Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ*"

Transcript

1 Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* 4. Η παιδαγωγική ατµόσφαιρα 1. Η έννοια της παιδαγωγικής ατµόσφαιρας Το συναίσθηµα της ασφάλειας στην πρώτη παιδική ηλικία Η χαρούµενη διάθεση του παιδιού Η αγάπη και η εµπιστοσύνη του παιδαγωγού Η υποµονή Η έννοια της παιδαγωγικής ατµόσφαιρας Όταν θελήσει κάποιος να συλλάβει σωστά την αγωγή µέσα στα πλαίσια της µεγαλύτερης συνάφειας της ανθρώπινης ζωής, τότε αποκτούν µια βαθύτερη σηµασία η γενική ψυχική διάθεση του ανθρώπινου περιβάλλοντος, που σ' αυτό οφείλει να διαδραµατίζεται η αγωγή, και η συναισθηµατική κατάσταση των προσώπων που συµµετέχουν σ' αυτή, δηλ. του παιδαγωγούµενου παιδιού, καθώς και του ενήλικου που παιδαγωγεί, γιατί είναι φανερό ότι, για να πετύχει η αγωγή, απαιτείται ένα εντελώς συγκεκριµένο ψυχικό κλίµα (seelisches Klima) στο ζωντανό περιβάλλον και µια εντελώς ορισµένη συναισθηµατική διάθεση των ανθρώπων, που συµµετέχουν σ' αυτή. Κάνω λόγο γενικά για µια παιδαγωγική ατµόσφαιρα (die pädagogische Atmosphäre) και σαν τέτοια αντιλαµβάνοµαι το σύνολο των συναισθηµατικών ιδιαιτεροτήτων, των διαθέσεων και των σχέσεων της συµπάθειας και αντιπάθειας, που µ' αυτές σαν σκηνικό διαδραµατίζεται η αγωγή. 1 Αυτή η παιδαγωγική ατµόσφαιρα έχει µια εντελώς πρωταρχική σηµασία για την επιτυχία της αγωγής. Χαρακτηρίζει όχι µόνο ευνοϊκές περιστάσεις, που η παρουσία τους διευκολύνει την αγωγή ή δυσµενείς συνθήκες, που τη δυσχεραίνουν, αλλά και που στην ανάγκη γινόταν και χωρίς αυτές τις προωθητικές περιστάσεις ή εκείνες τις παρακωλυτικές συνθήκες. Πολύ περισσότερο εκφράζονται πέρα για πέρα απαραίτητοι όροι, που πρέπει να έχουν πραγµατοποιηθεί, κάθε φορά που οφείλει η αγωγή να φτάσει στο σκοπό της και που η απουσία της καταδικάζει εκ των προτέρων κάθε προσπάθεια για αγωγή. υστυχώς πολύ λίγο έχει δοθεί προσοχή από τη µέχρι τώρα παιδαγωγική στην επίδραση αυτών των συναισθηµατικών παραγόντων και σχεδόν σπανίζει µια συστηµατική έρευνα. 2. Το συναίσθηµα της ασφάλειας στην πρώτη παιδική ηλικία Η βασική µορφή µιας τέτοιας, παιδαγωγικά καρποφόρας ατµόσφαιρας, είναι στις πρώτες κιόλας αρχές της πρώιµης εξέλιξης του παιδιού το συναίσθηµα της ασφάλειας µέσα στο προστατευτικό περιβάλλον του σπιτιού και της οικογένειας, η ενστικτώδης γνώση ότι µπορεί το παιδί να κινείται σίγουρο µέσα σ' ένα πολύ γνωστό και οικείο κόσµο. Ένα τέτοιο συναίσθηµα σιγουριάς είναι απαραίτητο, για να µπορέσει το παιδί να αναπτυχθεί µε το * Die originale Paginierung des Erstdrucks ist beibehalten. 1 OTTO FRIEDRICH BOLLNOW. Die pädagogische Atmosphäre. Untersuchungen über die gefühlsmässigen zwischenmenschlichen Voraussetzungen der Erziehung. Anthropologie und Erziehung, 12ος τόµος, Heidelberg 1964, 3η έκδ

2 Η παραγωγική ατµόσφαιρα 45 σωστό τρόπο. Ταυτόχρονα, αν εξετασθεί το θέµα µε µεγαλύτερη ακρίβεια, φαίνεται ότι συµβαίνει το εξής, ότι δηλ. ένα τέτοιο συναίσθηµα ασφάλειας στο µικρό παιδί µπορεί να αναπτυχθεί µόνο µε την προσωπική σχέση προς έναν άλλο συγκεκριµένο και αγαπηµένο άνθρωπο, κατά κανόνα βέβαια προς τη µητέρα. Εµπειρίες σε ιδρύµατα έχουν οδηγήσει στο συµπέρασµα, ότι παιδιά που, κατά τα άλλα, έχουν την καλύτερη φροντίδα, αλλά προερχό- µενη από ένα ανώνυµο διάµεσο, δηλ. από συχνά εναλλασσόµενα πρόσωπα που το φροντίζουν, χωρίς τη σταθερή αναφορά σε έναν ορισµένο άνθρωπο, ότι αυτά τα παιδιά, πέρα από την καθυστέρηση τους απέναντι στους συνο- µιλήκους τους αρνούνται την επαφή µε το περιβάλλον, παραµένουν απαθή, και µάλιστα ότι η θνησιµότητα σ' αυτά ξεπερνάει πολύ το συνηθισµένο µέσο όρο. 2 Με ένα πολύ ωραίο τρόπο, ο Pestalozzi έχει εκθέσει το πώς το παιδί αποκτά την όλο εµπιστοσύνη συµπεριφορά προς τον κόσµο διαµέσου της γεµάτης από αγάπη και εµπιστοσύνη, ευγνωµοσύνη και υπακοή συµπεριφοράς προς τη µητέρα. 3 Ο παιδίατρος Α. Nitschke έχει εξάρει επανειληµµένα στις ηµέρες µας τη σηµασία της εµπιστοσύνης για την ανάπτυξη του παιδιού κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του. «Η µητέρα», γράφει, «δηµιουργεί για το παιδί της µε τη γεµάτη φροντίδα αγάπη της ένα χώρο εµπιστοσύνης, αξιοπιστίας, καθαρότητας. Ό,τι έχει συµπεριληφθεί σ' αυτόν γίνεται οικείο, πολυσήµαντο, αξιόπιστο και προσιτό». 4 Εποµένως, δεν πρόκειται µόνο για ένα γενικό ευεργετικό για την ανέλιξη των δυνάµεων του παιδιού ψυχικό κλίµα, αλλά πέρα απ αυτό, συµπεριλαµβάνει µε ένα πολύ συγκεκρι- µένο τρόπο την κατανόηση του κόσµου και των πραγµάτων, που συναντώνται σ' αυτόν, και που έχουν αποκαλυφθεί µε τη µεσολάβηση ενός αγαπη- µένου και έµπιστου ανθρώπου. Και συνεχίζει ο Nitschke: «εδώ έχουν τις ρίζες τους οι δυνάµεις της κατανόησης, που καθιστούν δυνατή στο παιδί την προσέγγιση του κόσµου και των πραγµάτων». 5 Σήµερα έχουµε τη σκληρή εµπειρία πως ένας τέτοιος άσπιλος κόσµος είναι µια ψευδαίσθηση, αφού ο κόσµος µας, αντίθετα, είναι σκοτεινός και ανησυχητικός και η ζωή µας κάθε στιγµή απειλείται από κινδύνους. Μα και στον κόσµο του παιδιού εµφανίζονται αρκετά νωρίς τα άγχη µπροστά στο σκοτάδι και το δαιµονικό. Και πρέπει, µια για πάντα, νωρίτερα ή αργότερα, αυτό το συναίσθηµα της ασφάλειας στο µικρό παιδί κάποτε να χαθεί, αµέσως µόλις το παιδί ανακαλύψει ότι ακόµη και η πιο φιλόστοργη µητέρα και ο πιο ισχυρός πατέρας παραµένουν άνθρωποι ατελείς, πως οι ίδιοι είναι φορτωµένοι µε λάθη και πως δεν είναι σε θέση να προσφέρουν καµιά απόλυτη προστασία απέναντι στην απειλή του κόσµου. Το παιδί αισθάνεται τότε πως έχει εγκαταλειφθεί και πως έχει παραδοθεί αβοήθητο σ' αυτές τις απειλές. Έτσι ακολουθεί µια µεγάλη κρίση στη ζωή του αναπτυσσόµενου ανθρώπου. Πρέπει αυτός να µάθει µε άλλο τρόπο να εξασφαλίσει στον εαυτό του στήριγµα απέναντι στις απειλές. Αυτό είναι ένα πολύ δύσκολο έργο, το ίδιο το έργο της ωρίµανσης και της ανεξαρτοποίησης. Σχετικά µ' αυτό πρέπει να επανέλθουµε περισσότερο αναλυτικά. 6 Και όµως παραµένει βέβαιο το ότι παρ' όλους αυτούς τους κλονισµούς η οικοδόµηση ενός τέτοιου 2 RENÉ Α. SPITZ. Über psychosomatischen Epidemien des Kindesalters und vorbeugende Psychiatrie. Στο: Psyche. Eine Zeitschrift für Tiefenpsychologie und Menschenkunde in Forschung und Praxis, 4o έτος έκδ. 1950, σ. 17 κ.ε. 3 JOHANN HEINRICH PESTALOZZI. Wie Gertrud ihre Kinder lehrt. Sämtliche Werke. Έκδ. από τους Α. Buchenau, Ε. Spranger, H. Stettheimer. Berlin und Leipzig 1927 ff. 13. Band σ ALFRED NITSCHKE. Das verwaiste Kind der Natur. Ärztliche Beobachtungen zur Welt des jungen Menschen. Έκδ. από τον August Nitschke. Forschungen zur Pädagogik und Anthropologie, 5ος τόµος, Tübingen 1962, 2η έκδ. 1968, σ NITSCHKE, όπου αναφέρθηκε, σ Πρβλ. και σ. 88 κ.ε.

3 46 Φιλοσοφική Παιδαγωγική κόσµου, που εµπνέει σιγουριά στο µικρό παιδί, δεν αναιρείται. Αν και αυτός ο «άγιος κόσµος» πρέπει, µάλιστα αναγκαία, κάποτε και να συντριβεί, όµως παραµένει παρ' όλα αυτά σηµαντικό -και µάλιστα αποφασιστικά σηµαντικό- το ότι το παιδί µπορεί να κάνει τα πρώτα βήµατα της ανάπτυξής του µόνο µέσα σε µια τέτοια προστατευτική ατµόσφαιρα' γιατί µόνο σ' αυτή µπορούν να ανελιχθούν οι δυνάµεις, που αργότερα θα είναι σε θέση να αναλάβουν τον αγώνα ενάντια στις απειλές ενός εχθρικού κόσµου. Γι' αυτό και οι σκέψεις του Fröbel για ένα συµβολικό κόσµο τελειότητας, για ένα "Kindergarten" αποµονωµένο µε φράχτη από τον σκληρό εξωτερικό κόσµο, δεν παραµερίζονται µ' ένα συγκαταβατικό χαµόγελο, ακόµη και σήµερα, που ο χαρακτήρας του κόσµου µας µπροστά στην απειλή του χάους έχει αποδειχτεί καθαρά πως είναι για µας γεµάτος βάσανα. Πολύ περισσότερο διατηρούν ακόµη και σήµερα -και µάλιστα σήµερα- ένα ανυπέρβλητο νόη- µα. 7 Αν σ' αυτό το σηµείο συνοψίσουµε, τότε προκύπτει µια τριπλή διάρθρωση της ανθρώπινης ανάπτυξης και των προβληµάτων της αγωγής, που προκύπτουν απ' αυτή: 1. Πρώτα υπάρχει η κατάσταση της σιγουριάς, στην αρχή της ζωής του παιδιού, η ατµόσφαιρα της ανέφελης εµπιστοσύνης που στηρίζει τα πά ντα. 2. Αυτός ο κλειστός κόσµος πρέπει αναγκαστικά κάποτε να συντριβεί και ο άνθρωπος µέσα από συγκλονιστική κρίση βιώνει όλη την ανασφάλεια και την απελπιστική απώλεια της ύπαρξής του. 3. Απ' αυτό προκύπτει η αναγκαιότητα µιας νέας θεµελίωσης της ασφά λειας στη ζωή του, το ξανακέρδισµα ενός αξιόπιστου στηρίγµατος µέσα στον κόσµο. Αλλά αυτά τα τρία στάδια δεν πρέπει να κατανοούνται σαν µια απλή χρονική διαδοχή, ώστε το ένα να είναι ξεπερασµένο, µόλις ο άνθρωπος υπερπηδήσει στο επόµενο. Όταν η νηπιακή ενότητα κάποτε διασπαστεί, παραµένουν τα τρία στάδια σαν αλληλοσυγκρουόµενες πλευρές µιας βιοτικής συνάφειας, που πρέπει να συλλαµβάνεται ενιαία, αλλά και που κατά την ανάλυση πρέπει να την επεξεργαστούµε ξεχωριστό. Γι' αυτό και επανερχό- µαστε για µια ακόµη φορά στην ανέφελη παιδαγωγική ατµόσφαιρα. 3. Η χαρούµενη διάθεση του παιδιού Αν θεωρήσουµε αρχικά αυτή την κατάσταση από την πλευρά του παιδιού, τότε είναι αυτή η πρώτη και ύψιστη προϋπόθεση για µια ικανοποιητική ανάπτυξη, µια ευτυχισµένη και ανάλαφρη, απαλλαγµένη από κάθε άγχος και έγνοια, βασική διάθεση της ψυχής. Η ανάπτυξή της, η προστασία και η διατήρηση, αλλά και η επανασυγκρότησή της µετά από όλες τις αναπόφευχτες διαταραχές, είναι η ύψιστη απαίτηση προς τον παιδαγωγό. Γιατί, κυρίως από τον Heidegger, γνωρίζουµε ότι οι ψυχικές διαθέσεις δεν είναι µε κανένα τρόπο ένα ασήµαντο παιχνίδι στην επιφάνεια της ψυχής, αλλ' ότι. 7 OTTO FRIEDRICH BOLLNOW. Von Arndt bis Fröbel. Der Pädagogik der deutschen Romantik, Stuttgart 1952, έκδ. 2η 1967, σ. 223 κ.ε., καθώς και KLAUS GIEL. Fichte und Fröbel. Die Kluft zwischen konstruierender Vernunft und Gott und ihre Überbrückung in der Pädagogik. Anthropologie und Erziehung, 3ος τόµος, Heidelberg 1959.

4 Η παιδαγωγική ατµόσφαιρα 47 αντίθετα, αυτές εκφράζουν το υπόβαθρο-φορέα, που απ' αυτόν βασικά προκύπτουν όλες οι επί µέρους εκφάνσεις και καθορίζονται µόνιµα απ' αυτόν. Ο κόσµος και η ζωή δια µέσου αυτών αποκαλύπτονται πάντοτε µε ένα ορισµένο τρόπο και αποκτούν το νόηµα τους. Αυτές κατευθύνουν από τα πριν τον τρόπο που µ' αυτόν εµείς αντιλαµβανόµαστε τα πράγµατα και τις καταστάσεις. 8 Αυτό ισχύει προπαντός για τη βασική αντίθεση των ευχάριστων και δυσάρεστων, των προωθητικών και παρακωλυτικών διαθέσεων. 9 Αυτές δη- µιουργούν, µε την πόλωσή τους µια βασική αντίθεση, που µέσα σ' αυτή βρίσκεται τεταµένη η ζωή του ανθρώπου σε όλους τους τρόπους συµπεριφοράς της. Με τη µελαγχολική διάθεση σκοτεινιάζει ολόκληρη η ζωή του συγκεκριµένου ανθρώπου, αυτός δεν έχει πια τη δύναµη να αναλάβει και να διατηρήσει τις σχέσεις προς το περιβάλλον, ατονούν όλες οι µέχρι εκείνη τη στιγµή µετά το ξεδίπλωµά τους παρορµητικές δυνάµεις, ο άνθρωπος αποτραβιέται τότε εντελώς στον εαυτό του και ζει αδιάφορος και αµέτοχος µια µαραζωµένη ζωή. Αντίθετα όµως, µια χαρούµενη διάθεση αναζωογονεί ταυτόχρονα ολόκληρο τον άνθρωπο. Όλες οι παραγκωνισµένες δυνάµεις τώρα αφυπνίζονται για µια νέα ζωή. Ο ίδιος βρίσκει ξανά την επαφή µε το περιβάλλον του και τη χαρά της προσωπικής του δραστηριότητας. Αυτή η ποικιλότροπη επενέργεια των εκ διαµέτρου αντίθετων διαθέσεων είναι για την αγωγή θεµελιώδους σηµασίας γιατί ακόµη περισσότερο απ' ό,τι οι ενήλικες, εκτίθεται το παιδί που δεν έχει ακόµη αναπτυχθεί στις επιδράσεις των διαθέσεων. Ο παιδαγωγός πρέπει να στρέψει την προσοχή του στο εξής: να προσπαθήσει να ενισχύσει τις καρποφόρες ψυχικές διαθέσεις και αντίθετα να κρατήσει µακριά τις βλαβερές ή να βοηθήσει στην υπέρβασή τους. Η επίδραση των ψυχικών διαθέσεων ήταν κιόλας πριν από πολλά χρόνια ξεκάθαρα γνωστή. Ήδη ο Comenius προειδοποιεί για τον εξωτερικό καταναγκασµό, που αµαυρώνει τη ζωή και αντίθετα θέλει να βλέπει το σχολείο σαν παιχνίδι- επίσης και ο Locke προσπαθεί να δηµιουργήσει τη χαρά κατά τη µάθηση και απορρίπτει και αυτός τη µάθηση κάτω από εξωτερικό καταναγκασµό. Αλλά αυτή η επίδραση δεν έχει επιπτώσεις µονό στην επιτυχία της µάθησης, αλλά βαθύτερα και γενικώτερα στην ανέλιξη όλων των δυνάµεων του ανθρώπου και µάλιστα ακριβώς εκεί που δηµιουργείται χωρίς να είναι συνειδητή. Αυτή είναι η ευεργετική επίδραση της χαρούµενης ψυχικής διάθεσης στο σύνολο της. Προπαντός ο λογοτέχνης Jean Paul, που σ' αυτόν χρωστά- µε µια σηµαντική διδασκαλία αγωγής ("Erziehlehre"), το "Levana" του, έχει επανειληµµένα εξάρει την αναζωογονητική επίδραση µιας χαρούµενης ψυχικής διάθεσης. «Η φαιδρότητα» (die Freudigkeit), λέγει, «ανοίγει στο παιδί το σύµπαν που εισβάλλει και υποβοηθεί όλες τις νεαρές δυνάµεις να ανατείλουν σαν τις πρωινές ηλιαχτίδες». 10 Το παραπάνω είναι τόσο σηµαντικό για τον εξής λόγο: γιατί κάθε αγωγή, ιδιαίτερα η σχολική και η ιδρυµατική αγωγή, εκτίθεται στον κίνδυνο να µεγαλοποιεί τη σοβαρότητα της ζωής και να παραγνωρίζει την αξία του παιχνιδιού. Αλλά έτσι πολύ εύκολα απλώνεται σ' αυτή µια άχαρη και µελαγ- 8 MARTIN HEIDEGGER. Sein und Zeit. Halle a.d. Saale 1927, σ. 134 κ.ε. 9 BOLLNOW. Das Wesen der Stimmungen, όπου αναφέρθηκε. 10 JEAN PAUL. Levana oder Erziehlehre. Werke. Έκδ. από τον Ε. Berend, 5ος τόµος, σ. 503.

5 48 Φιλοσοφική Παιδαγωγική χολική ατµόσφαιρα, που κάνει να χάνεται απ' τα παιδιά κάθε επιθυµία κι αγάπη για τη µάθηση και γενικά για προσωπική τους δραστηριότητα. Εδώ θα έπρεπε να γίνουν στη συνέχεια επί µέρους διακρίσεις πολύ περισσότερες απ' ό,τι είναι δυνατό σ' αυτή τη θέση. Για παράδειγµα, διαφορετική είναι η επίδραση της απελπιστικής πλήξης από αυτή της θλίψης που µαραζώνει και πάλι διαφορετική απ' αυτή του βασανιστικού πόνου, που βίαια ανακαλεί τον άνθρωπο στον εαυτό του. ιαφορετική είναι π.χ. η σιωπηλή φιλήσυχη φαιδρότητα µε τη διάθεση να αφήνει τον κόσµο να επιδρά καθαρός πάνω στον άνθρωπο, απ' το ξεχείλισµα της ευθυµίας, που µε την τάση για την απόλαυση της ζωής απαιτεί ελεύθερη ενεργοποίηση όλων των δυνάµεων. Εδώ αποκαλύπτεται ένα ευρύ πεδίο παιδαγωγικά σηµαντικών ερευνών, που όµως δεν µπορούν σ' αυτό το σηµείο να εξεταστούν περισσότερο. Ένα µόνο γνώρισµα ακόµη θα έπρεπε να τονιστεί ιδιαίτερα µέσα σ' αυτή τη συνάφεια. Αυτό είναι η στάση της παιδικής ύπαρξης απέναντι στο χρόνο. Λέγεται µε πολλούς τρόπους, πως το µικρό παιδί ζει τάχα εξ ολοκλήρου στο παρόν και πως δεν έχει ακόµη καµιά στάση απέναντι στο µέλλον. Αλλά αυτό είναι λάθος. Αν και το παιδί πράγµατι κάνει λίγα σχέδια για την επόµενη µέρα και έτσι εµφανίζεται προσανατολισµένο στο παρόν, όµως παρ' όλα αυτά ζει, αν δεν καταπιέζεται από κάποια εσωτερική πίεση, ατενίζοντας το µέλλον µ' ένα ευχάριστο συναίσθηµα, που θα επιθυµούσα να το χαρακτηρίσω µε τον όρο του «αυριανού» (das Morgendliche). Αυτό το συναίσθηµα είναι ένα χαρούµενο υπαρξιακό άνοιγµα προς το µέλλον (ein freudiges Geöffnet-sein in die Zukunft), που ξανοίγεται σαν κάτι το ωραίο και το ευοίωνο µπροστά στον άνθρωπο. Σ' αυτή τη διάθεση του αυριανού είναι ριζωµένες εποµένως όλες οι έντονες προσδοκίες, που µ' αυτές το παιδί προσµένει κάθε τι το νέο στη ζωή του. Προσµένει µε χαρούµενη προδιάθεση να δεχτεί κάθε νέο τόπο, που ελπίζει ότι θα γνωρίσει σ' ένα ταξίδι, αλλά επίσης και κάθε νέα διδακτέα ύλη, που µ' αυτή καταπιάνεται στο σχολείο. Μέσα του είναι πολύ βαθειά θεµελιωµένη η καταπληκτική προδιάθεση για οικειοποίηση και για µάθηση, που µ' αυτή το παιδί, εφ' όσον δεν χάνει το θάρρος του κάτω από εξωτερική πίεση, αντιµετωπίζει κάθε τι το νέο. Ποιο χρέος για τον παιδαγωγό να διατηρεί ζωντανή αυτή την προδιάθεση και να µην την αφήσει πρόωρα να µαραθεί! Απ' αυτό όµως προκύπτει και η σοβαρή υποχρέωση αυτές τις προσδοκίες να τις παίρνουµε στα σοβαρό, να τις γνωρίζουµε, για να τις αξιοποιήσουµε στη συνέχεια στο µάθηµα µε το σωστό τρόπο. 4. Η αγάπη και η εµπιστοσύνη του παιδαγωγού Αλλά δεν πρόκειται µόνο γι' αυτή τη γενική ευνοϊκή για την ανάπτυξη ατµόσφαιρα. Εξίσου σηµαντική και ίσως ακόµη πιο σηµαντική είναι η συγκεκριµένη ανθρώπινη συµπεριφορά, που συνδέει τον κάθε παιδαγωγό µε το κάθε παιδί χωριστά. Ο Nohl µ' αυτό το πνεύµα έκανε λόγο για µια

6 Η παιδαγωγική ατµόσφαιρα 49 «παιδαγωγική σχέση» (der "pädagogische Bezug"), που δηµιουργεί τις προϋποθέσεις για την αγωγή. 11 Στην πρώτη θέση της τοποθετείται η γεµάτη αγάπη προσφορά στο κάθε παιδί χωριστά, που έχει ανάγκη από αγωγή. Αν και αυτό σε κάθε µια περίπτωση µπορεί να πάρει πολύ διαφορετικές µορφές, από το καθαρό δόσιµο χωρίς καµιά απαίτηση της µάνας προς το βρέφος, ως τις πιο σκληρές απαιτήσεις αργότερα στην παραπέρα µόρφωση, όµως σ' όλες αυτές τις µορφές ένα πράγµα είναι κοινό: Ό,τι βλέπουν το παιδί, πριν απ' όλες τις παιδαγωγικές προθέσεις, δηλ. πριν απ' όλες τις συνειδητές µορφοποιήσεις, πάνω απ' όλα µέσα στην ιδιοµορφία του, όπως αυτό είναι και αναγνωρίζουν ότι δεν πλησιάζουν το παιδί µε συγκεκριµένες δικές τους προσδοκίες ώστε ύστερα να απογοητεύονται, όταν αυτό εξελίσσεται διαφορετικά, αλλά του αφήνουν ελεύθερο το περιθώριο της δικής του ανάπτυξης. Απαραίτητη προϋπόθεση αυτής της συµπεριφοράς παραµένει η εµπιστοσύνη (das Vertrauen). Μ' αυτήν εννοώ όχι µόνο τη γενική ατµόσφαιρα εµπιστοσύνης, που µέσα της αναπτύσσεται το µικρό παιδί, αλλά ακόµη καλύτερα την εντελώς συγκεκριµένη εµπιστοσύνη, που ο παιδαγωγός τρέφει αδιάκοπα για το κάθε παιδί χωριστά παρά τις κάποιες δυσκολίες και απογοητεύσεις γιατί αυτή η εµπιστοσύνη έχει µια τεράστια δύναµη, που ενδυναµώνει και µορφώνει. Τις επιδόσεις, που γι' αυτές ο παιδαγωγός θεωρεί το παιδί ικανό, τις αναλαµβάνει το παιδί µε χαρούµενο θάρρος, γιατί κι αυτό αποκτάει αυτοπεποίθηση. 12 Αλλά εάν ο παιδαγωγός δεν το θεωρεί ικανό, τότε αυτό το ίδιο δεν τολµά να πλησιάσει τις εργασίες του, οπισθοχωρεί και δεν µπορεί να δοκιµάσει τις δυνάµεις του. Ο Ν. Hartmann το έχει διαπιστώσει στην «Ηθική» του: Η εµπιστοσύνη έχει τέτοια δηµιουργική δύναµη, ώστε ο,τιδήποτε κι αν αυτή πιστεύει για το ξένο πρόσωπο, να το δηµιουργεί πραγµατικά σ' αυτό». Και συνοψίζει: «Η εµπιστοσύνη µπορεί να µεταπλάσσει τον άνθρωπο». ("Der Glaube kann den Menschen umschaffen"). 13 Αυτή η συνάφεια έχει για την αγωγή µια τεράστια σηµασία, που όµως δεν έχει τονιστεί σχεδόν καθόλου. Από τον τρόπο που ο παιδαγωγός προσβλέπει στο παιδί, προκύπτουν ταυτόχρονα οι κατευθύνσεις, που σ' αυτές στρέφεται η ανάπτυξή του. Όταν αυτός θεωρεί το παιδί έντιµο, αξιόπιστο, δραστήριο κ.ά., τότε ταυτόχρονα ξυπνούν και ισχυροποιούνται σ' αυτό οι αντίστοιχες ιδιότητες. Η εµπιστοσύνη του παιδαγωγού ισχυροποιεί στο παιδί τις καλές δυνάµεις, που αυτός θεωρεί δεδοµένες µέσα του. Αλλά εξίσου ισχύει και το αντίστροφο: όταν ο παιδαγωγός θεωρεί το παιδί ψεύτη, τεµπέλη, ύπουλο κ.ά., τότε το παιδί δεν µπορεί να προβάλει καµιά αντίσταση και γίνεται αλάθητα επίσης ψεύτης, τεµπέλης, ύπουλος, όπως ο παιδαγωγός κακώς του το είχε υποβάλει. 14 Αυτό θέτει τον παιδαγωγό µπροστά σε µια µεγάλη ευθύνη: Πρέπει να επιφυλάσσεται να παραδίνεται πρόωρα στις υποψίες του, γιατί µε αυτή του τη γνώµη βλάπτει ταυτόχρονα την εξέλιξη του παιδιού και τη στρέφει προς την κατεύθυνση που υπέδειξε µε τις υποψίες του. Πιο σωστά, πρέπει αυτός να µάθει, παρόλες τις απογοητεύσεις του, να ξαναβρίσκει κάθε φορά την 11 Πρβλ. HELENE HERTZ. Die Theorie des pädagogischen Bezugs. Göttinger Studien, Heft 22, WERNER LOCH. Pädagogik des Mutes. Bildung und Erziehung, 18ο έτος έκδ. 1965, σ. 1 κ.ε. 13 NICOLAI HARTMANN, όπου αναφέρθηκε, σ. 426 κ.ε. 14 Πρβλ. OTTO FRIEDRICH BOLLNOW. Wesen und Wandel der Tugenden (Ullstein- Bücher), Frankfurt a.m. 1958, σ. 175 κ.ε.

7 50 Φιλοσοφική Παιδαγωγική εµπιστοσύνη του προς το παιδί, γιατί µόνο κάτω από την προστασία αυτής της εµπιστοσύνης µπορεί αυτό να εξελιχθεί θετικό. Αυτή δεν είναι καθόλου τυφλή εµπιστοσύνη (έτσι όπως υπάρχει µερικές φορές τυφλή µητρική αγάπη). Ο παιδαγωγός γνωρίζει, ότι η εµπιστοσύνη του είναι ένα τόλµηµα (ein Wagnis), που µπορεί επίσης να αποτύχει, ιδιαίτερα τότε όταν δείχνει ξανά την εµπιστοσύνη του µετά από σοβαρές απογοητεύσεις. Γιατί η αγωγή δεν είναι βέβαια επιχείρηµα που µπορεί να προσχεδιαστεί, όπως ένα τεχνικό σχέδιο, που η επιτυχία του µπορεί να υπολογιστεί από τα πριν µε κάποια βεβαιότητα. Είναι λοιπόν η εµπιστοσύνη η απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία της αγωγής. Επειδή όµως η εµπιστοσύνη απευθύνεται προς κάποιον άνθρωπο, που είναι ελεύθερος στη συµπεριφορά του και που γι' αυτό και δεν µπορεί να υπολογίζεται από τα πριν, η εµπιστοσύνη δεν δρα µε την αναγκαιότητα ενός φυσικού νόµου. Κάθε εµπιστοσύνη µπορεί να οδηγήσει επίσης σε απογοήτευση. Σε τέτοια περίπτωση αποτυχαίνει ο παιδευτικός σκοπός και ο παιδαγωγός εµφανίζεται στα µάτια του πλήθους τις πιο πολλές φορές σαν ένας, που δεν έδειξε την απαιτούµενη προσοχή. Αυτή η εντύπωση όµως είναι λανθασµένη. Το θέµα δεν είναι ότι ο παιδαγωγός έκανε ίσως ένα λάθος που θα µπορούσε να το αποφύγει προσέχοντας περισσότερο, αλλά το αντίθετο: Αυτός πρέπει σε επόµενη περίπτωση να συ- µπεριφερθεί ακριβώς το ίδιο γιατί το τόλµηµα ανήκει άµεσα στην ίδια την ουσία της αγωγής, και ο παιδαγωγός που δεν κλείνει τα µάτια του µπροστά στους κινδύνους που το επάγγελµα του προϋποθέτει, πρέπει να το επωµίζεται συνειδητά. Ακόµη και στην πιο σωστή παιδαγωγική ενέργεια συµπεριλαµβάνεται σχεδόν πάντοτε η δυνατότητα της αποτυχίας. Ο Nicolai Hartmann τονίζει τελείως δικαιολογηµένα: «Η κάθε εµπιστοσύνη και η κάθε πίστη είναι ένα τόλµηµα... ο εµπιστευόµενος αφήνεται στα χέρια εκείνου που εµπιστεύεται, ο ίδιος διακινδυνεύει». 15 Απαιτεί λοιπόν η αγωγή µε αυτή την εµπιστοσύνη που πρέπει να προσφέρεται προκαταβολικά, ένα εξαιρετικά µεγάλο βαθµό προσωπικής προσφοράς (σε υποχρεώσεις). Σ' αυτό τον κίνδυνο της απογοήτευσης πρέπει ο παιδαγωγός ολοένα να εκτίθεται συνειδητά γιατί το ριψοκινδύνευµα µιας τέτοιας εµπιστοσύνης δεν γίνεται να παραµεριστεί. εν βοηθάει σε τίποτε, όταν αυτός προσπαθεί να προσποιείται µια τέτοια εµπιστοσύνη µόνο από παιδαγωγικούς λόγους, δηλ. να λέει ότι έχει εµπιστοσύνη, ενώ στην πραγµατικότητα έχει ακόµη επιφυλάξεις. Μια επιφανειακή προσποιητή εµπιστοσύνη είναι αναξιόπιστη και δεν µπορεί να οδηγήσει σε επιτυχία. Εχει αποτέλεσµα µόνο όταν προσφέρεται µε απόλυτη ειλικρίνεια. Αυτή η απαίτηση δηµιουργεί και την ιδιαίτερη δυσκολία του επαγγέλµατος του παιδαγωγού. Ο παιδαγωγός, σχετικά µε την προσφορά που ζητούν απ' αυτόν, βρίσκεται διαρκώς µε υπερβολικές υποχρεώσεις, και είναι απλά ανθρώπινα κατανοητό, όταν πολλοί παιδαγωγοί µετά από πολλές αποτυχίες και απογοητεύσεις παραιτούνται από τις προσπάθειες και κουρασµένοι ακόµη πιο πολύ ασκούν το επάγγελµά τους σαν απλή υπόθεση ρουτίνας. Αυτό δεν βλάπτει ίσως πολύ στο µάθηµα, αλλά ως αληθινοί παιδαγωγοί είναι 15 NICOLAI HARTMANN. Ethik. Berlin und Leipzig 1926.

8 Η παιδαγωγική ατµόσφαιρα 51 ακατάλληλοι γιατί µια αγωγή που αγγίζει στα βάθη του τον νέο άνθρωπο, µια αληθινή αφύπνιση των σπουδαιότερων δυνάµεων µέσα του, µπορούν µόνο τότε να αποδώσουν, όταν ο παιδαγωγός, παρ' όλες τις αποθαρρυντικές εµπειρίες, αντλεί από τη δύναµη της ίδιας του της ψυχής το θάρρος για εµπιστοσύνη και µ' αυτή την εµπιστοσύνη ολοένα δεσµεύεται. 5. Η υποµονή Για να µην αποθαρρύνεται όµως ο παιδαγωγός µετά απ' όλες τις δυσάρεστες συνέπειες και απογοητεύσεις χρειάζεται µια βαθειά σιγουριά µέσα του και υποµονή, που θεµελιώνεται σ' αυτή. 16 Η υποµονή (die Geduld) είναι η µεγάλη αρετή του παιδαγωγού και η έλλειψη υποµονής, ένα από τα µεγαλύτερα λάθη του. Ο παιδαγωγός βρίσκεται πάντα στον κίνδυνο να γίνεται ανυπόµονος, ιδίως όταν οι µαθητές από αδεξιότητα και ανεπαρκή άσκηση στις εργασίες που τους ανατέθηκαν, δεν τελειώνουν έγκαιρα ή επίσης όταν γενικά η πρόοδός τους δεν ανταποκρίνεται στις παρατραβηγµένες προσδοκίες του, αλλά επίσης και όταν αυτοί, παρ' όλη την καλή τους θέληση για βελτίωση, ολοένα ξαναπέφτουν στα παλιά τους λάθη. Κινδυνεύει τότε αυτός να καταστρέψει τα πάντα µε την οργή του ή συνειδητά να διακόψει τις προσπάθειές του. Μια τέτοια υποµονή που απαιτείται, είναι εντελώς διαφορετική από την απλή αδιαφορία, την ψυχρή αντικειµενικότητα, που δεν συγκινείται από τα γεγονότα. Πιο σωστά, βασίζεται σ' ένα προσεκτικό συµβάδισµα µε την ανάπτυξη του παιδιού, χωρίς να πιέζει βιαστικά προς τα µπρος και να θέλει να δρέψει καρπούς, πριν αυτοί ωριµάσουν. Ο παιδαγωγός πρέπει πρώτα να µπορεί να περιµένει. Πρέπει, εάν επιτρέπεται αυτή η έκφραση, να ζει σε αρµονία µε το χρόνο, χωρίς να θέλει να επισπεύδει την ανάπτυξη, αλλά και χωρίς να χάνει τη σωστή στιγµή. Αυτή η υποµονή απαιτεί φυσικά, σ' ένα µεγάλο βαθµό, το ξεπέρασµα του εαυτού µας. Ο υποµονετικός πρέπει να έχει µάθει να αφήνει κατά µέρος την προσωπική του θέληση και να αφήνει στην ανάπτυξη το δικό της χρόνο. Μια τέτοια υποµονή είναι όµως δυνατή µόνο στον άνθρωπο, που πέρα απ' όλα τα επί µέρους επεισόδια και τις απογοητεύσεις, νιώθει σιγουριά, γιατί σε τελευταία ανάλυση νιώθει να τον γεµίζει µια ακατάλυτη εµπιστοσύνη απέναντι στον κόσµο και στη ζωή, που σ' αυτή εντάσσεται η κάθε επί µέρους ενέργεια του. Μια τέτοια ύστατη υπαρξιακή εµπιστοσύνη είναι η απαραίτητη βάση κάθε αγωγής, που χωρίς αυτή, η τελευταία θα 'πεφτε στο κενό χωρίς καµιά ελπίδα. Μόνον όποιος είναι ο ίδιος ασφαλής πάνω σ' αυτή τη βάση, µπορεί και να παιδαγωγεί µε το σωστό τρόπο. 16 Πρβλ. BOLLNOW. Die pädagogische Atmosphäre, όπου αναφέρθηκε, σ. 56 κ.ε., καθώς και του ίδιου. Neue Geborgenheit. Das Problem einer Überwindung des Existentialismus, Stuttgart 1955, 3η έκδ. 1972, σ. 70 κ.ε.

3. Η επιδεκτικότητα του ανθρώπου για αγωγή

3. Η επιδεκτικότητα του ανθρώπου για αγωγή 39 Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* 3. Η επιδεκτικότητα του ανθρώπου για αγωγή 1. Η ανάγκη για την αγωγή... 39 2. Ο άνθρωπος ως πολιτιστικό ον... 40 3. Η αγωγή των ηλικιωµένων... 41 4. Η

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Οι παράγοντες της φυσικής αγωγής. αγωγής είναι: Tο ανθρώπινο σώµα για την αθλητική παιδαγωγική: Το ανθρώπινο σώµα και η φυσική

Θέµατα της παρουσίασης. Οι παράγοντες της φυσικής αγωγής. αγωγής είναι: Tο ανθρώπινο σώµα για την αθλητική παιδαγωγική: Το ανθρώπινο σώµα και η φυσική ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Οι παράγοντες της φυσικής αγωγής Σακελλαρίου Κίµων Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης Ποιοι οι παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία Αικατερίνη Φλώρου Εκπαιδευτικός Νοµικός Σύµβουλος ΣΕΠ ΓΕΛ Αναβύσσου Το σχολείο βασικός φορέας κοινωνικοποίησης Οι σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [105] 11. Η αγωγή προς αυτόνοµη κρίση

Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [105] 11. Η αγωγή προς αυτόνοµη κρίση Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [105] 11. Η αγωγή προς αυτόνοµη κρίση 1. Η αγωγή ως προσαρµογή στην υπάρχουσα κοινωνία... 105 2. Η κριτική ικανότητα... 107 3. Η αγωγή προς την κριτική ικανότητα...

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Η οικογένεια είναι το κατ εξοχήν περιβάλλον στο οποίο ζει, αναπτύσσεται και διαμορφώνεται το παιδί. Αντιλαμβάνεται λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

7. Η υπέρβαση του υπαρξισµού

7. Η υπέρβαση του υπαρξισµού Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [69] 7. Η υπέρβαση του υπαρξισµού 1. Η αναγκαιότητα της υπέρβασης του υπαρξισµού... 69 2. Η εµπιστοσύνη στον κόσµο... 70 3. Ο ρόλος του λογικού... 72 1.

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1. α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Προετοιμασία και προσέγγιση μητέρων για Μητρικό Θηλασμό

Προετοιμασία και προσέγγιση μητέρων για Μητρικό Θηλασμό Προετοιμασία και προσέγγιση μητέρων για Μητρικό Θηλασμό Καλλιόπη Μάλφα Μαία, ελεύθερη επαγγελματίας τ..πρόεδρος ΣΕΜΜ Αθηνών Αντιπρόεδρος Ψυχοπροφυλακτικής Εταιρείας Μέλος Εθνικής Επιτροπής Μητρικού Θηλασμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α

ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β. Ερώτηση 1 α ΧΑΡΤΙΝΗ ΑΓΚΑΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β Ερώτηση 1 α Το βιβλίο με τίτλο «Χάρτινη Αγκαλιά», της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη, περιγράφει την ιστορία ενός κοριτσιού, της Θάλειας, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Φεύγει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ Η φιλοσοφία μας για την εκπαίδευση και το σχολείο του παρόντος, έχει ως βασικό της άξονα ένα σχολείο: που εφαρμόζει στην «πράξη» τη μαθητοκεντρική διδασκαλία και την ολιστική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ιωάννης Βρεττός

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ. Ιωάννης Βρεττός Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Ιωάννης Βρεττός Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Γνώρισμα της προσωπικότητας ή ασκήσιμη συμπεριφορά; ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΑ ΚΑΝΑΛΙΑ Κινήσεις μέσα στον χώρο Κινήσεις των χεριών και του σώματος Οι κινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤοΚέντροΥποστήριξηςΓονέων παρουσιάζει. το θεραπευτικό παιχνίδι µε το αυτιστικό παιδί

ΤοΚέντροΥποστήριξηςΓονέων παρουσιάζει. το θεραπευτικό παιχνίδι µε το αυτιστικό παιδί ΤοΚέντροΥποστήριξηςΓονέων παρουσιάζει το θεραπευτικό παιχνίδι µε το αυτιστικό παιδί www.kyg.gr 2310 450 941 6940402054 Επίσης: YouTube - therapeutikopaixnidi Πηγές www.autismcentre.org SonRise www.horison.nl

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:

Κ. Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail: Το Αναλυτικό Πρόγραμμα ως εργαλείο αντιμετώπισης κοινωνικών καταστάσεων και επίτευξης οραμάτων της κοινωνίας Η περίπτωση του Αναλυτικού Προγράμματος του Ελληνικού Νηπιαγωγείου Κ. Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Μια φορά κι έναν καιρό μια παρέα από μαθητές και μαθήτριες που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να γνωρίσουν τον κόσμο αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μακρινό.

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ - ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ - ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ - ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [85]

Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [85] Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [85] 9. Ανθρωπολογική θεώρηση του χρόνου 1. Η εναρµόνιση µε το κύλισµα του χρόνου... 85 2. Οι διάφορες µορφές της πλήρωσης... 87 3. Η αντιµετώπιση του παρελθόντος...

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα. «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα.

Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα. «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα. 1 Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα. Κάποτε, στην αρχαία Εποχή, στην Αθήνα υπήρχε ευημερία σημαντική, κανένας άνθρωπος

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ 3 ΜΑΘΑΙΝΩ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ 1 ΜΑΘΑΙΝΩ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΟΤΑΝ Η ΤΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή Ενότητα 8 η : Η σημασία της ποιότητας της σχέσης εκπαιδευτικού-μαθητή Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΟΠΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΕΛΗ

ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΟΠΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΕΛΗ 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΟΠΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΕΛΗ Εισαγωγή Αρχική Σελίδα Περιεχόμενα CD Rom Θέματα 1ου Κεφαλαίου Στο Προσκοπικό Παιδαγωγικό Σύστημα η έκφραση των ΑΡΧΩΝ του Προσκοπισμού γίνεται μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν;

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν; Διαζύγιο Σύµφωνα µε στατιστικά στοιχεία, στις αναπτυγµένες χώρες υπολογίζεται ότι ένας στους δύο γάµους καταλήγει σε διαζύγιο. Το διαζύγιο είναι µια ψυχικά τραυματική εμπειρία για αυτούς που χωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλη "Ηθικά Νικομάχεια" μετάφραση ενοτήτων 1-10 Κυριακή, 09 Δεκέμβριος :23 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Σεπτέμβριος :21

Αριστοτέλη Ηθικά Νικομάχεια μετάφραση ενοτήτων 1-10 Κυριακή, 09 Δεκέμβριος :23 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Σεπτέμβριος :21 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ «ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ» ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1-10 Μετάφραση ΕΝΟΤΗΤΑ 1η Αφού λοιπόν η αρετή είναι δύο ειδών, απ τη μια διανοητική και απ την άλλη ηθική, η διανοητική στηρίζει και την προέλευση και την αύξησή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Αξιολόγηση και Αυτοαξιολόγηση Εκπαιδευομένων- Αξιολόγηση Εκπαιδευτικού Σεντελέ Αικατερίνη, Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπαίδευσης ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αξιολόγησα τους μαθητές μου θεωρώντας την αξιολόγηση σαν μια διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29 Γράφει: Νικόλαος Βακόνδιος, Ψυχολόγος Η λέξη «ψύχωση» είναι μία λέξη η οποία χρησιμοποιείται υπερβολικά συχνά από τον κόσμο με λάθος νόημα και περιεχόμενο. Στο κείμενο αυτό, γίνεται μία προσπάθεια να δοθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές"

Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της Φως στις σκιές Η Πένυ Παπαδάκη μας μιλά με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου της "Φως στις σκιές" Κυρία Παπαδάκη, το βιβλίο σας Φως στις Σκιές που επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Ψυχογιός, πραγματεύεται δύσκολα κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Εσπερινά σχολεία, μια διαφορετική προσέγγιση στην εκπαιδευτική διαδικασία Δρ. ΖΑΡΚΑΔΟΥΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Διευθυντής 1 ου Εσπερινού ΓΕΛ Αθηνών zarknick@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

12. Συστηµατικές τελικές παρατηρήσεις

12. Συστηµατικές τελικές παρατηρήσεις 12. Συστηµατικές τελικές παρατηρήσεις Τελειώνοντας αυτές τις σκέψεις µας φαίνεται καλό να επεξηγήσουµε συµπληρωµατικά µερικά ερωτήµατα και αµφιβολίες, που ίσως έχουν ήδη µε διάφορους τρόπους ανακινηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη).

ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ (αποσπάσματα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ «η τέχνη της αγάπης», Εκδόσεις Μπουκουμάνη). 1. Σ ένα πολιτισμό όπου επικρατεί το εμπορικό πνεύμα και η

Διαβάστε περισσότερα

5. Οι ασταθείς µορφές της αγωγής (Die unstetigen Formen der Erziehung)*

5. Οι ασταθείς µορφές της αγωγής (Die unstetigen Formen der Erziehung)* Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* 5. Οι ασταθείς µορφές της αγωγής (Die unstetigen Formen der Erziehung)* 1. Η τεχνολογική και η οργανολογική αντίληψη... 52 2. Η υπαρξιακή φιλοσοφία (Die

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Otto Friedrich Bollnow ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Εισαγωγή - Μετάφραση ΙΩΑΝΝΗ Ε. ΘΕΟ ΩΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΚ ΟΣΕ1Σ «Ω ΩΝΗ» ΑΘΗΝΑ - ΓΙΑΝΝΙΝΑ 1993 Επιµέλεια έκδοσης: Γιάννης Τζαβάρας Τίτλος πρωτοτύπου: Vom Geist des Übens

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια:

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια: ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θέµατα της παρουσίασης Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή Σακελλαρίου Κίµων Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα H οικογένεια ως

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών και στην αξιοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Το καθήκον

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Μεθόδους Διδασκαλίας. Ο Δάσκαλος

Εισαγωγή στις Μεθόδους Διδασκαλίας. Ο Δάσκαλος Εισαγωγή στις Μεθόδους Διδασκαλίας Ο Δάσκαλος Σωκράτης: Μαιευτική μέθοδος Ο Σωκράτης υποστήριζε ότι δεν γνώριζε τίποτα, με την έννοια ότι δεν υπάρχει απόλυτη γνώση Θεωρούσε ότι για να μάθει κανείς κάτι

Διαβάστε περισσότερα

O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα

O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα Ελένη Γερουλάνου O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα Με οδηγό τα κυκλαδικά ειδώλια εικονογράφηση Φίλιππος Φωτιάδης Τα συναισθήματα, όπως η χαρά, ο θαυμασμός, ο φόβος, η αμηχανία, είναι έννοιες που

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή *

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή * ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Του ρα Κώστα Γ. Κονή * Το θέµα των πωλήσεων ήταν και θα παραµείνει πάντοτε πρώτο στις προτεραιότητες κάθε επιχείρησης. Μάλλον, θα έπρεπε να ήταν το πρώτο θέµα πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα Στιλ Αγωγής Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται από τους σκοπούς της Σχέση σκοπών-μέσων

Διαβάστε περισσότερα

2. Ο ανθρωπολογικός τρόπος θεώρησης στην παιδαγωγική

2. Ο ανθρωπολογικός τρόπος θεώρησης στην παιδαγωγική 26 Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* 2. Ο ανθρωπολογικός τρόπος θεώρησης στην παιδαγωγική 1. Το ιστορικό υπόβαθρο της φιλοσοφικής ανθρωπολογίας... 26 2. Η θεµελίωση της φιλοσοφικής ανθρωπολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός,

Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός, Το ταξίδι µιας ζωής Οχρόνος, δυστυχώς, κινείται πάντα προς τα εµπρός, ποτέ δεν επιστρέφει! Και καθώς προχωρά, µοιράζει το πεπρωµένο που προορίζεται για τον καθένα από εµάς, εκτελώντας έτσι τη βούλησή του.

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: Αύγουστος 02, 2012 2

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Καλές Σχέσεις 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι και γιατί χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2016 Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Η συγγραφέας Μαρία Τζιρίτα Η Μαρία Τζιρίτα μιλά για το τελευταίο της βιβλίο «Ιόλη», στο Πινάκιο, μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γυρίζω σελίδα... στη. Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γυρίζω σελίδα... στη. Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Καλλίοπη Εμμανουηλίδου Γυρίζω σελίδα... στη Χαμηλή αυτοεκτίμηση Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ.... 13. ΕΙΣΑΓΩΓΗ.... 15 Αυτό το ταξίδι θα το κάνω μόνος ή με βοήθεια;... 15 Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητή κυρία Μαντουλίδου και αξιότιµοι καθηγητές, Αγαπητές µητέρες και πατεράδες αλλά και παππούδες και γιαγιάδες των αποφοίτων µας

Αγαπητή κυρία Μαντουλίδου και αξιότιµοι καθηγητές, Αγαπητές µητέρες και πατεράδες αλλά και παππούδες και γιαγιάδες των αποφοίτων µας ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗΣ ΜΑΝΤΟΥΛΙ Η Αγαπητή κυρία Μαντουλίδου και αξιότιµοι καθηγητές, Υψηλοί προσκεκληµένοι Αγαπητές µητέρες και πατεράδες αλλά και παππούδες και γιαγιάδες των αποφοίτων µας Πρωταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Μέσα - Τεχνικές. Μέθοδοι της παιδαγωγικής διαδικασίας. Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2013

Μέσα - Τεχνικές. Μέθοδοι της παιδαγωγικής διαδικασίας. Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2013 Μέθοδοι της παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα - Τεχνικές http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων ΕΡΓΑΣΙΕΣ Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Β Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Χάρτινη αγκαλιά» Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Εκδόσεις: Καλέντης Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Καλύτερη πληροφόρηση Ένιωσα σίγουρη για τον εαυτό μου Πολλές απορίες που δεν είχα φανταστεί με σιγούρεψαν Η σημερινή ενημέρωση ήταν από τις καλύτερες που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Αγαπητέ μαθητή/ αγαπητή μαθήτρια, Διεξάγουμε μια έρευνα και θα θέλαμε να μάθουμε την άποψή σου για τo περιβάλλον μάθησης που επικρατεί στην τάξη σου. Σε παρακαλούμε

Διαβάστε περισσότερα

Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [62] 6. Η κρίσιµη κατάσταση και η νέα αρχή

Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [62] 6. Η κρίσιµη κατάσταση και η νέα αρχή Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [62] 6. Η κρίσιµη κατάσταση και η νέα αρχή 1. Η κρίσιµη κατάσταση... 62 2. Η νέα αρχή... 64 3. Η κριτική του πολιτισµού (Die Kulturkritik)......... 65 4.

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!!

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016 Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! «Ώρες να χα να σ ακούω», ήταν μια αυθόρμητη πρόταση που... έφυγε από το στόμα μου, αναγκάζοντας την Ισμήνη να χαμογελάσει

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα