στην πρακτική του κεμαλικού μονοκομματικού καθεστώτος. Η ανάλυση γίνεται με άξονα τις έξι βασικές αρχές του κεμαλισμού: το ρεπουμπλικανισμό, τον

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "στην πρακτική του κεμαλικού μονοκομματικού καθεστώτος. Η ανάλυση γίνεται με άξονα τις έξι βασικές αρχές του κεμαλισμού: το ρεπουμπλικανισμό, τον"

Transcript

1 ΕΙΑΓΩΓΗ Ο κεμαλισμός ως κυρίαρχη ιδεολογία στην Σουρκία έχει επηρεάσει βαθύτατα τους θεσμούς, τις αντιλήψεις, τις νοοτροπίες και τις συμπεριφορές των πολιτών και ιδίως των αρχών της χώρας. Ο κεμαλισμός διαμορφώθηκε στα πρώτα χρόνια της Σουρκικής Δημοκρατίας και επιχείρησε να δώσει μια νέα συλλογική ταυτότητα στους κατοίκους της Σουρκίας, να νομιμοποιήσει τους φορείς της κρατικής εξουσίας και να οδηγήσει την Σουρκία στο δρόμο του εκσυγχρονισμού και του εκδυτικισμού. Ο σημερινός ξένος επισκέπτης της Σουρκίας δεν μπορεί να μην προσέξει την εμμονή στην αναπαράσταση του Kemal Atatürk στους δρόμους, στα σχολεία και τα πανεπιστήμια, στις δημόσιες υπηρεσίες. Ψστόσο, παράλληλα με την Σουρκία που ακολουθεί το δρόμο του Kemal υπάρχουν και άλλες πλευρές της Σουρκίας που χαράζουν διαφορετικό δρόμο και κερδίζουν έδαφος, που δεν εμπνέονται από τον κεμαλισμό και που προτάσσουν διαφορετικές συλλογικές ταυτότητες, αξίες και επιδιώξεις. Η βασική θέση της παρούσας εργασίας είναι ότι ο κεμαλισμός στη σημερινή Σουρκία διέρχεται κρίση. Ο κεμαλισμός αντιμετωπίζει τρεις βασικές προκλήσεις: το κουρδικό ζήτημα, την άνοδο του πολιτικού Ισλάμ και το αίτημα του εκσυγχρονισμού. Τπό τις νέες συνθήκες που διαμορφώθηκαν από τη δεκαετία του 80 και μετά τόσο διεθνώς όσο και στο εσωτερικό της Σουρκίας ο κεμαλισμός αδυνατεί να προσφέρει λύσεις και προοπτική για το μέλλον και προκαλεί προβλήματα και αδιέξοδα στο τουρκικό πολιτικό σύστημα. Η εργασία αποτελείται από δύο κεφάλαια. το πρώτο σκιαγραφείται η κεμαλιστική ιδεολογία και στο δεύτερο αναλύονται οι προκλήσεις που θέτουν υπό αμφισβήτηση τον κεμαλισμό. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο κεφάλαιο περιγράφονται οι συνθήκες διαμόρφωσης της κεμαλιστικής ιδεολογίας, οι ρίζες της στους οθωμανούς μεταρρυθμιστές του 19ου αιώνα, ο ρόλος του Kemal Atatürk και των μεταρρυθμίσεών του και γίνεται αναφορά τόσο στο λόγο όσο και 1

2 στην πρακτική του κεμαλικού μονοκομματικού καθεστώτος. Η ανάλυση γίνεται με άξονα τις έξι βασικές αρχές του κεμαλισμού: το ρεπουμπλικανισμό, τον εθνικισμό, την εκκοσμίκευση, το λαϊκισμό, τον κρατισμό και την επαναστατικότητα. το δεύτερο κεφάλαιο αναλύονται οι βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κεμαλισμός. Σο κουρδικό ζήτημα αποτελεί την πρώτη πρόκληση. Γίνεται αναφορά στην έξαρση του κουρδικού εθνικισμού από τα μέσα της δεκαετίας του 80 και μετά, στη στάση του τουρκικού κράτους, των πολιτικών κομμάτων και της κοινωνίας πολιτών απέναντι στο κουρδικό ζήτημα. Τποστηρίζεται ότι το κουρδικό αμφισβητεί την κεμαλιστική ιδεολογία και κυρίως την αρχή του εθνικισμού και δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα, στην οποία η εμμονή στον κεμαλισμό καθίσταται προβληματική. Δεύτερη βασική πρόκληση στον κεμαλισμό συνιστά η άνοδος του πολιτικού Ισλάμ ιδίως από τη δεκαετία του 90. Περιγράφεται η πορεία του πολιτικού Ισλάμ τα τελευταία χρόνια και γίνεται προσπάθεια ανίχνευσης των παραγόντων που το ενίσχυσαν. Η άνοδος του πολιτικού Ισλάμ αντιτίθεται στην κεμαλιστική ιδεολογία και κυρίως στην αρχή της εκκοσμίκευσης. Η προσπάθεια των κεμαλιστών να ελέγξουν και να περιορίσουν το Ισλάμ προκαλεί τριγμούς στο πολιτικό σύστημα. Σέλος μια τρίτη πρόκληση για τον κεμαλισμό αποτελεί το αίτημα του εκσυγχρονισμού, το οποίο διατυπώνεται όλο και πιο έντονα καθώς η Σουρκία επιδιώκει την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σμήματα της κοινωνίας πολιτών στην Σουρκία αλλά και η ίδια η ΕΕ πιέζουν για τον εκσυγχρονισμό της χώρας και συναινούν ως προς την ανάγκη εκδημοκρατισμού. Η αναθεώρηση του υντάγματος του 1982 αντανακλά τις πιέσεις για εκδημοκρατισμό αλλά και τα εμπόδια που εγείρονται προς αυτή την κατεύθυνση. Σο αίτημα του εκσυγχρονισμού αμφισβητεί ιδίως την αρχή του κρατισμού του κεμαλισμού, καθώς το ισχυρό, παρεμβατικό και αυταρχικό κράτος αποτελεί εμπόδιο στον εκδημοκρατισμό. 2

3 ΚΕΥΑΛΑΙΟ 1 - Η ΚΕΜΑΛΙΣΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ «Τι χαρά για όποιον ονομάζει τον εαυτό του Τούρκο» 1 Kemal Atatürk 1. Ο Kemal Atatürk και οι συνθήκες διαμόρφωσης της κεμαλιστικής ιδεολογίας. Σα βασικά στοιχεία της κεμαλιστικής ιδεολογίας, επίσημης ιδεολογίας του τουρκικού κράτους, διαμορφώθηκαν κατά τη διάρκεια του Ελληνοτουρκικού Πολέμου ( ) και του μονοκομματικού καθεστώτος της Σουρκίας ( ). Ο Kemal Atatürk υπήρξε ο πρωταγωνιστής αυτής της ιστορικής περιόδου, νικηφόρος στρατηγός στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο, ιδρυτής της Σουρκικής Δημοκρατίας και πρώτος Πρόεδρος της Σουρκίας ως το θάνατό του, το την τουρκική βιβλιογραφία η περίοδος αυτή ονομάζεται «Σουρκική Επανάσταση» 2, όρος που μεταξύ άλλων- εκφράζει τις μεγάλες αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στα γεωγραφικά όρια που κατέλαβε μετά τη υνθήκη της Λωζάννης η Σουρκία. Ο Kemal Atatürk γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το Υοίτησε στη στρατιωτική σχολή της Θεσσαλονίκης, στη στρατιωτική ακαδημία του Μοναστηρίου και στο πολεμικό κολέγιο της Κωνσταντινούπολης. Εκεί πρωτοήρθε σε επαφή με τις ιδέες των εξόριστων Νεότουρκων, που βρίσκονταν σε αντίθεση με το καταπιεστικό καθεστώς του σουλτάνου Abdülhamit II. Σο 1907 υπηρέτησε ως ταγματάρχης στο Γ ώμα τρατού στη Μακεδονία, όπου συμμετείχε στη μυστική Επιτροπή για την Ένωση και την Πρόοδο. Μετά το κίνημα των Νεότουρκων, το 1908, δεν 1 Φαρακτηριστικό απόσπασμα από το λόγο του Kemal Atatürk στη δέκατη επέτειο της ίδρυσης της Σουρκικής Δημοκρατίας. Βλ.: Atatürk Kemal, Speech delivered by Atatürk on the tenth anniversary of the foundation of the Republic, επίσκεψη στις 22/9/ Βλ. ενδεικτικά Kili Suna, Kemalism in contemporary Turkey, International Political Science Review, vol. 1, No 3, 1980, σ καθώς και Akşin Sina, The nature of the Kemalist Revolution, Shankland David (ed), The Turkish Republic at 75 Years, The Eothen Press, Cambridgeshire, 1999, σ

4 αναδείχθηκε πολιτικά λόγω των κακών σχέσεών του με την ηγεσία των Νεότουρκων. Τπηρέτησε στο βαλκανικό πόλεμο και στον Α Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο ρόλος του στην άμυνα των τενών ενάντια στη βρετανική επίθεση το 1915 του χάρισε φήμη, αλλά οδήγησε και σε δυσμενή μετάθεσή του στο Diyarbakır, στα βάθη της Ανατολίας, καθώς οι αρχές φοβήθηκαν την ενδεχόμενη εκμετάλλευση της φήμης του. Η ανακωχή του Μούδρου βρήκε το Mustafa Kemal στην Παλαιστίνη. Ο Kemal ανακλήθηκε και έφτασε στην Κωνσταντινούπολη το Νοέμβριο του 1918, όταν έφτανε εκεί και ο συμμαχικός στόλος. υμμαχική στρατιωτική διοίκηση επιβλήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, ενώ οι συμμαχικές δυνάμεις άρχισαν να καταλαμβάνουν τμήματα της ηττημένης στον πόλεμο Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. 3 Σο 1919 ο ουλτάνος διόρισε το Mustafa Kemal Γενικό Επιθεωρητή του ενάτου ώματος τρατού με βάση τη αμψούντα. Ο Kemal έφτασε στη αμψούντα το Μάιο του 1919, όταν στη μύρνη αποβιβαζόταν ο ελληνικός στρατός. τη αμψούντα ο Kemal διέλυσε τις αντιστασιακές ομάδες των χριστιανών της περιοχής. Από τη αμψούντα ο Kemal άρχισε να έρχεται σε επαφή με εθνικιστικές ομάδες, τις Εταιρίες για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων, και να συγκροτεί εθνικό στρατό ερχόμενος σε επαφή με γνωστούς του αξιωματικούς, συνταγματάρχες και στρατηγούς της Ανατολίας, όπως οι Ali Fuad Cebesoy, Hüsseyin Rauf Orbay και Kâzim Karabekir. Με τηλεγραφήματα προς πολιτικές και στρατιωτικές αρχές ζητούσε τη σύγκλιση συνεδρίου στη εβάστεια. Σον Ιούλιο του 1919 πραγματοποιήθηκε το υνέδριο του Ερζερούμ, στο οποίο συμμετείχαν εκπρόσωποι από τις ανατολικές επαρχίες, οι οποίοι υποστήριζαν την ακεραιτότητα της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Mustafa Kemal εξελέγη πρόεδρος. Σο υνέδριο του Ερζερούμ συνέταξε το Εθνικό ύμφωνο, κείμενο που περιείχε τα βασικά αιτήματα του εθνικιστικού κινήματος της Ανατολίας. Σο επτέμβριο του ίδιου χρόνου πραγματοποιήθηκε τελικά και συνέδριο εκπροσώπων από όλη τη χώρα στη εβάστεια. Σο υνέδριο της εβάστειας υιοθέτησε τις αποφάσεις του 3 Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. Ι, Παπαζήσης, Αθήνα, 2001, σ

5 υνεδρίου του Ερζερούμ και η Ένωση της Προάσπισης των Δικαιωμάτων της Ανατολικής Ανατολίας έγινε Ένωση της Προάσπισης των Δικαιωμάτων της Ανατολίας και της Ρούμελης υπό το Mustafa Kemal. Η τελευταία οθωμανική Βουλή, που αναδείχτηκε με εκλογές τον Ιανουάριο του 1920 και διαλύθηκε λίγους μήνες μετά, υιοθέτησε το Εθνικό ύμφωνο. το μεταξύ οι σχέσεις ανάμεσα στην κυβέρνηση της Κωνσταντινούπολης και το εθνικιστικό κίνημα στην Ανατολή βρίσκονταν σε ρήξη. την Άγκυρα σχηματίστηκε η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση και ξεχωριστό υπουργικό συμβούλιο. Οι συμμαχικές δυνάμεις, βλέποντας τη στρατιωτική ισχύ του εθνικιστικού κινήματος, το μη κομμουνιστικό χαρακτήρα του αλλά και τον κίνδυνο προσέγγισής του με τη σοβιετική Ρωσία (ο Kemal είχε ήδη υπογράψει συμφωνία συνεργασίας με τους οβιετικούς το Μάρτιο του 1921) 4, αναγνώρισαν την κυβέρνηση της Άγκυρας και προχώρησαν η μια μετά την άλλη σε συμφωνίες αποχώρησης και καθορισμού συνόρων με τους εθνικιστές. Σο επτέμβριο του 1922, με την καταστροφή της μύρνης, έληξε ο Ελληνοτουρκικός Πόλεμος. 5 Οι στρατηγοί εκπρόσωποι του εθνικιστικού κινήματος με επικεφαλής το Mustafa Kemal ανέλαβαν και τα ηνία της Σουρκίας μετά τη υνθήκη της Λωζάννης το Ο Kemal ίδρυσε το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), το οποίο θα είναι το μοναδικό κόμμα και θα κυβερνήσει την Σουρκία ως το Ο Lewis Bernard περιγράφει το εξής χαρακτηριστικό γεγονός, όπως αυτό αναφέρεται από τον Ιχμέτ Ιζάτ πασά. «Ένας αριθμός βρετανών αξιωματικών πήγε να δει τον ίδιο (τον Ιζέτ πασά) και θεωρώντας ότι είχε μυστική επικοινωνία με τους άνδρες της Ανατολίας, άρχισαν να ερευνούν την πολιτική του άποψη και, ιδιαίτερα, προσπαθούσαν να μάθουν κατά πόσο οι άνδρες στην Ανατολία ήταν εντελώς δέσμιοι των μπολσεβίκων. Ο Ιζέτ πασάς απάντησε πως αυτή η ομάδα αποτελείται κυρίως από στρατιωτικούς διοικητές και τα στελέχη τους, από επαρχιακούς προεστούς και γαιοκτήμονες, και από διανοούμενους. Ψς εκ τούτου είναι αδιανόητο να έχουν οποιαδήποτε ροπή προς τις κομμουνιστικές θεωρίες. Ψστόσο, εάν οι δυτικές δυνάμεις επιμένουν στην εφαρμογή αδικαιολόγητης πίεσης, δε θα ήταν δύσκολο να ριχτούν στην αγκαλιά της Ρωσίας», βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. ΙΙ, Παπαζήσης, Αθήνα, 2002, σ Ό.π., σ τη διάρκεια του Μεσοπολέμου ιδρύθηκαν κάποια κόμματα με την ανοχή ή υποστήριξη του Kemal και προσπάθησαν να κάνουν αντιπολίτευση αλλά σύντομα διαλύθηκαν. Για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. παρακάτω. 5

6 2. Οι βασικές αρχές της κεμαλιστικής ιδεολογίας Από το 1923 ως το θάνατο του Atatürk μια σειρά μεταρρυθμίσεων κυρίως σε πολιτικό, πολιτισμικό και κοινωνικό επίπεδο- θα εφαρμοστούν και θα επιφέρουν τεράστιες αλλαγές στο πολιτικό σύστημα της Σουρκίας. Οι μεταρρυθμίσεις του κεμαλικού μονοκομματικού καθεστώτος φανερώνουν και τα βασικά σημεία της κεμαλιστικής ιδεολογίας. Η κεμαλιστική ιδεολογία δεν ήταν ένα συστηματικά συγκροτημένο σύνολο ιδεών που υποστήριξε και εφάρμοσε το εθνικιστικό κίνημα και ο ίδιος ο Kemal. Αναπτύχθηκε σταδιακά 7 με βάση τις συνθήκες και τον τρόπο που αυτές αξιολογήθηκαν από τον ίδιο τον Kemal καθώς και με βάση τους συσχετισμούς δυνάμεων της εποχής. Οι βασικές αρχές της κεμαλιστικής ιδεολογίας - και κατ επέκταση και του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος- διατυπώθηκαν πολύ αργότερα στο πρόγραμμα του κόμματος το 1931 και εντάχθηκαν στο ύνταγμα της Σουρκίας το Πρόκειται για τις έξι αρχές που συμβολίζονται με έξι βέλη στο έμβλημα του κόμματος: ρεπουμπλικανισμός, εθνικισμός, εκκοσμίκευση, λαϊκισμός, κρατισμός και επαναστατικότητα. 8 Πέρα από τις έξι αυτές αρχές πρέπει να σημειωθεί ότι ο κεμαλισμός είχε ως στόχο τον εκσυγχρονισμό της Σουρκίας, τη μετατροπή της σε ένα σύγχρονο, ανεξάρτητο και ισχυρό κράτος, στα πρότυπα των δυτικοευρωπαϊκών κρατών της εποχής. 9 7 Σην άποψη αυτή τείνουν να υιοθετούν οι περισσότεροι αναλυτές του κεμαλισμού. Οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές του δεν παραλείπουν να εξάρουν τον πραγματισμό του Kemal Atatürk και τη μη δογματικότητα των απόψεών του. Βλ. ενδεικτικά Rustow Dankwart A., Kemalism, Grothusen Klaus-Detlev (ed.), Handbook on South Eastern Europe. Vol. IV. Turkey, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, 1985, σ Για μια συνοπτική αναφορά στις έξι αρχές του κεμαλισμού βλ. μεταξύ άλλων Özbudun Ergun, The nature of the Kemalist Political Regime, Kazancıgil Ali & Özbudun Ergun (eds.), Atatürk. Founder of a Modern State, C. Hurst & Company, London, 1981, σ , Karal Enver Ziya, The principles of Kemalism, Kazancıgil & Özbudun (eds.), ό.π., σ και από μια αρκετά κριτική σκοπιά Dumont Paul, The Origins of Kemalist Ideology, Landau Jakob M. (ed.), Atatürk and the Modernization of Turkey, Westview Press, Colorado, 1984, σ τα ελληνικά βλ. Πεσμαζόγλου τέφανος, Ευρώπη- Τουρκία. Ανακλάσεις και Διαθλάσεις. Η στρατηγική των κειμένων, βιβλίο Ι, Θεμέλιο, Αθήνα, 1993, σ και αρρής Νεοκλής, Εξωτερική Πολιτική & Πολιτικές Εξελίξεις στην Πρώτη Τουρκική Δημοκρατία. Ενότητα Πρώτη: Η άνοδος της στρατογραφειοκρατίας, Γόρδιος, Αθήνα, 1992, σ Βλ. ενδεικτικά Rustow Dankwart A., Atatürk as an institution-builder, Kazancıgil & Özbudun (eds.), ό.π., σ

7 Για τους υποστηρικτές του κεμαλισμού, η κεμαλιστική ιδεολογία συνιστά ρήξη με το παρελθόν, το κεμαλικό καθεστώς διαφέρει ριζικά από το οθωμανικό πολιτικό σύστημα. Ο Kemal Atatürk θεωρείται ότι σχεδόν μόνος- οργάνωσε την εθνική αντίσταση, εμπνεύστηκε και εφάρμοσε τις μεταρρυθμίσεις που άλλαξαν τη φυσιογνωμία της Σουρκίας. Περίπου αυτή την εικόνα έδωσε και ο ίδιος άλλωστε- στο λόγο που εκφώνησε στο υνέδριο του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος το 1927, γνωστό ως Nutuk (Η Ομιλία) 10. Ψστόσο, ο κεμαλισμός έχει τις ρίζες του στους μεταρρυθμιστές του 19 ου αιώνα, στην εποχή του Σανζιμάτ ( ) και βέβαια στην εποχή των Νεότουρκων ( ). 11 Παρακάτω, επιχειρείται μια ανάλυση της κεμαλιστικής ιδεολογίας με άξονες τις έξι αρχές του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος και με βάση το λόγο αλλά και την πρακτική του κεμαλικού μονοκομματικού καθεστώτος Ρεπουμπλικανισμός (Cumhuriyetçilik - Republicanism) Μια από τις βασικές αρχές του κεμαλισμού είναι ο ρεπουμπλικανισμός, δηλαδή η αβασίλευτη δημοκρατία, η οποία ανακηρύχθηκε ως νέο πολίτευμα τον Οκτώβριο του Ήδη από την εποχή του Σανζιμάτ ρεπουμπλικανισμός σήμαινε δημοκρατία, περισσότερο όμως με την έννοια του συνταγματικού πολιτεύματος, καθώς η ιδέα της κατάργησης του αξιώματος του ουλτάνου ήταν μάλλον πρόωρη. τις δεκαετίες του 1860 και 1870 μέλη των Νεοοθωμανών τάσσονταν υπέρ ενός ρεπουμπλικανικού καθεστώτος, με την έννοια της συνταγματικής μοναρχίας. Ο Ali Suavi κατά τη διάρκεια της εξορίας του στο Παρίσι εξέδιδε την εφημερίδα La République και ο Namık Kemal με άρθρα του στην εφημερίδα Hürriyet 10 Βλ. Atatürk Kemal, The Great Speech, επίσκεψη στις 22/9/ Βλ. Poulton Hugh, Ημίψηλο, γκρίζος λύκος και ημισέληνος, Οδυσσέας, Αθήνα, 2000, σ , Kazancıgil Ali, The Ottoman-Turkish State and Kemalism, Kazancıgil & Özbudun (eds.), ό.π., σ καθώς και Zürcher Erik J., Turkey. A modern history, I. B. Tauris, London & New York, 1993, σ

8 υποστήριζε την ιδέα της λαϊκής κυριαρχίας. Οι Νεοοθωμανοί δανείζονταν στα γραπτά τους ιδέες των Tocqueville, Montesquieu, Rousseau και Voltaire. την εποχή του Abdülhamit II μέλη της στρατιωτικής ελίτ μεταξύ αυτών και ο Mustafa Kemal συνέχισαν να έρχονται σε επαφή με δημοκρατικές ιδέες μέσω περιοδικών και έργων που εκδίδονταν στο εξωτερικό. 12 Σο κίνημα των Νεότουρκων οδήγησε στην αποκατάσταση του οθωμανικού συντάγματος του 1876 και στην εγκαθίδρυση συνταγματικής μοναρχίας. Οι πρώτες αλλαγές που οι Νεότουρκοι επέφεραν στο σύνταγμα στόχευαν στην υποβάθμιση της θέσης και της εξουσίας του σουλτάνου. 13 Σο 1921 ο Νόμος των Θεμελιωδών Οργανισμών, ο οποίος συνιστούσε στην πράξη ένα προσωρινό σύνταγμα, όριζε μεταξύ άλλων ότι: «Η εκτελεστική εξουσία και η νομοθετική αρχή περιέρχονται και εκφράζονται στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση η οποία είναι ο μόνος και πραγματικός εκπρόσωπος του λαού. Σο κράτος της Σουρκίας διοικείται από τη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση και η κυβέρνηση φέρει την ονομασία Η Κυβέρνηση της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης...» 14 Παρόλα αυτά, πολλά μέλη της υνέλευσης παρέμεναν πιστά στο σουλτάνο-χαλίφη και θεωρούσαν ότι ο χαρακτήρας της υνέλευσης ήταν προσωρινός 15 και ότι στόχος τους ήταν να σώσουν το σουλτάνο από τους ξένους κατακτητές. 16 ύμφωνα με τον ίδιο τον Kemal, το καλοκαίρι του 1922 κάποιοι από τους στενότερους συνεργάτες του παρέμεναν πιστοί στο σουλτανάτο. Σελικά το Νοέμβριο του 1922 με συνοπτικές διαδικασίες η υνέλευση αποφάσισε την κατάργηση του σουλτανάτου. Λίγες μέρες αργότερα ο Mehmet VI Vahdettin, τελευταίος σουλτάνος, 12 Βλ. Dumont Paul, ό.π., σ και Πεσμαζόγλου τέφανος, ό.π., σ Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. ΙΙ, ό.π., σ Ό.π., σ π., σ Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ.ι, ό.π., σ

9 εγκατέλειψε τη χώρα και μεταφέρθηκε με βρετανικό πολεμικό πλοίο στη Μάλτα. Σην επομένη κρίθηκε έκπτωτος από την Εθνοσυνέλευση. 17 Περίπου ένα χρόνο αργότερα, στις 29 Οκτωβρίου 1923, ανακηρύχθηκε η Δημοκρατία. Η Εθνοσυνέλευση αποδέχτηκε συνταγματική τροπολογία του Mustafa Kemal, που όριζε μεταξύ άλλων ότι: «Η μορφή διακυβέρνησης του κράτους της Σουρκίας είναι Δημοκρατία... ο πρόεδρος της Σουρκίας εκλέγεται από τη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση από τα μέλη της σε συνεδρίαση ολομέλειας... ο πρόεδρος της Σουρκίας είναι ο αρχηγός του κράτους... και διορίζει τον πρωθυπουργό...» 18 Λίγα λεπτά αργότερα ο Mustafa Kemal εξελέγη πρώτος πρόεδρος της Σουρκικής Δημοκρατίας και διόρισε πρωθυπουργό τον İsmet İnönü. 19 Η απόφαση ανακήρυξης δημοκρατίας αντιμετώπισε την αντίδραση πολλών στρατηγών που είχαν αναδειχθεί κατά τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο και οι οποίοι έλειπαν από την Άγκυρα, όταν αποφασίστηκε η τροπολογία του συντάγματος. Οι εφημερίδες της Κωνσταντινούπολης άσκησαν δριμεία κριτική στην απόφαση εκφράζοντας το φόβο ότι σύντομα θα καταργούνταν και το χαλιφάτο, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην εξουσία του Mustafa Kemal. Πράγματι, λίγους μήνες μετά, το Μάρτιο του 1924, καταργήθηκε το χαλιφάτο και τα μέλη της οθωμανικής δυναστείας εκδιώχθηκαν από τη χώρα. 20 Από το 1923 ως το 1950 η Σουρκική Δημοκρατία είχε δύο προέδρους: το Mustafa Kemal και στη συνέχεια τον İsmet İnönü, ο οποίος τον διαδέχθηκε μετά το θάνατό του το την ουσία ο Kemal ήταν δια βίου πρόεδρος - η εκλογή του προέδρου ήταν καθαρά τυπική και είχε τεράστια εξουσία ίση με εκείνη του εκάστοτε σουλτάνου, καθώς 17 Ό.π., σ ό.π., σ ό.π., σ Βλ. Zürcher Erik, ό.π., σ

10 διόριζε και έπαυε πρωθυπουργούς και υπουργούς κατά βούληση. 21 Ο νόμος που εγκαθίδρυσε τη Δημοκρατία ενίσχυσε παράλληλα την εκτελεστική εξουσία, η οποία πρακτικά περιήλθε στα χέρια ενός του προέδρου-, και υποβίβασε το κοινοβούλιο, ενώπιον του οποίου ως τότε ήταν υπόλογοι οι υπουργοί. 22 Σο νέο καθεστώς παρουσίαζε κοινά στοιχεία με τη δικτατορία της νεοτουρκικής τριανδρίας του Enver Paşa, του Talat Paşa και του Cemal Paşa. Κυρίαρχο ρόλο κατείχε ο στρατός και αυτός ήταν που επέλεξε τον İsmet İnönü, ήρωα του Ελληνοτουρκικού Πολέμου, ως διάδοχο του Kemal. πως σημειώνει χαρακτηριστικά ο Bernard Lewis: «Η φιοριτούρα του συντάγματος, της βουλής, του κόμματος και των εκλογών δεν μπορούν να κρύψουν το βασικό γεγονός ότι η δημοκρατία ιδρύθηκε από έναν επαγγελματία στρατιώτη που ηγήθηκε ενός νικηφόρου στρατού και υποστηρίχθηκε στα πρώτα στάδια τουλάχιστοναπό ένα συνδυασμό προσωπικής και στρατιωτικής εξουσίας.» 23 Από το 1923 ως το 1946 στην Σουρκία υπήρξε μόνο ένα κόμμα, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα, που ίδρυσε ο Mustafa Kemal και το οποίο στελεχώθηκε από τους υλλόγους για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων, που είχαν παίξει καίριο ρόλο στο εθνικιστικό κίνημα της Ανατολίας. Σο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα εξέφραζε τη συμμαχία της στρατιωτικής και γραφειοκρατικής ελίτ με τους τοπικούς προύχοντες. 24 Προσπάθειες για την έκφραση αντιπολίτευσης προς το καθεστώς δεν ευδοκίμησαν. Σο Νοέμβριο του μέλη της Εθνοσυνέλευσης που διαφωνούσαν με τον τρόπο που είχε ανακηρυχθεί η Δημοκρατία 21 Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. ΙΙ, ό.π., σ Βλ. Dumont Paul, Κεμάλ. Ο δημιουργός της νέας Τουρκίας, εκδ. Κούριερ, Αθήνα, 1998, σ Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. ΙΙ, ό.π., σ Βλ. Özbudun Ergun, ό.π., σ και Παρέσογλου Αθανάσιος Ε., «Σο τουρκικό πολιτικό σύστημα», Βερέμης Θάνος (επιμ.), Η Τουρκία σήμερα. Πολιτεία, κοινωνία, 10

11 συγκρότησαν το Προοδευτικό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Σο κόμμα υποστήριζε τις κοσμικές μεταρρυθμίσεις και τον εθνικισμό, αλλά απέρριπτε την αυταρχικότητα και τον συγκεντρωτισμό του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος και ζητούσε μια πιο φιλελεύθερη οικονομική πολιτική. Σο κόμμα του Kemal απάντησε με την επιβολή αυστηρής πειθαρχίας στην κοινοβουλευτική ομάδα του, ώστε να μην υπάρχουν διαρροές προς το νέο κόμμα. Η κουρδική εξέγερση με επικεφαλής τον Şeyh Sait βόρεια του Diyarbakır το Υεβρουάριο του 1925 στάθηκε η αφορμή για την επιβολή σιγής σε κάθε αντιπολιτευόμενη φωνή. Με το Νόμο για τη Διατήρηση της Σάξης και τη δημιουργία ειδικών δικαστηρίων, των αποκαλούμενων «δικαστηρίων της ανεξαρτησίας», ο Kemal κατέστειλε όχι μόνο το κουρδικό κίνημα αλλά και τους πολιτικούς του αντιπάλους. Αυστηρή λογοκρισία επιβλήθηκε στον Σύπο, πολλές εφημερίδες έκλεισαν και το Προοδευτικό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα τέθηκε εκτός νόμου τον Ιούνιο του 1925, λίγους μόνο μήνες μετά την ίδρυσή του. 25 Μια δεύτερη προσπάθεια ανάδειξης αντιπολίτευσης το 1930 δεν είχε αποτέλεσμα. Αυτή τη φορά ο ίδιος ο Kemal ενθάρρυνε τη δημιουργία ενός αντιπολιτευόμενου κόμματος με στόχο, ίσως, τη διοχέτευση της κοινωνικής δυσφορίας και την αποδυνάμωση του İsmet İnönü. Σον Αύγουστο του 1930 ο παλιός φίλος του Kemal, Fethi Okyar, ίδρυσε με προτροπή του Kemal το Ελεύθερο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα με αιτήματα που θύμιζαν εκείνα του Προοδευτικού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Σο νέο κόμμα κέρδισε γρήγορα μεγάλη υποστήριξη, αλλά η αστυνομία επιτέθηκε σε συγκέντρωση οπαδών του. Μετά τις τοπικές εκλογές του Οκτωβρίου του 1930 το κόμμα κατηγόρησε την κυβέρνηση για νοθεία. Σο Νοέμβριο του 1930 ο Fethi Okyar αναγκάστηκε να διαλύσει το νεοσύστατο κόμμα του, καθώς ο Kemal απέσυρε την όποια υποστήριξή του προς το εγχείρημα. 26 οικονομία, εξωτερική πολιτική, θρησκεία, Παπαζήσης, Αθήνα, 1995, σ και ιδίως Βλ. Zürcher Erik, ό.π., σ Ό.π., σ

12 Υαίνεται, λοιπόν, ότι το κεμαλικό καθεστώς στην Σουρκία ιδίως μετά το 1925 ήταν ένα δικτατορικό καθεστώς. 27 την πολιτική σκηνή απαγορεύονταν κάθε αντιπολίτευση, ενώ ο έλεγχος της πολιτιστικής και πνευματικής ζωής ήταν αυστηρός. Η λογοκρισία του Σύπου ήταν έντονη και σταδιακά έκλεισαν όλες οι αντιπολιτευόμενες εφημερίδες. Σα δύο τρίτα περίπου του προσωπικού του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης απολύθηκαν και παρέμειναν μόνο οι πιστοί οπαδοί του καθεστώτος. 28 Ο εργατικός νόμος του 1936 ήταν αντίγραφο του αντίστοιχου νόμου της φασιστικής Ιταλίας και απαγόρευε το συνδικαλισμό και την απεργία. 29 Έτσι ο ρεπουμπλικανισμός σημαίνει περισσότερο άρνηση του θεϊκά εγκεκριμένου σουλτάνου ως αρχηγού του κράτους και αντικατάστασή του από έναν κοσμικό άρχοντα που κέρδισε το αξίωμα αυτό λόγω της στρατιωτικής του αρετής. Ο ρεπουμπλικανισμός, παρόλη τη ρητορεία περί λαϊκής κυριαρχίας που τον συνόδευε, δε συμβάδιζε με τις αρχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας Εθνικισμός ( Milliyetçilik Nationalism) το πρόγραμμα του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος στις αρχές της δεκαετίας του 1930 το έθνος ορίζεται ως εξής: «Ένα έθνος είναι ένας κοινωνικός και πολιτικός σχηματισμός που περιλαμβάνει πολίτες οι οποίοι συνδέονται μεταξύ τους σε μια κοινότητα γλώσσας, πολιτισμού και ιδεωδών.» 30 τα παραπάνω στοιχεία θα μπορούσε να προσθέσει κανείς την εδαφική επικράτεια, καθώς η έννοια του έθνους στον κεμαλισμό περιορίστηκε στα εδαφικά όρια που καθόριζε το Εθνικό ύμφωνο του 1919 και δεν εμπεριείχε αλυτρωτικές βλέψεις. 31 Με αυτή την έννοια, ο κεμαλισμός 27 O Paul Dumont κάνει λόγο για «δικτατορία ενός ανδρός» και «δικτατορία ενός κόμματος». Βλ. Dumont Paul, Κεμάλ. Ο δημιουργός της νέας Τουρκίας, ό.π., σ Βλ. Zürcher Erik, ό.π., σ ό.π., σ Σο απόσπασμα παραθέτει ο Paul Dumont βλ. Dumont Paul, The origins of Kemalist Ideology, ό.π., σ Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. ΙΙ, ό.π., σ

13 διαφοροποιείται από παλαιότερες ιδεολογίες που εμφανίστηκαν στο 19 ο αιώνα και στις αρχές του 20 ου στην οθωμανική αυτοκρατορία, όπως είναι ο πανισλαμισμός, ο παντουρανισμός και ο παντουρκισμός. 32 Ενώ ο πανισλαμισμός πρέσβευε την ένωση των μουσουλμάνων σε ένα ενιαίο κράτος υπό την ηγεσία του χαλίφη, ο παντουρανισμός την ενότητα των τουρκικών λαών καθώς και των Υινλανδών και Ούγγρων και ο παντουρκισμός την ένωση των τουρκικών λαών της Ανατολίας και του Καυκάσου, ο κεμαλισμός στόχευε στη δημιουργία ενός τουρκικού έθνους στα εδαφικά όρια που μπόρεσε να επικρατήσει το εθνικιστικό κίνημα της Ανατολίας. 33 Από την άλλη πλευρά, βέβαια, στοιχεία του κεμαλιστικού εθνικισμού, όπως η έμφαση στην κοινή γλώσσα και τον κοινό πολιτισμό, συναντώνται σε θεωρητικούς του 19 ου και των αρχών του 20 ου αιώνα. Oι Ahmet Ağaoğlu, Yusuf Akçura, Mehmed Emin είχαν τονίσει τη σημασία της γλώσσας για την εθνική ενότητα, ενώ ο Ziya Gökalp έδινε έμφαση στα γραπτά του στο ρόλο της γλώσσας αλλά και του πολιτισμού. 34 Η επίκληση της κοινής γλώσσας και του κοινού πολιτισμού στόχευε στη διατήρηση της ενότητας της Σουρκικής Δημοκρατίας, στην αποτροπή αποσχιστικών κινημάτων και γεννούσε την ελπίδα ότι μια πολιτική εκτουρκισμού των διαφόρων εθνοτήτων εντός της επικράτειας θα ήταν εφικτή. 35 Πτυχές αυτής της πολιτικής μπορούν να θεωρηθούν η 32 Για τις έννοιες του πανισλαμισμού, του παντουρκισμού και του παντουρανισμού βλ. Lewis Bernard, ό.π., σ και Πεσαμαζόγλου τέφανος, ό.π., σ Είναι χαρακτηριστικό το απόσπασμα που παραθέτει ο Bernard Lewis από ομιλία του Κεμάλ Ατατούρκ: «Κύριοι! Ο καθένας από τους συμπατριώτες και ομοθρήσκους μας μπορεί να καλλιεργεί ένα υψηλό ιδανικό στο μυαλό του. Είναι ελεύθερος να το κάνει και κανένας δε θα ανακατευτεί. μως η κυβέρνηση της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης της Σουρκίας έχει μια σταθερή, θετική και ουσιώδη πολιτική, και αυτό, κύριοι, στοχεύει στη διαφύλαξη της ζωής και της ανεξαρτησίας... εντός των καθορισμένων εθνικών συνόρων. Η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση και η κυβέρνηση της Σουρκίας, εν ονόματι του έθνους που εκπροσωπούν, είναι πολύ μετριοπαθείς, πολύ μακριά από φαντασιώσεις και εντελώς ρεαλιστικές...δεν υπηρετούμε τον πανισλαμισμό...δεν υπηρετούμε τον παντουρανισμό...» Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. ΙΙ, ό.π., σ ( η υπογράμμιση είναι δική μου). 34 Βλ. Dumont Paul, The origins of Kemalist Ideology, ό.π., σ Ό.π., σ

14 προσπάθεια γλωσσικής μεταρρύθμισης, οι διάφορες θεωρίες για την τουρκική γλώσσα και ιστορία καθώς και η έμφαση του καθεστώτος στην προώθηση της εκπαίδευσης. Η γλωσσική μεταρρύθμιση ήταν μια προσπάθεια εξάλειψης των αραβικών και περσικών λέξεων από την καθομιλουμένη και αντικατάστασής τους από τουρκικές λέξεις ή λέξεις με τουρκική προέλευση. Σο 1932 πραγματοποιήθηκε το Πρώτο υνέδριο για την Σουρκική Γλώσσα, όπου επικράτησαν οι οπαδοί της «κάθαρσης» της γλώσσας. 36 Ιδρύθηκε η Εταιρία για τη Μελέτη της Σουρκικής Γλώσσας, η οποία άρχισε να συγκεντρώνει λέξεις από διαλέκτους, από αρχαίες πηγές και από τουρκικές γλώσσες της Κεντρικής Ασίας με στόχο την αντικατάσταση της οθωμανικής γλώσσας. Ψστόσο, το όλο εγχείρημα δεν ήταν ιδιαίτερα επιτυχές, καθώς οι νέες λέξεις που επινοήθηκαν δεν μπόρεσαν να αντικαταστήσουν τις παλιές, οι οποίες συνέχισαν να χρησιμοποιούνται. Η τεχνητή γλώσσα που προέκυψε ήταν ακατανόητη στη συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού. 37 Η προσπάθεια ανάδειξης της τουρκικής γλώσσας εκφράζεται και στην αποκαλούμενη «Θεωρία της Γλώσσας-Ήλιου», που υιοθετήθηκε επίσημα από το κεμαλικό καθεστώς από το 1935 και μετά. ύμφωνα με τη θεωρία αυτή όλες οι γλώσσες προέρχονταν από μια γλώσσα που ομιλούνταν παλιότερα στην κεντρική Ασία, γλώσσα συγγενική με την καθομιλουμένη τουρκική γλώσσα. Έτσι, δε χρειαζόταν να αντικατασταθούν οι αραβικές και περσικές λέξεις από το λεξιλόγιο καθώς και αυτές είχαν σύμφωνα με αυτή τη θεωρία- τουρκική προέλευση. 38 Η τόνωση του τουρκικού εθνικισμού επιχειρήθηκε και με τη «Θέση για την Σουρκική Ιστορία», η οποία υποστήριζε την πολιτισμική προσφορά της τουρκικής φυλής και καθιστούσε την Ανατολία αρχέγονη πατρίδα των Σούρκων. ύμφωνα με αυτή τη θεωρία, που διατυπώθηκε επίσημα το 1932 στο Πρώτο υνέδριο Ιστορίας στην Άγκυρα, οι Σούρκοι ζούσαν αρχικά στην κεντρική Ασία, όπου είχαν δημιουργήσει σημαντικό πολιτισμό. Η ξηρασία τους ανάγκασε να μεταναστεύσουν και έτσι να 36 Βλ. Zürcher Erik, ό.π., σ Βλ. Zürcher Erik, ό.π., σ

15 δημιουργήσουν τους σημαντικότερους πολιτισμούς, όπως τον πολιτισμό των Φετταίων και των ουμερίων, οι οποίοι θεωρήθηκαν τουρκικά φύλα. 39 Η Afet Inan, εισηγήτρια στο υνέδριο, είπε χαρακτηριστικά: «Η τουρκική ράτσα είχε φτάσει σε ένα υψηλό επίπεδο πολιτισμού στη γενέθλια γη της, όταν οι λαοί της Ευρώπης ήταν ακόμα αδαείς άγριοι... Σα παιδιά της Σουρκίας θα μάθουν ότι ανήκουν σε έναν άριο, πολιτισμένο και δημιουργικό λαό που κατάγεται από μια ανώτερη ράτσα με ιστορία δεκάδων χιλιάδων ετών και όχι από φυλή τετρακοσίων σκηνών» 40 Με τη θεωρία αυτή δίνονταν έμφαση στο προοθωμανικό παρελθόν της τουρκικής φυλής, η οθωμανική περίοδος παραμερίστηκε από την επίσημη ιστορία και τονίστηκαν οι προαιώνιοι δεσμοί των Σούρκων με την εδαφική επικράτεια που καταλάμβαναν. Η Ανατολία ήταν η αληθινή τους πατρίδα. 41 Οι θεωρία για την ιστορία περιλήφθηκε στα σχολικά βιβλία, καθώς η εκπαίδευση χρησιμοποιήθηκε ως μέσο εξάπλωσης του τουρκικού εθνικισμού. Σο 1924 καταργήθηκαν τα θρησκευτικά σχολεία (medrese) και καθιερώθηκε η ενότητα της εκπαίδευσης. 42 ύμφωνα με το πρόγραμμα του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος το 1935, βασικός στόχος της εκπαίδευσης ήταν η εμπέδωση των εθνικών ιδεωδών. 43 Σο σύνθημα «Ένας Σούρκος αξίζει όσο ολόκληρο το σύμπαν» καλλιεργήθηκε στα σχολεία, στο στρατό και προβλήθηκε από τα ΜΜΕ της εποχής. 44 Πολλοί αναλυτές επισημαίνουν ότι ο εθνικισμός στην κεμαλιστική ιδεολογία είναι κατεξοχήν εδαφικός και πολιτισμικός σε αντίθεση με 38 ό.π., σ ό.π., σ Σο απόσπασμα παραθέτει ο Hugh Poulton, βλ. Poulton Hugh, ό.π., σ Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. ΙΙ, ό.π., σ Για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση βλ. Winter Michael, The modernization of education in Kemalist Turkey, Landau Jakob M. (ed.), Atatürk and the Modernization of Turkey, ό.π., σ Βλ. Poulton Hugh, ό.π., σ Βλ. Dumont Paul, Κεμάλ. Ο δημιουργός της νέας Τουρκίας, ό.π., σ Γενικότερα, για το σύστημα πολιτικής κοινωνικοποίησης που εφάρμοσε το κεμαλικό καθεστώς ιδίως 15

16 άλλους τύπους εθνικισμού που στηρίζονται στη θρησκεία ή στη φυλή. 45 Ο εθνικισμός του Κεμάλ θεωρείται κατά συνέπεια ότι ενώνει, δε χωρίζει. «Κάθε πολίτης της Σουρκικής Δημοκρατίας θεωρούνταν Σούρκος, ανεξάρτητα αν ήταν Έλληνας, Κιρκάσιος, Κούρδος, Αρμένιος ή Εβραίος. Αυτός ο εθνικισμός δεν είχε πολιτικά κίνητρα.» 46 Μάλιστα πολλοί κάνουν λόγο για τον ανθρωπιστικό και αντιιμπεριαλιστικό χαρακτήρα του κεμαλιστικού εθνικισμού. Ο Enver Ziya Karal φτάνει στο σημείο να χαρακτηρίζει τον τουρκικό εθνικισμό ως «σύμβολο ειρήνης». 47 Ψστόσο, αν και ο εθνικισμός στην κεμαλιστική ιδεολογία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη γλώσσα, τον πολιτισμό και την εδαφική επικράτεια, χαρακτηρίζεται επίσης από το φυλετικό και θρησκευτικό στοιχείο. Και, αν και το κεμαλικό καθεστώς δεν είχε έντονες αλυτρωτικές βλέψεις, στα πλαίσια ίσως μια πραγματιστικής πολιτικής, σίγουρα δεν ήταν ειρηνικός απέναντι στις μειονότητες και άλλες εθνότητες εντός της επικράτειας. Σην αδυναμία του κεμαλιστικού εθνικισμού να αποφύγει το θρησκευτικό προσδιορισμό φανερώνουν οι προσπάθειες του Kemal να εθνικοποιήσει το Ισλάμ. ε αυτά τα πλαίσια καθιερώθηκαν το κάλεσμα σε προσευχή από τους μιναρέδες και το κήρυγμα στην τουρκική γλώσσα και όχι στην αραβική. Επίσης, έγιναν προσπάθειες μετάφρασης του Κορανίου. Διάφορες μεταφράσεις κατόπιν πρωτοβουλίας ιδιωτών είχαν εμφανιστεί ήδη από το Σο 1926 η Εθνοσυνέλευση ενέκρινε ένα κονδύλι για τη μετάφραση του Κορανίου και κάλεσε τον ποιητή Mehmed Akif να την αναλάβει. Ψστόσο, ο Akif αρνήθηκε υπό την πίεση των Αιγυπτίων πασάδων. Σο 1936 ο Kemal επανέλαβε την πρόσκλησή του αλλά χωρίς θετικό αποτέλεσμα. 48 Ο κεμαλισμός δεν ταυτίζεται σε καμία περίπτωση με τον πανισλαμισμό, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι ο Kemal δεν είχε συνείδηση του γεγονότος ότι το Ισλάμ αποτελούσε κύριο στοιχείο της συλλογικής ταυτότητας στην Ανατολία. Ο ίδιος χρησιμοποίησε το μέσα από τα σχολικά βιβλία ιστορίας βλ. Μήλλας Ηρακλής, Εικόνες Ελλήνων και Τούρκων, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2001, ιδίως σ Βλ. μεταξύ άλλων Rustow D.A., Kemalism, ό.π., σ , Karal Enver Ziya, ό.π., σ , Kili Suna, ό.π., σ Βλ. Akşin Sina, ό.π., σ Βλ. Karal Enver Ziya, ό.π., σ

17 θρησκευτικό στοιχείο, για να επιτύχει την υποστήριξη του εθνικιστικού κινήματος και ονόμασε τον πόλεμο «Ιερό Πόλεμο». Οι χριστιανοί θεωρήθηκαν εχθροί του τουρκικού έθνους και οι περισσότεροι εκδιώχθηκαν από την Σουρκία. 49 Σην ύπαρξη του θρησκευτικού σε συνδυασμό με το φυλετικό στοιχείο στον κεμαλιστικό εθνικισμό φανερώνουν, άλλωστε, αφενός η «Θέση για την Σουρκική Ιστορία», η οποία εξήρε την τουρκική φυλή, και αφετέρου και κυρίως - η στάση του καθεστώτος απέναντι στις μειονότητες και τις εθνότητες της Σουρκικής Δημοκρατίας. Οι εξεγέρσεις στις κουρδικές περιοχές κατά τις δεκαετίες του 1920 και 1930 καταστάληκαν άγρια και πολλοί Κούρδοι εκτοπίστηκαν στα δυτικά της χώρας. Απαγορεύτηκαν η χρήση της κουρδικής γλώσσας, τα κουρδικά έθιμα, τα κουρδικά ονόματα και εφαρμόστηκε στρατιωτικός νόμος στις κουρδικές περιοχές ως το Μετά την καταστολή της εξέγερσης στο Αραράτ ο υπουργός Δικαιοσύνης Mahmut Esat Bozkurt δήλωσε χαρακτηριστικά: «Πιστεύω πως ο Σούρκος θα πρέπει να είναι ο μοναδικός κύριος, ο μόνος αφέντης αυτής της χώρας. ποιοι δεν ανήκουν στην καθαρή τουρκική ράτσα, μόνο ένα δικαίωμα μπορεί να έχουν σ αυτή τη χώρα, το δικαίωμα να είναι υπηρέτες και δούλοι.» 50 Κατά τη δεκαετία του 1930 η άσκηση πολλών επαγγελμάτων, όπως του γιατρού, του δικηγόρου ή του αμαξουργού, δεν επιτρεπόταν σε όσους δεν ήταν Σούρκοι. Η Ανατολική Θράκη εποικίστηκε από άτομα αμιγώς τουρκικής ανατροφής και παιδείας, ενώ απομακρύνθηκαν από την περιοχή οι Εβραίοι. 51 Ιδιαίτερα ρατσιστική υπήρξε η εφαρμογή του κεφαλικού φόρου, ο οποίος επιβλήθηκε το Σο ύψος του φόρου καθορίζονταν κάθε 48 Βλ. Berkes Niyazi, The Development of Secularism in Turkey, Hurst & Company, London, 1998, σ Βλ. Poulton Hugh, ό.π., σ Σο απόσπασμα παρατίθεται από τον Hugh Poulton, βλ. Poulton Hugh, ό.π., σ. 157 (η υπογράμμιση είναι δική μου). 51 Ό.π., σ

18 φορά βάσει της εκτίμησης των τοπικών φορολογικών συμβουλίων, οι αποφάσεις των οποίων ήταν οριστικές. ποιος δεν κατέβαλε την οφειλή εντός 15 ημερών τιμωρούνταν με καταναγκαστικά έργα. την πραγματικότητα το ποσό της πληρωμής κάθε φορολογουμένου καθορίστηκε ανάλογα με το θρήσκευμα και την εθνότητά του. Οι εξισλαμισθέντες Εβραίοι καλούνταν να καταβάλουν σχεδόν τα διπλάσια από τους μουσουλμάνους και οι μη μουσουλμάνοι τα δεκαπλάσια. Αν και οι ξένοι προβλέπονταν να φορολογηθούν όπως και οι μουσουλμάνοι, σε πολλές περιπτώσεις φορολογήθηκαν ως μη μουσουλμάνοι. Αρχές Ιανουαρίου του 1943 άρχισαν να δημοσιεύονται κατάλογοι των φοροφυγάδων, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων ήταν Έλληνες, Εβραίοι και Αρμένιοι. ύντομα ξεκίνησαν συλλήψεις, κατασχέσεις περιουσιών και εκτοπισμός των οφειλετών σε στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας στο Ασκαλέ. Ο Σύπος επιδοκίμασε την αφαίμαξη του «ξένου αίματος». Ο κεφαλικός φόρος κατέστρεψε τις μικρές, νόμιμες επιχειρήσεις της Κωνσταντινούπολης και επέφερε πλήγμα στην οικονομική ζωή. Καθώς έπληξε και κάποιου ξένους που έμεναν στην Σουρκία, προκάλεσε τελικά την επέμβαση των υμμάχων και καταργήθηκε το Ο εθνικισμός είναι βασική αρχή της κεμαλιστικής ιδεολογίας. Μέσω του εθνικισμού ο κεμαλισμός προσπάθησε να διαμορφώσει μια νέα συλλογική ταυτότητα για τους κατοίκους της Σουρκικής Δημοκρατίας. Η έννοια του Σούρκου προσδιορίστηκε γλωσσικά, πολιτισμικά και εδαφικά αλλά επίσης- και φυλετικά και θρησκευτικά. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι η ίδια η Σουρκική Δημοκρατία υπήρξε αποτέλεσμα ενός εθνικιστικού κινήματος που άνθισε κατά τη διάρκεια του Ελληνοτουρκικού Πολέμου, ενάντια σε αλλόθρησκους και αλλοεθνείς. Βασικός στόχος του εθνικισμού στον κεμαλισμό είναι η διατήρηση της ενότητας της τουρκικής επικράτειας μέσω του εκτουρκισμού και της απάλειψης γλωσσικών, πολιτισμικών και άλλων ιδιαιτεροτήτων των κατοίκων της Σουρκίας. 52 Βλ. Poulton Hugh, ό.π., σ και Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. Ι, ό.π., σ

19 2.3. Εκκοσμίκευση ( Laiklik - Secularism) Σο κεμαλικό καθεστώς έδωσε μεγάλη βαρύτητα στον περιορισμό της επιρροής της θρησκείας στο κράτος και την κοινωνία. τόχος ήταν η μετατροπή μιας θεοκρατικής κοινωνίας σε μια σύγχρονη κοινωνία, βασισμένη στις δυτικές αξίες. Σο κεμαλικό καθεστώς δεν ήταν ενάντια στη θρησκεία, αλλά θέλησε αφενός να την περιορίσει στην ιδιωτική σφαίρα και αφετέρου να την ελέγξει, καθώς θα μπορούσε να είναι πηγή αντιπολίτευσης στο καθεστώς. Προσπάθειες εκκοσμίκευσης του κράτους και της κοινωνίας είχαν ξεκινήσει ήδη από το 19 ο αιώνα. Οι οθωμανοί γραφειοκράτες, διαπνεόμενοι από πραγματισμό, επιδίωξαν να εκσυγχρονίσουν τον κρατικό μηχανισμό και να ενδυναμώσουν το στρατό μέσα από μια σειρά από νόμους. Σην εποχή του Σανζιμάτ εμφανίστηκαν κοσμικά δικαστήρια, ιδρύθηκαν η χολή Δημόσιας Διοίκησης και η τρατιωτική Ακαδημία καθώς και μια σειρά δημοσίων σχολείων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης με κοσμικό χαρακτήρα. 53 Σην εποχή του Abdülhamit II η θρησκεία κέρδισε έδαφος, καθώς ο σουλτάνος πίστευε ότι θα μπορούσε να αποτελέσει το συνδετικό κρίκο ανάμεσα στους υπηκόους του και να αποτρέψει την απόσχιση περιοχών με μουσουλμανικό πληθυσμό. Παρόλα αυτά ο Abdülhamit II υποστήριξε τα κοσμικά δικαστήρια και την κοσμική εκπαίδευση και παραμέλησε τα θρησκευτικά σχολεία (medrese). Δημιουργήθηκαν στρατιωτικά σχολεία (rüşdiye), όπου οι μαθητές έμεναν εσώκλειστοι από τα δώδεκά τους χρόνια, και στρατιωτικά λύκεια (lise) που προετοίμαζαν τους μαθητές για τη τρατιωτική Ακαδημία. Η γενιά που φοίτησε στα σχολεία αυτά μεταξύ αυτών και ο Kemal Atatürk και οι συνεργάτες του- εκπαιδεύτηκε στις θετικές επιστήμες, διάβαζε Γάλλους θεωρητικούς και υιοθέτησε τις δυτικές αξίες και την ιδέα της αλλαγής Βλ. Mardin Şerif, Religion and secularism in Turkey, Kazancıgil Ali & Özbudun Ergun (eds.), ό.π., σ και ιδίως και Dumont Paul, The origins of Kemalist Ideology, ό.π., σ Βλ. Mardin Şerif, ό.π., σ

20 Μετά το κίνημα των Νεότουρκων ο πανισλαμισμός αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό. Ο Abdullah Cevdet στο περιοδικό του Ictihad πρότεινε πολλά από τα μέτρα που αργότερα θα εφαρμόσει το κεμαλικό καθεστώς. Ο Ziya Gökalp, ένας από τους σημαντικότερους θεωρητικούς του κινήματος των Νεότουρκων, παρόλο το σεβασμό του προς το Ισλάμ, πρότεινε την εκκοσμίκευση των εναπομεινάντων θρησκευτικών σχολείων και δικαστηρίων και τον περιορισμό των δικαιοδοσιών του σεϊχουλισλάμη 55. Πράγματι το 1916 ο σεϊχουλισλάμης εξαιρέθηκε από το Τπουργικό υμβούλιο και το Τπουργείο Δικαιοσύνης ανέλαβε την ευθύνη για τα θρησκευτικά δικαστήρια. Ση διοίκηση των βακουφιών την ανέλαβε το Τπουργείο Οικονομικών και των θρησκευτικών σχολείων το Τπουργείο Παιδείας. Ένα χρόνο αργότερα υιοθετήθηκε μερικώς το γρηγοριανό ημερολόγιο. 56 Ο Kemal Atatürk γαλουχήθηκε με το πνεύμα της εκκοσμίκευσης και επιτάχυνε τις μεταρρυθμίσεις για τον περιορισμό του Ισλάμ που είχαν αρχίσει από τον προηγούμενο αιώνα. Ψστόσο, όπως έχει ήδη σημειωθεί, χρησιμοποίησε το θρησκευτικό συναίσθημα κατά τη διάρκεια του Ελληνοτουρκικού Πολέμου. ταν το 1920 ο σεϊχουλισλάμης εξέδωσε φετφά εναντίον των εθνικιστών της Ανατολίας, ο μουφτής 57 της Άγκυρας εξέδωσε φετφά με την υπογραφή και άλλων 152 μουφτήδων της Άγκυρας υπέρ του εθνικιστικού κινήματος. 58 το υνέδριο του Ερζερούμ αλλά και στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση συμμετείχαν αρκετοί θρησκευτικοί ηγέτες και άτομα με θρησκευτική ενασχόληση 59, ενώ το Εθνικό ύμφωνο του 1919 έκανε λόγο για την κυριαρχία της οθωμανικής μουσουλμανικής πλειοψηφίας. 60 Ακόμα και στο αρχικό μανιφέστο του κόμματος του Kemal το 1923 δε γινόταν αναφορά στο ζήτημα της εκκοσμίκευσης. 61 Αργότερα, όταν ο Kemal Atatürk θα ισχυροποιήσει την εξουσία του, θα 55 Ο σεϊχουλισλάμης ήταν ο ανώτερος θρησκευτικός ηγέτης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μετά το σουλτάνο, κάτι ανάλογο με τον αρχιεπίσκοπο για τους χριστιανούς ορθόδοξους, 56 Βλ. Dumont Paul, The origins of Kemalist Ideology, ό.π., σ Ο μουφτής είναι τίτλος θρησκευτικού ηγέτη ανάλογος με του μητροπολίτη. 58 Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ.ι, ό.π., σ Βλ. Özbudun Ergun, ό.π., σ Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. ΙΙ, ό.π., σ Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. Ι, ό.π., σ

21 προβεί σε μεταρρυθμίσεις για την εκκοσμίκευση του κράτους, των νόμων, της εκπαίδευσης, για την αλλαγή θρησκευτικών και παραδοσιακών συμβόλων και για την εξάλειψη του λαϊκού Ισλάμ, το οποίο εκφραζόταν από τις ισλαμικές αδελφότητες (tarikat). Η κατάργηση του χαλιφάτου το 1924 ήταν από τα πρώτα μέτρα προς την κατεύθυνση της εγκαθίδρυσης κοσμικού κράτους. Σην ίδια χρονιά έγιναν παρεμβάσεις για τον περιορισμό της εξουσίας των ουλεμάδων, οι οποίοι βρίσκονταν στην κορυφή της θρησκευτικής ιεραρχίας ως ερμηνευτές και εφαρμοστές του ισλαμικού νόμου. Καταργήθηκαν η θέση του σεϊχουλισλάμη και το Τπουργείο Θρησκευτικών Τποθέσεων, το οποίο αντικαταστάθηκε από δύο γραφεία, τη Διεύθυνση Θρησκευτικών Τποθέσεων και τη Γενική Διεύθυνση Ευλαβών Ιδρυμάτων (βακουφιών). Ο πρωθυπουργός διόριζε τον επικεφαλής της Διεύθυνσης Θρησκευτικών Τποθέσεων, ο οποίος ήταν αρμόδιος για τη διαχείριση των τζαμιών, για το διορισμό των ιμάμηδων και των ιεροκηρύκων κλπ. Η Γενική Διεύθυνση Ευλαβών Ιδρυμάτων φρόντιζε για τη διαχείριση των βακουφιών και για τη μισθοδοσία των θρησκευτικών λειτουργών. 62 Με αυτόν τον τρόπο οι ουλεμάδες έγιναν υπάλληλοι του κράτους, διαδικασία που είχε αρχίσει ήδη από τον προηγούμενο αιώνα, ώστε η θρησκεία να τεθεί υπό κρατικό έλεγχο. 63 Επίσης, καταργήθηκαν τα θρησκευτικά δικαστήρια. 64 Σα θρησκευτικά σχολεία έκλεισαν με το Νόμο για την Ενότητα της Εκπαίδευσης και ιδρύθηκαν κάποια σχολεία για ιμάμηδες και ιερείς υπό την εποπτεία του Τπουργείου Παιδείας. Η Θεολογική χολή που ιδρύθηκε στο Πανεπιστήμιου της Κωνσταντινούπολης σύντομα παρήκμασε λόγω έλλειψης σπουδαστών και αντικαταστάθηκε από ένα Ινστιτούτο Ανατολικών πουδών. 65 ταδιακά καταργήθηκε και το μάθημα των θρησκευτικών στα σχολεία. την αρχή τα θρησκευτικά καταργήθηκαν στο γυμνάσιο και λύκειο και από το 1932 καταργήθηκαν και στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Σα θρησκευτικά θα μπουν ξανά στο 62 Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. ΙΙ, ό.π, σ Βλ. Mardin Şerif, ό.π., σ Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. Ι, ό.π., σ Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. ΙΙ, ό.π, σ

22 σχολικό πρόγραμμα το 1949, αρχικά σε εθελοντική βάση και πολύ αργότερα υποχρεωτικά. 66 Σο 1926 υιοθετήθηκε ο ελβετικός αστικός κώδικας και ο ισλαμικός νόμος έπαψε να ισχύει. Καταργήθηκαν η πολυγαμία, η αποπομπή της συζύγου και θεσπίστηκε ο πολιτικός γάμος. Αυτά τα μέτρα, σε συνδυασμό με την καθιέρωση κοινής εκπαίδευσης αγοριών και κοριτσιών και με την καθιέρωση δικαιώματος ψήφου για τις γυναίκες το 1934 βελτίωναν τη θέση των γυναικών στην τουρκική κοινωνία. 67 Επίσης υιοθετήθηκε ο ιταλικός ποινικός κώδικας και απαγορεύτηκαν η συγκρότηση πολιτικών κομμάτων με θρησκευτικούς σκοπούς και η θρησκευτική προπαγάνδα. 68 Σο 1928 η καθιέρωση κοσμικού κράτους ολοκληρώθηκε τυπικά με την τροποποίηση του υντάγματος και την απάλειψη του Άρθρου 2, το οποίο όριζε ότι «η θρησκεία του τουρκικού κράτους είναι η ισλαμική». 69 την επιδίωξη δημιουργίας ενός κοσμικού κράτους και μιας κοσμικής κοινωνίας εντάσσεται και η κατάργηση θρησκευτικών και παραδοσιακών συμβόλων. Σο 1925 καταργήθηκε με νόμο το φέσι, το οποίο ο Kemal θεωρούσε «έμβλημα άγνοιας, αμέλειας, φανατισμού και μίσους εναντίον της προόδου και του πολιτισμού», και αντικαταστάθηκε από το καπέλο. 70 Απαγορεύτηκε στους θρησκευτικούς λειτουργούς η κυκλοφορία με θρησκευτικό ένδυμα εκτός των τζαμιών και ενθαρρύνθηκε η κατάργηση του φερετζέ στις γυναίκες, χωρίς όμως να απαγορευθεί ποτέ με νόμο. Η Κυριακή και όχι η Παρασκευή - καθιερώθηκε ως επίσημη μέρα αργίας. Τιοθετήθηκαν το γρηγοριανό ημερολόγιο, το δυτικό αριθμητικό και μετρικό σύστημα. Σο 1934 καταργήθηκαν οι τίτλοι ευγενείας και οι πολίτες της Σουρκικής Δημοκρατίας αναγκάστηκαν να πάρουν επίθετο. Σότε ήταν που ο 66 Βλ. Winter Michael, ό.π., σ Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ.ι, ό.π, σ και Βλ. Berkes Niyazi, ό.π., σ Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ.ι, ό.π, σ Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ.ι, ό.π, σ

23 Mustafa Kemal πήρε το επίθετο Atatürk, δηλαδή πατέρας των Σούρκων. 71 Ίσως η πιο σημαντική αλλαγή, σε συμβολικό επίπεδο, ήταν η καθιέρωση του λατινικού αλφάβητου το 1928, το οποίο αντικατέστησε το αραβικό. Προτάσεις μεταρρύθμισης του αραβικού αλφάβητου είχαν διατυπωθεί ήδη από την εποχή του Σανζιμάτ. Σο ζήτημα της αντικατάστασης ή μεταρρύθμισης του αλφάβητου είχε συζητηθεί στην Εθνοσυνέλευση το 1923 και 1924, αλλά οι αντιδράσεις ήταν έντονες. Σελικά το λατινικό αλφάβητο καθιερώθηκε με νόμο σε μια εποχή που η εξουσία του Kemal ήταν απόλυτη και ο ίδιος ο Kemal έκανε περιοδεία στη χώρα ενθαρρύνοντας τον κόσμο να το υιοθετήσει. 72 Από τις μεταρρυθμίσεις του κεμαλικού καθεστώτος στα πλαίσια της εκκοσμίκευσης αυτή που συνάντησε τη μεγαλύτερη αντίσταση και δυσαρέσκεια ήταν η απαγόρευση των ισλαμικών αδελφοτήτων (tarikat). Οι ισλαμικές αδελφότητες με επικεφαλής τους δερβίσες συνιστούσαν τη λαϊκή, μυστικιστική πλευρά του Ισλάμ. υνυπήρχαν παράλληλα με το ορθόδοξο, λιτό, επίσημο Ισλάμ και ικανοποιούσαν τις θρησκευτικές και κοινωνικές ανάγκες του πληθυσμού. Οι οπαδοί των διαφόρων αδελφοτήτων συγκεντρώνονταν στα μοναστήρια των δερβισών και συμμετείχαν σε προσευχές με χορό, μουσική και τραγούδι και έβρισκαν στο πρόσωπο του δερβίση τον καθοδηγητή και μεσολαβητή με το θείο. ε αντίθεση με τους ουλεμάδες που συνιστούσαν μια ελίτ κρατικών λειτουργών, οι δερβίσες βρίσκονταν κοντά στους απλούς ανθρώπους, είχαν μεγάλη επιρροή στη θρησκευτική αλλά και κοινωνική ζωή των χωριών και των πόλεων και υπό μία έννοια- ήταν και πολιτικοί ηγέτες και υπήρξαν κατά καιρούς και επικεφαλής εξεγέρσεων. Μερικά από τα πιο γνωστά δερβισικά τάγματα ήταν οι Bektaşiler, οι Mevleviler και οι Nakşibendiler. το 19 ο αιώνα οι αδελφότητες αντιτάχθηκαν στη διείσδυση των δυτικών δυνάμεων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Κάποιες αδελφότητες φαίνεται να υποστήριξαν το εθνικιστικό κίνημα στην Ανατολία και μερικοί από τους ηγέτες σεΐχηδες των αδελφοτήτων 71 Βλ. Zürcher Erik, ό.π., σ Ό.π., σ

24 συμμετείχαν στην πρώτη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση. Σο κύρος και η επιρροή των αδελφοτήτων στο λαό, η ανεξαρτησία τους από τον κρατικό μηχανισμό και η πιθανή εξέλιξή τους σε εστία αντιπολίτευσης στο καθεστώς ήταν οι αιτίες που ο Kemal Atatürk διέλυσε τις αδελφότητες. Αφορμή στάθηκε η εξέγερση στις κουρδικές περιοχές της Σουρκίας υπό τον Şeyh Sait, ο οποίος ανήκε στο τάγμα των Nakşibendi. Οι αδελφότητες απαγορεύτηκαν, τα μοναστήρια τους έκλεισαν και οι περιουσίες τους κατασχέθηκαν. Σα τάγματα συνέχισαν τη δράση τους παράνομα, μια εστία αντίδρασης στην κεμαλιστική ιδεολογία εξαλείφθηκε, αλλά η καταπίεση οδήγησε σταδιακά και στην πολιτικοποίηση του Ισλάμ. 73 Υαίνεται, λοιπόν, ότι εκκοσμίκευση στον κεμαλισμό δε σημαίνει τόσο διάκριση θρησκείας και κράτους, αλλά περιορισμός της θρησκευτικής επιρροής στην ιδιωτική σφαίρα και έλεγχος της θρησκευτικής ηγεσίας. Η αρχή της εκκοσμίκευσης συνδέεται με τον εθνικισμό, καθώς μέσω της εκκοσμίκευσης το κεμαλικό καθεστώς επιχείρησε να αντικαταστήσει τη θρησκευτική πίστη με το εθνικό φρόνημα. Με αυτή την έννοια το κράτος στον κεμαλισμό θεοποιείται 74, ο ίδιος ο κεμαλισμός συνιστά μια «τουρκική θρησκεία» 75 ή «κοσμική θρησκεία». 76 ε αυτά τα πλαίσια γίνεται κατανοητή και η λατρεία του Kemal στην Σουρκία και η εμμονή στην απεικόνισή του στους δημόσιους χώρους, σε μια χώρα όπου παραδοσιακά υπήρχε βαθύτατη προκατάληψη ενάντια στην απεικόνιση προσώπων Λαϊκισμός ( Halkçılık - Populism) Η έννοια του λαϊκισμού στον κεμαλισμό δεν είναι σαφής. ημαίνει καθοδήγηση των μαζών και δράση υπέρ αυτών καθώς επίσης και άρνηση της ύπαρξης ταξικών διακρίσεων στην κοινωνία. 73 ό.π., σ καθώς και Βλ. Lewis Bernard, Η ανάδυση της σύγχρονης Τουρκίας, τομ. ΙΙ, ό.π, σ Βλ. αρρής Νεοκλής, ό.π., σ Βλ. Zürcher Erik, ό.π., σ Βλ. Πεσμαζόγλου τέφανος, ό.π., σ

25 Σην εποχή του σουλτάνου Abdülaziz, υπό την επίδραση του κινήματος των ναρόντνικων στη Ρωσική Αυτοκρατορία, πολλοί οθωμανοί θεωρητικοί εκδήλωσαν το ενδιαφέρον τους για τις μάζες. Αργότερα ο ποιητής Mehmed Emin θα εκφραστεί υπέρ του λαού μέσα από το έργο του. Μετά το κίνημα των Νεοτούρκων πολλοί θα επικαλεστούν το λαϊκισμό ως δράση υπέρ των μαζών. ημαντική θα είναι η επίδραση των ιδεών τατάρων και αζέρων μεταναστών από την τσαρική Ρωσία, όπως των Yusuf Akçura και Ali Hüseyinzade. Προς το τέλος του Α Παγκοσμίου Πολέμου η έννοια του λαϊκισμού αποκτά νέο περιεχόμενο ιδίως στα γραπτά του Ziya Gökalp. Επηρεασμένος από τις ιδέες του Durkheim, ο Gökalp υποστήριξε ότι η ταξική πάλη δεν είχε νόημα και υποστήριξε τη συνεργασία και αλληλεγγύη διαφόρων επαγγελματικών ομάδων. 77 «Ο λαϊκισμός αγωνίζεται να αντικαταστήσει τις αντιμαχόμενες τάξεις με επαγγελματικές ομάδες που συνδέουν τα άτομα μεταξύ τους με ισχυρούς δεσμούς αλληλεγγύης. Αν συγκρίνουμε την κοινωνία με έναν κοινωνικό οργανισμό, τα πραγματικά της όργανα, αυτά που εκτελούν τις βασικές λειτουργίες, είναι οι επαγγελματικές ομάδες... Ο σοσιαλισμός, βασιζόμενος στην ταξική πάλη, θέτει στόχους που δεν μπορούν να επιτευχθούν. Ένα από τα μεταπολεμικά ιδανικά θα είναι ο λαϊκισμός που βασίζεται στην κυριαρχία των επαγγελματικών ομάδων.» 78 Σο 1921 ο Kemal κάνοντας λόγο για κυβέρνηση του λαού τόνιζε τη σημασία της εργασίας και τον αγώνα του έθνους ενάντια στον καπιταλισμό και τον ιμπεριαλισμό. Ψστόσο μετά τη υνθήκη της Λωζάννης το 1923 η αντικαπιταλιστική ρητορεία εγκαταλείφθηκε και γινόταν πλέον λόγος μόνο για λαϊκή κυριαρχία και ισονομία Βλ. Dumont Paul, The origins of Kemalist Ideology, ό.π., σ Βλ. Ziya Gökalp, όπως παρατίθεται από τον Berkes Niyazi, ό.π., σ ε απόσπασμα που παραθέτει ο Leiws Bernard από ομιλία του Kemal Ataürk αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Είμαστε ο λαός που εργάζεται και που πρέπει να εργαστεί, για να σωθεί και να ζήσει...είμαστε άνδρες που ακολουθούν μια αρχή που μας καθορίζει, με σκοπό να προφυλάξουμε αυτό το δικαίωμα και να περιφρουρήσουμε 25

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΔ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΔ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΔ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΑΚΟΛΟΥΘΩΝ ΤΥΠΟΥ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Η κρίση του κεμαλισμού στη σημερινή Τουρκία Επιβλέπων: Τσαρδανίδης Χαράλαμπος Σπουδάστρια: Ανδριοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 10: Αντιαποικιοκρατικά Κινήματα και Αραβικός Εθνικισμός Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΓΙΑ ΤΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ Ε.Λ.Μ.Ε. Π.Π.Σ. ΣΤΟ 16 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ (ΑΘΗΝΑ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ) Η πρόταση του Δ.Σ. της Ο.Λ.Μ.Ε. προς τη Γ.Σ. για τη διαγραφή της Ε.Λ.Μ.Ε. Πρότυπων

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Τριχοτοµηµένη εθνικά, θρησκευτικά και πολιτικά η Τουρκία

Τριχοτοµηµένη εθνικά, θρησκευτικά και πολιτικά η Τουρκία 1 23 Αυγούστου 2014 www.geostrategy.gr Τριχοτοµηµένη εθνικά, θρησκευτικά και πολιτικά η Τουρκία Του Χρήστου Μηνάγια minagias@gmail.com Στις 10 Αυγούστου 2014, ο Recep Tayyip Erdoğan αναδείχθηκε ως ο πρώτος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ «Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΙΤ»

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ «Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΙΤ» ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ «Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΙΤ» O έγκριτος αναλυτής Μάνος Ηλιάδης επανέρχεται, με το νέο του βιβλίο «Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Το θέμα που καλούμαι να πραγματευτώ είναι «ο Νέος Ευρωσκεπτικισμός και η Μετανάστευση».

Το θέμα που καλούμαι να πραγματευτώ είναι «ο Νέος Ευρωσκεπτικισμός και η Μετανάστευση». Καλησπερίζω το εκλεκτό κοινό. Καταρχάς, προτού ξεκινήσω, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τους διοργανωτές της ημερίδας, καθώς αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για εμένα να βρίσκομαι εδώ, ενώπιον όλων εσάς τη σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πέντε διαλέξεις για τα Βαλκάνια των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα Κώστας Καραμαλής 1912 2012 Εκατό Χρόνια Ελλαδικής Θεσσαλονίκης ( ἤ εκατό χρόνια μοναξιάς;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο:

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο: Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Ο όρος μετανάστευση (migration), τόσο στις κοινωνικές επιστήμες όσο και στο Διεθνές Δίκαιο αναφέρεται στην, για διάφορους λόγους, γεωγραφική μετακίνηση ανθρώπων είτε μεμονωμένα είτε κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΘΕΜΑ Α1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης,

Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης, Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης, Εκδήλωση απονομής του Βραβείου για το 2014 στην Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στο Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο Ομιλία:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2012 ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α Α.1.1 Σχολ. Βιβλίο σελ. 211-212 «Οι επαναστάτες αιφνιδίασαν της επανάστασης» Α.1.2

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ TΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ TΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ TΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΙΣ / / / ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΚΑΤΑΘΕΤΟΥΜΕ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου Ι. Έννοια και λειτουργία του δικαίου πηγές κανόνες δικαίου. ΙΙ. Δικαίωμα : Έννοια διακρίσεις γένεση κτήση αλλοίωση απώλεια άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Κρήτης στη συνεδρίαση της αρ. 214/21-4-2005, μετά από πρόταση της Γενικής Συνέλευσης του Τμήματος Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ Ν.Δ.

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ Ν.Δ. ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΛΕΥΤΗ Ν.Δ. κου ΚΩΣΤΗ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗ Στην δημόσια εκδήλωση με θέμα «Προβληματισμός για μια σύγχρονη κεντροδεξιά», στο πλαίσιο του κύκλου «οι προκλήσεις της πολιτικής σε καιρό κρίσης» Η κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 2. Πολιτικό, Νοµικό και Τεχνολογικό περιβάλλον. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved.

Μάθηµα 2. Πολιτικό, Νοµικό και Τεχνολογικό περιβάλλον. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Μάθηµα 2 Πολιτικό, Νοµικό και Τεχνολογικό περιβάλλον McGraw-Hill/Irwin Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Πολιτικό, Νοµικό και Τεχνολογικό περιβάλλον v Οι κύριοι στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

14 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ & ΞΥΛΟΥ (UITBB)

14 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ & ΞΥΛΟΥ (UITBB) 14 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ & ΞΥΛΟΥ (UITBB) ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ & ΣΥΝΑΦΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΣΟΥΛΑ Από τη θέση του Προέδρου της Ομοσπονδίας Οικοδόμων

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Συντονισμός του Κυπριακού συστήματος Κοινωνικών ασφαλίσεων με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο.

Συντονισμός του Κυπριακού συστήματος Κοινωνικών ασφαλίσεων με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο. Συντονισμός του Κυπριακού συστήματος Κοινωνικών ασφαλίσεων με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο. Στις 29 Απριλίου 2004, η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε και επίσημα τον Ευρωπαϊκό κανονισμό 883/2004. Ο κανονισμός αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σε κίνηση, οι αυτοκρατορίες σε κρίση (δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα) Κεφάλαιο 2

Κεφάλαιο 1. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σε κίνηση, οι αυτοκρατορίες σε κρίση (δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα) Κεφάλαιο 2 δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα Κεφάλαιο 1 Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σε κίνηση, οι αυτοκρατορίες σε κρίση (δεύτερο μισό 18ου αρχές 19ου αιώνα) Κεφάλαιο 2 Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι

Διαβάστε περισσότερα

Καλαντζής Γιώργος. Άρθρο. «Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση»

Καλαντζής Γιώργος. Άρθρο. «Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση» Καλαντζής Γιώργος Άρθρο «Η εκκοσµίκευση του εκπαιδευτικού συστήµατος ως αποτέλεσµα αµυντικών αναγκών: η οθωµανική περίπτωση» (υπό δηµοσίευση στο περιοδικό «Επιστήµες της Αγωγής», τεύχος 2 ο, έτος 2004)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» Τζωρτζ 26, Πλ. Κάνιγγος, Αθήνα ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΔΕ) ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ (νέα ελληνική ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ11: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΕΛΠ11: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΛΠ11: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 3 η ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Τα ελληνικά πολιτικά κόμματα κατά την περίοδο της οθωμανικής μοναρχίας (ιστορικές καταβολές, εξέλιξη, οργανωτικές δομές, ο ρόλος στο πολιτικό σύστημα της

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς»

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» «Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» Η Ρένα ούρου, µέλος του ΣΥΡΙΖΑ και εκλεγµένη Περιφερειάρχης Αττικής (η διοικητική περιφέρεια της Αθήνας), από την 1η Σεπτεµβρίου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερική Ασφάλεια ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ

Εσωτερική Ασφάλεια ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ Εσωτερική Ασφάλεια ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ Ο καθένας χρειάζεται να νιώθει ασφάλεια στην καθηµερινή του ζωή. Αν και οι Ευρωπαίοι πολίτες δεν έχουν ζήσει πόλεµο εδώ και

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Επώνυμο Όνομα Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Μιχαήλ Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1984. Σφραγίδα Σφραγίδα Μιχαήλ Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΟΥΣ ΘΕΣΜΟΥΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΟΥΣ ΘΕΣΜΟΥΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΟΥΣ ΘΕΣΜΟΥΣ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΔΙΑΤΑΞΗ ΜΕΡΟΣ Α - Η Δεξαμενή Σκέψης Θουκυδίδης ΜΕΡΟΣ Β - Στρατηγικό σχέδιο για το πολίτευμα και τους θεσμούς ΜΕΡΟΣ Γ - Ερωτήσεις & Απαντήσεις ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Το Προεδρείο της Βουλής Το Προεδρείο της Βουλής προβλέπεται από το ίδιο το Σύνταγµα. Αποτελείται από τον Πρόεδρο της Βουλής, από επτά(7) Αντιπροέδρους, τρεις (3)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ: ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με τίτλο «Το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ 1. Αγροτική μεταρρύθμιση: η κατάργηση των μεγάλων ιδιοκτησιών και η κατάτμηση των αξιοποιήσιμων εδαφών σε μικρές παραγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 24 ΜΑΪΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΕΙΣ ΓΝΩΣΤΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Γιατί εγώ τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ. Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ. Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 3 ΩΡΕΣ Επιμέλεια : Ιωάννα Καλαϊτζίδου Θέμα Α1 Να σημειώσετε στο τέλος κάθε πρότασης Σ (Σωστό) αν θεωρείτε ότι η πρόταση είναι σωστή ή Λ(Λάθος) αν

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών

Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών Αντιδημαρχία Κοινωνικής Πολιτικής Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών Α-ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΛΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ 2006-2010 Ο Δήμος Συκεών επιδιώκοντας να συμβάλει στην ισότιμη κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. Δόγμα Τρούμαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόµενο των ακόλουθων όρων: α. Εξαρχία β. Σοβιέτ γ. όγµα Τρούµαν Μονάδες 15 ΘΕΜΑ Α2 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Καρράς Γιώργος Κοινωνιολόγος - Οικονομολόγος

Περιεχόμενα. Καρράς Γιώργος Κοινωνιολόγος - Οικονομολόγος Περιεχόμενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Το Δίκαιο... 2 1.1 Έννοια, προέλευση και εξέλιξη του Δικαίου... 2 1.2 Κανόνες ηθικής και κανόνες δικαίου: η διαφορά... 3 1.3 Υποκείμενα δικαίου... 3 1.4 Διακρίσεις Δικαίου... 4

Διαβάστε περισσότερα

Ποια δικαιώματα προκηρύσσονται στην Οικουμενική Διακήρυξη

Ποια δικαιώματα προκηρύσσονται στην Οικουμενική Διακήρυξη Σελίδα 1 Ενεργοί Δεσμοί (links) Τοποθετήστε τον κέρσορα σε οποιαδήποτε λέξη των δικαιωμάτων (με γαλάζιο χρώμα) που προκηρύσσονται και πιέστε το πλήκτρο του ποντικιού. Αμέσως θα μεταβείτε στο πλήρες κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Κυρίως μέρος

Πρόλογος. Κυρίως μέρος ΘΕΜΑ : Έχετε μελετήσει ως τώρα τα πρώτα τέσσερα κεφάλαια του Εγχειριδίου Μελέτης και του Συνοδευτικού Βιβλίου του Henig. Στη δεύτερη γραπτή Εργασία απαντήστε στα εξής ερωτήματα: Εκτιμώντας τις ιδιαιτερότητες

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. (1) Ποια αίτια οδηγούν στη δημιουργία των αποικιών (φαινόμενο αποικιοκρατίας) σύμφωνα με την πηγή;...

Φύλλο εργασίας. (1) Ποια αίτια οδηγούν στη δημιουργία των αποικιών (φαινόμενο αποικιοκρατίας) σύμφωνα με την πηγή;... Κεφάλαιο Τρίτο Οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη και στον Κόσμο τον 19ο αιώνα Ενότητα 15 Αποικιοκρατία και αποικιακοί ανταγωνισμοί Φύλλο εργασίας 1. Αφού μελετήσετε τη γραπτή

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Διαπραγματεύσεις, συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κοινωνικός διάλογος σε καιρούς κρίσης 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Μερικά απλά λόγια για την κρίση Η κρίση ξεκίνησε στις ΗΠΑ το 2008

Διαβάστε περισσότερα

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως

Το τζαμί Αραπζάρ (προηγουμένως Σταυρός του Μισιρίκου) φραγκοβυζαντινή εκκλησία παρά την Εκκλησία Φανερωμένης σε φωτογραφία όπως S-65 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1578 Μια σειρά από επαναστάσεις πραγματοποιήθηκαν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας (1571-1878) οι οποίες είχαν τη δική τους σημασία. Με αυτές τις επαναστάσεις ασχολήθηκε ο Κύπριος ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ)

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) Άρθρο 1. Γενικές Αρχές 1.1 Ο Κώδικας Δεοντολογίας Εσωτερικός Κανονισμός (εφεξής Κώδικας Δεοντολογίας) περιέχει τις

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία της 11 Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ΗΟθωμανική Αυτοκρατορία ήταν μια ισλαμική αυτοκρατορία των πρώιμων νεότερων και των νεότερων χρόνων (14ος-αρχές 20ού αιώνα),

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 ««««««««««««2009 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 13.6.2007 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με τη διπλωματική και προξενική προστασία των πολιτών

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα