Ηταν τελικά ο Ρήγας εκδότης του «Αγαθάγγελου»;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ηταν τελικά ο Ρήγας εκδότης του «Αγαθάγγελου»;"

Transcript

1

2

3 Ηταν τελικά ο Ρήγας εκδότης του «Αγαθάγγελου»;

4

5 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Ήταν τελικά ο Ρήγας εκδότης του «Αγαθάγγελου»; ΕΚ ΟΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΦΕΡΩΝ-ΒΕΛΕΣΤΙΝΟΥ-ΡΗΓΑ ΑΘΗΝΑ 2009

6 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΦΕΡΩΝ-ΒΕΛΕΣΤΙΝΟΥ-ΡΗΓΑ Μιλτιάδου 3, Κηφισιά - Αθήνα Τηλ ημήτριος Καραμπερόπουλος, παιδίατρος ιδάκτωρ Ιστορίας της Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Επιστημονικής Εταιρείας Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα Μιλτιάδου 3, Κηφισιά - Αθήνα Τηλ.-Φαξ: ημοσιεύεται στον τιμητικό τόμο του Καθηγητού Γεωργίου Λεοντσίνη, Αθήνα 2009.

7 Ήταν τελικά ο Ρήγας εκδότης του «Αγαθάγγελου» 1 ; Με τίτλο «Αγαθάγγελος» 2 ή «Οπτασία του μακαρίου ιερομονάχου Αγαθαγγέλου» κυκλοφόρησε μετά το 1750 σε χειρόγραφη μορφή από τον αρχιμανδρίτη Θεόκλητο Πολυειδή ένα κείμενο, που «συνέχιζε την παλιά χρησμολογική παράδοση και την πλούσια φιλολογία του είδους αυτού, συνδυάζοντας το ύφος και τη γλώσσα των βιβλικών προφητικών κειμένων με τη γοητεία των λαϊκών θρύλων και των χρησμών για την ανάκτηση του Γένους», κατά την παρατήρηση του ιστορικού του Ρήγα 1. Αφορμή για τη συγγραφή του άρθρου ήταν η σύσταση του Γιώργου Καραμπελιά, ο οποίος σε σχετική παρατήρησή μας για την αναγραφή στο άρθρο του «Η κατασυκοφάντηση της επανάστασης του 21. (Μια σκανδαλώδης έκδοση της Βουλής των Ελλήνων)», Μanifesto, τεύχ. 17, Άνοιξη 2009, σ. 59, πως ο Ρήγας είχε εκδώσει «και τους Χρησμούς του Αγαθάγγελου», να γράψουμε ένα άρθρο για να ξεκαθαριστεί και αυτό το θέμα για τον Ρήγα, όπως γράφτηκε για το όνομα και την καταγωγή του Ρήγα, τα πρότυπα του Φυσικής απάνθισμα και της Χάρτας της Ελλάδος, τα Ολύμπια μετάφραση του Ρήγα, η άδικη κρίση του Ιω. Φιλήμονα κ.ά. 2. Για τον Θεόκλητο Πολυειδή, τον «Αγαθάγγελο» και γενικότερα το ρόλο του στα χρόνια της σκλαβιάς βλ. Νικολάου Γ. Πολίτου, «Αγαθάγγελος», Εστία 27, Ιαν.-Ιούν. 1889, σσ Νικολάου Γ. Πολίτου, «ημώδεις δοξασίαι περί αποκαταστάσεως του ελληνικού έθνους», Λαογραφικά Σύμμεικτα, τόμ. Α, 1920, σσ , και για τον «Αγαθάγγελο», σσ Ευλογίου Κουρίλα Λαυριώτου, «Θεόκλητος ο Πολυειδής και το λεύκωμα αυτού εν Γερμανία (εξ ανεκδότου κώδικος). Ο φιλελληνισμός των Γερμανών», Θρακικά, τόμ. 5, 1934, σσ και για τον «Αγαθάγγελο» στις σσ Κ. Γεωργιάδης, «Αγαθάγγελος», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, τόμ. 1, Αθήνα (χ.χ.), σσ Λουκάτου, «Αγαθάγγελος», Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, τόμ. 1, Αθήναι 1962, σσ Αλ. Πολίτη, «Η προσγραφόμενη στον Ρήγα πρώτη έκδοση του Αγαθάγγελου. Το μόνο γνωστό αντίτυπο», Ο Ερανιστής, τόμ. 7, τεύχ. 42, εκέμβριος 1969, σσ αμιανού όϊκου, «Ο Αγαθάγγελος ως προφητικόν αποκαλυπτικόν έργο και το μήνυμά του», Μνήμη 1821, Αφιέρωμα εις την Εθνικήν Παλιγγενεσίαν επί τη 150 η επετείω, Επιστημονική Επετηρίς Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ., Παράρτημα, αρ. 9 του ΙΣΤ τόμου, Θεσσαλονίκη 1977, σσ

8 8 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Λέανδρου Βρανούση 3. Όπως ο ίδιος συγγραφέας σημείωνε ο «Αγαθάγγελος» «Προέλεγε με ακρίβεια όσα είχαν ήδη συμβή ως την εποχή του και προδιέγραφε τα μέλλοντα, την συντέλειαν της βασιλείας των Οσμάνων, καλλιεργώντας την πίστη στο ξανθό γένος των Ρώσσων. Κυκλοφορούσε ευρύτατα, έντυπο και χειρόγραφο, και διαβαζόταν με κατάνυξη ως κώδιξ τις θείος, αναγγέλλων βεβαίαν την από τους Τούρκους σωτηρίαν της Ελλάδος». Ο «Αγαθάγγελος» κυκλοφόρησε σε πολλά χειρόγραφα 4, που απόκεινται σε διάφορες Βιβλιοθήκες, ενώ πρώτη έντυπη μορφή θεωρείται ότι είναι εκείνη της Βιέννης. Έκτοτε ακολούθησαν και άλλες έντυπες εκδόσεις, το 1824 στο Μεσολόγγι και στη συνέχεια το 1837 και Πώς προέκυψε το ζήτημα ότι ο Ρήγας εξέδωσε τους «χρησμούς του Αγαθάγγελου» Το 1838 εκδόθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου από το τυπογραφείο του Γεωργίου Μελισταγούς 5 «Η αποκάλυψις και προφητεία του μακαρίου Ιερωνύμου Αγαθαγγέλου, ιερομονάχου της μοναδικής πολιτείας του Μεγάλου Βασιλείου, γενομένη εν Μεσσήνη της Σικελίας κατά το ᾳσοθ έτος το σωτήριον». Η προφητεία αυτή περιέχεται στο βιβλίο του «Ζηλοπροφήτη» με τίτλο «Ευσεβούς τινός συντάκτου, κατά χάριν μεν του Ιησού, του όντος τοις δυσί μάρτυσιν αυτού το Πνεύμα της Προ- 3. Λ. Βρανούση, Ρήγας, Βασική Βιβλιοθήκη, αρ. 10, Αθήνα 1954, σσ Για τα χειρόγραφα και τις έντυπες εκδόσεις του «Αγαθάγγελου» βλ. Ευλογίου Κουρίλα Λαυριώτου, «Θεόκλητος ο Πολυειδής», ό. π. σσ , ο οποίος, σημειώνουμε, ακολουθεί τη γνώμη του Ζηλοπροφήτη για την πρώτη έντυπη τάχα έκδοση του «Αγαθάγγελου» από τον Ρήγα. αμιανού όϊκου, «Ο Αγαθάγγελος», ό. π., σσ Περί του τυπογράφου Γεωργίου Μελισταγούς βλ. Ανδρέου Κ. Χούμη, Περί τυπογραφίας εν Σύρω, εν Σύρω εκ του τυπογραφείου Ρ. Πρίντεζη, 1901, σ. 7, «αφιχθείς εις Σύρον εκ Ναυπλίου, όπου ειργάζετο μετά του Τόμπρα και Ιωαννίδου, ο Γεώργιος Μελισταγής συνέστησε μετά του Κ. ημίδου τυπογραφείον επί της οδού Εμπορικής Λέσχης, όπου νυν το κατάστημα Ζερβουδάκη, κατά την εις χείρας ημών έντυπον αυτών προκήρυξιν της 11 Νοεμβρίου Τούτο διετηρήθη εις Σύρον και μετά την εις Αθήνας τω 1835 μετάβασιν του ημίδου και μέχρι του 1871 ότε θανόντος του Μελισταγούς μετεκομίσθη υπό των κληρονόμων του εις Αθήνας». (Ευχαριστίες εκφράζονται στον κ. Ευάγγελο Ρούσσο και τον κ. ημ. Βαρθαλίτη για την υπόδειξη της σχετικής βιβλιογραφίας).

9 ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΡΗΓΑΣ ΕΚ ΟΤΗΣ ΤΟΥ «ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ»; 9 φητείας κατ Αποστολικόν δε του Παύλου Ζήλον, τόνδε τον τρόπον ελαχίσου Ζηλοπροφήτου, Σύνταγμα Πνευματικόν, διχή διηρημένον εις θεωρητικόν και πρακτικόν», (σσ. κζ +112» 6. Η σελίδα τίτλου του βιβλίου του Ζηλοπροφήτου, Ερμούπολις 1838, με την «προφητεία του μακαρίου Ιερωνύμου Αγαθαγγέλου» Ο συγγραφέας του βιβλίου αυτού, ο Ζηλοπροφήτης 7, που είναι άγνωστος από όσο μέχρι σήμερα γνωρίζουμε, στο εισαγωγικό του κείμενο 6. Βλ.. Γκίνη-Β. Μέξα, Ελληνική Βιβλιογραφία , τόμ. Ι, , Ακαδημία Αθηνών, Αθήνα 1939, αρ Ενδιαφέρον έχει να τονίσουμε ότι ο Ευλόγιος Κουρίλας παρατηρεί για τον Ζηλοπροφήτη πως «πελαγοδρομεί δε εις το αχανές των μεταφορών και αλληγοριών, και διά παρερμηνειών και διαστρεβλώσεων της πραγματικής εννοίας προσπαθεί να εξαγάγει τα δοκούντα αυτώ και όλως αυθαίρετα συμπεράσματα». Και οι πολλές παραπομπές σε αγιογραφικά κείμενα «αποδεικνύουσι δε μόνον την σχολαστικότητα και την πλάνην του εκδότου, θεωρήσαντος τουτ αυτό θεόπνευστον και προφητικόν το βιβλίον [του Αγαθαγγέλου]». Βλ. Ευλογίου Κουρίλα Λαυριώτου, «Θεόκλητος ο Πολυειδής και το Λεύκωμα αυτού εν τη Γερμανία (εξ ανεκδότου Κώδικος). Ο φιλελληνισμός των Γερμανών», Θρακικά, τόμ. 5, 1934, σσ , και εδώ στη σ. 149.

10 10 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ με τα «Προλεγόμενα» υποστηρίζει ότι ο Ρήγας τύπωσε στη Βιέννη την αποκάλυψη και προφητεία του «Αγαθάγγελου». Συγκεκριμένα στη σελίδα ιβ σημειώνει: «Τύποις ουν εκδοθείσα ελλιπώς η αναχείρας αποκάλυψις, και προφητεία του μακαρίου Ιερωνύμου Αγαθαγγέλου, και ακρωτηριασθείσα πολλαχού υπό Ρήγα του Θετταλού, πλέον δ ή άλλοθι, εν κεφαλαίοις πέμπτω, εβδόμω και ογδόω. Ων τα δύω έβδομον τε κα όγδοον εις έν συνήψεν έβδομον υπό τινος ευσεβούς ελαχίστου Ζηλοπροφήτου». Επίσης ο Ζηλοπροφήτης στις σελίδες κα -κγ των «Προλεγομένων» του με τίτλο «Περί της πρώτης εκδόσεως και της έπειτα μεταφράσεως της προφητείας», γράφει τα κατωτέρω, προσθέτοντας και τρεις επί πλέον υποσημειώσεις για την υποτιθέμενη έκδοση του «Αγαθάγγελου» στη Βιέννη από τον Ρήγα Βελεστινλή, οι οποίες και παρατίθενται: «Προφητεία του Μακαρίου Ιερωνύμου Αγαθαγγέλου, ιερομονάχου της μοναδικής πολιτείας του Μεγάλου Βασιλείου, γενομένη εν Μεσσήνη της Σικελίας, εν τω της Απολυτρώσεως ημών ᾳσοθ έτει, καθώς αυτώ εκ Θεού απεκαλύφθη. Ήτις μετά ταύτα εν Μεδιολάνοις εν έτει ᾳφνέ, ιταλιστί (α) εις φως εξεδόθη παρά του αιδεσιμωτάτου πατρός και ιερομονάχου της του Αγίου Βενεδίκτου τάξεως, Ιακώβου του Παλαιώτου, ερμηνευθείσα νυν εκ της ιταλικής διακέκτου (β) εις την πεζήν ημών φράσιν (γ), παρά του πανοσιωτάτου ταπεινού αρχιμανδρίτου, ήτοι χοροεπισκόπου Πολιανής και Βαρδάρων, ναι μην και της εν Λειψία των Ορθοδόξων Εκκλησίας επόπτου τε και συνηγόρου, Θεοκλήτου του και Πολυειδού, κατά το ᾳψή έτος». (α) «Το ιταλιστί ου κείται εν τύποις τοις του Ρήγα». (β) «Εν τύποις τοις αυτοίς ερμηνευθείσα εκ της γαλλικής διαλέκτου εις την πεζήν ημών φράσιν». (γ) «Ενταύθα λήγει η έκδοσις του Ρήγα, ός τα εξής αφείλε τα εν χειρογράφοις. Εαυτήν ούτως αξιόπιστον συνιστώσα, τον δε μεταφραστήν Θεόκλητον αρνουμένη, και ως μη ες δεύρο διαβιούντα εξουδενούσα, και τα εξ εκείνου άχρι των καθ ημάς ημερών σωζόμενα χειρόγραφα, και αντίγραφα ακυρούσα, και εις το παντελές καίπερ όντα, και μετά χείρας φερόμενα, και ημίν αναγινωσκόμενα, ασυνειδήτως καταργούσα. Η γαρ παρά του Ρήγα έκδοσις της προφητείας, περί της πρώτης εκδόσεως

11 ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΡΗΓΑΣ ΕΚ ΟΤΗΣ ΤΟΥ «ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ»; 11 αυτής, ή μάλλον ειπείν αληθέστερον, περί εαυτής ταύθ ούτως εν αρχή [στον τίτλο του βιβλιαρίου] λέγει: Νυν πρώτον θεία νεύσει τύποις εκδοθείσα εν Αγαθουπόλει έτει σωτηριώδη ᾳτοθ. Ούτως ο ανήρ λαμπρώς ψεύδεται και την εαυτού έκδοσιν παλαιοτέραν της του Ιακώβου του Παλαιώτου μάτην υποδείξαι επιχειρεί. Την εν τέλει του οκτωκαιδεκάτου από Χριστού αιώνος, ήκιστά γ εν έτει ᾳτοθ γενομένην εν Βιέννη της Αουστρίας, ουδαμώς εν Αγαθουπόλει, της εν έτει ᾳφνε πρώτης εκδόσεως. Εν γαρ εκείνω τω έτει η προφητεία εν Μεδιολάνοις ιταλιστί εις φως εξεδόθη παρ Ιακώβου. Κατά δε το ᾳψη έτος ηρμηνεύθη παρά Θεοκλήτου εκ της ιταλικής διαλέκτου, ούκουν εκ της γαλλικής διαλέκτου, ή φησίν ο Ρήγας, εις την πεζήν ημών φράσιν. Ου μόνον άρα εαυτόν ερμηνευτήν της προφητείας άδηλον τοις μη ειδόσιν υποδείκνυσιν, ου γαρ ουδέ του ερμηνευτού, ουδέ του εκδότου το όνομα φέρει, η έμοιγε γνωστή του Ρήγα έκδοσις, αλλά και εκδότην αυτής παλαιότερον του Παλαιώτου. Καίτοι μηδαμή μηδαμώς ών ερμηνευτής, στρεβλός δ εκδότης της παρά Θεοκλήτου ερμηνευθείσης προφητείας, γενόμενος ως γε καθ ημάς εν τω τέλει του ιη αιώνος». Συμπέρασμα πρώτο: Παρατηρούμε ότι ο Ζηλοπροφήτης αναφέρει στις υποσημειώσεις του πολλές φορές το όνομα του Ρήγα, στοιχείο που δείχνει πως στο αντίτυπο, που θα είχε μπροστά του με την έκδοση του «Αγαθάγγελου» της Βιέννης, θα αναγράφεται το όνομα του Ρήγα ή θα περιείχε κάποια άλλα δηλωτικά στοιχεία, για να το μνημονεύει με τόση βεβαιότητα. Μελετήσαμε όμως το αντίτυπο του «Αγαθάγγελου» 8 της Βιέννης και διαπιστώσαμε ότι είναι ανώνυμο, δεν αναγράφεται πουθενά το όνομα του Ρήγα, αλλά και ούτε υπάρχουν άλλα στοιχεία, τα οποία θα κατηύθυναν τη σκέψη προς το όνομα του Ρήγα. ιερωτώμεθα πώς ο Ζηλοπροφήτης με τόση βεβαιότητα γράφει μετά σαράντα χρόνια ότι ο Ρήγας ήταν εκδότης του «Αγαθάγγελου» στη Βιέννη, αφού η έκδοση 8. Ευχαριστίες εκφράζονται στη ιεύθυνση της Βιβλιοθήκης της Λαογραφίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσαλονίκης για την ευγενική παραχώρηση φωτοαντιγράφου του βιβλίου (αρ. Σπ. Λ. 837) ώστε να υπάρξει δυνατότητα διεξοδικής μελέτης.

12 12 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ αυτή είναι ανώνυμη και δεν γράφει κάτι σχετικό για να υποστηρίξει την «καταγγελία» του αυτή. Υποθέτουμε ότι ίσως κάποιος του είπε σχετικά, χωρίς να τεκμηριώσει την πληροφορία αυτή, ή με την αναγραφή του ονόματος του Ρήγα ο Ζηλοπροφήτης ήθελε να προσδώσει εγκυρότητα στη δική του έκδοση. Η προσγραφόμενη από τον Αλ. Πολίτη έκδοση του «Αγαθάγγελου» στον Ρήγα Ο Αλ. Πολίτης 9 το 1969 παρουσίασε το μοναδικό σωζόμενο μέχρι τώρα αντίτυπο της έκδοσης του «Αγαθάγγελου» της Βιέννης, που απόκειται στη Βιβλιοθήκη της Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ενδιαφέρον έχει να παρατηρήσουμε τη αδύναμη συλλογιστική του για την απόδοση της έκδοσης αυτής στον Ρήγα. Συγκεκριμένα ο Αλ. Πολίτης σημειώνει στη σελ. 174: «Η μόνη μας πληροφορία πως εκδότης αυτού του βιβλιαριδίου είναι ο Ρήγας προέρχεται από έναν μεταγενέστερο εκδότη του Αγαθάγγελου, τον επονομαζόμενο Ζηλοπροφήτη. Η επικριτική διάθεση του τελευταίου απέναντι στην εκδοτική προσπάθεια του Ρήγα και το ότι η είδηση αυτή δεν ξέρουμε να διαψεύθηκε ποτέ (στα 1838 που τυπώθηκε η έκδοση θα ζούσαν ακόμη πολλοί γνώριμοι του Ρήγα), συνηγορούν για την αλήθεια της πληροφορίας. Η εύρεση του αντιτύπου δείχνει εξάλλου την ευσυνειδησία και την ακρίβεια του Ζηλοπροφήτη, όλα όσα αναφέρει για την έκδοση του Ρήγα είναι σωστά. Θα την ονομάζουμε λοιπόν στο εξής έκδοση του Ρήγα δίχως να ερευνήσουμε περισσότερο για την αλήθεια της πληροφορίας», (η υπογράμμιση δική μας). εν θα πρέπει να θεωρείται ισχυρό το επιχείρημα του Αλ. Πολίτη σύμφωνα με το οποίο εφ όσον η άποψη του Ζολοπροφήτη δεν διαψεύθηκε ποτέ, μια και θα ζούσαν «πολλοί γνώριμοι του Ρήγα», δηλαδή μετά σαράντα χρόνια, άρα θα είναι αληθινή αυτή η πληροφορία του Ζηλοπροφήτη. Επί πλέον για να καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό θα περίμενε κανείς ότι θα διερευνούσε περισσότερο τα κείμενα του Ρήγα, τους άλλους συγγραφείς και όχι να αποδίδει στον Ρήγα την έκδοση του 9. Αλ. Πολίτη, «Η προσγραφόμενη στον Ρήγα πρώτη έκδοση του Αγαθάγγελου. Το μόνο γνωστό αντίτυπο», Ο Ερανιστής, τόμ. 7, τεύχ. 42, εκέμβριος 1969, σσ

13 ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΡΗΓΑΣ ΕΚ ΟΤΗΣ ΤΟΥ «ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ»; 13 «Αγαθάγγελου» δίχως να ερευνήσει περισσότερο για να τεκμηριώσει την αλήθεια της πληροφορίας του Ζηλοπροφήτου, όπως χαρακτηριστικά γράφει «δίχως να ερευνήσουμε περισσότερο για την αλήθεια της πληροφορίας». Μα σκοπός του μελετητή και ερευνητή είναι να βρίσκει την αλήθεια μιας πληροφορίας και να την τεκμηριώνει και να μην επαναπαύεται στη δήλωση του προηγούμενου συγγραφέα. Η σελίδα τίτλου του αντιτύπου του «Αγαθάγγελου» της Βιβλιοθήκης της Λαογραφίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Συμπέρασμα δεύτερο: Ο Αλ. Πολίτης προσγράφει στον Ρήγα την έκδοση αυτή του «Αγαθάγγελου», δεχόμενος τη μία και μόνο μαρτυρία του Ζηλοπροφήτη, δίχως να διερευνήσει για την «αλήθεια της πληροφορίας», ενέργεια η οποία δυστυχώς καθιέρωσε την άποψη πως τάχα ο Ρήγας τύπωσε τον «Αγαθάγγελο» στη Βιέννη. Αν όμως, όπως όφειλε ως ερευνητής, διερευνούσε για την «αλήθεια της πληροφορίας» τότε θα διαπίστωνε ότι δεν ευσταθούν τα όσα ο Ζηλοπροφήτης έγραψε σαράντα χρόνια μετά το θάνατο του Ρήγα.

14 14 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Τι γράφουν οι ιστορικοί του Ρήγα για την έκδοση αυτή του «Αγαθάγγελου» Ενδιαφέρον έχει να αναζητήσουμε τους συγγραφείς 10, που έχουν γράψει για τον Ρήγα, και να δούμε τι υποστηρίζουν για την αποδιδόμενη σ αυτόν έκδοση των «χρησμών του Αγαθάγγελου». Να εξετάσουμε αν οι ιστορικοί διερεύνησαν την πληροφορία, πως τάχα ο Ρήγας τύπωσε το βιβλίο αυτό, ή δέχθηκαν εκ των προτέρων την άποψη του Ζηλοπροφήτη και προσπάθησαν να ερμηνεύσουν την υποτιθέμενη αυτή ενέργεια του Ρήγα. Ο Λ. Βρανούσης 11 στο σημαντικό βιβλίο του για τον Ρήγα, αφού παρουσιάσει γενικά το θέμα του «Αγαθάγγελου», σημειώνει με έμφαση ότι «λένε» πως τύπωσε το βιβλίο του «Αθαγάγγελου», το οποίο «εξυπηρετούσε» τα επαναστατικά του σχέδια. Από το κείμενό του διαφαίνεται ότι ο ίδιος ο Βρανούσης δεν διερεύνησε, για να διαπιστώσει την αλήθεια του ισχυρισμού πως ο Ρήγας ήταν ο εκδότης του «Αγαθάγγελου». Συγκεκριμένα γράφει: «Το λαϊκό αυτό εθνικό ευαγγέλιο, που έβρισκε τη βαθύτερη απήχηση στα πλατιά λαϊκά στρώματα, λένε πως το τύπωσε σε μια νέα έκδοση τώρα στη Βιέννη ο Ρήγας, διασκευάζοντάς το όμως έτσι, ώστε οι χρησμοί και οι συμπάθειες για το ξανθόν γένος των Ρώσσων να μεταστραφούν υπέρ των Γάλλων Ωστόσο, μια τέτοια είδους παραχάραξη των χρησμών και των προρρήσεων του Αγαθαγγέλου εξυπηρετούσε θαυμάσια τους νέους πολιτικούς προσανατολισμούς και πολύ πιθανόν να έγινε την εποχή αυτή, είτε απ τον ίδιο το Ρήγα, είτε από τον κύκλο τω ομοϊδεατών του». Παρόμοια και ο Πασχάλης Κιτρομηλίδης 12 γράφει για την αποδιδόμενη στον Ρήγα έκδοση του «Αγαθάγγελου», χωρίς όμως να προχωρήσει σε διερεύνηση του ζητήματος. Θεωρεί εκ προοιμίου δεδομένη την έκδοση αυτή από τον Ρήγα. Μάλιστα τονίζει ότι με την έκδοση αυτή 10. Πρόσφατα στο πολυσέλιδο και αναλυτικό βιβλίο του για τα έργα του Ρήγα, ο συγγραφέας Λουκάς Αξελός, Ρήγας Βελεστινλής. Σταθμοί και όρια στην διαμόρφωση της εθνικής και κοινωνικής συνείδησης στην Ελλάδα, εκδόσεις «Στοχαστής», Αθήνα 2003, δεν περιλαμβάνει στο βιβλίο του τον «Αγαθάγγελο» θεωρώντας εκ προοιμίου ότι δεν είναι του Ρήγα. 11. Λ. Βρανούσης, Ρήγας, Βασική Βιβλιοθήκη, αρ. 10, Αθήνα 1954, σσ Π. Κιτρομηλίδης, Νεοελληνικός ιαφωτισμός. Οι πολιτικές και κοινωνικές ιδέες, μετάφραση Στέλλα Νικολούδη, Β έκδοση, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1999, σσ

15 ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΡΗΓΑΣ ΕΚ ΟΤΗΣ ΤΟΥ «ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ»; 15 θα μετέδιδε το επαναστατικό του μήνυμα! Αναλυτικότερα σημειώνει: «Επί πλέον φαίνεται ότι ο Ρήγας προσπάθησε να μεταδώσει το μήνυμά του εκδίδοντας, προφανώς κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης του εκδοτικού του προγράμματος το 1790, τις προφητείες του Αγαθάγγελου. ημοσιεύοντας τις προφητείες τον ίδιο χρόνο που δημοσίευσε το Φυσικής απάνθισμα και το Σχολείον των ντελικάτων εραστών, ο Ρήγας προφανώς δεν υπαναχωρούσε σε κάποιο είδος παραδοσιακής χιλιαστικής ιδεολογίας». Ιδιαίτερα προσπαθεί να αναλύσει την υποτιθέμενη αυτή ενέργεια του Ρήγα, της έκδοσης του «Αγαθάγγελου», με την οποία θα μπορούσε, όπως υποστηρίζει, να απευθυνθεί στις πλατύτερες μάζες του λαού. Συγκεκριμένα γράφει ο Πασχάλης Κιτρομηλίδης, «Η έκδοση του Αγαθαγγέλου, η οποία του προσγράφεται, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μαρτυρία της ρεαλιστικής εκ μέρους του στάθμισης των πρακτικών δυνατοτήτων και των πολιτικών παραμέτρων οποιασδήποτε απόπειρας για εθνική απελευθέρωση. Αποτελούσε ένδειξη της επίγνωσης που διέθετε, ότι οι πολιτικές επιδιώξεις του επαναστατικού ιαφωτισμού μπορούσαν να έχουν απήχηση και να κινητοποιήσουν μόνο τις κοινωνικά και ιδεολογικά προηγμένες ομάδες που ποσοτικά αντιπροσώπευαν μόνον ένα πολύ μικρό, αν και δυναμικό, τμήμα της κοινωνίας. Οι ομάδες αυτές μπορούσαν να δώσουν ηγέτες και να οραματιστούν στόχους, αλλά μόνες τους δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν την επιτυχία μιας επαναστατικής εξέγερσης. Από την επίγνωση αυτής της πραγματικότητας πήγαζε η επιθυμία του Ρήγα να απευθυνθεί στις πλατύτερες μάζες του πληθυσμού, μιλώντας τους στη δική τους συμβολική γλώσσα, έτσι ώστε να μπορέσει να ανακινήσει τους πόθους που ξεπηδούσαν από τα βάθη της συλλογικής τους μνήμης και της εμπειρίας τους». Εμείς πάντως σημειώνουμε ότι την εποχή έκδοσης του «Αγαθάγγελου» στη Βιέννη, ο Ρήγας μετέφραζε το «Πνεύμα των νόμων» του Μοντεσκιέ, στοιχείο που δείχνει το ενδιαφέρον του για τα σοβαρά πολιτικοκοινωνικά θέματα, και σχεδίαζε το επαναστατικό του πρόγραμμα. Επίσης ο Κ. Θ. ημαράς 13 για την έκδοση του «Αγαθάγγελου» υποστηρίζει ότι δεν έχει υποστεί «την επίδραση των ιδεών του Ρήγα», χωρίς 13. Κ. Θ. ημαράς, Ιστορίας Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Από τις πρώτες ρίζες ως την εποχή μας, όγδοη έκδοση, Ικαρος, Αθήνα 1987, σ. 173.

16 16 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ και πάλι να έχει γίνει μια συστηματική διερεύνηση και τεκμηρίωση αν πράγματι εκδόθηκε από τον Ρήγα. Χαρακτηριστικά γράφει ότι «ίσως εκφράζει απλώς την θέλησή του να χρησιμοποιήσει πιο εντατικά, με τον τυπογραφικό πολλαπλασιασμό, τον εθνεγερτικό χαρακτήρα τον οποίο είχε πάρει το κείμενο αυτό στις ελληνικές συνειδήσεις». Παρόμοια σημειώνει και ο ημ. Λουκάτος 14, δίχως και πάλι έρευνα και τεκμηρίωση, πως «..αναφέρεται ότι ο Ρήγας Φεραίος ανετύπωσεν εις Βιέννην, γύρω εις τα 1795, τον Αγαθάγγελον, προσαρμόζων τας προφητείας του εις την εύνοιαν του γαλλικού έθνους και του ανερχόμενου Ναπολέοντος». Ο C. M. Woodhouse 15 πιο αναλυτικά κάνει αναφορά στην αποδιδόμενη στον Ρήγα έκδοση του «Αγαθάγγελου», προσπαθώντας να επεξηγήσει πως η έκδοση αυτή έγινε για εμπορικούς λόγους. Θεωρεί δεδομένη την έκδοση του «Αγαθάγγελου» από τον Ρήγα, χωρίς και πάλι να διερευνήσει αν πράγματι είναι αληθινή αυτή η πληροφορία. Συγκεκριμένα ο Woodhouse σημειώνει: «Οι λόγοι για τους οποίους ανέλαβε αυτή την έκδοση (του Αγαθαγγέλου) είναι αμφιλεγόμενοι. Θα μπορούσε να υποτεθεί ότι τον ευχαριστούσε να βλέπει στον Αγαθάγγελο έναν προφήτη όπως ο ίδιος, έστω και αν η κλίση του ήταν εσφαλμένη, αλλά οι μοναχοί και ο μυστικισμός ασκούσαν μικρή γοητεία στη θετικιστική του ιδιοσυστασία. Ο Ρήγας παρέμενε πάντα ένας πιστός Ορθόδοξος, αλλά δεν προσπάθησε, όπως έκαναν άλλοι αργότερα, να χρησιμοποιήσει την Εκκλησία ως ενεργητικό επαναστατικό παράγοντα, ούτε άλλωστε συμμεριζόταν πια την παραδοσιακή πίστη των Ελλήνων στη Ρωσία ως ελευθερώτρια. Οι ελπίδες του για απελευθέρωση είχαν ήδη προσδεθεί αποκλειστικά στη Γαλλία. Έχει μάλιστα υποτεθεί ότι έκανε τροποποιήσεις στις Προφητείες ώστε να έχουν εφαρμογή και για τους Γάλλους, δεν υπάρχουν εξακριβωμένα στοιχεία για παρόμοιες αλλαγές». Στη συνέχεια ο Woodhouse αδυνατεί να ερμηνεύσει αυτήν την έκδοση από τον Ρήγα, γι αυτό και τονίζει ότι «Η έκδοση των Προφητειών παραμένει αναπόφευκτα μια μορφή ανωμαλίας στη λόγια παραγωγή του». Και καταλήγει ότι μάλλον ο Ρήγας την τύπωσε για εμπορικούς 14. ημ. Λουκάτος, Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαιδεία, λήμμα «Αγαθάγγελος», τόμ. 1, 1962, σσ C.M.Woodhouse, Ρήγας Βελεστινλής. Ο πρωτομάρτυρας της Ελληνικής Επανάστασης, μετάφραση Νικ. Νικολούδης, εκδόσεις Παπαδήμα, Αθήνα 1997, σσ

17 ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΡΗΓΑΣ ΕΚ ΟΤΗΣ ΤΟΥ «ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ»; 17 λόγους φέρνοντας ως παράδειγμα την έκδοση των χαρτών Βλαχίας και Μολδαβίας, τους οποίους χάρτες, σύμφωνα με τα έγγραφα σύλληψης και ανάκρισης, τους εξέδωσε για εμπορικούς λόγους 16. Χαρακτηριστικά σημειώνει πως δεν υπάρχει άλλη εξήγηση από αυτή που δίνει: «Ισως η πιο σωστή εξήγηση να είναι και η πιο απλή, ότι δηλαδή την εκπόνησε για καθαρά εμπορικούς λόγους, για να αποκομίσει κέρδη από ένα ενδεχόμενο μπεστ σέλλερ. Η έκδοση των χαρτών του της Μολδαβίας και της Βλαχίας λίγα χρόνια αργότερα έγινε ακριβώς για τον ίδιο λόγο. Όταν έδωσε αυτή την εξήγηση στους Αυστριακούς ανακριτές του τα 1798, εκείνοι σημείωσαν απλά ότι δεν υπάρχει καμιά διαφορετική ένδειξη. Ούτε όμως για την περίπτωση των Προφητειών υπάρχει οποιαδήποτε άλλη ένδειξη. Σε τελική ανάλυση ο Ρήγας ήταν πάντα ένας επιχειρηματίας». Επισημαίνουμε πάντως ότι οι απαντήσεις στους ανακριτές δεν μπορούν να ληφθούν σοβαρά υπ όψιν και τούτο διότι τα ευρήματά μας κατά την έκδοση των χαρτών της Βλαχίας και Μολδαβίας 17 έχουν δείξει πως οι χάρτες, τους οποίους ο Ρήγας τύπωσε, ήταν πολιτικοί χάρτες του κράτους του, τους οποίους ήθελε να χρησιμοποιήσει για τις εκλογές μετά την επανάστασή του. Υποστηρίξαμε ότι στους ανακριτές ο Ρήγας απάντησε πως ήταν για εμπορικούς λόγους, μία παραγγελία των Ηγεμόνων Βλαχίας και Μολδαβίας, μια και θέτει τις προσωπογραφίες τους σ αυτούς τους χάρτες, για μην αποκαλυφθεί ο πραγματικός του σκοπός. Και τούτο διότι όπως δείξαμε δεν είναι δυνατόν τα σύμβολα των Ηγεμονιών Βλαχίας και Μολδαβίας που ο Ρήγας έθεσε κάτω από τις προσωπογραφίες τους να ήταν λοξά, σα πεταμένοι οι θυρεοί αυτοί και επί πλέον να έχει θέσει οριζόντια το «ρόπαλο του Ηρακλέους» όπως έχουμε για πρώτη φορά διαπιστώσει την παρουσία του ροπάλου κάτω από τη μορφή του Ηγεμόνα. εν ήταν δυνατόν ο Ηγεμόνας να δέχονταν τα σύμβολα της Ηγεμονίας τους να ήταν έτσι λοξά τοποθετημένα. Ο Ρήγας απέκρυπτε κατ αυτόν τον τρόπο το επαναστατικό του σχέδιο. Γι αυτό και τονί- 16. Βλ. Αιμ. Λεγράνδ, Ανέκδοτα έγγραφα περί Ρήγα Βελεστινλή και των συν αυτώ μαρτυρησάντων, Αθήνα 1891, β έκδοση Επιστημονικής Εταιρείας Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, επιμέλεια-ευρετήριο ημ. Καρμπερόπουλου, Αθήνα 2000, σ ημ. Καραμπερόπουλου, Οι χάρτες Βλαχίας και Μολδαβίας του Ρήγα Βελεστινλή, Βιέννη 1797, Νέα στοιχεία Ευρετήριο - Αυθεντική επανέκδοση, Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα 2005, σ. 27.

18 18 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ζουμε ότι το παράδειγμα του Woodhouse δεν είναι δυνατόν να ισχύσει, για να δικαιολογήσει την εκδοτική εκτύπωση του «Αγαθάγγελου» για εμπορικούς λόγους. Η εικόνα του Ηγεμόνα της Μολδαβίας από τη «Γενική Χάρτα της Μολδοβίας», Βιέννη Βλέπουμε το σύμβολο της Ηγεμονίας το οποίο ο Ρήγας το έθεσε λοξά σα πεταμένο, όχι όρθιο, και κάτωθεν αυτού το ρόπαλο του Ηρακλέους Συμπέρασμα τρίτο: Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι οι συγγραφείςιστορικοί που αναφέρονται στο θέμα του «Αγαθάγγελου» αποδέχονται εκ των προτέρων την διατυπωθείσα άποψη ότι ο Ρήγας τύπωσε τον «Αγαθάγγελο». Όμως, όπως προκύπτει από όσα μνημονεύθηκαν, αποδεικνύεται ότι δεν έχουν κάνει τη σχετική διερεύνηση του θέματος και δεν τεκμηριώνουν την διατυπωθείσα άποψή τους. Απλώς προσπαθούν να ερμηνεύσουν την ενέργεια αυτή της αποδιδόμενης έκδοσης του «Αγαθάγγελου» στον Ρήγα. υστυχώς λείπουν τα τεκμήρια στα κείμενά τους.

19 ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΡΗΓΑΣ ΕΚ ΟΤΗΣ ΤΟΥ «ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ»; 19 Κριτική των συμπερασμάτων του Αλ. Πολίτη και Ζηλοπροφήτη, πως τάχα ο Ρήγας ήταν ο εκδότης του «Αγαθάγγελου» της Βιέννης 1. ιερεύνηση του αντιτύπου του «Αγαθάγγελου» της Βιέννης Ένα αντίτυπο του «Αγαθαγγέλου», έκδοση της Βιέννης, που προσγράφεται στον Ρήγα απόκειται στη Βιβλιοθήκη της Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, (αρ. Σπ. Λ. 837). Είναι καλοτυπωμένο σε μικρό σχήμα με συνολικό αριθμό σελίδων σαράντα τέσσερις και προμετωπίδα, διαιρεμένο σε δέκα κεφάλαια, εκ των οποίων λείπει το όγδοο. Από την διερεύνηση του αντιτύπου που κάναμε, μπορούμε να παραθέσουμε τις παρακάτω ισχυρές παρατηρήσεις: α) ιαπιστώσαμε ότι στο αντίτυπο του «Αγαθάγγελου» της Βιέννης δεν υπάρχει πρόλογος, ούτε υποσημείωσεις, ούτε κάποια προσθήκη. Ο Ρήγας όμως συνήθιζε σε όλα του τα έργα 18, τόσο της πρώτης εκδοτικής παραγωγής του 1790, όσο και της δεύτερης του 1797, να γράφει προλόγους, προσφωνήσεις, υποσημειώσεις, παρατηρήσεις, να προσθέτει άλλες δικές του λέξεις ή φράσεις και να κάνει σχετικές διορθώσεις στο κείμενο ακόμη και στους ξένους συγγραφείς. Αναλυτικότερα στα δύο έργα της πρώτης περιόδου του 1790, Σχολείον των ντελικάτων εραστών, και Φυσικής απάνθισμα, έχει καταχωρίσει πρόλογο και επί πλέον έχει προσθέσει μερικές υποσημειώσεις. Μάλιστα στη σελ. 64 του «Φυσικής απάνθισμα» σημειώνει για τον Βολταίρο ότι και αυτός ο σοφός κάνει λάθος: «Αναγινώσκοντας τα συγγράμματα του περιφήμου Βολταίρ, είδον εις σαράντα μέρη αποφασιστικώς να λέγη πως εις την μεσόγειον θάλασσαν δεν είναι παλίρροιαι, και απόρησα πως έκαμε τοιούτον λάθος, ένα τόσον πνεύμα, πλην συγχωρητέος, επειδή πάντοτε επισφαλείς αι επίνοιαι και των πλέον σοφών ανθρώπων». Επίσης στο «Νέος Ανάχαρσις» έχει πολλές υποσημειώσεις και επί πλέον διορθώνει τον Γάλλο συγγραφέα Barthélemy για τη λαθεμένη 18. Τα ΑΠΑΝΤΑ του Ρήγα Βελεστινλή (πέντε βιβλία, τρεις χάρτες και η εικόνα του Μ. Αλεξάνδρου) έχουν για πρώτη φορά επανεκδοθεί ολοκληρωμένα, με ευρετήρια και εισαγωγικά κείμενα με επιμέλεια ημ. Καραμπερόπουλου από την Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα και το 2007 κυκλοφόρησαν και σε ψηφιακό δίσκο (CD-ROM) με την ευκαιρία της επετείου των 250 χρόνων από τη γέννησή του Ρήγα Βελεστινλή ( ).

20 20 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ παραπομπή του στον Όμηρο, παραθέτοντας και το σχετικό χωρίο. Επίσης στον «Ηθικό τρίποδα» γράφει τη σχετική του προσφώνηση και στα «Ολύμπια» του Μεταστάσιο, που μεταφράζει, καταχωρίζει ένα προλογικό κείμενο. Επίσης στο Σύνταγμα του, που είναι μετάφραση του αντίστοιχου Γαλλικού, και σ αυτό έχει δικές του προσθήκες, όπως και στη «Χάρτα της Ελλάδος», στη «Νέα Χάρτα της Βλαχίας», τη «Γενική χάρτα της Μολδοβίας» και στην εικόνα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. εν υπάρχει έργο του στο οποίο να μην βάζει την προσωπική του σφραγίδα. β) Κατά τη μελέτη του κειμένου του αντιτύπου δεν εντοπίσαμε κάποια ενδοκειμενικά στοιχεία, που να στοιχειοθετούν την άποψη του Ζηλοπροφήτη και του Αλ. Πολίτη, ότι ο Ρήγας ήταν εκδότης του «Αγαθάγγελου». εν βρήκαμε κάποιες χαρακτηριστικές λέξεις του Ρήγα, όπως για παράδειγμα εκείνες με την πρόθεση «συν», που έχουμε εντοπίσει κατά τις μελέτες μας και στην επανέκδοση τόσο του «Ηθικού Τρίποδος» 19, όσο και του «Νέου Αναχάρσιδος» 20, ούτε άλλη χαρακτηριστική λέξη. Μάλιστα τονίσαμε ότι τις «πεποιημένες» αυτές από τον Ρήγα λέξεις με την πρόθεση «συν» τις εντοπίσαμε και στα άλλα του βιβλία «Φυσικής απάνθισμα» και «Σχολείον των ντελικάτων εραστών», ακόμη και στα «ίκαια του ανθρώπου» της «Νέας Πολιτικής ιοικήσεως» του. γ) Στο βιβλίο αυτό του «Αγαθαγγέλου» δεν αναγράφεται ο εκδότης, ο μεταφραστής ή ο επιμελητής του. Ο Ρήγας σε όλα του τα βιβλία και τους χάρτες συνήθιζε να αναγράφει το όνομά του. Πάντοτε σημείωνε ότι εκδόθηκαν «παρά Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού». δ) Ο Ρήγας μας δίνει μια σημαντική πληροφορία στην τελευταία σελίδα του «Φυσικής απάνθισμα» για τα πολιτικοκοινωνικά θέματα, που εκείνο τον καιρό τον απασχολούσαν. Συγκεκριμένα δίνει την είδηση ότι μετέφραζε το «Πνεύμα των νόμων» του Μοντεσκιέ και μάλιστα ότι είναι μισομεταφρασμένο, που σημαίνει ότι ασχολούνταν με την μετάφραση για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ήδη δηλαδή είχε αρχίσει να ασχολείται με τα είδη διακυβερνήσεως της πολιτείας, του κράτους. Το κείμενο της «Είδησις» έχει ως εζής: «Αν κανένας φιλογενής αγαπά να κοπιάση μετα- 19. ημ. Καραμπερόπουλου, Ο Ρήγας μεταφραστής των Ολυμπίων του Μεταστάσιο, Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα ημ. Καραμπερόπουλου, Εισαγωγικά στον Νέον Ανάχαρσι του Ρήγα Βελεστινλή, Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα 2009.

21 ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΡΗΓΑΣ ΕΚ ΟΤΗΣ ΤΟΥ «ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ»; 21 φρόζοντας προς όφελος του Γένους κανένα βιβλίον, ας μην επιχειρησθή το Esprit des loix par monsieur Montesquieu επειδή και είναι μισομεταφρασμένον υπ εμού, και τελειώνοντας έχει να τυπωθή». Ο Ρήγας πάντοτε αναγράφει το όνομά του στα έργα του, όπως ενδεικτικά δείχνουμε το «Φυσικής απάνθισμα», Βιέννη 1790, «παρά Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού» ε) Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι ότι αν μελετήσει κανείς τα έργα του Ρήγα θα διαπιστώσει ότι δεν περιέχει στα κείμενά του κάποια χρησμολογική παράδοση ή να τα επενδύει με προφητικούς, λαϊκούς θρύλους για την απελευθέρωση των Ελλήνων από τους Οθωμανούς. Συμπέρασμα τέταρτο: Από τη διερεύνηση του αντιτύπου του «Αγαθάγγελου» το αποδιδόμενο στον Ρήγα διαπιστώθηκε ότι το βιβλίο αυτό δεν έχει πρόλογο, υποσημειώσεις, διορθώσεις ή παρατηρήσεις, όπως ο Ρήγας συνήθιζε να βάζει σε όλα του τα έργα. Επίσης από την ενδοκειμενική διερεύνηση του βιβλίου του «Αγαθάγγελου» δεν εντοπίστηκαν χαρακτηριστικές λέξεις, φράσεις, που ο Ρήγας χρησιμοποίησε σε όλα του τα βιβλία, όπως έχουμε δείξει. Επίσης δεν αναγράφεται ο εκδότης ή ο

22 22 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ επιμελητής της έκδοσης του «Αγαθάγγελου», ενώ ο Ρήγας πάντοτε σε όλα του τα έργα αναγράφει ότι «εξεδόθη παρά Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού». Επί πλέον την εποχή έκδοσης του «Αγαθάγγελου» στη Βιέννη, ο Ρήγας μετέφραζε το «Πνεύμα των νόμων» του Μοντεσκιέ, που έχει σχέση με τα συστήματα διακυβερνήσεως των κρατών, δείγμα της ενασχόλησής του με πολιτικοκοινωνικά θέματα. 2. Οι κατήγοροι του Ρήγα δεν γράφουν για την προσγραφόμενη σ αυτόν έκδοση του «Αγαθάγγελου» Εφόσον ο Ζηλοπροφήτης το 1838, σαράντα χρόνια μετά τον θάνατο του Ρήγα (1798), είχε την πληροφορία, ότι ο Ρήγας ήταν ο εκδότης του «Αγαθάγγελου» της Βιέννης, σημαίνει ότι η έκδοση αυτή θα ήταν γνωστή κατά τα προηγούμενα χρόνια και ιδιαίτερα τότε, που τυπώθηκε και κυκλοφόρησε στη Βιέννη και γενικότερα στον ελληνικό χώρο. Κατ αυτόν τον τρόπο και οι κατήγοροι του Ρήγα θα γνώριζαν την έκδοση αυτή και το πιο πιθανό θα έγραφαν μαζί με τις άλλες κατηγορίες εναντίον του Ρήγα και κάτι σχετικό γι αυτήν την έκδοση. Ακόμη και αν, σύμφωνα με τον Αλ. Πολίτη 21, «οι βιογράφοι του Ρήγα δεν ήξεραν την έκδοση ή δεν ήθελαν να πουν τίποτε», όμως οι κατήγοροί του Ρήγα μετά χαράς θα έγραφαν γι αυτήν την έκδοση του «Αγαθάγγελου» και πολύ περισσότερο αν πιθανόν ο Ρήγας την είχε αποκηρύξει. Στη συνέχεια μνημονεύουμε μερικούς από τους κατηγόρους του Ρήγα: α) Ο Κύριλλος Λαυρεώτης 22, που ήταν σύγχρονος του Ρήγα και ζούσε στο Βουκουρέστι, στη χειρόγραφη Ερμηνεία της Αποκαλύψεως καταφέρεται εναντίον «του παράφρονος Ρήγα», όπως τον αποκαλεί, ο οποίος «εκδούς εγκύκλια γράμματα διεγερτικά κατά των νυν τυράννων άνευ της του Χριστού ευδοκίας». Και στη συνέχεια γράφει ότι ο Ρήγας έγινε τροφή των ψαριών του ποταμού ούναβη και «ύλη της αιωνίου κολάσεως 21. Αλ. Πολίτης, «Η προσγραφόμενη στον Ρήγα», ό. π., σ Βλ. την παρουσίαση σε συνέχειες από τον Κωνστ. υοβουνιώτη της «Ερμηνείας της Αποκαλύψεως του Κυρίλλου του Πατρέως», περιοδ. Θεολογία, τόμ. ΚΒ, Αθήνα 1951, σσ. 446 και εξ. Λουκία ρούλια, «Λαυριώτης μοναχός Κύριλλος από την Πάτρα και η βιβλιοθήκη του», Ο Ερανιστής, τόμ. 11, 1974, σσ Αστ. Αργυρίου, «Η ιδεολογική σημασία των κρίσεων του Κυρίλου Λαυριώτη εναντίον του Ρήγα», Υπέρεια, τόμ. 1, Πρακτικά Α ιεθνούς Συνεδρίου «Φεραί-Βελεστίνο-Ρήγας», Αθήνα 1990, σσ

23 ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΡΗΓΑΣ ΕΚ ΟΤΗΣ ΤΟΥ «ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ»; 23 κατά του Χριστού λυττήσας», δηλ. ομιλήσας. Αν ο Κύριλλος Λαυριώτης, που ασχολούνταν με παρόμοιο θέμα προφητικού και χρησμολογικού χαρακτήρα, την ερμηνεία της Αποκαλύψεως, γνώριζε κάτι σχετικό για την υποτιθέμενη αυτή έκδοση του «Αγαθάγγελου» από τον Ρήγα, το πιο πιθανό θα ήταν πως θα έγραφε εναντίον του και γι αυτήν την δραστηριότητα. εν έχει όμως κάνει ούτε μία νύξη για την έκδοση αυτή. β) Επίσης ο μητροπολίτης Ιωαννίνων Ιερόθεος 23 σε επιστολή του προς τους Παργιανούς, τότε που ο Χριστόφορος Περραιβός, , βρίσκονταν στην Πάργα και ήταν η ψυχή της αντίστασης στις απειλές του Αλή Πασά, έγραφε εναντίον του Ρήγα: «Ακούεται να ακολουθάται ως μανθάνω, τας συμβουλάς του Περραιβού, ο οποίος σας απατά. εν ηξεύρετε ότι αυτός με κάποιον Ρήγα Θεσσαλό, και άλλους μερικούς παρομοίους λογιωτάτους συνεννοούμενοι με τους Φραντζέζους εσκόπευαν να κάμνουν επανάστασιν κατά του κραταιοτάτου σουλτάνου, αλλ ο μεγαλοδύναμος Θεός τους επαίδευσε κατά τας πράξεις των με τον θάνατον οπού τους έπρεπε». Αν ο μητροπολίτης Ιερόθεος γνώριζε την έκδοση αυτή πως ήταν του Ρήγα μάλλον θα εύρισκε την ευκαιρία να την μνημόνευε και να τον κατηγορούσε επί πλέον γι αυτήν την έκδοση. γ) Χαρακτηριστική επίσης είναι η περίπτωση του ιδιόρρυθμου λογίουιατρού Μιχαήλ Περδικάρη 24, ο οποίος στα 1811 έγραψε ένα λίβελο εναντίον του Ρήγα, τον οποίο χαρακτηρίζει πως «ήτον άσωτος και φαυλόβιος και φιλοκερδής κ αισχροκερδής και φιλόδοξος, έλαβε την φροντίδα να ελευθερώση την Ελλάδα, ν ανατρέψη την θρησκείαν ως περιττήν κατά μίμησιν της Γαλλίας». Αν πράγματι ο Ρήγας είχε τυπώσει τους «χρησμούς του Αγαθάγγελου» θα ήταν κάτι κοινό και θα μαθεύονταν στη Βιέννη, όπου είχε ζήσει και ο Περδικάρης και στο λιβελογράφημά του εναντίον του Ρήγα το πιο πιθανό είναι πως θα εύρισκε την ευκαιρία να γράψει και για την έκδοση αυτή. Όμως ουδεμία σχετική μνεία υπάρχει στο λιβελογράφημά του. 23. Βλ. Χριστ. Περραιβού, Ιστορία Σουλίου και Πάργας, Βενετία 1815, σσ Βλ. Μιχαήλ Περδικάρη, «Ρήγας ή κατά ψευδοφιλελλήνων» ανέκδοτον έργον (1811) εκδιδόμενον υπό Λ. Βρανούση. Επετηρίς του Μεσαιωνικού Αρχείου, τόμ. 11, (1961), ανάτυπον, Ακαδημία Αθηνών, Κέντρον Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού Ακαδημίας Αθηνών, Αθήναι 1997, σ. 56.

24 24 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ δ) Μία άλλη περίπτωση κατηγόρου του Ρήγα είναι εκείνη του Αθανασίου Παρίου 25, ο οποίος στο χειρόγραφό του με τίτλο «Νέος Ραψάκης», που γράφηκε μάλλον το 1805, καταφέρεται εναντίον του Ρήγα και του Συντάγματός του, της Νέας Πολιτικής ιοικήσεως, η οποία στην αρχή του κειμένου είχε το ρόπαλο του Ηρακλέους. Μάλιστα ο Αθανάσιος Πάριος επισημαίνει στο κείμενό του και τις επαναστατικές επιδράσεις, που θα είχε στους σκλαβωμένους το κείμενο αυτό του Ρήγα, της Νέας Πολιτικής ιοικήσεως και του Θουρίου. Συγκεκριμένα γράφει ότι «βιβλιάριον εξέδωκαν, Ρόπαλον του Ηρακλέους αυτό ονομάσαντες οι Ελληνόφρονες, βιβλίον δηλαδή διεγερτικόν, ερεθιστικόν, παρακινητικόν, ώστε πάντες οι απανταχού χριστιανοί, εν ρητή ημέρα να δείξουν του Ηρακλέους την αλκήν εναντίον των τυραννούντων αυτούς». Ενδιαφέρουσα πάντως είναι η παρατήρηση του Παρίου ότι τα επαναστατικά κείμενα του Ρήγα, το Σύνταγμα και ο Θούριός του, είχαν «διεγερτικόν, ερεθιστικόν, παρακινητικόν» χαρακτήρα. Και συνεχίζει ο Αθανάσιος Πάριος: «Η Θεία Πρόνοια ηλέησε το γένος των Χριστιανών, και προ του να διαδοθούν εις τον κόσμον εκείνα τα κακέμφατα ρόπαλα, έκαμε και εφανερώθη η αντίθετος αύτη σκευωρία και παρεδόθησαν εις το πύρ. Και οι κατά των ιδίων δεσποτών την κοινήν και καινήν ευτρεπίσαντες μάχαιραν, μάχαιραν εύρον μισθόν παραλόγου ζήλου αυτών». Αν πάλι ο Αθανάσιος Πάριος, ως κληρικός, γνώριζε πως η έκδοση αυτή του «Αγαθάγγελου» έγινε από τον Ρήγα θα την μνημόνευε κατηγορώντας τον. εν αναφέρει κάτι σχετικό. ε) Ας συμπληρώσουμε τον κατάλογο των κατηγόρων του Ρήγα με τον Ιωάννη Φιλήμονα, 26 ο οποίος στα 1834 στο βιβλίο «οκίμιον περί της Φιλικής Εταιρείας» άδικα κρίνει την προσωπικότητα και τις επαναστατικές ενέργειες του Ρήγα Βελεστινλή, για τον οποίο χαρακτηριστικά γράφει ότι ήταν «Μεγαλόφρων και επιχειρηματίας, αλλ όχι τόσον σκεπτικός και κρυψίνους, κάτοχος γνώσεων πολλών και ζωηρός εις το πνεύμα, αλλά επιπόλαιος εξεταστής των πραγμάτων και μάλλον της καταστάσεως 25. Βλ. Αικ. Κουμαριανού, «Ο Νέος Ραψάκης», Ο Ερανιστής, τόμ. 6, 1968, σσ Ιωάννης Φιλήμων, οκίμιον περί της Φιλικής Εταιρείας, Ναύπλιο 1834, σελ. 94. Για τις ανακρίβειες και τους χαρακτηρισμούς εναντίον του Ρήγα, που γράφει ο Ιωάν. Φιλήμων χαρακτηρίζοντας τον ως «επιπόλαιο εξεταστή των πραγμάτων» βλ. ημ. Καραμπερόπουλου, «Η άδικη κρίση του Ιω. Φιλήμονος για τον επαναστάτη Ρήγα Βελεστινλή», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, τόμ. 38, 2000, σσ και σε ανάτυπο.

25 ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΡΗΓΑΣ ΕΚ ΟΤΗΣ ΤΟΥ «ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ»; 25 του Έθνους του». Επί πλέον σημειώνει ότι ο Ρήγας έγραψε εναντίον του Ιερατείου. Να σημειώσουμε ότι ο Φιλήμων μνημονεύει και μία έκδοση του Αγαθάγγελου, που τυπώθηκε στο Μεσολόγγι, στοιχείο που δείχνει πως γνώριζε το κείμενο. Αν ο Ρήγας είχε τυπώσει τον «Αγαθάγγελο» το πιο πιθανό είναι ότι θα το γνώριζε και θα έγραφε κοντά στις άλλες κατηγόριες και για την ανώνυμη αυτή έκδοση της Βιέννης. εν γράφει όμως κάτι σχετικό τέσσερα χρόνια πριν από τον Ζηλοπροφήτη. Συμπέρασμα πέμπτο: Οι κατήγοροι του Ρήγα, που ήταν σύγχρονοί του και ορισμένοι ήταν και κληρικοί, δεν μνημονεύουν στις κατηγορίες τους την έκδοση του «Αγαθάγγελου» από τον Ρήγα. Εάν είχε ο Ρήγας εκδώσει τους «χρησμούς του Αγαθάγγελου» το πιο πιθανό θα ήταν να το γνώριζαν, εφ όσον μερικοί ήταν και κληρικοί, και θα μνημόνευαν μια τέτοια προσπάθεια του Ρήγα. εν έχουν αναφέρει κάτι για την προσγραφόμενη αυτή έκδοση στον Ρήγα. 3. Οι συγγραφείς μέχρι το 1838 δεν μνημονεύουν την αποδιδόμενη στον Ρήγα έκδοση του «Αγαθάγγελου» ιερευνώντας τα κείμενα των συγγραφέων μέχρι το 1838, έτος που έχουμε την μνεία του Ζηλοπροφήτη, παρατηρούμε ότι κανείς δεν μνημονεύει μια τέτοια έκδοση του «Αγαθάγγελου» από τον Ρήγα Βελεστινλή. Η «Εφημερίς» 27 των Σιατιστινών αδελφών Πούλιου, συνεργατών του Ρήγα, δεν έχουν γράψει κάτι σχετικό για την έκδοση αυτή τουλάχιστον στα μέχρι σήμερα γνωστά τεύχη της, ενώ έχουν μνημονεύσει άλλα του έργα. Επίσης ο Γεώργιος Ζαβίρας 28 στο χειρόγραφο βιβλίο του 1804, που τυπώθηκε αργότερα, δεν κάνει κάποια σχετική μνεία, ούτε στο λήμμα περί Ρήγα, ούτε στο λήμμα Θεόκλητος Πολυειδής. Στις βιογραφίες, που γράφτηκαν λίγα χρόνια μετά τον τραγικό θάνατο του Ρήγα, 27. Λέανδρου Βρανούση, Εφημερίς, η αρχαιότερη ελληνική εφημερίδα που έχει διασωθή, Βιέννη Ανασυγκρότηση της σειράς σε φωτοτυπική επανέκδοση, Κέντρο Ερεύνης Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού Ακαδημίας Αθηνών, Αθήνα Γεωργίου Ζαβίρα, Νέα Ελλάς ή Ελληνικόν Θέατρον εκδοθέν υπό Γεωργίου Π. Κρέμου, Αθήνησι 1872, επανέκδοση από τον Τάσο Γριτσόπουλο, Αθήναι 1972, σσ για Ρήγα και σσ για τον Θεόκλητο Πολυειδή.

26 26 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ όπως στο Γαλλικό Λεξικό 29 κατά το 1812 και αργότερα από τον Κων. Νικολόπουλο 30 στα 1824 δεν γίνεται αναφορά σε μια τέτοια εκδοτική προσπάθεια του Ρήγα. Στην «Απολογία ιστορικοκρική» 31, που τυπώθηκε το 1814, και στο χειρόγραφο του Οικονόμου Λαρισσαίου-Λογιωτάτου με την «Ιστορική τοπογραφία ενός μέρους της Θεσσαλίας» 32 του 1817, ουδεμία αναφορά έχει καταγραφεί για την έκδοση του «Αγαθάγγελου» από τον Ρήγα. Παρόμοια και οι ξένοι περιηγητές William Leake και Henry Holland 33, που γράφουν για τον Ρήγα ουδεμία σχετική μνεία κάνουν. Επίσης δεν μνημονεύει κάτι σχετικό ο Cl. Fauriel 34, ο οποίος συμπεριέλαβε τον Θούριο στα δημοτικά τραγούδια που συνέλεξε κατά τα χρόνια της Επανάστασης, ούτε ο Carl Iken 35, ο πρίγκιπας Νικόλαος Υψηλάντης 36 στα απομνημονεύματά του, ο Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός 37 στα 1828, ο Κων. Κούμας 38 στα 1832, ούτε ακόμη ο στρατηγός Μακρυγιάννης 39 στα 1836, ο οποίος είχε ιδιαίτερη κλίση προς τα της θρησκείας. Και ο σύγχρονος του Ρήγα, Κυριακός Μελίρρυτος 40 στο βιβλίο του «Χρονολογία ιστορική», 29. Dictionnare Universel, historique, critique et bibliographique 9me édition, tome XIX (supplement Paris 1812, σσ. 464 κ. εξ. 30. Κων. Νικολόπουλου, Notice sur la vie et les ecrits de Rhigas, l un des principaux auters de la révolution qui a pour but l indépentance de la Grèce, Paris [Σωτήρη Λουΐζη], Απολογία ιστορικοκριτική, εν Τριεστίω 1814, σ Ιω. Οικονόμου Λαρισαίου-Λογιωτάτου, Ι. Αληθινή ιστορία του Λουκιανού Σαμοσατέως (μετάφραση στη δημοτική 1817), ΙΙ. Ιστορική τοπογραφία ενός μέρους της Θετταλίας, Εισαγωγή-φροντίδα Μ.Μ.Παπαϊωάννου, Αθήνα 1989, σ William Leake, Researches in Greece, London 1814, σσ Henry Holland, Travels in the Ionian isles, Albania, Thessaly, Macedonia, London 1815, σ Cl. Fauriel, Chants populaires de la Grèce moderne, Paris 1825, τόμ. 2, σσ. 15 κ. εξ. 35. Carl Iken, Leukothea, Λειψία 1825, τόμ. 2, σ D.Gr. Kampouroglou, Mèmoires du princi Nicolas Ypsilanti d après le manuscript No 2144 de la Bibliothèque Nationale de Grèce, Αθήνα-Παρίσι (1901), σσ Ιακώβου Ρίζου Νερουλού, Cours de litérature grecque moderne, Genève 1828, σσ. 139 και εξ. Πρβλ. την ελληνική μετάφραση Ιστορία των γραμμάτων παρά τοις νεωτέροις Ελλησι, Αθήνησι 1870, σσ. 58 κ. εξ. 38. Κων. Κούμα, Ιστορίαι των ανθρωπίνων πράξεων, τόμ. 12, Βιέννη 1832, σσ Βλ. ο Ζωγράφος του στρατηγού Μακρυγιάννη, Γεννάδειος Βιβλιοθήκη της Αμερικανικής Σχολής Κλασσικών Σπουδών και Λαογραφικό-Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη 1984, εικόνα αρ. 2. Και Στρατηγού Μακρυγιάννη, Απομνημονεύματα, έκδ. Συλλογή, τόμ. 2, Αθήνα 1996, σσ. 128 και Βλ. Νίκου Α. Βέη (Bees), «Η Χρονολογία του Κυριακού Μελιρρύτου και ο Ρήγας Βελεστινλής-Φεραίος και οι συνεργάται του», Νέα Εστία, τόμ. 30, 1941, σσ

27 ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΡΗΓΑΣ ΕΚ ΟΤΗΣ ΤΟΥ «ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ»; 27 που εκδόθηκε στην Οδυσσό το 1836, όπως επίσης και ο Χριστόφορος Περραιβός 41, σύντροφος του Ρήγα, στα 1836 στο βιβλίο του «Απομνημονεύμτα πολεμικά» δεν μνημονεύουν κάτι σχετικό για την υποτιθέμενη αυτήν έκδοση του «Αγαθάγγελου» από τον Ρήγα. Συμπέρασμα έκτο: Ολοι οι συγγραφείς, που έγραψαν για τον Ρήγα μέχρι το 1838 και που δεν είναι τυχαίοι, δεν κάνουν μνεία μιας αποδιδόμενης σε αυτόν έκδοσης των «χρησμών του Αγαθάγγελου». Ως εκ τούτου φαίνεται περίεργο το γεγονός ότι μόνο ο Ζηλοπροφήτης μετά σαράντα χρόνια γνώριζε την ανώνυμη αυτή έκδοση να έγινε από τον Ρήγα! 4. Οι άλλοι δύο εκδότες του «Αγαθάγγελου» στα 1837 και 1838 δεν μνημονεύουν τον Ρήγα Ενδιαφέρον έχει να σημειώσουμε ότι ο «Αγαθάγγελος» τυπώθηκε άλλες δύο φορές την ίδια περίοδο με εκείνη του «Ζηλοπροφήτου» του 1838: η μία με τα αρχικά «Ο.Ι.Κ» 42 το 1837 και η δεύτερη από τον ιατρό Π.. Στεφανίτζη 43 το ιερευνήσαμε τις εκδόσεις αυτές του «Αγαθάγγελου» και διαπιστώσαμε ότι δεν καταγράφουν κάποια αναφορά στον Ρήγα Βελεστινλή, για την προσγραφόμενη σ αυτόν έκδοση του «Αγαθάγγελου». Προσθέτουμε ακόμη ότι ο ιατρός Στεφανίτζης, όπως σημειώνει στον πρόλογο του βιβλίου του, είχε στην κατοχή του από το 1822 τον κώδικα με τις διάφορες προρρήσεις και χρησμούς. Εάν είχε μάθει κάτι για την έκδοση του «Αγαθάγγελου» την αποδιδόμενη στον Ρήγα το πιο πιθανό είναι πως θα έγραφε γι αυτόν, θετικά ή αρνητικά. 41. Χριστοφόρου Περραιβού, Απομνημονεύματα πολεμικά, εν Αθήναις «Χρησμοί του Αγαθαγγέλου», παρά του Ο.Ι.Κ., εν Αθήναις εκ της τυπογραφίας Ανδρέου Κορομηλά, «Οπτασία του μακαρίου Ιερωνύμου Αγαθαγγέλου», στο Π.. Στεφανίτζη Λευκαδίου ιατρού, Συλλογή διαφόρων προρρήσεων, Αθήναι, εκ της τυπογραφίας του Α. Αγγελίδου, 1836, σσ Για τον ιατρό Πέτρο Στεφανίτζη ενδεικτικά βλ. Αναστασίου. Λιγνάδη, «Πέτρος Στεφανίτζης. Κείμενα περί ιατρών κατά την Επανάστασιν», Νέον Αθήναιον, τόμ. 2, 1957, σσ Του ιδίου «Συμπλήρωμα περί Πέτρου Στεφανίτζη», Νέον Αθήναιον, τόμ. 4, 1963, σσ Σπ. Ι. Ασδραχά, «Λιθογραφίες από ένα αθησαύριστο έντυπο του Π.. Στεφανίτση», Ο Ερανιστής, τεύχ. 8, 1964, σσ Τριαντ. Σκλαβενίτη, «Συμβολή στη βιογραφία του Πέτρου Στεφανίτση», Μνήμων, τόμ. 1, 1971, σσ

28 28 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Συμπέρασμα έβδομο: Ούτε οι άλλοι δύο εκδότες του «Αγαθάγγελου» του 1837 και 1838 μνημονεύουν την αποδιδόμενη στον Ρήγα έκδοση της Βιέννης. Αν γνώριζαν κάτι σχετικό μάλλον θα το ανέφεραν. ΤΕΛΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Η ενδελεχής μελέτη και διερεύνηση για την προσγραφόμενη έκδοση το «Αγαθάγγελου» στον Ρήγα έδειξε ότι τελικά δεν είναι έκδοση του Ρήγα Βελεστινλή, όπως χωρίς τεκμηρίωση έχει υποστηριχθεί και αναγράφεται στα κείμενα. Το τελικό αυτό συμπέρασμα τεκμηριώνεται από τα αναφερθέντα και συνοψίζεται στα κατωτέρω: 1) Η μία και μοναδική αναφορά ότι ο Ρήγας ήταν ο εκδότης του «Αγαθάγγελου» της Βιέννης ήταν εκείνη του Ζηλοπροφήτη, ο οποίος σαράντα χρόνια μετά το θάνατο του Ρήγα την μνημονεύει, χωρίς να τεκμηριώνει όμως την άποψή του αυτή, δίνοντας την εντύπωση πως αυθαίρετα την αποδίδει στον Ρήγα, ίσως για να προσδώσει κύρος στη δική του έκδοση. Ομοίως και ο Αλ. Πολίτης αποδέχεται την «αλήθεια της πληροφορίας» του Ζηλοπροφήτη, δίχως να διερευνήσει και να τεκμηριώσει αυτήν την πληροφορία. Στη συνέχεια και οι συγγραφείς του Ρήγα ακολούθησαν την άποψη αυτή ανεξέταστα, δίχως να μελετήσουν και διερευνήσουν την αλήθεια της πληροφορίας του Ζηλοπροφήτη και του Αλ. Πολίτη. 2) Από τη διερεύνηση του αντιτύπου του «Αγαθάγγελου» του αποδιδόμενου στον Ρήγα διαπιστώθηκε ότι το βιβλίο αυτό δεν έχει πρόλογο, ούτε υποσημειώσεις, ούτε διορθώσεις ή παρατηρήσεις, όπως ο Ρήγας συνήθιζε να βάζει σε όλα του τα έργα. Επίσης από την ενδοκειμενική διερεύνηση του βιβλίου του «Αγαθάγγελου» δεν εντοπίστηκαν χαρακτηριστικές λέξεις ή φράσεις, που ο Ρήγας χρησιμοποίησε σε όλα του τα βιβλία όπως έχουμε δείξει. Επίσης δεν αναγράφεται ο εκδότης ή ο επιμελητής της έκδοσης του «Αγαθάγγελου», ενώ ο Ρήγας πάντοτε σε όλα του τα έργα ανέγραφε «εξεδόθη παρά Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού». 3) Σε όλα τα γνωστά έργα του Ρήγα Βελεστινλή δεν βρίσκει κανείς κάποιες χρησμολογικές παραδόσεις ή προφητικούς, λαϊκούς χρησμούς για την απελευθέρωση από τους Οθωμανούς. 4) Την εποχή της έκδοσης του «Αγαθάγγελου» στη Βιέννη, ο Ρήγας όπως δηλώνει στο «Φυσικής απάνθισμα», Βιέννη 1790, μετέφραζε το

29 ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΡΗΓΑΣ ΕΚ ΟΤΗΣ ΤΟΥ «ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ»; 29 «Πνεύμα των νόμων» του Μοντεσκιέ, που έχει σχέση με τα συστήματα διακυβερνήσεως των κρατών, δείγμα της ενασχόλησής του με πολιτικοκοινωνικά θέματα. 5) Οι κατήγοροι του Ρήγα, που ήταν σύγχρονοί του και ορισμένοι ήταν και κληρικοί, δεν μνημονεύουν στις κατηγορίες τους εναντίον του Ρήγα την έκδοση του «Αγαθάγγελου». Εάν ο Ρήγας είχε εκδώσει τους «χρησμούς του Αγαθάγγελου» το πιο πιθανό θα το γνώριζαν, εφ όσον μερικοί ήταν και κληρικοί, και θα μνημόνευαν μια τέτοια προσπάθεια του Ρήγα. εν αναφέρουν κάτι για την προσγραφόμενη αυτή έκδοση στον Ρήγα. 6) Οι συγγραφείς, οι οποίοι έγραψαν για τον Ρήγα μέχρι το 1838 και δεν είναι τυχαίοι, δεν κάνουν μνεία μιας τέτοιας αποδιδόμενης στον Ρήγα έκδοσης των «χρησμών του Αγαθάγγελου». Μόνο ο Ζηλοπροφήτης μετά σαράντα χρόνια μνημονεύει την ανώνυμη αυτή έκδοση και την αποδίδει στον Ρήγα. Αν γνώριζαν το πιο πιθανό θα έγραφαν κάτι σχετικό. Από όλους αυτούς τους συγγραφείς ουδείς αναφέρει τον Ρήγα ως εκδότη του «Αγαθάγγελου». Επίσης ούτε οι άλλοι δύο εκδότες του «Αγαθάγγελου» του 1837 και 1838 μνημονεύουν τον Ρήγα ως εκδότη του «Αγαθάγγελου». Συνοπτικά καταλήγουμε να πούμε ότι σύμφωνα με όλα τα στοιχεία της έρευνας τελικά η έκδοση του «Αγαθάγγελου» της Βιέννης δεν είναι έκδοση του Ρήγα. Η πληροφορία του Ζηλοπροφήτη και στη συνέχεια του Αλ. Πολίτη είναι ατεκμηρίωτη και κατ αυτόν τον τρόπο δεν θα πρέπει πλέον ο Ρήγας Βελεστινλής να θεωρείται εκδότης των «χρησμών του Αγαθάγγελου».

30

31 ΗΤΑΝ ΤΕΛΙΚΑ Ο ΡΗΓΑΣ ΕΚ ΟΤΗΣ ΤΟΥ «ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ»; 31 ημοσιεύματα του ημ. Καραμπερόπουλου για τον Ρήγα Βελεστινλή 1. Επανέκδοση των ΑΠΑΝΤΩΝ του Ρήγα, ολοκληρωμένα, για πρώτη φορά μετά 210 χρόνια, με ευρετήρια και σε ψηφιακό δίσκο (CD-ROM). 2. Όνομα και καταγωγή του Ρήγα Βελεστινλή. 3. Η Χάρτα της Ελλάδος του Ρήγα. Τα πρότυπά της και νέα στοιχεία. 4. Το Ευρετήριο της Χάρτας της Ελλάδος του Ρήγα. 5. Η άδικη κρίση του Ιωαν. Φιλήμονος για τον επαναστάτη Ρήγα Βελεστινλή. 6. Ο Ρήγας μεταφραστής των Ολυμπίων του Μεταστάσιο. 7. Ρήγας και Ορθόδοξη Πίστη. 8. Οι Χάρτες Βλαχίας και Μολδαβίας του Ρήγα Βελεστινλή. Νέα στοιχεία. 9. Ο Μέγας Αλέξανδρος του Ρήγα Βελεστινλή. 10. Ο Θούριος του Ρήγα εμψυχωτής των ραγιάδων επαναστατών. 11. Ενδεικτική Βιβλιογραφία για τον Ρήγα Βελεστινλή. 12. Εισαγωγικά στον Νέον Ανάχαρσι του Ρήγα Βελεστινλή. 13. Ιατρικές γνώσεις του Ρήγα Βελεστινλή στο έργο του «Φυσικής απάνθισμα». 14. Ρήγα Βελεστινλή «Φυσικής απάνθισμα» και Γαλλική «Encyclopedie». Ταύτιση για πρώτη φορά ενός προτύπου. 15. Ρήγας Βελεστινλής και Encyclopedie: Πότε έγραψε το «Φυσικής απάνθισμα». 16. Η Γαλλική «Encyclopedie» ένα πρότυπο του έργου του Ρήγα «Φυσικής απάνθισμα». 17. Θούριος: Το ιερότερον άσμα της φυλής μας. 18. Η επαναστατική φυσιογνωμία του Ρήγα Βελεστινλή.

32 32 ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ 19. Το ρόπαλο του Ηρακλέους στην επαναστατική σκέψη του Ρήγα. 20. Ρήγα Ρήσεις. 21. Ήταν ρεαλιστικό το επαναστατικό σχέδιο του Ρήγα Βελεστινλή; 22. Ρήγας Βελεστινλής ( ): Επαναστάτης και οραματιστής μιας δημοκρατικής πολιτείας του Βαλκανικού χώρου. Προλογικά στην μετάφραση του Συντάγματος του Ρήγα σε 10 γλώσσες. 23. Το επαναστατικό σχέδιο του Ρήγα Βελεστινλή για την απελευθέρωση της Ελλάδος και των Βαλκανικών λαών. 24. Το Βελεστίνο και η Θεσσαλία στο έργο του Ρήγα Βελεστινλή. 25. Το Μουσείο Ρήγα στη γενέτειρά του. Πρόταση για την ανάδειξή του. 26. Η συνωμοτική δράση του Ρήγα Βελεστινλή. 27. Η δημοκρατική ενοποίηση του Βαλκανικού χώρου στο επαναστατικό σχέδιο του Ρήγα. 28. Ρήγας και Γαλλική «Encyclopedie». Μία ακόμη χρησιμοποίησή της στα Οι τρεις σημαντικότερες έρευνες των τελευταίων δεκαετιών για τον Ρήγα. 30. Τα θεατρικά έργα για τον Ρήγα. 31. Γιατί ο Ρήγας διάλεξε χάρτη της αρχαίας Ελλάδος ως πρότυπο της «Χάρτας της Ελλάδος»; 32. Το χαρτογραφικό έργο του Ρήγα Βελεστινλή υπό το φως των νέων ερευνών. 33. Συμβολή στην έρευνα του Συντάγματος του Ρήγα: Το σημαντικό χειρόγραφο Κυθήρων. 34. «Σπίτι του Ρήγα»: Ανακήρυξη και επίσημα ως ιστορικού τόπου. 35. «Η νεότης του Ρήγας», 1885, του Νικολάου Πολίτη. 36. Ήταν τελικά ο Ρήγας εκδότης του «Αγαθάγγελου»;

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σωζόμενα πρωτότυπα αντίτυπα της Χάρτας της Ελλάδος του Ρήγα Συμπλήρωση

Τα σωζόμενα πρωτότυπα αντίτυπα της Χάρτας της Ελλάδος του Ρήγα Συμπλήρωση ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΑΠ. ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Τα σωζόμενα πρωτότυπα αντίτυπα της Χάρτας της Ελλάδος του Ρήγα Συμπλήρωση Ο Ρήγας Βελεστινλής (1757-1798) εξέδωσε στη Βιέννη με χαράκτη τον Φρανσουά Μύλλερ (Franz Müller,

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Δεν είναι τελικά ο Ρήγας ο συγγραφέας των «Ανέκδοτων κειμένων» με την κωμωδία «To σαγανάκι της τρέλλας»

Δεν είναι τελικά ο Ρήγας ο συγγραφέας των «Ανέκδοτων κειμένων» με την κωμωδία «To σαγανάκι της τρέλλας» Δρ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Δεν είναι τελικά ο Ρήγας ο συγγραφέας των «Ανέκδοτων κειμένων» με την κωμωδία «To σαγανάκι της τρέλλας» ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΦΕΡΩΝ-ΒΕΛΕΣΤΙΝΟΥ-ΡΗΓΑ 2 Δρ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Α/Α ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΚΔΟΤΗΣ ΤΟΠΟΣ ΤΟΜΟΙ ΕΤΟΣ 1 ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΕΠΟΧΗ ΔΙΦΡΟΣ ΑΘΗΝΑ 8 1957-1965 2 ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 3 1971-1977 3 ΚΡΙΤΙΚΑ ΦΥΛΛΑ ΑΘΗΝΑ 3 1971-1976 4 ΕΚΛΟΓΗ 6 1953-1955 5 ΕΠΕΤΗΡΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Καλλιτεχνική επιμέλεια εξωφύλλου ΝΙΚΟΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ Σχεδιασμός & δημιουργία εξωφύλλου ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΚΡΑΚΗΣ [www.alpha2.gr] ISBN έντυπης έκδοσης: 978-960-7948-46-5 ISBN ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23. ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΜΟΣ Β ΤΟΜΟΣ Β AΘHNA 2012 AΘHNA 2012 ISBN 978-960-404-238-8

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23. ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΜΟΣ Β ΤΟΜΟΣ Β AΘHNA 2012 AΘHNA 2012 ISBN 978-960-404-238-8 ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23 ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ISBN 978-960-404-238-8 ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε διεθ θνο ΝΟυσ υσ ΕΠΙσ ΕΠΙσΤΗΜΟΝΙΚΟ ΤΗΜΟΝΙΚΟυ υ συνε υνεδ δρi ΡIΟ Ου ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23. ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΜΟΣ Β ΤΟΜΟΣ Β AΘHNA 2012 ISBN 978-960-404-238-8

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23. ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΜΟΣ Β ΤΟΜΟΣ Β AΘHNA 2012 ISBN 978-960-404-238-8 Ο Νικόλαος Γ. Πολίτης και το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23 ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ISBN 978-960-404-238-8 Ο Νικόλαος Γ. Πολίτης και το

Διαβάστε περισσότερα

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117)

Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ηλία Μηνιάτη: Περί φθόνου (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 115-117) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιους απευθύνεται ο συγγραφέας της διδαχής περί φθόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23. ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΜΟΣ Α ΤΟΜΟΣ Α AΘHNA 2012

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23. ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΜΟΣ Α ΤΟΜΟΣ Α AΘHNA 2012 Ο Νικόλαος Γ. Πολίτης και το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23 ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ISBN 978-960-404-237-1 Ο Νικόλαος Γ. Πολίτης και το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ Λ. ΠΕΤΡΑΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΥΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ, ΑΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ, ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΥΘΕΙΑ y = x ΔΕΥΤΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Sudoku. - Οι άμεσοι αποκλεισμοί είναι δυο ειδών, ήτοι: 1) Απευθείας αποκλεισμός από ένα κουτάκι όλων, πλην ενός, των αριθμών.

Sudoku. - Οι άμεσοι αποκλεισμοί είναι δυο ειδών, ήτοι: 1) Απευθείας αποκλεισμός από ένα κουτάκι όλων, πλην ενός, των αριθμών. 1 από 10 Sudoku. Αν κάποιος ασχοληθεί με ένα λαό το σίγουρο είναι πως θα βρει πολλά ενδιαφέροντα πράγματα, χαρακτηριστικά του τρόπου σκέψης - και της στάσης ζωής γενικότερα - του λαού αυτού, και πιθανόν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΠΝ ΤΟΥ ΚΝΕ

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΠΝ ΤΟΥ ΚΝΕ ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΠΝ ΤΟΥ ΚΝΕ Κατάλογος Έκθεσης: Πεντακόσια χρόνια έντυπης παράδοσης του Νέου Ελληνισμού (1499-1999) Επιμέλεια Κ.Σπ. Στάικος, Τ.Ε. Σκλαβενίτης Βουλή των Ελλήνων, Αθήνα 2000, 4ο, ιστ'+503

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

1 1 παυλος και σιλουανος και τιμοθεος

1 1 παυλος και σιλουανος και τιμοθεος 2 Tesalonika 1 1 παυλος και σιλουανος και τιμοθεος τη εκκλησια θεσσαλονικεων εν θεω πατρι ημων και κυριω ιησου χριστω 2 χαρις υμιν και ειρηνη απο θεου πατρος ημων και κυριου ιησου χριστου 3 ευχαριστειν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον www.egolpion.com

Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον www.egolpion.com Αντιαιρετικόν Εγκόλπιον www.egolpion.com ΤΟ ΤΕΤΡΑΓΡΑΜΜΑΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΑΛΤΑΟΥΡΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Η παρούσα μελέτη σκοπό έχει να ανασκευάσει μια τεράστια πλάνη των λεγομένων Μαρτύρων του Ιεχωβά σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός;

Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Ιωάννης 1[α ]:1 --- Θεός ή «κάποιος θεός»; 1 Ιωάννης 1[α ]:1 και το οριστικό άρθρο «ο» --- Θεός ή κάποιος θεός; Εδώ θα εξετάσουμε το εδάφιο Ιωάννης 1[α ]:1 το οποίο, σύμφωνα με το κείμενο λέει, «Εν αῤχη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Θούριος του Ρήγα Εμψυχωτής των Ραγιάδων Επαναστατών

Ο Θούριος του Ρήγα Εμψυχωτής των Ραγιάδων Επαναστατών Ο Θούριος του Ρήγα Εμψυχωτής των Ραγιάδων Επαναστατών ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Ο Θούριος του Ρήγα Εμψυχωτής των Ραγιάδων Επαναστατών ΕΚ ΟΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΦΕΡΩΝ-ΒΕΛΕΣΤΙΝΟΥ-ΡΗΓΑ ΑΘΗΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Συγγραφής και Μορφοποίησης Κειμένου

Οδηγίες Συγγραφής και Μορφοποίησης Κειμένου Οδηγίες Συγγραφής και Μορφοποίησης Κειμένου Περιεχόμενα 1. Στοιχεία κειμένου 5 2. Διαμόρφωση και διάταξη σελίδας 5 2.1. Έκταση κειμένου 5 2.2. Μορφοποίηση σελίδας 5 2.3. Μορφοποίηση κειμένου 5 2.4. Τίτλοι

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2013 Αδαμαντίου Κοραή De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura Κωνσταντίνος Ηροδότου (Συντονιστής, Δρ. Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Paris VIII) Διονύσιος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Βαλκανικά σύμμεικτα ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Υπεύθυνος: Μέλη: Καθ. Παρασκευή Νάσκου Περράκη Καθ. Φώτιος Σιώκης Καθ. Κυριάκος Κεντρωτής Λέκτ. Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ. 39 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΑ ΛΑΓΚΑΔΙΑ ΓΟΡΤΥΝΙΑΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ. 39 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΑ ΛΑΓΚΑΔΙΑ ΓΟΡΤΥΝΙΑΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΡΚΑΔΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΓΟΡΤΥΝΙΑΣ Τηλ: 2795360330, 2795360313 fax: 2795031855 e-mail: culture@gortynia.gov.gr ιστοσελίδα: www.gortynia.gov.gr Δημητσάνα, 12/07/2012 Αρ. Πρωτ.: 13055 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας Αθήνα, 12.05.2010 Α.Π.: 10100/08/2.3 Χειριστής: Λάμπρος Μπαλτσιώτης Τηλ.: 210-7289709 Φαξ: 210-7289643 Διεύθυνση Ιθαγένειας Τμήμα Α Υπουργείο Εσωτερικών Σταδίου 31 ΑΘΗΝΑ Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: «ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΙΛΚΙΣ». Φοιτητές:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Υπουργέ, θεωρώ πραγματικά αυτό το σχέδιο νόμου την καλύτερη. υπηρεσία που μπορείτε να προσφέρετε αυτήν την ώρα στη δημόσια εκπαίδευση.

Κύριε Υπουργέ, θεωρώ πραγματικά αυτό το σχέδιο νόμου την καλύτερη. υπηρεσία που μπορείτε να προσφέρετε αυτήν την ώρα στη δημόσια εκπαίδευση. ΗΛΙΑΣ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗΣ Κύριε Υπουργέ, θεωρώ πραγματικά αυτό το σχέδιο νόμου την καλύτερη υπηρεσία που μπορείτε να προσφέρετε αυτήν την ώρα στη δημόσια εκπαίδευση. Προφανώς, είναι υποκριτικό να υποστηρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΣΤΟ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ ΡΗΓΑ ΒΕΛΕΣΤΙΝΛΗ

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΣΤΟ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ ΡΗΓΑ ΒΕΛΕΣΤΙΝΛΗ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΣΤΟ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ ΡΗΓΑ ΒΕΛΕΣΤΙΝΛΗ Οι λαοί του βαλκανικού χώρου κατά τα τέλη του 18ου αιώνα στέναζαν υπό την απολυταρχική εξουσία του σουλτάνου και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Γερµανός - Γεώργιος Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών

Γερµανός - Γεώργιος Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Επώνυµο Όνοµα Τίτλος Υπογραφή Γκόζιας Γερµανός - Γεώργιος Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Υπογραφές αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεων, ΙΕΕΕ, Αθήνα 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος Γέννησης Καταγωγής Θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Ρήγας Βελεστινλής - Φεραίος

Ρήγας Βελεστινλής - Φεραίος Ρήγας Βελεστινλής - Φεραίος Οι ιστορικές προσωπικότητες δεν είναι κορνιζωμένα πορτραίτα που τα ξεκρεμάει κανείς από τη θέση τους και τα φέρνει κοντά μας για να τα επιδείξει. Ανήκουν αναπόσπαστες στον πολυσύνθετο

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου - 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18497 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/14 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΡΟΓΙΑΝΝΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α. ΘΕΜΑ: Η ραγδαία εξάπλωση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας και οι αναδιαρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ

1.1 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ Αιτιοκρατικό πείραμα ονομάζουμε κάθε πείραμα για το οποίο, όταν ξέρουμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιείται, μπορούμε να προβλέψουμε με

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ. υμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής

1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ. υμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής 1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ υμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις /φράσεις (τρεις περισσεύουν): Μοντεσκιέ, Ανθρωπισμός, κοινωνικό συμβόλαιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ Α1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ω Ν

ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ω Ν ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΕΥΚΑΔΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΙΜΟΚΑΤΑΛΟΓΟΣ Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ω Ν 1971-2013 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΕΥΚΑΔΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Σταδίου 48, 5ος όροφος, γραφ. 17, 105 64 Αθήνα, τηλ. 210.32.15.100 Α.Φ.Μ.: 090045002, Δ.Ο.Υ.: Α Αθήνας Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων

Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων Οδηγίες για τη Χρήση της Βάσης Δεδομένων 518297-LLP-2011-IT-ERASMUS-FEXI Εισαγωγή Ο σκοπός αυτού του οδηγού είναι να παρουσιάσει το περιεχόμενο της βάσης δεδομένων των μεταφράσεων των οικονομικών που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Μαρκίδες Πούλιου. Το πρώτο κεφάλαιο στην ιστορία του ελληνικού Τύπου

Μαρκίδες Πούλιου. Το πρώτο κεφάλαιο στην ιστορία του ελληνικού Τύπου ???#DE57 19-10-07 15:29 ÂÏ 1 Μαρκίδες Πούλιου Το πρώτο κεφάλαιο στην ιστορία του ελληνικού Τύπου της ιστορικής ευθύνης και με επίγνωση του χρέους του απέναντι στην παράδοση στην οποία οφείλει την ύπαρξή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ για τους συντάκτες ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ για τους συντάκτες ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Ξάνθη: 1/2/2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ για τους συντάκτες ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης συμμετέχει και φέτος στις Θρακικές Λαογραφικές Εορτές Ξανθιώτικο Καρναβάλι με σειρά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη του Πανίκου Δημητριάδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που δόθηκε στις 25 Ιουνίου 2012 στην Ηρώ Ευθυμίου Ερ.: Η ένταξη στο μηχανισμό απειλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα