Ζωικοί Εχθροί Θεωρία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ζωικοί Εχθροί Θεωρία"

Transcript

1 Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Θεωρία Ενότητα 7: Κατάταξη των εντόμων (συνέχεια) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1

2 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου Τμήμα: Τεχνολόγων Γεωπόνων Τίτλος Μαθήματος: Ζωικοί Εχθροί Θεωρία Ενότητα 7: Κατάταξη των εντόμων (συνέχεια) Όνομα Καθηγητή: Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Βαθμίδα Καθηγητή: Καθηγήτρια Άρτα,

3 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς. 3

4 Χρηματοδότηση Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο TEI Ηπείρου» έχει χρηματοδοτήσει μόνο την αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. 4

5 Κατάταξη των εντόμων (συνέχεια) 5

6 Σκοποί ενότητας Καταγραφή των σημαντικότερων τάξεων των εντόμων. Κατανόηση των διαγνωστικών χαρακτήρων κάθε τάξης των εντόμων. Διασαφήνιση του είδους προσβολής των (φυτών) ξενιστών από τα κυριότερα είδης της κάθε τάξης των εντόμων. 6

7 Περιεχόμενα ενότητας Κατάταξη των εντόμων (συνέχεια). Hemiptera Thysanoptera Coleoptera Diptera Lepidoptera 7

8 Κατάταξη των εντόμων (συνέχεια) 8

9 Κλάση Έντομα διαιρείται σε 29 Τάξεις παρούσα διάλεξη Στην παρούσα διάλεξη αναλύονται τα είδη που ανήκουν μόνο στις Τάξεις Hemiptera, Thysanoptera, Coleoptera, Diptera, Lepidoptera & Hymenoptera Σε αυτές τις 6 συνολικά Τάξεις συμπεριλαμβάνονται είδη, τα οποία είναι σοβαρά ζημιογόνα για τα καλλιεργούμενα φυτά Οι υπόλοιπες 23 Τάξεις περιγράφονται στην προηγούμενη διάλεξη (Ενότητα 6) 9

10 Κλάση Έντομα διαιρείται σε 29 Τάξεις παρούσα διάλεξη Υπόκλαση ΑΠΤΕΡΥΓΩΤΑ Υπόκλαση ΕΞΩΠΤΕΡΥΓΩΤΑ Ημίπτερα Hemiptera (55.000) Θυσανόπτερα Thysanoptera (5.000) Υπόκλαση ΕΝΔΟΠΤΕΡΥΓΩΤΑ Κολεόπτερα Coleoptera ( ) Δίπτερα Diptera (90.000) Λεπιδόπτερα Lepidoptera ( ) Υμενόπτερα Hymenoptera ( ) 10

11 Υπόκλαση ΕΞΩΠΤΕΡΥΓΩΤΑ (συνέχεια) 11

12 Τάξη Hemiptera (ή Rhynchota) Μικρομέγαλα ποικίλης μορφής; 2 ζεύγη πτερύγων με πρόσθιο σκληρότερο του οπισθίου είτε ολόκληρο (Υπόταξη Homoptera), είτε μόνο στο βασικό της τμήμα (Υπόταξη Heteroptera) Στοματικά μόρια νύσσοντος μυζητικού; Προσακτρίδες ατροφικές με κάτω χείλος διαμορφωμένο σε μακρύ αυλάκι/ρύγχος (νυσσεί & μυζάταυγρά του ξενιστή του) μέσα στο οποίο βρίσκονται 2 ζεύγη ξιφιδίων (διαφοροποιημένες άνω & κάτω γνάθοι) Κοκκοειδή: Ενήλικα άρρενα με ατροφικά στοματικά μόρια & τα θήλεα άπτερα Μεταμόρφωση βαθμιαία & χαρακτηριστική των Ημιμεταβόλων Φυτοφάγα & σαρκοφάγα είδη (τα σαρκοφάγα είναι βλαβερά ή ωφέλιμα) 12

13 Τάξη Hemiptera (ή Rhynchota) Ζημιογόνα για τη γεωργία: μυζούν φυτικούς χυμούς, αποτελούν φορείς ιών & άλλων φυτοπαθογόνων και τα αποχωρήματα ορισμένων ειδών ευνοούν την ανάπτυξη επιφυτικών μυκήτων Σημαντικά ζημιογόνα για τη γεωργία είδη: αφίδες, κοκκοειδή, Pentatomidae, Jassidae Μυζούν αίμα ανθρώπου & θηλαστικών/πτηνών, ενώ άλλα μυζούν την αιμολέμφο άλλων εντόμων Άλλαείδηείναιαποτελεσματικοίφυσικοίεχθροίφυτοφάγων εντόμων 13

14 Τάξη Hemiptera (ή Rhynchota) Homoptera Αυχενόρρυγχα (ρύγχος εκφύεται υπό το κάτω μέρος της κεφαλής): Delphacidae, Fulgoridae, Cercopidae, Cicadidae (τζιτζικάκια), Membracidae, Jassidae ή Cicadelidae (πηδητικά τζιτζικάκια) Στερνόρρυγχα (ρύγχος σαν να εκφύεται ανάμεσα στα πρόσθια ισχία ή είναι ατροφικό): Psyllidae ή Chermidae (ψύλλες), Aleurodidae (Αλευρώδεις), Aphididae (αφίδες), Phylloxeridae (φυλλοξήρα), Κοκκοειδή ή Ψώρες (Margarodidae, Pseudococcidae, Coccidae, Diaspididae) Heteroptera: Tingidae, Reduviidae, Anthocoridae, Miridae ή Capsidae, Lygaeidae, Pentatomidae & Scutelleridae (βρωμούσες) 14

15 Τάξη Hemiptera (ή Rhynchota) Πρόσθιο ζεύγος πτερύγων πιο σκληρό από το οπίσθιο είτε ολόκληρο στην Υπόταξη Homoptera, είτε κατά το ήμισυ (βασικό τμήμα) στην Υπόταξη Heteroptera Homoptera Heteroptera Ημιέλυτρα 15

16 Τάξη Hemiptera (ή Rhynchota) Στοματικά μόρια νύσσοντος μυζητικά με τη μορφή ρύγχους Το άνω χείλος δημιουργεί αυλακωτό κάλυμμα, όπου μέσα υπάρχουν 2 ζεύγη λεπτών ξιφιδίων Τα ξιφίδια δημιουργούνται από το μετασχηματισμό των κάτω & άνω γνάθων Οι κάτω γνάθοι σχηματίζουν 2 αγωγούς: τον τροφικό και τον σιελογόνο 16

17 Τάξη Hemiptera (ή Rhynchota) Εισάγουν το ρύγχος στους ιστούς του ξενιστή του και απομυζούν την τροφή τους 17

18 Τάξη Hemiptera (ή Rhynchota) Φυτοφάγα & σαρκοφάγα Άμεση & έμμεση ζημιά (φορείς ιών και άλλων φυτοπαθογόνων) Αφίδες, Κοκκοειδή, Pentatomidae, Jassidae 2 Υποτάξεις:Homoptera & Heteroptera 18

19 Υποτάξη Heteroptera Χερσαία & υδρόβια Mεγάλο πρόνωτο Ταρσοί 3 άρθρα Κεραίες με 4 ή 5 άρθρα Οφθαλμοί καλά ανεπτυγμένοι Tingidae, Raduviidae, Anthocoridae, Miridae, Pentatomidae & Scutelliridae (βρωμούσες) 19

20 Υποτάξη Homoptera Αυχενόρρυγχα: Το ρύγχος εκφύεται από το κάτω μέρος της κεφαλής Πηδητικά τζιτζικάκια (Jassidae ή Cicadellidae) και Τζιτζικάκια (Cicadidae) 20

21 Υποτάξη Homoptera Στερνόρρυγχα: Το ρύγχος σαν να εκφύεται ανάμεσα στα πρόσθια ισχία ή ατροφικό Περιλαμβάνει είδη που έχουν υποστεί πολλές διαφοροποιήσεις ως προς τη μορφή τους Βιολογικός κύκλος περίπλοκος Έμφυλες & παρθενογενετικές γενεές, πτερωτά & άπτερα Σύνθετοι οφθαλμοί καλά ανεπτυγμένοι, απλοί μπορεί να υπάρχουν ή όχι 21

22 Υπόταξη Homoptera (Στερνόρρυγχα) ψύλλες, αφίδες, κοκκοειδή, αλευρώδεις Ψύλλες Αφίδες Κοκκοειδή Αλευρώδεις 22

23 Οικογένεια Pentatomidae Κοντό και πλατύ σώμα με μεγάλο θυρεό Κεφαλή τριγωνική με μακριές & νηματοειδείς κεραίες Ρύγχος & Ημιέλυτρα αρκετά ανεπτυγμένο Αναδύουν χαρακτηριστική δυσάρεστη οσμή (βρωμούσες) Διαχειμάζουν στο στάδιο του ενηλίκου σε ακαλλιέργητες εκτάσεις Τα περισσότερα φυτοφάγα, ενώ υπάρχουν και εντομοφάγα θηρευτικά είδη Ημιέλυτρα Είδη γεωργικής σημασίας: Aelia rostrata & Eurygaster maura (χειμερινά σιτηρά); Nezara viridula (βαμβάκι, λαχανικά, δέντρα) Θυρεός 23

24 Aelia rostrata Προσβάλει τα χειμερινά σιτηρά Ζημιά σε στάχυα Ζημιά σε σπόρους 24

25 Eurygaster maura, E. austriaca Ενήλικο σώμα κοντόχονδρο καστανό ή καστανέρυθρο με σκοτεινόχρωμες κηλίδες ή γραμμές Προσβάλλει τα σιτηρά Eurygaster maura Eurygaster austriaca 25

26 Nezara viridula Ωόπλακα & προνύμφες Ενήλικο επί καρπού τομάτας 26

27 Nezara viridula Αναπτυξιακά στάδια 27

28 Hemiptera: Homoptera Οικ. Aleyrodidae (αλευρώδεις) Σώμα μικρού μεγέθους; πτέρυγες καλυμμένες από κηρώδη ουσία (σαν «αλεύρι») 28

29 Aleyrodidae (αλευρώδεις) Μορφολογικά χαρακτηριστικά Προνύμφες διαφέρουν αισθητά στη μορφή τους από τα ενήλικα Προνύμφες 1 ου σταδίου δύνανται να μετακινούνται Προνύμφες υπολοίπων σταδίων προσηλώνονται πάνω στη φυτική επιφάνεια και δεν μετακινούνται από τη θέση τους μέχρι την ενηλικίωση 29

30 Aleyrodidae (αλευρώδεις) Ωά & προνύμφες νεαρών ηλικιών Προνύμφες προχωρημένων ηλικιών και πτερωτά ενήλικα 30

31 Aleyrodidae (αλευρώδεις) Ενήλικο Ωά Βιολογικός κύκλος Νύμφη Προνύμφη 4 ου σταδίου Προνύμφη 1 ου σταδίου Προνύμφη 2 ου σταδίου Προνύμφη 3 ου σταδίου 31

32 Ζημιές στα φυτά από αλευρώδεις Άμεσες ζημιές Μύζηση χυμών εξασθένηση φυτών μείωση παραγωγής Έμμεσες ζημιές Ανάπτυξη του συμπλόκου των μυκήτων («καπνιά»), στα μελιτώδη αποχωρήματα του εντόμου μείωση φωτοσύνθεσης μείωση παραγωγής Μετάδοση ιών ή/και βακτηρίων 32

33 Συμπτώματα σε προσβεβλημένα φυτά από αλευρώδεις 33

34 Καταπολέμηση Αλευρώδη Χημική Παγίδες (κίτρινες κολλητικές) Encarsia formosa Βιολογική (εξαπολύσεις των παρασιτοειδών Encarsia formosa, Cales noaki) 34

35 Άλλα είδη αλευρωδών γεωργικής σημασίας Trialeurodes vaporariorum (αλευρώδης των θερμοκηπίων) Bemisia tabaci (αλευρώδης ή άσπρη μύγα του καπνού) Aleurothrixus floccosus (εριώδης αλευρώδης των εσπεριδοειδών) 35

36 Trialeurodes vaporariorum (αλευρώδης των θερμοκηπίων) 36

37 Aleurothrixus floccosus (εριώδης αλευρώδης) 37

38 Bemisia tabaci (αλευρώδης ή άσπρη μύγα του καπνού) 38

39 Υπεροικογένεια Coccoidea (Κοκκοειδή) Προσβάλλουν δένδρα & καλλωπιστικούς θάμνους Άμεσες ζημιές: μύζηση χυμών & έκχυση τοξικών ουσιών στους ιστούς του φυτού εξασθένιση φυτών & νέκρωση κυττάρων μείωση παραγωγής & υποβάθμιση ποιότητας Έμμεσες ζημιές: ανάπτυξη «καπνιάς»(σαπροφυτικοί μύκητες) στα μελιτώδη αποχωρήματα των κοκκοειδών μείωση φωτοσυνθετικής ικανότητας των φυτών μείωση παραγωγής & εμπορικής αξίας των καρπών («λέρωμα» καρπών) 39

40 Υπεροικογένεια Coccoidea (Κοκκοειδή) 40

41 Συμπτώματα προβολής από κοκκοειδή 41

42 Συμπτώματα προβολής από κοκκοειδή 42

43 Υπεροικογένεια Coccoidea (Κοκκοειδή) Ευνοϊκές συνθήκες ανάπτυξης του εχθρού Υψηλή σχετική υγρασία Περιορισμένος φωτισμός Καχεκτική βλάστηση 43

44 Υπεροικογένεια Coccoidea (Κοκκοειδή) Έντονος διμορφισμός των 2 φύλων Ενήλικα θήλεα: άπτερα, χωρίς κεραίες & πόδια, χωρίς σαφή διαχωρισμό των μερών του σώματος και φέρουν ασπίδιο Ενήλικα άρρενα: ένα ζεύγος πτερύγων ή άπτερα, ατροφικά στοματικά μόρια 44

45 Έντονος διμορφισμός 2 φύλων Ενήλικο θήλυ Ασπίδιο Ενήλικο άρρεν 45

46 Υπεροικογένεια Coccoidea (Κοκκοειδή) Ωοσάκος Ωά προστατευμένα κάτω από το σώμα θήλεος Ωά προστατευμένα είτε σε ωοσάκο, είτε κάτω από το σώμα του θήλεος 46

47 Βιολογικός κύκλος αλευρωδών Προνύμφες 1 ου σταδίου έχουν κατά κανόνα πόδια και μπορούν να μετακινηθούν (έρπουσες) Προνύμφες υπολοίπων σταδίων αγκιστρώνονται σε συγκεκριμένο σημείο του ξενιστή τους και δεν μετακινούνται Σχηματίζουν γύρω από το σώμα τους σκληρό κηρώδεις περίβλημα ή από πυκνές κηρώδεις αποφύσεις 47

48 Καταπολέμηση κοκκοειδών Αποτελεσματική εφαρμογή χημικών, όταν πραγματοποιείται κατά την εμφάνιση των προνυμφών πρώτου σταδίου (έρπουσες) Ο προσδιορισμός του κατάλληλου ανωτέρω χρόνου για τη διενέργεια ψεκασμών (εμφάνιση νεαρών προνυμφών) γίνεται: Παρακολούθηση της εμφάνισης των ενηλίκων αρρένων με φερομονικές παγίδες Εμφάνιση ερπουσών με την ανάρτηση κολλητικών ταινιών στους κλάδους ή με τακτικό έλεγχο του φυτού Πλήρης κάλυψη της επιφάνειας των δένδρων: με χειμερινούς πολτούς συν διάφορα ορυκτέλαια ή με οργανικά εντομοκτόνα (π.χ. buprofezin, fenoxycarb, diazinon, dimethoate, fenthion, methidathion κ.λπ.) 48

49 Εποχική εξέλιξη & χημική καταπολέμηση κοκκοειδών (Aspidiotus hederae) Καταπολέμηση στο στάδιο της έρπουσας προνύμφης 49

50 Καταπολέμηση κοκκοειδών Βιολογικά μέσα (φυσικοί εχθροί) Η βιολογική μέθοδος καταπολέμησης έχει με μεγάλη επιτυχία μιας και υφίστανται πολλά αρπακτικά Coleoptera & παρασιτοειδή Hymenoptera γιατακοκκοειδή, για παράδειγμα: Εχθρός Icerya purchasi Rodolia cardinalis (ωφέλιμο) Εχθρός Quadraspidiotus perniciosus Encarsia perniciosi & Cybocephalus fadori (ωφέλιμο) Εχθρός Aonidiella aurantii Aphytis malinus & Comperiella bifasciata (ωφέλιμο) Εχθρός Planococcus citri Cryptolaemus montrouzieri & Leptomastix dactylopii (ωφέλιμο) 50

51 Οικογένειες κοκκοειδών με γεωργική σημασία Diaspididae: προνύμφες 1 ου σταδίου με πόδια (έρπουσες), ενήλικα με σκληρό κηρώδες ασπίδιο Coccidae: ενήλικα με παχύ κηρώδες στρώμα στο χελώνιό τους Pseudococcidae: έχουν πόδια, δυνατότητα μετακίνησης Margarodidae: έχουν πόδια, δυνατότητα μετακίνησης 51

52 Μορφολογικά χαρακτηριστικά Diaspididae Ενήλικο άρρεν Ενήλικο θήλυ 52

53 Βιολογικός κύκλος Diaspididae Βιολογικός κύκλος άρρενος Βιολογικός κύκλος θήλεος 53

54 Είδη Diaspididae με γεωργική σημασία Quadraspidiotus perniciosus (ψώρα San José σε πυρηνόκαρπα, γιγαρτόκαρπα και άλλα δένδρα) Pseudaulacaspis pentagona (άσπρη ψώρα μουριάς ή βαμβακάδα μουριάς & ροδακινιάς) Aonidiella aurantii (κόκκινη ψώρα εσπεριδοειδών) Lepidosaphes beckii (στενόμακρη ή μυτιλόμορφη ψώρα εσπεριδοειδών) Aspidiotus nerii (ψώρα κισσού ή πικροδάφνης, άσπρη στρογγυλή ψώρα σε ελιά εσπεριδοειδή και διάφορα άλλα δένδρα) Lepidosaphes ulmi (σε ελιά, πυρηνόκαρπα, γιγαρτόκαρπα) Parlatoria oleae (παρλατόρια σε ελιά) 54

55 Quadraspidiotus perniciosus (ψώρα San José) 55

56 Pseudaulacaspis pentagona (άσπρη ψώρα μουριάς ή βαμβακάδα μουριάς& ροδακινιάς) 56

57 Aspidiotus nerii (ψώρα κισσού ή πικροδάφνης, άσπρη στρογγυλή ψώρα) 57

58 Aonidiella aurantii (κόκκινη ψώρα εσπεριδοειδών) 58

59 Lepidosaphes ulmi 59

60 Parlatoria oleae 60

61 Coccidae Παρόμοια μορφολογία & βιολογικό κύκλο με τα Diaspididae Διαφορά: έχουν χελώνιο, αντί για ασπίδιο 61

62 Είδη Coccidae με γεωργική σημασία Pulvinaria vitis (αμπέλι) Sphaerolecanium prunastri (πυρηνόκαρπα) Coccus hesperidum (εσπεριδοειδή) Saissetia oleae (λεκάνιο ή μαύρη ψώρα ελιάς) Ceroplastes rusci (κηροπλάστης ή ψώρα συκιάς) 62

63 Saissetia oleae (λεκάνιο ή μαύρη ψώρα ελιάς) Χαρακτηριστικός σχηματισμός «Η» 63

64 Saissetia oleae (λεκάνιο ή μαύρη ψώρα ελιάς) Μορφολογικά χαρακτηριστικά νεαρής προνύμφης 64

65 Saissetia oleae (λεκάνιο ή μαύρη ψώρα ελιάς) Συμπτώματα στην ελιά 65

66 Ceroplastes rusci (κηροπλάστης ή ψώρα συκιάς) Ενήλικο θήλυ Ενήλικο άρρεν Ανεπτυγμένη προνύμφη άρρενος 66

67 Ceroplastes rusci (κηροπλάστης ή ψώρα συκιάς) 67

68 Coccus hesperidum 68

69 Icerya purchasi Margarodidae Ισέρυα ή βαμβακάδα εσπεριδοειδών Ωοσάκκος Novius (Rodolia) cardinalis 69

70 Pseudococcidae Όλαταστάδιαέχουνπόδιακαιμετακινούνται Σώμα μαλακό με ευδιάκριτους σωματικούς δακτυλίους, το οποίο καλύπτεται από κηρώδη εκκρίματα Είδη με γεωργική σημασία: Planococcus citri (ψευδόκοκκος εσπεριδοειδών) & Pseudococcus adonidum (σε καλλωπιστικά φυτά) 70

71 Τάξη Thysanoptera (θρίπες) Πολύ μικρά (0,5 12 mm) & στενόμακρα; Κίτρινα, καστανοκίτρινα ή μαύρα; Πτερωτά ή άπτερα 2 ζεύγη στενών πτερύγων με λίγα ή χωρίς νεύρα & πολλές μακριές & λεπτές τρίχες (κροσσούς) στην περίμετρό τους (σαν θύσανοι) Μεγάλοι & εξέχοντες οφθαλμοί; Κεραίες κοντές κομβοειδείς ή νηματοειδείς; Ταρσοί με 1 ή άρθρα με 1 ή 1 όνυχες Ασύμετρα (υποτυπώδης άνω γνάθος) στοματικά μόρια σχίζοντοςξέοντος μυζητικού τύπου, που βρίσκονται στο οπίσθιο κοιλιακό μέρος της κεφαλής: τρυπά ή κόβει ιστούς με 3 εκτατά ξιφίδια (2 κάτω γνάθοι & αριστερή άνω γνάθος) 71

72 Τάξη Thysanoptera (θρίπες) Προθώρακας καλοανεπτυγμένος; Απουσία κερκών Ατελής μεταμόρφωση; Μεταξύ προνυμφυνικού και ενήλικου παρεμβάλλονται 2 ή 3 αδρανή νυμφικά (pupae) στάδια Προνύμφες μοιάζουν σε σχήμα, στοματικά μόρια & συνήθειες με τα ενήλικα Υποτάξεις:Terebrantia (πριονοειδής ωοθέτης & κωνική άκρη κοιλίας θήλεων) και Tubulifera (δεν έχουν τέτοιο ωοθέτη και η άκρη της κοιλίας 10 ος δακτύλιος είναι σωληνοειδής) Φυτοφάγα, σαρκοφάγα, σαπροφάγα 72

73 Τάξη Thysanoptera (θρίπες) Φυτοφάγα προσβάλλουν φύλλα, οφθαλμούς, βλαστούς, άνθη, καρπούς: διατρυπούν, κόβουν ή ξέουν αι μυζούν τους φυτικούς χυμούς και χλωροπλάστες Ορισμένα είδη μυζούν νέκταρ, σπόρια μυκήτων, κόκκους γύρης Τα αρπακτικά σαρκοφάγα μυζούν τον αιμολέμφο και γενικά τα υγρά σώματος ακάρεων & μικρών εντόμων ή το περιεχόμενο ωών Τρώνε αφίδες, ψωκόπτερα, κοκκοειδή αποτελεσματικοί φυσικοί εχθροί 73

74 Τάξη Thysanoptera (θρίπες) 74

75 Τάξη Thysanoptera (θρίπες) Άρρεν (αριστερά) & θήλυ (δεξιά) του ίδιου είδους και στις δύο εικόνες 75

76 Τάξη Thysanoptera (θρίπες) 76

77 Υπόκλαση ΕΝΔΟΠΤΕΡΥΓΩΤΑ 77

78 Ενδοπτερυγωτά Είναι και Ολομετάβολα; Πτέρυγες αναπτύσσονται εσωτερικά Μεταμόρφωση περίπλοκη και απότομη (ή τέλεια) Προνυμφικά στάδια διαφέρουν πολύ από το ενήλικο στη μορφή, στις συνήθειες και συχνά στο είδος διατροφής Το τελευτάιο ανήλικο στάδιο, ήτοι μεταξύ του τελευταίου προνυμφικού σταδίου και ενήλικου, ονομάζεται νύμφη ή πούπα ή πλαγγών (pupa) 78

79 Τάξη Coleoptera Ενήλικα κοινώς ως σκαθάρια ή κάνθαροι (πολύ μικρά έως μεγάλα) Πρόσθιες πτέρυγες παχιές, δερματοειδείς/σκληρές (έλυτρα) και προστατεύουν τα νώτα των μαλακών μεταθώρακα και κοιλία Οπίσθιες πτέρυγες (όταν υπάρχουν) μεμβρανώδεις και διπλωμένες καιπροστατευμένεςυπότωνελύτρων; Με αυτές ίπταται μέσω του ξεδιπλώματος και κίνησής τους, αφού ανασηκωθούν τα έλυτρα Στοματικά μόρια μασητικού τύπου, άνω γνάθοι καλοανεπτυγμένες που μέχρι και ξύλο μπορούν μασούν ή να σπάνε σπόρους; Σε άλλα είδη είναι λεπτές και μυτερές (σωλήνας) για να μυζούν αιμολέμφο Στα Curculionidae, το πρόσθιο μέρος της κεφαλής είναι μακρύ ρύγχος και στην άκρη του εντοπίζονται τα μασητικά στοματικά μόρια 79

80 Τάξη Coleoptera Κεραίεςνηματοειδείςήκομβοειδείςήκεφαλωτέςήελασματοειδείς ή κτενοειδείς και ποικίλλουν σε μέγεθος Ορισμένα είδη με διμορφισμό; Μεταμόρφωση πλήρης Προνύμφες καμποδεόμορφες ή σκαραβαιόμορφες ή πλατύμορφες ή ελατερόμορφες κ.ά., με πόδια ή άποδες, μασητικά στοματικά μόρια Προνύμφεςδιαβιούνστηνεπιφάνειαήεντόςφυτικώνιστώνκαιείναι φυτοφάγες ή αρπακτικά σαρκοφάγες Γενεές από 1 ανά 5 6 έτη μέχρι 4 ή και περισσότερες ανά έτος (ενήλικο συνήθως μακρόβιο; διάπαυση στο στάδιο της προνύμφης) Πολλά είδη διαφόρων Οικογενειών είναι ζημιογόνα στη γεωργία; Ενήλικα και προνύμφες συνήθως προσβάλλουν τον ίδιο ξενιστή 80

81 Melolontha melolontha Coleoptera: Scarabaeidae Ακμαίο: Ελασματοειδείς κεραίες, πρόσθια πόδια ορυκτικού τύπου και τα έλυτρα δεν καλύπτουν όλη την κοιλιά Προνύμφη: σκαραβαιόμορφη (2 4 cm), ευκέφαληολιγόποδη με καλά αναπτυγμένη κεφαλή και ισχυρές γνάθους, σώμα σαρκώδεςυπόλευκολευκοκίτρινο; ζει και αναπτύσσεται στο έδαφος Διαχειμάζει σαν PUPA 81

82 Melolontha melolontha Ωά νύμφη Ακμαίο προνύμφη 82

83 Ασπροσκώληκες Συμπτώματα: Οι προνύμφες είναι αποκλειστικά ριζοφάγες, ενώταακμαίαφυλλοφάγα Απουσία πλευρικών ριζών Ακμαίο Melolontha melolonta (είδος που ανήκει στα κοινώς ασπροσκούληκα) 83

84 Leptinotarsa decemlineata Coleoptera: Chrysomelidae Δορυφόρος πατάτας Ακμαίο: ~1 cm, λαμπερό κίτρινο ή πορτοκαλί με 5 μαύρες γραμμές κατά μήκος σε κάθε έλυτρο και μαύρα στίγματα στον πρόνωτο Προνύμφη: 1 15 mm, κοντόχοντρη, ημισφαιρική, πορτοκαλί κεραμμυδί, κεφαλή μαύρη, δύο σειρές μαύρες κηλίδες στην κάθε πλευρά Ωό: κίτρινο ως πορτοκαλί κατά ομάδες στην κάτω επιφάνεια των φύλλων 84

85 Leptinotarsa decemlineata Ωά Έξοδος νεαρών προνυμφών από τα ωά νύμφη προνύμφες Φυλλοφάγα ακμαία

86 Τάξη Diptera Μικρά με 1 ζεύγος μεμβρανοειδών πτερύγων (μύγες, κουνούπια κ.ά.) Το 2 ο ζεύγος πτερύγων ατροφικό και διαμορφωμένο σε ζεύγος αλτήρων, οι οποίοι πάλλονται κατά την πτήση με ρόλο γυροσκοπίου Στοματικά μόρια σπογγίζοντα μυζητικά με συσταλτή προβοσκίδα (οικιακή μύγα) ή νύσσοντος μυζητικά (κουνούπια); Όχι άνω γνάθοι Σύνθετοι μεγάλοι οφθαλμοί (μεγάλο μέρος κεφαλής); Ημερόβια Κεραίεςνηματοειδείςήκομβοειδείςήήσμηριγγοειδείςή ραβδοειδείς ή πτεροειδείς ή άλλης μορφής; Ταρσοί με 5 άρθρα; Ενήλικα μυζούν νέκταρ ή ρευστή τροφή; Πολλά αρπακτικά αιμοβόρα Θήλυ για να ωοτοκήσει πρέπει να φάει κατάλληλη τροφή 86

87 Τάξη Diptera Προνύμφες σκωληκόμορφες, άποδες, μικρή κεφαλή με στοματικά μόρια από μασητικά (κουνούπια) έως ξέοντοςμυζητικού (Κυκλόρραφα: δάκος ελιάς, οικιακήμύγα) στα οποία φέρει πρόσθια σκληρύτια (τα γναθικά) μυτερά & κυρτά σε σχήμα αγκιστριών Προνύμφες φυτοφάγες ή σαρκοφάγες ή σαπροφάγες Νύμφη ελεύθερη ή κλεισμένη σε σκληρυνθέν προνυμφικό δερμάτιο, το νυμφικό δέρμα (puparium) Τρεις Υποτάξεις: Νηματόκερα, Βραχύκερα, Κυκλόρραφα 87

88 Τάξη Diptera Υγιειονομικής σημασίας Ενοχλητικά & αιμοβόρα στον άνθρωπο καιθερμόαιμαζώα Φορείς ασθενειών (π.χ. κίτρινος & δάγκειος πυρετός κ.ά.) Γεωργικής σημασίας Προνύμφες καρπορυκτικές, φυλλορυκτικές, βλαστορυκτικές, ριζοφάγες, σποροφάγες Σοβαρότερα είδη: Δάκος ελιάς, Μύγα μεσογείου, Μύγα κρεμμυδιών, Μύγα Κερασιών, Υλέμια φυτεμένων σπόρων, Κηκιδόμυγες οπωροφόρων δένδρων Εντομοφάγα είδη (Οικ. Tachinidae) & αρπακτικά είδη (Οικ. Syrphidae, Muscidae, Asilidae) 88

89 Bactocera (=Dacus) oleae Diptera: Tephritidae (δάκος της ελιάς) Μονοφάγο (καρπούς ελιάς) Προνύμφη: λευκή άποδη ακέφαλη, 7 8mm μήκος & 3 σταδίων Ακμαίο: 4 5mm; κεφαλή κιτρινοκόκκινη με 2 μαύρες κηλίδες κάτω από τις κεραίες; σύνθετοι οφθαλμοί κυανοπράσινοι; θώρακας με μαύρο ραχαίο τμήμα με 3 σκοτεινές γραμμές κατά μήκος με λευκοκίτρινες κηλίδες στα πλάγια; Πτέρυγες υαλώδεις με μία καφέ κηλίδα στην κορυφή; Κοιλιά καφέ με κοκκινωπές κηλίδες; Ωοθέτης μαύρος, 1mm 89

90 Bactocera oleae Diptera: Tephritidae Θήλυ ωοτοκεί το καλοκαίρι στον ελαιόκαρπο εκτείνοντας τον ωοθέτη του και τρυπά με κλίση κοιλίας 60 ο ( τριγωνική κηλίδα κατά την επούλωση της οπής και εκεί το θήλυ έχει μυζήσει τη σταγόνα φυτικού χυμού στην επιφάνεια του καρπού) Προνύμφη τρώει το μεσοκάρπιο του καρπού διανοίγοντας ακανόνιστη στοά και κατευθύνεται προς την επιδερμίδα δημιουργώντας κοίλωμα, Το φθινόπωρο η 3 ου σταδίου προνύμφη μέσω οπής πίπτει στο έδαφος και νυμφώνεται (μεγαλύτερος καρπός με μεγαλύτερη περιεκτότητα σε λάδι) 90

91 Bactocera oleae Diptera: Tephritidae άρρεν θήλεα Ωοθεσία θήλεος στον ελαιόκαρπο (έκταση ωοθέτη με κλίση κοιλίας 60 ο ) ωοθέτης Προνύμφη σε καρπό ελιάς 91

92 Bactocera oleae Diptera: Tephritidae Νύγματα ωοθεσίας δάκου Καρποί ζημιωμένοι από δάκο Αριστερά προνύμφη δάκου, κέντρο νύγμα ωοθεσίας, δεξιά ακμαίο τη στιγμή εναπόθεσης ωού 92

93 Ceratitis capitata Diptera:Tephritidae Μύγα της Μεσογείου Ακμαίο: στο μαύρο θώρακα υπάρχουν στίγματα και ραβδώσεις κίτρινες και καστανές (σαν νεκροκεφαλή), κοιλία κίτρινη, μήκος 4 6 mm, πτέρυγες διαφανείς με κίτρινα, καστανά και μαύρα στίγματα και ζώνες Προνύμφη: ακέφαλη άποδη, θήλυ ωοθέτη, αναπτύσσεται σε καρπούς (1 6 ωά/καρπό) Νύμφη: καστανό βομβύκιο, πτέρυγες καφέ με μαύρα στίγματα Εσπεριδοειδή: νύγμα ωοτοκίας ως μαύρο στίγμα με χλωρωτική κηλίδα 93

94 Ceratitis capitata Diptera:Tephritidae Μύγα της Μεσογείου Ακμαίο με τη «νεκροκεφαλή» στη ράχη του Ακμαίο Νύμφες Σημείο ωοθεσίας με φλοιό σκούρο χρώμα και γύρω του υπάρχει κιτρινωπή ζώνη (βέλος) Στοά προνύμφης στο εσωτερικό καρπού

95 Ceratitis capitata Diptera:Tephritidae Μύγα της Μεσογείου Πούπες στο έδαφος Έξοδος ακμαίου Προνύμφες σε πορτοκάλι Νύγματα ωοτοκίας Ωοθεσία θήλεος σε ροδάκινο

96 Τάξη Lepidoptera Κοινώς τα ενήλικα ως πεταλούδες και οι προνύμφες ως κάμπιες Σώμα, πτέρυγες, σωματικά εξαρτήματα σκεπάζονται από λέπια Άνω γνάθοι υποανάπτυκτες, κάτω γνάθοι ως μακριά μυζητική προβοσκίδα με την οποία το ενήλικο μυζά την υγρή τροφή του (νέκτραρος μυζητικά) Κεραίες με πολλά άρθρα και στο θήλυ νηματοειδείς ή ροπαλοειδείς, ενώ στο άρρεν πτεροειδείς ή κτενοειδείς Τα αναπαργωγικώς ώριμα & παρθένα θήλεα εκκρίνουν την ελκυστική σεξουαλική φερομόνη, που ελκύει & διεγείρει τα άρρενα Πολλά νυχτόβια είδη, ταοποίατηνύχταελκύονταιαπότοφως 96

97 Τάξη Lepidoptera Προνύμφες με μασητικά μόρια, συνήθως5 ζεύγη κοιλιακών ψευδοπόδων & 3 ζεύγη θωρακικών και διέρχονται 5 στάδια Οι περισσότερες προνύμφες νυμφώνονται σε βομβύκιο, που υφαίνουν σε μετάξι που παράγεται από τους χειλικούς αδένες; Εξαίρεση η νύμφωση στο έδαφος σε κελί με ειδικό έκκριμα Προνύμφες φυτοφάγες; Ενήλικα μυζούν νέκταρ, χυμούς ώριμων φρούτων, μελιττώδη εκκρίματα Νύμφες γνωστές και ως χρυσαλλίδες Πολλά είδη ζημιογόνα στη γεωργία, μερικά ωφέλιμα (π.χ. Bombyx mori, μεταξοσκώληκας) & εντομοφάγα Υποτάξεις: ροπαλόκερα (κεραίες ροπαλοειδείς, ημερόβια), ετερόκερα (νυχτόβια), μικρολεπιδόπτερα (νυχτόβια) 97

98 Lobesia botrana Lepidoptera: Tortricidae (ευδεμίδα αμπέλου) Ακμαίο με άνοιγμα πτερύγων mm, πρόσθιες πτέρυγες τεφρώδεις (διαχειμάζει ως νύμφη στα καταφύγια του πρέμνου) Προνύμφη μήκους mm, κιτρινοκαστανοπράσινη με προθωρακική πλάκα καστανωπή και πυγαία πλάκα ανοιχτοκίτρινη 3 γενεές το έτος: 1 η γενεά ανθοφάγος (προνύμφη εισέρχεται μέσω οπής στο κλειστό άνθος του οποίου τρώει τους στήμονες και τον ύπερο); 2 η & 3 η γενεά καρποφάγες (προνύμφες εισέρχονται στις άγουρες ράγες, για να ολοκληρώσουν την ανάπτυξή τους) 98

99 Lobesia botrana Lepidoptera:Tortricidae Ακμαία Νύμφη υπό φλοιού πρέμνου Προνύμφες καρποφάγες με μετάξινα νημάτια 99

100 Lobesia botrana Lepidoptera:Tortricidae Ωοθεσίες (λευκό στίγμα Προσβολή ραγών (άνω & αριστερά) 100

101 Lobesia botrana Lepidoptera:Tortricidae Προσβολές ραγών Από την προνύμφη 101

102 Cydia (= Carpocapsa) pomonella Lepidoptera:Tortricidae (καρπόκαψα μηλιάς) Υπονομευτής καρπών Ακμαίο: άνοιγμα πτερύγων20 mm (πρόσθιες βαθύτερου χρωματισμού, φέρει εγκάρσιες ταινίες και την «οφθαλλοειδή κηλίδα», που περιβάλλεται από χαλκόχρωη ταινία), καστανό Προνύμφη: υπόλευκη, ενώ σε πλήρη ανάπτυξη ρόδινη, κεφάλι και πρόθώρακας καστανοί Νύμφη: καστανή μήκους 9 10 cm; Διαχειμάζει ως προνύμφη σε βομβύκιο στα ρυτιδώματα του φλοιού, όπου και νυμφώνεται 102

103 Cydia (= Carpocapsa) pomonella Lepidoptera: Tortricidae (καρπόκαψα της μηλιάς) Ακμαίο Προνύμφη πλήρους ανάπτυξης Προνύμφη Οπή εισόδου προνύμφης σε μήλο 103

104 Cydia (= Carpocapsa) pomonella Lepidoptera: Tortricidae (καρπόκαψα της μηλιάς) Αποχωρήματα προνύμφης Προσβολή σε καρπό με κατεύθυνση τους σπόρους 104

105 Phyllocnistis citrella Lepidoptera: Gracillaridae (φυλλοκνίστης εσπεριδοειδών) Εναπόθεση ωών στο φύλλο (κοντά στο κεντρικό νεύρο) και η προνύμφη εισέρχεται στο μεσόφυλλο δημιουργώντας οφιοειδείς στοές σε φύλλα και βλαστούς εσπεριδοειδών Προνύμφη: άποδη, λεπτή και υπόλευκη, αργότερα πιοστρογγυλή και κιτρινωπή και κατευθύνεται προς στην άκρη της στοάς, κυρτώνεται (αναδίπλωση) και νυμφώνεται Ακμαίο: άνοιγμα πτερύγων 7 9mm, αργυρόλευκο προς κίτρινο με μαργαριτώδεις ανταύγειες; Πρόσθιες πτέρυγες φέρουν σκοτεινόχρωη ταινία και στην άκρη φέρει μαύρη ζώνη; Πτέρυγες «εν ηρεμία»: παράλληλες με το σώμα 105

106 Phyllocnistis citrella Lepidoptera: Gracillaridae (φυλλοκνίστης εσπεριδοειδών) Ακμαία Αποχωρήματα εντός στοάς Στοές υπό της επιδερμίδας από προνύμφη σε φύλλο (αριστερά & άνω) και καρπό (δεξιά) 106

107 Phyllocnistis citrella Gracillaridae Lepidoptera Φυλλοκνίστης εσπεριδοειδών Στοές υπό της επιδερμίδας από προνύμφη σε ακραία βλάστηση (αριστερά), φύλλο (δεξιά με λευκά βέλη στα αποχωρήματα) & βλαστό (κάτω) 107

108 Lepidoptera Ακμαίο (άνω) & δίχρωμη προνύμφη (κάτω) του Cossus cossus Ακμαίο (άνω) & προνύμφη με βούλες (κάτω) του Zeuzera pyrina 108

109 Βιβλιογραφία Τζανακάκης, Μ. Ε. (1995). Εντομολογία. Studio University Press, 501 σελ. 109

110 Σημείωμα Αναφοράς Copyright Τεχνολογικό Ίδρυμα Ηπείρου. Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα. Ζωικοί Εχθροί Θεωρία. Επικοινωνία των εντόμων μεταξύ τους και με το φυτό ξενιστής. Έκδοση: 1.0. Άρτα, Διαθέσιμο από τη δικτυακή διεύθυνση: <http://eclass.teiep.gr/courses/texg102/> 110

111 Σημείωμα Αδειοδότησης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές [1] ή μεταγενέστερη. Εξαιρούνται τα αυτοτελή έργα τρίτων π.χ. φωτογραφίες, Διαγράμματα κλ.π., τα οποία εμπεριέχονται σε αυτό και τα οποία αναφέρονται μαζί με τους όρους χρήσης τους στο «Σημείωμα Χρήσης Έργων Τρίτων». Ο δικαιούχος μπορεί να παρέχει στον αδειοδόχο ξεχωριστή άδεια να χρησιμοποιεί το έργο για εμπορική χρήση, εφόσον αυτό του ζητηθεί. [1] nc nd/4.0/deed.el 111

112 Τέλος Ενότητας Επεξεργασία: ρ Αντωνόπουλος ημήτριος Γεωπόνος-Φυτικής Παραγωγής ΓΠΑ Γεωπόνος-Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας ΓΠΑ ΕΠΠΑΙΚ ΑΣΠΑΙΤΕ Μ Ε (MPhil) Φυτοπροστασίας ΓΠΑ Μ Ε (MSc) Ασφάλειας Τροφίμων WUR (PhD) Φυτοπαθολογίας ΓΠΑ Μετα- (Post-Doc) Φυτοπαθολογίας NCSU USA Μετα- (Post-Doc) Φυτοπαθολογίας ΓΠΑ-ΙΚΥ Άρτα,

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 9: Προνύμφες & νύμφες των ολομετάβολων εντόμων Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών Τάξη: Diptera πτέρυγες: πρόσθιες μεμβρανώδεις, οπίσθιες ελλείπουν (διαμορφωμένες σε αλτήρες) στοματικά μόρια: νύσσο - μυζητικού τύπου ολομετάβολα προνύμφη: ακέφαλη - άποδη

Διαβάστε περισσότερα

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών Τάξη: Hemiptera πτέρυγες: πρόσθιες ημιέλυτρα, οπίσθιες μεμβρανώδεις ή λείπουν στοματικά μόρια: νύσσο - μυζητικού τύπου ετερομετάβολα - παουρομετάβολα Υποτάξεις: Homoptera -

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 2: Έντομα: Μέρη του σώματος (Κεφαλή & εξαρτήματα) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 8: Οι Τάξεις των εντόμων (Ενδοπτερυγωτά) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί εχθροί της μηλιάς

Ζωικοί εχθροί της μηλιάς Ζωικοί εχθροί της μηλιάς Πολλά έντομα και ακάρεα προσβάλουν τη μηλιά και για την καταπολέμηση τους απαιτείται σημαντικός αριθμός ψεκασμών σε όλο τον κόσμο. Λόγω της τοξικότητας των συγκεκριμένων ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 10: Έντομα & φυτό ξενιστής Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι. Εργαστηριακή άσκηση: Εξάποδα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι. Εργαστηριακή άσκηση: Εξάποδα Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι Εργαστηριακή άσκηση: Εξάποδα Επιμέλεια: Σίνος Γκιώκας Πάτρα 2015 1 ΕΞΑΠΟΔΑ ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο

Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο Ενότητα 3: Αρπακτικά εντόμων B Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 4: Αναπαραγωγή, ανάπτυξη & μεταμόρφωση των εντόμων Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γεωργική Εντοµολογία Ιωάννης Ε. ήµου 1. Εισαγωγή ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΑ ΒΑΣΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΩΦΕΛΙΜΩΝ ΜΕΛΕΤΗ + ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΒΛΑΒΕΡΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο

Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο Ενότητα 2: Αρπακτικά εντόμων A Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

15/1/2010. Φυτοπροστασία Δενδρωδών Εχθροί. Εισαγωγή. Πασχάλης Γιαννούλης 2009

15/1/2010. Φυτοπροστασία Δενδρωδών Εχθροί. Εισαγωγή. Πασχάλης Γιαννούλης 2009 15/1/2010 Φυτοπροστασία Δενδρωδών Εχθροί Εισαγωγή Πασχάλης Γιαννούλης 2009 1 15/1/2010 MΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ EXΘΡΩΝ ΔΕΝΔΡΩΔΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ 2 15/1/2010 3 15/1/2010 4 15/1/2010 5 15/1/2010 6 15/1/2010

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 3: Έντομα: Μέρη του σώματος (Θώρακας Κοιλία & τα εξαρτήματά τους) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Καλιφόρνιας) σε ροδάκινα και νεκταρίνια και επιτραπέζια σταφύλια

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Καλιφόρνιας) σε ροδάκινα και νεκταρίνια και επιτραπέζια σταφύλια Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Frankliniella occidentalis (Thysanoptera: Thripidae) (κν. θρίπας της Καλιφόρνιας) σε ροδάκινα και νεκταρίνια και επιτραπέζια σταφύλια για εξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο

Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γενική Φυτοπαθολογία Εργαστήριο Ενότητα 7: Chromista (Peronosporaceae) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών τετράνυχοι Tetranychus urticae (κοινός τετράνυχος) Panonychys citri (κόκκινος τετράνυχος) οικ.: Tetranychidae κοινός τετράνυχος μορφολογία ακμαίο σχήμα ωοειδές μέγεθος 0,5

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΤΕΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΕΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΤΡΟΠΟΙ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΕΧΘΡΩΝ ΣΤΑ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΙΑΝΝΑΚΑΚΗ ΣΟΦΙΑ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΜΑΡΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 5: Οι Τάξεις των εντόμων (Απτερυγωτά) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Ζωϊκοί εχθροί της ελιάς

Ζωϊκοί εχθροί της ελιάς Ζωϊκοί εχθροί της ελιάς Ο ΡΥΓΧΙΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Rhynchites cribripennis Κηκιδόμυγα των βλαστών της ελιάς, Resseliella oleisuga Αντώνης Παρασκευόπουλος, Γεωπόνος Δ/ντής Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΑΦΙΔΑ ΤΟΥ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ Aphis gossypii (Hemiptera-Homoptera,Aphididae) Βιολογία Aphis gossypii στο βαμβάκι 2.Με την άνοδο της θερμοκρασίας και τη δράση των φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν.

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. βλαστορύκτης της ροδακινιάς) σε ροδάκινα και νεκταρίνια για εξαγωγή στη Ρωσία Για φυτοϋγειονομικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΜΑ ΑΜΠΕΛΟΥ. Χρήστος Γ. Αθανασίου. Lobesia botrana (Lepidoptera: Tortricidae) ευδεμίδα της αμπέλου, σκουλήκι των σταφυλιών

ΕΝΤΟΜΑ ΑΜΠΕΛΟΥ. Χρήστος Γ. Αθανασίου. Lobesia botrana (Lepidoptera: Tortricidae) ευδεμίδα της αμπέλου, σκουλήκι των σταφυλιών ΕΝΤΟΜΑ ΑΜΠΕΛΟΥ Χρήστος Γ. Αθανασίου Lobesia botrana (Lepidoptera: Tortricidae) ευδεμίδα της αμπέλου, σκουλήκι των σταφυλιών Κυρίως αμπέλι, αλλά και ελιά (ανθοταξίες), πυρηνόκαρπα κα. εν φαίνεται πέραν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος. Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. econtentplus programme ΕΧΘΡΟΙ ΦΙΣΤΙΚΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΚΙΑΣ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Δρ. Δημήτριος Αντωνόπουλος. Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. econtentplus programme ΕΧΘΡΟΙ ΦΙΣΤΙΚΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΚΙΑΣ 1 Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme 2 econteplusproject Organic.Edunet ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΧΘΡΩΝ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΦΙΣΤΙΚΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΚΙΑΣ PhD Γεωπονικών Επιστημών Γ.Π.Α. MSc

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ο. Έντομα (Μορφολογία Κατηγορίες)

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ο. Έντομα (Μορφολογία Κατηγορίες) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ο Έντομα (Μορφολογία Κατηγορίες) Δασική Εντομολογία Αντικείμενο: Μελέτη των εντόμων που βλάπτουν τα δασικά δέντρα και το ξύλο σε χρήση. Στη δασική πράξη: α. Εντοπισμός προσβολής επιδημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13 ο 1 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ 2 ΟΡΙΣΜΟΣ Καλλωπιστικά φυτά ονομάζουμε τα φυτά που χρησιμοποιούνται για τον καλλωπισμό διαφόρων χώρων, δηλαδή για να ομορφύνουν τους εξωτερικούς χώρους,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΒΑΜΒΑΚΟΣ

ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΒΑΜΒΑΚΟΣ Χρήστος Γ. Αθανασίου Εργαστήριο Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΝΤΟΜΑ ΒΑΜΒΑΚΟΣ Κύριοι εχθροί Pectinophora gossypiella (Lepidoptera: Gelechiidae)

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο

Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο Ενότητα 10: Ολοκληρωμένη καταπολέμηση των εχθρών διαφόρων καλλιεργειών Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Θεωρία

Ζωικοί Εχθροί Θεωρία Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Θεωρία Ενότητα 5: Επικοινωνία των εντόμων μεταξύ τους & με το φυτό ξενιστής Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ HEMIPTERA ΚΑΡΠΟΦΟΡΩΝ ΕΝ ΡΩΝ

Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ HEMIPTERA ΚΑΡΠΟΦΟΡΩΝ ΕΝ ΡΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ HEMIPTERA ΚΑΡΠΟΦΟΡΩΝ ΕΝ ΡΩΝ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ: ΚΑΡΑΒΟΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας 7 ο Εργαστήριο: Ασθένειες φυλλώματος και σήψεις κόκκων Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες ροδακινιάς

Ασθένειες ροδακινιάς Ασθένειες ροδακινιάς Εξώασκος (Leaf Curl, Taphrina deformans), προκαλεί έντονες παραμορφώσεις των φύλλων τον Απρίλιο. Ακολουθεί φυλλόπτωση των προσβεβλημένων δέντρων. Όχι σοβαρό πρόβλημα τις περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Παράρτημα Φλώρινας Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Παράρτημα Φλώρινας Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Παράρτημα Φλώρινας Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής Ειδικής Εντομολογία Δενδροκομίας και Αμπέλου Εργαστήριο (I Γιγαρτόκαρπα) Δρ. Πέτρος

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Εργαστήριο Γενικής Εντομολογίας

3 ο Εργαστήριο Γενικής Εντομολογίας 3 ο Εργαστήριο Γενικής Εντομολογίας ΤΥΠΟΙ ΕΝΤΟΜΟΠΑΓΙΔΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΓΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΤΟΜΩΝ Καθ. Ν. Παπαδόπουλος Δρ. Κων/νος Ζάρπας Βασικές χρήσεις εντομοπαγίδων Παρακολούθηση πληθυσμών Καταπολέμηση (μαζική παγίδευση)

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα

Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα Ανήκει στην υποκατηγορία cyanomidines των νεονικοτινοειδών και γι αυτό: 1. Δεν εφαρμόζεται στο έδαφος 2. Δεν θεωρείται πολύ τοξικό

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 11: Συλλογή, χειρισμός & διατήρηση εντόμων Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση μεθόδων διαχείρισης των εντόμων Grapholitha molesta, Frankliniela occidentalis & Pseudaulacaspis pentagona

Ανασκόπηση μεθόδων διαχείρισης των εντόμων Grapholitha molesta, Frankliniela occidentalis & Pseudaulacaspis pentagona Ανασκόπηση μεθόδων διαχείρισης των εντόμων Grapholitha molesta, Frankliniela occidentalis & Pseudaulacaspis pentagona ρ Π. Μυλωνάς, Εργαστήριο Βιολογικής Καταπολέμησης, Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο

Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο Ενότητα 8: Βιολογικά σκευάσματα ζωικών οργανισμών Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 Ανοιχτά

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση : Παραουλάκης Γεώργιος Εισηγήτρια: Μαράκη Γεωργία

Παρουσίαση : Παραουλάκης Γεώργιος Εισηγήτρια: Μαράκη Γεωργία - 1 - Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΟΙ ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ Τέλειο Lepidosaphes ulmi

Διαβάστε περισσότερα

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 8. Νηματώδεις Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας Δρ Βασίλειος Δημόπουλος

ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 8. Νηματώδεις Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας Δρ Βασίλειος Δημόπουλος ειδική φυτοπαθολογία οπωροκηπευτικών και φυτών μεγάλης καλλιέργειας 8. Νηματώδεις χρυσονηματώδης της πατάτας Globodera rostochiensis (συν. Heterodera rostochiensis) οικ. Heteroderidae χρυσονηματώδης της

Διαβάστε περισσότερα

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών

ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών ζωικοί εχθροί ανθοκηπευτικών χρυσονηματώδης της πατάτας Globodera rostochiensis (συν. Heterodera rostochiensis) οικ. Heteroderidae χρυσονηματώδης της πατάτας μορφολογία εμφανίζουν έντονο γενετικός διμορφισμός

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Υπολογιστικών Τεχνικών στην Γεωργία

Εφαρμογή Υπολογιστικών Τεχνικών στην Γεωργία Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Εφαρμογή Υπολογιστικών Τεχνικών στην Γεωργία Ενότητα 13 : Γεωργία Ακριβείας, η Γεωργία του Μέλλοντος Επισκόπηση Μαθήματος Μελετίου Γεράσιμος 1

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική. 6 ο Μάθημα: Διαστήματα Εμπιστοσύνης και Έλεγχοι Υποθέσεων. Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Στατιστική. 6 ο Μάθημα: Διαστήματα Εμπιστοσύνης και Έλεγχοι Υποθέσεων. Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στατιστική 6 ο Μάθημα: Διαστήματα Εμπιστοσύνης και Έλεγχοι Υποθέσεων Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στους Αλγορίθμους

Εισαγωγή στους Αλγορίθμους Εισαγωγή στους Αλγορίθμους Ενότητα 6 η Άσκηση - DFS δένδρα Διδάσκων Χρήστος Ζαρολιάγκης Καθηγητής Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Πατρών Email: zaro@ceid.upatras.gr Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο

Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο Ενότητα 6: Παρασιτοειδή εντόμων B Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Θερμοδυναμική. Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα. Πίνακες Νερού σε κατάσταση Κορεσμού. Γεώργιος Κ. Χατζηκωνσταντής Επίκουρος Καθηγητής

Θερμοδυναμική. Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα. Πίνακες Νερού σε κατάσταση Κορεσμού. Γεώργιος Κ. Χατζηκωνσταντής Επίκουρος Καθηγητής Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Πίνακες Νερού σε κατάσταση Κορεσμού Γεώργιος Κ. Χατζηκωνσταντής Επίκουρος Καθηγητής Διπλ. Ναυπηγός Μηχανολόγος Μηχανικός M.Sc. Διασφάλιση

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 12 η : Σηψιρριζίες- Σήψεις λαιμού καπνού Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο

Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ολοκληρωμένη Φυτοπροστασία Εργαστήριο Ενότητα 5: Παρασιτοειδή εντόμων A Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στους Αλγορίθμους

Εισαγωγή στους Αλγορίθμους Εισαγωγή στους Αλγορίθμους Ενότητα 5 η Άσκηση Συγχώνευση & απαρίθμηση Διδάσκων Χρήστος Ζαρολιάγκης Καθηγητής Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Πατρών Email: zaro@ceid.upatras.gr Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Cascade 10 DC. Γενικά. Τρόπος δράσης. Χαρακτηριστικά. Συνδυαστικότητα

Cascade 10 DC. Γενικά. Τρόπος δράσης. Χαρακτηριστικά. Συνδυαστικότητα . Cascade 10 DC Γενικά Όνομα Cascade 10 DC Σκεύασμα Εναιωρηματοποιήσιμο συμπύκνωμα Δραστική ουσία 10.0 % β/ο Flufenoxuron Τρόπος δράσης Δρα ως ρυθμιστής ανάπτυξης παραμποδίζοντας τη σύνθεσή της χιτίνης,

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας 4 ο Εργαστήριο: Αδρομυκώσεις Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ, ΙΑΠΑΥΣΗ

Κεφάλαιο 5 ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ, ΙΑΠΑΥΣΗ Κεφάλαιο 5 ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ, ΙΑΠΑΥΣΗ 5.1 Ανάπτυξη Τα περισσότερα έντοµα υφίστανται σηµαντικές µεταβολές της µορφής κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης των. Για παράδειγµα οι πεταλούδες εξελίσσονται από

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και αντιμετώπιση σημαντικών εχθρών στο αστικό πράσινο

Διάγνωση και αντιμετώπιση σημαντικών εχθρών στο αστικό πράσινο Διάγνωση και αντιμετώπιση σημαντικών εχθρών στο αστικό πράσινο Δρ Γεώργιος Θ. Παπαδούλης Καθηγητής Εργαστήριο Γεωργικής Ζωολογίας και Εντομολογίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αστικό Πράσινο Ετήσια Πολυετή

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική. 5 ο Μάθημα: Βασικές Έννοιες Εκτιμητικής. Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Στατιστική. 5 ο Μάθημα: Βασικές Έννοιες Εκτιμητικής. Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στατιστική 5 ο Μάθημα: Βασικές Έννοιες Εκτιμητικής Γεώργιος Μενεξές Τμήμα Γεωπονίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

AΠΟΦΑΣΗ O ANΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

AΠΟΦΑΣΗ O ANΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΑΡΤΑΤΑΙ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 25 5 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ Π.Α.Π.Ε. Αριθ. πρωτ: 3555/41862 ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΦΥΤ. ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Φ. & Β.Π. Ταχ. /νση: Λ. Συγγρού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΑ ΣΗΕ Λαμπρίδης Δημήτρης Κατσανού Βάνα Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΑ ΣΗΕ Λαμπρίδης Δημήτρης Κατσανού Βάνα Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙIΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΑ ΣΗΕ Λαμπρίδης Δημήτρης Κατσανού Βάνα Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στους Αλγορίθμους

Εισαγωγή στους Αλγορίθμους Εισαγωγή στους Αλγορίθμους Ενότητα 5 η Άσκηση - Συγχώνευση Διδάσκων Χρήστος Ζαρολιάγκης Καθηγητής Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Πατρών Email: zaro@ceid.upatras.gr Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

AΠΟΦΑΣΗ Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

AΠΟΦΑΣΗ Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 9 - - 06 ΥΠΟΥΡΓΕΙO ΑΓΡΟΤ. ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ Αριθ. πρωτ: 4/568 ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΦΥΤ. ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΠ & ΒΙΟΚΤΟΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΙΠΕΡΙΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΠΙΠΕΡΙΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΠΙΠΕΡΙΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 6 η : Ωίδια Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ

Κεφάλαιο 7 ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ Κεφάλαιο 7 ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ Το δυναµικό για υψηλούς ρυθµούς αναπαραγωγής στα έντοµα αντισταθµίζεται συνήθως από υψηλή θνησιµότητα. Υπάρχουν δύο ευρύτερες οµάδες παραγόντων θνησιµότητας, εκείνων

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ Αγροτικών Προϊόντων

Μάρκετινγκ Αγροτικών Προϊόντων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάρκετινγκ Αγροτικών Προϊόντων Ενότητα 4 η : Οι Παραγωγοί Αγροτικών Προϊόντων Χρίστος Καμενίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 7 : Λάρυγγας (Μέρος Α ) Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Διοίκηση Επιχειρήσεων

Εισαγωγή στην Διοίκηση Επιχειρήσεων Εισαγωγή στην Διοίκηση Επιχειρήσεων Ενότητα 7: ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Μαυρίδης Δημήτριος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 1: Εισαγωγή Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

Εκκλησιαστικό Δίκαιο. Ενότητα 10η: Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας και Διαρκής Ιερά Σύνοδος Κυριάκος Κυριαζόπουλος Τμήμα Νομικής Α.Π.Θ.

Εκκλησιαστικό Δίκαιο. Ενότητα 10η: Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας και Διαρκής Ιερά Σύνοδος Κυριάκος Κυριαζόπουλος Τμήμα Νομικής Α.Π.Θ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 10η: Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας και Διαρκής Ιερά Σύνοδος Κυριάκος Κυριαζόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme econteplusproject Organic.Edunet ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΧΘΡΩΝ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΦΙΣΤΙΚΙΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 10 : Φυσιολογία φωνής (Μέρος Β ) Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 9 : Φυσιολογία φωνής (Μέρος Α ) Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Λογιστική Κόστους Ενότητα 12: Λογισμός Κόστους (2)

Λογιστική Κόστους Ενότητα 12: Λογισμός Κόστους (2) Λογιστική Κόστους Ενότητα 12: Λογισμός Κόστους (2) Μαυρίδης Δημήτριος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΤΟΜΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 2 : Περιγραφή του ωτός Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΑΜΠΕΛΙΟΥ

ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΑΜΠΕΛΙΟΥ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤ. ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της μετάφρασης

Ιστορία της μετάφρασης ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Μεταφραστές και πρωτότυπα. Ελένη Κασάπη ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Εξωτερικής Εμπορικής Δραστηριότητας

Διοίκηση Εξωτερικής Εμπορικής Δραστηριότητας Διοίκηση Εξωτερικής Εμπορικής Δραστηριότητας Ενότητα 8: Αξιολόγηση και επιλογή αγορών στόχων από ελληνική εταιρία στον κλάδο παραγωγής και εμπορίας έτοιμου γυναικείου Καθ. Αλεξανδρίδης Αναστάσιος Δρ. Αντωνιάδης

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 14 η : Πρώτη Επανάληψη (Β Μέρος) Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανολογικό Σχέδιο Ι

Μηχανολογικό Σχέδιο Ι ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα # 8: Άτρακτοι και σφήνες Μ. Γρηγοριάδου Μηχανολόγων Μηχανικών Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Θερμοδυναμική. Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα. Πίνακες Νερού Υπέρθερμου Ατμού. Γεώργιος Κ. Χατζηκωνσταντής Επίκουρος Καθηγητής

Θερμοδυναμική. Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα. Πίνακες Νερού Υπέρθερμου Ατμού. Γεώργιος Κ. Χατζηκωνσταντής Επίκουρος Καθηγητής Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Πίνακες Νερού Υπέρθερμου Ατμού Γεώργιος Κ. Χατζηκωνσταντής Επίκουρος Καθηγητής Διπλ. Ναυπηγός Μηχανολόγος Μηχανικός M.Sc. Διασφάλιση Ποιότητας,

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 6 : Στοματική κοιλότητα - Φάρυγγας (Μέρος Β ) Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Μαθηματική Ανάλυση Ενότητα Γ. Ολοκληρωτικός Λογισμός

Τίτλος Μαθήματος: Μαθηματική Ανάλυση Ενότητα Γ. Ολοκληρωτικός Λογισμός Τίτλος Μαθήματος: Μαθηματική Ανάλυση Ενότητα Γ. Ολοκληρωτικός Λογισμός Κεφάλαιο Γ.4: Ολοκλήρωση με Αντικατάσταση Όνομα Καθηγητή: Γεώργιος Ν. Μπροδήμας Τμήμα Φυσικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

BIO-INSECTA MΟΝΑ Α ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΩΦΕΛΙΜΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ

BIO-INSECTA MΟΝΑ Α ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΩΦΕΛΙΜΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ Η εταιρεία BIO-INSECTA MΟΝΑ Α ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΩΦΕΛΙΜΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ H BIO-INSECTA είναι νέα εταιρεία που ασχολείται µε την αξιοποίηση ωφελίµων εντόµων στη φυτοπροστασία και το σχεδιασµό βιολογικών µεθόδων καταπολέµησης

Διαβάστε περισσότερα

Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες

Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες Πριν τη δηµιουργία ή εγκατάσταση νέου ελαιώνα βιολογικής παραγωγής είναι απαραίτητο να µελετηθούν και συνεκτιµηθούν οι εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες της περιοχής. Τοποθεσίες µε περιορισµένη ηλιοφάνεια,

Διαβάστε περισσότερα

c-sc: µεταξύ costa και subcosta r: µεταξύ γειτονικών διακλαδώσεων του radius r-m: µεταξύ radius και media m-cu: µεταξύ media και cubitus

c-sc: µεταξύ costa και subcosta r: µεταξύ γειτονικών διακλαδώσεων του radius r-m: µεταξύ radius και media m-cu: µεταξύ media και cubitus Σύστηµα Comstock-Needham Needham: Costa (C) το ακραίο νεύρο που σχηµατίζει το κράσπεδο του φτερού Subcosta (Sc) δεύτερο επίµηκες νεύρο, το οποίο τυπικά δεν διακλαδίζεται Radius (R) τρίτο επίµηκες νεύρο,

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας Ενότητα 19 η : Πυρικουλάρια ρυζιού Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

1 η Διάλεξη. Ενδεικτικές λύσεις ασκήσεων

1 η Διάλεξη. Ενδεικτικές λύσεις ασκήσεων 1 η Διάλεξη Ενδεικτικές λύσεις ασκήσεων 1 Περιεχόμενα 1 η Άσκηση... 3 2 η Άσκηση... 3 3 η Άσκηση... 3 4 η Άσκηση... 3 5 η Άσκηση... 4 6 η Άσκηση... 4 7 η Άσκηση... 4 8 η Άσκηση... 5 9 η Άσκηση... 5 10

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας. Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 3: Έλεγχοι στατιστικών υποθέσεων

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας. Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 3: Έλεγχοι στατιστικών υποθέσεων Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 3: Έλεγχοι στατιστικών υποθέσεων Δρ.Ευσταθία Παπαγεωργίου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων Το περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας. Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 1: Καταχώρηση δεδομένων

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας. Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 1: Καταχώρηση δεδομένων Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 1: Καταχώρηση δεδομένων Δρ.Ευσταθία Παπαγεωργίου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Δομές δεδομένων Άσκηση αυτοαξιολόγησης Παναγιώτα Φατούρου Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών ΗΥ2, Ενότητα : Ασκήσεις και Λύσεις Άσκηση 1 Ενότητα : Υλοποίηση Λεξικών µε

Διαβάστε περισσότερα

Α Α: 4ΑΛ Β-ΑΒ. Ταχ. /νση: Λ. Συγγρού 150 Προς ΑΛΦΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΦΟ ΙΑ

Α Α: 4ΑΛ Β-ΑΒ. Ταχ. /νση: Λ. Συγγρού 150 Προς ΑΛΦΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΦΟ ΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 16-2 - 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αριθ 93378 πρωτ: & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ταχ /νση: Λ Συγγρού

Διαβάστε περισσότερα

Λογιστική Κόστους Ενότητα 8: Κοστολογική διάρθρωση Κύρια / Βοηθητικά Κέντρα Κόστους.

Λογιστική Κόστους Ενότητα 8: Κοστολογική διάρθρωση Κύρια / Βοηθητικά Κέντρα Κόστους. Λογιστική Κόστους Ενότητα 8: Κοστολογική διάρθρωση Κύρια / Βοηθητικά Κέντρα Κόστους. Μαυρίδης Δημήτριος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 1 : Ακουστική οδός Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας. Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 2: Περιγραφική στατιστική

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας. Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 2: Περιγραφική στατιστική Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας Βιοστατιστική (Ε) Ενότητα 2: Περιγραφική στατιστική Δρ.Ευσταθία Παπαγεωργίου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων Το περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Α Χ Λ Α Δ Ι Α - Μ Η Λ Ι Α

Α Χ Λ Α Δ Ι Α - Μ Η Λ Ι Α Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΑΠΟΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ & ΣΤ. ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡ/ΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Ενότητα 2: ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Λοίζου Ευστράτιος Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Kατεύθυνση

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Ενότητα 2: ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Λοίζου Ευστράτιος Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Kατεύθυνση Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Ενότητα 2: ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Λοίζου Ευστράτιος Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων-Kατεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου

Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ανατομία - Φυσιολογία Ακοής Ομιλίας Λόγου Ενότητα 5 : Στοματική κοιλότητα Φάρυγγας (Μέρος Α ) Ναυσικά Ζιάβρα 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας

Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μυκητολογικές ασθένειες φυτών μεγάλης καλλιέργειας 5 ο Εργαστήριο: Τήξεις Αναστασία Λαγοπόδη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα