Λογοτεχνία και Τοπική Ιστορία:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λογοτεχνία και Τοπική Ιστορία:"

Transcript

1 Το άρθρο αυτό είναι ελεύθερα προσβάσιμο μέσω της ιστοσελίδας: Εκδότης: Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση Για παραγγελίες σε έντυπη μορφή όλων των βιβλίων: Περιοδικό Εκπαίδευση & Θέατρο Περιοδική έκδοση για την προώθηση του θεάτρου, του εκπαιδευτικού δράματος, του θεατρικού παιχνιδιού και των άλλων παραστατικών τεχνών στην εκπαίδευση ISSN X Τεύχος 4, Αθήνα 2003 Λογοτεχνία και Τοπική Ιστορία: Η δραματοποίηση ως μέσο γνωριμίας με τον Άλλον στη διαχρονία και ως μέσο αυτογνωσίας Ελένη Σπαθάρη-Μπεγλίτη σύμβουλος εκπαίδευσης ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ Το άρθρο αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί δωρεάν για έρευνα, διδασκαλία και προσωπική μελέτη. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση μετά από άδεια του εκδότη.

2 Λογοτεχνία και Τοπική Ιστορία: Η δραµατοποίηση ως µέσο γνωριµίας µε τον Άλλον στη διαχρονία και ως µέσο αυτογνωσίας. Ελένη Σπαθάρη-Μπεγλίτη * Για να λειτουργήσει η δραµατοποίηση κειµένου µε τη χρήση αυτοσχεδιασµού, χρειάζεται να αναπτυχθεί η φαντασία του µαθητή. Η φαντασία είναι ένα θεµελιώδες χαρακτηριστικό της παιδικής και εφηβικής ηλικίας, αλλά καταπνίγεται από το εκπαιδευτικό σύστηµα και την κοινωνικοποίηση, που έχουν ως στόχο την ανάπτυξη νοοκρατικών όντων. Η σηµασία της υποβαθµίζεται επειδή συχνά λησµονείται ότι ο άνθρωπος πραγµατοποιεί µε τη λογική αυτά που η φαντασία του συλλαµβάνει. Η φαντασία είναι ο συνδετικός κρίκος µεταξύ γνωστού και αγνώστου: αν δεν µάθουµε να τη χρησιµοποιούµε σωστά, η φαντασία γίνεται αρνητική και µετατρέπεται σε φοβία και άγχος. Αντίθετα, αν οι µαθητές µας µάθουν να χρησιµοποιούν τη φαντασία τους δηµιουργικά, τότε οδηγούνται σε µονοπάτια αυτογνωσίας και στη γνωριµία µε τον Άλλον. Για να συµβεί όµως αυτό, η φαντασία πρέπει να δουλευτεί µε το σώµα και τη φωνή, έτσι ώστε να δηµιουργηθούν ικανότητες που να ενθαρρύνουν και να στηρίζουν στο να περάσει ο µαθητής στο στάδιο της γνώσης εαυτού και άλλου. Το παιχνίδι των ρόλων, µεθοδευµένο από τον καθηγητή-καθοδηγητή µε βάση στοιχεία του ψυχοδράµατος και της δραµατοθεραπείας µπορεί να αποδώσει διαστάσεις βαθύτερης µάθησης που δεν έχει τη δύναµη να δώσει ο απλός λόγος. Αν µάλιστα, η δραµατοποίηση διαµέσου του παιχνιδιού των ρόλων βασιστεί πάνω στον καµβά ενός µύθου, παραµυθιού ή ακόµα και λογοτεχνικού αφηγήµατος, θα µείνει αλησµόνητος σε όσους συµµετέχουν σε αυτό, όπως κατ αναλογίαν ο Πλάτωνας πίστευε ότι ο λόγος διανθισµένος µε ένα µύθο παραµένει αλησµόνητος σε όσους τον ακούν. Το παιχνίδι των ρόλων ως µορφή δραµατοποίησης χρησιµοποιείται σε πολλούς χώρους τόσο στην επίλυση προβληµάτων διαπροσωπικών σχέσεων µέσα στο πλαίσιο µιας παιδαγωγικής µε κοινωνική διάσταση, όσο και στη γνωριµία µε τον Άλλον, ως άτοµο ή κοινωνικό ή πολιτισµικό σύνολο στη διαδικασία διδασκαλίας της ιστορικής του έκφανσης στη διαχρονική της διάσταση. Η δραµατοποίηση έχει βαθιές ρίζες στην πολιτισµική κληρονοµιά µας, µε τη διαφορά ότι στο παρελθόν εργαζόταν πάνω σε µυθοπλαστικές κατασκευές- θα αναφερθώ αργότερα στο δαχτυλίδι του Γύγη-, ενώ στην εποχή µας µέσω της τηλεοπτικής οθόνης ερχόµαστε σε επαφή µε * Η ρ Ελένη Σπαθάρη-Μπεγλίτη είναι Σχολική Σύµβουλος Φιλολόγων στην Α' /νση Β/θµιας Εκπαίδευσης Αθήνας

3 αληθινές, συγκινησιακά φορτισµένες^ δραµατικές αφηγήσεις και µε άµεσα βιώµατα αγνώστων σ' εµάς ανθρώπων. Η σύγχρονη τηλεοπτική εµπειρία µας φέρνει καθηµερινά σε επαφή µε εικονικές πραγµατικότητες και βιώµατα που παρακολουθούµε αποστασιοποιηµένοι από την πολυθρόνα µας. Ενώ, λοιπόν, η τηλεοπτική εµπειρία µας αποστασιοποιεί, αντίθετα στη δραµατοποίηση και στο παιχνίδι των ρόλων -η άµεση δηλαδή συνδιαλλαγή µε άτοµα που συµµετέχουν στα δρώµενα- µας προσφέρει, την ανεπανάληπτη ευκαιρία της βαθύτερης αυτογνωσίας και κάθαρσης, που επιτυγχάνονται µόνο µέσα από τη συγκινησιακά φορτισµένη αλληλεπίδραση στο πλαίσιο µιας ανθρώπινης οµάδας, όπου τα µέλη της ανταλλάσσουν σκέψεις, ιδέες και µοιράζονται συναισθήµατα. Στο παράδειγµα που θα παρουσιαστεί, θα χρησιµοποιηθούν, όπως προαναφέρθηκε, στοιχεία της δραµατοθεραπείας και του ψυχοδράµατος. Οι δύο αυτές τεχνικές έχουν τους εξής κοινούς κρίκους: ανεισµένες από το θέατρο µεθόδους Ρόλους και παίξιµο ρόλων Φαντασία Αυθορµητισµό Αναπαράσταση εµπειριών της ζωής Ως ενίσχυση για την επιδίωξη αξιοποίησης των παραπάνω έρχονται οι απόψεις του παιδαγωγού Bruner ο οποίος υποστήριξε ότι το παιδί αρχικά µαθαίνει από τις δικές του πράξεις (επίπεδο δράσης), κατόπιν προστίθεται η αναπαράσταση µέσω των εικόνων (επίπεδο φαντασίας), και κατόπιν, επέρχεται σταδιακά η ερµηνεία της πράξης και της εικόνας µε τη γλώσσα (επίπεδο συµβόλων). Με τον τρόπο αυτό, υπερβαίνονται οι δυσκολίες της αφηρηµένης γλώσσας της Ιστορίας, της πολυπλοκότητας της ανθρώπινης δράσης και της κατανόησης της έννοιας το ιστορικού χρόνου. Για να οργανώσουµε το παράδειγµα, θα χρησιµοποιήσουµε στοιχεία από δύο µαθήµατα: την Τοπική Ιστορία και τη Λογοτεχνία. Πιο συγκεκριµένα: Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο έχει εξαγγείλει την εισαγωγή του µαθήµατος της Τοπικής Ιστορίας προς «διδασκαλία» στα Γυµνάσια και έχει προκηρύξει τη συγγραφή πολλαπλού βιβλίου. Το µάθηµα τούτο παρουσιάζει την εξής ιδιοµορφία σε σχέση µε τα µαθήµατα του υπόλοιπου αναλυτικού προγράµµατος: οι µαθητές καλούνται να ερευνήσουν οι ίδιοι την Ιστορία της περιοχής τους, δηλαδή να ζήσουν όχι απλώς µε βιωµατικό τρόπο καταστάσεις του ιστορικού περίγυρου τους, αλλά και τη διαδικασία της βιωµατικής έρευνας. Το αναλυτικό πρόγραµµα της

4 Τοπικής Ιστορίας είναι «ανοικτού τύπου» υπό τη µορφή curriculum, αφήνει δηλαδή ευρύτερα περιθώρια για πρωτοβουλίες και αναζητήσεις εκ µέρους του εκπαιδευτικού. Ωστόσο, τεχνικές προσέγγισης της Τοπικής Ιστορίας δεν θα πρέπει να θεωρηθούν µόνο η αναζήτηση πηγών, η έρευνα αρχείων, η µελέτη περίπτωσης, η µελέτη πεδίου, η ανάγνωση φωτογραφιών και αεροφωτογραφιών, η αξιοποίηση οπτικοακουστικών ή ηχητικών ντοκουµέντων, η ανάγνωση του ιστορικού τοπίου ή η ανίχνευση ιστορικών µονοπατιών, αλλά και η δραµατοποίηση και το παιχνίδι των ρόλων. Από την άλλη, ο σχετικά νέος κλάδος της Παιδαγωγικής της Λογοτεχνίας αναδεικνύει τις δυνατότητες προσέγγισης της Λογοτεχνίας µε στόχο την αξιοποίηση των παραγώγων της όχι µόνο προς λογοτεχνική τέρψη ή γραµµατειακή ανάλυση, αλλά ως προς το παιδαγωγικό όφελος που µπορεί να προκύψει από αυτή. θα επιλέξουµε ως αφόρµηση και ερέθισµα ένα ποίηµα του βιβλίου των λογοτεχνικών κειµένων της Α' τάξης Γυµνασίου. Πρόκειται για «Το µαστορόπουλο» του Γιώργου Κοτζιούλα, ο οποίος κατάγεται από τα Τζουµέρκα της Ηπείρου και το ποίηµα παραπέµπει ευθέως στην Κοινωνική και Οικονοµική Ιστορία του τόπου του, δηλαδή στην Τοπική Ιστορία και -συνεπώς διαπλέκει τα δύο αυτά µαθήµατα, την Τοπική Ιστορία µε τη Λογοτεχνία- µε τον απλούστερο των τρόπων. Ακούστε το: Το µαστορόπουλο Τον πήραν τον Κολιό Τον πήραν οι µαστόροι Παιδί απ' το σκολειό Να µάθει πηλοφόρι. Καρδιά πονετική Τον ξέβγαλε µε κλάµα: «Τετράδη Κυριακή, θα καρτερώ για γράµµα». ε σώνει άλλο να ιδεί, Παιδεύεται το µάτι Κρατούσε ένα ραβδί, Το στρώµα του στην πλάτη. Μας έφυγε ο Κολιός Κι είχε µια τέτοια λύπη' θα' ναι όλοι δω τ' Αϊ-Λιος Και µόνο αυτός θα λείπει.

5 Α' στάδιο: Κατανόηση του Άλλου ιδωµένου στο πρόσωπο ενός παιδιού µιας άλλης εποχής: Η δραµατοποίηση καταστάσεων ζωής, όπως αυτή του µικρού Κολιού, αποκτά µεγάλη εµβέλεια και κοινωνική χρησιµότητα. Πρόκειται για ένα συνδυασµό λεκτικής και µη λεκτικής επικοινωνίας µε στόχο την αναζήτηση της ανάπτυξης της εσωτερικής συγκρότησης του µαθητή, ενώ παράλληλα αυτός αποκτά επιδεξιότητες στην επικοινωνία, βελτιώνοντας την αποτελεσµατικότητα τους στις ανθρώπινες σχέσεις. Όταν αναφερόµαστε στο παιχνίδι των ρόλων, δύο πράγµατα πρέπει να έχουµε υπόψη µας. Αυτό που υποψιαζόµαστε είναι ότι οι µαθητές µας θα αναπαραστήσουν την πορεία του µαστορόπουλου προς την ξενιτιά, υποδυόµενοι το συγκεκριµένο ρόλο. Αυτό που δεν υποψιαζόµαστε όµως άµεσα είναι ότι, µέσω αυτού του παιχνιδιού των ρόλων, ζητούµε να ανιχνεύσουµε το ρόλου ή τους ρόλους που αναθέτει η κοινωνία στο µικρό Κολιό, ούτως ώστε το παιχνίδι των ρόλων να µην περιοριστεί σε ένα θεατρικό παιχνίδι αλλά στη συνειδητοποίηση των κοινωνικών µας ρόλων, δηλαδή σε µια κατάσταση αυτογνωσίας και γνωριµίας µε τον Άλλον µέσα από τους δικούς του κοινωνικούς ρόλους και τη διαπλοκή των ρόλων εαυτού και άλλου στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Η λέξη «ρόλος» είναι δανεισµένη από το θέατρο και προέρχεται από τη γαλλική γλώσσα: στην κυριολεξία του όρου, σηµαίνει τον κύλινδρο από χαρτί πάνω στον οποίο είναι γραµµένο το µέρος του θεατρικού έργου που υποδύεται ο ηθοποιός. Στην ψυχολογία, από την άλλη µεριά, σχετίζεται µε το είδος της συµπεριφοράς που' υπαγορεύεται από κάποιες θέσεις και έχει συγκεκριµένα χαρακτηριστικά. Ο ρόλος, στην περίπτωση του Κολιού, έχει τις ρίζες του στα µηνύµατα που δέχεται το παιδί από τους γονείς του και από τον κοινωνικό του περίγυρο και τις θέσεις που παίρνει απέναντι στον εαυτό του και τους άλλους. Ενδύεται το ρόλο του µαστορόπουλου που ξενιτεύεται, ρόλος ο οποίος του επιβάλλεται και βρίσκεται σε δυσαρµονία τόσο µε την ηλικία του όσο και µε την επιθυµία του, προκαλώντας του θλίψη. Πρόκειται ουσιαστικά για µια διαδικασία κοινωνικοποίησης, κατά ην οποία µαθαίνει ποιο ρόλο αναµένει η κοινωνία από αυτόν. Οι ρόλοι των ανθρώπων διαµορφώνονται µε βάση τις προσδοκίες που έχουν οι άλλοι από αυτούς και ανάλογα µε το πόσο αποτελεσµατικοί είναι µέσα σ' αυτούς τους ρόλους είτε τους υιοθετούν είτε τους απορρίπτουν. Στην περίπτωση της δραµατοποίησης του ρόλου του Κολιού, όπως και σε κάθε δραµατοποίηση, υπάρχουν δύο πραγµατικότητες: Η θεατρική πραγµατικότητα Η προσωπική πραγµατικότητα

6 Συνεπώς, χρησιµοποιώντας τις τεχνικές της δραµατοθεραπείας, µε τη βοήθεια των δραµατοποιηµένων ρόλων βοηθούµε τους µαθητές µας να εξερευνήσουν το προσωπικό εσωτερικό τους θέατρο που έχει τους δικούς του πραγµατικούς ρόλους. εν στεκόµαστε µόνο στη θεατρική αναπαράσταση της διαδροµής προς την ξενιτιά του πρωταγωνιστή µας, αλλά πρέπει να επιτύχουµε µια συνεχή ροή και µια διαδροµή «µέσα- έξω», από τη θεατρική στην προσωπική πραγµατικότητα και το αντίθετο. Τελικός στόχος είναι η συνειδητοποίηση των ρόλων και των σεναρίων που παίζει ο καθένας µας άθελα του στη ζωή. Έτσι, οι µαθητές µας θα είναι ευκολότερο να κατευθυνθούν σε περισσότερο αυθεντικούς και δηµιουργικούς ρόλους και να εγκαταλείψουν τους ψεύτικους ή τους µη λειτουργικούς στην πραγµατική τους ζωή. Συγκεκριµένα, η δραµατοποίηση του ποιήµατος θα ακολουθήσει την εξής πορεία: ΑΡΧΗ Ανατροφοδότηση Προετοιµασία-Ζέσταµα ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ ΡΑΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ραµατοποίηση Έξοδος από το ρόλο ΤΕΛΟΣ Συζήτηση Χαλάρωση Κλείσιµο Αρχή: Στην ανατροφοδότηση, οι µαθητές συζητούν ελεύθερα το ποίηµα το οποίο έχει ήδη αναλυθεί στο πλαίσιο της διδασκαλίας, ενώ στο ζέσταµα γίνονται κάποιες πρώτες ασκήσεις γνωριµίας τόσο µε το ίδιο το σώµα τους διαµέσου κινήσεων και της φωνής τους, όσο και γνωριµία µε τα µέλη της οµάδας για την απόκτηση εµπιστοσύνης. Τα µέσα µε τα οποία εξωτερικεύεται ένας ρόλος είναι το σώµα και η φωνή. Η δυτική παιδεία έχει την τάση να παραµελεί το σώµα ως εκφραστικό µέσο. Παρά ταύτα, αυτό που βλέπουµε, δηλαδή οι κινήσεις και η έκφραση του σώµατος, είναι το ίδιο σηµαντικό µε αυτό που ακούµε, δηλαδή µε τη διατύπωση των σκέψεων µέσω του προφορικού λόγου. Κύριο µέρος δραµατοποίησης: Οι µαθητές κάθονται κυκλικά ενώ στο κέντρο στέκεται η λεγόµενη «οµάδα αυτογνωσίας». Η οµάδα αυτή θα παίξει τους ρόλους του ποιήµατος. Είναι καλό να µην είναι

7 πολυπληθής: τριµελής είναι το ιδανικότερο, ώστε να µπορεί να παρακολουθήσει κανείς και να αναλύσει τους ρόλους-θεατρικούς ρόλους και πραγµατικούς ρόλους- και να εµβαθύνει σε αυτούς αποφεύγοντας την πολυδιάσπαση της προσοχής. Τα τρία µέλη θα υποδυθούν τον πρωτοµάστορα, το µαστορόπουλο και τη µάνα. Ο πρωτοµάστορας αντιπροσωπεύει ολόκληρο το µπουλούκι των µαστόρων, αλλά και τον πόλο που ωθεί προς την ξενιτιά. Η µάνα αντιπροσωπεύει την οικογένεια, η οποία και αυτή ωθεί ουσιαστικά το παιδί της προς την ξενιτιά ώστε να υιοθετήσει την επαγγελµατική κατάρτιση που το κοινωνικο-πολιτισµικό περιβάλλον της περιοχής επιβάλλει. Ουσιαστικά η µάνα αποτελεί όχι ένα δεύτερο πόλο αντίρροπης έλξης του παιδιού, όπως θα ήταν το φυσιολογικό, αλλά έναν πόλο ώθησης προς την πορεία του πόλου του πρωτοµάστορα. Το µαστορόπουλο βρίσκεται καταµεσής, ανάµεσα στη µάνα και τον πρωτοµάστορα, αναπτύσσοντας αντίρροπες δυνάµεις: κατευθύνεται προς τον πρωτοµάστορα αλλά κοιτάζει προς τη µάνα. Από µόνο του δεν µπορεί να αντισταθεί και να κατευθύνει την πορεία του προς τη µάνα, όπως θα ήταν φυσιολογικό. Αυτή εξάλλου αντιπροσωπεύει το σύνολο των στάσεων που κρατούν οι οικογένειες στο συγκεκριµένο περιβάλλον. Η συνισταµένη των δυναµικών που σχηµατίζεται έχει σαφή κατεύθυνση προς την ξενιτιά. Άρα αυτός είναι και ο ρόλος που η τοπική κοινωνία υπαγορεύει στο παιδί, το οποίο δεν µπορεί να αντισταθεί. Υιοθετεί τελικά αυτό το ρόλο, αλλά αυτός λειτουργεί δυσλειτουργικά, προκαλώντας του θλίψη. Υποτάσσεται στο ρόλο αυτό αποδεχόµενο τις κοινωνικές αξίες τις οποίες δύσκολα πραγµατώνει, άρα οδηγείται σε µια νευρωτική λειτουργία. Τέτοιος είναι ο ρόλος της παραδοσιακής κοινωνίας, η οποία στερεί από τα µέλη της την κοινωνική κινητικότητα που µπορεί να προκύψει από προσωπική επιλογή. Ο κύκλος των υπόλοιπων µαθητών αντιπροσωπεύει την κοινότητα, η οποία εκφράζει τα συναισθήµατα της στον κατεξοχήν χώρο συνάντησης της παραδοσιακής κοινωνίας, στο πανηγύρι. εδοµένου µάλιστα ότι η κοινότητα είναι ορεινή-τα Τζουµέρκα της Ηπείρου- το πανηγύρι του Προφήτη Ηλία- ξωκλήσι που βρίσκεται πάντα στα ορεινά από το γνωστό θρύλο ότι ο προφήτης Ηλίας, σαν άλλος Οδυσσέας, κατέφυγε εκεί που οι ντόπιοι δεν είχαν δει ποτέ θάλασσα και αναγνώριζαν στο κουπί ένα απλό κοµµάτι ξύλου- είναι το βασικό χρονικό σηµείο συνάντησης της κοινότητας. Επιπλέον, ο κύκλος των µαθητών αντιπροσωπεύει την κοινή γνώµη, κατ αντιστοιχία προς το χορό στην αρχαία ελληνική τραγωδία: εν προστατεύει το ανήλικο µέλος της, αλλά εναρµονίζεται µε το πολιτισµικά επιβεβληµένο πρακτέο και το αφήνει να φύγει, γιατί η ξενιτιά αποτελεί το µοναδικό τρόπο επιβίωσης στο σκληρό ορεινό περιβάλλον. Ωστόσο, δεν το αποβάλλει από τη µνήµη της. Η µνήµη- το αλλού και το άλλοτε- αποτελεί ουσιαστικό κρίκο συνοχής µιας κοινότητας που αποσυντίθεται διασκορπισµένη στην ξενιτιά, αλλά που τα µέλη της, ακριβώς λόγω αυτής της µνήµης παραµένουν µέρη της κοινότητας.

8 Σχεδιάγραµµα σχέσεων της «οµάδας αυτογνωσίας» πρωτοµάστορας µαστορόπουλο µάνα κύκλος µαθητών Στοιχεία της δραµατοθεραπείας που χρησιµοποιούνται στη δραµατοποίηση είναι ο αυτοσχεδιαµός και ο αυθορµητισµός, τα σκηνικά, η µουσική, ο χορός και όποια άλλη τέχνη µπορεί να πλαισιώσει το παιχνίδι των ρόλων. Οι δρόµοι της ξενιτιάς πρέπει να είναι ορατοί, καθώς επίσης από το δισάκι του Κολιού να διαφαίνονται τα εφόδια που παίρνει σε ένα τέτοιο ταξίδι-κυριολεκτικό: πηγαίνει να µάθει την τέχνη του µάστορα, και µεταφορικό: πηγαίνει να µάθει τους ρόλους που του αναθέτει η ζωή. Μετά τη δραµατοποίηση είναι σκόπιµο να αφιερωθεί κάποιος χρόνος ώστε να αποστασιοποιηθούν και να εξέλθουν οι µαθητές από το ρόλο τους µε το να επανέλθουν στη δική τους πραγµατικότητα. Μια τεχνική είναι να σιγοτραγουδήσει ο καθένας το τραγούδι που αγαπά. Τέλος: Οι µαθητές επανέρχονται στο κύκλο και συζητούν αυτά που ένιωσαν πιο έντονα στη διάρκεια της προηγούµενης διαδικασίας. Όλα τα συναισθήµατα που καταθέτουν είναι σεβαστά και δεν κρίνονται από κανέναν. ίνεται από τον καθηγητή λίγος χρόνος ώστε οι µαθητές να χαλαρώσουν και να αποβάλουν την ένταση που δηµιουργήθηκε από τα δρώµενα. Στο κλείσιµο, ο καθηγητής ανακεφαλαιώνει όσα συνέβησαν στη διάρκεια της δραµατοποίησης και προτρέπει τους µαθητές να πάρουν από την εµπειρία που βίωσαν αυτό που θέλουν και να αφήσουν όλα τα άλλα. Η διαδικασία αυτή δεν απαιτεί στο να φτάσουν σε συγκεκριµένες γενικές αλήθειες, όπως συµβαίνει στη δραµατοποίηση που στηρίζεται στο ψυχόδραµα και την οποία θα εξετάσουµε στο β' µέρος. Συνοπτικά, η πρόοδος της δραµατοποίησης έχει την εξής µορφή: Αρχή - Ανάπτυξη - Κλείσιµο Η δραµατοποίηση αυτή είναι σκόπιµο να γίνει σε ανοικτό χώρο ή στο ύπαιθρο, παίρνοντας τη µορφή παιχνιδιού ανοικτού χώρου, του λεγόµενου outdoor game. Και τούτο διότι, µε απλές µορφές σκηνοθεσίας και σκηνικών, µπορούν να αναδειχτούν καλύτερα τα µονοπάτια της ξενιτιάς ή της φυγής. Τι θα µπορούσε άραγε ένας µαθητής να αντιλαµβάνεται βλέποντας ένα µονοπάτι που ξεµακραίνει από το χωριό, ένα γεφύρι που σου επιτρέπει να διαφύγεις πέρα από τη δική σου γεωγραφική περιοχή -η οποία αναλόγως µε την περίπτωση είτε λειτουργεί ως ένας

9 χώρος που σε προστατεύει ή που σε εγκλωβίζει- τι µπορεί κατ επέκταση να αντιλαµβάνεται βλέποντας γενικότερα ένα λιµάνι, ένα φάρο, ένα σύγχρονο αεροδρόµιο; Β στάδιο: Επιλογή επαγγελµατικής πορείας. Θα περάσουµε από το ορατό που είναι η περίπτωση του µικρού Κολιού και η περιγραφή της ενηλικίωσης του µε τον καθορισµό της επαγγελµατικής του πορείας- στο µη ορατό, δηλαδή στην καλλιέργεια συνειδητών επιλογών που αφορούν στο µελλοντικό επάγγελµα του κάθε µαθητή. εν είναι σκόπιµο να οργανώσουµε παιχνίδια ρόλων µε θέµα την επιλογή της επαγγελµατικής πορείας των µαθητών αυτόνοµα, δηλαδή χωρίς να έχει προηγηθεί µια διαδικασία αντίστοιχη µε αυτή που περιγράψαµε µέχρι στιγµής ή και διαφορετική, δεδοµένου ότι, όπως γνωρίζουµε από την ψυχοκοινωνιολογική έρευνα, ο βαθµός συµµετοχικότητας και αλληλεπίδρασης ανάµεσα στα µέλη µιας παιδαγωγικής οµάδας, της οµάδας δηλαδή που συµµετέχει στη δραµατοποίηση διαµέσου του παιχνιδιού των ρόλων, είναι ανάλογος προς το εύρος της πληροφόρησης και της κατανόησης του αναλαµβανόµενου έργου, καθώς και της επικοινωνίας ανάµεσα στα µέλη της οµάδας, όπως αυτή θεµελιώνεται µε το παράδειγµα του πρώτου αυτού σταδίου της διαδικασίας του παιξίµατος των ρόλων. Ενώ στο προηγούµενο στάδιο χρησιµοποιήθηκαν αρχές της δραµατοθεραπεία, στο στάδιο αυτό θα χρησιµοποιηθούν τεχνικές του ψυχοδράµατος: Συγκεκριµένα, στο ψυχόδραµα, επειδή βρίσκεται ως µέθοδος κοντά στην ψυχανάλυση, ενδιαφέρει περισσότερο το άτοµο από την οµάδα. Βοηθά στο να αντιληφθεί ο κάθε µαθητής κι όχι πλέον η οµάδα στο σύνολο της- το ρόλο που παίζει µέσα σε ένα κοινωνικό σύνολο, τις σχέσεις του µε τα µέλη του συγκεκριµένου κοινωνικού συνόλου, καθώς και στο να διερευνήσει περισσότερο συνειδητά τόσο την προσωπική πορεία της ζωής τον. Με τη βοήθεια της µεθόδου του ψυχοδράµατος, µπορεί διαµέσου του παιχνιδιού των ρόλων µέσα από τον αυτοσχεδιασµό, να αναζητήσει την προσωπική διάσταση της ζωής του και να αναπαραστήσει τις εσωτερικές συγκρούσεις του στην αναζήτηση της επιλογής της επαγγελµατικής του σταδιοδροµίας, καθώς και να υπερβεί τις δυσκολίες που αυτή η επιλογή επιβάλλει. Το ψυχόδραµα χρησιµοποιεί περισσότερο λεκτικές µορφές έκφρασης και όχι µη λεκτικές, όπως είναι λ.χ. οι κινήσεις του σώµατος. Συνεπώς, η διαδικασία είναι περισσότερο περιγραφική, και σ' αυτήν µπορούν να συµµετάσχουν όλοι οι µαθητές της οµάδας µε τη σειρά τους. Επειδή η εποχή µας χαρακτηρίζεται από την κρίση της προσωπικής και της κοινωνικής ταυτότητας του ατόµου και επειδή παρατηρούµε µια γενικότερη αµφισβήτηση των κοινωνικών αξιών, το άτοµο δυσκολεύεται να βρει τη θέση του µέσα στην κοινωνία, µε αποτέλεσµα να οδηγείται σε καταστάσεις «ψυχωτικού» κυρίως χαρακτήρα. Αντίθετα, στην αρχή του 20 ου αιώνα,

10 η κοινωνία µπορούσε να χαρακτηριστεί ως «νευρωτική», όπου τα άτοµα αποδέχονταν τις κοινωνικές αξίες, αλλά η δυσκολία να τις πραγµατώσουν γινόταν η αιτία νευρωτικών προβληµάτων. Τούτο το είδαµε στο µαστορόπουλο. Συνεπώς, τα δύο αντίστοιχα στάδια που διαπραγµατευόµαστε εδώ, µπορούν να καταδείξουν τα παραπάνω: Ο µικρός Κολιός αποδέχεται τις κοινωνικές αξίες, δύσκολα τις ενσωµατώνει και φορτίζεται µε µια αβάσταχτη λύπη. Ο σύγχρονος µαθητής, από την άλλη, αµφισβητεί τις κοινωνικές υπαγορεύσεις µε τίµηµα τη δυσκολία στην εύρεση της προσωπικής και κοινωνικής του ταυτότητας. Η απόπειρα δραµατοποίησης αυτών των δύο σταδίων αποσκοπεί στο να συνειδητοποιήσει στοιχεία της ζωής του που δεν γίνονται αντιληπτά αν κάποιος υποψιασµένος εκπαιδευτικός δεν τον καθοδηγήσει προς αυτή την κατεύθυνση, µε αποτέλεσµα την επιβάρυνση του ψυχισµού του. Ας επιστρέψουµε στο «Μαστορόπουλο». Ο Κολιός ανήκει σε µια κοινότητα, η οποία δεν νοείται απλώς ως οικιστήριο ανθρώπων, αλλά δηµιουργεί µια γεωγραφική και πολιτισµική ενότητα διαµέσου των παραγωγικών και κοινωνικών σχέσεων που διαµορφώνει. Η Τοπική Ιστορία, η οποία ενδιαφέρεται και για τη µελέτη του παραδοσιακού πολιτισµού, δηλαδή του πολιτισµού που αναπτύχθηκε µέσα στο ιστορικό κοινοτικό ελληνικό µόρφωµα, δίνει έµφαση στις κοινωνικές δοµές και σχέσεις που αναπτύχθηκαν µέσα στο πλαίσιο του, γιατί αυτές αντανακλούν ένα συγκεκριµένο ήθος που διέπει την κοινοτική ζωή. Το συλλογικό ήθος της κοινότητας αντανακλά το σύνολο των αξιών, κανόνων και τρόπων συµπεριφοράς. Οι αξίες δεν µπορούν να γίνουν κατανοητές παρά µόνο σε σχέση µε τους θεσµούς και η κοινότητα απετέλεσε έναν θεσµό που διαµόρφωσε ιστορικά συγκεκριµένες αξίες, οι οποίες µπορούν να ερµηνεύσουν το πνεύµα της κοινότητας ως σύνολο κανόνων και προσδοκιών. Ο Κολιός συµπυκνώνει και ένα σύνολο κανόνων που όριζαν τις επαγγελµατικές επιλογές των νεαρών µελών της και ένα σύνολο προσδοκιών που ερµηνεύονται ως υποταγή στη συλλογική υπαγόρευση του γεωγραφικού και πολιτισµικού τοπίου και όχι ως κοινωνική κινητικότητα. Μέσα στο πλαίσιο της Παιδαγωγικής της Λογοτεχνίας, ο µαθητής µπορεί να κατανοήσει τη σύγχρονη µορφή κοινωνικής κινητικότητας στην επαγγελµατική επιλογή των νεαρών µελών της κοινωνίας µας σε αντιδιαστολή προς την προκαθορισµένη επαγγελµατική ένταξη στην παραδοσιακή κοινωνία των µελών της. Στο δεύτερο-αυτό στάδιο, προτείνω να παίξουµε το δηµιουργικό ταξίδι της ζωής. Αξιοποιώντας τεχνικές του ψυχοδράµατος, θα χρησιµοποιήσουµε περισσότερο το λόγο, την οµιλία, σε αντιδιαστολή µε τις τεχνικές της δραµατοθεραπείας, η οποία χρησιµοποιεί παράλληλα λεκτικά και µη λεκτικά στοιχεία, θα επικεντρωθούµε επιπλέον στο παιχνίδι των ρόλων χωρίς να επιστρατεύσουµε άλλου είδους τέχνες, όπως τη ζωγραφική, τη µουσική, το χορό. Η δραµατοποίηση θα εξελιχθεί σύµφωνα µε σενάριο, δηλαδή σε κατευθυνόµενο αυθορµητισµό, και

11 θα δώσουµε έµφαση στην κάθαρση, δηλαδή σε µια γενίκευση που θα είναι και στάση ζωής. θεατές ή παρατηρητές δεν είναι σκόπιµο να υπάρχουν σε αυτό το ταξίδι της αυτογνωσίας. Μόνο τα µέλη του παιχνιδιού που µπορεί να είναι αυτή τη φορά το σύνολο της οµάδας και όχι µια ολιγοµελής οµάδα, µπορούν να παρακολουθούν τον ίδιο τους τον εαυτό καταγράφοντας ένα προσωπικό ταξιδιωτικό ηµερολόγιο. Η ζωή είναι ένα ταξίδι από τη γέννηση µέχρι το θάνατο. Στο πλαίσιο της δραµατοποίησης θα πρέπει να χρησιµοποιούνται δοµηµένα ταξίδια, που θα βοηθήσουν τους µαθητές µας να βιώσουν την προσωπική τους ανάπτυξη και να επανεκτιµήσουν το τωρινό τους ταξίδι-ταξίδι στη ζωή, ταξίδι στη γνώση, ταξίδι που οδηγεί στην επιλογή της µελλοντικής επαγγελµατικής πορείας τους, ταξίδι που θα διαµορφώσει την κοινωνική εικόνα τους. θα σας παρουσιάσω τη δοµή της ιστορίας- ταξιδιού που προτείνει ο Joseph Cambell και που ονοµάζεται το «Ταξίδι του Ήρωα». Να διευκρινίσουµε εδώ ότι σε όλες τις διαδικασίες ο ήρωας δεν έχει γένος. Τα δέκα στάδια του ταξιδιού του Ήρωα είναι τα εξής: 1. Η πρόσκληση για το ταξίδι 2. Οι προετοιµασίες του ταξιδιού 3. Τι θα βάλω µέσα στο σακίδιο µου που θα πάρω µαζί µου 4. Το περιβάλλον του ταξιδιού-τοπίο και έδαφος 5. Η αναµέτρηση µε το άγνωστο και τον κίνδυνο 6. Η έκκληση για βοήθεια 7. Η υπερνίκηση του κινδύνου 8. Η ανακάλυψη του θησαυρού 9. Το ταξίδι προς ένα νέο τόπο ή το ταξίδι της επιστροφής 10. Η άφιξη στον προορισµό και ο απολογισµός του ταξιδιού. Στο ταξίδι της ζωής του, ο κάθε άνθρωπος ανήκει σε µια από τις δύο κατηγορίες:στον «εγκατεστηµένο καλλιεργητή» ή στον «κυνηγό-συλλέκτη». Εποµένως η πρόσκληση για το ταξίδι της ζωής µε έµφαση τη συνειδητοποίηση της προετοιµασίας για την επαγγελµατική σταδιοδροµία µπορεί να πάρει δύο τροπές: ο µαθητής εκείνος που εντάσσεται στην κατηγορία «εγκατεστηµένος καλλιεργητής» ακολουθεί συντηρητικά τα βήµατα των γονιών του, δεν επιθυµεί µια κοινωνική κινητικότητα η οποία να µετατρέπεται σε αναζήτηση, ενώ αντίθετα ο µαθητής «κυνηγός-συλλέκτης» αναζητά ανήσυχος το νέο, την κοινωνική αλλά και χωρική κινητικότητα.

12 Η πρόσκληση σε ταξίδι είναι το βασικότερο βήµα που θα θέσει σε κίνηση τους µαθητές µας. Συχνά, ιδιαίτερα οι µαθητές του Γυµνασίου, δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι βρίσκονται σε µια πορεία, σε ένα ταξίδι, προς την επαγγελµατική ολοκλήρωση τους. Συνεπώς, από µόνη της η πρόσκληση αποτελεί µια αφύπνιση σε µια διαδικασία που τη ξέρουν αλλά δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι είναι οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές της και ότι πρέπει να φέρουν το ταξίδι τους σε πέρας. Τα µέλη της οµάδας καλούνται να σκεφτούν το τοπίο τους πριν αποφασίσουν τι θα πάρουν µαζί τους στο σακίδιο τους. Η ορειβασία ή η φουρτουνιασµένη θάλασσα µπορούν να αποτελέσουν στοιχεία στο παιχνίδι των ρόλων. Η προετοιµασία για την αντιµετώπιση των δυσκολιών που θα προβληθούν σε ένα τέτοιο τοπίο είναι ζωτικής σηµασίας: δεν προετοιµαζόµαστε να περάσουµε το ταξίδι της ζωής µε νηνεµία. Στην επιλογή των αποσκευών τους θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους ότι η ουσία του ταξιδιού είναι να ταξιδεύεις ελαφρύς, γι' αυτό στο πλαίσιο του υπάρχοντος σεναρίου που χειρίζεται ο εκπαιδευτικός-καθοδηγητής είναι σκόπιµο να γίνει µια µικρή συζήτηση για τις «αποσκευές» στην πραγµατική ζωή. Οι µαθητές καλούνται να προβληµατιστούν το πόσο εύκολα κουβαλάµε µεταφορικά φορτία, τα οποία είτε είναι άχρηστα είτε δεν µας ανήκουν. Ο κανόνας είναι να επιλέξουν δύο πράγµατα που καθοδηγούν ή ανακουφίζουν. Ο τύπος του µαθητή «εγκατεστηµένος καλλιεργητής» σίγουρα θα αισθάνεται ότι χρειάζεται πολλά πράγµατα, τα οποία όµως δεν θα τον βοηθούσαν να πάει µακριά, ενώ ο τύπος «κυνηγός-συλλέκτης» θα έπαιρνε επιλεκτικά µαζί του τα πλέον αναγκαία που θα του άφηναν τη δυνατότητα να κινηθεί ελεύθερα. ιερευνήστε µήπως ο πρώτος θα επέλεγε πολλά βιβλία, τα οποία θα επέµενε να µελετά σχολαστικά-ο τύπος του σχολαστικού επιµελή µαθητή, ο οποίος ωστόσο είναι καταδικασµένος στη ζωή του να κινηθεί σε περιορισµένα προβλέψιµα πλαίσια-, ενώ ο δεύτερος θα θεωρούσε ότι µια ξένη γλώσσα και µια πυξίδα για να µη χάνει ποτέ το στόχο του θα ήταν αρκετά εφόδια για να φτάσει στο σκοπό του. Μπορεί επιπλέον να γίνει µια σύγκριση ανάµεσα στα εφόδια που είχε ο Κολιός στο δισάκι του και σε αυτά που διαλέγει ο µαθητής για το δικό του ταξίδι προς την επαγγελµατική σταδιοδροµία του. Η αναµέτρηση µε το άγνωστο ή τον κίνδυνο αποτελούν µια άλλη αφορµή για λεκτικό παιχνίδι των ρόλων. Ο φόβος της αποµόνωσης από τους συµµαθητές, της απόρριψης από το δάσκαλο, της αποτυχίας των προσπαθειών, του ασφυκτικού ελέγχου της οικογένειας, της επιβολής αξιών από την κοινωνία που έρχονται σε αντίθεση µε τις επιλογές του µαθητή, αποτελούν στοιχεία µε τα οποία θα πρέπει ενδεχοµένως στην πορεία του να αναµετρηθεί. Για να αντιµετωπιστεί ο κίνδυνος, οι µαθητές µπορούν να επινοήσουν το ρόλο του «σοφού-παραµυθά», προσώπου το οποίο θα µπορούσε να τους βοηθήσει. Η επίδραση του σοφού σε ανθρώπους που ταξιδεύουν αποτελεί στοιχείο της παράδοσης των λαών. Στην Ανατολή, ο σοφός καθόταν σε

13 µέρη όπου οι περαστικοί ταξιδιώτες, αν ήθελαν, µπορούσαν να τον ακούσουν να αφηγείται µια ιστορία και να διδαχθούν από αυτή. Οι ιστορίες αφήνουν πάντα µεγάλα περιθώρια στη φαντασία του κάθε ανθρώπου, επιτρέποντας του να πλάσει στο µυαλό του όπως εκείνος θέλει τους τόπους, τους ήρωες και τα αντικείµενα. Καλό είναι να υποδύονται το ρόλο του «σοφού-παραµυθά» εναλλάξ όλοι οι µαθητές. Πολλοί από τους µαθητές µας θα εκπλαγούν ανακαλύπτοντας την ικανότητα τους να λένε κάποια σοφά λόγια στους συµµαθητές τους που έρχονται σε αυτούς µε σκοπό να τους συµβουλευτούν για το ταξίδι της ζωής τους. Στο ρόλο αυτό είναι σκόπιµο να µην υποβαθµίσουµε τη σηµασία που έχει ο τόνος της φωνής για την εκφορά της συµβουλής. Μπορούµε να δουλέψουµε µαζί µε τους µαθητές µας την εκφορά του λόγου και την αναπνοή τους, να τους εξασκήσουµε στην γκάµα και στην ένταση της φωνής τους, ακόµα µπορούµε να τους ζητήσουµε να γράψουν και το «ποίηµα του σοφού ανθρώπου». Με τον τρόπο αυτό λοιπόν, θα προχωρήσουµε στη δραµατοποίηση ενός ταξιδιού που η απόληξη του θα είναι η αυτογνωσία και ο προσανατολισµός προς την επίτευξη της κοινωνικής εικόνας που επιθυµούν και της πληρότητας που θα αισθάνονται διαµέσου της επιλογής του επαγγέλµατος τους. Ο µύθος του δαχτυλιδιού του Γύγη µπορεί να µας βοηθήσει να δούµε και να ακούσουµε το τι σκέφτονται οι άλλοι για µας και για την εικόνα που πασχίζουµε να φτιάξουµε. Μας αναφέρει λοιπόν ο Ηρόδοτος ότι «Μια φορά κι ένα καιρό, βασιλιάς της Λυδίας ήταν ο Κανδαύλης. Είχε πολλούς βοσκούς για τα βασιλικά κοπάδια. Ανάµεσα τους ήταν και ο Γύγης. Μια µέρα, ύστερα από µια δυνατή νεροποντή, άνοιξε η γη και δηµιουργήθηκε ένα χάσµα. Κατέβηκε ο Γύγης σε αυτό και είδε πολλά θαυµαστά κι ανάµεσα σε όλα ένα κούφιο χάλκινο άλογο µε πορτούλες. Έσκυψε και κοίταξε µέσα από αυτές και τότε είδε ένα πελώριο χρυσό δαχτυλίδι. Το πήρε, το έβαλε στο δάχτυλο του και βγήκε από το χάσµα. Πήγε κοντά στους άλλους βοσκούς που συζητούσαν και ενώ έπαιζε µε το δαχτυλίδι που είχε στο δάχτυλο, έστριψε την πέτρα του προς τα µέσα. Άξαφνα κατάλαβε πως έγινε αόρατος, ενώ οι σύντροφοι του συνέχιζαν τη συζήτηση τους σαν να µην ήταν κι ο ίδιος εκεί. Όταν γύριζε την πέτρα προς τα έξω γινόταν και πάλι ορατός». Οι µαθητές, καλούνται κυκλικά να παίξουν το ρόλο του Γύγη και να εκφράσουν πότε θα ήθελαν να γίνουν αόρατοι και πώς θα αξιοποιούσαν όσα θα άκουγαν από τους άλλους για τον εαυτό τους ως στοιχεία αυτογνωσίας. Το πώς µας βλέπουν όµως οι άλλοι δεν είναι πάντα εποικοδοµητικό. Τούτο µπορούν να το συνειδητοποιήσουν οι µαθητές µας, αν αξιοποιήσουµε το κείµενο του «Μικρού Πρίγκιπα» του Saint-Exupery. Το δικό του ταξίδι είναι εκείνο των ανακαλύψεων των ανθρώπινων σχέσεων, εκείνο της δηµιουργίας της συναίσθησης ότι η καλλιέργεια των σχέσεων είναι κάτι στο οποίο αξίζει πραγµατικά να αφιερώσουµε το χρόνο µας. Μπορούµε να αξιοποιήσουµε τα εξής κεφάλαια του κειµένου:

14 Κεφάλαιο 1. Εδώ περιγράφονται τα συναισθήµατα ενός παρεξηγηµένου παιδιού, του οποίου οι δηµιουργικές απόπειρες να σχεδιάσει τον πραγµατικό κόσµο πρέπει να εξηγηθούν στους µεγάλους που τις αρνούνται ως χάσιµο χρόνου. Αποκαρδιωµένος ο µικρός εγκαταλείπει αυτή τη δηµιουργική πλευρά του χαρακτήρα του και τελικά γίνεται πιλότος. Ως ενήλικος, όπως και στην παιδική ηλικία του, όποτε προσπαθεί να εκφράσει τα πραγµατικά του αισθήµατα σε κάποιον άλλο, νιώθει ότι πρέπει να προσποιηθεί ώστε να ταιριάξει στο πρότυπο που απαιτείται από το άτοµο αυτό. Κεφάλαιο 2. Ο συγγραφέας ζει µοναχική ζωή, δεν συναντά κανέναν µε τον οποίο µπορεί να νιώσει κάποιου είδους ενσυναίσθηση, µέχρι που µια µέρα πέφτει µε το αεροπλάνο του στην έρηµο της Σαχάρας, χίλια µίλια µακριά από τον οικισµό. Εµφανίζεται µπροστά του ένα παιδί που µοιάζει µε πρίγκιπα και του ζητά να του ζωγραφίσει ένα αρνί. Ο πιλότος ζωγράφισε διάφορες εικόνες αρνιών που δεν του άρεσαν, µέχρι που του έφτιαξε ένα κασόνι και του είπε: «Τ' αρνί που θέλεις είναι µέσα». Ο µικρός πρίγκιπας χάρηκε, γιατί υπήρχε κάποιος του οποίου η φαντασία ταίριαζε µε τη δική του. Στα δύο πρώτα κεφάλαια της ιστορίας, ο συγγραφέας µας δίνει θέµατα για ανάπτυξη που αφορούν τους ενήλικες και τα παιδιά και την εικόνα που οι πρώτοι προσδοκούν από τα δεύτερα. Οι µαθητές µπορούν να παρατηρήσουν ότι οι ενήλικες θέλουν το παιδί να είναι πάντα απασχοληµένο και ότι το εξωσχολικό διάβασµα, η ζωγραφική, ο χορός ή το τραγούδι δεν θεωρούνται πραγµατική απασχόληση. Ιδιαίτερα το να καθίσει κάποιος να σκεφτεί ή να καθίσει ήσυχος στο δωµάτιο του και «απλώς να υπάρχει» εµποδίζεται ή διακόπτεται και αντικαθίσταται µε πιο αποδεκτές ασχολίες. Με αφόρµηση αυτή την αντίληψη, οι µαθητές µπορούν να παίξουν βιωµατικές σκηνές στις οποίες να υπάρχουν παιδιά που δεν τους καταλαβαίνουν οι µεγάλοι. Οι αποσκευές, τις οποίες θεωρούν απαραίτητες οι µεγάλοι για την πραγµάτωση των σπουδών και της επαγγελµατικής πορείας των παιδιών τους σχετίζονται µε µια συνεχή ένταση προσπαθειών και µια χρησιµοθηρία που είναι γνωστή στο χώρο του σχολείου. Η ενόραση, η ενατένιση του µέλλοντος από το µαθητή, η ενδοσκόπηση, η φαντασία δεν έχουν θέση στην υλοποίηση αυτής της πορείας. Ωστόσο, αυτά τα τελευταία στοιχεία είναι εκείνα που θα έδιναν την ώθηση, τη δύναµη και την ανατροφοδότηση στο µαθητή για να θέσει και να πραγµατοποιήσει τους στόχους του. Η ιστορία µε το ηµέρωµα της αλεπούς που περιλαµβάνεται στο σχολικό βιβλίο τους ή µε τα πέντε χιλιάδες τριαντάφυλλα, όταν ο µικρός πρίγκιπας νόµιζε ότι έχει το ένα και µοναδικό, µπορούν επίσης να προβληµατίσουν τα παιδιά µε το παιχνίδι των ρόλων δηµιουργώντας µια ατµόσφαιρα αυτογνωσίας. Η πορεία της δραµατοποίησης του ταξιδιού του ήρωα µπορεί να καταγραφεί µε τον εξής τρόπο:

15 Παράδειγµα ανεύρεσης µηχανισµών BASIC Ph Β(eliefs), Α(ffect),S(ocial), Ι(magination), C(ognitive), Ρ(hysical) Τα Πιστεύω/ το Συναίσθηµα/ η Κοινωνικότητα /η Φαντασία / η Γνώση/ τα Φυσικά Ένστικτα Ποιος ο ήρωας; Ποιο το έργο του και ο σκοπός του; Ποιος, τι τον εµποδίζει; Ποιος, τι τον βοηθά; Η σύγκρουση. Τι κάνει για να την ξεπεράσει; Τι γίνεται στο τέλος; Συµπέρασµα: Στον εκπαιδευτικό χώρο, το παιχνίδι των ρόλων έχει εφαρµοστεί πειραµατικά από σκηνοθέτες, ηθοποιούς και εκπαιδευτικούς χρησιµοποιώντας στοιχεία από τις τεχνικές της δραµατοθεραπείας και του ψυχοδράµατος. Η δραµατοποίηση, το παιχνίδι των ρόλων ή αλλιώς το θεατρικό παιχνίδι δανείζεται πολλούς κανόνες από τις αυθόρµητες συνήθειες της καθηµερινής ζωής, λειτουργώντας στο πλαίσιο ενός αυτογνωσιακού συστήµατος. Αν, όµως, το παιχνίδι των ρόλων µετατραπεί σε παιχνίδι για το παιχνίδι, παραµένοντας µόνο στη σκηνοθετική πλευρά, τότε είναι ένδειξη απουσίας βαθύτερων θεωρητικών αρχών. Για να καλλιεργηθεί η αυτογνωσία και κατ επέκταση η γνώση του άλλου µέσω της τέχνης της δραµατοποίησης, χρειάζεται ένας εκπαιδευµένος εκπαιδευτικός, ο οποίος θα οδηγήσει τους µαθητές στην υψηλά φορτισµένη περιοχή των συναισθηµάτων µέσα από την αχαρτογράφητη περιοχή της δραµατικής εξερεύνησης. Όταν ξεπεράσουµε την αντίληψη ότι η Λογοτεχνία ή η Ιστορία αποτελούν µαθήµατα προς παράδοση και εξέταση και όταν κατανοήσουµε ότι αποτελούν µεταφορά των εµπειριών ή των γεγονότων της ζωής των ανθρώπων µπροστά στο µαθητή που πρέπει να ενσωµατωθεί στο κοινωνικό, ιστορικό και πολιτισµικό περιβάλλον του, τότε θα είµαστε σε θέση να στήσουµε το παιδί µπροστά σε ένα «βοηθητικό εγώ», δηλαδή σε ένα πρόσωπο που θα υποδύεται τον εαυτό του στη σκηνή µε τη βοήθεια του παιχνιδιού των ρόλων και απέναντι σε πολλά µέλη της οµάδας, αναπαριστώντας και αναβιώνοντας την πραγµατικότητα. Τότε, απέναντι στον Άλλον, θα βιώσει µε µεγαλύτερη ένταση τις βαθύτερες αντιφάσεις της προσωπικότητας του και θα σταθεί κριτικά, ανεκτικά και βαθύτερα συνειδητά έναντι του κοινωνικού, ιστορικού και πολιτισµικού περιβάλλοντος του.

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικό Εκπαίδευση & Θέατρο

Περιοδικό Εκπαίδευση & Θέατρο Το άρθρο αυτό είναι ελεύθερα προσβάσιμο μέσω της ιστοσελίδας: www.theatroedu.gr Εκδότης: Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση Για παραγγελίες σε έντυπη μορφή όλων των βιβλίων: info@theatroedu.gr

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Η ΠΑΛΕΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΜΠΛΟΥΧΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ με τον ΚΩΣΤΑ ΦΙΛΙΠΠΟΓΛΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2002 Κατέγραψε η Ελένη Σαματά 3 Από την Ουδέτερη Μάσκα στη Θεατρική Δημιουργία Υλικό Σεμιναρίου

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε.

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Αθηνών Βήµατα για ένα σχέδιο εργασίας Α φάση: Επιλογή και διερεύνηση του θέµατος

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Εργασίας: Εικονογραφήματα. Μάθημα: Εκθετική συνάρτηση. Λυκείου Αγίου Νεοφύτου. Αριθμός μαθητών στην τάξη: 16

Τίτλος Εργασίας: Εικονογραφήματα. Μάθημα: Εκθετική συνάρτηση. Λυκείου Αγίου Νεοφύτου. Αριθμός μαθητών στην τάξη: 16 Τίτλος Εργασίας: Εικονογραφήματα Μάθημα: Εκθετική συνάρτηση Τάξη στην οποία διδάχθηκε το μάθημα: Β6 κατεύθυνσης Λυκείου Αγίου Νεοφύτου Αριθμός μαθητών στην τάξη: 16 Καθηγητής: Γιώργος Ανδρονίκου Εισαγωγή:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2 Εγχειρίδιο Χρήσης Εισαγωγή Το δηµιουργήθηκε µε στόχο να αποτελέσει υποστηρικτικό εργαλείο για τον επαγγελµατία Ασφαλιστικό ιαµεσολαβητή, ο οποίος χρειάζεται να διευκρινίζει και να αναλύει τις ασφαλιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. Βήματα για τη Ζωή ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Φύλλα Εργασίας από τη σύνδεση του Πολιτιστικού Προγράμματος "Σεργιάνι στην Παράδοση" και του Προγράμματος Υγείας "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Ζωγραφίζω το αγαπημένο μου ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ

O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ O ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΕΝΑ ΚΟΥΤΙ Σ αυτό το πακέτο etwinning οι µαθητές φτιάχνουν σε οµάδες µια ψηφιακή παρουσίαση - «ο Πολιτισµός σε ένα κουτί» - για τη χώρα του συνεργάτη τους. Οι µαθητές κάθε σχολείου θα συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010

Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010 Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010 ΜAΘΗΣΙΚΟ ΠΛΗΘΤΜΟ Κατά τη φετινή χρονιά στο σχολείο φοιτούν 62 παιδιά, 29 αγόρια και 33 κορίτσια. 35 30 25 20 15 10 5 0 ΠΛΗΘΤΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ ΧΩΡΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Το πολύτεχνο είναι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο που προσφέρει εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά προγράμματα σε μαθητές ηλικίας 2 έως 9 ετών τα οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη»

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» Κεφάλαιο: Μινωϊκός πολιτισµός (Ιστορία Γ ηµοτικού) Ενότητες: Το ανάκτορο της Κνωσού Καθηµερινή ζωή των Μινωϊτών Η τέχνη των Μινωϊτών 2. Εµπλεκόµενες

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Τρίτη διδακτική πρόταση Μικρές Αγγελίες Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr «Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 2 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου 2013 Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr Ο Διγενής ψυχομαχεί κι η γης τονε τρομάζει. Βροντά κι αστράφτει ο ουρανός και σειέται ο πάνω κόσμος,

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ Ο ψηφιακός κόσµος των παιδιών Κάποτε τα παιδιά χάνονταν όλη µέρα στους δρόµους, σήµερα χάνονται στις λεωφόρους του διαδικτύου. Ο µέσος 11χρονος σε µια δυτική χώρα έχει το δικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικοί, που λατρεύουν την τέχνη και διαθέτουν πολλά ταλέντα, χωρίς να είναι επαγγελματίες.

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά.

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τουαλέτα, υγιεινή, πρωινό. Πρωινή προσευχή, ημερολόγιο, αναφορά στο θέμα εβδομάδας. Πρόκειται για τη θεματική

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση

Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Π Α Ι Α Γ Ω Γ Ι Κ Ο Τ Μ Η Μ Α Η Μ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Κ Π Α Ι Ε Υ Σ Η Σ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Τ Η Ν Ε Κ Π Α Ι Ε Υ Σ Η Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ» ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ

«ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ» ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 207 «ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ» ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ Κανελλοπούλου Ελένη Μαθηματικός / δασκάλα Μεταπτυχιακή φοιτήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΕΒΔΟΜΑΔΑ (9-13/3/2015) ΤΟΥ Α ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ»

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΕΒΔΟΜΑΔΑ (9-13/3/2015) ΤΟΥ Α ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ» ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΕΒΔΟΜΑΔΑ (9-13/3/2015) ΤΟΥ Α ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ» Υπάρχουν άνθρωποι που διερωτώνται τι είναι η τέχνη για τον άνθρωπο, γιατί τραγουδάμε, γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 Περίληψη Η Αλίκη µισεί τα µαθηµατικά και θεωρεί πως δε χρησιµεύουν σε τίποτα. Μια µέρα που κάθεται και διαβάζει στο πάρκο, ένα παράξενο άτοµο την προσκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα