Λογοτεχνία και Τοπική Ιστορία:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Λογοτεχνία και Τοπική Ιστορία:"

Transcript

1 Το άρθρο αυτό είναι ελεύθερα προσβάσιμο μέσω της ιστοσελίδας: Εκδότης: Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση Για παραγγελίες σε έντυπη μορφή όλων των βιβλίων: Περιοδικό Εκπαίδευση & Θέατρο Περιοδική έκδοση για την προώθηση του θεάτρου, του εκπαιδευτικού δράματος, του θεατρικού παιχνιδιού και των άλλων παραστατικών τεχνών στην εκπαίδευση ISSN X Τεύχος 4, Αθήνα 2003 Λογοτεχνία και Τοπική Ιστορία: Η δραματοποίηση ως μέσο γνωριμίας με τον Άλλον στη διαχρονία και ως μέσο αυτογνωσίας Ελένη Σπαθάρη-Μπεγλίτη σύμβουλος εκπαίδευσης ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ Το άρθρο αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί δωρεάν για έρευνα, διδασκαλία και προσωπική μελέτη. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση μετά από άδεια του εκδότη.

2 Λογοτεχνία και Τοπική Ιστορία: Η δραµατοποίηση ως µέσο γνωριµίας µε τον Άλλον στη διαχρονία και ως µέσο αυτογνωσίας. Ελένη Σπαθάρη-Μπεγλίτη * Για να λειτουργήσει η δραµατοποίηση κειµένου µε τη χρήση αυτοσχεδιασµού, χρειάζεται να αναπτυχθεί η φαντασία του µαθητή. Η φαντασία είναι ένα θεµελιώδες χαρακτηριστικό της παιδικής και εφηβικής ηλικίας, αλλά καταπνίγεται από το εκπαιδευτικό σύστηµα και την κοινωνικοποίηση, που έχουν ως στόχο την ανάπτυξη νοοκρατικών όντων. Η σηµασία της υποβαθµίζεται επειδή συχνά λησµονείται ότι ο άνθρωπος πραγµατοποιεί µε τη λογική αυτά που η φαντασία του συλλαµβάνει. Η φαντασία είναι ο συνδετικός κρίκος µεταξύ γνωστού και αγνώστου: αν δεν µάθουµε να τη χρησιµοποιούµε σωστά, η φαντασία γίνεται αρνητική και µετατρέπεται σε φοβία και άγχος. Αντίθετα, αν οι µαθητές µας µάθουν να χρησιµοποιούν τη φαντασία τους δηµιουργικά, τότε οδηγούνται σε µονοπάτια αυτογνωσίας και στη γνωριµία µε τον Άλλον. Για να συµβεί όµως αυτό, η φαντασία πρέπει να δουλευτεί µε το σώµα και τη φωνή, έτσι ώστε να δηµιουργηθούν ικανότητες που να ενθαρρύνουν και να στηρίζουν στο να περάσει ο µαθητής στο στάδιο της γνώσης εαυτού και άλλου. Το παιχνίδι των ρόλων, µεθοδευµένο από τον καθηγητή-καθοδηγητή µε βάση στοιχεία του ψυχοδράµατος και της δραµατοθεραπείας µπορεί να αποδώσει διαστάσεις βαθύτερης µάθησης που δεν έχει τη δύναµη να δώσει ο απλός λόγος. Αν µάλιστα, η δραµατοποίηση διαµέσου του παιχνιδιού των ρόλων βασιστεί πάνω στον καµβά ενός µύθου, παραµυθιού ή ακόµα και λογοτεχνικού αφηγήµατος, θα µείνει αλησµόνητος σε όσους συµµετέχουν σε αυτό, όπως κατ αναλογίαν ο Πλάτωνας πίστευε ότι ο λόγος διανθισµένος µε ένα µύθο παραµένει αλησµόνητος σε όσους τον ακούν. Το παιχνίδι των ρόλων ως µορφή δραµατοποίησης χρησιµοποιείται σε πολλούς χώρους τόσο στην επίλυση προβληµάτων διαπροσωπικών σχέσεων µέσα στο πλαίσιο µιας παιδαγωγικής µε κοινωνική διάσταση, όσο και στη γνωριµία µε τον Άλλον, ως άτοµο ή κοινωνικό ή πολιτισµικό σύνολο στη διαδικασία διδασκαλίας της ιστορικής του έκφανσης στη διαχρονική της διάσταση. Η δραµατοποίηση έχει βαθιές ρίζες στην πολιτισµική κληρονοµιά µας, µε τη διαφορά ότι στο παρελθόν εργαζόταν πάνω σε µυθοπλαστικές κατασκευές- θα αναφερθώ αργότερα στο δαχτυλίδι του Γύγη-, ενώ στην εποχή µας µέσω της τηλεοπτικής οθόνης ερχόµαστε σε επαφή µε * Η ρ Ελένη Σπαθάρη-Μπεγλίτη είναι Σχολική Σύµβουλος Φιλολόγων στην Α' /νση Β/θµιας Εκπαίδευσης Αθήνας

3 αληθινές, συγκινησιακά φορτισµένες^ δραµατικές αφηγήσεις και µε άµεσα βιώµατα αγνώστων σ' εµάς ανθρώπων. Η σύγχρονη τηλεοπτική εµπειρία µας φέρνει καθηµερινά σε επαφή µε εικονικές πραγµατικότητες και βιώµατα που παρακολουθούµε αποστασιοποιηµένοι από την πολυθρόνα µας. Ενώ, λοιπόν, η τηλεοπτική εµπειρία µας αποστασιοποιεί, αντίθετα στη δραµατοποίηση και στο παιχνίδι των ρόλων -η άµεση δηλαδή συνδιαλλαγή µε άτοµα που συµµετέχουν στα δρώµενα- µας προσφέρει, την ανεπανάληπτη ευκαιρία της βαθύτερης αυτογνωσίας και κάθαρσης, που επιτυγχάνονται µόνο µέσα από τη συγκινησιακά φορτισµένη αλληλεπίδραση στο πλαίσιο µιας ανθρώπινης οµάδας, όπου τα µέλη της ανταλλάσσουν σκέψεις, ιδέες και µοιράζονται συναισθήµατα. Στο παράδειγµα που θα παρουσιαστεί, θα χρησιµοποιηθούν, όπως προαναφέρθηκε, στοιχεία της δραµατοθεραπείας και του ψυχοδράµατος. Οι δύο αυτές τεχνικές έχουν τους εξής κοινούς κρίκους: ανεισµένες από το θέατρο µεθόδους Ρόλους και παίξιµο ρόλων Φαντασία Αυθορµητισµό Αναπαράσταση εµπειριών της ζωής Ως ενίσχυση για την επιδίωξη αξιοποίησης των παραπάνω έρχονται οι απόψεις του παιδαγωγού Bruner ο οποίος υποστήριξε ότι το παιδί αρχικά µαθαίνει από τις δικές του πράξεις (επίπεδο δράσης), κατόπιν προστίθεται η αναπαράσταση µέσω των εικόνων (επίπεδο φαντασίας), και κατόπιν, επέρχεται σταδιακά η ερµηνεία της πράξης και της εικόνας µε τη γλώσσα (επίπεδο συµβόλων). Με τον τρόπο αυτό, υπερβαίνονται οι δυσκολίες της αφηρηµένης γλώσσας της Ιστορίας, της πολυπλοκότητας της ανθρώπινης δράσης και της κατανόησης της έννοιας το ιστορικού χρόνου. Για να οργανώσουµε το παράδειγµα, θα χρησιµοποιήσουµε στοιχεία από δύο µαθήµατα: την Τοπική Ιστορία και τη Λογοτεχνία. Πιο συγκεκριµένα: Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο έχει εξαγγείλει την εισαγωγή του µαθήµατος της Τοπικής Ιστορίας προς «διδασκαλία» στα Γυµνάσια και έχει προκηρύξει τη συγγραφή πολλαπλού βιβλίου. Το µάθηµα τούτο παρουσιάζει την εξής ιδιοµορφία σε σχέση µε τα µαθήµατα του υπόλοιπου αναλυτικού προγράµµατος: οι µαθητές καλούνται να ερευνήσουν οι ίδιοι την Ιστορία της περιοχής τους, δηλαδή να ζήσουν όχι απλώς µε βιωµατικό τρόπο καταστάσεις του ιστορικού περίγυρου τους, αλλά και τη διαδικασία της βιωµατικής έρευνας. Το αναλυτικό πρόγραµµα της

4 Τοπικής Ιστορίας είναι «ανοικτού τύπου» υπό τη µορφή curriculum, αφήνει δηλαδή ευρύτερα περιθώρια για πρωτοβουλίες και αναζητήσεις εκ µέρους του εκπαιδευτικού. Ωστόσο, τεχνικές προσέγγισης της Τοπικής Ιστορίας δεν θα πρέπει να θεωρηθούν µόνο η αναζήτηση πηγών, η έρευνα αρχείων, η µελέτη περίπτωσης, η µελέτη πεδίου, η ανάγνωση φωτογραφιών και αεροφωτογραφιών, η αξιοποίηση οπτικοακουστικών ή ηχητικών ντοκουµέντων, η ανάγνωση του ιστορικού τοπίου ή η ανίχνευση ιστορικών µονοπατιών, αλλά και η δραµατοποίηση και το παιχνίδι των ρόλων. Από την άλλη, ο σχετικά νέος κλάδος της Παιδαγωγικής της Λογοτεχνίας αναδεικνύει τις δυνατότητες προσέγγισης της Λογοτεχνίας µε στόχο την αξιοποίηση των παραγώγων της όχι µόνο προς λογοτεχνική τέρψη ή γραµµατειακή ανάλυση, αλλά ως προς το παιδαγωγικό όφελος που µπορεί να προκύψει από αυτή. θα επιλέξουµε ως αφόρµηση και ερέθισµα ένα ποίηµα του βιβλίου των λογοτεχνικών κειµένων της Α' τάξης Γυµνασίου. Πρόκειται για «Το µαστορόπουλο» του Γιώργου Κοτζιούλα, ο οποίος κατάγεται από τα Τζουµέρκα της Ηπείρου και το ποίηµα παραπέµπει ευθέως στην Κοινωνική και Οικονοµική Ιστορία του τόπου του, δηλαδή στην Τοπική Ιστορία και -συνεπώς διαπλέκει τα δύο αυτά µαθήµατα, την Τοπική Ιστορία µε τη Λογοτεχνία- µε τον απλούστερο των τρόπων. Ακούστε το: Το µαστορόπουλο Τον πήραν τον Κολιό Τον πήραν οι µαστόροι Παιδί απ' το σκολειό Να µάθει πηλοφόρι. Καρδιά πονετική Τον ξέβγαλε µε κλάµα: «Τετράδη Κυριακή, θα καρτερώ για γράµµα». ε σώνει άλλο να ιδεί, Παιδεύεται το µάτι Κρατούσε ένα ραβδί, Το στρώµα του στην πλάτη. Μας έφυγε ο Κολιός Κι είχε µια τέτοια λύπη' θα' ναι όλοι δω τ' Αϊ-Λιος Και µόνο αυτός θα λείπει.

5 Α' στάδιο: Κατανόηση του Άλλου ιδωµένου στο πρόσωπο ενός παιδιού µιας άλλης εποχής: Η δραµατοποίηση καταστάσεων ζωής, όπως αυτή του µικρού Κολιού, αποκτά µεγάλη εµβέλεια και κοινωνική χρησιµότητα. Πρόκειται για ένα συνδυασµό λεκτικής και µη λεκτικής επικοινωνίας µε στόχο την αναζήτηση της ανάπτυξης της εσωτερικής συγκρότησης του µαθητή, ενώ παράλληλα αυτός αποκτά επιδεξιότητες στην επικοινωνία, βελτιώνοντας την αποτελεσµατικότητα τους στις ανθρώπινες σχέσεις. Όταν αναφερόµαστε στο παιχνίδι των ρόλων, δύο πράγµατα πρέπει να έχουµε υπόψη µας. Αυτό που υποψιαζόµαστε είναι ότι οι µαθητές µας θα αναπαραστήσουν την πορεία του µαστορόπουλου προς την ξενιτιά, υποδυόµενοι το συγκεκριµένο ρόλο. Αυτό που δεν υποψιαζόµαστε όµως άµεσα είναι ότι, µέσω αυτού του παιχνιδιού των ρόλων, ζητούµε να ανιχνεύσουµε το ρόλου ή τους ρόλους που αναθέτει η κοινωνία στο µικρό Κολιό, ούτως ώστε το παιχνίδι των ρόλων να µην περιοριστεί σε ένα θεατρικό παιχνίδι αλλά στη συνειδητοποίηση των κοινωνικών µας ρόλων, δηλαδή σε µια κατάσταση αυτογνωσίας και γνωριµίας µε τον Άλλον µέσα από τους δικούς του κοινωνικούς ρόλους και τη διαπλοκή των ρόλων εαυτού και άλλου στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Η λέξη «ρόλος» είναι δανεισµένη από το θέατρο και προέρχεται από τη γαλλική γλώσσα: στην κυριολεξία του όρου, σηµαίνει τον κύλινδρο από χαρτί πάνω στον οποίο είναι γραµµένο το µέρος του θεατρικού έργου που υποδύεται ο ηθοποιός. Στην ψυχολογία, από την άλλη µεριά, σχετίζεται µε το είδος της συµπεριφοράς που' υπαγορεύεται από κάποιες θέσεις και έχει συγκεκριµένα χαρακτηριστικά. Ο ρόλος, στην περίπτωση του Κολιού, έχει τις ρίζες του στα µηνύµατα που δέχεται το παιδί από τους γονείς του και από τον κοινωνικό του περίγυρο και τις θέσεις που παίρνει απέναντι στον εαυτό του και τους άλλους. Ενδύεται το ρόλο του µαστορόπουλου που ξενιτεύεται, ρόλος ο οποίος του επιβάλλεται και βρίσκεται σε δυσαρµονία τόσο µε την ηλικία του όσο και µε την επιθυµία του, προκαλώντας του θλίψη. Πρόκειται ουσιαστικά για µια διαδικασία κοινωνικοποίησης, κατά ην οποία µαθαίνει ποιο ρόλο αναµένει η κοινωνία από αυτόν. Οι ρόλοι των ανθρώπων διαµορφώνονται µε βάση τις προσδοκίες που έχουν οι άλλοι από αυτούς και ανάλογα µε το πόσο αποτελεσµατικοί είναι µέσα σ' αυτούς τους ρόλους είτε τους υιοθετούν είτε τους απορρίπτουν. Στην περίπτωση της δραµατοποίησης του ρόλου του Κολιού, όπως και σε κάθε δραµατοποίηση, υπάρχουν δύο πραγµατικότητες: Η θεατρική πραγµατικότητα Η προσωπική πραγµατικότητα

6 Συνεπώς, χρησιµοποιώντας τις τεχνικές της δραµατοθεραπείας, µε τη βοήθεια των δραµατοποιηµένων ρόλων βοηθούµε τους µαθητές µας να εξερευνήσουν το προσωπικό εσωτερικό τους θέατρο που έχει τους δικούς του πραγµατικούς ρόλους. εν στεκόµαστε µόνο στη θεατρική αναπαράσταση της διαδροµής προς την ξενιτιά του πρωταγωνιστή µας, αλλά πρέπει να επιτύχουµε µια συνεχή ροή και µια διαδροµή «µέσα- έξω», από τη θεατρική στην προσωπική πραγµατικότητα και το αντίθετο. Τελικός στόχος είναι η συνειδητοποίηση των ρόλων και των σεναρίων που παίζει ο καθένας µας άθελα του στη ζωή. Έτσι, οι µαθητές µας θα είναι ευκολότερο να κατευθυνθούν σε περισσότερο αυθεντικούς και δηµιουργικούς ρόλους και να εγκαταλείψουν τους ψεύτικους ή τους µη λειτουργικούς στην πραγµατική τους ζωή. Συγκεκριµένα, η δραµατοποίηση του ποιήµατος θα ακολουθήσει την εξής πορεία: ΑΡΧΗ Ανατροφοδότηση Προετοιµασία-Ζέσταµα ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ ΡΑΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ραµατοποίηση Έξοδος από το ρόλο ΤΕΛΟΣ Συζήτηση Χαλάρωση Κλείσιµο Αρχή: Στην ανατροφοδότηση, οι µαθητές συζητούν ελεύθερα το ποίηµα το οποίο έχει ήδη αναλυθεί στο πλαίσιο της διδασκαλίας, ενώ στο ζέσταµα γίνονται κάποιες πρώτες ασκήσεις γνωριµίας τόσο µε το ίδιο το σώµα τους διαµέσου κινήσεων και της φωνής τους, όσο και γνωριµία µε τα µέλη της οµάδας για την απόκτηση εµπιστοσύνης. Τα µέσα µε τα οποία εξωτερικεύεται ένας ρόλος είναι το σώµα και η φωνή. Η δυτική παιδεία έχει την τάση να παραµελεί το σώµα ως εκφραστικό µέσο. Παρά ταύτα, αυτό που βλέπουµε, δηλαδή οι κινήσεις και η έκφραση του σώµατος, είναι το ίδιο σηµαντικό µε αυτό που ακούµε, δηλαδή µε τη διατύπωση των σκέψεων µέσω του προφορικού λόγου. Κύριο µέρος δραµατοποίησης: Οι µαθητές κάθονται κυκλικά ενώ στο κέντρο στέκεται η λεγόµενη «οµάδα αυτογνωσίας». Η οµάδα αυτή θα παίξει τους ρόλους του ποιήµατος. Είναι καλό να µην είναι

7 πολυπληθής: τριµελής είναι το ιδανικότερο, ώστε να µπορεί να παρακολουθήσει κανείς και να αναλύσει τους ρόλους-θεατρικούς ρόλους και πραγµατικούς ρόλους- και να εµβαθύνει σε αυτούς αποφεύγοντας την πολυδιάσπαση της προσοχής. Τα τρία µέλη θα υποδυθούν τον πρωτοµάστορα, το µαστορόπουλο και τη µάνα. Ο πρωτοµάστορας αντιπροσωπεύει ολόκληρο το µπουλούκι των µαστόρων, αλλά και τον πόλο που ωθεί προς την ξενιτιά. Η µάνα αντιπροσωπεύει την οικογένεια, η οποία και αυτή ωθεί ουσιαστικά το παιδί της προς την ξενιτιά ώστε να υιοθετήσει την επαγγελµατική κατάρτιση που το κοινωνικο-πολιτισµικό περιβάλλον της περιοχής επιβάλλει. Ουσιαστικά η µάνα αποτελεί όχι ένα δεύτερο πόλο αντίρροπης έλξης του παιδιού, όπως θα ήταν το φυσιολογικό, αλλά έναν πόλο ώθησης προς την πορεία του πόλου του πρωτοµάστορα. Το µαστορόπουλο βρίσκεται καταµεσής, ανάµεσα στη µάνα και τον πρωτοµάστορα, αναπτύσσοντας αντίρροπες δυνάµεις: κατευθύνεται προς τον πρωτοµάστορα αλλά κοιτάζει προς τη µάνα. Από µόνο του δεν µπορεί να αντισταθεί και να κατευθύνει την πορεία του προς τη µάνα, όπως θα ήταν φυσιολογικό. Αυτή εξάλλου αντιπροσωπεύει το σύνολο των στάσεων που κρατούν οι οικογένειες στο συγκεκριµένο περιβάλλον. Η συνισταµένη των δυναµικών που σχηµατίζεται έχει σαφή κατεύθυνση προς την ξενιτιά. Άρα αυτός είναι και ο ρόλος που η τοπική κοινωνία υπαγορεύει στο παιδί, το οποίο δεν µπορεί να αντισταθεί. Υιοθετεί τελικά αυτό το ρόλο, αλλά αυτός λειτουργεί δυσλειτουργικά, προκαλώντας του θλίψη. Υποτάσσεται στο ρόλο αυτό αποδεχόµενο τις κοινωνικές αξίες τις οποίες δύσκολα πραγµατώνει, άρα οδηγείται σε µια νευρωτική λειτουργία. Τέτοιος είναι ο ρόλος της παραδοσιακής κοινωνίας, η οποία στερεί από τα µέλη της την κοινωνική κινητικότητα που µπορεί να προκύψει από προσωπική επιλογή. Ο κύκλος των υπόλοιπων µαθητών αντιπροσωπεύει την κοινότητα, η οποία εκφράζει τα συναισθήµατα της στον κατεξοχήν χώρο συνάντησης της παραδοσιακής κοινωνίας, στο πανηγύρι. εδοµένου µάλιστα ότι η κοινότητα είναι ορεινή-τα Τζουµέρκα της Ηπείρου- το πανηγύρι του Προφήτη Ηλία- ξωκλήσι που βρίσκεται πάντα στα ορεινά από το γνωστό θρύλο ότι ο προφήτης Ηλίας, σαν άλλος Οδυσσέας, κατέφυγε εκεί που οι ντόπιοι δεν είχαν δει ποτέ θάλασσα και αναγνώριζαν στο κουπί ένα απλό κοµµάτι ξύλου- είναι το βασικό χρονικό σηµείο συνάντησης της κοινότητας. Επιπλέον, ο κύκλος των µαθητών αντιπροσωπεύει την κοινή γνώµη, κατ αντιστοιχία προς το χορό στην αρχαία ελληνική τραγωδία: εν προστατεύει το ανήλικο µέλος της, αλλά εναρµονίζεται µε το πολιτισµικά επιβεβληµένο πρακτέο και το αφήνει να φύγει, γιατί η ξενιτιά αποτελεί το µοναδικό τρόπο επιβίωσης στο σκληρό ορεινό περιβάλλον. Ωστόσο, δεν το αποβάλλει από τη µνήµη της. Η µνήµη- το αλλού και το άλλοτε- αποτελεί ουσιαστικό κρίκο συνοχής µιας κοινότητας που αποσυντίθεται διασκορπισµένη στην ξενιτιά, αλλά που τα µέλη της, ακριβώς λόγω αυτής της µνήµης παραµένουν µέρη της κοινότητας.

8 Σχεδιάγραµµα σχέσεων της «οµάδας αυτογνωσίας» πρωτοµάστορας µαστορόπουλο µάνα κύκλος µαθητών Στοιχεία της δραµατοθεραπείας που χρησιµοποιούνται στη δραµατοποίηση είναι ο αυτοσχεδιαµός και ο αυθορµητισµός, τα σκηνικά, η µουσική, ο χορός και όποια άλλη τέχνη µπορεί να πλαισιώσει το παιχνίδι των ρόλων. Οι δρόµοι της ξενιτιάς πρέπει να είναι ορατοί, καθώς επίσης από το δισάκι του Κολιού να διαφαίνονται τα εφόδια που παίρνει σε ένα τέτοιο ταξίδι-κυριολεκτικό: πηγαίνει να µάθει την τέχνη του µάστορα, και µεταφορικό: πηγαίνει να µάθει τους ρόλους που του αναθέτει η ζωή. Μετά τη δραµατοποίηση είναι σκόπιµο να αφιερωθεί κάποιος χρόνος ώστε να αποστασιοποιηθούν και να εξέλθουν οι µαθητές από το ρόλο τους µε το να επανέλθουν στη δική τους πραγµατικότητα. Μια τεχνική είναι να σιγοτραγουδήσει ο καθένας το τραγούδι που αγαπά. Τέλος: Οι µαθητές επανέρχονται στο κύκλο και συζητούν αυτά που ένιωσαν πιο έντονα στη διάρκεια της προηγούµενης διαδικασίας. Όλα τα συναισθήµατα που καταθέτουν είναι σεβαστά και δεν κρίνονται από κανέναν. ίνεται από τον καθηγητή λίγος χρόνος ώστε οι µαθητές να χαλαρώσουν και να αποβάλουν την ένταση που δηµιουργήθηκε από τα δρώµενα. Στο κλείσιµο, ο καθηγητής ανακεφαλαιώνει όσα συνέβησαν στη διάρκεια της δραµατοποίησης και προτρέπει τους µαθητές να πάρουν από την εµπειρία που βίωσαν αυτό που θέλουν και να αφήσουν όλα τα άλλα. Η διαδικασία αυτή δεν απαιτεί στο να φτάσουν σε συγκεκριµένες γενικές αλήθειες, όπως συµβαίνει στη δραµατοποίηση που στηρίζεται στο ψυχόδραµα και την οποία θα εξετάσουµε στο β' µέρος. Συνοπτικά, η πρόοδος της δραµατοποίησης έχει την εξής µορφή: Αρχή - Ανάπτυξη - Κλείσιµο Η δραµατοποίηση αυτή είναι σκόπιµο να γίνει σε ανοικτό χώρο ή στο ύπαιθρο, παίρνοντας τη µορφή παιχνιδιού ανοικτού χώρου, του λεγόµενου outdoor game. Και τούτο διότι, µε απλές µορφές σκηνοθεσίας και σκηνικών, µπορούν να αναδειχτούν καλύτερα τα µονοπάτια της ξενιτιάς ή της φυγής. Τι θα µπορούσε άραγε ένας µαθητής να αντιλαµβάνεται βλέποντας ένα µονοπάτι που ξεµακραίνει από το χωριό, ένα γεφύρι που σου επιτρέπει να διαφύγεις πέρα από τη δική σου γεωγραφική περιοχή -η οποία αναλόγως µε την περίπτωση είτε λειτουργεί ως ένας

9 χώρος που σε προστατεύει ή που σε εγκλωβίζει- τι µπορεί κατ επέκταση να αντιλαµβάνεται βλέποντας γενικότερα ένα λιµάνι, ένα φάρο, ένα σύγχρονο αεροδρόµιο; Β στάδιο: Επιλογή επαγγελµατικής πορείας. Θα περάσουµε από το ορατό που είναι η περίπτωση του µικρού Κολιού και η περιγραφή της ενηλικίωσης του µε τον καθορισµό της επαγγελµατικής του πορείας- στο µη ορατό, δηλαδή στην καλλιέργεια συνειδητών επιλογών που αφορούν στο µελλοντικό επάγγελµα του κάθε µαθητή. εν είναι σκόπιµο να οργανώσουµε παιχνίδια ρόλων µε θέµα την επιλογή της επαγγελµατικής πορείας των µαθητών αυτόνοµα, δηλαδή χωρίς να έχει προηγηθεί µια διαδικασία αντίστοιχη µε αυτή που περιγράψαµε µέχρι στιγµής ή και διαφορετική, δεδοµένου ότι, όπως γνωρίζουµε από την ψυχοκοινωνιολογική έρευνα, ο βαθµός συµµετοχικότητας και αλληλεπίδρασης ανάµεσα στα µέλη µιας παιδαγωγικής οµάδας, της οµάδας δηλαδή που συµµετέχει στη δραµατοποίηση διαµέσου του παιχνιδιού των ρόλων, είναι ανάλογος προς το εύρος της πληροφόρησης και της κατανόησης του αναλαµβανόµενου έργου, καθώς και της επικοινωνίας ανάµεσα στα µέλη της οµάδας, όπως αυτή θεµελιώνεται µε το παράδειγµα του πρώτου αυτού σταδίου της διαδικασίας του παιξίµατος των ρόλων. Ενώ στο προηγούµενο στάδιο χρησιµοποιήθηκαν αρχές της δραµατοθεραπεία, στο στάδιο αυτό θα χρησιµοποιηθούν τεχνικές του ψυχοδράµατος: Συγκεκριµένα, στο ψυχόδραµα, επειδή βρίσκεται ως µέθοδος κοντά στην ψυχανάλυση, ενδιαφέρει περισσότερο το άτοµο από την οµάδα. Βοηθά στο να αντιληφθεί ο κάθε µαθητής κι όχι πλέον η οµάδα στο σύνολο της- το ρόλο που παίζει µέσα σε ένα κοινωνικό σύνολο, τις σχέσεις του µε τα µέλη του συγκεκριµένου κοινωνικού συνόλου, καθώς και στο να διερευνήσει περισσότερο συνειδητά τόσο την προσωπική πορεία της ζωής τον. Με τη βοήθεια της µεθόδου του ψυχοδράµατος, µπορεί διαµέσου του παιχνιδιού των ρόλων µέσα από τον αυτοσχεδιασµό, να αναζητήσει την προσωπική διάσταση της ζωής του και να αναπαραστήσει τις εσωτερικές συγκρούσεις του στην αναζήτηση της επιλογής της επαγγελµατικής του σταδιοδροµίας, καθώς και να υπερβεί τις δυσκολίες που αυτή η επιλογή επιβάλλει. Το ψυχόδραµα χρησιµοποιεί περισσότερο λεκτικές µορφές έκφρασης και όχι µη λεκτικές, όπως είναι λ.χ. οι κινήσεις του σώµατος. Συνεπώς, η διαδικασία είναι περισσότερο περιγραφική, και σ' αυτήν µπορούν να συµµετάσχουν όλοι οι µαθητές της οµάδας µε τη σειρά τους. Επειδή η εποχή µας χαρακτηρίζεται από την κρίση της προσωπικής και της κοινωνικής ταυτότητας του ατόµου και επειδή παρατηρούµε µια γενικότερη αµφισβήτηση των κοινωνικών αξιών, το άτοµο δυσκολεύεται να βρει τη θέση του µέσα στην κοινωνία, µε αποτέλεσµα να οδηγείται σε καταστάσεις «ψυχωτικού» κυρίως χαρακτήρα. Αντίθετα, στην αρχή του 20 ου αιώνα,

10 η κοινωνία µπορούσε να χαρακτηριστεί ως «νευρωτική», όπου τα άτοµα αποδέχονταν τις κοινωνικές αξίες, αλλά η δυσκολία να τις πραγµατώσουν γινόταν η αιτία νευρωτικών προβληµάτων. Τούτο το είδαµε στο µαστορόπουλο. Συνεπώς, τα δύο αντίστοιχα στάδια που διαπραγµατευόµαστε εδώ, µπορούν να καταδείξουν τα παραπάνω: Ο µικρός Κολιός αποδέχεται τις κοινωνικές αξίες, δύσκολα τις ενσωµατώνει και φορτίζεται µε µια αβάσταχτη λύπη. Ο σύγχρονος µαθητής, από την άλλη, αµφισβητεί τις κοινωνικές υπαγορεύσεις µε τίµηµα τη δυσκολία στην εύρεση της προσωπικής και κοινωνικής του ταυτότητας. Η απόπειρα δραµατοποίησης αυτών των δύο σταδίων αποσκοπεί στο να συνειδητοποιήσει στοιχεία της ζωής του που δεν γίνονται αντιληπτά αν κάποιος υποψιασµένος εκπαιδευτικός δεν τον καθοδηγήσει προς αυτή την κατεύθυνση, µε αποτέλεσµα την επιβάρυνση του ψυχισµού του. Ας επιστρέψουµε στο «Μαστορόπουλο». Ο Κολιός ανήκει σε µια κοινότητα, η οποία δεν νοείται απλώς ως οικιστήριο ανθρώπων, αλλά δηµιουργεί µια γεωγραφική και πολιτισµική ενότητα διαµέσου των παραγωγικών και κοινωνικών σχέσεων που διαµορφώνει. Η Τοπική Ιστορία, η οποία ενδιαφέρεται και για τη µελέτη του παραδοσιακού πολιτισµού, δηλαδή του πολιτισµού που αναπτύχθηκε µέσα στο ιστορικό κοινοτικό ελληνικό µόρφωµα, δίνει έµφαση στις κοινωνικές δοµές και σχέσεις που αναπτύχθηκαν µέσα στο πλαίσιο του, γιατί αυτές αντανακλούν ένα συγκεκριµένο ήθος που διέπει την κοινοτική ζωή. Το συλλογικό ήθος της κοινότητας αντανακλά το σύνολο των αξιών, κανόνων και τρόπων συµπεριφοράς. Οι αξίες δεν µπορούν να γίνουν κατανοητές παρά µόνο σε σχέση µε τους θεσµούς και η κοινότητα απετέλεσε έναν θεσµό που διαµόρφωσε ιστορικά συγκεκριµένες αξίες, οι οποίες µπορούν να ερµηνεύσουν το πνεύµα της κοινότητας ως σύνολο κανόνων και προσδοκιών. Ο Κολιός συµπυκνώνει και ένα σύνολο κανόνων που όριζαν τις επαγγελµατικές επιλογές των νεαρών µελών της και ένα σύνολο προσδοκιών που ερµηνεύονται ως υποταγή στη συλλογική υπαγόρευση του γεωγραφικού και πολιτισµικού τοπίου και όχι ως κοινωνική κινητικότητα. Μέσα στο πλαίσιο της Παιδαγωγικής της Λογοτεχνίας, ο µαθητής µπορεί να κατανοήσει τη σύγχρονη µορφή κοινωνικής κινητικότητας στην επαγγελµατική επιλογή των νεαρών µελών της κοινωνίας µας σε αντιδιαστολή προς την προκαθορισµένη επαγγελµατική ένταξη στην παραδοσιακή κοινωνία των µελών της. Στο δεύτερο-αυτό στάδιο, προτείνω να παίξουµε το δηµιουργικό ταξίδι της ζωής. Αξιοποιώντας τεχνικές του ψυχοδράµατος, θα χρησιµοποιήσουµε περισσότερο το λόγο, την οµιλία, σε αντιδιαστολή µε τις τεχνικές της δραµατοθεραπείας, η οποία χρησιµοποιεί παράλληλα λεκτικά και µη λεκτικά στοιχεία, θα επικεντρωθούµε επιπλέον στο παιχνίδι των ρόλων χωρίς να επιστρατεύσουµε άλλου είδους τέχνες, όπως τη ζωγραφική, τη µουσική, το χορό. Η δραµατοποίηση θα εξελιχθεί σύµφωνα µε σενάριο, δηλαδή σε κατευθυνόµενο αυθορµητισµό, και

11 θα δώσουµε έµφαση στην κάθαρση, δηλαδή σε µια γενίκευση που θα είναι και στάση ζωής. θεατές ή παρατηρητές δεν είναι σκόπιµο να υπάρχουν σε αυτό το ταξίδι της αυτογνωσίας. Μόνο τα µέλη του παιχνιδιού που µπορεί να είναι αυτή τη φορά το σύνολο της οµάδας και όχι µια ολιγοµελής οµάδα, µπορούν να παρακολουθούν τον ίδιο τους τον εαυτό καταγράφοντας ένα προσωπικό ταξιδιωτικό ηµερολόγιο. Η ζωή είναι ένα ταξίδι από τη γέννηση µέχρι το θάνατο. Στο πλαίσιο της δραµατοποίησης θα πρέπει να χρησιµοποιούνται δοµηµένα ταξίδια, που θα βοηθήσουν τους µαθητές µας να βιώσουν την προσωπική τους ανάπτυξη και να επανεκτιµήσουν το τωρινό τους ταξίδι-ταξίδι στη ζωή, ταξίδι στη γνώση, ταξίδι που οδηγεί στην επιλογή της µελλοντικής επαγγελµατικής πορείας τους, ταξίδι που θα διαµορφώσει την κοινωνική εικόνα τους. θα σας παρουσιάσω τη δοµή της ιστορίας- ταξιδιού που προτείνει ο Joseph Cambell και που ονοµάζεται το «Ταξίδι του Ήρωα». Να διευκρινίσουµε εδώ ότι σε όλες τις διαδικασίες ο ήρωας δεν έχει γένος. Τα δέκα στάδια του ταξιδιού του Ήρωα είναι τα εξής: 1. Η πρόσκληση για το ταξίδι 2. Οι προετοιµασίες του ταξιδιού 3. Τι θα βάλω µέσα στο σακίδιο µου που θα πάρω µαζί µου 4. Το περιβάλλον του ταξιδιού-τοπίο και έδαφος 5. Η αναµέτρηση µε το άγνωστο και τον κίνδυνο 6. Η έκκληση για βοήθεια 7. Η υπερνίκηση του κινδύνου 8. Η ανακάλυψη του θησαυρού 9. Το ταξίδι προς ένα νέο τόπο ή το ταξίδι της επιστροφής 10. Η άφιξη στον προορισµό και ο απολογισµός του ταξιδιού. Στο ταξίδι της ζωής του, ο κάθε άνθρωπος ανήκει σε µια από τις δύο κατηγορίες:στον «εγκατεστηµένο καλλιεργητή» ή στον «κυνηγό-συλλέκτη». Εποµένως η πρόσκληση για το ταξίδι της ζωής µε έµφαση τη συνειδητοποίηση της προετοιµασίας για την επαγγελµατική σταδιοδροµία µπορεί να πάρει δύο τροπές: ο µαθητής εκείνος που εντάσσεται στην κατηγορία «εγκατεστηµένος καλλιεργητής» ακολουθεί συντηρητικά τα βήµατα των γονιών του, δεν επιθυµεί µια κοινωνική κινητικότητα η οποία να µετατρέπεται σε αναζήτηση, ενώ αντίθετα ο µαθητής «κυνηγός-συλλέκτης» αναζητά ανήσυχος το νέο, την κοινωνική αλλά και χωρική κινητικότητα.

12 Η πρόσκληση σε ταξίδι είναι το βασικότερο βήµα που θα θέσει σε κίνηση τους µαθητές µας. Συχνά, ιδιαίτερα οι µαθητές του Γυµνασίου, δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι βρίσκονται σε µια πορεία, σε ένα ταξίδι, προς την επαγγελµατική ολοκλήρωση τους. Συνεπώς, από µόνη της η πρόσκληση αποτελεί µια αφύπνιση σε µια διαδικασία που τη ξέρουν αλλά δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι είναι οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές της και ότι πρέπει να φέρουν το ταξίδι τους σε πέρας. Τα µέλη της οµάδας καλούνται να σκεφτούν το τοπίο τους πριν αποφασίσουν τι θα πάρουν µαζί τους στο σακίδιο τους. Η ορειβασία ή η φουρτουνιασµένη θάλασσα µπορούν να αποτελέσουν στοιχεία στο παιχνίδι των ρόλων. Η προετοιµασία για την αντιµετώπιση των δυσκολιών που θα προβληθούν σε ένα τέτοιο τοπίο είναι ζωτικής σηµασίας: δεν προετοιµαζόµαστε να περάσουµε το ταξίδι της ζωής µε νηνεµία. Στην επιλογή των αποσκευών τους θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους ότι η ουσία του ταξιδιού είναι να ταξιδεύεις ελαφρύς, γι' αυτό στο πλαίσιο του υπάρχοντος σεναρίου που χειρίζεται ο εκπαιδευτικός-καθοδηγητής είναι σκόπιµο να γίνει µια µικρή συζήτηση για τις «αποσκευές» στην πραγµατική ζωή. Οι µαθητές καλούνται να προβληµατιστούν το πόσο εύκολα κουβαλάµε µεταφορικά φορτία, τα οποία είτε είναι άχρηστα είτε δεν µας ανήκουν. Ο κανόνας είναι να επιλέξουν δύο πράγµατα που καθοδηγούν ή ανακουφίζουν. Ο τύπος του µαθητή «εγκατεστηµένος καλλιεργητής» σίγουρα θα αισθάνεται ότι χρειάζεται πολλά πράγµατα, τα οποία όµως δεν θα τον βοηθούσαν να πάει µακριά, ενώ ο τύπος «κυνηγός-συλλέκτης» θα έπαιρνε επιλεκτικά µαζί του τα πλέον αναγκαία που θα του άφηναν τη δυνατότητα να κινηθεί ελεύθερα. ιερευνήστε µήπως ο πρώτος θα επέλεγε πολλά βιβλία, τα οποία θα επέµενε να µελετά σχολαστικά-ο τύπος του σχολαστικού επιµελή µαθητή, ο οποίος ωστόσο είναι καταδικασµένος στη ζωή του να κινηθεί σε περιορισµένα προβλέψιµα πλαίσια-, ενώ ο δεύτερος θα θεωρούσε ότι µια ξένη γλώσσα και µια πυξίδα για να µη χάνει ποτέ το στόχο του θα ήταν αρκετά εφόδια για να φτάσει στο σκοπό του. Μπορεί επιπλέον να γίνει µια σύγκριση ανάµεσα στα εφόδια που είχε ο Κολιός στο δισάκι του και σε αυτά που διαλέγει ο µαθητής για το δικό του ταξίδι προς την επαγγελµατική σταδιοδροµία του. Η αναµέτρηση µε το άγνωστο ή τον κίνδυνο αποτελούν µια άλλη αφορµή για λεκτικό παιχνίδι των ρόλων. Ο φόβος της αποµόνωσης από τους συµµαθητές, της απόρριψης από το δάσκαλο, της αποτυχίας των προσπαθειών, του ασφυκτικού ελέγχου της οικογένειας, της επιβολής αξιών από την κοινωνία που έρχονται σε αντίθεση µε τις επιλογές του µαθητή, αποτελούν στοιχεία µε τα οποία θα πρέπει ενδεχοµένως στην πορεία του να αναµετρηθεί. Για να αντιµετωπιστεί ο κίνδυνος, οι µαθητές µπορούν να επινοήσουν το ρόλο του «σοφού-παραµυθά», προσώπου το οποίο θα µπορούσε να τους βοηθήσει. Η επίδραση του σοφού σε ανθρώπους που ταξιδεύουν αποτελεί στοιχείο της παράδοσης των λαών. Στην Ανατολή, ο σοφός καθόταν σε

13 µέρη όπου οι περαστικοί ταξιδιώτες, αν ήθελαν, µπορούσαν να τον ακούσουν να αφηγείται µια ιστορία και να διδαχθούν από αυτή. Οι ιστορίες αφήνουν πάντα µεγάλα περιθώρια στη φαντασία του κάθε ανθρώπου, επιτρέποντας του να πλάσει στο µυαλό του όπως εκείνος θέλει τους τόπους, τους ήρωες και τα αντικείµενα. Καλό είναι να υποδύονται το ρόλο του «σοφού-παραµυθά» εναλλάξ όλοι οι µαθητές. Πολλοί από τους µαθητές µας θα εκπλαγούν ανακαλύπτοντας την ικανότητα τους να λένε κάποια σοφά λόγια στους συµµαθητές τους που έρχονται σε αυτούς µε σκοπό να τους συµβουλευτούν για το ταξίδι της ζωής τους. Στο ρόλο αυτό είναι σκόπιµο να µην υποβαθµίσουµε τη σηµασία που έχει ο τόνος της φωνής για την εκφορά της συµβουλής. Μπορούµε να δουλέψουµε µαζί µε τους µαθητές µας την εκφορά του λόγου και την αναπνοή τους, να τους εξασκήσουµε στην γκάµα και στην ένταση της φωνής τους, ακόµα µπορούµε να τους ζητήσουµε να γράψουν και το «ποίηµα του σοφού ανθρώπου». Με τον τρόπο αυτό λοιπόν, θα προχωρήσουµε στη δραµατοποίηση ενός ταξιδιού που η απόληξη του θα είναι η αυτογνωσία και ο προσανατολισµός προς την επίτευξη της κοινωνικής εικόνας που επιθυµούν και της πληρότητας που θα αισθάνονται διαµέσου της επιλογής του επαγγέλµατος τους. Ο µύθος του δαχτυλιδιού του Γύγη µπορεί να µας βοηθήσει να δούµε και να ακούσουµε το τι σκέφτονται οι άλλοι για µας και για την εικόνα που πασχίζουµε να φτιάξουµε. Μας αναφέρει λοιπόν ο Ηρόδοτος ότι «Μια φορά κι ένα καιρό, βασιλιάς της Λυδίας ήταν ο Κανδαύλης. Είχε πολλούς βοσκούς για τα βασιλικά κοπάδια. Ανάµεσα τους ήταν και ο Γύγης. Μια µέρα, ύστερα από µια δυνατή νεροποντή, άνοιξε η γη και δηµιουργήθηκε ένα χάσµα. Κατέβηκε ο Γύγης σε αυτό και είδε πολλά θαυµαστά κι ανάµεσα σε όλα ένα κούφιο χάλκινο άλογο µε πορτούλες. Έσκυψε και κοίταξε µέσα από αυτές και τότε είδε ένα πελώριο χρυσό δαχτυλίδι. Το πήρε, το έβαλε στο δάχτυλο του και βγήκε από το χάσµα. Πήγε κοντά στους άλλους βοσκούς που συζητούσαν και ενώ έπαιζε µε το δαχτυλίδι που είχε στο δάχτυλο, έστριψε την πέτρα του προς τα µέσα. Άξαφνα κατάλαβε πως έγινε αόρατος, ενώ οι σύντροφοι του συνέχιζαν τη συζήτηση τους σαν να µην ήταν κι ο ίδιος εκεί. Όταν γύριζε την πέτρα προς τα έξω γινόταν και πάλι ορατός». Οι µαθητές, καλούνται κυκλικά να παίξουν το ρόλο του Γύγη και να εκφράσουν πότε θα ήθελαν να γίνουν αόρατοι και πώς θα αξιοποιούσαν όσα θα άκουγαν από τους άλλους για τον εαυτό τους ως στοιχεία αυτογνωσίας. Το πώς µας βλέπουν όµως οι άλλοι δεν είναι πάντα εποικοδοµητικό. Τούτο µπορούν να το συνειδητοποιήσουν οι µαθητές µας, αν αξιοποιήσουµε το κείµενο του «Μικρού Πρίγκιπα» του Saint-Exupery. Το δικό του ταξίδι είναι εκείνο των ανακαλύψεων των ανθρώπινων σχέσεων, εκείνο της δηµιουργίας της συναίσθησης ότι η καλλιέργεια των σχέσεων είναι κάτι στο οποίο αξίζει πραγµατικά να αφιερώσουµε το χρόνο µας. Μπορούµε να αξιοποιήσουµε τα εξής κεφάλαια του κειµένου:

14 Κεφάλαιο 1. Εδώ περιγράφονται τα συναισθήµατα ενός παρεξηγηµένου παιδιού, του οποίου οι δηµιουργικές απόπειρες να σχεδιάσει τον πραγµατικό κόσµο πρέπει να εξηγηθούν στους µεγάλους που τις αρνούνται ως χάσιµο χρόνου. Αποκαρδιωµένος ο µικρός εγκαταλείπει αυτή τη δηµιουργική πλευρά του χαρακτήρα του και τελικά γίνεται πιλότος. Ως ενήλικος, όπως και στην παιδική ηλικία του, όποτε προσπαθεί να εκφράσει τα πραγµατικά του αισθήµατα σε κάποιον άλλο, νιώθει ότι πρέπει να προσποιηθεί ώστε να ταιριάξει στο πρότυπο που απαιτείται από το άτοµο αυτό. Κεφάλαιο 2. Ο συγγραφέας ζει µοναχική ζωή, δεν συναντά κανέναν µε τον οποίο µπορεί να νιώσει κάποιου είδους ενσυναίσθηση, µέχρι που µια µέρα πέφτει µε το αεροπλάνο του στην έρηµο της Σαχάρας, χίλια µίλια µακριά από τον οικισµό. Εµφανίζεται µπροστά του ένα παιδί που µοιάζει µε πρίγκιπα και του ζητά να του ζωγραφίσει ένα αρνί. Ο πιλότος ζωγράφισε διάφορες εικόνες αρνιών που δεν του άρεσαν, µέχρι που του έφτιαξε ένα κασόνι και του είπε: «Τ' αρνί που θέλεις είναι µέσα». Ο µικρός πρίγκιπας χάρηκε, γιατί υπήρχε κάποιος του οποίου η φαντασία ταίριαζε µε τη δική του. Στα δύο πρώτα κεφάλαια της ιστορίας, ο συγγραφέας µας δίνει θέµατα για ανάπτυξη που αφορούν τους ενήλικες και τα παιδιά και την εικόνα που οι πρώτοι προσδοκούν από τα δεύτερα. Οι µαθητές µπορούν να παρατηρήσουν ότι οι ενήλικες θέλουν το παιδί να είναι πάντα απασχοληµένο και ότι το εξωσχολικό διάβασµα, η ζωγραφική, ο χορός ή το τραγούδι δεν θεωρούνται πραγµατική απασχόληση. Ιδιαίτερα το να καθίσει κάποιος να σκεφτεί ή να καθίσει ήσυχος στο δωµάτιο του και «απλώς να υπάρχει» εµποδίζεται ή διακόπτεται και αντικαθίσταται µε πιο αποδεκτές ασχολίες. Με αφόρµηση αυτή την αντίληψη, οι µαθητές µπορούν να παίξουν βιωµατικές σκηνές στις οποίες να υπάρχουν παιδιά που δεν τους καταλαβαίνουν οι µεγάλοι. Οι αποσκευές, τις οποίες θεωρούν απαραίτητες οι µεγάλοι για την πραγµάτωση των σπουδών και της επαγγελµατικής πορείας των παιδιών τους σχετίζονται µε µια συνεχή ένταση προσπαθειών και µια χρησιµοθηρία που είναι γνωστή στο χώρο του σχολείου. Η ενόραση, η ενατένιση του µέλλοντος από το µαθητή, η ενδοσκόπηση, η φαντασία δεν έχουν θέση στην υλοποίηση αυτής της πορείας. Ωστόσο, αυτά τα τελευταία στοιχεία είναι εκείνα που θα έδιναν την ώθηση, τη δύναµη και την ανατροφοδότηση στο µαθητή για να θέσει και να πραγµατοποιήσει τους στόχους του. Η ιστορία µε το ηµέρωµα της αλεπούς που περιλαµβάνεται στο σχολικό βιβλίο τους ή µε τα πέντε χιλιάδες τριαντάφυλλα, όταν ο µικρός πρίγκιπας νόµιζε ότι έχει το ένα και µοναδικό, µπορούν επίσης να προβληµατίσουν τα παιδιά µε το παιχνίδι των ρόλων δηµιουργώντας µια ατµόσφαιρα αυτογνωσίας. Η πορεία της δραµατοποίησης του ταξιδιού του ήρωα µπορεί να καταγραφεί µε τον εξής τρόπο:

15 Παράδειγµα ανεύρεσης µηχανισµών BASIC Ph Β(eliefs), Α(ffect),S(ocial), Ι(magination), C(ognitive), Ρ(hysical) Τα Πιστεύω/ το Συναίσθηµα/ η Κοινωνικότητα /η Φαντασία / η Γνώση/ τα Φυσικά Ένστικτα Ποιος ο ήρωας; Ποιο το έργο του και ο σκοπός του; Ποιος, τι τον εµποδίζει; Ποιος, τι τον βοηθά; Η σύγκρουση. Τι κάνει για να την ξεπεράσει; Τι γίνεται στο τέλος; Συµπέρασµα: Στον εκπαιδευτικό χώρο, το παιχνίδι των ρόλων έχει εφαρµοστεί πειραµατικά από σκηνοθέτες, ηθοποιούς και εκπαιδευτικούς χρησιµοποιώντας στοιχεία από τις τεχνικές της δραµατοθεραπείας και του ψυχοδράµατος. Η δραµατοποίηση, το παιχνίδι των ρόλων ή αλλιώς το θεατρικό παιχνίδι δανείζεται πολλούς κανόνες από τις αυθόρµητες συνήθειες της καθηµερινής ζωής, λειτουργώντας στο πλαίσιο ενός αυτογνωσιακού συστήµατος. Αν, όµως, το παιχνίδι των ρόλων µετατραπεί σε παιχνίδι για το παιχνίδι, παραµένοντας µόνο στη σκηνοθετική πλευρά, τότε είναι ένδειξη απουσίας βαθύτερων θεωρητικών αρχών. Για να καλλιεργηθεί η αυτογνωσία και κατ επέκταση η γνώση του άλλου µέσω της τέχνης της δραµατοποίησης, χρειάζεται ένας εκπαιδευµένος εκπαιδευτικός, ο οποίος θα οδηγήσει τους µαθητές στην υψηλά φορτισµένη περιοχή των συναισθηµάτων µέσα από την αχαρτογράφητη περιοχή της δραµατικής εξερεύνησης. Όταν ξεπεράσουµε την αντίληψη ότι η Λογοτεχνία ή η Ιστορία αποτελούν µαθήµατα προς παράδοση και εξέταση και όταν κατανοήσουµε ότι αποτελούν µεταφορά των εµπειριών ή των γεγονότων της ζωής των ανθρώπων µπροστά στο µαθητή που πρέπει να ενσωµατωθεί στο κοινωνικό, ιστορικό και πολιτισµικό περιβάλλον του, τότε θα είµαστε σε θέση να στήσουµε το παιδί µπροστά σε ένα «βοηθητικό εγώ», δηλαδή σε ένα πρόσωπο που θα υποδύεται τον εαυτό του στη σκηνή µε τη βοήθεια του παιχνιδιού των ρόλων και απέναντι σε πολλά µέλη της οµάδας, αναπαριστώντας και αναβιώνοντας την πραγµατικότητα. Τότε, απέναντι στον Άλλον, θα βιώσει µε µεγαλύτερη ένταση τις βαθύτερες αντιφάσεις της προσωπικότητας του και θα σταθεί κριτικά, ανεκτικά και βαθύτερα συνειδητά έναντι του κοινωνικού, ιστορικού και πολιτισµικού περιβάλλοντος του.

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Π α ι χ ν ι δ ο κ α µ ώ µ α τ α εργαστήρι παιχνιδιού ερβενίων 43, 106 81 Αθήνα τηλ.: 210-8259.289 www.paixnidokamomata. ερβενίων 43, Αθήνα

Π α ι χ ν ι δ ο κ α µ ώ µ α τ α εργαστήρι παιχνιδιού ερβενίων 43, 106 81 Αθήνα τηλ.: 210-8259.289 www.paixnidokamomata. ερβενίων 43, Αθήνα Εκπαιδευτική εµψύχωση βιωµατικό σεµινάριο για εκπαιδευτικούς ιοργάνωση: Παιχνιδοκαµώµατα για µικρούς & µεγάλους ερβενίων 43, Αθήνα 02-03 09-10 16-17 & 23-24 Νοεµβρίου 2013 ηλώσεις συµµετοχής: έως 29-10-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικό Εκπαίδευση & Θέατρο

Περιοδικό Εκπαίδευση & Θέατρο Το άρθρο αυτό είναι ελεύθερα προσβάσιμο μέσω της ιστοσελίδας: www.theatroedu.gr Εκδότης: Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση Για παραγγελίες σε έντυπη μορφή όλων των βιβλίων: info@theatroedu.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ

ΤΗΛΕ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Σχολεία ϖου συµµετέχουν 5ο ηµοτικό σχολείο Κέρκυρας 2ο ηµοτικό σχολείο Νάξου Σχολική χρονιά 2005-2006 ιδακτική µεθοδολογία ΤΗΛΕ- ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Περίοδος ϖροετοιµασίας Τηλεδιάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Επιθυµητής Συµπεριφοράς Στη Σχολική Τάξη

Ανάπτυξη Επιθυµητής Συµπεριφοράς Στη Σχολική Τάξη Ανάπτυξη Επιθυµητής Συµπεριφοράς Στη Σχολική Τάξη Ελισάβετ Γεωργίου D.Ed.-M.A. Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. «Ουδείς εκών κακός» Σωκράτης Εάν ανατρέξουµε στην ιστορία της σχολικής µάθησης, θα δούµε ότι από αρχαιοτάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή.

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή. Προσέλευση μαθητών. Κολύμβηση Φυσική Αγωγή. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες υπό την επίβλεψη έμπειρων γυμναστών και κάνουν ασκήσεις για την καλύτερη φυσική κατάστασή τους και παιχνίδια ομαδικότητας, συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Εργασίας: Εικονογραφήματα. Μάθημα: Εκθετική συνάρτηση. Λυκείου Αγίου Νεοφύτου. Αριθμός μαθητών στην τάξη: 16

Τίτλος Εργασίας: Εικονογραφήματα. Μάθημα: Εκθετική συνάρτηση. Λυκείου Αγίου Νεοφύτου. Αριθμός μαθητών στην τάξη: 16 Τίτλος Εργασίας: Εικονογραφήματα Μάθημα: Εκθετική συνάρτηση Τάξη στην οποία διδάχθηκε το μάθημα: Β6 κατεύθυνσης Λυκείου Αγίου Νεοφύτου Αριθμός μαθητών στην τάξη: 16 Καθηγητής: Γιώργος Ανδρονίκου Εισαγωγή:

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ με τον ΚΩΣΤΑ ΦΙΛΙΠΠΟΓΛΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2002 Κατέγραψε η Ελένη Σαματά 3 Από την Ουδέτερη Μάσκα στη Θεατρική Δημιουργία Υλικό Σεμιναρίου

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Μια φορά κι έναν καιρό μια παρέα από μαθητές και μαθήτριες που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να γνωρίσουν τον κόσμο αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μακρινό.

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε.

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Αθηνών Βήµατα για ένα σχέδιο εργασίας Α φάση: Επιλογή και διερεύνηση του θέµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών

Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών Περιεχόµενα 1. Σκεπτικό εκπαίδευσης οµάδας ΜΟ 2. Περιγραφή 3. Ενδεικτικό ωρολόγιο πρόγραµµα 4. Εκπαιδευτική µεθοδολογία (µε βήµατα) 5. Θέµατα (στόχος, βήµατα) ΣΟ Υπευθυνότητες

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ Τάξη: Α Τμήμα: Α4 Θέμα: «Σχολικός Εκφοβισμός» Σχολικό Έτος: 2014-2015

2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ Τάξη: Α Τμήμα: Α4 Θέμα: «Σχολικός Εκφοβισμός» Σχολικό Έτος: 2014-2015 2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ Τάξη: Α Τμήμα: Α4 : «Σχολικός Εκφοβισμός» Σχολικό Έτος: 2014-2015 Στάδια υλοποίησης του project. 1 ο : Συμβόλαιο της τάξης α) Εισαγωγή στο μάθημα ΣΚΖ.

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π.Ε. & Δ.Ε. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 20.06.2014 Δ/ΝΣΗ Π.Ε. Ν.ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση(προσωρινή): Ηλία Ζερβού 10 Ταχ. Κώδικας : 28100

Διαβάστε περισσότερα

Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας. Η μοναδικότητά σου!

Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας. Η μοναδικότητά σου! Η μοναδικότητά σου! Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας Ε- book Της Jill Douka MBA, ACC Coach, Εισηγήτρια, Συγγραφέας Η μοναδικότητά σου! 2 Συνήθης ή μοναδικός; Είναι ο καθένας μας ξεχωριστός

Διαβάστε περισσότερα

"Μια σημαία μια ιδέα"

Μια σημαία μια ιδέα Τελική Εργασία "Μια σημαία μια ιδέα" Καρακώτσογλου Αντώνης 19ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Τάξη Στ` Υπεύθυνη ομάδας εργασίας: Δούβλη Γεωργία ΜΑΙΟΣ 2014 Abstract - Περίληψη Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Η ΠΑΛΕΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΜΠΛΟΥΧΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT 3 Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αγγλική Γλώσσα Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Β Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης

Μαθηματικά Β Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Μαθηματικά Β Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Ο μαθητής σε μια σύγχρονη τάξη μαθηματικών: Δεν αντιμετωπίζεται ως αποδέκτης μαθηματικών πληροφοριών, αλλά κατασκευάζει δυναμικά τη μαθηματική γνώση μέσα από κατάλληλα

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Ετοίμασαν ένα γράμμα για την μακρινή τους φίλη.

Ετοίμασαν ένα γράμμα για την μακρινή τους φίλη. ΝΗΠΙΑ Έχω ένα φίλο μακρινό. 2014-2015 Στο σχολείο μας χρόνια τώρα έχουμε μια «σκυτάλη» που παραδίδουμε από τάξη σε τάξη. Είναι η σκυτάλη της φιλίας, του νοιαξίματος, της φροντίδας για παιδιά λιγότερο ευνοημένα,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα