Ο ΗΡΑΚΛΗΣ, ΟΙ ΑΜΑΖΟΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ «ΤΡΑΓΑΝΙΣΤΕΣ ΒΟΥΚΙΤΣΕΣ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ΗΡΑΚΛΗΣ, ΟΙ ΑΜΑΖΟΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ «ΤΡΑΓΑΝΙΣΤΕΣ ΒΟΥΚΙΤΣΕΣ»"

Transcript

1 ΑΝΤΩΝΗΣ ΑΙΑΚΟΣ Ο ΗΡΑΚΛΗΣ, ΟΙ ΑΜΑΖΟΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ «ΤΡΑΓΑΝΙΣΤΕΣ ΒΟΥΚΙΤΣΕΣ» ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΪ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΡΗΓΑ Στη Χάρτα του Ρήγα, στην προμετωπίδα της, υπάρχει μια παράσταση στην οποία ο Ηρακλής κυνηγά μια Αμαζόνα κραδαίνοντας ένα τεράστιο ρόπαλο. 1 Για το ρόπαλο, ως σύμβολο που χρησιμοποιεί ο Ρήγας, έχουν γραφεί (Λέανδρος Βρανούσης, Λουκία Δρούλια). 2 Το ρόπαλο είναι ένα από τα σύμβολα των Γιακωβίνων το οποίο προέρχεται από το αρχαιοελληνικό απόθεμα συμβόλων. Επομένως λειτουργεί πολλαπλά. Δημοκρατικό ως προς την προέλευση του από τη Γαλλική Επανάσταση, εθνικό ως προς την καταγωγή του από την ελληνική μυθολογία. Εφόσον το ρόπαλο αποτελεί έμβλημα, τι πιο φυσικό από μια παράσταση με τον Ηρακλή; Γιατί όμως ο Ηρακλής δεν εξεικονίζεται σε έναν άλλο άθλο με το ρόπαλο, αλλά καταδιώκει μια Αμαζόνα; Η σκηνή μας παραπέμπει στον άθλο με τη ζώνη της Ιππολύτης. Οι Α μαζόνες (ή Αμαζονίδες), κατάγονταν από το θεό Άρη και τη νύμφη Αρμονία. Η χώρα τους αρχικά νομιζόταν στη Μικρά Ασία, και πρωτεύουσα τους θεωρούνταν η θεμίσκυρα, στον ποταμό Θερμώδοντα (Ηρόδοτος, 9 27Α), άλλοι όμως αρχαίοι συγγραφείς τις τοποθετούσαν στον Καύκασο, στη Θράκη ή στην Το κείμενο αυτό, στην πρώτη μορφή του, ανακοινώθηκε στο συνέδριο «Από το Διαφωτισμό στις Επαναστάσεις. Ο Ρήγας και ο κόσμος του», Δελφοί, Ιουνίου Γνωρίζουμε ότι ή Χάρτα του Ρήγα είχε ως πρότυπο τον αντίστοιχο χάρτη του Guillaume Delisle, Graeciae Antiquae Tabulae Nova, Παρίσι 1707 (Γ. Λάιος, «Οι χάρτες του Ρήγα», ΔΙΕΕ 14 (1960) Γ. Τόλιας, «Της ευρύχωρου Ελλάδος: η Χάρτα του Ρήγα και τα όρια του ελληνισμού», Τα Ιστορικά (1998)' Δ. Καραμπερόπουλος, Η Χάρτα της Ελλάδος τον Ρήγα. Τα πρότυπα της και νέα στοιχεία, Αθήνα 1998). Από αυτόν το χάρτη αντέγραψε και την εικόνα του τίτλου, αλλά τον τροποποίησε, αντικαθιστώντας τη σκηνή των διαλεγομένων σοφών με τη σκηνή του Ηρακλή και της Αμαζόνας. 2. Λ. Βρανούσης, «Η σημαία, το εθνόσημο και η σφραγίδα της "Ελληνικής Δημοκρατίας" του Ρήγα», Δελτίον Εραλδικής και Γενεαλογικής Εταιρείας της Ελλάδος 8 (1992) ' Αουκία Δρούλια, «Η πολυσημία των συμβόλων και το "ρόπαλον του Ηρακλέους" του Ρήγα», Ο Ερανιστής 21 (1997) , και «Τα σύμβολα του νέου ελληνικού κράτους», Τα Ιστορικά 23 (1995)

2 100 Αντώνης Λ,ιάκος Αφρική. Η βασίλισσα τους είχε διάφορα ονόματα: Ανδρομάχη, ΠενΟεσίλεια, Ιππολύτη, Αντιόπη. Στη μυθολογία, όλοι σχεδόν οι μεγάλοι ήρωες συγκρούστηκαν μαζί τους. Ο Ηρακλής με την Ιππολύτη (για να της πάρει τη ζώνη όπως τον διέταξε ο Ευρυσθέας), αλλά και ο Θησέας και ο Αχιλλέας, και ο Πρίαμος και ο Βελλεροφόντης. Ο Αλέξανδρος όμως συνευρέθη μαζί τους. Υ πάρχουν άφθονες εικονογραφικές παραστάσεις με αμαζονομαχίες, οι οποίες διακρίνονται σε τρεις κύκλους. Ο Ηρακλής και οι Αμαζόνες, ο Αχιλλέας και οι Αμαζόνες, ο Θησέας και οι Αμαζόνες. Ο πιο διαδεδομένος εικονογραφικός κύκλος είναι με τον Ηρακλή. Στην παράσταση του Ρήγα, η Αμαζόνα είναι έφιππη, φορά κοντό χιτΰ)να και κρατά στο αριστερό της χέρι «αμφίστομον πέλεκυν» (σάγαρις), ενώ με το δεξί της κρατά τα γκέμια του αλόγου που καλπάζει. Ο Ηρακλής είναι πεζός, ξυπόλυτος, φορά μόνο τη λεοντή, κραδαίνει με το αριστερό του χέρι το ρόπαλο έτοιμος να χτυπήσει την Αμαζόνα, ενώ με το δεξί του την έχει αδράξει από το αριστερό της μπράτσο. Από τις αρχαίες παραστάσεις η μόνη η οποία συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία (έφιππη καλπάζουσα Αμαζόνα, κοντός χιτο')νας και όχι πανοπλία ή περσικό ένδυμα, διπλούς πέλεκυς και όχι δόρυ ή ξίφος, φορά και κίνηση των προσώπων προς τα δεξιά της εικόνας) και μπορεί να ταυτιστεί με ασφάλεια με την παράσταση του Ρήγα, είναι ένα νόμισμα από την Ηράκλεια του Πόντου, που εκδόθηκε το μ.χ. 3 Ο Ρήγας στη Χάρτα, που μοιάζει με νομισματολογικό χάρτη, απεικονίζει 161 νομίσματα «ερανισθέντα εκ του αυτοκρατορικού ταμείου της Αουστρίας προς αμυδράν ιδέαν της αρχαιολογίας». Η αναδρομή στο μύθο δε μας φωτίζει για το περιεχόμενο του συμβολισμού. Ενδεχομένως κάτι μας λένε οι γεωγραφικές συνδηλώσεις του μύθου. Οι Αμαζόνες κατοικούν στην Ασία, κοιτίδα των Οθωμανών. Στην αναδρομική ανάγνωση των μύθων ήταν πάντα από την αντίθετη πλευρά των Ελλήνων, ανήκαν στον κόσμο των βαρβάρων. Ένας ελληνικός μύθος διαβάστηκε μέσα από τη διχοτομική αντίληψη του χώρου Ελλάδα-Ευρώπη, Ασία-Βάρβαροι. Έτσι, οι γεωγραφικές συνδηλώσεις φιλτραρισμένες μέσα από την εθνική αντίληψη του χώρου έπαιξαν ρόλο στην επιλογή των συμβόλων. Λ.χ. παρά την αγάπη του στα σύμβολα της Γαλλικής επανάστασης ο Ρήγας δε χρησιμοποιεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και διαδεδομένα, το φρυγικό σκούφο. Ενδεχομένως γιατί οι Φρύγες που κατοικούσαν τη Μικρά Ασία, δεν ήταν ελληνικός πληθυσμός. Μπορεί επομένως ο φρυγικός σκούφος να παραπέμπει στους εξεγερμένους δούλους, οι συνδηλώσεις του νοήματος όμως δεν περνούν από το φίλτρο της εθνικής καταγωγής. 3. Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae, II, Ζυρίχη και Μόναχο, εκδ. Άρτεμις, τόμος Ι, 1981, α' μέρος σ. 596, β' μέρος σ. 463, αρ. 161.

3 Αναπαραστάσεις του φύλου και της εξουσίας στο έργο τον Ρήγα 101 Ωστόσο, η σκηνή με την Αμαζόνα, δύσκολα αποφεύγει τις συνδηλώσεις φύλου. Ένας άνδρας καταδιώκει μια γυναίκα με ένα ρόπαλο. Το ρόπαλο, στα χέρια ενός άνδρα που το κραδαίνει απέναντι σε μια γυναίκα, δύσκολα δεν θα ιδωθεί ως φαλλικό σύμβολο. Οι σεξουαλικές συνδηλώσεις του ροπάλου διέφυγαν από τους παλαιότερους σχολιαστές των συμβόλων και των θεωριών του Ρήγα, ή, αν δε διέφυγαν, δε βρήκαν θέση στις αναλύσεις τους και αποσιωθήθηκαν. Αναρωτιέμαι αν βλέποντας την εικόνα αυτή, και γράφοντας για το Ρήγα, δεν τους ήλθε συνειρμικά η φράση του Ανδρέα Εμπειρίκου από την Οκτάνα, «Όλοι φλεγόμενοι, όλοι στητοί toc Ηρακλείς ροπαλοφόροι», ώστε να δουν και να εκφράσουν το προφανές. Αλλά βλέπουμε πράγματι έναν άνδρα και μια γυναίκα, μια αναπαράσταση του ανδρισμού και της θηλυκότητας. Ο Έρβιν Πανόφσκι, μας δίδαξε ότι για να καταλαβαίνουμε τις εικόνες δε φτάνει μόνο να ξέρουμε το μύθο που αναπαριστάνουν, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονταν το μύθο την εποχή που έφτιαχναν τις εικόνες. 4 Πρέπει δηλαδή να μαθαίνουμε να βλέπουμε τους μύθους με τα μάτια της εποχής που τους χρησιμοποιεί. Πώς έβλεπαν στην εποχή του Ρήγα τις Αμαζόνες; Στα χρόνια εκείνα κυκλοφορούσε μια σειρά από γκραβούρες οι οποίες αναφέρονται σε μια διάσημη υπόθεση. Πρόκειται για την ιστορία του δούκα d'eon ( ). Ήταν Γάλλος διπλωμάτης, έκανε καριέρα ως άνδρας, «αποκαλύφθηκε» ότι ήταν γυναίκα όταν ήταν 40 χρονοίν, το αποδέχτηκε και έζησε το υπόλοιπο της ζωής της ως γυναίκα, αλλά όταν πέθανε στα 80 της, διαπιστώθηκε ότι ανατομικά ήταν άνδρας. Γράφηκαν πολλές βιογραφίες του και η περίπτωση του, πριν ακόμη από το θάνατο του, απασχόλησε τη φιλολογία και την εικονογραφία της εποχής η οποία τον παρουσίασε ως αμαζόνα, σατυρίζοντας δηλαδή έναν ερμαφρόδιτο τύπο πολεμιστή. 5 Δε γνωρίζουμε αν ο Ρήγας είχε δει αυτές τις γκραβούρες. Ίσως όχι. Αλλά είναι ενδεικτικές του διάχυτου πνεύματος της εποχής. Δηλαδή, η Αμαζόνα δε θεωρούνταν γυναίκα με ιδιότητα πολεμιστή. Ο ρόλος του πολεμιστή, θεωρούμενος ως κατεξοχήν ανδρικός ρόλος, νόθευε την ιδιότητα του θηλυκού. Η μη σύμπτωση δηλαδή του βιολογικού φύλου με το κοινωνικό φύλο δημιουργούσε την εικόνα του ερμαφροδιτισμού. Αυτή η διάχυτη σύγχυση, μπέρδεψε και την ιστοριογραφία της αρχαιότητας τον 19ο αιώνα. Σύμφωνα με τον γερμανό ιστορικό F. Creuzer ( ) η «ουσιώδης ιδέα» του μύθου των Αμαζόνων ήταν πως δεν ανήκαν στο ανδρικό ή στο γυναικείο γένος αλλά πως ήταν ανδρογυναίκες. Έχοντας, οι αρχαιοϊστορικοί, δημιουργήσει μια ταξινόμηση αντιστοιχίας ιστορικών περιόδων και ρόλου των φύλων για να 4. Erwin Paiiofsky, Μελάτες εικονολογίας, μετάφραση Ανδρέας Παππάς, Αθήνα, Νεφέλη, Gary Kales, Monsieur d'eon is a Woman, Νέα Τόρκη, Basic Books, 1995.

4 102 Αντώνης Λιάκος Λεπτομέρεια της προμετωπίδας της Χάρτας του Ρήγα. Ο Ηρακλής κυνηγά μια Αμαζόνα κραδαίνοντας ένα τεράστιο ρόπαλο

5 Αναπαραστάσεις τον φύλου και της εξουσίας στο έργο τον Ρήγα 103 βολέψουν τη μυθολογία στην ιστορία, η παρουσία των Αμαζόνων τους δημιούργησε πονοκεφάλους. 6 Παρατηρώντας τις αναπαραστάσεις της Αμαζόνας επομένως, το βλέμμα μας μετατοπίζεται σε διαδοχικές αναγνώσεις. Βλέπουμε μια γυναίκα-πολεμιστή, ένα θήλυ χωρίς το ρόλο του θήλεος, ένα ον, βιολογικά γυναίκα, σε κοινωνικό ρόλο άνδρα, μια ανδρογυναίκα. 7 Ας συνοψίσουμε ώς εδώ. Στην παράσταση αυτή, υπάρχουν τρία νοηματικά φίλτρα. Το πρώτο είναι το πολιτικό, σε σχέση με τη Γαλλική επανάσταση (Γιακωβίνοι-ρόπαλο). Το δεύτερο είναι εθνικό, αλλά μέσα στον ευρωκεντρικό καθορισμό της γεωγραφικής κατανομής (η Ελλάδα ως Ευρώπη έναντι της Ασίας). Το τρίτο είναι το φίλτρο του φύλου, σε σχέση με την κατανομή των συμβόλων σε θέσεις φίλου-εχθρού. Ποιος είναι όμως ο κώδικας αυτής της κατανομής; Αυτό το πρόβλημα θα μας απασχολήσει εδώ. Στην πρώτη παράγραφο της Νέας Πολιτικής Διοίκησης του Ρήγα, διαβάζουμε «ότι ο Τύραννος, ονομαζόμενος Σουλτάνος, κατέπεσεν ολοτελώς εις τας βρωμεράς θηλυμανείς ορέξεις του, επερικυκλώθη από ευνούχους και αιμοβόρους αμαθέστατους αυλικούς». Η λέξη Οηλυμανής, στα λεξικά παραπέμπει στην έννοια της υπερβολικής επιθυμίας για το θήλυ. Παράξενο βέβαια να αποδίδει ο Ρήγας ως αρνητική ιδιότητα, δηλαδή ως ελάττωμα του αντιπάλου του, την υπερβολική επιθυμία για το θήλυ. Γνωρίζουμε τη βιογραφία του. Ανεξήγητο είναι επίσης γιατί χαρακτηρίζονται «βρωμεραί» οι «θηλυμανείς ορέξεις» και γιατί συνοδεύονται, λίγο πιο κάτω, με τη λέξη «ευνούχοι». Μήπως θέλει να πει κάτι άλλο; Τη σύνδεση ανάμεσα στο Σουλτάνο και τη θηλυμανία δεν είναι η πρώτη φορά που τη συναντούμε εδώ. Η φράση αυτή του Ρήγα παραπέμπει σε ένα στίχο «ο σαρδανάπαλος της κωσταντινουπόλεως, αποκημισμένος εις την Οηλυμανίαν και βαρβαρότητα)) ο οποίος προέρχεται από ένα ποίημα του Ιωάννου Πλοκώφ, το οποίο δημοσιεύει η Κατερίνα Παπακωνσταντίνου στη διατριβή της. 8 Το στιχούργημα αυτό είναι μετάφραση από τα γαλλικά. Το πρωτότυπο, το οποίο αποδίδεται ούτε λίγο, ούτε πολύ στον ίδιο το Βολταίρο έχει 6. Josine Blok, «Nineteenth-century Quests for a Scientific Mythology: The Case of the Amazon Myth», Davis Center Papers, Princeton University, Στη βιβλιογραφία το θέμα παρουσιάστηκε ως αξιοπερίεργο. Μια συλλογή βιογραφιών των γυναικών-πολεμιστών από τις διάσημες πειρατίνες του 18ου at. στην Καραϊβική έως τις γυναίκες-πολεμιστές στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, Julie Wheelwright, Amazons and Military Maids, Λονδίνο, Pandora books, Κ. Παπακωνσταντίνου, Ελληνικές εμπορικές επιχειρήσεις στψ Κεντρική Ευρώπη το β' μισό τον 18ου αιώνα. II οικογένεια Πόνδικα, Αθήνα 2002, σ Βλ. επίσης και τη σημείωση 613. Ευχαριστώ τη συγγραφέα και από εδώ. Το γαλλικό στιχούργημα στο Νέστωρ Καμαριανός, «Επτά σπάνια ελληνικά φυλλάδια δημοσιευμένα στην Πετρούπολη ( )», Ο Ερανιστής 18 (1986) 1-34, σελ. 24.

6 104 Αντώνης Λιάκος ως εξής: «Le Sardanaple de Stamboul, endormi dans la molesse et dans la barbarie)). Αλλά η λέξη molesse σημαίνει μαλθακότητα, τρυφηλότητα, όχι Οηλυμανία. Γιατί το λάθος; Είναι προφανές ότι το λάθος οφείλεται όχι στην άγνοια της γαλλικής λέξης, αλλά στην παρασημασιολόγηση της ελληνικής λέξης. Αν η λέξη molesse αποδίδεται στο ποίημα του Πλοκώφ ως θηλνμανία είναι όχι με την έννοια της υπερβολικής επιθυμίας για τα θηλυκά, αλλά του τρόπου των θηλυκών. Δηλαδή μια απόχρωση της έννοιας του θήλεος αποδίδεται στο υποκείμενο. Ενδιαφέρουσα σύνδεση θήλεος και μαλθακότητας, αλλά με αυτή τη σύνδεση και επομένως με αυτό το νόημα τη χρησιμοποιεί και ο Ρήγας' όχι με τη σημασία που της αποδίδουν τα λεξικά. Με τη σημασία αυτή, ούτε παράξενα στέκει στη φράση, ούτε μας ξενίζει σε σχέση με τις διαθέσεις του Ρήγα. Επομένως, αν ο Σουλτάνος περιγράφεται ως θηλνμανής με τη σημασία αυτή, και εδώ, όπως και στην εικονογράφηση, βρισκόμαστε σε μια αντιπαράθεση όπου ο εχθρός περιγράφεται με όρους ασάφειας του κοινωνικού φύλου. Αν η φυλετική ασάφεια της Αμαζόνας βρίσκεται στο γεγονός ότι είναι ανδρογυναίκα, η φυλετική ασάφεια του Σουλτάνου αποδίδεται με το ότι έχει θηλυμανείς ορέξεις. Δεν πρόκειται όμως για μια αντιπαράθεση αρσενικού-θηλυκού. Ενώ δηλαδή στην περίπτωση του Ηρακλή, φαίνεται ότι το βιολογικό φύλο (sex) συμπίπτει με τον κοινωνικό ρόλο του φύλου (gender), τόσο στην περίπτωση της Αμαζόνας, όσο και στην περίπτωση του «θηλυμανούς Σουλτάνου» και των ευνούχων του, το βιολογικό φύλο στιγματίζεται γιατί δε συμπίπτει με το κοινωνικό φύλο. Εδώ έχουμε να κάνουμε με ζητήματα κατασκευής του κοινωνικού φύλου (gender) και ρόλου του φύλου. Οι σεξουαλικές συνδηλώσεις δε λείπουν από την εποχή. Ο Αδαμάντιος Κοραής, το 1819, σε μια επιστολή του προς τον Αλέξανδρο Κοντόσταυλο, αποκαλεί τους Τούρκους «σοδομητικόν έθνος». 9 Το στερεότυπο του εκθηλυμένου άνδρα, τη σύνδεση μαλθακότητας και εκθηλυσμού, μέσα από τον οποίο περιγράφεται ο εχθρός, το βρίσκουμε, την ίδια εποχή και στους ναπολεόντειους πολέμους. Οι Γερμανοί περιγράφουν τους Γάλλους ως «εκθηλυμένους» (effeminate). Το στερεότυπο αυτό το ξαναβρίσκουμε στο λόγο του Οριενταλισμού, και στον 19ο αιώνα. Π.χ. στο λόγο της αγγλικής αποικιοκρατίας, ο ανδροπρεπής Άγγλος περιγράφεται σε αντιπαράθεση με τον θηλυμανή Ινδό. Πρόκειται για μια αντιπαράθεση ενεργητικότητας-παθητικότητας, αυτοσυγκράτησης-υποταγής στα πάθη. Η αντιπαράθεση αυτή σύμφωνα με τον George Mosse, 10 προέρχεται ακριβούς από την εποχή του τέλους του 18ου αιώνα. Έκτοτε τη συναντούμε συχνά στην περιγραφή του εξωτερικού ή του εσωτε- 9. Αδαμάντιος Κοραής, Αλληλογραφία, Αθήνα, ΟΛΙΕΔ, 1982, τ. Δ', σ George Mosse, The Image of Man, The Creation of Modern Masculinity, Νέα Υόρκη, Oxford University Press, 1996.

7 Αναπαραστάσεις τον φύλου και της εξουσίας στο έργο του Ρήγα 105 ρικού εχθρού. Οι μαρτυρίες είναι άφθονες και αμοιβαίες. Π.χ. και οι Τούρκοι την απευθύνουν στους Έλληνες. 11 παραπέμπει σε ζητήματα κατασκευής του φύλου. Με τη σειρά της η αντιπαράθεση αυτή μας Το ενδιαφέρον για τη διάσταση του φύλου στην ιστορία αποτελεί εδώ και δύο δεκαετίες μια πραγματικότητα. Οι σπουδές αυτές βέβαια, στο μεγαλύτερο μέρος τους, αφορούν το γυναικείο φύλο, και επικεντρώθηκαν όχι μόνο στην ανάδειξη της ιστορίας των γυναικών αλλά επίσης στην κατασκευή και στη διαχείριση των έμφυλων ρόλων, καθώς και στον έμφυλο χαρακτήρα των κοινωνικών εξελίξεων και των κοινωνικών αναπαραστάσεων. 12 Αν όμως οι περισσότερες εργασίες αφορούν την ανάδειξη της γυναικείας υποκειμενικότητας, πολύ λιγότερες εργασίες αφορούν την ανάδειξη της ανδρικής υποκειμενικότητας. Με αυτή την έννοια, παρά το γεγονός ότι οι άνδρες πρωταγωνιστούν στις ιστορίες που γράφουμε, το φύλο τους μένει αδιόρατο κάτω από τους ρόλους τους. 13 ζήτημα επομένως είναι η ιστορικότητα του ανδρικού φύλου αλλά και γενικότερα, η ανάδειξη του φύλου ως συστήματος συμβολικών σχέσεων, η έμφυλη διάσταση των συμβολικών συστημάτων, και ο τρόπος με τον οποίο τα συμβολικά συστήματα διαμόρφωσαν τις κοινωνικές σχέσεις. Δηλαδή με ποιόν τρόπο κατασκευάστηκαν τα φύλα στη νεώτερη εποχή, με ποιόν τρόπο τα συστήματα αναπαράστασης χρησιμοποίησαν μια γλώσσα που παρέπεμπε στα φύλα, και πώς με τη σειρά τους τα στερεότυπα αυτά διαμόρφωσαν έμφυλους ρόλους. Σύμφωνα με τις περισσότερες μελέτες που αφορούν την εξέλιξη της αναπαράστασης των φύλων, η κρίσιμη εποχή είναι το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα και οι αρχές του 19ου, ακριβώς η εποχή του Ρήγα. Με δυο λόγια στην εποχή αυτή δημιουργείται ένας κανόνας ο οποίος περιγράφηκε από το Φίχτε με τα εξής λόγια: «Όσο πιο θηλυκές είναι οι γυναίκες και όσο πιο αρρενωποί είναι οι άνδρες, τόσο πιο υγιής είναι η κοινωνία και το κράτος». 14 Το Δημιουργούνται δηλαδή νέες αναπαραστάσεις των φύλων οι οποίες δημιούργησαν στερεότυπα. Στη δημιουργία του ανδρικού στερεότυπου της εποχής, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού, συνέκλινε η άνοδος της αστικής κοινωνίας, που παραμέρισε τον αριστοκρατικό ιδεότυπο του ιππότη-πολεμιστή, όσο επίσης και ο εθνικισμός, δηλαδή η ιδεολογία και η συμβολική της εθνικής ιδεολογίας Fatma Muge Gocek, «From Empire to Nation. Images of Women and War in Ottoman Political Cartoons, », στο Billie Maelman (εκδ.), Borderlines. Gender and Identities in War and Peace , Λονδίνο, Routledge, Έφη Αβδελά - Αγγελικά Ταρρά (Εισαγωγή, επιμέλεια), Σιωπηρές ιστορίες. Γυναίκες και φύλο στην ιστορική αφήγηση, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, Σ' ό,τι αφορά το φύλο και το έθνος, Nira Yuval-Davis, Gender and Nation, Λονδίνο, Sage, R. W. Connel, Masculinities, Λονδίνο, Polity Press, Στο ίδιο, σ George Mosse, Nationalism and Sexuality, Middle-Class Morality and Sexual Norms in Modern Europe, Μάντισον, University of Wisconsin Press, 1985.

8 106 Αντώνης Αιάκος Στη δημόσια εξεικόνιση του άνδρα, ιδιαίτερη θέση κατέχει η δεξίωση του εικονογραφικού αποθέματος της ελληνικής αρχαιότητας, κατά την εποχή αυτή. Τον 18ο αιώνα η αισθητική ((ανακάλυψη» της Ελλάδας, ως πηγής και κανόνα του ωραίου, δεν ήταν μια ανακάλυψη χωρίς φύλο. Εκείνο που ανακάλυψαν οι Ευρωπαίοι ήταν η αρρενωπή Ελλάδα. Η ανακάλυψη αυτή συνδέεται με τον Johann Joachim Winckelmann ( ) και τα έργα του Στοχασμοί πάνω στη ζωγραφική και τη γλυπτική των Ελλήνοίν (1755) και Ιστορία της Αρχαίας τέχνης (1764). Οι θέσεις του Βίνκελμαν άσκησαν τεράστια επιρροή και απηχούνται στην Εγκυκλοπαίδεια, την οποία γνωρίζουμε ότι ο Ρήγας χρησιμοποίησε στο Φυσικής Απάνθισμα. 1^ Μέσα από αυτές τις θέσεις, και την υποδοχή τους, το ανδρικό κάλλος έγινε κανόνας του αφηρημένου κάλλους, και μέσα από τον κανόνα αυτόν διαπλάστηκε η νέα εικόνα του άνδρα. Αναλογία, αρμονία, αυτοκυριαρχία, έλεγχος πάνω στο σώμα, αυτά ήταν τα χαρακτηριστικά του ανδρικού ιδεώδους σύμφωνα με τα ελληνικά πρότυπα ανδρικού σώματος. Με δυο λόγια, αυτοκυριαρχούμενη δύναμη. Τα ιδεώδη αυτά, μετέτρεπαν το ανδρικό σώμα σε σύμβολο της αστικής κοινωνίας και του έθνους δημιουργώντας μια αίσθηση σταθερότητας και ιεραρχίας αξιών, σε μια εποχή αλλαγών. Ο Mosse παρατηρεί ότι η ανακάλυψη της τέχνης της αρχαιότητας, κυρίως της γλυπτικής, υπέστη μια αντιστροφή. Αντιστράφηκε δηλαδή η ομοερωτική διάθεση, με την οποία την προσέγγισε ο Winckelmann, και μετατράπηκε σε κανόνα της ανδρικότητας σε σχέση με τον οποίο καθορίζεται το πρέπον και το μη πρέπον, το φυσικό και το μη φυσικό, το θετικό πρότυπο και οι αρνητικές του παραβιάσεις. 17 Κατασκευάζονται επομένως ρόλοι διαφορετικοί μέσα από την καταδίκη αυτού που αποκαλείται σύγχυση των ρόλίον. Στο συμβολικό επίπεδο η κανονικότητα το^ν ρόλων ως ο θετικός πόλος σε σχέση με τους αποσταθεροποιημένους ρόλους που αφορούν το αρνητικό, την ανοψαλία, το μη φυσικό και το μη λογικό, αποκτά το χαρακτήρα μεταφοράς. Το θετικό εκφράζεται μέσα από τους σαφείς ρόλους και το αρνητικό μέσα από τους ασαφείς ρόλους. Οι σαφείς ρόλοι εκφράζουν το «εμείς», οι αρνητικοί τους «άλλους», τους εχθρούς ή τους περιθωριακούς. Έτσι, διά μέσου μιας γλώσσας που εκφράζεται με όρους φύλων, ο Ηρακλής αντιπαρατίθεται στην Αμαζόνα, τα παληκάρια («ως πότε παληκάρια») στον «θηλυμανή» Σουλτάνο. Το εμείς εκφράζεται μέσα από την καθαρότητα των ρόλων, οι άλλοι, μέσα από τα παραμορφωμένα σώματα και τους ασαφείς ρόλους. Πρόκειται για μια επαναδιατύπωση των παλαιών συμβόλων μέσα από το φίλτρο των νέων έμφυλων σχέσεων. Αυτή η επαναδιατύπωση εκφράζεται και 16. Δημήτριος Καμπερόπουλος, «Η Γαλλική Encyclopédie, ένα πρότυπο του έργου του Ρήγα "Φυσικής Απάνθισμα"», Ο Ερανιστής 21 (1997) Mosse, The Image of Man, ό.π., σ

9 Αναπαραστάσεις τον φύλου και της εξουσίας στο έργο τον Ρήγα 107 σε άλλα σύμβολα. Ο Αλέξανδρος, μια άλλη μορφή που μαζί με τον Ηρακλή βρίσκεται στο εικονογραφικό πρόγραμμα του Ρήγα, σε παλαιότερες απεικονίσεις δε χαρακτηρίζεται για την αλκή του, αλλά δείχνει τη ματαιότητα των εγκόσμιων, ακόμη και της μεγαλύτερης ανθρώπινης δύναμης και εξουσίας. Στη μεταβυζαντινή εικονογραφία ο Αλέξανδρος εικονίζεται ως σκελετός σε ανοικτό τάφο, πάνω από τον οποίο ο αββάς Σισώης θρηνεί τη ματαιότητα των εγκόσμιων. Ο σκελετός του Αλεξάνδρου δείχνει την αστάθεια των εγκόσμιων, την ισοπεδωτική ισχύ του θανάτου. Το ίδιο νόημα του αποδίδει και η ακροτελεύτια φράση στη φυλλάδα του Μεγαλέξανδρου: «Στοχάσου εις τον θάνατον του Αλεξάνδρου την ανθρωπότητα, οπού η ζωή ετούτη είναι ώσπερ το λουλούδι του λιβαδιού, οπού ή το δρεπάνι το κόπτει, ή ο ήλιος το ξηραίνει». 18 Αλλά τα σύμβολα αποκτούν καινούργια ζωή στο νέο συμβολικό σύστημα. Στον Πατριωτικό 'Τμνο, ο Ρήγας χρησιμοποιεί την εικόνα του Αλεξάνδρου ως πρότυπο της ανδρικής γενναιότητας δηλαδή της «ανδρείας»: Αλέξανδρε τώρα να βγης από τον τάψον και να ιδής τον Μακεδόνων πάλιν ανδρε/αν την μεγάλην. Αν ο Ηρακλής του Ρήγα καταδιώκει την Αμαζόνα, ο Αλέξανδρος του Ρωμαίου ιστορικού του πρώτου αιώνα, Κούρτιου Ρούφου συνουσιάζεται με τη βασίλισσα των Αμαζόνων Θάληστρη. Δεν απασχολεί ακόμη την εποχή η αντιπαράθεση ανάμεσα στο καθαρό και στο συμμιγές φύλο. Αντίθετα, στον 16ο αι., η αναπαράσταση αυτή από τον Francesco Primaticcio ( ), αποκτά χαρακτήρα επικριτικό. Η Αμαζόνα παραβιάζει τον κανόνα του γυναικείου ρόλου, ο Αλέξανδρος βρίσκεται σε αμηχανία πώς να συμπεριφερθεί με μια τέτοια γυναίκα. Ο Wilhelm von Humboldt το 1831 γράφει ενα ποίημα: «Οι Αμαζόνες». Σύμφωνα με το ποίημα οι Αμαζόνες τρέχουν στη μάχη οδηγημένες όχι από τη χαρά του πολέμου, αλλά από τη μοίρα. Δεν αισθάνονται τη χαρά του πολέμου, τη βεβαιότητα της νίκης. Για τις γυναίκες σύμφωνα με τον Χούμπολτ, η επιθυμία και η αγάπη πρέπει να αρκούν. Είπαμε ώς τώρα ότι η επαναδιατύπωση των παλαιών συμβόλων μέσα από το φίλτρο των νέων έμφυλων σχέσεων, αντιπαραθέτει νέες ταυτότητες στις παλαιές. Οι ταυτότητες στον οθωμανικό κόσμο (ισλαμικό και χριστιανικό) δεν είχαν αποκτήσει ακόμη, στον καιρό του Ρήγα, τη σαφή πόλωση που τους απέδιδε ο πολιτισμός της νεωτερικότητας και ιδιαίτερα το πουριτανικό πνεύμα της επανάστασης και ο εθνικισμός. Αν και η ομοφυλοφιλία, ως όρος και ως έννοια 18. Αιήγησις Αλεξάνδρου τον Μακεδόνος, επιμ. Γ. Βελουδής, ΛΟήνα, Ερμής, 1977, σ. 177.

10 108 Αντώνης Λιάκος αναδεικνύεται τον 19ο αιώνα, η μείξη των ανδρών, παρά τις αυστηρές απαγορεύσεις τόσο της Εκκλησίας όσο και του Ισλάμ, είχε πολλές μορφές οι οποίες ανήκαν σε μια κλίμακα ανεκτικότητας αναλόγως του κοινωνικού περιβάλλοντος. Σ' αυτή τη ρευστότητα και στην ανάγκη αποσαφήνισης των ταυτοτήτων αντιπαρατίθεται η κατηγορία των «θηλυμανών ορέξεων» αφενός, του ανδρικού προτύπου του παληκαριού αφετέρου. Παράδειγμα πάλι από τον Πατριωτικό Ύμνο του Ρήγα: Αυτούς που βλέπετ ανήκον, είναι Κονιάρηδες χοντροί. κ εσείς, μπρε παλληκάρια, είστε σαν τα λιοντάρια. [...] Ντουντούμια πλατιά φορούν, χωρίς πιλάφι δεν μπορούν, μια ώρα δεν προσμένουν χωρίς καφέ πεθαίνουν. Λοιπόν τι τους φοβείσθε; Τα αντιθετικά ζεύγη είναι σαφή: οι Τούρκοι είναι χοντροί και πλαδαροί, οι Έλληνες μυώδεις και δυνατοί. Ο εχθρός ως το παραμορφωμένο ανδρικό σώμα. Στο ιδεώδες του ανδρικού σώματος και η κυριαρχία πάνω στο σώμα θεωρείται ως χαρακτηριστικό της ανδρικότητας. Οι Τούρκοι δεν μπορούν να κυριαρχήσουν πάνω στις επιθυμίες τους. Χαρακτηριστικό όμως του άνδρα είναι ακριβώς η ικανότητα να υποτάσσει τις επιθυμίες, η αυτοκυριαρχία. Ο εσωτερικός κόσμος, ο χαρακτήρας, απεικονίζεται στην εξωτερική εμφάνιση. Η σωματική μειονεξία απεικονίζει τη ψυχική μειονεξία. Πρόκειται για την κατασκευή εθνικών στερεοτύπων, με βάση τα στερεότυπα των φύλων. Στερεότυπα όμως με προσδιορισμένη ιστορικότητα στην εποχή που προετοίμασε την ανάδυση της εθνικής ιδεολογίας. Στερεότυπα εθνικής ιδεολογίας που ρυθμίζουν τα στερεότυπα των φύλων. Ας συνοψίσουμε ώς εδώ. Στην εποχή του Παλαιού καθεστώτος, οι κατηγορίες, με τη σύγχρονη απόδοση τους ως κοινωνικό φύλο (gender) και βιολογικό φύλο και λειτουργία (sexuality) δε συμπίπτουν. Η ασάφεια των φύλων (εκθηλυμένοι άνδρες, ανδρόμορφες γυναίκες) σε παλαιότερες εποχές δεν έχει να κάνει με τους σεξουαλικούς προσανατολισμούς και την ομοφυλοφιλία ούτε με την transexuality. Τα όρια ανάμεσα στον κόσμο των γυναικών και σε εκείνο των ανδρών (και πάλι οι σύγχρονοι νεολογισμοί manhood-womanhood) ήταν ακόμη ρευστά. Αλλά στο πλαίσιο του Διαφωτισμού και της εθνικής συγκρότησης επιχειρείται μια αποσαφήνιση και οριοθέτηση, και μάλιστα με πολιτικούς όρους. Ο Ρουσσώ, τον οποίο ο Ρήγας διαβάζει και ακολουθεί, ήταν

11 Αναπαραστάσεις τον φύλου και της εξονσίας στο έργο τον Ρήγα 109 υπεύθυνος για την απόδοση μιας στενής σχέσης ανάμεσα στις γυναίκες και στην απόλυτη μοναρχία, τον απολυταρχισμό. Υποστήριξε πως στον απολυταρχισμό οι άνδρες εκγυναικίζονται, ανίκανοι να εκτελέσουν τα ανδρικά καθήκοντα ενός καλού πολιτικού. Επειδή οι άνδρες γίνονται γυναίκες και οι γυναίκες γίνονται κυβερνήτες (Αικατερίνη της Ρωσίας, Μαρία Θηρεσία των Αψβούργων) η πολιτική ζωή έπεσε σε παρακμή. Ο Ρουσσώ υποστήριζε ένα διαχωρισμό. Οι γυναίκες στο σπίτι, καλές μητέρες, και οι άνδρες στη δημόσια σφαίρα, την οποία νέμεται αποκλειστικά το ανδρικό φύλο. Οι Γιακωβίνοι ακολούθησαν στενά τις θεωρίες του Ρουσσώ και αυτό εκφράζεται στη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του ανθρώπου - άνδρα. Οι γυναίκες αποκλείονταν από τις πολιτικές λύσεις. 19 Έτσι, στα κείμενα του Ρήγα η εθνική ανασυγκρότηση είναι ακόμη υπόθεση των ανδρών. Σ' αυτούς απευθύνεται ο Θούριος, ο Πατριωτικός Ύμνος. Κι ακόμη κάτι περισσότερο. Ο Ρήγας καθιστά έμβλημα της νέας εξουσίας την οποία θέλει να εγκαθιδρύσει, το ρόπαλο, δηλαδή το κατ' εξοχήν, και χωρίς πολλές διαμεσολαβήσεις, ανδρικό σεξουαλικό σύμβολο. Το κατονομάζει ήδη στο πρώτο άρθρο του συντάγματος, το τοποθετεί «εις τα μπαϊράκια και τις παντιέρες της Ελληνικής Δημοκρατίας». 20 Τελικά, αν κρίνει κανείς και από το γεγονός ότι οι ροπαλοφόροι μπήκαν και στο θυρεό της μοναρχίας, η αναπαραστατική λειτουργία του ροπάλου είναι δια-πολιτειακή, δεν περιορίζεται δηλαδή στη δημοκρατία' συμβολίζει την εξουσία. Οι γυναίκες ως μητέρες και ως σύντροφοι των πολεμιστών δεν έχουν ακόμη βρει τη θέση τους σ' αυτό το συμβολικό στερέωμα. Ακόμη όμως στην εποχή του Ρήγα, η εθνική ανασυγκρότηση, ο αγώνας εναντίον της Τυραννίας, είναι υπόθεση της ανδρικής κοινωνίας. Ωστόσο η Νέα Πολιτική Διοίκησις περιλαμβάνει μια ριζοτόμο διάταξη για την ανάγκη της εκπαίδευσης τόσο των αγοριών, όσο και των κοριτσιών. Δεν πρόκειται για αντίφαση του Ρήγα το γεγονός ότι οι γυναίκες δεν έχουν θέση στο συμβολικό λόγο της εθνικής ανασυγκρότησης, αλλά έχουν θέση στο σύστημα εκπαίδευσης. Άλλωστε είναι κοινός τόπος η διαφορετική τοποθέτηση ανδρών και γυναικών (και των αναπαραστάσεων τους) στο δημόσιο και στον ιδιωτικό χώρο. Εξάλλου τα συμβολικά συστήματα είναι αρκετά ανελαστικά σε σχέση με την εκφορά ενός λόγου ο ο ποίος, για να αποκτήσει νόημα, πρέπει να συμμορφωθεί με τους κανόνες τους. Αν λοιπόν αναφερθήκαμε ώς τώρα στη δημόσια εικόνα του ανδρικού φύλου, ας περάσουμε στην ιδιωτική. Πρόκειται για το Σχολείο των Ντελικάτων 19. Joel Schwartz, The Sexual Politics of Jean Jacques Rousseau, University of Chicago Press, Penny A. Weiss, Gendered Community : Rousseau, Sex and Politics, Νέα Τόρκη, New York University Press, Λ. Βρανούσης, ό.π., σ Εδώ δημοσιεύονται και σχέδια εθνοσήμων και σημαιών του Ρήγα με το ρόπαλο.

12 110 Αντώνης Αιάκος Εραστών (1790), όπου οι γυναίκες έχουν θέση. Και μόνο η δημοσίευση του έργου αυτού αποτέλεσε πρόβλημα για όσους ασχολήθηκαν με τον Ρήγα. Άλλοι το θεώρησαν σκάνδαλο, «νεανίευμα», άλλοι μέρος του εθνικού του έργου. Το βιβλίο αποτελείται από έξι ιστορίες, τις οποίες μετέφρασε και διασκεύασε ο Ρήγας από το έργο του Rétif de la Bretonne ( ). 21 Στις ιστορίες αυτές οι γυναίκες αποτελούν αντικείμενα διαχείρισης των ανδρών. Περιγράφονται με αισθησιακούς όρους, αλλά αποτελούν παθητικά πρόσωπα των ιστοριών. «Ένας φρόνιμος άνδρας, πάλιν, δεν ζητεί να έχη η γυναίκα του υψηλόν πνεύμα ή να ηξεύρη γλώσσες και επιστήμες, οι οποίες τον κάμνουν ενίοτε να φρενιτεύη, αλλά μόνον να έχη καθαράν καρδίαν, απλότητα, αγάπην, πραότητα, οικονομίαν, και να είναι περιμαζωμένη» (σ. 39). Στις περισσότερες ιστορίες στις οποίες οι γυναίκες αποφασίζουν να έχουν ενεργητικό ρόλο περιγράφονται σκωπτικά. Τα ενεργά πρόσωπα είναι οι άνδρες, ο πατέρας και ο εραστής που θα γίνει σύζυγος. Ο άνδρας πλάθει τη γυναίκα. Η γυναικεία αρετή συνίσταται στο γεγονός ότι αφήνεται να διαπλασθεί από τον άνδρα. «Η Λιζέτα είναι ως προς τον άνδρα της [...] το έργον των χειρών του» (σ. 119). Ποιο νόημα όμως παράγει ως προς τους άνδρες το κείμενο; Επιγραμματικά, τη συνδιαλλαγή συναισθήματος και λογικής. Αντίπαλες συμπεριφορές είναι η θυσία των αισθημάτων στο κοινωνικό συμφέρον, η ανυπαρξία αισθημάτων, το «θηριώγνωμον» των ανδρών. Στο διδακτικό λόγο του κειμένου προβάλλεται η ήρεμη δύναμη, οι ευαισθησίες της μεσαίας τάξης, όπου η τάξη συνδυάζεται με την αρμονία, η λογική με το συναίσθημα. Άλλωστε από το κείμενο λείπουν οι λαϊκές τάξεις. Είμαστε μακριά από την αριστοκρατική έννοια της ανδρικής τιμής που προέρχεται από το αίμα και την καταγωγή, μακριά από τον αγνό εξιδανικευτικό έρωτα του ιππότη. Ίσα-ίσα το αντίθετο. Η καταγωγή, η ευγενική καταγωγή, καταγγέλλεται ως εμπόδιο στα αισθήματα. Από την άλλη μεριά δεν υπάρχει ακόμα η ερωτική αυτονομία. «Ο έρωτας είναι ένας θερμότατος παροξυσμός, ο οποίος ημπορεί να ιατρευθεί κατ' ολίγον ή να σκοτώση τον πάσχοντα. Ακολουθεί και αυτός την τάξιν των οξέων παθών» (σ. 94). 22 Η αυτοσυγκράτηση και η αυτοκυριαρχία προβάλλεται χωρίς να θυσιάζονται τα αισθήματα. Είμαστε στο κλίμα του Διαφωτισμού και στη διάπλαση της ανδρικότητας ως αυτοκυριαρχίας και αυτοσυγκράτησης. Αν στο δημόσιο χώρο, το σύμβολο του άνδρα αφορά το σώμα και τη μετατροπή του σε σύμβολο, στον ιδιωτικό χώρο η έννοια του άνδρα εμπλουτίζεται μέσα από την εμπειρία εκείνου που δη- 21. Εδώ χρησιμοποιείται η έκδοση που επιμελήθηκε ο Παναγιώτης Πίστας, στη σειρά της Νέας Ελληνικής Βιβλιοθήκης, Ερμής, Αθήνα, Στην έκδοση αυτή παραπέμπουν και οι σελίδες των παραθεμάτων. 22. Για τον έρωτα ως αρρώστια που παραπέμπει σε μια μεσαιωνική αντίληψη, Massimo Peri, Malato d'amore. La medicina dei poeti e la poesia dei medici, Messina, Rubbettino, Αναφέρεται στον Ερωτόκριτο του Κορνάρου.

13 Αναπαραστάσεις του φύλον και της εξουσίας στο έργο τον Ρήγα 111 μιουργεί την προσωπικότητα του και την κοινωνική του θέση, που διαχειρίζεται τις κοινωνικές και ιδιαίτερα τις οικογενειακές σχέσεις. Τί σημαίνει η φράση, στο κείμενο, «να δείξω εμπράκτως ότι είμαι άνδρας»; Σημαίνει «τιμημένος πραγματευτής, πράος σύζυγος, φιλόστοργος πατήρ, ειλικρινής φίλος και φιλήσυχος συμπολίτης» (σ. 42). Στη συζήτηση για τη θέση των ντελικάτων εραστών στο συνολικό έργο του Ρήγα, η οποία ξεκίνησε από τον Σπυρίδωνα Λάμπρο και συνεχίστηκε ώς τον Παναγιώτη Πίστα, επιμελητή των Ντελικάτων Εραστών στις εκδόσεις Ερμής (1971), διαμορφώθηκαν δύο θέσεις. Η μία το συνέδεε με το επαναστατικό και εθνεγερτικό έργο, η άλλη το αποσυνέδεε από αυτό. Το πρόβλημα είναι ότι οι Ντελικάτοι Εραστές βρίσκονται στη γραμμή της κοινωνικής αναμόρφωσης του Διαφωτισμού, αλλά όχι στο ιδιαίτερο αναπαραστατικό κλίμα του γιακωβινισμού μέσα από το οποίο εμπνέεται το επαναστατικό μέρος του έργου του Ρήγα. Ο γιακωβινισμός επέβαλε μια πουριτανική ηθική η οποία ήταν ασυμβίβαστη με τον αισθησιασμό με τον οποίο περιγράφονται οι γυναίκες στο έργο του Ρήγα ως «τραγανιστές βουκίτσες» (σ. 29). Την ημίγυμνη Μαριάννα, σύμβολο της ελευθερίας, οι γιακωβίνοι την έντυσαν. Παράλληλα, προωθούσαν, μέσω των δημόσιων αρετών, την επικυριαρχία του δημόσιου στο ιδιωτικό. Οι συμβολικές γυναίκες της εποχής του γιακωβινισμού μπήκαν μέσα στις αναπαραστάσεις του δημόσιου χώρου, όχι ως «ορεκτικές βουκίτσες» (σ. 42). Στην εικόνα τους ανταποκρινόταν εκείνη η αυστηρή φιγούρα με τη δάφνη και το κυρήκειο, υπερυψωμένη στο θρόνο της, στο εξίόφυλλο της Χάρτας. Συμβολίζει, στην αρχική χάραξη της τη θεά Επιστήμη, αλλά θα μπορούσε να συμβολίζει και εκλαμβάνεται ως η απεικόνιση της Ελλάδας. Όσο για τις πραγματικές γυναίκες, η θέση τους στον ιδιωτικό χο>ρο και ο ρόλος των ανδρών ως διαχειριστών της επιθυμίας επικυρώθηκε από τον Ναπολεόντειο Κώδικα. Από αυτή την άποψη το παλιό δίλημμα για την ένταξη των Ντελικάτων Εραστών στο συνολικό έργο του Ρήγα, μπορεί να απαντηθεί ως εξής: Ανήκει στο συνολικό διαφωτιστικό πρόταγμα, αλλά οι διαφορές ύφους σε σχέση με το υπόλοιπο επαναστατικό του έργο, οφείλονται τόσο στις διαφορετικές εποχές από όπου εμπνέονται, όσο και στις διαφορές δημόσιου και ιδιωτικού χώρου, στις διαφορές συγκρότησης έθνους και μεταρρύθμισης της κοινωνίας που απασχολούσαν το Ρήγα. Εν κατακλείδι, θέλω να υποστηρίξω τα εξής. Στις εργασίες που αφορούν την ιστορία της ανδρικότητας έχει δημιουργηθεί μια θεωρητική εξελικτική γραμμή, σύμφωνα με την οποία ο Διαφωτισμός αποτελεί μια εποχή κατά την οποία το συναίσθημα απομακρύνεται από την ανδρικότητα. 23 Η αντίληψη αυτή 23. Victor Seidler, Rediscovering Masculinity Reason, Language and Sexuality, Λονδίνο, Routledge 1989.

14 112 Αντώνης Λιάκος περιορίζεται στις δημόσιες αναπαραστάσεις της ανδρικότητας, και κυρίως του ανδρικού σώματος. Το έργο του Ρήγα όμως, απηχώντας σε μικρογραφία τις τάσεις της εποχής, έστω και μακρυά από τα κέντρα όπου διαμορφώνονταν αυτές οι τάσεις, προσφέρεται για μια διάκριση ανάμεσα στη δημόσια αναπαράσταση και στο λόγο για τη διευθέτηση του ιδιωτικού χώρου. Άλλωστε, νεώτερες μελέτες για την ανδρικότητα υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να την αντιμετωπίζουμε ως ενιαία και ομογενή κατηγορία. Καλύτερα να αναφερόμαστε σε πολλαπλές ανδρικότητες. 24 Ωστόσο, οι αναφορές στο έργο του Ρήγα, μας υποχρεώνουν να μετακινούμε συνεχώς την εστίαση του φακού. Μακροσκοπικά, παρατηρούμε τη μετάβαση στην οριοθέτηση των ρόλων των φύλων, και τη χρήση της στην πολιτική και κοινωνική αναδιάταξη. Πρέπει να φέρουμε εγγύτερα το φακό, για να αντιληφθούμε την πρόταση του για την αλλαγή του ανδρικού προτύπου στη διαχείριση των γυναικών. Και στις δύο περιπτώσεις παρατηρούμε δύο όψεις της ανδρικότητας που συνδέονται με τον συμβολισμό της δημόσιας εξουσίας και με τη διαχείριση της οικογενειακής εξουσίας. 24. R. W. Connel, Masculinities, ό.π., και Mairtin Mac an Gghail, Understanding Masculinities, Μπάκινγκχαμ-Φιλαδέλφεια, Open University Press, 1996.

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 5η Ενότητα: Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγικά κείμενα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 5η Ενότητα: Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγικά κείμενα ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικά κείμενα 2. Βαθμοί επιθέτων και επιρρημάτων Η σύγκριση 3. Το β συνθετικό Λεξιλόγιο 4. Οργάνωση και συνοχή της περιγραφής και της αφήγησης 5. Δραστηριότητες παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Παπαστράτειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Αγρινίου Σάββατο 5 Νοεμβρίου 2016

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Παπαστράτειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Αγρινίου Σάββατο 5 Νοεμβρίου 2016 Βιογραφικό σημείωμα Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965. Το 1986 αποφοίτησε από τη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία και το 1993 από το Ιστορικό-Αρχαιολογικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Ημερομηνία Ανάρτησης: 03/11/1997 ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Προσφώνηση του πρ. της ΕΣΗΕΑ Α. Μανωλάκου στην τιμητική εκδήλωση της ΕΣΗΕΑ για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο Θέλουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ας μελετήσουμε. Ιστορία Γ τάξης. Ιωάννης Ε. Βρεττός Επιμέλεια: Ερμιόνη Δελή

Ας μελετήσουμε. Ιστορία Γ τάξης. Ιωάννης Ε. Βρεττός Επιμέλεια: Ερμιόνη Δελή Ας μελετήσουμε Ιστορία Γ τάξης Ιωάννης Ε. Βρεττός Επιμέλεια: Ερμιόνη Δελή ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ http://www.pi-schools.gr/programs/depps/ 1. Σκοπός της διδασκαλίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ, Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κεφάλαιο 1 ο 1.1 ΆΝΘΡΩΠΟΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΝ 1/6 Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά δεν κρύβεσαι. Αν δεν τους αρέσει κάτι που κάνεις θα στο δείξουν χωρίς ενδοιασμό.

Από τα παιδιά δεν κρύβεσαι. Αν δεν τους αρέσει κάτι που κάνεις θα στο δείξουν χωρίς ενδοιασμό. Από τα παιδιά δεν κρύβεσαι. Αν δεν τους αρέσει κάτι που κάνεις θα στο δείξουν χωρίς ενδοιασμό. Ημερομηνία: 22/07/2016 Λίγο πριν βρεθούν στην Κύπρο για να εξιστορίσουν τον βίο και την πολιτεία μυθικών ηρώων,

Διαβάστε περισσότερα

Εξάντας Ελλήνων. Γονέων

Εξάντας Ελλήνων. Γονέων Εξάντας Ελλήνων Γονέων Δεν επιλέγουμε τους γονείς Η επιμέλεια και η τάξη έχουν τους ίδιους γονείς. Η υπερβολική αγάπη των γονέων οδηγεί σε τυραννία. Ντροπή, μέθοδος ελέγχου συμπεριφοράς των παιδιών. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής 1 Κεφάλαιο 8 Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής Ανάµεσα στους δασκάλους του Γένους ξεχωρίζουν για τη δράση τους ο λόγιος επαναστάτης Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής, ένας Έλληνας φιλόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις Σελίδα 1 από 5 Απαντήσεις Β.1 Το συγκεκριμένο απόσπασμα αντλήθηκε από το 8 ο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, που έχει ως θέμα του την παιδεία. Ήδη, από την πρώτη φράση του αποσπάσματος (ὅτι μέν οὖν

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης

ενίσχυση δεσμών ομάδας, ομαδικό κινητικό παιχνίδι με διαλογική συζήτηση, δραστηριότητες δημιουργικής έκφρασης και βιωματικής μάθησης Ενότητα: Σκοπός: Στόχοι: Βασικές Έννοιες: Μεθοδολογικές Επιλογές: ισότητα φύλων, έμφυλες ταυτότητες ανάπτυξη αυτογνωσίας και αυτοσυνείδησης σε σχέση με τις ταυτότητες φύλου 1) κατανόηση του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Ο ρομαντισμός προβάλλει το συναίσθημα και τη φαντασία. Στα ποιήματα υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ. υμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής

1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ. υμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής 1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ υμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις /φράσεις (τρεις περισσεύουν): Μοντεσκιέ, Ανθρωπισμός, κοινωνικό συμβόλαιο,

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν

Τετάρτη 23 Μαΐου, «Τίποτα δεν είναι καλό ή κακό η σκέψη το κάνει έτσι», όπως. διαπίστωσε ο Άμλετ στο ομώνυμο έργο του Shakespeare, όταν ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΚΥΠΡΟΥ κ. ΑΝΔΡΕΑ ΠΕΤΡΙΔΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΩΝ ΛΟΑΤ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Τετάρτη 23 Μαΐου, 2012 «Τίποτα

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων

18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ 10 Ον\ μο :.. Α Λυκείου 18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων Μελετώντας κανείς τις σχέσεις των εφήβων και των γονέων μέσα από το πρίσμα της επικράτησης ενός γενικότερου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Βαλκανικά σύμμεικτα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Υπεύθυνος: Μέλη: Καθ. Παρασκευή Νάσκου Περράκη Καθ. Φώτιος Σιώκης Καθ. Κυριάκος Κεντρωτής Λέκτ. Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑ 3η ΕΛΠ 11 Διδάσκων Kυριακίδου Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 15 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΚΑΛΑΜΑΡΑ ΕΛΙΣΑΒΕΤ Α.Μ.67630 1 Περιεχόμενα ΕΡΓΑΣΙΑ 3η ΕΛΠ 11...1 Διδάσκων Kυριακίδου Μαρία...1 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σχολική Χρονιά 2012-2013 Κ ε ί μ ε ν α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κείμενα προς συνανάγνωση συνεξέταση Έριχ Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ. (σελ ) 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ. (σελ ) 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 480-323 π.χ. (σελ. 98-114) 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β 1. Κίμων Α. Έκλεισε ειρήνη για 30 χρόνια 2. Εφιάλτης Β. Αριστοκρατικός, υπέρμαχος της συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος»

«Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» «Η ευρωπαϊκή ταυτότητα του μέλλοντος» 1 Είναι σημαντική προϋπόθεση για τη δημοκρατία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η καλλιέργεια της ευρωπαϊκής ταυτότητας δίπλα στις εθνικές ταυτότητες των πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα

Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα Λέσχη ανάγνωσης «Η ιστορία του γάτου που έμαθε σε ένα γλάρο να πετάει», Λουίς Σεπούλβεδα Μικροί λογοτέχνες: Ολυμπιάδα Σωκράτους, Μαρία Κωστέα, Β5 Γυμνάσιο Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου Σχολική χρονιά: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο;

Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Έχετε δει ή έχετε ακούσει κάτι για τον πίνακα αυτό του Πικάσο; Πάμπλο Πικάσο (25 Οκτωβρίου, 1881-8 Απριλίου, 1973) ήταν και είναι ένας από τους κυριότερους Ισπανούς εκπροσώπους της τέχνης του 20ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Ενδεικτικές απαντήσεις στο μάθημα «ΙΣΤΟΡΙΑ» ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: Σχολικό βιβλίο, σελ. 92, «Από τα αντιβενιχελικά κόμματα πιο διαλλακτικό.» και σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

1.5 ΑΘΕΪΑ (5 ο δίωρο)

1.5 ΑΘΕΪΑ (5 ο δίωρο) 1.5 ΑΘΕΪΑ (5 ο δίωρο) Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα Οι μαθητές/μαθήτριες να: - εξετάζουν το φαινόμενο της αθεΐας ως άρνηση/απόρριψη του Θεού, διακρίνουν την επίδραση της αθεΐας σε διαμόρφωση πεποιθήσε

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ - ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ Μια σημαντική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ιωάννης Βρεττός

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ιωάννης Βρεττός Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Ιωάννης Βρεττός Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Γνώρισμα της προσωπικότητας ή ασκήσιμη συμπεριφορά; ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΑ ΚΑΝΑΛΙΑ Κινήσεις μέσα στον χώρο Κινήσεις των χεριών και του σώματος Οι κινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικά φύλλα εργασίας/ερωτήματα που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για διάφορα είδη πηγών.

Ενδεικτικά φύλλα εργασίας/ερωτήματα που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για διάφορα είδη πηγών. Ενδεικτικά φύλλα εργασίας/ερωτήματα που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για διάφορα είδη πηγών. ΓΕΛΟΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΩΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Γελοιογραφία από τον κυπριακό τύπο (Από το βιβλίο Γελοιο-γραφώντας την Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

Πέτερ Μπρέγκελ ( ):

Πέτερ Μπρέγκελ ( ): ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ Πέτερ Μπρέγκελ (1525 1569) Πέτερ Μπρέγκελ (1525 1569): Ήταν ένας από τους μεγαλύτερους Ολλανδούς ζωγράφους και χαράκτες της εποχής του, πρωτοπόρος της Βορειοευρωαπαϊκής Αναγέννησης. Ασχολήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό.

Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης: άνθρωποι εμπνευσμένοι από το Θεό. Το διάγραμμα του χρόνου Εποχή Αβραάμ Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου Γέννηση Ιησού Χριστού Άλωση Κων/πολης 2000 1900 1800 1700 1600 1500 1400

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Επιμέλεια Εκθέσεων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Επιμέλεια Εκθέσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Επιμέλεια Εκθέσεων Τάσεις της επιμέλειας ΙΙΙ: Δίνοντας φωνή σε εκθέματα και κοινωνικά υποκείμεν Διδάσκουσα: Επίκουρη Καθηγήτρια Εσθήρ Σ. Σολομών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΓΡΑΠΤΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο γραπτός λόγος είναι μια βασική μορφή επικοινωνίας του ανθρώπου που τον βοηθά να αντλήσει, αλλά και να μεταδώσει γνώσεις και πληροφορίες. Απαραίτητη για το σκοπό αυτό είναι η κατάκτηση των δεξιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ Κυρίες και Κύριοι, Είναι μοιραίο, όταν ακολουθείς ως ομιλητής τους συγκεκριμένους σπουδαίους προλαλήσαντες να πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP)

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Οι βασικές κατηγορίες θεωριών για την ομοφυλοφιλία Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Β Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Χάρτινη αγκαλιά» Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Εκδόσεις: Καλέντης Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου. Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc

Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου. Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc Κορίτσι ή Αγόρι: Η Ανάπτυξη της Ταυτότητας Φύλου Ίλια Χατζή Ψυχολόγος MSc Τι είναι Ταυτότητα; Περιγράφει τα χαρακτηριστικά που μας προσδιορίζουν και μας διαφοροποιούν ή μας ταξινομούν σε ομάδες ή υποομάδες.

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Η εικαστική διαπραγμάτευση της σχέσης του παιδιού με το παιχνίδι-με την έννοια είτε του δρώμενου είτε του αντικειμένου ορίζεται από συνιστώσες

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις Ιστορία Γ - 2 η Ενότητα: Ηρακλής. Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. Πηγή πληροφόρησης: e-selides.

Επαναληπτικές Ασκήσεις Ιστορία Γ - 2 η Ενότητα: Ηρακλής. Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. Πηγή πληροφόρησης: e-selides. Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη Πηγή πληροφόρησης: e-selides.gr 1. Τι ανέθεσε ο Ευρυσθέας στον Ηρακλή και γιατί; 2. Πώς σκότωσε ο Ηρακλής το λιοντάρι της Νεμέας; 3. Η ακροστιχίδα του λιονταριού.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία για την ανάγνωση και τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Εργαλεία για την ανάγνωση και τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση www.e-istories.gr Εργαλεία για την ανάγνωση και τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Βασικές αρχές Οι εφαρμογές δεν υποκαθιστούν την ανάγνωση. Στοχεύουν στο να παροτρύνουν τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951)

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Κείμενο Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Έχετε περάσει την αγωνία των πρώτων ημερών της ζωής του παιδιού σας. Έχετε (ξε)περάσει εκείνες τις νύχτες που έπρεπε να σηκώνεστε στις 3 τα ξημερώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2016 Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Η συγγραφέας Μαρία Τζιρίτα Η Μαρία Τζιρίτα μιλά για το τελευταίο της βιβλίο «Ιόλη», στο Πινάκιο, μέσω

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα