2.1 Για ποιες ασθένειες ευθύνονται οι ιοί; 2.2 Πότε ανακαλύφθηκαν οι ιοί και πώς μελετήθηκαν; 2.3 Ποια είναι η δομή των ιών;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "2.1 Για ποιες ασθένειες ευθύνονται οι ιοί; 2.2 Πότε ανακαλύφθηκαν οι ιοί και πώς μελετήθηκαν; 2.3 Ποια είναι η δομή των ιών;"

Transcript

1 2 MIKPOOPΓANIΣMOI (II) - IOI - AKYTTAPIKOI MIKPOOPΓANIΣMOI - ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 2.1 Για ποιες ασθένειες ευθύνονται οι ιοί; Oι ιοί ευθύνονται για τις ασθένειες που ονομάζονται ιώσεις. Στις ιώσεις περιλαμβάνονται ορισμένες σχετικά απλές διαταραχές της υγείας (π.χ. κρυολόγημα) αλλά και βαριές (π.χ. πολιομυελίτιδα, AIDS, βλ και 5.1). MÈ Û ÂÙÈÎ Û Ó ˆÛË Â Ó È Ë ÁÚ appleë. M ÏÈÛÙ Û ÔÚÈÛÌ Ó appleâúèappleùòûâè ÌappleÔÚÂ Ó ÂÈ ËÏfi appleôûôûùfi ıóëûèìfiùëù ÙˆÓ ÓÔÛÔ ÓÙˆÓ. È Ùfi Â Ó È Î Ïfi  apple ıâ ÔÌ Â ÙÔ appleïëı ÛÌÔ (apple.. ËÏÈÎÈˆÌ ÓÔÈ) Ó ÂÌ ÔÏÈ ÔÓÙ È ( Ï. 4.7) ÁÈ ÙËÓ appleúfiïë ÙË. 2.2 Πότε ανακαλύφθηκαν οι ιοί και πώς μελετήθηκαν; Oι ιοί ανακαλύφθηκαν στα τέλη του 19ου αιώνα. Έχουν πολύ μικρό μέγεθος (περίπου 20 έως 250 nm). Γι αυτό αρχικά ήταν πολύ δύσκολη η μελέτη τους. Όμως η εφεύρεση του ηλεκτρονικού μικροσκόπιου επέτρεψε αργότερα να προσδιοριστούν αρκετά δομικά στοιχεία τους. 2.3 Ποια είναι η δομή των ιών; H δομή των ιών είναι απλή. Γενικά αποτελούνται από τα εξής: α) Tο καψίδιο. Eίναι ένα πρωτεϊνικό περίβλημα με χαρακτηριστική γεωμετρία *1. β) Tο γενετικό υλικό. Aυτό βρίσκεται και προφυλάσσεται μέσα στο καψίδιο. Tο γενετικό υλικό τους μπορεί να είναι *2 DNA ή RNA και διαθέτει πληροφορίες για τη σύνθεση: i) των πρωτεϊνών του περιβλήματος του ιού, ii) κάποιων ενζύμων απαραίτητων στον πολλαπλασιασμό του ιού. Όμως ορισμένοι ιοί μπορεί να διαθέτουν: α) έλυτρο, το οποίο είναι ένα επιπλέον εξωτερικό περίβλημα β) ορισμένα ένζυμα (βλ. 2.7). * 1 EÓÓÔÂ Ù È ˆÚÔ È Ù ÍË. * 2 EÓÓÔÂ Ù È Ó ÏÔÁ Ì ÙÔ Â Ô ÙÔ ÈÔ. 26 AN Pø O KAI Y EIA

2 2.4 Για ποιο λόγο οι ιοί ζουν παρασιτικά; (Γιατί οι ιοί χαρακτηρίζονται ως υποχρεωτικά ενδοκυτταρικά παράσιτα;) Oι ιοί παρασιτούν στα κύτταρα, διότι μόνο έτσι εξασφαλίζουν τους μηχανισμούς αντιγραφής, μεταγραφής και μετάφρασης, καθώς και τα περισσότερα από τα αναγκαία ένζυμα και υλικά για τις διαδικασίες αυτές *. Γι αυτό χαρακτηρίζονται ως υποχρεωτικά ενδοκυτταρικά παράσιτα. * Ÿappleˆ Ê ÓÂÙ È applefi ÙËÓ appleâúèáú Ê ÙË ÔÌ ÙˆÓ ÈÒÓ, ÔÈ ÈÔÈ ÂÓ È ı ÙÔ Ó ÙËÓ appleô Ô- Ì ÁÈ ÙÈ ÏÂÈÙÔ ÚÁ  Ù, Ú ÁÈ ÙËÓ Ó apple Ú ÁˆÁ ÙÔ. 2.5 Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται οι ιοί; Oι ιοί διακρίνονται σε κατηγορίες με κριτήριο: α) το είδος του ξενιστή που προσβάλλουν. Διακρίνουμε τους ιούς: i) βακτηρίων, ii) φυτών και iii) ζώων. β) το είδος του γενετικού υλικού τους. Διακρίνουμε τους ιούς: i) DNA και ii) RNA, που καθένας έχει ιδιαίτερο κύκλο ζωής. 2.6 Πόσο εξειδικευμένοι είναι οι ιοί στα κύτταρα που παρασιτούν; H εξειδίκευση των ιών δεν περιορίζεται στο είδος του οργανισμού που προσβάλλουν (βακτήριo, φυτό ή ζώο). Eπεκτείνεται μέχρι το είδος του ιστού ή και του κυττάρου στο οποίο παρασιτούν *. Για παράδειγμα, στον άνθρωπο ο ιός της πολιομυελίτιδας προσβάλλει τα νευρικά κύτταρα του νωτιαίου μυελού, ενώ ο ιός της γρίπης τα επιθηλιακά κύτταρα της αναπνευστικής οδού. * ÓÙˆ apple Ú Ô Ó Â Ë ÈÒÓ appleô ÌappleÔÚÂ Ó appleúôû ÏÏÔ Ó È ÊÔÚÂÙÈÎ Â Ë ÔÚÁ ÓÈÛÌÒÓ. ŸÌˆ Î Ù Î ÓfiÓ Ù Â Ë ÙˆÓ ÔÚÁ ÓÈÛÌÒÓ-ÍÂÓÈÛÙÒÓ Â Ó È Û ÁÁÂÓÈÎ Î È ÂappleÈappleÏ ÔÓ Ô Èfi apple Ú ÛÈÙ ÛÙÔÓ ÈÔ ÈÛÙfi. Ú ÂÈÁÌ appleôùâïâ Ô Èfi ÙË Ï ÛÛ, appleô appleúôû ÏÏÂÈ ÙÔ Ó - ÚÈÎfi Û ÛÙËÌ ÙÔ ÓıÚÒappleÔ ÏÏ Î È ÙÔ ÛÎ ÏÔ Î Πώς εξελίσσεται ο κύκλος ζωής των ιών (που προσβάλλουν τον άνθρωπο); Πώς εισέρχεται το γενετικό υλικό των ιών στο κύτταρο-ξενιστή; Πώς πολλαπλασιάζονται οι DNA ιοί και πώς οι RNA ιοί; Oι ιοί πολλαπλασιάζονται στο εσωτερικό των κυττάρων-ξενιστών. Tο φαινόμενο εξελίσσεται ως εξής: 1. Για να εισέλθει ο ιός σε ένα κύτταρο, πρέπει πρώτα να προσκολληθεί στην επιφάνειά του. Aν ο ιός διαθέτει: α) έλυτρο, μπορεί είτε να εισέλθει ολόκληρος στο κύτταρο είτε το έλυτρο να παραμείνει προσκολλημένο στην επιφάνεια του κυττάρου, MIKPOOP ANI MOI (II) - IOI - AKYTTAPIKOI MIKPOOP ANI MOI 27

3 β) μόνο καψίδιο, αυτό συνήθως παραμένει προσκολλημένο στην επιφάνεια του κυττάρου. Σε κάθε περίπτωση, το γενετικό υλικό του ιού (DNA ή RNA) εισέρχεται στο κύτταρο. 2. Mετά την είσοδο του νουκλεϊκού οξέος του ιού στο κύτταρο μπορεί: α) να ξεκινήσει αμέσως ο πολλαπλασιασμός του ιού με τη βοήθεια των μηχανισμών και των ενζύμων του κυττάρου-ξενιστή. β) δίκλωνο DNA, το οποίο προέρχεται άμεσα ή έμμεσα από τον ιό να ενσωματωθεί στο DNA (στο γενετικό υλικό) του κυττάρου. Eκεί μένει σε ληθαργική κατάσταση, αλλά διπλασιάζεται μαζί με το γενετικό υλικό του κυττάρου-ξενιστή και των απογόνων του. Έτσι μπορεί να δημιουργηθούν γενιές κυττάρων που φέρουν και τις γενετικές πληροφορίες του ιού. Πιο συγκεκριμένα, έχει διαπιστωθεί ότι, αν το γενετικό υλικό του ιού είναι: i) δίκλωνο DNA, μπορεί να ενσωματωθεί αμέσως στο DNA του κυττάρου. ii) RNA, ενδιαφέρον παρουσιάζει κυρίως ο πολλαπλασιασμός των ρετροϊών (ειδική ομάδα RNA ιών, όπως ο ιός του AIDS). Tο γενετικό υλικό των ρετροϊών περιλαμβάνει δύο μονόκλωνα πανομοιότυπα μόρια RNA. Kαθένα τους είναι συνδεδεμένο με ένα μόριο του ενζύμου (πρωτεΐνη) αντίστροφη μεταγραφάση. Tο RNA των ρετροϊών, με τη βοήθεια της αντίστροφης μεταγραφάσης, λειτουργεί ως πρότυπο για τη σύνθεση ενός μονόκλωνου DNA (αντίστροφη μεταγραφή). Tο μονόκλωνο DNA, με τη βοήθεια ενζύμων του κυττάρου μετατρέπεται σε δίκλωνο DNA. Aυτό το δίκλωνο DNA μπορεί να ενσωματωθεί στο DNA του κυττάρου. Tο DNA που προέρχεται από τον ιό (άμεσα ή από αντίστροφη μεταγραφή), υπό την επίδραση διαφόρων ερεθισμάτων (και για λόγους που δεν είναι πάντα σαφείς), μπορεί να ενεργοποιηθεί. Tότε μεταγράφεται και μεταφράζεται, ενώ όταν προέρχεται από DNA ιό επιπλέον αντιγράφεται. Σε κάθε περίπτωση όταν λειτουργεί το DNA που προέρχεται από ιό παράγονται νέα ιικά νουκλεϊκά οξέα και πρωτεΐνες. Aπό το συνδυασμό τους παράγονται νέοι ιοί, οι οποίοι εγκαταλείπουν το κύτταρο-ξενιστή για να μολύνουν άλλα κύτταρα. Aυτό έχει επιπτώσεις στην καλή λειτουργία (στην ομοιόσταση) ίσως και στην επιβίωση του οργανισμού-ξενιστή. H ANA APA ø H TøN IøN * AÓÙÈÁÚ Ê DNA Èfi EÓÛˆÌ ÙˆÛË DNA EÓÂÚÁÔappleÔ ËÛË MÂÙ ÁÚ Ê RNA MÂÙ ÊÚ ÛË ÚˆÙ ÓÂ ÙˆÓ Ó ˆÓ ÈÒÓ + DNA ÙˆÓ Ó ˆÓ ÈÒÓ N ÔÈ DNA ÈÔ ( applefi ÙËÓ ÓÙÈÁÚ Ê ) DNA ÍÂÓÈÛÙ 28 AN Pø O KAI Y EIA

4 RNA Èfi DNA AÓÙ ÛÙÚÔÊË MÂÙ ÁÚ Ê MÂÙ ÁÚ Ê RNA MÂÙ ÊÚ ÛË ÚˆÙ ÓÂ ÙˆÓ Ó ˆÓ ÈÒÓ EÓÛˆÌ ÙˆÛË EÓÂÚÁÔappleÔ ËÛË + RNA ÙˆÓ Ó ˆÓ ÈÒÓ ( applefi ÙË ÌÂÙ ÁÚ Ê ) N ÔÈ RNA ÈÔ DNA ÍÂÓÈÛÙ * T È ÁÚ ÌÌ Ù Û ÂÙ ÔÓÙ È Ì ÙÔ KÂÓÙÚÈÎfi fiáì ÙË BÈÔÏÔÁ. METAΔOΣH KAI ANTIMETΩΠIΣH TΩN ΠAΘOΓONΩN MIKPOOPΓANIΣMΩN 2.8 Tι ονομάζεται: α) μόλυνση, β) λοίμωξη, γ) λοιμώδες νόσημα; Mόλυνση ονομάζεται η είσοδος στον οργανισμό ενός παθογόνου μικροοργανισμού. Λοίμωξη ονομάζεται η εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός του παθογόνου μικροοργανισμού στον οργανισμό-ξενιστή. Λοιμώδες νόσημα ονομάζεται κάθε νόσημα που προκαλείται από παθογόνο μικροοργανισμό. 2.9 Πότε χαρακτηρίζεται ένα νόσημα λοιμώδες; O Pόμπερτ Kοχ μελετώντας (το 1882) τον τρόπο μετάδοσης της φυματίωσης διατύπωσε τις προϋποθέσεις («κριτήρια του Kοχ») για να χαρακτηριστεί ένα νόσημα λοιμώδες. Σύμφωνα με τα κριτήρια του Kοχ, ένα νόσημα οφείλεται σε παθογόνο μικροοργανισμό όταν αυτός: 1. ανιχνεύεται στους ιστούς ή στα υγρά ασθενών ή στον οργανισμό ατόμων που πέθαναν από αυτήν την ασθένεια, 2. μπορεί να απομονωθεί και να καλλιεργηθεί στο εργαστήριο, 3. μπορεί να προκαλέσει την ίδια ασθένεια σε πειραματόζωα, αλλά και να απομονωθεί από αυτά εκ νέου Mε ποιον τρόπο βλάπτουν την υγεία τα βακτήρια; Πολλά βακτήρια βλάπτουν την υγεία με ουσίες που παράγουν. Oι ουσίες αυτές ονομάζονται τοξίνες * και διακρίνονται στις εξής: MIKPOOP ANI MOI (II) - IOI - AKYTTAPIKOI MIKPOOP ANI MOI 29

5 α) Eνδοτοξίνες. Aυτές βρίσκονται στο κυτταρικό τοίχωμα ορισμένων παθογόνων βακτηρίων και ευθύνονται για διάφορα συμπτώματα (π.χ. πυρετός, πτώση της πίεσης του αίματος). β) Eξωτοξίνες. Aυτές εκκρίνονται από τα παθογόνα βακτήρια. Mε την κυκλοφορία του αίματος διασπείρονται στον οργανισμό και, ανάλογα με τη φύση τους, προσβάλλουν συγκεκριμένα όργανα. * OÈ ÙÔÍ ÓÂ ÌappleÔÚÂ Ó appleúôî Ï ÛÔ Ó Î È applefióô ÛÂ Î appleôèô ÛËÌÂ Ô fiù Ó ÛÂ Ùfi ÂÈ appleúôîïëıâ ÙÚ Ì ÙÈÛÌfi ( Ï. 3.10) 2.11 Πώς μεταδίδονται οι παθογόνοι μικροοργανισμοί στον άνθρωπο; Oι παθογόνοι μικροοργανισμοί μεταδίδονται στον άνθρωπο από: α) την τροφή ή το νερό, β) την επαφή με μολυσμένα ζώα, γ) τα σταγονίδια του βήχα ή του φτερνίσματος ασθενούς, δ) την άμεση επαφή με μολυσμένα άτομα, ε) την έμμεση επαφή με αντικείμενα που έχουν χρησιμοποιήσει μολυσμένα άτομα Πώς εισέρχονται στον οργανισμό οι παθογόνοι μικροοργανισμοί; Oι παθογόνοι μικροοργανισμοί εισέρχονται στον οργανισμό από: α) κάποια ασυνέχεια του δέρματος (βλ. 3.5 και 3.8), β) τους βλεννογόνους κοιλοτήτων του οργανισμού (στόματος, στομάχου, κόλπου) Πώς προλαμβάνονται οι μολύνσεις; H πρόληψη των μολύνσεων προϋποθέτει τη γνώση των μηχανισμών ανάπτυξης και πολλαπλασιασμού των μικροβίων. Aναγκαία προϋπόθεση για την αποφυγή της μετάδοσης ασθενειών αποτελεί η υιοθέτηση και η τήρηση κανόνων προσωπικής και δημόσιας υγιεινής (επίσης βλ. 4.7), όπως οι εξής: 1. Tα μαλλιά, το δέρμα και ειδικά τα χέρια πρέπει να πλένονται τακτικά. 2. Tρόφιμα όπως τα λαχανικά *1 πρέπει να πλένονται καλά, ενώ άλλα όπως το γάλα πρέπει να παστεριώνονται. Kατά την παστερίωση το γάλα θερμαίνεται στους 62 C για μισή ώρα. Έτσι καταστρέφονται όλα τα παθογόνα μικρόβια και τα περισσότερα μη παθογόνα, ενώ παράλληλα διατηρείται η γεύση του *2. 3. Tο νερό πρέπει να χλωριώνεται ελεγχόμενα συνεχώς, ώστε να αποτρέπεται η δυνατότητα ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών. 30 AN Pø O KAI Y EIA

6 4. Kατά τη σεξουαλική επαφή συνιστάται η χρήση προφυλακτικού, ώστε να αποτρέπεται η μετάδοση σεξουαλικώς μεταδιδομένων νοσημάτων. * 1 ÂÓÈÎ, ÛÙÂÚ ÙÚfiÊÈÌ appleô Î Ù Ó ÏÒÓÔÓÙ È ˆÌ. * 2 AÏÏ Î Ú ˆ Û ÌÂÁ ÏÔ ıìfi Ë ıúâappleùèî Í ÙÔ Πώς αντιμετωπίζονται οι βακτηριακές λοιμώξεις; H αντιμετώπιση των λοιμώξεων (όπως και των μολύνσεων) προϋποθέτει τη γνώση των μηχανισμών ανάπτυξης και πολλαπλασιασμού των μικροβίων. Σήμερα η αντιμετώπιση των βακτηριακών λοιμώξεων στηρίζεται κυρίως στα αντιβιοτικά. Tα αντιβιοτικά είναι χημικές ουσίες με αντιμικροβιακή δράση, που παράγονται από βακτήρια, μύκητες και φυτά Πότε και πώς ανακαλύφθηκε το πρώτο αντιβιοτικό; Tο πρώτο αντιβιοτικό ανακαλύφθηκε από τον Aλεξάντερ Φλέμινγκ το 1929 τυχαία. Aυτός παρατήρησε σε καλλιέργειες βακτηριακών κυττάρων ότι η ανάπτυξή τους είχε ανασταλεί λόγω της ανάπτυξης ενός μύκητα του γένους Penicillium Πώς επιτυγχάνουν τα αντιβιοτικά την αναστολή της ανάπτυξης των μικροοργανισμών (που έχουν κύτταρο); Tα αντιβιοτικά αναστέλλουν ή παρεμποδίζουν κάποια ειδική βιοχημική αντίδραση του μικροοργανισμού. Tα μέχρι σήμερα γνωστά αντιβιοτικά δρουν με έναν από τους επόμενους μηχανισμούς στους μικροοργανισμούς: α) Παρεμποδίζουν τη σύνθεση του κυτταρικού τοιχώματός τους (π.χ. η πενικιλίνη). β) Aναστέλλουν κάποια αντίδραση του μεταβολισμού τους. γ) Παρεμβαίνουν στις λειτουργίες αντιγραφής, μεταγραφής και μετάφρασης του γενετικού υλικού τους. δ) Προκαλούν διαταραχές στη λειτουργία της πλασματικής μεμβράνης τους Γιατί η δράση των αντιβιοτικών χαρακτηρίζεται επιλεκτική; H δράση των αντιβιοτικών χαρακτηρίζεται επιλεκτική, διότι αυτά βλάπτουν μόνο τους μικροοργανισμούς και όχι τα κύτταρα του ανθρώπου. XÚÂÈ ÂÙ È fiìˆ appleúôûô ÈfiÙÈ ÌappleÔÚÂ Ó Ï Ô Ó ÙÔ ÓËÙÈÎ apple ıôáfióô ÌÈÎÚÔ- ÔÚÁ ÓÈÛÌÔ, apple Ú ÛÈÙ ÙÔ ÓıÚÒappleÔ Î È ÙÛÈ Ó appleúôî Ï ÛÔ Ó È ÊÔÚÂ È Ù Ú. MIKPOOP ANI MOI (II) - IOI - AKYTTAPIKOI MIKPOOP ANI MOI 31

7 2.18 Γιατί δεν υπάρχουν αντιβιοτικά κατά των ιών; Tα αντιβιοτικά γενικά δρουν αναστέλλοντας την παραγωγή ουσιών (το μεταβολισμό) βακτηρίων, μυκήτων και πρωτόζωων. Όμως οι ιοί αποτελούν υποχρεωτικά κυτταρικά παράσιτα, διότι δεν διαθέτουν δικό τους * μεταβολικό μηχανισμό. Γι αυτό δεν έχουν βρεθεί αντιβιοτικά κατά των ιών. * ŸÌˆ Û appleâúèappleùòûâè fiappleˆ ÙˆÓ ÚÂÙÚÔ ÒÓ, ÔÈ ÔappleÔ ÔÈ ÂÎÙÂÏÔ Ó Î È Î appleôèâ ÌÂÙ ÔÏÈÎ ÏÂÈÙÔ ÚÁ  appleô ÂÓ apple Ú ÙËÚÔ ÓÙ È Ê ÛÈÔÏÔÁÈÎ ÛÙ Î ÙÙ Ú (apple.. ÓÙ ÛÙÚÔÊË ÌÂÙ ÁÚ - Ê ), ÓÂÙ È Ë Ó ÙfiÙËÙ ÛÙÔ ÂappleÈÛÙ ÌÔÓÂ Ó Ó ËÙ ÛÔ Ó Ê ÚÌ Î Ù ÔappleÔ Ó ÂÌappleÔ Ô Ó Ù ÎÚÈ Ò. A Ù Â Ó È Ë appleâú appleùˆûë ÙˆÓ AZT Î È DCC, Ï Ποια σημασία έχουν τα αντιβιοτικά για τον άνθρωπο; Γιατί εντείνεται η ανάγκη για την ανακάλυψη νέων αντιβιοτικών; H ανακάλυψη των αντιβιοτικών συνέβαλε αποφασιστικά στην αντιμετώπιση των βακτηριακών λοιμώξεων. Eξαιτίας της αλόγιστης χρήσης των αντιβιοτικών δημιουργούνται στελέχη βακτηρίων που είναι ανθεκτικά σε διαθέσιμα αντιβιοτικά. Γι αυτό εντείνεται η ανάγκη για την ανακάλυψη νέων αντιβιοτικών Ποια νοσήματα ονομάζονται σεξουαλικώς μεταδιδόμενα και πόσο διαδεδομένα είναι; Tι προκαλούν; Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ονομάζονται όσα μεταδίδονται κυρίως με τη σεξουαλική επαφή *. Eίναι ευρέως διαδεδομένα σε όλο τον κόσμο και κάθε χρόνο αναφέρονται περίπου 250 εκατομμύρια περιστατικά. Mάλιστα το 1/3 από αυτά αφορά εφήβους. Προκαλούν στειρότητα, νοσηρότητα, ακόμα και θανάτους. * Ï ÈfiÙÂÚ Ù ÓÔÛ Ì Ù Ù Ó Ê ÚÔÓÙ Ó ˆ ÊÚÔ ÛÈ Πώς αλλιώς μεταδίδονται τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (εκτός από τη σεξουαλική επαφή); Eκτός από τη σεξουαλική επαφή, τα περισσότερα από αυτά τα νοσήματα μπορούν να μεταδοθούν: α) μέσω του αίματος ή των παραγώγων του (π.χ. κατά τις μεταγγίσεις ή τη χρήση μολυσμένης σύριγγας), β) από μολυσμένη μητέρα στο έμβρυο. 32 AN Pø O KAI Y EIA

8 2.22 Σε τι είδους μικροοργανισμούς οφείλονται τα πιο συνηθισμένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και ποια είναι αυτά; Tα πιο συνηθισμένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα που προκαλούνται από: α) βακτήρια είναι η σύφιλη, η γονοκοκκική ουρηθρίτιδα (ή γονόρροια) και η λοίμωξη από χλαμύδια, β) ιούς είναι ο απλός έρπητας, η λοίμωξη από ιούς των ανθρώπινων θηλωμάτων, το AIDS, η ηπατίτιδα B και η ηπατίτιδα C, γ) πρωτόζωα είναι η λοίμωξη από τριχομονάδα, δ) μύκητες είναι η λοίμωξη από κάντιντα. ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ* EPΩTHΣEIΣ ANAΠTYΞHΣ 2.23 Ποια χαρακτηριστικά των ιών τους διαφοροποιούν μεταξύ τους; 2.24 Πού μπορεί να εντοπιστεί νουκλεϊκό οξύ με ιικές γενετικές πληροφορίες και τι είδους μπορεί να είναι αυτό; 2.25 Πώς εξασφαλίζουν οι ιοί τα ένζυμα και τους μηχανισμούς που είναι αναγκαίοι για την αναπαραγωγή τους; 2.26 Γιατί οι ιοί χαρακτηρίζονται ως υποχρεωτικά (ενδο-)κυτταρικά παράσιτα; Eξετάσεις 2001, Ποια είναι η χρησιμότητα των πρωτεϊνών για τους ιούς; 2.28 Nα περιγράψετε τον πολλαπλασιασμό των ιών που το γενετικό τους υλικό είναι: α. DNA β. RNA Eξετάσεις Στο DNA ενός κυττάρου βρίσκεται ενσωματωμένο μόριο DNA που προέρχεται από ρετροϊό. Eάν ενεργοποιηθεί αυτό το μόριο, τι θα συνθέσει και σε ποιες ποσότητες; 2.30 Ποια σημασία έχει η απομόνωση ενός μικροοργανισμού στην εκπλήρωση των «κριτηρίων του Kοχ»; 2.31 Πώς βλάπτουν την υγεία του ανθρώπου οι μη ευκαρυωτικοί παθογόνοι μικροοργανισμοί; 2.32 Ποιες διαφορές υπάρχουν στην αναπαραγωγή μεταξύ DNA ιών και RNA ιών; 2.33 Ποια είναι τα «κριτήρια του Kοχ»; Eξετάσεις Σε έναν ασθενή εντοπίστηκε μια ουσία που ίσως προκαλεί πυρετό. Πώς μπορεί να αποδειχθεί αν πρόκειται για ενδοτοξίνη; * Oι απαντήσεις βρίσκονται στο τέλος του βιβλίου. MIKPOOP ANI MOI (II) - IOI - AKYTTAPIKOI MIKPOOP ANI MOI 33

9 2.35 H παθογόνος δράση πολλών μικροοργανισμών οφείλεται σε ουσίες που οι ίδιοι παράγουν. Ποιες είναι οι ουσίες αυτές και τι συμπτώματα προκαλούν; 2.36 Ποια από τα συνηθισμένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα έχουν τις προϋποθέσεις για να αντιμετωπιστούν με αντιβιοτικά; 2.37 Γιατί τα αντιβιοτικά δεν είναι αποτελεσματικά έναντι των ιών; Eξετάσεις Nα αναφέρετε τους μηχανισμούς δράσης των αντιβιοτικών. Eξετάσεις Ποιοι είναι οι κανόνες προσωπικής υγιεινής οι οποίοι περιορίζουν την πιθανότητα μόλυνσης από παθογόνους μικροοργανισμούς; 2.40 Ποιοι κανόνες προσωπικής και δημόσιας υγιεινής, σε σχέση με τη διατροφή, αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την αποφυγή μετάδοσης ασθενειών που οφείλονται σε παθογόνους μικροοργανισμούς; Eξετάσεις Mε ποιους τρόπους μπορεί να μεταδοθεί η ηπατίτιδα C; EPΩTHΣEIΣ ΠOΛΛAΠΛHΣ EΠIΛOΓHΣ 2.42 A. Mια ασθένεια ονομάζεται ίωση όταν: α) είναι βαριά β) είναι διαδεδομένη γ) οφείλεται σε ιό δ) οφείλεται σε ιό που προσβάλλει τον άνθρωπο. B. H πολιομυελίτιδα οφείλεται σε: α) βακτήριο β) ιό γ) πρωτόζωο δ) μύκητα. Eξετάσεις A. Γιατί είναι δύσκολη η μελέτη της δομής των ιών; α) Διότι έχουν πολύ μικρό μέγεθος. β) Διότι είναι πολύ απλή δομή. γ) Διότι έχουν ανακαλυφθεί σχετικά πρόσφατα. δ) Για όλους τους προηγούμενους λόγους. B. Δεν αληθεύει για όλους τους ιούς ότι: α) διαθέτουν καψίδιο β) διαθέτουν γενετικό υλικό γ) διαθέτουν έλυτρο δ) το μέγεθός τους κυμαίνεται από 20 έως 250 nm Oι πληροφορίες που εξασφαλίζουν την αναπαραγωγή των ιών βρίσκονται: α) στο καψίδιό τους β) στο έλυτρό τους γ) στο νουκλεϊκό οξύ τους δ) σε κάποιο από τα προηγούμενα, ανάλογα με το είδος τους Oι ιοί αποτελούνται από: α) DNA και πολυσακχαρίτες β) νουκλεϊκό οξύ και πρωτεΐνες γ) RNA και πρωτεΐνες δ) νουκλεϊκό οξύ και κάποια επιπλέον γονίδια. Eξετάσεις AN Pø O KAI Y EIA

10 2.46 Oι ιοί χαρακτηρίζονται υποχρεωτικά ενδοκυτταρικά παράσιτα, διότι: α) είναι όλοι τους παθογόνοι β) αναπαράγονται πιο εύκολα όταν παρασιτούν σε κύτταρο γ) αναπαράγονται μόνο όταν παρασιτούν σε κύτταρο δ) τρέφονται από τα κύτταρα Oι ιοί έχουν την ικανότητα να πολλαπλασιάζονται: α) στις τροφές β) μόνο έξω από τα κύτταρα του ξενιστή γ) μόνο μέσα στα κύτταρα του ξενιστή δ) στην ατμόσφαιρα. Εξετάσεις Δεν υπάρχουν ιοί που να παρασιτούν σε: α) ιούς β) βακτήρια γ) φυτά δ) ζώα Oι ιοί έχουν ιδιαίτερο κύκλο ζωής ανάλογα με: α) το αν παρασιτούν σε βακτήρια, φυτά ή ζώα β) το αν παρασιτούν σε ευκαρυωτικά ή προκαρυωτικά κύτταρα γ) το αν το γενετικό υλικό τους είναι DNA ή RNA δ) όλα τα προηγούμενα χαρακτηριστικά Γιατί γενικά οι ιοί, ανάλογα με το είδος τους, είναι επικίνδυνοι μόνο για συγκεκριμένα είδη άλλων οργανισμών; α) Διότι κάθε είδος οργανισμού έχει διαφορετικά είδη ιστών από τα άλλα. β) Διότι οι ιοί είναι εξειδικευμένοι ως προς τα κύτταρα-ξενιστές τους. γ) Διότι οι ιοί έχουν πολύ μικρό μέγεθος. δ) Διότι αληθεύουν όλα τα προηγούμενα Για να μολυνθεί κάποιο κύτταρο από έναν ιό, πρέπει να εισέλθει: α) ολόκληρος ο ιός σε αυτό β) το γενετικό υλικό του ιού σε αυτό γ) τουλάχιστον το περίβλημα του ιού σε αυτό δ) το σύνολο των ενζύμων της αναπαραγωγής του ιού σε αυτό Όταν αναπαράγεται ένας ιός στο κύτταρο -ξενιστή, συνθέτονται: α) αντίγραφα του γενετικού υλικού του β) περιβλήματα του ιού γ) σε ορισμένες περιπτώσεις κάποια ένζυμα που περιλαμβάνονται στη δομή του δ) όλα τα προηγούμενα O πολλαπλασιασμός των ιών γίνεται: α) μόλις αυτοί εγκαταλείψουν το κύτταρο στο οποίο παρασιτούν β) στο εσωτερικό του κυττάρου-ξενιστή γ) πριν αυτοί εισβάλουν στο κύτταρο-ξενιστή δ) όταν έχουν αποθηκεύσει τα απαραίτητα για το σκοπό αυτό νουκλεοτίδια από το εξωτερικό περιβάλλον. Εξετάσεις Στο γενετικό υλικό του κυττάρου-ξενιστή μπορούν να ενσωματώσουν τις γενετικές πληροφορίες τους: α) μόνο οι DNA ιοί β) μόνο οι RNA ιοί που κάνουν αντίστροφη μεταγραφή γ) οι DNA ιοί και οι ρετροϊοί δ) όλοι οι ιοί O ιός που προκαλεί το AIDS ανήκει στους: α) ερπητοϊούς β) ευλογοϊούς γ) πικορνοϊούς δ) ρετροϊούς. Εξετάσεις 2002 MIKPOOP ANI MOI (II) - IOI - AKYTTAPIKOI MIKPOOP ANI MOI 35

11 2.56 Στο γενετικό υλικό ενός κυττάρου έχει ενσωματωθεί DNA που προέρχεται από ιό. Aν το κύτταρο διαιρεθεί σε δύο θυγατρικά, τότε: α) θα έχουν και τα δύο αντίγραφο του ιικού DNA β) θα έχουν και τα δύο από δύο αντίγραφα του ιικού DNA γ) το ένα θα έχει δύο αντίγραφα του ιικού DNA δ) μπορεί να συμβεί οτιδήποτε από τα προηγούμενα Όταν αρχίζει αμέσως η αναπαραγωγή των DNA ιών και των RNA ιών, τότε: α) συνθέτονται αντίγραφα των γενετικών υλικών μόνο των DNA ιών, ενώ μεταγράφονται και μεταφράζονται τα γενετικά υλικά και των δύο β) συνθέτονται αντίγραφα των γενετικών υλικών και μεταγράφονται και μεταφράζονται τα γενετικά υλικά και των δύο γ) μόνο μεταγράφονται και μεταφράζονται τα γενετικά υλικά και των δύο δ) συνθέτονται αντίγραφα των γενετικών υλικών και των δύο, ενώ μεταγράφονται και μεταφράζονται μόνο τα γενετικά υλικά των RNA ιών Mε βάση ένα τμήμα DNA που προέρχεται από γενετικό υλικό ιού και βρίσκεται ενσωματωμένο στο γενετικό υλικό ενός κυττάρου, μπορούν να συντεθούν: α) μόρια DNA β) μόρια RNA γ) μόρια πρωτεϊνών δ) οποιαδήποτε από τα προηγούμενα, ανάλογα με το είδος του ιού Για να διαταραχθεί η ομοιόσταση ενός οργανισμού εξαιτίας ενός παθογόνου μικροοργανισμού, πρέπει ο μικροοργανισμός: α) να εισβάλει στον οργανισμό β) να εγκατασταθεί στον οργανισμό γ) να πολλαπλασιαστεί στον οργανισμό δ) να πετύχει κατά σειρά όλα τα προηγούμενα H εκδήλωση μιας νόσου που οφείλεται σε παθογόνο μικροοργανισμό ονομάζεται: α) ίωση β) μόλυνση γ) λοίμωξη δ) μετάδοση Ένα νόσημα ονομάζεται λοιμώδες εάν: α) μεταδίδεται από τα ζώα β) οφείλεται σε μικροοργανισμό γ) οφείλεται στο κλίμα δ) προσβάλλει ταυτοχρόνως πολλά άτομα Tα λοιμώδη νοσήματα οφείλονται: α) στην υπεριώδη ακτινοβολία β) σε ακραίες τιμές θερμοκρασίας γ) σε παθογόνους μικροοργανισμούς δ) στη ρύπανση της ατμόσφαιρας. Eξετάσεις H είσοδος ενός παθογόνου μικροοργανισμού στον ανθρώπινο οργανισμό χαρακτηρίζεται ως α) λοίμωξη β) αλλεργία γ) μόλυνση δ) μετάδοση. Eξετάσεις H εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός ενός παθογόνου μικροοργανισμού στον οργανισμό μας ονομάζεται: α) μόλυνση β) αλλεργία 36 AN Pø O KAI Y EIA

12 γ) λοίμωξη δ) μετάδοση. Εξετάσεις Ποια από τις παρακάτω προϋποθέσεις δεν περιλαμβάνεται στα «κριτήρια του Kοχ»; α) O μικροοργανισμός πρέπει να ανιχνεύεται στον οργανισμό ασθενών ή νεκρών από την ασθένεια. β) H ασθένεια πρέπει να καταλήγει ή σε ανεπανόρθωτη βλάβη ή σε θάνατο. γ) O μικροοργανισμός πρέπει να μπορεί να απομονωθεί και να καλλιεργηθεί στο εργαστήριο. δ) O μικροοργανισμός πρέπει να προκαλεί την ίδια ασθένεια σε πειραματόζωα, αλλά και να μπορεί να απομονωθεί εκ νέου από αυτά Oι τοξίνες των βακτηρίων μπορούν να προκαλέσουν: α) πυρετό β) πτώση της πίεσης του αίματος γ) βλάβες σε συγκεκριμένα όργανα, ανάλογα με τη φύση τους δ) όλα τα προηγούμενα Oι παθογόνοι μικροοργανισμοί επιδρούν στον οργανισμό του ανθρώπου διότι: α) είναι υποχρεωτικά ενδοκυτταρικά παράσιτα. β) είναι ξενιστές. γ) είναι παράσιτα. δ) δεν παράγουν ωφέλιμες ουσίες γι αυτόν Ένα άτομο μπορεί να μεταδώσει κάποιον παθογόνο μικροοργανισμό σε κάποιο άλλο άτομο: α) με την άμεση επαφή β) με την έμμεση επαφή με αντικείμενα που χρησιμοποιεί γ) με τα σταγονίδια του βήχα του ή του φτερνίσματός του δ) με όλους τους προηγούμενους τρόπους Για να μολυνθεί κάποιο άτομο, πρέπει: α) να του μεταδοθεί κάποιος παθογόνος μικροοργανισμός β) να έχει κάποιο τραύμα ή ο παθογόνος μικροοργανισμός να βρεθεί σε κάποιο βλεννογόνο του γ) να υποστεί κάποια λοίμωξη δ) να συμβούν όλα τα προηγούμενα H γνώση των μηχανισμών ανάπτυξης και πολλαπλασιασμού των μικροβίων: α) διαμορφώνει κανόνες δημόσιας υγιεινής β) διαμορφώνει κανόνες προσωπικής υγιεινής γ) επιτρέπει την παρασκευή φαρμάκων δ) συντελεί στην πρόληψη των μολύνσεων και στην αντιμετώπιση των λοιμώξεων με όλους τους προηγούμενους τρόπους H τήρηση κανόνων ατομικής καθαριότητας συμβάλλει στην αποφυγή μετάδοσης ασθενειών, διότι οι παθογόνοι μικροοργανισμοί μεταδίδονται: α) με την τροφή και το νερό β) με το βήχα ή το φτέρνισμα ασθενούς ατόμου γ) με την άμεση επαφή με μολυσμένα άτομα ή την έμμεση με αντικείμενα που έχουν χρησιμοποιηθεί από μολυσμένο άτομο δ) με όλους τους προηγούμενους τρόπους H εξουδετέρωση των παθογόνων μικροοργανισμών στο νερό και στο γάλα επιτυγχάνεται με: α) τη χλωρίωση ή με την παστερίωση β) την παστερίωση και τη χλωρίωση αντίστοιχα γ) τη χλωρίωση και την παστερίωση αντίστοιχα δ) τη χλωρίωση και την παστερίωση αντίστοιχα ή με αντιβιοτικά H χλωρίωση είναι ένα μέτρο: α) προσωπικής υγιεινής MIKPOOP ANI MOI (II) - IOI - AKYTTAPIKOI MIKPOOP ANI MOI 37

13 β) δημόσιας υγιεινής γ) πρόληψης της μετάδοσης ασθενειών μέσω άμεσης επαφής δ) πρόληψης της μετάδοσης ασθενειών μέσω έμμεσης επαφής Ποιο είναι το κύριο μέσο αντιμετώπισης των βακτηριακών λοιμώξεων; α) Tα αντιβιοτικά. β) H παστερίωση. γ) Tα εμβόλια. δ) Oι μεταγγίσεις Γενικότερο(α) μέτρο(α) προστασίας της δημόσιας υγείας αποτελεί(ούν): α) η παστερίωση του γάλακτος β) η χλωρίωση του νερού γ) το πλύσιμο των τροφίμων δ) όλα τα προηγούμενα Ποιο από τα επόμενα είδη οργανισμών δεν παράγει αντιβιοτικά; α) Tα βακτήρια. β) Tα φύκη. γ) Tα φυτά. δ) Oι μύκητες Tο πρώτο αντιβιοτικό που ανακαλύφθηκε ήταν: α) η πενικιλίνη, το 1929 β) η πενικιλίνη, το 1829 γ) η χλωρίνη, το 1929 δ) η χλωρίνη, το Γενικά τα αντιβιοτικά: α) παρεμποδίζουν κάποια βιοχημική αντίδραση του μικροοργανισμού β) παρεμποδίζουν τη σύνθεση του κυτταρικού τοιχώματος ή τη λειτουργία της πλασματικής μεμβράνης του μικροοργανισμού γ) αλλοιώνουν κάποια μεταβολική αντίδραση του μικροοργανισμού, όπως π.χ. τις λειτουργίες της αντιγραφής, της μεταγραφής και της μετάφρασης δ) επιτυγχάνουν όλα τα προηγούμενα Α. Δεν υπάρχουν αντιβιοτικά κατά των: α) ιών β) βακτηρίων γ) μυκήτων δ) πρωτόζωων. Β. Τα αντιβιοτικά δεν είναι αποτελεσματικά έναντι των α) βακτηρίων β) πρωτοζώων γ) ιών δ) μυκήτων Εξετάσεις Γιατί αυξάνεται η ανάγκη για την ανακάλυψη νέων αντιβιοτικών; α) Διότι εμφανίζονται νέες ασθένειες συνεχώς β) Διότι γίνεται αλόγιστη χρήση των αντιβιοτικών και δημιουργούνται ανθεκτικά σε αυτά στελέχη βακτηρίων γ) Διότι αυξάνεται ο ανθρώπινος πληθυσμός δ) Διότι δεν υπάρχουν αντιβιοτικά εναντίον όλων των παθογόνων μικροοργανισμών Tα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα: α) μεταδίδονται κυρίως με τη σεξουαλική επαφή β) προλαμβάνονται κυρίως με τη χρήση προφυλακτικού γ) μπορεί να προκαλέσουν θάνατο δ) έχουν όλα τα προηγούμενα χαρακτηριστικά Tα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα προσβάλλουν: α) κάθε χρόνο το 1/3 των εφήβων παγκοσμίως β) κάθε χρόνο 250 εκατομμύρια εφήβους γ) κάθε χρόνο πάνω από 80 εκατομμύρια εφήβους δ) όλους τους εφήβους που έχουν σεξουαλικές επαφές Δεν είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα: α) η πολιομυελίτιδα 38 AN Pø O KAI Y EIA

14 β) η ηπατίτιδα γ) η λοίμωξη από ιούς των ανθρώπινων θηλωμάτων δ) η λοίμωξη από χλαμύδια Α. Η ασθένεια ηπατίτιδα B οφείλεται σε: α) πρωτόζωο β) βακτήριο γ) ιό δ) μύκητα. Eξετάσεις 2006 Β. Αθένεια που προκαλείται από ιό είναι η: α) χολέρα β) γονόρροια γ) πολιομυελίτιδα δ) ελονοσία. Eξετάσεις Tα περισσότερα από τα συνηθισμένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα οφείλονται σε: α) βακτήρια β) μύκητες γ) πρωτόζωα δ) ιούς Ποιο από τα επόμενα νοσήματα δεν είναι ίωση; α) Η γρίπη. β) Το κρυολόγημα. γ) Η πολιομυελίτιδα. δ) Η γονοκοκκική ουρηθρίτιδα Aσθένεια βακτηριακής αιτιολογίας είναι α) το κοινό κρυολόγημα β) η ηπατίτιδα γ) η πολιομυελίτιδα δ) η γονόρροια. Eξετάσεις H γονόρροια προκαλείται από α) ιό β) μύκητα γ) βακτήριο δ) πρωτόζωο. Eξετάσεις 2001 EPΩTHΣΕΙΣ ΣΩΣTOY - ΛAΘOYΣ 2.89 Nα σημειώσετε ποιες από τις επόμενες προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες. α) Tο μόνο περίβλημα που διαθέτουν όλοι οι ιοί είναι το καψίδιο. β) Όλα τα περιβλήματα των ιών αποτελούνται μόνο από πρωτεΐνες. γ) Tο γενετικό υλικό ορισμένων ιών μπορεί να είναι RNA. δ) Oι ιοί εκμεταλλεύονται τους μηχανισμούς και τα ένζυμα των κυττάρων για την αναπαραγωγή τους. ε) Tο AIDS ανήκει στις βαριές ιώσεις. στ) H είσοδος και ο πολλαπλασιασμός ενός παθογόνου μικροοργανισμού στον οργανισμό ονομάζεται λοίμωξη. ζ) Λοιμώδες νόσημα ονομάζεται όποιο προκαλείται από ιούς ή βακτήρια. η) H προσωπική υγιεινή περιορίζει την πιθανότητα μετάδοσης παθογόνων μικροοργανισμών από και προς άλλα άτομα. θ) Στα αντιβιοτικά βασίζεται η αντιμετώπιση των λοιμώξεων από ιούς και βακτήρια. ι) Όταν χρησιμοποιείται προφυλακτικό, αποκλείεται η μόλυνση από μικροοργανισμό που προκαλεί σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα. MIKPOOP ANI MOI (II) - IOI - AKYTTAPIKOI MIKPOOP ANI MOI 39

15 2.90 Nα σημειώσετε ποιες από τις επόμενες προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες. Nα επαναδιατυπώσετε όσες θεωρείτε λανθασμένες με τέτοιον τρόπο, ώστε να αληθεύουν. α) Oι ιοί είναι οι μικροοργανισμοί με τα μικρότερα μεγέθη. β) Όταν ένας ιός προσβάλλει κάποιο κύτταρο, συνήθως εισέρχεται ολόκληρος σε αυτό. γ) Oι τοξίνες διασπείρονται στον οργανισμό μέσω του δέρματος. δ) H πενικιλίνη δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον των πρωτόζωων. ε) Tο προφυλακτικό αποτρέπει τη μετάδοση νόσων που συμβαίνει με την άμεση επαφή. EPΩTHΣH ΣYMΠΛHPΩΣHΣ KENOY 2.91 Nα συμπληρώσετε τις επόμενες προτάσεις. α) Oι... είναι υποχρεωτικά......, διότι δεν έχουν δικούς τους μηχανισμούς και υποδομή πολλαπλασιασμού. β) Tο περίβλημα με τη χαρακτηριστική γεωμετρία των ιών ονομάζεται..., ενώ το λιποπρωτεϊνικό περίβλημα που έχουν ορισμένοι ονομάζεται.... γ) Oι RNA ιοί που ονομάζονται... διαθέτουν το ένζυμο......, χάρη στο οποίο συνθέτουν... από RNA. δ)... ονομάζεται η είσοδος ενός παθογόνου μικροοργανισμού στον οργανισμό, ενώ... η εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός του. ε) Όσα νοσήματα προκαλούνται από παθογόνους μικροοργανισμούς ονομάζονται.... Για να αποδειχθεί ότι ένα νόσημα προκαλείται από μικροοργανισμό, πρέπει να ισχύουν οι προϋποθέσεις που ονομάζονται « ». στ) Πολλά μικρόβια βλάπτουν την υγεία με ουσίες που παράγουν και οι οποίες λέγονται.... Aυτές διακρίνονται σε..., που βρίσκονται στο βακτηριακό......, και......, που εκκρίνονται από τα βακτήρια. ζ) Για την πρόληψη των λοιμώξεων επιβάλλεται η τήρηση κανόνων... υγιεινής και... υγιεινής. η) Στην αντιμετώπιση των βακτηριακών λοιμώξεων κύριο ρόλο παίζουν οι ουσίες που ονομάζονται.... Tο πρώτο που ανακαλύφθηκε ονομάζεται... και δρα εμποδίζοντας τη σύνθεση του θ) Kατά τη σεξουαλική επαφή επιβάλλεται η χρήση.... ι) H... του νερού και η... του γάλακτος εξυπηρετούν στην πρόληψη των λοιμωδών νοσημάτων. ια) Bασικό χαρακτηριστικό των... είναι ότι λειτουργούν ως υποχρεωτικά ενδοκυτταρικά παράσιτα. Eξετάσεις 2004 EPΩTHΣH ANTIΣTOIXIΣHΣ 2.92 Nα αντιστοιχίσετε τις ουσίες (στήλη A) με τους μικροοργανισμούς που τις παράγουν (στήλη B). 40 AN Pø O KAI Y EIA

16 A B α) αντίστροφη μεταγραφάση 1. βακτήρια β) ενδοτοξίνη 2. μύκητες γ) εξωτοξίνη 3. ρετροϊοί δ) πενικιλίνη ΚΡΙΤΗΡΙO ΑΞΙOΛOΓΗΣΗΣ (μικρής διάρκειας) ΘEMA 1ο 1. Ποιο ρόλο παίζουν τα αντικείμενα στις μολύνσεις και πώς προλαμβάνεται η μετάδοση παθογόνων μικροοργανισμών από αυτά; 2. Ποια αξία έχει για τον άνθρωπο ο μύκητας Penicillium; ΘEMA 2ο A. Nα βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την πρόταση. 1. Tο γενετικό υλικό των ιών αναπαράγεται: α) με αντιγραφή β) με μεταγραφή γ) με σύνθεση RNA από πρότυπο RNA δ) με όλους τους προηγούμενους τρόπους, ανάλογα με το είδος του και την κατάσταση που βρίσκεται. 2. Στη δομή όλων των ιών περιλαμβάνονται: α) μόρια DNA και RNA ως γενετικό υλικό β) λιποπρωτεΐνες γ) πρωτεΐνες δ) όλα τα προηγούμενα. 3. Ποια μειονεκτήματα έχει η χρήση των αντιβιοτικών; α) Bλάπτουν και τα κύτταρα του ανθρώπου. β) H αλόγιστη χρήση τους δημιουργεί ανθεκτικά στελέχη βακτηρίων. γ) Δεν είναι αποτελεσματικά παρά μόνο κατά των βακτηρίων. δ) Έχει όλα τα προηγούμενα μειονεκτήματα. B. Nα σημειώσετε ποιες από τις επόμενες προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες. α) Tο AIDS είναι μια βαριά ίωση και επομένως δεν υπάρχουν αντιβιοτικά για τη θεραπεία του. MIKPOOP ANI MOI (II) - IOI - AKYTTAPIKOI MIKPOOP ANI MOI 41

17 β) Όταν από έναν ασθενή απομονώνεται ένας μικροοργανισμός ο οποίος προκαλεί την ασθένεια αυτή και σε πειραματόζωα, μάλλον η ασθένεια είναι λοιμώδης. γ) Oι βλεννογόνοι αποτελούν θέσεις εισόδου παθογόνων μικροοργανισμών. δ) Όλα τα αντιβιοτικά δρουν εναντίον των κυτταρικών περιβλημάτων των παθογόνων μικροοργανισμών. ε) Tα περισσότερα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα μπορούν να εκδηλωθούν και σε νεογέννητα. 42 AN Pø O KAI Y EIA

18 MHXANIΣMOI AMYNAΣ TOY ANΘPΩΠINOY OPΓANIΣMOY - ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΙΑΣ (Ι) 3 MHXANIΣMOI AMYNAΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ 3.1 Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την επιβίωση του ανθρώπινου οργανισμού; H δημιουργία κάθε ανθρώπινου οργανισμού ξεκινά με τη δημιουργία ενός ζυγωτού. Tο ζυγωτό είναι το πρώτο κύτταρο του νέου οργανισμού και παράγεται με τη γονιμοποίηση. Aπό αυτό, μέσω διαδοχικών σταδίων ανάπτυξης και διαφοροποίησης, σχηματίζονται οι ιστοί και τα όργανα. Για να επιβιώσει ο οργανισμός, χρειάζεται: α) συντονισμένη λειτουργία των ιστών και των οργάνων του, β) προστασία από εξωτερικούς παράγοντες που μπορούν να διαταράξουν τη συντονισμένη λειτουργία του. Στους εξωτερικούς παράγοντες περιλαμβάνονται (βλ. 1.4) οι παθογόνοι μικροοργανισμοί και ουσίες * που παράγονται από αυτούς. * TÔÍ ÓÂ, Ï Î È Πώς διακρίνονται οι αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπου; Oι μηχανισμοί άμυνας του οργανισμού κατά των παθογόνων παραγόντων μπορούν να διακριθούν με βάση: α) τη θέση τους στο ανθρώπινο σώμα σε: i) εξωτερικούς ii) εσωτερικούς. β) την ιδιότητά τους να έχουν: i) γενικευμένη δράση, σε μηχανισμούς μη ειδικής άμυνας ii) εξειδικευμένη δράση, σε μηχανισμούς ειδικής άμυνας (βλ. 3.15). 3.3 Ποιος είναι ο πιο βασικός παράγοντας οργάνωσης της άμυνας του ανθρώπινου οργανισμού; O πιο βασικός παράγοντας οργάνωσης της άμυνας (ειδικής και μη ειδικής) του ανθρώπινου οργανισμού είναι το αίμα. MHXANI MOI AMYNA TOY AN Pø INOY OP ANI MOY μ π ƒã π (π) 43

19 Όλα τα κύτταρα που συμμετέχουν στους μηχανισμούς άμυνας προέρχονται από τη διαφοροποίηση πολυδύναμων αιμοποιητικών κυττάρων *. Tα κύτταρα αυτά βρίσκονται στον ερυθρό μυελό των οστών, ο οποίος αποτελεί το κέντρο της αιμοποίησης. * È ÊÔÚÔappleÔ ËÛË: È ÈÎ Û Î Ù ÙËÓ ÔappleÔ Ù Î ÙÙ Ú ÂÓfi appleôï Î ÙÙ ÚÔ ÔÚÁ ÓÈ- ÛÌÔ Ó appleù ÛÛÔ Ó ÂÈ ÈÎ Ú ÎÙËÚÈÛÙÈÎ ÁÈ Ó ÂappleÈÙ Ô Ó Û ÁÎÂÎÚÈÌ Ó ÏÂÈÙÔ ÚÁ  (ÂÍÂÈ ÈΠÔÓÙ È). ŒÙÛÈ Ù Î ÙÙ Ú, Ó Î È Ô Ó ÎÔÈÓ Î Ù ÁˆÁ, Û ËÌ Ù Ô Ó È ÊÔÚ ÔÌ Â Ì Í ˆÚÈÛÙ ÈÎ ÓfiÙËÙÂ. ÔÏ Ó Ì Î ÙÙ Ú : ÂÎÂ Ó appleô ÌappleÔÚÔ Ó Ó ÓÙ appleôîúèıô Ó Û appleôïï È ÊÔÚÂÙÈÎ Ó ÁÎÂ. ÙËÓ appleâú appleùˆûë Ù, ÌappleÔÚÔ Ó Ó ÒÛÔ Ó Î ÙÙ Ú È ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÔÌ ˆÓ. MHXANIΣMOI MH EIΔIKHΣ AMYNAΣ 3.4 Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της μη ειδικής άμυνας; Ποιους μηχανισμούς περιλαμβάνει και ποιος είναι ο ρόλος τους; Bασικό χαρακτηριστικό της μη ειδικής άμυνας είναι ότι έχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει οποιονδήποτε * παθογόνο μικροοργανισμό. Περιλαμβάνει μηχανισμούς που: α) παρεμποδίζουν την είσοδο μικροοργανισμών στον οργανισμό. Aυτοί είναι το δέρμα και οι βλεννογόνοι. β) αντιμετωπίζουν γενικά όσους μικροοργανισμούς καταφέρουν να εισέλθουν. Aυτοί είναι η φαγοκυττάρωση, η φλεγμονώδης αντίδραση, ο πυρετός και ορισμένες αντιμικροβιακές ουσίες. * M ÙËÓ ÂÍ ÓÓÔÈ : ÔÈ ÓÙÈÌÈÎÚÔ È ÎÔ apple Ú ÁÔÓÙ ÙË ÌË ÂÈ ÈÎ Ì Ó Ô Ó apple ÓÙ ÙËÓ È ÌÔÚÊ Î È ÔÌ, ÓÂÍ ÚÙËÙ applefi ÙÔ Â Ô ÙÔ apple ıôáfióô ÌÈÎÚÔÔÚÁ ÓÈÛÌÔ (Û ÓÙ ıâûë Ì ÙÔ ÙË ÂÈ ÈÎ, Ï Î È 4.2 ÓÙÈÛÒÌ Ù ). 3.5 Aπό πού εισέρχονται οι μικροοργανισμοί στο ανθρώπινο σώμα; Oι μικροοργανισμοί μπορεί να εισέλθουν στο ανθρώπινο σώμα από: α) το δέρμα, που καλύπτει όλη την εξωτερική επιφάνεια του σώματος, β) τους βλεννογόνους, που καλύπτουν κοιλότητες του σώματος (π.χ. του πεπτικού συστήματος, του αναπνευστικού κ.ά.). 3.6 Πώς συμβάλλει το δέρμα στην αποτροπή της εισόδου των μικροοργανισμών στο σώμα; Tο δέρμα εμποδίζει την είσοδο των μικροοργανισμών στο σώμα χάρη: 44 AN Pø O KAI Y EIA

20 α) στη δομή του. H κεράτινη στιβάδα του, η οποία είναι ένα στρώμα νεκρών κυττάρων της επιδερμίδας, αποτελεί φραγμό στην είσοδο των μικροβίων. β) σε ουσίες που εκκρίνονται από τους αδένες του και δημιουργούν δυσμενές χημικό περιβάλλον για τους μικροοργανισμούς. Συγκεκριμένα: i) οι ιδρωτοποιοί αδένες εκκρίνουν ιδρώτα, ο οποίος περιέχει γαλακτικό οξύ και λυσοζύμη (ένζυμο που διασπά το βακτηριακό κυτταρικό τοίχωμα), ii) οι σμηγματογόνοι αδένες εκκρίνουν σμήγμα, το οποίο περιέχει λιπαρά οξέα. γ) σε μη παθογόνους μικροοργανισμούς που φιλοξενούνται στην επιφάνειά του και ανταγωνίζονται τους παθογόνους εμποδίζοντας την εγκατάστασή τους σε αυτή. 3.7 Πώς συμβάλλουν οι βλεννογόνοι στην αποτροπή της εισόδου των μικροοργανισμών στο σώμα; Oι βλεννογόνοι εμποδίζουν την είσοδο των μικροοργανισμών στο σώμα με τη βλέννα που εκκρίνουν, όπου παγιδεύονται οι μικροοργανισμοί. Eπιπλέον: α) ο βλεννογόνος της αναπνευστικής οδού διαθέτει το βλεφαριδοφόρο επιθήλιο. Oι βλεφαρίδες αυτού βοηθούν στην απομάκρυνση από την αναπνευστική οδό των μικροοργανισμών που έχουν παγιδευτεί στη βλέννα. β) στο βλεννογόνο του στομάχου εκκρίνεται υδροχλωρικό οξύ. Aυτό καταστρέφει τα πιο πολλά από τα μικρόβια που εισέρχονται με την τροφή στο στομάχι. γ) στο βλεννογόνο του επιπεφυκότα και της στοματικής κοιλότητας, στα δάκρυα και στο σάλιο αντιστοίχως, αφθονεί η λυσοζύμη. Aυτή, ως γνωστόν, έχει βακτηριοκτόνο δράση. 3.8 Ποιοι μηχανισμοί της μη ειδικής άμυνας αντιμετωπίζουν τους μικροοργανισμούς όταν αυτοί καταφέρουν να εισέλθουν στον ανθρώπινο οργανισμό; Mερικές φορές κάποιος μικροοργανισμός διαπερνά το δέρμα (π.χ. εξαιτίας διακοπής της συνέχειάς του λόγω τραύματος) ή τους βλεννογόνους. Tότε αντιμετωπίζει μια δεύτερη γραμμή μη ειδικών αμυντικών μηχανισμών: τη φαγοκυττάρωση, τη φλεγμονώδη αντίδραση, τον πυρετό και ορισμένες αντιμικροβιακές ουσίες. 3.9 Ποια κύτταρα επιτελούν τη φαγοκυττάρωση και με ποιον τρόπο; Mια κατηγορία λευκών αιμοσφαιρίων είναι τα φαγοκύτταρα, που διακρίνονται σε: α) ουδετερόφιλα, β) μονοκύτταρα, τα οποία, αφού διαφοροποιηθούν σε μακροφάγα, εγκαθίστανται στους ιστούς *. Tα φαγοκύτταρα ενεργοποιούνται (βλ. 3.10) μετά την είσοδο ενός παθογόνου μικροοργανισμού στον οργανισμό. Eγκλωβίζουν το μικροοργανισμό και τον καταστρέφουν. Eιδικά τα MHXANI MOI AMYNA TOY AN Pø INOY OP ANI MOY μ π ƒã π (π) 45

21 μακροφάγα εκθέτουν στην επιφάνειά τους κάποια τμήματα του μικροοργανισμού, εξυπηρετώντας τη δράση της ειδικής άμυνας (βλ και 4.4). Mε φαγοκυττάρωση μπορούν να αντιμετωπιστούν και οι ιοί. * ËÏ È ÛÎÔÚapple ÔÓÙ È ÛÂ fiïô ÙÔ ÛÒÌ, ÒÛÙÂ Ó ÌappleÔÚÔ Ó Ó ÓÙÈ Ú ÛÔ Ó ÁÚ ÁÔÚ, fiappleô Î È Ó apple Ú ÙËÚËıÂ ÂÈÛ ÔÏ ÌÈÎÚÔÔÚÁ ÓÈÛÌÒÓ Πώς εξελίσσεται η φλεγμονώδης αντίδραση; Mόλις τραυματιστεί το δέρμα και εισβάλουν οι μικροοργανισμοί, εκδηλώνεται η φλεγμονώδης αντίδραση. Eκδηλώνεται με ένα σύνολο συμπτωμάτων στην περιοχή του τραύματος: κοκκίνισμα *1, αύξηση της θερμοκρασίας, οίδημα (πρήξιμο) και πόνο. Σταδιακά διακρίνουμε τα εξής: 1. O τραυματισμός των απολήξεων των νευρικών κυττάρων και η επίδραση σε αυτές τοξινών που απελευθερώνουν οι μικροοργανισμοί προκαλούν τον πόνο. 2. Tα αιμοφόρα αγγεία γύρω από το τραύμα διαστέλλονται και συγκεντρώνεται περισσότερο αίμα, οπότε: α) προκαλείται κοκκίνισμα και τοπική άνοδος της θερμοκρασίας. β) προκαλείται οίδημα λόγω διάχυσης πλάσματος *2 του αίματος στους γύρω ιστούς. Tο πλάσμα περιέχει αντιμικροβιακές ουσίες που καταστρέφουν τους μικροοργανισμούς (βλ. 3.12) ή διεγείρουν τη φαγοκυττάρωση. γ) σύντομα το αίμα πήζει, δημιουργώντας ένα πρωτεϊνικό πλέγμα, το ινώδες. Aυτό σταματά την αιμορραγία και εμποδίζει την είσοδο άλλων μικροοργανισμών. δ) εξυπηρετείται η συγκέντρωση φαγοκυττάρων. Aυτά προσελκύονται από χημικές ουσίες που απελευθερώνονται είτε από τραυματισμένα κύτταρα είτε από τους μικροοργανισμούς. 3. Στο χώρο του τραύματος, από τα νεκρά φαγοκύτταρα και τους νεκρούς μικροοργανισμούς σχηματίζεται το πύον, ένα παχύρρευστο κιτρινωπό υγρό. * 1 Aναφέρεται και ως ερύθημα. * 2 Tο πλάσμα είναι το υγρό μέρος του αίματος (χωρίς τα κύτταρα). Aποτελείται από νερό με διαλυμένες διάφορες ουσίες (θρεπτικές, προς αποβολή κ.ά.) Ποιος είναι ο ρόλος του πυρετού στην άμυνα του οργανισμού; O ανθρώπινος οργανισμός, χάρη σε έναν ομοιοστατικό μηχανισμό, έχει σταθερή θερμοκρασία 36,6 C. Όμως κατά τις γενικευμένες μικροβιακές μολύνσεις η θερμοκρασία ανεβαίνει. Πυρετός ονομάζεται η μη φυσιολογική υψηλή θερμοκρασία του σώματος η οποία: 46 AN Pø O KAI Y EIA

22 α) εμποδίζει την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των βακτηρίων. β) παράλληλα, εμποδίζει και τη λειτουργία των ενζύμων των κυττάρων, ώστε κατά τις ιώσεις να αναστέλλεται ο πολλαπλασιασμός των ιών. γ) εντείνει τη δράση των φαγοκυττάρων Ποιες από τις ουσίες που συμμετέχουν στη μη ειδική άμυνα έχουν αντιμικροβιακή δράση; Oι ουσίες που συμμετέχουν στη μη ειδική άμυνα και έχουν αντιμικροβιακή δράση είναι οι εξής: α) Oι ιντερφερόνες, πρωτεΐνες που δρουν κατά των ιών. i) Όταν ένας ιός μολύνει κάποιο κύτταρο, αυτό παράγει ιντερφερόνες οι οποίες αρχικά ανιχνεύονται στο κυτταρόπλασμά του. ii) Κατόπιν οι ιντερφερόνες απελευθερώνονται στο μεσοκυττάριο υγρό. iii) Από εκεί συνδέονται με υποδοχείς των γειτονικών υγιών κυττάρων. iv) Χάρη στη σύνδεση αυτή στα υγιή κύτταρα, ενεργοποιείται η παραγωγή άλλου είδους πρωτεϊνών, οι οποίες εμποδίζουν τον πολλαπλασιασμό των ιών. Έτσι, ακόμη και αν ο ιός διεισδύσει στα υγιή κύτταρα, αδυνατεί να πολλαπλασιαστεί. β) Tο συμπλήρωμα, ομάδα είκοσι πρωτεϊνών του ορού * του αίματος. γ) H προπερδίνη, ομάδα τριών πρωτεϊνών του ορού * του αίματος, που συνεργάζεται με το συμπλήρωμα. * TÔ Û ÌappleÏ ÚˆÌ Î È Ë appleúôappleâú ÓË Â Ó È Û ÛÙ ÙÈÎ ÙÔ appleï ÛÌ ÙÔ, ÙÔ ÔappleÔ Ô, fiappleˆ Ó - Ê ÚıËΠ( Ï. 3.10), appleâúè ÂÈ Ô Û Â appleô Î Ù ÛÙÚ ÊÔ Ó ÙÔ ÌÈÎÚÔÔÚÁ ÓÈÛÌÔ. O ÔÚfi Ó Ê ÚÂÙ È Û Ó ÈÛÔ Ó ÌÔ ÙÔ appleï ÛÌ ÙÔ (ÛÙË ıâˆú ÙÔ Û ÔÏÈÎÔ È Ï Ô ). ÙËÓ appleú ÁÌ ÙÈÎfiÙËÙ Ô ÔÚfi appleúôî appleùâè applefi ÙÔ appleï ÛÌ ÊÔ Ê ÈÚÂı ÙÔ ÈÓˆ ÔÁfiÓÔ, ÌÈ appleúˆùâ ÓË (Û ÂÙÈÎ Ì ÙÔ ÈÓÒ Â ) appleô apple ÂÈ ÚfiÏÔ ÛÙËÓ apple ÍË ÙÔ Ì ÙÔ. MHXANIΣMOI EIΔIKHΣ AMYNAΣ - ANOΣIA (1ο) 3.13 Tι ονομάζεται ανοσία και τι ανοσοβιολογική απόκριση; Aνοσία ονομάζεται η ικανότητα που έχει ο οργανισμός να αναγνωρίζει οποιαδήποτε ξένη προς αυτόν ουσία και να αντιδρά παράγοντας εξειδικευμένα κύτταρα και προϊόντα κυττάρων (π.χ. αντισώματα), ώστε να την εξουδετερώσει. Aνοσοβιολογική απόκριση ονομάζεται η παραγωγή και η αντίδραση εξειδικευμένων κυττάρων και προϊόντων κατά μιας ξένης ουσίας Tι ονομάζεται αντιγόνο; Tι μπορεί να αποτελέσει αντιγόνο; MHXANI MOI AMYNA TOY AN Pø INOY OP ANI MOY μ π ƒã π (π) 47

23 Aντιγόνο ονομάζεται μια ουσία που προκαλεί ανοσοβιολογική απόκριση εναντίον της. Ως αντιγόνο μπορεί να δράσει: α) ένας ολόκληρος μικροοργανισμός (π.χ. ιός, βακτήριο), ένα τμήμα του ή οι τοξικές ουσίες (βλ. 2.10) που παράγει, β) η γύρη, διάφορες φαρμακευτικές ουσίες, συστατικά τροφών, κύτταρα ή ορός από άλλα άτομα ή ζώα κ.ά. (βλ. 4.8) Ποια χαρακτηριστικά των μηχανισμών ειδικής άμυνας τους κάνουν να ξεχωρίζουν από αυτούς της μη ειδικής άμυνας; Δύο χαρακτηριστικά διακρίνουν τους μηχανισμούς ειδικής άμυνας από αυτούς της μη ειδικής: α) η εξειδίκευση. Tα προϊόντα της ανοσοβιολογικής απόκρισης θα δράσουν μόνο κατά της ουσίας που προκάλεσε την παραγωγή τους. β) η μνήμη. O οργανισμός έχει την ικανότητα να «θυμάται» (βλ. 3.19) κάθε αντιγόνο με το οποίο έχει έλθει σε επαφή, έτσι ώστε, εάν εκτεθεί ξανά σε κάποιο από αυτά, να αντιδράσει πιο γρήγορα Ποια όργανα αποτελούν το ανοσοβιολογικό σύστημα (το σύστημα που είναι υπεύθυνο για την ανοσία); Tο ανοσοβιολογικό σύστημα *1 αποτελείται από τα εξής: α) Tα πρωτογενή λεμφικά όργανα. Aυτά είναι ο μυελός των οστών και ο θύμος αδένας *2. β) Tα δευτερογενή λεμφικά όργανα. Aυτά είναι οι λεμφαδένες, ο σπλήνας, οι αμυγδαλές και ο λεμφικός ιστός κατά μήκος του γαστρεντερικού σωλήνα. * 1 T fiúá Ó ÙÔ ÓÔÛÔ ÈÔÏÔÁÈÎÔ Û ÛÙ Ì ÙÔ Û ÂÙ ÔÓÙ È ÌÂ ÙÔ ÏÂÌÊÈÎfi Û ÛÙËÌ. A - Ùfi, ÂÎÙfi ÙÔ fiùè Û Ì ÏÏÂÈ ÛÙËÓ Ì Ó ÙÔ ÔÚÁ ÓÈÛÌÔ, Û ÂÙ ÂÙ È ÌÂ ÙËÓ Î ÎÏÔÊÔÚ ÙÔ ÌÂÛÔÎ ÙÙ ÚÈÔ ÁÚÔ Î È ÙË ÌÂÙ ÊÔÚ ÏÈapple ÚÒÓ Ô ÛÈÒÓ. * 2 ÌÔ Ó : Ú ÛÎÂÙ È ÛÙÔ Óˆ Ì ÚÔ ÙË ÎÔÈÏfiÙËÙ ÙÔ ıòú Î, apple Ûˆ applefi ÙÔ ÛÙ ÚÓÔ (ÙÔ ÔÛÙfi ÂÌappleÚfi ÛÙÔ Î ÓÙÚÔ ÙÔ ıòú Î ). O ı ÌÔ Ó ÙÚÔÊÂ ÌÂ ÙËÓ apple ÚÔ Ô ÙÔ ÚfiÓÔ Î È ÙÛÈ ÂÍËÁÂ Ù È, ÂÓ Ì ÚÂÈ, Ë ÂÍ Ûı ÓËÛË ÙÔ ÓÔÛÔ ÈÔÏÔÁÈÎÔ Û ÛÙ Ì ÙÔ ÌÂ ÙËÓ ËÏÈÎ Ποια είναι τα κύρια είδη κυττάρων του ανοσοβιολογικού συστήματος; Tα κύρια κύτταρα του ανοσοβιολογικού συστήματος είναι τα λεμφοκύτταρα (είδος λευκών αιμοσφαιρίων). Eίναι κύτταρα μικρά, με σφαιρικό πυρήνα. Δύο είναι οι κύριες κατηγορίες τους, τα T - λεμφοκύτταρα και τα B - λεμφοκύτταρα Πώς δημιουργούνται τα T - λεμφοκύτταρα και πώς τα B - λεμφοκύτταρα; 48 AN Pø O KAI Y EIA

24 Tα λεμφοκύτταρα προέρχονται από το μυελό των οστών (βλ. 3.3). Όμως: α) τα T - λεμφοκύτταρα διαφοροποιούνται και ωριμάζουν στο θύμο αδένα, ενώ β) τα B - λεμφοκύτταρα διαφοροποιούνται και ωριμάζουν στο μυελό των οστών Ποιες είναι οι κατηγορίες των T - λεμφοκυττάρων και ποιος είναι ο ρόλος τους; Tα T - λεμφοκύτταρα είναι απαραίτητα για την ολοκλήρωση της ανοσοβιολογικής απόκρισης. Διακρίνονται στα εξής: α) Bοηθητικά T - λεμφοκύτταρα. Eνεργοποιούνται από το εκτεθειμένο στην επιφάνεια των μακροφάγων τμήμα του αντιγόνου (βλ. 3.9). Kατόπιν ενεργοποιούν με ουσίες που εκκρίνουν τα B - λεμφοκύτταρα και άλλα είδη T - λεμφοκυττάρων. β) Kυτταροτοξικά T - λεμφοκύτταρα. Eνεργοποιούνται (από τα βοηθητικά T - λεμφοκύτταρα) και καταστρέφουν κύτταρα καρκινικά ή μολυσμένα από ιό. (ή μοσχεύματος, βλ. 4.4 και 4.15). γ) T - λεμφοκύτταρα μνήμης. Παράγονται μετά την έκθεση του οργανισμού σε ένα αντιγόνο και έχουν την ικανότητα να ενεργοποιούνται αμέσως εάν εκτεθεί ξανά ο οργανισμός στο ίδιο αντιγόνο (βοηθητικά και σε ορισμένες περιπτώσεις κυτταροτοξικά, βλ. 4.4). δ) Kατασταλτικά T - λεμφοκύτταρα. Σταματούν την ανοσοβιολογική απόκριση μετά την επιτυχή αντιμετώπιση του αντιγόνου Ποιες είναι οι κατηγορίες των B - λεμφοκυττάρων και ποιος είναι ο ρόλος τους; Tα B - λεμφοκύτταρα συνθέτουν και παρουσιάζουν στην επιφάνειά τους ειδικές πρωτεΐνες, που ονομάζονται ανοσοσφαιρίνες ή αντισώματα. Kάθε B - λεμφοκύτταρο διαθέτει υποδοχείς-αντισώματα που αναγνωρίζουν ένα συγκεκριμένο αντιγόνο. Όταν ένα αντιγόνο εισέλθει στον οργανισμό, οι ειδικές αυτές πρωτεΐνες το αναγνωρίζουν και συνδέονται μαζί του. Eξαιτίας της σύνδεσης, από το B - λεμφοκύτταρο με διαδοχικές διαιρέσεις παράγονται * τα εξής: α) Tα πλασματοκύτταρα. Παράγουν και εκκρίνουν μεγάλα ποσά αντισωμάτων, ίδιων με αυτά που υπήρχαν στην επιφάνεια του B - λεμφοκυττάρου από το οποίο προέρχονται. β) Tα B - λεμφοκύτταρα μνήμης. Eνεργοποιούνται αμέσως εάν εκτεθεί ξανά ο οργανισμός στο ίδιο αντιγόνο μελλοντικά. * ËÏ apple Ú Ô Ó ÙÚÂÈ Ù appleôè B - ÏÂÌÊÔÎ ÙÙ ÚˆÓ: ) A Ù appleô Ó Ï Ì ÓÔ Ó Ó Ó ÁÓˆÚ ÛÔ Ó Ó Û ÁÎÂÎÚÈÌ ÓÔ ÓÙÈÁfiÓÔ fiù Ó Ùfi ÓÈ- Ó ÂÙ È ÛÙÔÓ ÔÚÁ ÓÈÛÌfi ÁÈ appleúòùë ÊÔÚ Î È ÂÓ Â Ó È ÂÍÂÈ ÈÎÂ Ì Ó Û Πappleôèô Û ÁÎÂ- ÎÚÈÌ ÓÔ ÓÙÈÁfiÓÔ, ËÏ Ù μ - ÏÂÌÊÔÎ ÙÙ Ú «appleúòùë Âapple Ê» (Â Ó È ÁÓˆÛÙ ˆ apple Úı Ó B - ÏÂÌÊÔÎ ÙÙ Ú ). applefi Ù ÊÔ appleúôëáëıâ appleôïï appleï ÛÈ ÛÌfi Î È È ÊÔÚÔappleÔ Ë- Û ÙÔ ( Ï. 4.4) ËÌÈÔ ÚÁÔ ÓÙ È ÔÈ ÏÏÔÈ Ô Ù appleôè. MHXANI MOI AMYNA TOY AN Pø INOY OP ANI MOY μ π ƒã π (π) 49

25 ) T appleï ÛÌ ÙÔÎ ÙÙ Ú, appleô apple Ú ÁÔ Ó Î È ÂÎÎÚ ÓÔ Ó ÓÙÈÛÒÌ Ù. Á) T B - ÏÂÌÊÔÎ ÙÙ Ú ÌÓ ÌË, appleô Ó ÁÓˆÚ Ô Ó Ó ÓÙÈÁfiÓÔ fiù Ó Ô ÔÚÁ ÓÈÛÌfi ÂÎÙ ıâù È Í Ó ÛÂ Ùfi. T appleï ÛÌ ÙÔÎ ÙÙ Ú Î È Ù B - ÏÂÌÊÔÎ ÙÙ Ú ÌÓ ÌË Â Ó È ÂÍÂÈ ÈÎÂ Ì Ó ÁÈ Ó Û - ÁÎÂÎÚÈÌ ÓÔ ÓÙÈÁfiÓÔ (Ù ÓÙÈÛÒÌ Ù ÙÔ ÌappleÔÚÔ Ó Ó Û Ó ÂıÔ Ó ÌfiÓÔ ÌÂ ÙÔ Û ÁÎÂÎÚÈÌ - ÓÔ Â Ô ÓÙÈÁfiÓÔ ). ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ* EPΩTHΣEIΣ ANAΠTYΞHΣ 3.21 Ποια είναι τα συστατικά του αίματος που παίζουν ρόλο στην άμυνα του οργανισμού εναντίον των παθογόνων μικροοργανισμών; 3.22 Με ποιους τρόπους το δέρμα εμποδίζει αποτελεσματικά την είσοδο των μικροοργανισμών στον οργανισμό; 3.23 Ποια οξέα παράγει ο ανθρώπινος οργανισμός για την αντιμετώπιση των παθογόνων μικροοργανισμών; 3.24 Ποιες ουσίες παράγονται από τους αδένες του δέρματος και ποια η δράση τους; Εξετάσεις Tι είναι η λυσοζύμη και πού δρα; 3.26 Τι είναι η λυσοζύμη και πού οφείλεται η αντιμικροβιακή δράση της; Εξετάσεις Ποιοι είναι οι φραγμοί που εμποδίζουν την είσοδο των μικροοργανισμών στον ανθρώπινο οργανισμό; 3.28 Ένα από τα συμπτώματα με τα οποία εκδηλώνεται η φλεγμονή, μετά τον τραυματισμό του δέρματος από αιχμηρό αντικείμενο και την είσοδο παθογόνων μικροοργανισμών, είναι και ο πόνος. Πού οφείλεται το σύμπτωμα αυτό; Εξετάσεις Ποια είναι η φυσιολογική θερμοκρασία του ανθρώπινου σώματος; Πότε και γιατί μεταβάλλεται όταν ενεργούν οι αμυντικοί μηχανισμοί; 3.30 Πού παράγονται τα φαγοκύτταρα και πώς φθάνουν σε μια περιοχή η οποία έχει τραυματιστεί; 3.31 Ποια στοιχεία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν χρησιμοποιούνται φάρμακα που ρίχνουν τον πυρετό; 3.32 Πώς εμποδίζεται ο πολλαπλασιασμός των ιών μέσα στα κύτταρα; 3.33 Ποιος είναι ο ρόλος του μυελού των ο- στών στην άμυνα του οργανισμού; 3.34 Ποια επίδραση έχουν στον οργανισμό οι * Oι απαντήσεις βρίσκονται στο τέλος του βιβλίου. 50 AN Pø O KAI Y EIA

26 ουσίες που προέρχονται από τους μικροοργανισμούς που τον έχουν προσβάλει; 3.35 Να περιγράψετε τα δύο χαρακτηριστικά που κάνουν τους μηχανισμούς ειδικής άμυνας να ξεχωρίzουν από αυτούς της μη ειδικής άμυνας. Εξετάσεις Πόσα στάδια έχει η παραγωγή πλασμοκυττάρων από τον οργανισμό; Τι συμβαίνει στα στάδια αυτά; 3.37 Α. Ποιες λειτουργίες επιτελούν τα Τ - λεμφοκύτταρα; Εξετάσεις 2002 Β. Τι ονομάζουμε ανοσία. Εξετάσεις 2007 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 3.38 H επιβίωση του οργανισμού μπορεί να κινδυνεύσει από: α) μη συντονισμένη λειτουργία των ιστών και των οργάνων του β) τους παθογόνους μικροοργανισμούς γ) ουσίες που εκκρίνουν οι παθογόνοι μικροοργανισμοί δ) όλα τα προηγούμενα Oι μηχανισμοί άμυνας διακρίνονται σε: α) εξωτερικούς και εσωτερικούς β) μη ειδικής άμυνας και ειδικής άμυνας γ) εξωτερικούς και εσωτερικούς, ανάλογα με τον τόπο δράσης τους, και σε μη ειδικής άμυνας και ειδικής άμυνας, ανάλογα με τον τρόπο δράσης τους δ) σε μόνιμους και σε περιστασιακούς Οι αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού διακρίνονται: α) ανάλογα με το αν εμποδίζουν ή αντιμετωπίζουν την εισβολή παθογόνων μικροοργανισμών ή παράγουν διαφορετικό ή όχι προϊόν εναντίον τους. β) ανάλογα με το αν ενεργοποιούνται κύτταρα ή προϊόντα κυττάρων. γ) ανάλογα με το αν συμμετέχουν τα συστατικά του αίματος ή της λέμφου. δ) με όλους τους προηγούμενους τρόπους Tα κύτταρα του αίματος παράγονται: α) στο θύμο αδένα β) στον ερυθρό μυελό των οστών γ) στο δέρμα και στους βλεννογόνους δ) σε όλα τα προηγούμενα όργανα Oι μηχανισμοί της μη ειδικής άμυνας: α) εμποδίζουν την είσοδο των μικροοργανισμών στον οργανισμό β) καταστρέφουν τους μικροοργανισμούς που προσπαθούν να εγκατασταθούν στον οργανισμό γ) αντιμετωπίζουν όσους μικροοργανισμούς καταφέρουν να εισέλθουν στον οργανισμό δ) επιτυγχάνουν όλα τα προηγούμενα Oι μικροοργανισμοί εισέρχονται στο ανθρώπινο σώμα από: α) το δέρμα, που καλύπτει όλο το σώμα και τις κοιλότητές του β) τους βλεννογόνους των κοιλοτήτων του σώματος γ) το δέρμα ή από τους βλεννογόνους δ) από το πεπτικό σύστημα ή το αναπνευστικό σύστημα. MHXANI MOI AMYNA TOY AN Pø INOY OP ANI MOY μ π ƒã π (π) 51

27 3.44 Tο δέρμα εμποδίζει την είσοδο των μικροοργανισμών χάρη: α) στην κεράτινη στιβάδα του β) στις χημικές ουσίες που απελευθερώνονται στην επιφάνειά του γ) στους μη παθογόνους μικροοργανισμούς που φιλοξενεί δ) σε όλα τα προηγούμενα Tο δέρμα του ανθρώπου: α) παράγει λεμφοκύτταρα β) εκκρίνει υδροχλωρικό οξύ γ) προκαλεί τον πυρετό δ) εμποδίζει αποτελεσματικά την είσοδο μικροβίων στον οργανισμό. Εξετάσεις Δεν περιλαμβάνεται/ονται στις ουσίες που εκκρίνονται στην επιφάνεια του δέρματος: α) το γαλακτικό οξύ β) η κεράτινη στιβάδα γ) τα λιπαρά οξέα δ) η λυσοζύμη Aπό τους επιπλέον μηχανισμούς που δρουν στους βλεννογόνους δεν έχει βακτηριοκτόνο δράση: α) το βλεφαριδοφόρο επιθήλιο β) το υδροχλωρικό οξύ γ) το σάλιο δ) το δάκρυ Μεταξύ των παραγόντων στους οποίους στηρίζεται η μη ειδική άμυνα του ανθρώπινου οργανισμού είναι: α) τα Β - λεμφοκύτταρα β) οι βλεννογόνοι γ) τα Τ - λεμφοκύτταρα δ) τα αντισώματα. Εξετάσεις O ρόλος της βλέννας είναι να: α) παγιδεύει τους παθογόνους μικροοργανισμούς β) καταστρέφει τους παθογόνους μικροοργανισμούς γ) ανταγωνίζεται τους παθογόνους μικροοργανισμούς δ) κάνει όλα τα προηγούμενα A. O βλεννογόνος της αναπνευστικής οδού αποτελεί φραγμό στην είσοδο μικροοργανισμών στον οργανισμό, επειδή: α) διαθέτει βλεφαριδοφόρο επιθήλιο β) εκκρίνει τη βακτηριοκτόνο ουσία λυσοζύμη γ) παράγει υδροχλωρικό οξύ δ) παράγει μακροφάγα κύτταρα. Εξετάσεις 2004 και 2006 Β. Από το βλενογόνο της αναπνευστικής οδού εκκρίνεται α) βλέννα β) γαλακτικό οξύ γ) λιπαρά οξέα δ) υδροχλωρικό οξύ Εξετάσεις Ποιο από τα επόμενα είναι συστατικό του αίματος με αμυντική δράση: α) τα φαγοκύτταρα β) τα λεμφοκύτταρα γ) το συμπλήρωμα και η προπερδίνη δ) όλα τα προηγούμενα Ποια από τις επόμενες ουσίες ελευθερώνεται στην επιφάνεια του δέρματος και στην επιφάνεια ενός βλεννογόνου; α) Το γαλακτικό οξύ. β) Τα λιπαρά οξέα. γ) Η λυσοζύμη. δ) Όλες οι προηγούμενες Στο σάλιο, στον ιδρώτα και στα δάκρυα υπάρχει: α) βλέννα β) συμπλήρωμα 52 AN Pø O KAI Y EIA

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 23 10 2011 ΘΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Όλα τα βακτήρια: Α. διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 1 ο : Άνθρωπος και Υγεία Ομοιόσταση: η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις συνθήκες του εσωτερικού περιβάλλοντος (θερμοκρασία, συγκεντρώσεις διάφορων συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα:

Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 10 Οκτωβρίου 2010 ΘΕΜΑ 1 ο: Επιλέξτε τη σωστή απάντηση, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράμμα: 1. Ανήκουν στους ευκαρυωτικούς οργανισμούς Α. το τοξόπλασμα

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ομοιοστατικοί

Διαβάστε περισσότερα

ÔÏÕËÁ ÓÁÑÑÇ ÊÏÌÏÔÇÍÇ

ÔÏÕËÁ ÓÁÑÑÇ ÊÏÌÏÔÇÍÇ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Α1 γ Α2 α Α3 α Α4 β Α5 γ ΘΕΜΑ Β Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1) Το οικοσύστηµα είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Σάββατο, 24 Μαϊου 2003 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ 2001 - ΟΡΟΣΗΜΟ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ 2001 - ΟΡΟΣΗΜΟ 3 η ΕΚ ΟΣΗ 1 Λέξεις κλειδιά Αντιβιοτικά-Χηµικές ουσίες µε αντιµικροβιακή δράση που παράγονται από βακτήρια, µύκητες και φυτά. Τα αντιβιοτικά δρουν αναστέλλοντας ή παρεµποδίζοντας κάποια ειδική βιοχηµική

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Γενικής Παιδείας, Ημ/νία: 20 Μαΐου 2015. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Γενικής Παιδείας, Ημ/νία: 20 Μαΐου 2015. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Γενικής Παιδείας, Ημ/νία: 20 Μαΐου 2015 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμίας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμο καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2004

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2004 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις των αντιγόνων και των αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΥΛΗ 1.1-1.3) (10/11/2013)

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΥΛΗ 1.1-1.3) (10/11/2013) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗ ΥΛΗ 1.1-1.3) (1/11/213) ΘΕΜΑ 1 ο Α. Πότε λέμε ότι μια συνάρτηση είναι παραγωγίσιμη σε σημείο x του πεδίου ορισμού της; Β. Να αποδείξετε ότι για f(x)=x

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Εργασία: Γιάννης Π.

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα. Εργασία: Γιάννης Π. Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα Εργασία: Γιάννης Π. Εισαγωγή Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται ασθένειες ή μολύνσεις, οι οποίες

Διαβάστε περισσότερα

1, αν κ το πλήθος των παρατηρήσεων ενός δείγματος. β)τι εκφράζουν η αθροιστική συχνότητα (

1, αν κ το πλήθος των παρατηρήσεων ενός δείγματος. β)τι εκφράζουν η αθροιστική συχνότητα ( ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 09-11-14 ΘΕΜΑ Α Α1. Να αναφέρετε ποιες μεταβλητές ονομάζονται ποσοτικές και σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται. μονάδες 4 Α2.Τι ονομάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Η ρύθμιση της θερμοκρασίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. (κίτρινο χρώμα) ( μπλέ χρώμα)

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. (κίτρινο χρώμα) ( μπλέ χρώμα) ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το παρόν τεύχος δημιουργήθηκε για να διευκολύνει τους μαθητές στην ΆΜΕΣΗ κατανόηση των απαιτήσεων των πανελληνίων εξετάσεων δίνοντας τους τα θέματα των 15 χρόνων των κανονικών εξετάσεων του Μαίου

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ.

Πίνακες και ερµάρια. διανοµής. ƒ 2010. Plexo 3 στεγανοί πίνακες από 2 έως 72 στοιχεία (σ. 59) Practibox χωνευτοί πίνακες από 6 έως 36 τοιχεία (σ. χωνευτοί σ. 56 Nedbox χωνευτοί από 12 έως 56 στοιχεία σ. 58 από 1 έως 6 στοιχεία σ. 62 XL 3 160 από 48 έως 144 στοιχεία και ερµάρια διανοµής ισχύος XL 3 σ. 68 Ράγες, πλάτες στήριξης και µετώπες σ. 77 0

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Συγκρίνατε την πρωτογενή µε τη δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση και απεικονίστε αυτές στο ίδιο διάγραµµα αξόνων. Πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση ονοµάζουµε την απόκριση του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο ΜΑΪΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α. Θέμα Β. ασθενειών. ν. περιβάλλον. βλαπτικές

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. σύγχρονο ΜΑΪΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α. Θέμα Β. ασθενειών. ν. περιβάλλον. βλαπτικές Θέμα Α.. Α.1. δ Α.2. β Α.3. γ Α.4. β Α.5. α Θέμα Β. ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 8 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες Α1 - γ, Α2 - δ, Α3 - α, Α4 - β, Α5 - α ΘΕΜΑ Β ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1. Παθογόνα

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμίας από

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας. α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα γ. πλασματοκύτταρα δ. μακροφάγα Μονάδες 5

Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας. α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα γ. πλασματοκύτταρα δ. μακροφάγα Μονάδες 5 Διαγώνισμα Βιολογίας Γενικής Παιδείας ΘΕΜΑ 1ο Να κυκλώσετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Μεγάλες ποσότητες ανοσοσφαιρινών εκκρίνονται από τα: α. κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα β. βοηθητικά

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 3. Τι γνωρίζετε για τον πυρήνα του ευκαρυωτικού κυττάρου;

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 3. Τι γνωρίζετε για τον πυρήνα του ευκαρυωτικού κυττάρου; ΒΙΟΛΟΓΙΑ 1,Να αντιστοιχίσετε της όρους της αριστερής στήλης με τις προτάσεις της δεξιάς στήλης: α. κυτταρική μεμβράνη 1. πολλαπλασιάζονται με εκβλάστηση β. αμοιβάδα 2.κέντρα παραγωγής ενέργειας γ. μιτοχόνδρια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ Βιολογία ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1 5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ 3η εξεταστική περίοδος από 29/03/15 έως 19/04/15 γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet.

www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet. www.infosociety.gr www.hellaskps.gr www.observatory.gr www.ependyseis.gr www.e-oikonomia.gr www.kep.gov.gr www.culture.gr www.edet.gr www.ebusinessforum.gr www.sch.gr www.ika.gr www.ekt.gr www.ktpae.gr

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 20/5/2015 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ανακαλύπτοντας τον μικρόκοσμο των ζωντανών οργανισμών

Ανακαλύπτοντας τον μικρόκοσμο των ζωντανών οργανισμών ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 4.3: Ποιοι μικροοργανισμοί είναι υπεύθυνοι για τις ασθένειες των μαθητών/τριών; 40 Ωραία είναι όλα αυτά που μάθαμε για τους μικροοργανισμούς, μέχρι τώρα. Αλλά ποια συγκεκριμένα μικρόβια είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ 1 ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΑ ΠΙΟ ΒΑΣΙΚΑ 2 Μικρόβια ή μικροοργανισμοί λέγονται οι οργανισμοί που δεν είναι διακριτοί με γυμνό μάτι. Διακρίνονται μόνο με το μικροσκόπιο. Έχουν μέγεθος μικρότερο από 0,1mm.

Διαβάστε περισσότερα

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ /

(ON THE JOB TRAINING) ΟΡΓΑΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΧΩΡΩΝ / Επαγγελµατικό προφίλ: ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΟΡΟΦΩΝ (ΟΡΟΦΟΚΟΜΟΣ) Επίπεδο: 2 εξιότητες Θέµατα Συνδεδεµένες δεξιότητες C1 ΗΓΕΙΤΑΙ, ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΟΡΙΣΜΟΙ v Σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα είναι ασθένειες ή λοιμώξεις οι οποίες προκαλούνται από οργανισμούς οι οποίοι μεταδίδονται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Είναι ασθένειες που μεταδίδονται κυρίως με τη σεξουαλική επαφή. Τα κυριότερα σεξουαλικά νοσήματα: Κονδυλώματα Γονόρροια Σύφιλη Χλαμύδια HIV/ AIDS, ηπατίτιδα β Ψείρες,

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις στα θέματα βιολογίας γενικής παιδείας 2015

Απαντήσεις στα θέματα βιολογίας γενικής παιδείας 2015 Απαντήσεις στα θέματα βιολογίας γενικής παιδείας 2015 Θέμα Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ Θέμα Β Β1. Β2. 1. Β 2. Α 3. Α 4. Β 5. Β 6. Α 7. Α 8. Β Το γενετικό υλικό ενός ιού διαθέτει πληροφορίες : α) Για

Διαβάστε περισσότερα

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα C. Συχνές Ερωτήσεις

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα C. Συχνές Ερωτήσεις Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα C Συχνές Ερωτήσεις Tι είναι ηπατίτιδα; Το ήπαρ (συκώτι) είναι ένα ζωτικό όργανο που βρίσκεται στο δεξιό άνω τμήμα της κοιλιακής χώρας. Έχει πολλές λειτουργίες και διαδραματίζει

Διαβάστε περισσότερα

EΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

EΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ EΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝ.ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 1. Ένας άνθρωπος μολύνθηκε από ένα παθογόνο βακτήριο και δεν εμφάνισε συμπτώματα ασθένειας. Πιθανολογείστε τους λόγους που μπορεί να οφείλεται αυτό. 2.

Διαβάστε περισσότερα

Α5. Ο γίββωνας και ο άνθρωπος κατατάσσονται σε Α. κοινό είδος Β. κοινό γένος Γ. κοινή οικογένεια Δ. κοινή τάξη ΜΟΝΑΔΕΣ 25

Α5. Ο γίββωνας και ο άνθρωπος κατατάσσονται σε Α. κοινό είδος Β. κοινό γένος Γ. κοινή οικογένεια Δ. κοινή τάξη ΜΟΝΑΔΕΣ 25 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΚΥΡΙΑΚΗ 05/04/2015 ΕΞΕΤΑΣΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΔΕΚΑ (10) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα. MÂ ÙÔ Û ÁÁÚ Ê ÂappleÈÎÔÈÓˆÓÂ ÙÂ: TËÏ. 2310.340.069 ISBN 978-960-456-224-4

Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα. MÂ ÙÔ Û ÁÁÚ Ê ÂappleÈÎÔÈÓˆÓÂ ÙÂ: TËÏ. 2310.340.069 ISBN 978-960-456-224-4 Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα MÂ ÙÔ Û ÁÁÚ Ê ÂappleÈÎÔÈÓˆÓÂ ÙÂ: TËÏ. 2310.340.069 ISBN 978-960-456-224-4 Copyright, 2004, EÎ fiûâè ZHTH, ÚÔ. M Ï 2Ë Î ÔÛË IÔ ÏÈÔ 2010 ÙËÓ Ë Î È ÛÙÔ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/11/2012

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/11/2012 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/11/2012 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επλέξετε την φράση που συμπληρώνε ορθά κάθε μία από τς ακόλουθες προτάσες: 1. Ο θερμοϋποδοχείς του δέρματος

Διαβάστε περισσότερα

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø

º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø º πo 2: À ª π Ã πƒπ OπO π π ª ƒπø Η βασική απαίτηση για ένα σύστηµα διαχείρισης ποιότητας είναι ότι ο οργανισµός θα πρέπει να προσδιορίσει και να διαχειριστεί την οικογένεια των απαραίτητων διεργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β. Συχνές Ερωτήσεις

Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β. Συχνές Ερωτήσεις Ιογενείς Ηπατίτιδες Ηπατίτιδα Β Συχνές Ερωτήσεις Tι είναι ηπατίτιδα; Το ήπαρ (συκώτι) είναι ένα ζωτικό όργανο που βρίσκεται στο δεξιό άνω τμήμα της κοιλιακής χώρας. Έχει πολλές λειτουργίες και διαδραματίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Χρειάζεται η µελέτη της ανοσολογία; Εµβόλια Άµυνα κατά µικροοργανισµών Ανοσολογικές ασθένειες Αλλεργίες - υπερευαισθησίες, αυτοανοσίες, ανοσοανεπάρκειες,

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα θέματα 2014 Θέµα Α Α1. Μονάδες 5 Α2. Μονάδες 5 Α3. Μονάδες 5 A4. Μονάδες 5 A5. Μονάδες 5

Προτεινόμενα θέματα 2014 Θέµα Α Α1. Μονάδες 5 Α2. Μονάδες 5 Α3. Μονάδες 5 A4. Μονάδες 5 A5. Μονάδες 5 Προτεινόμενα θέματα 2014 Θέµα Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί Πλαίσιο; Οι διακρίσεις μας!

Γιατί Πλαίσιο; Οι διακρίσεις μας! ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Γιατί Πλαίσιο; 1. Ασυναγώνιστη υποστήριξη. Service Η/Υ μέσα σε 4 ώρες σε 20 σημεία στην Ελλάδα. 12ωρη δωρεάν τηλεφωνική υποστήριξη. Συναρμολόγηση Η/Υ στα μέτρα σας. ιαρκής αναβάθμιση Η/Υ 4ωρη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΨΟΥΡΗ 4 412 22 ΛΑΡΙΣΑ ΤΗΛ. 2410 627142 FAX 2410 627143 E-MAIL:GEOTEE_L@OTENET.GR Λάρισα 30-04-2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ Παγκόσμια ανησυχία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 23 MAΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα

Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα Σύφιλη, βλεννόρροια (γονόρροια), HPV κονδυλώματα, γεννητικός Έρπης, χλαμύδια, το AIDS, οι ηπατίτιδες Β-C Η συνεχής αλλαγή ερωτικών συντρόφων, το σεξ χωρίς προφύλαξη ξύπνησαν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΑΛΟΚΑΘΑΡΙΣΤΗΡΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ STANDARD

ΥΑΛΟΚΑΘΑΡΙΣΤΗΡΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ STANDARD ΥΑΛΟΚΑΘΑΡΙΣΤΗΡΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ STANDARD Με προσυναρμολογημένο πολλαπλό προσαρμογέα Επανακλειόμενη, μεμονωμένη συσκευασία Δυνατότητα συνδυασμού διαφόρων μηκών Χαμηλό κόστος αποθήκευσης και ελάχιστες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή

kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 7 Eισαγωγή kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 8 8 kefalaio 1_2 26-07-06 18:22 Page 9 1. È Ù Î È appleò ÌÂÏÂÙÔ ÌÂ ÙËÓ πûùôú ÙÔ Ì ıëì Ùfi ı appleïëúôêôúëıô ÌÂ: τι είναι η Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΙΟΥΛΙΟΥ (ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ) 2003-2013 2003 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΙΟΥΛΙΟΥ (ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ) 2003-2013 2003 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ 1 ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΙΟΥΛΙΟΥ (ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ) 2003-2013 ΘΕΜΑ 1ο 2003 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α 2 Ô. º π. Πραγματικοί αριθμοί

ΜΕΡΟΣ Α 2 Ô. º π. Πραγματικοί αριθμοί ΜΕΡΟΣ Α º π Ô Πραγματικοί αριθμοί ΕΙΣΑΩΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ª ÚÈ ÙÒÚ Ô ÌÂ Û Ó ÓÙ ÛÂÈ Ê ÛÈÎÔ, Î Ú ÈÔ Î È ÚËÙÔ ÚÈıÌÔ. ÙÔ ÙÂÏÂ Ù Ô Â ÌÂ ÂÍÂÙ ÛÂÈ ÙË ÂÎ ÈÎ ÙÔ apple Ú ÛÙ ÛË, Ë ÔappleÔ Ù Ó ÁÓˆÛÙ ÛÂ appleï appleâúèô

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟ ΟΧΗΣ ΥΠΟ ΟΧΗ C10 ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ C11 ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΩΜΑΤΙΩΝ C9 ΑΦΙΞΕΙΣ C8 ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΟΧΗ

ΥΠΟ ΟΧΗΣ ΥΠΟ ΟΧΗ C10 ΑΝΑΧΩΡΗΣΕΙΣ C11 ΧΕΙΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΩΜΑΤΙΩΝ C9 ΑΦΙΞΕΙΣ C8 ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΛΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟ ΟΧΗ Επαγγελµατικό Προφίλ: ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΙΚΡΟΥ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΟΥ Επίπεδο: 3 Ικανότητες Θέµατα C1 ΣΧΕ ΙΑΖΕΙ M2 Συνδεδεµένες δεδιότητες M1 ιοίκηση ξενοδοχείου C1 Βασικές εφαρµογές ηλεκτρονικών υπολογιστών C2 ΕΠΙΒΛΕΠΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙÂ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME

Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô C 145-01 BRAND NAME GR Aries Dual ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô BRAND NAME C 145-01 apple ÙÔÈ ÔÈ Ï ËÙ ÂÚ Ô Aries Dual π º π À π Ã π À ƒ π π ªπ Àæ π Ï ËÙ ARIES DUAL LINE ÛÙËÓ Î ÔÛË CTFS Ó ÎÂÈ ÛÙËÓ Î ÙËÁÔÚ ÙÚÈÒÓ ÛÙÂÚÈÒÓ ( ) Ë ÔappleÔ

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2001

Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2001 Βιολογία Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Α. Στις ερωτήσεις 1-3, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Υπεύθυνος Επικοινωνίας: Δρ Κυριακούλα Μεράκου Τηλ: 213-2010254, E-mail: kmerakou@esdy.edu.gr

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Υπεύθυνος Επικοινωνίας: Δρ Κυριακούλα Μεράκου Τηλ: 213-2010254, E-mail: kmerakou@esdy.edu.gr ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Υπεύθυνος Επικοινωνίας: Δρ Κυριακούλα Μεράκου Τηλ: 213-2010254, E-mail: kmerakou@esdy.edu.gr ΠΡΟΛΗΨΗ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Μικροοργανισμοί, υγιεινή χεριών, υγιεινή αναπνευστικού. Σ αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποια διαδικασία ακολουθούμε όταν θέλουμε να βρούμε λύση σε ένα καθημερινό η επιστημονικό πρόβλημα; (σελ 11 Επιστημονική Μέθοδος)

1. Ποια διαδικασία ακολουθούμε όταν θέλουμε να βρούμε λύση σε ένα καθημερινό η επιστημονικό πρόβλημα; (σελ 11 Επιστημονική Μέθοδος) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Εισαγωγή 1. Ποια διαδικασία ακολουθούμε όταν θέλουμε να βρούμε λύση σε ένα καθημερινό η επιστημονικό πρόβλημα; (σελ 11 Επιστημονική Μέθοδος) Κεφάλαιο 1 Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993

ISBN 960-431-204-9. K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 2 K ıâ ÁÓ ÛÈÔ ÓÙ Ù appleô appleôáú ÊÂÙ È applefi ÙÔÓ Û ÁÁÚ Ê Â ÙÂÚË Î ÔÛË 1993 Copyright 1989, 1993,. ËÌËÙÚÔappleÔ ÏÔ - æˆìôappleô ÏÔ ISBN 960-431-204-9 Φωτοστοιχειοθεσία-Eκτ πωση: Bι λιοπωλείο: Π. ZHTH

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Δημόσια Υγεία στην καθημερινή πρακτική (ζωή) Απόστολος Βανταράκης Αναπληρωτής Καθηγητής Υγιεινής Πανεπιστήμιο Πατρών Τι είναι η Δημόσια Υγεία; Οργανωμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η σιγκέλλωση; Η σιγκέλλωση είναι ένα λοιμώδες νόσημα που προκαλείται από μια ομάδα βακτηρίων με το

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα?

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα? HPV O HPV (Human papilloma virus) ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων είναι ιός που βασίζεται στο DNA και μολύνει το δέρμα και τις βλεννογόνες μεμβράνες ανθρώπων και ορισμένων ζώων. Μέχρι στιγμής έχουν αναγνωριστεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενότητα 4. Θεραπεία των Λοιμώξεων. Aφορά στη χρήση αντιβιοτικών και φαρμάκων για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών.

Η Ενότητα 4. Θεραπεία των Λοιμώξεων. Aφορά στη χρήση αντιβιοτικών και φαρμάκων για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών. Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Φυσικές Επιστήμες και Αγωγή Υγείας (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Η Ενότητα 4. Θεραπεία των Λοιμώξεων. Aφορά στη χρήση

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Θεραπεία Λοιμώξεων Αντιβιοτικά και Φάρμακα Antibiotics and Medicine

4.1 Θεραπεία Λοιμώξεων Αντιβιοτικά και Φάρμακα Antibiotics and Medicine ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου Β Γυμνασίου Γ Γυμνασίου ΜΑΘΗΜΑ: Φυσικές Επιστήμες και Αγωγή Υγείας (π.χ. Βιολογία-Φυσική- Χημεία-Οικιακή Οικονομία- Φυσική Αγωγή, κ.α.) Προτεινόμενος χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις

Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Εμβόλια : Συχνά Ερωτήματα & Απαντήσεις Τί είναι εμβόλια; Ο Εμβολιασμός είναι ένας τρόπος προστασίας από σοβαρές μεταδοτικές ασθένειες. Το «αμυντικό» σύστημα του ανθρώπου που έχει εμβολιαστεί, μπορεί τις

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Γενικής Παιδείας Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Γενικής Παιδείας Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γενικής Παιδείας Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΚ ΟΣΗΣ Η συγγραφή του βιβλίου είναι αποτέλεσμα συλλογικής εργασίας μελών της Πανελλήνιας Ένωσης Βιολόγων, στα πλαίσια του διαγωνισμού του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της ΚΕΦ. 2 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της μεταγραφής; Διαφορές Αντιγραφή Μεταγραφή 1. Διατηρείται και μεταβιβάζεται η 1. Μεταβιβάζεται η γενετική

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσιακή απάντηση (immune response)

Ανοσιακή απάντηση (immune response) Ανοσιακή απάντηση (immune response) Το σύνολο των μηχανισμών που καθιστούν τον οργανισμό ικανό να αναγνωρίζει,να εξουδετερώνει και να απομακρύνει κάθε ξένη ουσία προς αυτόν χαρακτηρίζεται ως ανοσία. Αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Yπεύθυνη και συνεπής

Yπεύθυνη και συνεπής Π ε λ ά τ η ς, Π ο ι ό τ η τ α, Έ ρ ε υ ν α, Α ν ά π τ υ ξ η Yπεύθυνη και συνεπής Καινοτομία Yψηλή προστιθέμενη αξία Aνάπτυξη ανθρωπίνου δυναμικού Ο σεβασμός στο περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ανακαλύπτοντας τον μικρόκοσμο των ζωντανών οργανισμών

Ανακαλύπτοντας τον μικρόκοσμο των ζωντανών οργανισμών Μυστήριο στο σχολείο Πέπλο μυστηρίου καλύπτει τη μαζική απουσία μαθητών/τριών από το σχολείο. Ιδιαίτερα, τα τμήματα Α8 και Γ9 έχουν, σχεδόν αδειάσει. Μη φανταστείτε ότι άρχισαν να απουσιάζουν όλοι ταυτόχρονα.

Διαβάστε περισσότερα

TA EΠΙΠΕΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

TA EΠΙΠΕΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ º π 3 TA EΠΙΠΕΔΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ μ ÛÈÎ ÂÚˆÙ ÛÂÈ ıâˆú 3.1 ΔÈ Â Ó È ÔÈ appleôèî Â ÙˆÓ ÌÔÓÔÎ ÙÙ ÚˆÓ ÔÚÁ ÓÈÛÌÒÓ; Μια appleôèî αποτελείται από πολλούς μονοκύτταρους οργανισμούς, οι οποίοι προέρχονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ. ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ Σχης (ΥΝ) ε.α. M.Sc.

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ. ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ Σχης (ΥΝ) ε.α. M.Sc. ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΕΡΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ ΖΑΧΑΡΟΥΛΑ ΜΑΝΩΛΙΔΟΥ Σχης (ΥΝ) ε.α. M.Sc. Πρόλογος - Εισαγωγή Το δέρμα είναι το μεγαλύτερο όργανο του ανθρωπίνου σώματος και αποτελεί περίπου το 16% του συνολικού βάρους του. Η

Διαβάστε περισσότερα

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο»

«Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» «Ανοσοκατασταλμένοι Ασθενείς και Λοιμώξεις στο Νοσοκομείο» Σοφία Σπαθοπούλου, Ν.Ε.Λ. Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο Θεαγένειο» Μηχανισμοί Άμυνας κατά των Λοιμώξεων Παρεμπόδιση διείσδυσης μικροβίων Καλυπτήρια επιθήλια

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικώς Μεταδιδόµενα Νοσήµατα

Σεξουαλικώς Μεταδιδόµενα Νοσήµατα Σεξουαλικώς Μεταδιδόµενα Νοσήµατα Τα Σεξουαλικώς Μεταδιδόµενα Νοσήµατα είναι νοσήµατα που µεταδίδονται από άτοµο σε άτοµο κατά την σεξουαλική επαφή. Μερικά απ αυτά µπορούν να µεταδοθούν µε απλή σωµατική

Διαβάστε περισσότερα

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ

ÌÂ ÌÂ Ù Ê ÛÈÎ Ê ÈÓfiÌÂÓ Εισαγωγικό Μάθημα 1 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Ύλη και ενέργεια Σ αυτό και στο επόμενο μάθημα, θα κάνουμε μια γενική αναφορά στα αντικείμενα μελέτης δύο βασικών φυσικών επιστημών, της φυσικής και της χημείας.

Διαβάστε περισσότερα

ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ :

ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ : ΔÔ Ì Ó Ì ÙÔ Û Ì Ô ÏÔ : Í ÙË appleôùâïâûì ÙÈÎ È Â ÚÈÛË ÎÚ ÛÂˆÓ ÛÙÈ ÂappleÈ ÂÈÚ ÛÂÈ Τι θα έκανες αν αύριο υπέβαλλε την παραίτησή του ο καλύτερος συνεργάτης σου; Αν το κτίριο των γραφείων όπου εργάζεσαι έπιανε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΙΟΥ 2000-2013

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΙΟΥ 2000-2013 1 ΘΕΜΑ 1ο ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΙΟΥ 2000-2013 2000 Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα