ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΕΙΜΗΛΙΑ ΑΡΓΥΡΟΧΟΪΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΤΕΧΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ *

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΕΙΜΗΛΙΑ ΑΡΓΥΡΟΧΟΪΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΤΕΧΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ *"

Transcript

1

2 ΑLEXANDRA TRIFONOVA ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΕΙΜΗΛΙΑ ΑΡΓΥΡΟΧΟΪΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΤΕΧΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ * Στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Σόφιας βρίσκονται έξι έργα αργυροχοΐας και μικροτεχνίας, που σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, προέρχονται από τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και το Σκευοφυλάκιο της Μητρόπολης Σερρών 1. Πρόκειται για δύο ζεύγη ριπιδίων, από τα οποία το ένα ζεύγος, με βάση την αφιερωματική επιγραφή που σώζεται σε αυτό, είναι ακριβώς χρονολογημένο στα 1594, ενώ το άλλο, χρονολογείται στην ίδια περίοδο με βάση τη τεχνική εκτέλεσής του. Παρουσιάζεται, επίσης, μια ξύλινη θύρα εισόδου του 1621, διακοσμημένη με κόκαλο σε τεχνική ενθετική, έργο του Κωνσταντίνου του Τραπεζουντίου, όπως και τρεις αργυρές επενδύσεις εικόνων του τέλους του 18 ου αιώνα, έργα του χρυσοχόου Χρήστου του Ιωαννίτου. Οι επενδύσεις αυτές είναι μια επένδυση της Παναγίας * Η παρούσα ανακοίνωση δεν θα ήταν δυνατόν να γίνει χωρίς την εισήγηση της συμμετοχής μου από τον καθηγητή μου τον κ. Ευθύμιο Τσιγαρίδα. Τον ευχαριστώ, επίσης, για την βοήθειά του όσον αφορά στην επίβλεψη του κειμένου, καθώς και την κα Κ. Λοβέρδου Τσιγαρίδα, ειδική σε θέματα μικροτεχνίας. Ευχαριστίες οφείλω και στο Διοικητικό Συμβούλιο του Συνεδρίου για την αποδοχή του θέματος, στην ηγουμένη της Μονής Τιμίου Προδρόμου αδελφή Φεβρωνία για την ευλογία της όσον αφορά το παρόν άρθρο και για την άδειά της στην επί τόπου έρευνά μου στο σκευοφυλάκιο της Μονής, στον υπεύθυνο της βιβλιοθήκης του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης κ. Σωτήρη Αλεξόπουλο, καθώς και στον αρχαιολόγο κ. Νίκο Μπονόβα για την αμέριστη βοήθειά τους όσον αφορά στη συγκέντρωση της βιβλιογραφίας. 1. Διάφορα κειμήλια της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών βρίσκονται, επίσης, στο Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα, βλ. Ν. Νικολάου, «Αφιέρωμα στο μοναστήρι του Προδρόμου», Καθημερινός Παρατηρητής, αρ. φ. 1465, Σέρρες Ν. Νικολάου, «Θησαυροί του μοναστηριού του Τιμίου Προδρόμου στο Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα», Σερραϊκά Χρονικά 10 (1989) Δ. Στρατή - Σ. Πασχαλίδη, Τα Μοναστήρια της Μακεδονίας, Θεσ/νίκη 1996, σ. 392, στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών, βλ. G. Kakavas, «Ecclesiastical objects in the Byzantine and Christian museum from the Timios Prodromos monastery at Serres», Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti (2003) , εικ. στη σ Ευχαριστώ την κ. Οικονομάκη Παπαδοπούλου για την επισήμανση του άρθρου αυτού. Ο Κόσμος του Βυζαντινού Μουσείου, Αθήνα 2004, σ. 283, εικ. 265, σ. 298, εικ. 284, 285, σ. 303, εικ. 293, καθώς και στο Εκκλησιαστικό Μουσείο της Μητροπόλεως Σερρών και Νιγρίτης, βλ. Στρατή - Πασχαλίδη, Τα Μοναστήρια, σ Ι. Γκερέκου - Α. Κανλή, Θησαυροί της Ι. Μητροπόλεως Σερρών και Νιγρίτης. Το Εκκλησιαστικό Μουσείο, Ασπροβάλτα 1998.

3 890 Alexandra Trifonova Ελεούσας και δύο του αγίου Ιωάννου Προδρόμου, από τις οποίες η μία έχει και σκηνές από το βίο του. 1. Ζεύγος ριπιδίων Το ζεύγος ριπιδίων 2 (εικ.1-2) έχουν αριθμό καταγραφής και διαστάσεις 29 x 60 εκ. το καθένα. Σήμερα εκτίθενται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Σόφιας, αλλά, όπως θα δούμε, προέρχονται από το Σκευοφυλάκιο της Μητρόπολης Σερρών 3. Είναι κατασκευασμένα από επίχρυσο ασήμι με σμαλτωμένη διακόσμηση. Κάθε ριπίδιο αποτελείται από ένα μεγάλο κεντρικό δίσκο, γύρω από τον οποίο εναλλάσσονται έξι μετάλλια και έξι διάχωρα με τρίλοβη απόληξη που διαχωρίζονται από μαργαριτόμορφα εξάρματα. Το ριπίδιο φέρει κυλινδρική επίχρυση μεταλλική υποδοχή για να προσαρμόζεται στο ξύλινο κοντάρι Α Ριπίδιο: Στο πρώτο ριπίδιο (εικ. 1) και στις δύο όψεις ο κεντρικός δίσκος φέρει παράσταση του Χριστού ένθρονου που ευλογεί με το δεξιό του χέρι, ενώ με το αριστερό κρατάει ανοιχτό κώδικα Ευαγγελίου. Εκατέρωθεν της κεφαλής, όπου αναγράφεται η προσωνυμία του «Ι(ΗΣΟΥ)Σ / Χ(ΡΙΣΤΟ) Σ», εικονίζονται τα σύμβολα των τεσσάρων ευαγγελιστών. Στα μετάλλια εικονίζονται άγγελοι σε προτομή, ενώ στα τρίλοβα διάχωρα παριστάνονται εξαπτέρυγα. Το πρώτο μέρος της επιγραφής 4, που έχει ως ακολούθως, αναπτύσσεται γύρω από τον κεντρικό δίσκο: «+ ΤΟΝ Ε/ ΠΙΝΙ/ΚΙΟΝ ΥΜΝΟΝ ΑΔ/ΟΝΤΑ/ ΒΟΩΝΤΑ ΚΕ/ΚΡΑΓΟ/ΤΑ ΚΑΙ ΛΕΓΟ/ΝΤΑ Α/ΓΙΟΣ ΑΓΙΟΣ ΑΓ/ΙΟΣ Κ(ΥΡΙΟ)Σ / ΣΑΒΑΩΘ ΠΛ/ΗΡΗ(Σ) Ο / ΟΥΡΑ». Στο σημείο επαφής του ριπιδίου με τη χειρολαβή, υπάρχει ένα πολύλοβο έξαρμα, όπου πολύ δύσκολα διακρίνεται η επιγραφή : «ΓΕΝΝΑ/ΔΙΟΥ» 5. Β Ριπίδιο: Στο δεύτερο ριπίδιο (εικ. 2) στον κεντρικό δίσκο και στις 2. P. Perdrizet-L. Chesnay, «La Métropole de Serrès», Monuments Piot, X, 2 (1904) 139. N. P. Kondakov, Makedonia. Arheologičeskoe putešestvie, Sankt Peterburg 1909, σσ , εικ. 93, 94. Α. Frolow, «Les émaux de l époque post byzantine et l art du cloisonné», Cah. Arch. (1947) 135, πίν. ΧΧΙ, εικ. 2. L. Bréhier, La sculpture et les arts mineurs byzantines, London 1973, σ. 93, pl. LXXII. Γ. Οικονομάκη Παπαδοπούλου, Εκκλησιαστικά αργυρά, Αθήνα 1980, σ. 14, εικ. 19. Τ. Matakieva Lilkova, Objets de culte du fonds du Musée National Historique, Sofia 1995, σσ , εικ T. Matakieva- Lilkova, Christian Art in Bulgaria, Sofia 2001, σσ , εικ Frolow, Les émaux, σ Bréhier, La sculpture, σ. 93, pl. LXXII. 4. Την επιγραφή δημοσιεύουν οι Γ. Λαμπάκης, «Περιηγήσεις», ΔΧΑΕ, πέρ. Α, τόμ. Ε (1905) 49, επιγρ.17. Κondakov, Makedonia, σ Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 136, επιγρ. 93. Πρόκειται για τον επινίκιο ύμνο, βλ. σχετικά Π. Τρεμπέλα, Αι τρεις λειτουγίαι, Αθήναι 1935, σσ. 105, 179. Ο ύμνος αυτός ψάλλεται τη στιγμή της θείας λειτουργίας όταν ο διάκονος αερίζει τα τίμια δώρα, βλ. Frolow, Les émaux, σ Κondakov, Makedonia, σ. 157, εικ. 93. Κ. Χρυσοχοΐδη, «Ο Μητροπολίτης Σερρών Γεννάδιος (ante )», Διεθνές Συνέδριο «Οι Σέρρες και η περιοχή τους από την αρχαία στη μεταβυζαντινή κοινωνία», Σέρρες 29 Σεπτεμβρίου 3 Οκτωβρίου 1993, Β τόμ., Θεσσαλονίκη 1998, σ. 543.

4 Μεταβυζαντινά κειμήλια αργυροχοΐας και μικροτεχνίας 891 δύο όψεις, μέσα σε διπλή δόξα από δύο επάλληλα τετράγωνα, προβάλλεται σε προτομή η μορφή του Χριστού Εμμανουήλ, που αποδίδεται με την τεχνική του περίκλειστου σμάλτου. Ο Χριστός εικονίζεται νέος, αγένειος, με καστανή κόμη και ευλογεί με τα δύο χέρια του. Στο φωτοστέφανό του εγγράφεται σταυρός, στις κεραίες του οποίου διακρίνεται η επιγραφή: «Ο/Ω/Ν». Τον Χριστό Εμμανουήλ περιβάλλει η επιγραφή, μέσα σε δύο μετάλλια: «Ι(ΗΣΟΥ)Σ / Χ(ΡΙΣΤΟ)Σ». Το βάθος πληρούται με φυτική διακόσμηση που αποδίδεται με τη τεχνική του περίκλειστου σμάλτου. Στα μετάλλια εικονίζονται άγγελοι σε προτομή, ενώ στα τρίλοβα, διάχωρα εξαπτέρυγα. Στην παρυφή του κεντρικού δίσκου αναπτύσσεται το δεύτερο μέρος της επιγραφής του επινίκιου ύμνου 6 : «ΝΟΣ ΚΑΙ Η ΓΗ ΤΗΣ /ΔΟΞΗΣ ΣΟΥ ΩΣ/[Α]ΝΝΑ Ο/ ΕΝ ΤΟΙΣ ΥΨΙΣΤΟ/ΙΣ [Ο] ΕΥΛ/[ΟΓΗ]ΜΕΝ(Ο)Σ Ο ΕΡΧ/ΟΜΕΝ/ΟΣ ΕΝ ΟΝΟΜΑΤΙ Κ(ΥΡΙΟ)Υ ΩΣ/ΑΝΝΑ ΕΝ ΤΟΙΣ ΥΨΙΣΤΟΙΣ». Στο σημείο επαφής της χειρολαβής με το ριπίδιο, σε μεταγενέστερη εποχή προστέθηκε ένα εξάρτημα, καρφωμένο με τρία επάλληλα καρφιά, έτσι, ώστε να μην διακρίνεται σήμερα η αρχική πολύπλευρη πλάκα, όπου σύμφωνα με τον Kondakov 7, αναγραφόταν το όνομα του μητροπολίτη Γενναδίου. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η τεχνική της διακόσμησης των ριπιδίων που ανήκει στις πιο δαπανηρές και δύσκολες τεχνικές του σμάλτου. Πρόκειται για ένα πιο απλό τρόπο εκτέλεσης σε σχέση με τα βυζαντινά περίκλειστα σμάλτα 8, που εντάσσεται σ ένα μεταβατικό στάδιο από το περίκλειστο τύπο στο συρματερό 9. Σχετική συγγένεια, όσον αφορά κυρίως στο σχήμα, παρουσιάζουν τα ριπίδια του Σκευοφυλάκιου της Μητρόπολης Σερρών με τα ριπίδια (1468) 10 της Μονής Ζωγράφου, σήμερα στη Μονή της Πάτμου και με τα ριπίδια (15 ος αιώνας) 11 του Σκευοφυλάκιου της Μονής Poutna στη Ρουμανία (εικ.3). Ωστόσο, τα ριπίδια του Σκευοφυλάκιου της Μητρόπολης Σερρών είναι πανομοιότυπα όσον αφορά στο σχήμα, στις διαστάσεις, στον τρόπο εκτέλεσης και στην αναγραφόμενη επιγραφή με τα ριπίδια της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών (1594) (εικ. 4-5). Αξίζει να σημειώσουμε, ότι ο μητροπολίτης Σερρών Γεννάδιος 12, το όνο- 6. Λαμπάκης, Περιηγήσεις, 49, επιγρ. 17. Κondakov, Makedonia, σ Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 136, επιγρ Στη φωτογραφία που δημοσιεύει ο Κondakov δεν υπάρχει το μεταγενέστερο έξαρμα, βλ. Κondakov, Makedonia, σ. 157, εικ. 94. Matakieva- Lilkova, Christian Art, σ I. Sotirov, Čiprovska Zlatarska Škola, Sofia 2001, σ Kondakov, Makedonia, σ Frolow, Les émaux, σ Οικονομάκη Παπαδοπούλου, Εκκλησιαστικά αργυρά, σ. 15. Γενικά για τη τεχνική του σμάλτου βλ. Οικονομάκη Παπαδοπούλου, Εκκλησιαστικά αργυρά, σσ Byzantium. Faith and Power ( ), (Κατάλογος Έκθεσης), Νew York 2004, σσ , εικ. 69 (V.N.Marinis) 11. Bréhier, La sculpture, πίν. LX Για τον Μητροπολίτη Σερρών Γεννάδιο βλ. ΘΗΕ, 4 ος τόμος, Αθήναι 1964, σ Γ. Καφταντζή, Ιστορία της πόλεως Σερρών και της περιφερείας της, Βυζαντινή περίοδος

5 892 Alexandra Trifonova μα του οποίου αναφέρεται σ ένα από τα ριπίδια, ήταν ηγούμενος της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών ανάμεσα στα έτη 1498/99 και και ύστερα γίνεται μητροπολίτης Σερρών, κατά την περίοδο γύρω στα ή 1512(1517) Συνδέεται, επίσης, με διάφορες χορηγίες όχι μόνο στη Μητρόπολη Σερρών, αλλά, και στη Μονή Εικοσιφοίνισσας 16, στη Μονή Ηλιόκαλλη 17, μετόχιο της Εικοσιφοίνισσας και κυρίως στη Μονή της Μεγίστης Λαύρας Αγίου Όρους 18. Ειδικότερα, γνωρίζουμε ότι στη Μητρό- -Τουρκοκρατία-Νεώτεροι χρόνοι, τόμ. Γ, Θεσσαλονίκη 1996, σ Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σσ Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σ Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σσ Τη χρονολογία 1512 αναφέρει ο Λαυριώτης μοναχός Σάββας στο Προσκυνητάριον της Βασιλικής και Σεβασμίας Μονής Μεγίστης Λαύρας... συνθετέν μεν παρά του Πανοσιολογιωτάτου γεροπροηγουμένου και Σκευοφύλακος της αυτής Μονής κυρίου Σάββα... Ενείσην 1780, σ. 45. Στους επισκοπικούς καταλόγους των Σερρών ο Γεννάδιος αναφέρεται μεταξύ 1517 και Στη Μονή της Εικοσιφοίνισσας ανακαίνισε τη αργυροχρυσόκοσμη επένδυση της εικόνας της Παναγίας Αχειροποίητου, βλ. Δαμασκηνού Μοσχοπούλου, Η Ιερά Μονή της Εικοσιφοινίσσης μετά των σχετικών προς τα περί αυτής πόλεων και χωρών. Μελέτη τοπογραφική και ιστορική, Κωνσταντινούπολη 1896, σσ Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Γ, σ Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σ Η αφιερωματική επιγραφή της εικόνας αναφέρει ως εξής: «Ανεκαινίσθη ο αργυροχρυσόκοσμος της Θεοτόκου και αχυροποιήτου δι εξόδου πανιερωτάτου ταπεινού μητροπολίτου Σερρών Γενναδίου εν έτει ζλζ ή ζλς (1529 ή 1528)», βλ. Μοσχοπούλου, Η Ιερά Μονή της Εικοσιφοινίσσης, σ. 21. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Γ, σ. 395, σημ. 511, καθώς, επίσης, δώρισε τρία χειρόγραφα, βλ. Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σ. 544, σημ. 38, όπου η σχετική βιβλιογραφία. 17. Β. Χριστοφορίδη, «Το μετόχι της Μονής Εικοσιφοίνισσας στις Σέρρες: Παναγία η Ηλιόκαλη», Οι Σέρρες και η περιοχή τους, τόμ. Β, σ Δ. Σαμαρά, «Το Βρέβιον της Μονής Εικοσιφοίνισσας», Η Δράμα και η περιοχή της, Δ Επιστημονική συνάντηση, Δράμα Μαΐου 2002, Δράμα 2006, σσ Το 1519 παραχωρεί στη Μονή της Λαύρας ένα πολύτιμο θυμιατό, βλ. Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σσ , ένα χειρόγραφο που περιέχει Λόγους Γρηγορίου του Θεολόγου του 1406, το λεγόμενο χειρόγραφο 1571, βλ. Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σ. 541, καθώς, επίσης, αναφέρεται ως κτήτορας της Τραπέζης το 1526/7. Το 1526 ισχυρός σεισμός κατάστρεψε τους τρούλλους του καθολικού και της τράπεζας και ο Γεννάδιος επεσκέυασε και τα δύο κτίσματα, βλ. Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σ. 541, σημ. 22, σ. 542, σημ. 23, σημ. 24, όπου η σχετική βιβλιογραφία. Επάνω της πύλης εισόδου της Τράπεζας της Μονής αναγράφεται η εξής αφιερωματική επιγραφή: «Ο ΠΑΝΙΕ/ΡΩΤΑΤΟΣ ΚΑΙ/ΥΠΕΡΤΙ- ΜΙΟΣ/Μ(ΗΤ)ΡΟΠΟΛΙΤΗΣ/ΣΕΡΡΩΝ ΓΕΝΝΑΔΙΟΣ/ΚΑΙ ΚΤΗΤΩΡ ΤΗΣ/ΠΑΡΟΥΣΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ», βλ. Α. Παπαδοπούλου Κεραμέως, Ιεροσολυμυτική Βιβλιοθήκη, Α, Πετρούπολης 1891, σ Π. Παπαγεωργίου, «Αγίου όρους επιγραφαί», Byzantinische Zeitschrift (1901) 578. ΘΗΕ, τόμ. 4, σ. 10. «Ο πανιερώτατος και υπέρτιμος Μητροπολίτης/ Σερρών Γεννάδιος και κτήτωρ της αγίας/τραπέζης της μεγάλης Λαύρας συν τοις αγίοις μεγαλομάρτυσι Θεοδώροις», βλ. Λαμπάκη, Περιηγήσεις, σ. 48, επιγρ. 15. σ. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 139, επιγρ. 97, και χρηματοδοτεί την επισκευή του μεγάλου πύργου στο 1522 της Μονής Μεγίστης Λαύρας, βλ. Καφταντζή, Ιστορία, τομ. Γ, σ Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σ Σε μαρμάρινη πλάκα του υψηλού πύργου αναγράφεται το όνομα

6 Μεταβυζαντινά κειμήλια αργυροχοΐας και μικροτεχνίας 893 πολη Σερρών, χορηγεί μια εικόνα των Αγίων Θεοδώρων 19, τα εν λόγω ριπίδια, ένα επιτραχήλιο 20, πιθανώς μια μητροπολιτική ράβδο 21, καθώς και διάφορα κτήματα υπέρ της ψυχικής του σωτηρίας 22. του μητροπολίτου Γενναδίου και το έτος ανέγερσης ΖΛ=1522, «+ ΕΤ(ΟΣ) ΖΛ ΙΟΥΛ(ΙΟΥ)/ Κ(ΤΗΤΩΡ) Ο ΣΕΡΡ(ΩΝ)/ΓΕΝΝΑΔ(ΙΟΣ)», βλ. την αποτύπωση της επιγραφής, Παπαγεωργίου, Αγίου όρους επιγραφαί, σ Την επιγραφή δημοσιεύουν οι Millet-Pargoire-Petit: «+ Ἒτους ζλˉ ἰουλίου/κˉ ὁ Σερρῶν/Γεννάδιος (1522)», βλ. G. Millet-J. Pargoire-L. Petit, Recueil des inscriptions chrétiennes de l Athos, Paris 1904, σ. 137, επιγρ Το μεγάλο αυτό έργο κορυφώνεται με τη συνδρομή του στη διακόσμηση του καθολικού, οι τοιχογραφίες του οποίου αποδίδονται στον κορυφαίο κρητικό ζωγράφο Θεοφάνη Στρελίτζα Μπαθά, βλ. M. Chatzidakis, «Recherches sur le peintre Théophane le Crétois», DOP 23/24 (1969/1970) Μ. Χατζηδάκη, Ο Κρητικός ζωγράφος Θεοφάνης. Οι τοιχογραφίες της Ι. Μονής Σταυρονικήτα, Άγιον Όρος 1997, σ. 37. Ο Γεννάδιος παριστάνεται σε τοιχογραφία της πρόσοψης, καθώς εικονίζεται με το ομοίωμα της τράπεζας, βλ. Σ. Καδά, Το Άγιον Όρος, Αθήνα 1997, σ. 38, εικ. 22. Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σ Συνοδεύεται από την επιγραφή: «Ο πανιε/ρώτατος καὶ/υπέρτιμος/μητροπολίτης/σερρῶν Γεννάδι[ος]/ καὶ κτήτωρ τῆς/παρούσης αγίας/τραπέζου», «σὺν τοῖς ἁγίοις μάρτυσι / Θεοδώροις», βλ. Millet-Pargoire-Petit, Recueil, σσ , αρ Α. Ξυγγόπουλου, Σχεδίασμα ιστορίας της θρησκευτικής ζωγραφικής μετά την άλωσιν, Αθήνα 1957, σ Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σ Στον κώδικα Παρρησιών της Λαύρας αναφέρεται ότι ο Γεννάδιος αφιέρωσε στη Μονή της Λαύρας τα αρχιερατικά του, βλ. Σπυρίδωνος Λαυριώτου, «Αναγραφαί εγγράφων της Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Αθανασίου εν Άθω», BNJ 7 ( ) 424. Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σ Ανάμεσα σ αυτά συμπεριλαμβάνεται ένα εγκόλπιο, βλ. Φωτογραφία του εγκόλπιου δημοσιεύει ο Νικόδημος βλ. Ν. Λαυριώτου, Μεγίστη Λαύρα του Αγίου Αθανασίου Αγίου Όρους. Εικονογραφημένος Οδηγός. Προσκυνητάριον, Μεγίστη Λαύρα 1988, σσ Το εγκόλπιο φέρει την εξής επιγραφή : «ΤΗΝ ΠΑΣΑΝ ΕΛΠΙΔΑ ΜΟΥ ΕΙΣ ΣΕ ΑΝΑΤΙΘΗ[ΜΙ]» και «[ΓΕΝ]ΝΑΔΙΟΥ ΣΕΡΡΩΝ», βλ. Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σ. 543 και ένα αργυρό παναγιάριο, βλ. Το παναγιάριο φέρει την επιγραφή: «Τ(Α)Π(ΕΙ)Ν(ΟΥ) Μ(Η)Τ(ΡΟ)Π(Ο)Λ(Ι)Τ(ΟΥ) Γ(Ε0Ν(ΝΑ)Δ(ΙΟΥ)», βλ. Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σ «Ὁ πανιερώτατος καὶ υπέρτιμος μητροπολίτης/σερρῶν Γεννάδιος καὶ κτήτωρ τῆς ἁγίας/τραπέζης τῆς μεγάλης Λαύρας. σὺν τοἱς ἁγίοις μεγαλομάρτυσι/θεοδώροις», βλ. επίσης, Παπαγεωργίου, Αι Σέρραι και τα προάστεια, σ Millet, Pargoire, Petit, Recueil, σ Λαμπάκης, Περιηγήσεις, σ. 48, επιγρ. 15. Α. Ξυγγόπουλου, Σερραϊκά μελετήματα, Β, «Προσωπογραφίαι δύο παλαιών μητροπολιτών των Σερρών», ΣΧ 4 (1963) Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σσ , αρ. 97. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Γ, σ Οι Perdrizet-Chesnay και ο Kondakov το αναφέρουν ως οράριο, βλ. Perdrizet- Chesnay, La Métropole, σσ , πίν. ΧΙΙΙ, σ Kondakov, Makedonia, σσ. 158, 160, εικ. 98. Ωστόσο, το οράριο είναι άμφιο διακόνου και επομένως δεν μπορεί να είναι οράριο αλλά επιτραχήλιο βλ. Λαμπάκη, Περιηγήσεις, σ. 52, εικ. 33. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 140, επιγρ. 98. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Γ, σ Το επιτραχήλιο φέρει την επιγραφή: «Γενναδίου ταπεινού Σερρών μητροπολίτου», βλ. Λαμπάκη, Περιηγήσεις, σ. 52, εικ. 33. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Γ, σ. 395 ή «Γενναδίου ταπεινού μ(ητ)ροπολίτου)», βλ. Χρυσοχοΐδη, Ο Μητροπολίτης, σ «Πατερίτσα κοκκαλένια με τους χρυσούς κόμβους του Γενναδίου», βλ. P. Odorico, Mémoire d une voix perdue la Cartulaire de la métropole de Serrès 17 e -19 e siècles, Paris 1994, αρ Πριν πεθάνει ο Γεννάδιος αφιέρωσε στη Μητρόπολη Σερρών, βλ. Χρυσοχοΐδη, Ο

7 894 Alexandra Trifonova Στην ελληνική βιβλιογραφία, όπως αναφέρει και η Μπαλλιάν 23, τα ριπίδια της Μητρόπολης Σερρών θεωρούνται χαμένα σήμερα. Ωστόσο, πρόσφατα τα ριπίδια δημοσιεύθηκαν από την Matakieva-Lilkova 24, χωρίς όμως να αναφέρεται ο τόπος προέλευσης τους, αλλά μόνο ο αφιερωτής. Όσον αφορά στην προέλευση τους, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι από τις παλιές δημοσιεύσεις του Frolow 25 και του Bréhier 26 είναι γνωστό ότι τα ριπίδια προέρχονται από το Σκευοφυλάκιο της Μητρόπολης Σερρών και ο Bréhier 27 τα χρονολογεί στον 14 ο -15 ο αι., ενώ ο Frolow 28 στις αρχές του 16 ου αιώνα και η Μπαλλιάν 29 στο Έτσι, έχουμε τη γνώμη ότι η χρονολόγηση τους στο πρώτο μισό του 16 ου αι. και η σύνδεσή τους με τον μητροπολίτη Σερρών Γεννάδιο, το όνομα του οποίου αναγράφεται στα ριπίδια, είναι η πιο πιθανή. 2. Ζεύγος ριπιδίων Το ζεύγος ριπιδίων 30 (εικ.4-5) με αριθμό καταγραφής που εκτίθεται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Σόφιας προέρχονται, σύμφωνα με παλιότερες δημοσιεύσεις, από τη Μονή του Τιμίου Προδρόμου Σερρών 31. Κάθε ριπίδιο έχει διαστάσεις 29 x 60 εκ. Είναι κατασκευασμένα από επίχρυσο ασήμι με σμαλτωμένη διακόσμηση. Αποτελείται από ένα κεντρικό δίσκο, στην περιφέρεια του οποίου εντάσσονται έξι μετάλλια και έξι διάχωρα με τρίλοβη απόληξη, που διαχωρίζονται από μαργαριτόμορφα εξάρματα. Το Μητροπολίτης, σ Οι Πύλες του Μυστηρίου, σ. 270 (Α. Μπαλλιάν). 24. Matakieva-Lilkova, Objets de culte, σσ , εικ Matakieva-Lilkova, Christian Art, σ Frolow, Les émaux, σ Bréhier, La sculpture, σ. 93, pl. LXXII. 27. Bréhier, La sculpture, σ Frolow, Les émaux, σ Οι Πύλες του Μυστηρίου, σ. 270 (Α. Μπαλλιάν). 30. Perdrizet-Chesnay, La Métropole, σ. 19, πίν. ΧΙΙΙ, σ Kondakov, Makedonia, σσ , εικ. 103, 104. Κ. Ζησίου, «Έρευναι και μελέτη των εν Μακεδονία χριστιανικών μνημείων», Πρακτικά της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρίας 1913 (1914) , εικ Κ. Ζησίου, Χριστιανικά μνημεία Μακεδονίας, εν Αθήναις 1914, σ. 51. Bréhier, La sculpture, πίν. LX, εικ. 1. Frolow, Les émaux, σ. 137, πίν. ΧΧΙΙ, εικ. 1, 2. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 223, εικ. 353 α, σ. 224, εικ. 353 β. Οικονομάκη-Παπαδοπούλου, Εκκλησιαστικά αργυρά, σ. 15, εικ. 21. Matakieva-Lilkova, Objets de culte, εικ. 1, 4. Matakieva- Lilkova, Christian Art, σσ , εικ. 63. Icones et manuscrits Bulgares, (Κατάλογος Έκθεσης), Bruxelles 2002, σ. 67, εικ. 52. (Μ. Yossifova). Hristianskoe iskusstvo, σ. 47, εικ. 44. (R. Lozanova). Κ. Καλοκύρη, Τα θεματικά δρώμενα του τελετουργικού της Μεγάλης Εβδομάδας, Θεσσαλονίκη 2003, σ. 303, εικ. 49 α. 31. Κondakov, Makedonia, σ Ζησίου, Έρευναι, σσ. 165, 167, 168. Ζησίου, Χριστιανικά μνημεία, σ. 51. Διόδωρος Καμπανίας, «Περί της εν Σέρραις Μονής του Τιμίου Προδρόμου διαρπαγείσης υπό των Βουλγάρων», ΓΠ Β (1918) 651. Frolow, Les émaux, σ Οικονομάκη-Παπαδοπούλου, Εκκλησιαστικά αργυρά, σσ Icones et manuscrits, σ. 47 (R. Lozanova).

8 Μεταβυζαντινά κειμήλια αργυροχοΐας και μικροτεχνίας 895 ριπίδιο συνδέεται με επίχρυση μεταλλική υποδοχή για να προσαρμόζεται σε ξύλινο κοντάρι. Α Ριπίδιο: Στο πρώτο ριπίδιο (εικ. 4) και στις δύο όψεις ο κεντρικός δίσκος, μέσα σε μπλε βάθος, φέρει την παράσταση του Χριστού στον εικονογραφικό τύπο του Μέγα Αρχιερέα, με απλωμένα σε ευλογία χέρια. Εκατέρωθέν του, διακρίνεται η επιγραφή 32 : «Ι(ΗΣΟΥ)Σ / Χ(ΡΙΣΤΟ)Σ / Ο ΜΕΓΑΣ / ΑΡΧΙΕ/Ρ/Ε/Υ/Σ». Στα μετάλλια, που εντάσσονται γύρω από τον κεντρικό δίσκο, εικονίζεται από ένας άγγελος ημίσωμος, ενώ στα διάχωρα με τρίλοβη απόληξη, από ένα εξαπτέρυγο. Στο κατώτατο μετάλλιο, το οποίο εφάπτεται με την υποδοχή, είναι χαραγμένο ένα μονόγραμμα, το οποίο ερμηνεύεται ως «ΠΡ(Ο)Δ(ΡΟ)Μ(ΟΣ)» 33. Στο σημείο όπου εφάπτεται ο κεντρικός δίσκος με τα μετάλλια και τα τρίλοβα διάχωρα αναπτύσσεται η επιγραφή 34 με τον επινίκιο ύμνο: «+ ΑΓΙΟΣ/ ΑΓΙΟΣ/ ΑΓΙΟΣ Κ(ΥΡΙΟ)Σ ΣΑΒΑ/ΩΘ ΠΛ/ΗΡΗΣ Ο ΟΥΡΑΝΟΣ / ΚΑΙ Η / ΓΗ ΤΗΣ ΔΩΞΙΣ Σ/ΟΥ ΩΣ/ ΑΝΑ Ο ΕΝ ΤΗΣ Υ/ΨΥΣ/ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΗΜΕ/ΝΟΣ Ω ΕΡ(ΧΩΜΕΝΟΣ)». Β Ριπίδιο: Στο δεύτερο ριπίδιο (εικ. 5) και στις δύο όψεις, ο κεντρικός δίσκος φέρει την παράσταση του Χριστού Εμμανουήλ με, απλωμένα σε ευλογία, χέρια. Φέρει την επιγραφή 35 : «Ι(ΗΣΟΥ)Σ / Χ(ΡΙΣΤΟ)Σ / Ο ΕΜΜ/ ΑΝΟΥΗΛ» και στο φωτοστέφανό του η επιγραφή: «Ο/ Ω/Ν». Στα μετάλλια που εντάσσονται γύρω από τον κεντρικό δίσκο, εικονίζεται από ένας άγγελος ημίσωμος. Στο σημείο επαφής του κεντρικού δίσκου με τα μετάλλια αναπτύσσεται επιγραφή 36 με τον επινίκιο ύμνο: «+ΑΓΙΟΣ/ΑΓΙΟΣ/ΑΓΙΟΣ Κ(ΥΡΙΟ)Σ ΣΑ/ΒΑΩΘ/ΠΛΗΡΗΣ Ο ΟΥΡΑΝΟΣ/ΚΑΙ Η/ΓΗ ΤΗΣ ΔΩΞΙΣ Σ/ΟΥ ΩΣ/ΑΝΑ Ο ΕΝ ΤΗΣ Υ/ΨΥΣ/ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΗΜ(Ε)/ΝΟΣ Ο/ΕΡ- ΧΩ(ΜΕΝΟΣ)», ενώ στο κατώτατο μετάλλιο, που συνδέεται με την υποδοχή για το ξύλινο κοντάρι, αναπτύσσεται η επιγραφή 37 : «ΘΕΟΔ/ΩΡΟΣ ΚΑΙ/ ΓΕΩΡΓΙ/ΟΣ :- ΖΡΒ (=1594)» (εικ. 6). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο διάκοσμος, η εκτέλεση του οποίου ανήκει στις πιο δαπανηρές τεχνικές εκτέλεσης του σμάλτου. Ωστόσο, όπως και στο προηγούμενο ζεύγος ριπιδίων, πρόκειται για ένα πιο απλό τρόπο 32. Ζησίου, Έρευναι, σ. 167, επιγρ. 56. Ζησίου, Χριστιανικά μνημεία, σ. 51, επιγρ. 56. Καφταντζή, Ιστορία,τόμ. Α σ Ζησίου, Χριστιανικά Μνημεία, σ. 51, επιγρ Την επιγραφή δημοσιεύουν ο Ζησίου, Χριστιανικά Μνημεία, σ. 51, επιγρ. 56. Καφταντζής, Ιστορία, τόμ. Α, σ Icones et manuscrits, σ. 47 (Lozanova). 35. Ζησίου, Χριστιανικά μνημεία, σ. 52, επιγρ Ζησίου, Έρευναι, σ. 168, επιγρ. 57. Ζησίου, Χριστιανικά μνημεία, σ. 52, επιγρ. 57. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ Την επιγραφή δημοσιεύουν Ζησίου, Έρευναι, σ. 168, επιγρ. 57. Ζησίου, Χριστιανικά μνημεία, σ. 52, επιγρ. 57. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ Ο Λαμπάκης δημοσιεύει μόνο τη χρονολογία. Βλ. Λαμπάκη, Περιηγήσεις, σ. 78, επιγρ O Kondakov και ο Frolow αναφέρουν λανθασμένα ότι τα ριπίδια χρονολογούνται στο 1592, βλ. Κondakov, Makedonia, σ Frolow, Les émaux, σσ. 137, 138.

9 896 Alexandra Trifonova εκτέλεσης σε σχέση με τα βυζαντινά περίκλειστα σμάλτα, που εντάσσεται σε ένα μεταβατικό στάδιο από τον περίκλειστο τύπο στο συρματερό. Σχετική συγγένεια, όσον αφορά κυρίως στο σχήμα με τα ριπίδια της Μονής Τιμίου Προδρόμου, έχουν τα ριπίδια (1468) 38 της Μονής Ζωγράφου, σήμερα στη Μονή της Πάτμου και με τα ριπίδια (15 ος αιώνας) 39 της Μονής Poutna στη Ρουμανία (εικ. 3). Ωστόσο, τα ριπίδια της Μονής Τιμίου Προδρόμου είναι πανομοιότυπα όσον αφορά στις διαστάσεις, στο σχήμα, στον τρόπο εκτέλεσης, στις διαστάσεις και στην αναγραφόμενη επιγραφή με τα ριπίδια του Σκευοφυλάκιου της Μητρόπολης Σερρών (αρχές 16 ου αιώνα) (εικ. 1-2). Όσον αφορά στο μονόγραμμα του Α ριπιδίου (εικ. 6), ο Kondakov 40 το συνδέει με τίτλο μητροπολίτου. Ο Παπαγεωργίου 41 και ο Καφταντζής 42 το ερμηνεύουν ως μονόγραμμα της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών. Ο Ζησίου 43 και ο Frolow 44 πιστεύουν, επίσης, ότι το μονόγραμμα συνδέεται με τη λέξη «Πρόδρομος», γεγονός που το συνδέει με τη Μονή Τιμίου Προδρόμου. Το ίδιο μονόγραμμα συναντάμε σε πλήθος άλλα αντικείμενα που συνδέονται με τη Μονή, όπως σε ναόσχημο κιβωτίδιο (1613) 45 της Μονής Τιμίου Προδρόμου, σήμερα στο Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα, σε μαρμάρινη πλάκα από φιάλη 46 που φυλάσσεται στον κάτω όροφο της βιβλιοθήκης της Μονής Τιμίου Προδρόμου, στη λεκάνη της κρήνης κοντά στο ελαιοτριβείο της Μονής 47, σε μια κρήνη (1642) 48 της δυτικής πλευράς της αυλής, σε πλάκα 49 από κίτρινο πωρόλιθο, εντοιχισμένη στο νότιο εξωτερικό τοίχο του κτηρίου της αυλής της Μονής Τιμίου Προδρόμου, σε μικρά μανουάλια 50 του μεσονυκτίου και της λιτής της Μονής Τιμίου Προδρόμου, 38. Byzantium, σσ , εικ. 69 (V.N.Marinis) 39. Bréhier, La sculpture, πίν. LX Kondakov, Makedonia, σ Παπαγεωργίου, Αί Σέρραι και τα προάστια, σ Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ Ζησίου, Χριστιανικά μνημεία, σ Frolow, Les émaux, σ Frolow, Les émaux, σ. 138 σημ. 5. Βλ. Kondakov, Makedonia, σ. 167, εικ Νικολάου, Θησαυροί, σ. 71, εικ.1. Οι Πύλες του Μυστηρίου, εικ. 96, σ. 270 (Α. Μπαλλιάν). Η Ελλάδα του Μουσείου Μπενάκη, Αθήνα 1997, σσ , εικ From Byzantium to Modern Greece. Hellenic Art in Adversity, , (Κατάλογος Έκθεσης), New York 2005, σ. 88, εικ Καφταντζή, Ιστορία, σ. 219, τόμ. Α, εικ Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 232, εικ Ξ. Σαββοπούλου-Κατσίκη, «Το οικοδομικό χρονικό της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών: σωζόμενες επιγραφικές μαρτυρίες», Διεθνές Συνέδριο «Οι Σέρρες και η περιοχή τους από την αρχαία στη μεταβυζαντινή κοινωνία», Σέρρες 29 Σεπτεμβρίου-3 Οκτωβρίου 1993, Β τόμ., Θεσσαλονίκη 1998, σ. 378, εικ. 5, Σαββοπούλου-Κατσίκη, Το οικοδομικό χρονικό, σ. 377, εικ Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σσ , επιγρ Β. Κατσαρού-Χ. Παπαστάθη, «Ο Νέος Μέγας Κόδιξ της Μονής Τιμίου Προδρό-

10 Μεταβυζαντινά κειμήλια αργυροχοΐας και μικροτεχνίας 897 σε ασημένιο ποτήριο (1838) 51 της Μονής Τιμίου Προδρόμου, σήμερα στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών κ.ά. Συνεπώς, το μονόγραμμα αυτό συνδέεται ανεπιφύλακτα με τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών. Θα πρέπει να τονίσουμε, ότι στην ελληνική βιβλιογραφία τα ριπίδια αυτά θεωρούνται σήμερα χαμένα. Ωστόσο, τα ριπίδια έχουν δημοσιευθεί πρόσφατα στη Βουλγαρία από την Matakieva-Lilkova 52, η οποία αναφέρει ότι σύμφωνα με τον Kondakov, τόπος προέλευσης είναι η Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, από τη Lozanova 53, η οποία, επίσης, αναφέρει ότι προέρχονται από τη Μονή Προδρόμου Σερρών, όπως και οι παλαιότερες δημοσιεύσεις των Κondakov 54, Ζησίου 55, Frolow 56, Οικονομάκη-Παπαδοπούλου 57. Σχετικά με την επιγραφή του Β ριπιδίου (εικ. 7), που βρίσκεται στο κατώτατο μετάλλιο και φέρει τα ονόματα «Θεόδωρος και Γεώργιος» υποθέτουμε ότι αναφέρονται στους τεχνίτες των ριπιδίων 58. Σύμφωνα με την Lozanova 59, τα ριπίδια της Μονής Τιμίου Προδρόμου πιθανότατα είναι έργο των ίδιων αργυροχρυσοχόων που εκτέλεσαν και τα ριπίδια της Μητρόπολης Σερρών. Ωστόσο, έχουμε τη γνώμη ότι τα ριπίδια μπορεί να είναι έργα του ιδίου εργαστηρίου. 3. Θύρα εισόδου Η θύρα εισόδου 60 (εικ. 8) έχει αριθμό καταγραφής και διαστάσεις 207 x 118 εκ. Σήμερα βρίσκεται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Σόφιας, αλλά όπως μας πληροφορούν ο Ζησίου 61 και ο Στρατής 62, προέρχεται από τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, όπου ήταν τοποθετημένη στο «μακρυναρίκι» της Μονής, στοά που οδηγούσε στο καθολικό 63. Σε κάθε θυρόφυλλο υπάρχουν τέσσερα διάχωρα. Τα διάχωρα αυτά ορίζουν τρεις ταινίες με ένθετα πλακίδια από κόκαλο που σχηματίζουν με μου Σερρών», Σερραϊκα Ανάλεκτα 1 (1992) 203, επιγρ Kakavas, Ecclesiastical objects, εικ Matakieva-Lilkova, Objets de culte, εικ. 1, 4. Matakieva-Lilkova, Christian Art, 53. Hristianskoe iskusstvo, σ Κondakov, Makedonia, σ Ζησίου, Έρευναι, σσ. 165, 167, 168. Ζησίου, Χριστιανικά μνημεία, σ Frolow, Les émaux, σ Οικονομάκη-Παπαδοπούλου, Εκκλησιαστικά αργυρά, σσ Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ Κατσαρού-Παπαστάθη, Ο νέος μέγας κόδιξ, σ. 202, επιγρ Hristianskoe iskusstvo, σ. 47 (R. Lozanova). 60. Ε. Στράτη, «Η Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου παρά τας Σέρρας», ΔΧΑΕ, πέρ. Β, τόμ. Γ (1926), σ. 6. Ηγούμενος Χριστόφορος, Προσκυνητάριον της εν Μακεδονία παρά τη πόλει των Σερρών Μονής Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, Λειψία 1904, σ. 13. Matakieva- Lilkova, Christian Art, σσ , εικ Ζησίου, Έρευναι, σ Χριστιανικά μνημεία, σ. 53, επιγρ Στράτη, Η Ιερά Μονή, σ Ζησίου, Έρευναι, σ Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α,σ. 228.

11 898 Alexandra Trifonova διάφορους συνδυασμούς ποικίλα διακοσμητικά θέματα. Στα πρώτα επάνω διάχωρα αναπτύσσεται ως διακοσμητικό θέμα σφαιρικό ανθοδοχείο με άνθη. Στα δεύτερα διάχωρα (εικ. 9), τα οποία είναι κατά κύριο λόγο διακοσμημένα με σταυρό και τις συντομογραφίες «Ι(ΗΣΟΥ)Σ / Χ(ΡΙΣΤΟΣ», στο άνω μέρος αναπτύσσεται η ακόλουθη αφιερωματική επιγραφή 64 : «+ ΕΓΗΝΕΝ Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΠΗΛΙ ΔΙ Ε/ΞΟΔΟΥ ΤΟΥ ΤΙΜΙΩΤΑΤΟΥ ΑΡΧΩΝΤΟΣ ΚΥΡΟΥ/ ΑΓΓΕΛΟΥΔΙ Κ(ΑΙ) Π(Ρ)ΟΤΕΚΔΙΚΟΥ ΑΡΧΙΕΡΑΤΕΥ- ΟΝ/ΤΟΣ ΚΥΡΟΥ ΤΙΜΟΘΕΟΥ: ΗΓΟΥΜΕΝΕΥΟΝ» αριστερά και «/ΤΟΣ ΓΑ- ΛΑΚΤΙΟΥ ΙΕΡΟ/ΜΟΝΑΧΟΥ ΧΗΡ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙ/ΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΠΕΖΟ(Υ) ΝΤΑΙΟΥ / ΕΠΙ ΕΤΟΥΣ ΖΡΚΘ : (=1621) Α(Υ)ΓΟΥΣΤΩ ΚΗ (28)» δεξιά. Στα τρίτα κατά σειρά διάχωρα παριστάνεται από ένα εξάκτινο άστρο ανάμεσα στις ακτίνες του οποίου εκφύονται άνθη. Στα τέταρτα, κατώτερα διάχωρα, η επιφάνεια καλύπτεται από γαρικιοδές κόσμημα με τριγωνικά ένθετα πλακίδια, από κόκαλο και ξύλο εναλλάξ. Το υλικό της διακόσμησης με την τεχνική της ενθετικής, συνίσταται από κομμάτια φιλντισιού ή κόκαλου ή ανοιχτόχρωμου ξύλου, τα οποία τοποθετούνται μέσα σε αβαθείς υποδοχές της επιφάνειας 65. Η τεχνική αυτή, που κατάγεται από την Ανατολή 66, συγκεκριμένα από την Μαμελουκική Αίγυπτο 67, διαδίδεται στην Κωνσταντινούπολη κυρίως μετά την οθωμανική κατάκτηση της Αιγύπτου το Η θύρα εισόδου, από τεχνική άποψη, παρουσιάζει κοινά στοιχεία με ένα δισκελές αναλόγιο 68, ένα σεντούκι 69 (εικ. 10) και μια πολυθρόνα 70 (εικ. 11) της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών, τα οποία πιθανότατα είναι επίσης έργα του ιδίου τεχνίτη. Σχετικά με τα πρόσωπα που μνημονεύονται στην αφιερωματική επιγραφή, θα σημειώσουμε ότι ο τεχνίτης Κωνσταντίνος Τραπεζούντιος πρέπει να ήταν ταυτόχρονα και αργυροχρυσοχόος και να ταυτίζεται με τον περίφημο χρυσοχόο της οθωμανικής αυτοκρατορίας Κωνσταντίνο Τραπεζούντιο, που υπήρξε δάσκαλος χρυσοχοϊκής στην Τραπεζούντα των σουλτάνων Σελήμ Α και Σουλεϊμάν Α 71. Ο μητροπολίτης Τιμόθεος, που γνωρίζουμε ότι αναφέρεται ως ηγούμενος της Μονής Τιμίου Προδρόμου μέχρι το 1615, γίνεται Μητροπολίτης Σερρών από το Ο 64. Η επιγραφή δημοσιεύεται από τους: Λαμπάκη, Περιηγήσεις, σ. 79, επιγρ Ζησίου, Έρευναι, σσ , επιγρ. 58. Ζησίου, Χριστιανικά μνημεία, σ. 53, επιγρ. 58. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α,σ. 228, επιγρ. 363 α β. 65. Κ. Μακρή, Εκκλησιαστικά ξυλόγλυπτα, Αθήνα 1982, σσ. 16, Μακρή, Εκκλησιαστικά ξυλόγλυπτα, σ E. Kühnel, «Der mamlukische Kassettenstil», Kunst des Orient 1 (1950) 59. Θησαυροί του Αγίου Όρους (Κατάλογος Έκθεσης), Θεσσαλονίκη 1997, σ. 431 (Α. Μπαλλιάν). 68. Ζησίου, Έρευναι, σ. 169, εικ Ξυδά, Το μοναστήρι, σ Ξυδά, Το μοναστήρι, σ Χ. Κουτελάκη, Έλληνες Αργυροχρυσοχόοι και ξυλογλύπτες, Αθήνα 1996, σ. 166, επιγρ Αυτή η πληροφορία αναφέρεται στο «Χρονικό του Παπασυναδινού», βλ. Π. Πέν-

12 Μεταβυζαντινά κειμήλια αργυροχοΐας και μικροτεχνίας 899 ίδιος συνδέεται, επίσης, με το ναόσχημο κιβωτίδιο (1612) 73 της Μονής Τιμίου Προδρόμου, σήμερα στο Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα, όπου αναφέρεται ως ηγούμενος της Μονής και πιθανόν με μία επισκοπική μίτρα (τέλη 17 ου αιώνα) 74, σήμερα στο Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα. Ο Γαλάκτιος, που μνημονεύεται επίσης στην αφιερωματική επιγραφή, προσέφερε, επίσης, τη διακόσμηση του νάρθηκα της Μονής Τιμίου Προδρόμου (1630) 75 και την επισκευή της θύρας (1634) 76 του παρεκκλησίου των Ταξιαρχών της Μονής Τιμίου Προδρόμου. να, «Το χρονικόν των Σερρών» του Παπασυναδινού, μετ εισαγωγικής μελέτης», Σερραϊκά Χρονικά 1 (1938) Γ. Καφταντζή, «Η Σερραϊκή χρονογραφία του Παπασυνδιανού», Σερραϊκά Χρονικά 9 ( ) Π. Πέννα, Ιστορία των Σερρών, εκδ. Β, Αθήνα 1966, σσ Νικολάου, Θησαυροί, σ «ΓΕΓΟΝΕ ΔΙΑ ΧΑΡΙΤΙ ΤΟΥ Χ(ΡΙΣΤ)ΟΥ ΤΩ ΠΑΡΩΝ ΚΙΒΩΤΙΟ/ΔΙ ΕΞΟΔΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ/ΧΑΤΖΗ ΑΦΙΕΡΟΘΕΙ ΤΗ ΑΓΙΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΠΡ(Ο) ΔΡ(ΟΜΟΥ) ΖΡΚΑ (1612)», «ΟΡΟΣ ΤΩ ΜΕΝΙΚΕΟ» «ΠΡ(Ο)ΔΡ(Ο)Μ(ΟΥ)», «ΔΗΜΗ- ΤΡΙΟΣ ΧΑΤΖΙΣ ΜΟΝΑΧΟΣ ΖΡΚΑ (1613) ΕΠΙ ΤΗΝ ΗΓΟΥΜ(ΕΝΙΑ) ΤΟΥ ΠΑΝΟιω(τα)του ιερομονάχου κυρού Τιμοθέου», βλ. Θησαυροί της Ορθοδοξίας, σ. 270, εικ. 96 (Α. Μπάλλιαν). From Byzantium, σ. 88, εικ. 30. Η επιγραφή δημοσιεύεται με μικρές διαφορές στο Νικολάου, Θησαυροί, σ Η μίτρα με αριθμό καταγραφής Γ,785, Ευρ. 9354, έχει διαστάσεις 0,18 x 0, 18 εκ. Νικολάου, Θησαυροί, σσ , εικ Ξυδά, Το μοναστήρι, σσ Την επιγραφή δημοσιεύουν ο Ζησίου και ο Καφτανζής: «+ΑΝΙΣΤΟΡΗΘΕΙ Ο ΘΕΙΟΣ ΚΑΙ ΙΕΡΟΣ ΑΡΤΗΞ ΤΗΣ ΣΕΒΑΣΜΙΑΣ ΚΑΙ ΒΑΣΙΛΙ- ΚΗΣ ΜΟ/ΝΗΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΕΝΔΟΞΟΥ ΠΡΟΦΗΤΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΠΤΙΣ- ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΔΙ Ε/ΞΟΔΟΥ ΠΑΝΤΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΙΟΤΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΥΓΕΝΕΣΤΑΤΩΝ ΑΜΠΑΤΖΗΔΩΝ ΚΥΡ/ ΓΕΡΑΚΗ ΜΑΥΡΟΥΔΙ ΖΑΓΩΡΗ. ΣΑΡΑΚΥΝΟΥ ΠΑΣΧΑΛΗ ΒΟΥΛΤΖΗΟΥ/ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΜΑΥΡΟΥΔΙ ΚΥΡΚΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΙ ΧΡΗΣΤΟΥ / ΑΡΧΙΕΡΑΤΕΥΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΠΑΝΙΕΡΩΤΑΤΟΥ ΜΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΣΕΡ- ΡΩΝ ΚΥΡΟΥ ΔΑΝΙΗΛ / ΗΓΟΥΜΕΝΕΥΟΝΤΟΣ ΔΕ ΤΟΥ ΠΑΝΟΣΙΩΤΑΤΟΥ ΚΑΘΗ- ΓΟΥΜΕΝΟΥ ΚΥΡΟΥ ΓΑΛΑΚΤΙΟΥ/ ΕΠΗ ΕΤΟΥΣ ΖΡΛΗ (1630)», βλ. Ζησίου, Έρευναι, σ. 176, επιγρ. 64. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ Την αφιερωματική επιγραφή δημοσιεύει ο Στράτης «Ανιστορήθη ὁ πάνσεπτος καὶ θεῖος οὗτος Ναός, ἡ Σύναξις τῶν Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν Μιχαὴλ καὶ Γαβριήλ καὶ πασῶν τῶν Ἐπουρανίων δυνάμεων Ἀσωμάτων, δι ἐξόδου παντὸς τοῦ Ὁσιωτάτου Κυροῦ Ἀκακίου μοναχοῦ ἐπὶ τῆς Ἡγουμενείας τοῦ τοῦ Κυροῦ Γαλακτίου. ἔτος ζρμβ (1634) μηνὶ Ἰουλίου 1 Ἰνδικτιῶνος 2», βλ. Στράτη, Η Ιερά Μονή, σ. 11. Με μικρές διαφορές την επιγραφή δημοσιεύουν ο Καφταντζής «+ ΑΝΙΣΤΟΡΗ ΘΗ Ο ΘΕῙΟC & ΠΑΝCΕΠΤΟC ΟUTOC ΝΑΟ C Ἡ CHNΑΞΙC ΤΩΝ ΠΑΝΜΕΓΕΙΣΤΟΝ/ΤΑΞΙΑΡΧΩ Ν. ΜΙΧΑΗΛ & ΓΑΒΡΙΗ Λ. & ΕΚ ΠΑΣΩ Ν ΤΟΝ ΕΠΟΥΡΑΝΙΏΝ ΔΗΝΑ /ΜΕΩΝ ΑCΩΜΑΤωΝ ΔΗ ΕΞΟ ΔΟΥ ΠΑ- ΝΤΟC TOY OCIOTΑΤΟΥ ΚΥΡΟΥ. ΓΑΛΑΚΤΙΟΥ. ΕΤΟΥC ZΡΜB MHN IΟΥΛΙΟΥ Ι. 5 Β (= Ἰνδικτιῶνος Β ), βλ. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 230, επιγρ. 367 και ο Κατσαρός- Παπαστάθης, «+ Ἀνιστορίσθη ὁ θεῖος καὶ πάνσεπτος ναός ἡ σύναξις τῶν παμμεγίστων (lit.δυνάμεων) Ταξιαρχών Μιχαὴλ καὶ Γαβριήλ καὶ ἐκ πασῶν τῶν ἐπουρανίων Δυνάμεων Ἀσωμάτων, δι ἐξόδου (δὲ) παντὸς τοῦ ὁσιωτάτου Κυροῦ Ἀκακίου Μοναχοῦ ἐπὶ τῆς Ἡγουμενείας τοῦ Κυροῦ Γαλακτίωνος. ἔτους ζρμβ (ἢ 1634) μηνὶ Ἰουλίου 1 ῃ ἰνδικτ. β!», βλ. Κατσαρού-Παπαστάθη, Ο νέος μέγας κόδιξ, σ. 200, επιγρ. 73.

13 900 Alexandra Trifonova 4. Αργυρή επένδυση εικόνας Παναγίας Οδηγήτριας Η επένδυση της εικόνας της Παναγίας Οδηγήτριας 77 (εικ. 12), με αριθμό καταγραφής 29041, έχει διαστάσεις 108 x 90 εκ. Σήμερα βρίσκεται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Σόφιας, αλλά με βάση τα στοιχεία της έρευνας, προέρχεται από τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών. Στο κέντρο της επένδυσης παριστάνεται σε προτομή η Παναγία Οδηγήτρια, κρατώντας τον μικρό Χριστό στο αριστερό της χέρι, ενώ το δεξιό υψώνει μπροστά στο στήθος της σε δέηση. Εκατέρωθεν της κεφαλής της, εικονίζεται μικρογραφικά από ένας ολόσωμος άγγελος που πατάει πάνω σε σύννεφο και κρατάει μετάλλιο, όπου είναι χαραγμένη η προσωνυμία της : «Μ(ΗΤΗ)Ρ / Θ(ΕΟ) Υ». Το πλαίσιο της εικόνας κοσμείται με επιχρυσωμένους ανθισμένους βλαστούς. Το επάνω μέρος του πλαισίου φέρει δύο μορφές προφητών, ενώ στις δύο κάθετες πλευρές του πλαισίου εικονίζονται από τέσσερις μορφές προφητών. Όσον αφορά στο κάτω μέρος του πλαισίου, φέρει στις δύο άκρες του από μια μορφή προφήτη σε προτομή και στη μέση παριστάνεται ένα εξαπτέρυγο. Η αφιερωματική επιγραφή 78 που αναπτύσσεται μέσα σε πλαίσιο στην αριστερή πλευρά έχει ως ακολούθως: «ΗΡΓΥΡΩΘΗ Η ΠΑΡΟΥΣΑ/ ΠΑΝΑΓΙΑ ΕΛΕΟΥΣΑ/ ΑΠΟ ΠΛΕΙΣΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΑΣ/ ΟΙΚΕΤΩΝ ΤΗΣ ΠΑ- ΝΑΓΙΑΣ/ ΤΗΣ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟΝ ΤΕΞΑΣΗΣ / ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΑΝΑΣΣΗΣ / ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΛΥΤΡΩΣΑΤΩ / ΑΠΑΝΤΑΣ ΑΠΑΛΛΑΞΑΤΩ / ΕΚ ΤΟΥ ΤΟ- ΠΟΥ ΤΗΣ ΑΙΣΧΥΝΗΣ / ΤΗΣ ΚΟΛΑΣΕΩΣ ΕΚΕΙΝΗΣ». Στη δεξιά πλευρά συνεχίζει άλλη επιγραφή 79 «ΠΑΡΑ ΧΡΥΣΟΧΟΥ ΤΕΧΝΙΤΟΥ / ΧΡΗΣΤΟΥ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΙΤΟΥ 1765». Η επένδυση της Παναγίας Οδηγήτριας, σύμφωνα με την μαρτυρία του ηγούμενου της Μονής Τιμίου Προδρόμου Χριστοφόρου 80, του αρχιμ. Κουντιάδη 81 και του επισκόπου Μάξιμου Ξυδά 82, κατασκευάστηκε το 1760 «με τη συνδρομή πολλών Χριστιανών», ενώ η αφιερωματική επιγραφή αναφέρει την χρονολογία Ο επίσκοπος Μάξιμος Ξυδάς αναφέρει, επίσης, ότι η επένδυση αυτή προέρχεται από τον εξωνάρθηκα της Μονής Τιμίου Προδρόμου, το Μεσονυκτικό 83, ενώ ο Καφταντζής μας πληροφορεί ότι ήταν τοποθετημένη επάνω στον τάφο του κτήτορα Ιωάν- 77. Matakieva-Lilkova, Objets de culte, σ. 27, εικ. 17. Matakieva-Lilkova, Christian Art, σσ , εικ Την επιγραφή δημοσιεύουν: Λαμπάκη, Περιηγήσεις, σσ , επιγρ Ζησίου, Έρευναι, σ. 164, επιγρ. 53, Ζησίου, Χριστιανικά μνημεία, σ. 48, επιγρ. 53. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 238, επιγρ Κατσαρού-Παπαστάθη, Ο νέος μέγας κώδιξ, σ. 194, επιγρ Ζησίου, Έρευναι, σ. 164, επιγρ. 53. Ζησίου, Χριστιανικά μνημεία, σ. 48, επιγρ. 53. Καφταντζή, Ιστορία τόμ. Α, σ. 238, επιγρ Κουτελάκη, Έλληνες Αργυροχρυσοχόοι, σ. 223, επιγρ Χριστοφόρου, Προσκυνητάριον, σ Κουντιάδη, Σύντομος ιστορική επισκόπησις, σ Ξυδά, Το μοναστήρι, σ Ξυδά, Το μοναστήρι, σ. 76.

14 Μεταβυζαντινά κειμήλια αργυροχοΐας και μικροτεχνίας 901 νη 84. Σήμερα, η αργυρή επένδυση της Παναγίας βρίσκεται σε αποθήκη του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου της Σόφιας. Σύμφωνα με τον Κακαβά, ένα στέμμα του Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών με αριθμ. καταγραφής ΒΜ 1849 και διαστάσεων 28,5x10,7 εκ., το οποίο προέρχεται από τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, ανήκει πιθανώς στην επένδυση της Παναγίας, έργο του Χρήστου του Ιωαννίτου. Η υπόθεση αυτή μας φαίνεται λανθασμένη, καθώς στην επένδυση της εικόνας δεν υπάρχουν τεχνικά στοιχεία στήριξης στέμματος. 5. Αργυρή επένδυση εικόνας αγίου Ιωάννου Προδρόμου με σκηνές από το βίο του Η αργυρή επένδυση της εικόνας του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου 85, (εικ. 13) με αριθμό καταγραφής (29053), έχει διαστάσεις 150x130 εκ. Σήμερα, βρίσκεται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Σόφιας, αλλά με βάση τα στοιχεία της έρευνας, προέρχεται από τη Μονή του Τιμίου Προδρόμου Σερρών. Η επένδυση χρονολογείται στο 1799, σύμφωνα με την αφιερωματική επιγραφή, η οποία αναγραφόταν σε ασημένιο έλασμα στο κάτω μέρος της επένδυσης. Το έλασμα αυτό (εικ.14), μετά από προσωπική έρευνα, διαπιστώθηκε ότι φυλάσσεται σήμερα στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών με αριθμό καταγραφής ΒΜ 1850 και διαστάσεις 58 x 6,2 εκ. 86. Η εν λόγω επένδυση ήταν κατασκευασμένη για την εικόνα του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου του έτους που σώζεται σήμερα και είναι τοποθετημένη στην αριστερή πλευρά του τέμπλου του καθολικού της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών 88 (εικ. 15). Στο κέντρο της επένδυσης παριστάνεται ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, ολόσωμος, άπτερος, όπως συνηθίζεται στη βυζαντινή περίοδο. Ευλογεί με το δεξί του χέρι, ενώ με το αριστερό κρατάει ράβδο, που απολήγει σε σταυρό, και ανοιχτό ειλητάριο, όπου αναγράφεται το κείμενο 89 : «ΜΕΤΑΝΟ/ ΕΙΤΕ ΗΓΓΙ /ΚΕ ΓΑΡ/ Η ΒΑΣΙΛΕΙ/Α ΤΩΝ ΟΥ/ΡΑΝΩΝ». Πλάι του, αριστερά, βρίσκεται ο πέλεκυς, ενώ δεξιά, μέσα σε δίσκο, η κομμένη κεφαλή του Προδρόμου. Στο βάθος αποδίδεται ανθικός διάκοσμος. Στο πλαίσιο της επένδυσης της εικόνας εντάσσονται σκηνές από το βίο του Προδρόμου 90. Εξαιτίας της απώλειας του άνω μέρους του πλαισίου, 84. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 238, επιγρ Matakieva-Lilkova, Objets de culte, σ. 44, εικ. 34. Icones et manuscrits, σ. 83, εικ. 72 (R. Lozanova). Hristianskoe iskusstvo, σ. 55, εικ. 58. (R. Lozanova). 86. Η φωτογραφία προέρχεται από το αρχείο του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου Αθηνών. Βλ. επίσης, Kakavas, Ecclesiastical objects, σ. 132, εικ Η εικόνα έγινε με τη συνδρομή του Προηγουμένου Γρηγορίου, βλ. Κουντιάδη, Σύντομος Ιστορική επισκόπησις, σ. 24. Ξυδά, Το μοναστήρι, εικ. στη σ. 4, σ Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ Ματθ. 3: Γενικά για τις σκηνές της ζωής του Προδρόμου βλ. Α. Κατσιώτη, Οι Σκηνές της

15 902 Alexandra Trifonova σήμερα οι σκηνές που έχουν διασωθεί στην επένδυση είναι ένδεκα. Στο αριστερό πλαίσιο οι σκηνές από επάνω προς τα κάτω είναι: 1. O Ευαγγελισμός του Ζαχαρία (δεν σώζεται ολόκληρη), 2. Το Κήρυγμα του Προδρόμου στην έρημο, 3. Η Βάπτιση του Χριστού, 4. Ο Πρόδρομος μπροστά στον Ηρώδη, 5. Η Φυλάκιση του Προδρόμου, 6. Η Εύρεση της κεφαλής του Προδρόμου. Στο δεξιό πλαίσιο συνεχίζουν οι σκηνές : 7. Το Κήρυγμα του Προδρόμου στους δύο μαθητές του (τον Ανδρέα και τον Ιωάννη) και στους στρατιώτες στην έρημο, 8. Το Συμπόσιο του Ηρώδη και ο χορός της Σαλώμης, 9. Ο Αποκεφαλισμός του Προδρόμου, 10. Η Ηρωδιάδα παραλαμβάνει την κεφαλή του Προδρόμου από τη Σαλώμη και 11. Ο Ενταφιασμός του Προδρόμου. Το μεγαλύτερο τμήμα του άνω μέρους του πλαισίου δεν σώζεται σήμερα στην επένδυση της εικόνας του Προδρόμου. Το πλαίσιο αυτό, όπως διαπιστώσαμε, βρίσκεται σήμερα στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών με αριθμό καταγραφής ΒΜ 1851 και διαστάσεις 84x20 εκ. 91 (εικ. 16). Με βάση αυτό το έλασμα αναγνωρίζουμε, ότι οι σκηνές στο άνω μέρος του αργυρού πλαισίου είναι οι εξής: Ο Ασπασμός της Ελισάβετ και της Παναγίας, Η Γέννηση του Προδρόμου, Η Φυγή της Ελισάβετ, Η Σφαγή του Ζαχαρία και Η Εμφάνιση του αγγέλου στον Πρόδρομο. Η επένδυση της εικόνας του Προδρόμου, έτσι όπως σώζεται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Σόφιας, σήμερα δεν φέρει αφιερωματική επιγραφή. Η επιγραφή αυτή είναι χαραγμένη, όπως είπαμε, σε ασημένιο έλασμα που σήμερα βρίσκεται στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών. Η επιγραφή 92 έχει ως Ζωής και ο Εικονογραφικός Κύκλος του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου στη Βυζαντινή Τέχνη, (Διδακτορική διατριβή που εγκρίθηκε από το τμήμα ιστορίας Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστήμιου Ιωαννίνων), Αθήνα Η φωτογραφία προέρχεται από το αρχείο του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου Αθηνών. O Kακαβάς αναφέρει ότι το έλασμα αυτό είναι έργο κάποιου ηπειρώτη αργυροχρυσοχόου και πιθανότατα των Καλαρρυτών αργυροχρυσοχοόων, χωρίς να αναφέρει το όνομα του αργυροχρυσοχόου Χρίστου Ιωαννήτου, βλ. Kakavas, Ecclesiastical objects, σ. 133, εικ Ζησίου, Έρευναι, σ. 165, επιγρ. 54. Ζησίου, Χριστιανικά μνημεία, σ. 49, επιγρ. 54. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 238, επιγρ Kakavas, Ecclesiastical objects, σ Mε βάση σημείωμα σε κώδικα (αριθμ. 375) της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών, το οποίο σήμερα βρίσκεται στο Κέντρο «Ivan Dujčev» στη Σόφια, πληροφορούμεθα, επίσης, για το κείμενο της αφιερωματικής επιγραφής της επένδυσης, βλ. Κατσαρού-Παπαστάθη, Ο νέος μέγας κόδιξ, σ. 195, επιγρ. 44. Η ακόλουθη επιγραφή πιθανότατα είναι προσθήκη του ιδίου ηγούμενου Θεοδοσίου που έγραψε τον κώδικα 375 το 1877, βλ. «Ἐπί Σκευοφύλακος Ἰωάσαφ τοῦ Βροντινοῦ τοῦ μετονομασθέντος κ(αι) Ἰακώβου διὰ τοῦ /μεγάλου Ἀγγελικοῦ σχήματος (+)», «(+) Ούτος ο ενάρετος και πλήρης ενθέου ζήλου υπέρ της Ιερ(ας) Μονής καταγόμενος από επάνω Βροντούν εκ κυβέρνησε καλώς και ευτυχώς την Ιερ(αν) Μονήν από το έτος 1730 έως 1782, το οποίον τότε διεδέχθη την κυβέρνησιν της Ιερ(ας) Μονής ο όμοιος τοις τρόποις και τη ικανότητι αυτού διάδοχος ο Σκευοφύλαξ Θεόκλητος Σύγγελος καταγόμενος από Σέρρας μέχρι του έτους 1797, εκάτεροι άνδρες λαμπροί, και ως δεύτεροι κτίτορες διέσωσαν την Ιερ(αν) Μονήν», βλ. Κατσαρού-Παπαστάθη, Ο νέος μέγας

16 Μεταβυζαντινά κειμήλια αργυροχοΐας και μικροτεχνίας 903 ακολούθως: «+ ΑΥΤΗ Η ΣΕBAΣΜIOΣ EIKΩΝ ΓΕΓΟΝΕ ΔΙΑ ΔΑΠΑΝΗΣ ΤΩΝ ΕΥΣEBΩN TΩN ΕΝ ΤΗ ΚΩΜΗ ΒΡΟΝΤΟΥ ΤΑΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΔΡΟ/ ΜΟΥ ΣΟΥ ΠΡΕΣΒΕΙΑΣ ΚΥΡΙΕ Π(ΕΡΙΕΣΩΖΕ ΔΙΑ ΠΑΝΤΟΣ ΤΟΥΤΩΝ ΤΗΝ ΚΩΜΗΝ. ΤΕΧΝΗ) ΧΡΙΣΤΟΥ ΤΟΥ ΕΞ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΤΟΣ 1779 ιανουαρίου 24». 6. Αργυρή επένδυση εικόνας αγίου Ιωάννου Προδρόμου Μια άλλη αργυρή επένδυση της εικόνας του Προδρόμου 93 (εικ. 17) διαστάσεων 84x64 εκ. 94 και με αριθμό καταγραφής 29042, βρίσκεται σήμερα στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Σόφιας. Ο αρχιμ. Κουντιάδης 95 και ο επίσκοπος Μάξιμος Ξυδάς 96 μας πληροφορούν για μια εικόνα μικρών διαστάσεων του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών, η οποία έφερε αργυρή επένδυση, αλλά σήμερα δεν σώζεται πια στην εικόνα. Η εν λόγω εικόνα του φτερωτού Προδρόμου, μετά από προσωπική έρευνα διαπιστώθηκε ότι έχει διασωθεί στο σκευοφυλάκιο της Μονής Τιμίου Προδρόμου και έχει διαστάσεις 89x64 εκ 97. Στην επένδυση της εικόνας παριστάνεται ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος σε προτομή, φτερωτός, έχοντας μπροστά στο στήθος του το δεξί του χέρι σε χειρονομία ευλογίας, ενώ με αριστερό κρατάει ανοιχτό ειλητάριο, όπου αναγράφεται το κείμενο: «ΜΕΤΑΝ/ΟΥΤΑΙ/ ΑΙΓΓΙΚ(Ε ΓΑΡ Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ)» 98. Εκατέρωθεν της κεφαλής του αναγράφεται η προσωνυμία του: «Ο ΑΓΙΟΣ κόδιξ, επιγρ. 44. Με τη συνδρομή του Σκευοφύλακας Ιωασάφ έγινε, επίσης, μια λειψανοθήκη, «Α! Ζήλῳ καὶ συνδρομῇ Ἰωάσαφ Ἱερομονάχου καὶ Σκευοφύλακος τοῦ ἐκ τοῦ χωρίου Βροντοῦς 1758», βλ. Κατσαρού-Παπαστάθη, Ο νέος μέγας κόδιξ, σ. 196, επιγρ. 47. Επί της εποχής του Σκευοφύλακα Θεόκλητου Συγκέλλου κατασκευάστηκε και το υδραγωγείο του μύλου της Μονής Τιμίου Προδρόμου (1779), βλ. «Ἡ εἰς τὸν ὑδραγωγόν τοῦ μύλωνος 1779-», βλ. Κατσαρού-Παπαστάθη, Ο νέος μέγας κόδιξ, σ. 191, επιγρ. 26. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 237, επιγρ «ΚΑΤΑ ΤΟ 1779 ΤΟ ΠΑ/ΡΟΝ ΚΙΜΕΡΙ ΜΕ ΤΟΝ Ε/ΠΑΥ- ΤΩ ΥΔΡΑΓΩΓΟΝ / ΤΟΥ ΜΥΛΟΥ ΕΚΤΙΣΘΗ ΔΑΠΑ/ΝΗ ΤΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΑΝΔΡΟΣ / ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ / ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΗΜΟΥ ΘΕΟΚΛΗ/ΤΟΥ ΣΥΓΓΕΛΟΥ», βλ. Σαββοπούλου- Kατσίκη, Το οικοδομικό χρονικό, σ. 370, εικ. 11, το συνοδικό δωμάτιο (1795), βλ. Ζήσιου, Έρευναι, σ. 54, επιγρ. 59. Καφταντζή, σ. 240, επιγρ Ξυδά, Το μοναστήρι, σ «Ἡ εἰς τὸ συνοδικὸν 1795-», βλ. Κατσαρού-Παπαστάθη, Ο νέος μέγας κόδιξ, σ. 192, επιγρ. 27, ένα ασημένιο δίσκο (1791), βλ. Ξυδά, Το μοναστήρι, σ. 77. Η επιγραφή αναφέρει ως εξής: «Διὰ συνδρομῆς Συγκέλλου καὶ Σκευοφύλακος Θεοκλήτου ἱερομονάχου 1791», βλ. Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 239, επιγρ. 387 α. 93. Matakieva-Lilkova, Objets de culte, σ. 36, εικ. 26. Matakieva-Lilkova, Christian Art, σσ , εικ Η Matakieva-Lilkova αναφέρει άλλες διαφορετικές διαστάσεις 92x69 εκ. στο Christian Art, σ Κουντιάδη, Σύντομος Ιστορική επισκόπησις, σ Ξυδά, Το μοναστήρι, σ Θα ήθελα και πάλι να ευχαριστήσω την ηγουμένη μοναχή Φεβρωνία για τη άδειά της σχετικά με την επί τόπου έρευνα και μέτρηση διαστάσεων της εν λόγω εικόνας. 98. Ματθ. 3:2.

17 904 Alexandra Trifonova / ΠΡΟΔΡ(Ο)Μ(Ο)Σ». Ο Λαμπάκης 99 και ο Καφταντζής 100 δημοσιεύουν την επιγραφή της επένδυσης της εικόνας: «+Αὕτη ἡ σεβάσμιος εἰκὼν γέγονεν διὰ δαπάνης τῶν εὐσεβῶν τῶν ἐν τῆ κώμη Βροντοῦ ταῖς τοῦ Προδρό/μου σου πρεσβεῖας Κύριε π[αρά χρυσοχοῦ τεχνίτου] Χρίστου τοῦ ἐξ Ιωαννίνων έτος 1779». Πιθανώς η επιγραφή αναγραφόταν σε ασημένιο έλασμα, όπως και στην προηγούμενη, το οποίο σήμερα δεν σώζεται. Ανακεφαλαιώνοντας, παρουσιάσαμε έξι έργα αργυροχοΐας και μικροτεχνίας, που σήμερα βρίσκονται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Σόφιας, αλλά προέρχονται από τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και από το Σκευοφυλάκιο της Μητρόπολης Σερρών. Με βάση τις αφιερωματικές επιγραφές, σημειώνουμε ότι οι δωρητές των κειμηλίων της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών είναι κυρίως πρόσωπα από το υψηλό εκκλησιαστικό και μοναστικό κύκλο, όπως και το αρχοντολόι της πόλεως. Συναντάμε ονόματα μητροπολιτών, ηγουμένων, αρχιερέων, καθώς, επίσης, και αρχόντων. Σημειώνουμε ενδεικτικά το όνομα του μητροπολίτη Σερρών Γενναδίου, με τη συνδρομή του οποίου έγινε το ζεύγος ριπιδίων (πρώτο μισό 16 ου αιώνα) του Σκευοφυλάκιου της Μητρόπολης Σερρών (εικ. 1-2), τα ονόματα του μητροπολίτη Σερρών Τιμόθεου, του ηγούμενου ιερομόναχου Γαλακτίου, καθώς και του άρχοντα και πρωτεκδίκου κυρ Αγγελούδη, με τη βοήθεια των οποίων έγινε η θύρα εισόδου (1621), στο μακρυναρίκι της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών (εικ. 8). Δωρητές ήταν ακόμα και ευσεβείς πιστοί, όπως εκείνοι οι οποίοι συνέβαλαν με την οικονομική τους υποστήριξη στην κατασκευή της αργυρής επένδυσης της εικόνας της Παναγίας Οδηγήτριας (1765) (εικ. 12), όπως και το σύνολο των χριστιανών μιας κοινότητας, της Βροντούς, κοντά στα Σέρρας, με την βοήθεια των οποίων έγιναν οι αργυρές επενδύσεις δύο εικόνων του Προδρόμου, η μία με σκηνές του βίου του (1779) (εικ. 13) και η άλλη σε προτομή (1779) (εικ. 17). Οι αργυροχρυσοχόοι που εκτέλεσαν τα εν λόγω κειμήλια πρέπει να ήταν από τους καλύτερους της εποχής. Ενδεικτικά θα σημειώσουμε τους ανώνυμους τεχνίτες στους οποίες οφείλεται το ζεύγος ριπιδίων (πρώτο μισό 16 ου αιώνα) του Σκευοφυλάκιου της Μητρόπολης Σερρών (εικ. 1-2), καθώς και τον Θεόδωρο και τον Γεώργιο που κατασκεύασαν το ζεύγος ριπιδίων (1594) της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών (εικ.4-5). Τα δύο αυτά ζεύγη ριπιδίων, προφανώς να οφείλονται στο ίδιο εργαστήριο, γεγονός που συνάγεται με βάση την ομοιότητά τους όσον αφορά στο σχήμα, στη τεχνική εκτέλεσης, στις επιγραφές που αναγράφονται επάνω σ αυτά, καθώς και στα κοινά εικονογραφικά στοιχεία. Ο τεχνίτης Κωνσταντίνος Τραπεζούντιος, στον οποίο οφείλεται η κατασκευή της θύρας εισόδου (1621) στο μακρυναρίκι της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών (εικ. 8), διακρίνεται για τη 99. Λαμπάκη, Περιηγήσεις, σ. 77, επιγρ Καφταντζή, Ιστορία, τόμ. Α, σ. 238, επιγρ. 386.

18 Μεταβυζαντινά κειμήλια αργυροχοΐας και μικροτεχνίας 905 μεγάλη δεξιότητά του όσον αφορά στην ενθετική τεχνική. Τέλος, ο χρυσοχόος τεχνίτης Χρίστος Ιωαννίτης, που κατασκεύασε τις αργυρές επενδύσεις των εικόνων της Παναγίας Οδηγήτριας (1765) (εικ. 12), του Προδρόμου με σκηνές βίου (1779) (εικ.13) και του Προδρόμου σε προτομή (1779) (εικ. 17), πρέπει να συμπεριλαμβάνεται ανάμεσα στους κορυφαίους τεχνίτες της εποχής, καθώς είναι γνωστό ότι η περιοχή των Ιωαννίνων φημίζεται για τους καλούς αργυροχόους. Στην τέχνη του είναι αισθητά μοτίβα, που έχουν δυτική καταγωγή, τα οποία είναι του συρμού την εποχή αυτή στις χώρες των Βαλκανίων. Η τεχνική και η καλλιτεχνική αξία των εν λόγω κειμήλιων είναι σημαντική, καθώς τα έξι από τα επτά κειμήλια, είναι έργα επωνύμων τεχνιτών της εποχής. Ιδιαίτερα κορυφαία έργα μικροτεχνίας είναι τα ζεύγη ριπιδίων του Σκευοφυλάκιου της Μητρόπολης Σερρών (πρώτο μισό 16 ου αιώνα) (εικ. 1-2) και της Μονής Τιμίου Προδρόμου Σερρών (1594) (εικ.4-5), που είναι πολύ σπάνια, αν όχι και μοναδικά διασωζόμενα παραδείγματα σμαλτωμένων ριπιδίων του 16 ου αιώνα. Τέλος, με βάση τις αφιερωματικές επιγραφές, καθώς και με βάση παλαιότερες δημοσιεύσεις των εν λόγω κειμηλίων, προκύπτει με βεβαιότητα, ότι η προέλευση τους είναι από τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και το Σκευοφυλάκιο της Μητρόπολης Σερρών. ABSTRACT ALEXANDRA TRIFONOVA POST-BYZANTINE TREASURES OF SILVER - WORK AND MINOR ART FROM THE CITY OF SERRES AND THE MONASTERY OF ST. JOHN PRODROMOS IN THE NATIONAL HISTORY MUSEUM OF SOFIA This paper concerns, seven works of silver-work and minor art, currently kept in the National History Museum of Sofia. According to our research, they came from the Monastery of St. John Prodromos and the sacristy of the Metropolis of Serres. They are two pairs of rhipidia, of which one pair dates to 1594, according to the donor s inscription, which is preserved on it. The other dates to the same period judging from the manner in which it was executed. An entrance door of 1621 decorated with inlaid bone, a work by Konstantinos Trapezountios is also presented. The paper also focuses on three silver icon revetments, all works of-the goldsmith Christos loannitis. The first is a silver revetment of an icon of Virgin Eleoussa, dating to 1765, the second is a silver revetment of an icon of st. John the Baptist, featuring scenes from his life, dating to The last one is a revetment of an icon, of st. John the Baptist in bust, dating to the late 18th century.

19

20

Θαυµατουργικές εικ νες της µονής Bατοπαιδίου και τα αντίγραφά τους 31

Θαυµατουργικές εικ νες της µονής Bατοπαιδίου και τα αντίγραφά τους 31 Θαυµατουργικές εικ νες της µονής Bατοπαιδίου και τα αντίγραφά τους 31 Εικ. 27. Μονή Βατοπαιδίου. Αντίγραφο της Παναγίας Αντιφωνήτριας. 19ος αι. Εικ. 28. Μονή Βατοπαιδίου. Αντίγραφο της Παναγίας Αντιφωνήτριας.

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία

Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Χριστιανική και Βυζαντινή Αρχαιολογία Ενότητα Ε: Μεταβυζαντινή Τέχνη (1453 αρχές 19ου αι.) Αρχιτεκτονική - Ζωγραφική. Στουφή - Πουλημένου Ιωάννα Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα. Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας Ποδύθου στη Γαλάτα Ο Ναός της Παναγίας Ελεούσας Ποδύθου, ανήκει στη μεταβυζαντινή περίοδο και κτίστηκε στις αρχές του 16 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου

ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου ΕΙΚΟΝΕΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 1 Ψηφιδωτά τρούλου με νέες επεμβάσεις συντήρησης, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Χίου 2 Πανοραμική άποψη, 11 ος αιώνας, Νέα Μονή Χίου, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ,

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

Προσκυνηματική Εκδρομή

Προσκυνηματική Εκδρομή Προσκυνηματική Εκδρομή στους Αγίους Τόπους ραγματοποιήθηκε από τις 23 μέχρι και τις 27 Αυγούστου πενθήμερη προσκυνηματική εκδρομή στους Αγίους Τόπους των μελών και των φίλων των Χριστιανικών Συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Αναστασία Τούρτα Επίτιμη Διευθύντρια Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Ο Αλέξανδρος νικά τον Δαρείο. Εικονογραφημένο

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον

Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Α. Πα π α γ ε ω ρ γ ι ου, Η μονή του Αγίου Ιωάννου του Λαμπαδιστού στον Καλοπαναγιώτη [Οδηγοί Βυζαντινών Μνημείων της Κύπρου], Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου Ιερά Μητρόπολις Μόρφου, Λευ κωσία 2007,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ Στην πόλη της Έδεσσας, δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο, σώζεται, με πολλές μεταγενέστερες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την αρχική του μορφή, ο παλιός

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά

Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή. Ελληνικά Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Ελληνικά 1 Μονή Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Δεν έχουμε πληροφορίες για το πότε κτίστηκε η Μονή, πιθανότατα όμως να τοποθετείται στα μέσα του 16 ου αιώνα. Η εκκλησία είναι το παλαιότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη:

ΑΠΟΦΑΣΗ. Έχοντας υπόψη: ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ EΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 5. 11. 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ, ΕΚΘΕΣΕΩΝ & ΕΚΠ/ΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ

EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ EUROPEAN DAILY TOURS ΑΠΟ ΒΟΛΟ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ - ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ Ιστορικό Τα Μετέωρα αποτελούν, μετά το Άγιο Ορος, το μεγαλύτερο και με συνεχή παρουσία από την εποχή της εγκατάστασης των πρώτων ασκητών μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΥΛΩΝΑΣ

Ο ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΥΛΩΝΑΣ Ο ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΥΛΩΝΑΣ Σύντοµο Ιστορικό Του Αµβροσίου Καρατζά Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Αυλώνας είναι χτισµένος στο κέντρο του χωριού, πλαισιωµένος από τον αιωνόβιο πλάτανο και δεσπόζει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ

ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Ναυσικά Πανσελήνου Ομότ. Καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ Η κατά κόσμον Ρεγούλα Μπενιζέλου, αφού περιβλήθηκε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Φιλοθέη γύρω

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά

Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 1 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Ελληνικά 2 Ο Ναός της Παναγίας του Μουτουλλά Σύμφωνα με επιγραφή του βόρειου τοίχου του ναού, ο ναός κτίστηκε το 1280 από τον Ιωάννη Μουτουλλά και τη σύζυγο του Ειρήνη.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ

ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ ΠΑΑΛΕΣΒΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΓΙΑΣΟΥ-ΑΕΣΒΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ Από Ι1^ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ μέχρι 15^ Σεπτεμβρίου 2015 ΣΑΒΒΑΤΟ 1η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ Ώρα 7-10 π.μ. Η τελετή της Προόδου

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου

Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου Αγία Αναστασία η Μεγαλομάρτυς η Φαρμακολύτρια 22 Δεκεμβρίου http://www.google.com.cy/imgres?imgurl=http://www.pigizois.net/sinaxaristis/12/22.jpg&imgrefurl=http://www.saint.gr/3239/saint.aspx&usg= 3Fna2LMd87t9UxeDDztnUV4LuDo=&h=835&w=586&sz=63&hl=en&start=1&zoom=1&tbnid=bpzYaMtyqRnVnM:&t

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Θεματική περιοχή δραστηριότητας: Θεολογία Δημιουργός παρουσίασης: Ξανθή Αλμπανάκη Επικοινωνία: xalbanaki@gmail.com Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου»

5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός. 7 Τετάρτη Θεία Λειτουργία «Σύναξις Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου» Ιανουάριος 1 Πέμπτη Θεία Λειτουργία «Περιτομή Του Κυρίου» 4 Κυριακή Θεία Λειτουργία 5 Δευτέρα Ακολουθία των Μ. Ωρών, Θεία Λειτουργία & Αγιασμός 6 Τρίτη Θεία Λειτουργία & Αγιασμός «Άγια Θεοφάνεια» 7 Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ»

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΕΜΠΛΟΥ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΘΗΝΩΝ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ» ΕΚΠΟΝΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος

Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος Άγνωστες εικόνες και τοιχογραφίες του Θεοφάνη του Κρητός στη Μονή Παντοκράτορος και στη Μονή Γρηγορίου στο Άγιον Όρος Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Δελτίον XAE 19 (1996-1997), Περίοδος Δ' Σελ. 97-116 ΑΘΗΝΑ 1997

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε στο Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης το 1956, όπου και διαμένει. είναι παντρεμένος με την νηπιαγωγό Ευαγγελία Καραγκούνη και έχουν 4 παιδιά.

Γεννήθηκε στο Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης το 1956, όπου και διαμένει. είναι παντρεμένος με την νηπιαγωγό Ευαγγελία Καραγκούνη και έχουν 4 παιδιά. APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ :ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΤΕΧΝΗΣ ΤΡΥΦΩΝ ΤΣΟΜΠΑΝΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ 2310 991119 2394025980 e-mail: tsompanistp@past.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την 396 Βιβλιοκρισίες μάλλον τον επικεφαλής ΕΛΛΗΝΙΚΗ μιας υπηρεσίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ (σεκρέτου), ΕΤΑΙΡΕΙΑ στην οποία εργάζονταν «μυστικοί», οι υφιστάμενοι δηλαδή του μυστικού. Για τον μυστογράφο, στο τρίτο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου

Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και. Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Εύη Σαμπανίκου Επίκουρος Καθηγήτρια Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Η παράσταση της Σταύρωσης στη Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου Η καταγωγή και εξέλιξη του εικονογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410-28588 FAX: 27410-25073 e-mail: moraitis.kor@hotmail.com www.narkissostravel.gr 6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας Τίτλος Τίτλος (ελληνικά) Κατηγορία α/α τόμου

Συγγραφέας Τίτλος Τίτλος (ελληνικά) Κατηγορία α/α τόμου 1. Ζώρας Γ. Θ. Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος Ο ποιητής Μαρίνος Φαλιέρος ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ 2 7 46 1948 Ελληνικά 2. Τωμαδάκης Ν. Ο άγιος Ιωάννης ο Ξένος και η διαθήκη αυτού 3. Σπανάκης Στ. Κανονισμός της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ Με απόφαση του Ακαδημαϊκού Συμβουλίου (συνεδρίαση 29-10-2013), πραγματοποιήθηκαν δύο μονοήμερες Εκπαιδευτικές Εκδρομές στις οποίες συμμετείχαν

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Παλαιχώρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ- ΠΑΛΑΙΧΩΡΙ Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος είναι ένα μικρό παρεκκλήσι που χτίστηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιμη κρητική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην μονή Ιβήρων

Πρώιμη κρητική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην μονή Ιβήρων Πρώιμη κρητική εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην μονή Ιβήρων Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Περίοδος Δ', Τόμος ΚΗ' (2007) Σελ. 193-202 ΑΘΗΝΑ 2007 Ε. Ν. Τσιγαρίδας ΠΡΩΙΜΗ ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας

Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Ο Μ.Αλέξανδρος εικονίζεται σε εξάρτηµα της πολεµικής του πανοπλίας στον ΙΙ βασιλικό τάφο της Βεργίνας Το 274π.Χ. ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος κατέλαβε αιφνιδιαστικά τη Μακεδονία, όταν βασίλευε σ αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α ΔΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕ

Α/Α ΔΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕ Α/Α ΔΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕ 1. ΚΩΝ/ΝΟΣ Μ. ΛΕΓΓΑΣ Η ΓΕΝΝΗΣΙΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ 2. (ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΣ) Η ΒΑΠΤΙΣΙΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ 3. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΜΑΡΚΟΣ 4. ΟΙΚ.ΑΘΑΝ. & ΜΑΡΙΑΣ ΓΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΥ Η ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΣΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι.

Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι. Η Θεσσαλονίκη υδρευόταν κυρίως από τις πηγές στο Χορτιάτη, το Ρετζίκι και τη Σταυρούπολη. Μέσα στην πόλη υπήρχαν επίσης πηγάδια, δεξαμενές

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΎ ΓΕΝΙΚΉ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΉΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆΣ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΊΩΝ/ΤΜΉΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος - Κυνηγός (Καθολικό ομωνύμου Ι. Μονής)

Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος - Κυνηγός (Καθολικό ομωνύμου Ι. Μονής) Δημοτ. Διαμέρισμα Περιοχή Παρεκκλήσιo Ανάβυσσος Ανάβυσσος Άρτεμις Άρτεμις Άγιος Παντελεήμων Άγιος Νικόλαος Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος Άγιος Σπυρίδων και Άγιος Παντελεήμων Γέρακας Κοιμητήριο Άγιος Γεώργιος

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου

Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου Θρησκευτικά και Προσκυνηµατικά Μνηµεία από διάφορες περιοχές της Ελλάδος Ιερά Μητρόπολη Αλεξανδρουπόλεως Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Αετοχωρίου Ιερά Μονή Παναγίας Εύρου Ναός Παναγίας Κοσµοσώτηρας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΡΩΣΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ( 6.2.2015-12.2.2015)

Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΡΩΣΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ( 6.2.2015-12.2.2015) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΟΔΙΚΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΩΝ Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι Τηλ. 210-72.72.282 & 210-72.72.993, e-mail: fspk2008@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ Πρόκειται για ένα «όραμα ζωής του Σεβ. Μητροπολίτου μας για τη νεολαία». Η πρωτοβουλία, αλλά και οι δαπάνες για την ανέγερση

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ

Ο ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ Ο ΚΑΘΕΔΡΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ Α. Ιστορία. Ο καθεδρικός ναός του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου κτίσθηκε στον χώρο της Μονής του Αγίου Ιωάννου του Πίπη. Η μονή αυτή ήταν αφιερωμένη στον Ευαγγελιστή

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία του Άρακα Ελληνικά

Παναγία του Άρακα Ελληνικά 1 Παναγία του Άρακα Ελληνικά 2 ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΑΡΑΚΑ Ο ναός της Παναγίας του Άρακα που φαίνεται να κτίστηκε γύρω στο 1191, πιθανότατα πήρε το όνομά του από το «αρακάς», όπως και πολλά άλλα φυτονυμικά επώνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας

Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας Οι νηστείες και οι καταλύσεις της Εκκλησίας μας Νηστεία είναι η λήψη «ξηράς τροφής» (ξηροφαγία), χωρίς λάδι ή κρασί, μια φορά την ημέρα, και μάλιστα την ενάτη ώρα (γύρω στις 3 μ. μ.). Λήψη τροφής, έστω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

DESIGNED BY NETINFO PLC

DESIGNED BY NETINFO PLC DESIGNED BY NETINFO PLC Τηλ: 22652090 Φαξ: 22652690 Ο πρόεδρος, τα μέλη και το προσωπικό του Κοινοτικού Συμβουλίου Πλατανιστάσας, σας εύχονται Ευτυχισμένο το Νέο Έτος 2011 Κοπή της βασιλόπιτας από τον

Διαβάστε περισσότερα

Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική

Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική Ιωάννης Ηλιάδης ΕΙΚΟΝΕΣ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΝΑΟ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ* Ορόλος του φυσικού φωτός στη βυζαντινή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική είναι ιδιαίτερα εμφανής στο καθολικό της Μονής Παναγίας Κοσμοσώτειρας

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου

Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Έκθεση καθαρισμού της αμφιπρόσωπης εικόνας του Βυζαντινού Μουσείου Τάσος ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΦ Δελτίον XAE 1 (1959), Περίοδος Δ'. Στη μνήμη του Νίκου Βέη (1883-1958) Σελ. 144-148 ΑΘΗΝΑ 1960 ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Άγνωστο έργο του Θεοφάνη του Κρητός στα Μετέωρα

Άγνωστο έργο του Θεοφάνη του Κρητός στα Μετέωρα Άγνωστο έργο του Θεοφάνη του Κρητός στα Μετέωρα Ευθύμιος ΤΣΙΓΑΡΙΔΑΣ Τόμος ΚΒ' (2001) Σελ. 357-364 ΑΘΗΝΑ 2001 Ε.Ν. Τσιγαρίδας ΑΓΝΩΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΘΕΟΦΑΝΗ ΤΟΥ ΚΡΗΤΟΣ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ο σκευοφυλάκειο της μονής Βαρλαάμ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΝΟΤΟΠΙ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ*

ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΝΟΤΟΠΙ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ* ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΛΙΝΟΤΟΠΙ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ* Οι έρευνες που έγιναν, κυρίως κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, στη ζωγραφική τόσο του νεότερου

Διαβάστε περισσότερα

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Εικόνα 1: Η πληρωμή του φόρου, παρεκκλήσιο Brancacci, Φλωρεντία Εικόνα 2: Η εκδίωξη από τον παράδεισο, παρεκκλήσιο Brancacci. Πριν και μετά την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΗ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ

ΜΟΝΗ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ ΜΟΝΗ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΤΟ ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ Γιά τή μονή Διονυσίου, όπως καί γιά άλλες μονές του 'Αγίου Όρους, τα παρεκκλήσια αποτελούν ένα ενδιαφέρον τμήμα, γιατί σ αύτά, μαζί μέ τό καθολικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία

ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ. Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα στη Λευκωσία ΕKΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΤΡΑΔΙΟ Η Κυρά της Λευκωσίας Η Φανερωμένη και τα κειμήλιά της Εικόνες και θαύματα

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών.

1979 Πτυχίο στην Συντήρηση Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης στο τμήμα Συντήρησης Αρ/των στη Θ' Δημόσια Επαγγελματική Σχολή Αθηνών. BΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΣΟΥΡΑΚΗ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ Συντηρήτρια έργων τέχνης και αρχαιοτήτων Ζωγράφος Καθηγήτρια εφαρμογών στο τμήμα συντήρηση Αρχαιοτήτων και έργων τέχνης στο Τ.Ε.Ι/Αθηνών Κυδαντιδών 33 11851 Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα