικά με την

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική µηδική. Τζουραµάνη Ε., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ.

Βιολογική µηδική. Τζουραµάνη Ε., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ. Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα)

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) Α. Η άργιλος (ηλεκτρικό φορτίο) συγκρατεί κατιόντα (+) και τα ανταλλάσει

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήματα και Προοπτικές

Η Ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήματα και Προοπτικές Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας Η Ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήματα και Προοπτικές Εισηγητής: Νικόλαος Μαυράκης (Δ/ντης Αγροτικής Οικονομίας) Γενικές Πληροφορίες Η συνολική έκταση της Κρήτης είναι 8.336

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα & Προοπτικές της καλλιέργειας των ΟΣΠΡΙΩΝ ρ. ηµήτριος Βλαχοστέργιος Ινστιτούτο Κτηνοτροφικών Φυτών & Βοσκών Λάρισας ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΟΣΠΡΙΑ Ξηρικά Όσπρια Ρεβίθι (Cicer arietinum L.) Φακή (Lens culinaris

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (IΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εντομοκτόνο. 100 ml ΠΡΟΣΟΧΗ. για την καταπολέμηση του Δάκου και του Πυρηνοτρήτη (καρπόβια γενιά) της Ελιάς, καθώς και της Πιερίδας του Λάχανου.

Εντομοκτόνο. 100 ml ΠΡΟΣΟΧΗ. για την καταπολέμηση του Δάκου και του Πυρηνοτρήτη (καρπόβια γενιά) της Ελιάς, καθώς και της Πιερίδας του Λάχανου. 100 ml Eλαιώδες Εναιώρημα (OD) Εγγυημένη σύνθεση: Δραστική ουσία: thiacloprid 10% β/ο, deltamethrin 1% β/ο Βοηθητικές ουσίες: 88,72% β/β Εντομοκτόνο για την καταπολέμηση του Δάκου και του Πυρηνοτρήτη (καρπόβια

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες του προγράμματος INFOIL σχετικά με τα Αειφόρα Πρότυπα Παράγωγης και Κατανάλωσης Ελαιολάδου

Οδηγίες του προγράμματος INFOIL σχετικά με τα Αειφόρα Πρότυπα Παράγωγης και Κατανάλωσης Ελαιολάδου LIFE08 INF/GR/000581 Προώθηση Αειφόρων Προτύπων Παραγωγής και Κατανάλωσης με Παράδειγμα το Ελαιόλαδο Οδηγίες του προγράμματος INFOIL σχετικά με τα Αειφόρα Πρότυπα Παράγωγης και Κατανάλωσης Ελαιολάδου (Φωτογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες:

Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Η υγρασία του εδάφους επηρεάζει τους οικολογικούς παράγοντες: Θερμοκρασία αερισμό, δραστηριότητα των μικροοργανισμών, πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων συγκέντρωση των τοξικών ουσιών. Η έλλειψη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>>

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>> ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΠΡΕΣΠΩΝ > ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ Ηεξημέρωσητουφασολιούξεκινάπριναπό7000 χρόνια στην Κεντρική Αμερική. Το γένος Phaseolus

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικό Κτηνοτροφικό Ρεβίθι

Βιολογικό Κτηνοτροφικό Ρεβίθι Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΔΕΥΜΑ. Η αποκοπή μερών του δένδρου ονομάζεται κλάδευμα Αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη καλλιεργητική τεχνική Με το κλάδευμα ρυθμίζουμε:

ΚΛΑΔΕΥΜΑ. Η αποκοπή μερών του δένδρου ονομάζεται κλάδευμα Αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη καλλιεργητική τεχνική Με το κλάδευμα ρυθμίζουμε: ΚΛΑΔΕΥΜΑ Η αποκοπή μερών του δένδρου ονομάζεται κλάδευμα Αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη καλλιεργητική τεχνική Με το κλάδευμα ρυθμίζουμε: Στα νεαρά δένδρα το μέγεθος και το σχήμα τους Στα ενήλικα δένδρα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Επιτραπέζιας Ελιάς Ιστορικά Η Ελιά (Olea europea) είναι από τις σηµαντικότερες καλλιέργειες στην χώρα µας όπως και στην Μεσόγειο γενικότερα. Τα ελαιόδεντρα

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης Ελαιοκομίας στη Π.Ε. Μεσσηνίας

Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης Ελαιοκομίας στη Π.Ε. Μεσσηνίας Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης Ελαιοκομίας στη Π.Ε. Μεσσηνίας ΧΑΝΙΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 Υφιστάμενη κατάσταση Προβλήματα, Η καλλιέργεια της ελιάς αποτελεί μια σημαντική αγροτική δραστηριότητα στην Ελλάδα από

Διαβάστε περισσότερα

200ml ΠΡΟΣΟΧΗ. Ελαιώδες εναιώρημα (OD) Εγγυημένη σύνθεση: Δραστικές ουσίες: thiacloprid 24% β/ο Βοηθητικές ουσίες: 76,33% β/β

200ml ΠΡΟΣΟΧΗ. Ελαιώδες εναιώρημα (OD) Εγγυημένη σύνθεση: Δραστικές ουσίες: thiacloprid 24% β/ο Βοηθητικές ουσίες: 76,33% β/β 200ml Αρ. Έγκρ. Κυκλ. Υ.Α.Α.Τ.: 14354 / 21-12-2010 Ελαιώδες εναιώρημα (OD) Εγγυημένη σύνθεση: Δραστικές ουσίες: thiacloprid 24% β/ο Βοηθητικές ουσίες: 76,33% β/β Διασυστηματικό εντομοκτόνο επαφής και στομάχου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΜΥΓΔΑΛΙΑ Σελίδα 1 από 27 Εγκατάσταση του αμυγδαλεώνα ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Ποσότητα γόνου & ακμαίων μελισσών Μεταχείριση του μελισσιού κατά τη διάρκεια του έτους Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Πληθυσμός Παραγωγική φάση Παράλληλη ανάπτυξη γόνος Μείωση γόνου

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια και Τυποποίηση βρώσιμης ελιάς

Καλλιέργεια και Τυποποίηση βρώσιμης ελιάς ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ & ΤΕΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ Καλλιέργεια και Τυποποίηση βρώσιμης ελιάς Φουκίδης Απόστολος Φλώρινα,2014

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΗΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΗΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΗΑΣ 1 Πίνακας Οδηγιών Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ» ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ ΤΕΙ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΕΥΧΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ «Βελτίωση της Πατατοκαλλιέργειας με Χρήση Εξειδικευμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΡ ΕΥΤΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ

ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΡ ΕΥΤΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΡ ΕΥΤΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Γ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΑΚΗΣ, Ινστιτούτο Εγγείων Βελτιώσεων ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΠΑΝΩΡΑΣ, Ινστιτούτο Εγγείων Βελτιώσεων ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΑΡΑΜΠΑΤΖΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΧΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΓΙΔΩΝ ΜΕ ΕΛΚΥΣΤΙΚΑ ΤΡΟΦΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΔΑΚΟΥ (Bactrocera oleae GMEL.) ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΧΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΓΙΔΩΝ ΜΕ ΕΛΚΥΣΤΙΚΑ ΤΡΟΦΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΔΑΚΟΥ (Bactrocera oleae GMEL.) ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΧΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΓΙΔΩΝ ΜΕ ΕΛΚΥΣΤΙΚΑ ΤΡΟΦΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΔΑΚΟΥ (Bactrocera oleae GMEL.) ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Εμμανουήλ Ροδανάκης 1 και Ελευθέριος Αλυσσανδράκης 2 1 Τμήμα Φυτικής Παραγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης Contans WG Ο νεότερος, ασφαλέστερος και πιο ευπροσάρμοστος τρόπος ελέγχου της Σκληρωτινίασης, που υπάρχει! Τα αποτελέσματα από την χρήση του Contans WG δείχνουν σημαντική μείωση στον αριθμό των σκληρώτιων

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

3. ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 3. ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ Η προστασία της ελαιοκαλλιέργειας από εχθρούς, ασθένειες και ζιζάνια πρέπει να επιτυγχάνεται µε την ελάχιστη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων, αλλά και κυρίως,

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη διαχείριση - το μέλλον της γεωργίας-

Ολοκληρωμένη διαχείριση - το μέλλον της γεωργίας- Ολοκληρωμένη διαχείριση - το μέλλον της γεωργίας- Επιστημονική ομάδα έργου: Δημήτριος Τσελές, καθηγητής, Επιστημονικός Υπεύθυνος Ασπασία Ευθυμιάδου, Λέκτορας του Ανοιχτού Πανεπιστημίου Κύπρου Μαρία Γκούλτα,

Διαβάστε περισσότερα

διαχείρισης από Αγροτικό Συνεταιρισµό Πρόεδρος Συνεταιρισµού Κουτσουρά, «ΦΟΙΝΙΚΑΣ»

διαχείρισης από Αγροτικό Συνεταιρισµό Πρόεδρος Συνεταιρισµού Κουτσουρά, «ΦΟΙΝΙΚΑΣ» Πρώιµα κηπευτικά και ελαιόλαδο ολοκληρωµένης διαχείρισης από Αγροτικό Συνεταιρισµό Μάνος ασενάκης Πρόεδρος Συνεταιρισµού Κουτσουρά, «ΦΟΙΝΙΚΑΣ» Ο Αγροτικός Συνεταιρισµός Κουτσουρά Ο Αγροτικός Συνεταιρισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΥ ΙΑ. Ινστιτούτο Φυλλοβόλων ένδρων ιεύθυνση Αγροτικής Έρευνας Ελληνικός Γεωργικός Οργανισµός ΗΜΗΤΡΑ, Νάουσα

ΚΑΡΥ ΙΑ. Ινστιτούτο Φυλλοβόλων ένδρων ιεύθυνση Αγροτικής Έρευνας Ελληνικός Γεωργικός Οργανισµός ΗΜΗΤΡΑ, Νάουσα ΚΑΡΥ ΙΑ ρ. Παυλίνα ρογούδη, Αναπληρώτρια Ερευνήτρια Ινστιτούτο Φυλλοβόλων ένδρων ιεύθυνση Αγροτικής Έρευνας Ελληνικός Γεωργικός Οργανισµός ΗΜΗΤΡΑ, Νάουσα Νάουσα, Ιστοσελίδα www.pomologyinstitute.gr Η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Eπιστροφή στη γεωργία του παρελθόντος Οι διατροφικές κρίσεις και οι ανησυχίες που προκάλεσαν στους καταναλωτές ως προς την ασφάλεια των τροφίµων, οδήγησαν

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου

Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου Στόχος : το κέρδος 1. Να αγαπά τη μέλισσα 2. Να γνωρίζει καλά τη βιολογία της. 3. Να εφαρμόζει σωστές επεμβάσεις στον κατάλληλο χρόνο 4. Να γνωρίζει τη μελισσοκομική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΟΕΦ/ΕΑΣ ΕΥΒΟΙΑΣ. Εισαγωγή. Δραστηριότητες ΠΕΡΙΟΔΟΣ: 2009-2012

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΟΕΦ/ΕΑΣ ΕΥΒΟΙΑΣ. Εισαγωγή. Δραστηριότητες ΠΕΡΙΟΔΟΣ: 2009-2012 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΟΕΦ/ΕΑΣ ΕΥΒΟΙΑΣ ΠΕΡΙΟΔΟΣ: 2009-2012 Εισαγωγή Βασικό χαρακτηριστικό του εγκεκριμένου προγράμματος της ΟΕΦ/ΕΑΣ Εύβοιας είναι ότι δίνει ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΣΠΟΡΟΣ. Κατάλογος 2012. σελ. 1

ΒΙΟΣΠΟΡΟΣ. Κατάλογος 2012. σελ. 1 ΒΙΟΣΠΟΡΟΣ Κατάλογος 2012 ΔΡ. ΧΑΡΑΛΝΤ Χ. ΛΕΤΙΖΙ (ΓΕΩΠΟΝΟΣ) σελ. 1 Eutrofit και Orgazot S... και τα φυτά δυναμώνουν! Σειρά βιολογικών οργανικών αζωτούχων λιπασμάτων: χαμηλή δόση και μεγάλη απόδοση Eutrofit

Διαβάστε περισσότερα