η επιρροή της πολιτικής στην τέχνη δεν εξαντλείται στην ίδρυση ή κατάργηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "η επιρροή της πολιτικής στην τέχνη δεν εξαντλείται στην ίδρυση ή κατάργηση"

Transcript

1 Μάρκος Τσέτσος ΚΑλοΜοιρηΣ ΚΑι ΒΕνιζΕλοΣ. ΑιΣθηΤιΚΕΣ ΚΑι ιδεολογικεσ πτυχεσ ΜιΑΣ ΣηΜΑινουΣΑΣ ΣχΕΣηΣ η επιρροή της πολιτικής στην τέχνη δεν εξαντλείται στην ίδρυση ή κατάργηση καλλιτεχνικών θεσμών, ούτε στη στήριξη ή τον διωγμό καλλιτεχνών. οι ιδέες και τα επιτεύγματα πολιτικών προσωπικοτήτων και φορέων ενδέχεται ορισμένες φορές να λειτουργήσουν ως εμπνευστές καλλιτεχνικής δράσης και καταλύτες αισθητικών προγραμμάτων. Μια τέτοιου είδους επιρροή της πολιτικής στην τέχνη αποκτά ιδιαίτερη ιστορική βαρύτητα στις περιπτώσεις καλλιτεχνών με πρωταγωνιστική αισθητική και θεσμική παρουσία. Μιλώντας συγκεκριμένα, την εποχή του Βενιζέλου δεν πραγματοποιήθηκαν δραματικές αλλαγές στους μουσικούς θεσμούς: η χώρα δεν απέκτησε κρατικές ορχήστρες, ούτε δημόσια θέατρα όπερας και αίθουσες συναυλιών ούτε κρατικό ωδείο, στην πρωτεύουσα τουλάχιστον. Αντιθέτως, πλήθυναν τα ιδιωτικά ωδεία και οι ορχήστρες τους, εντάθηκε η διάσπαση δυνάμεων και οξύνθηκε ο ανταγωνισμός τους. 1 παρ όλα αυτά, ο Βενιζέλος έγινε το ίνδαλμα 1. Ενδεικτικά, κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, στο κυρίαρχο ώς τότε Ωδείο Αθηνών προστέθηκαν τα Ωδεία Ελληνικό (1919) και Εθνικό (1926). Σε επιστολή του προς τον Ε. Βενιζέλο, με ημερομηνία (όπως την παραθέτει ο Α. Κώστιος, «Μανώλης Καλομοίρης-Δημήτρης Μητρόπουλος», στο: Ο Μανώλης Καλομοίρης και η Ελληνική Μουσική, Φεστιβάλ «Μανώλης Καλομοίρης», Σάμος 1997, σ. 45), ο Δ. Μητρόπουλος περιγράφει εύγλωττα την κατάσταση: «Στας Αθήνας υπάρχουν αυτή τη στιγμή καλώς είτε κακώς (κατά την γνώμη μου, κακώς) τρία Ωδεία. Τα Ωδεία αυτά στεγάζουν περίπου τρεις έως τέσσαρες χιλιάδες μαθητάς. Εις τα Ωδεία αυτά είναι δυστυχώς μοιρασμένες όλες οι ελληνικές καλλιτεχνικές αξίες του τόπου μας. Καθώς βέβαια θα μαντεύσατε, τα Ωδεία αυτά επί τρία τώρα έτη αλληλοτρώγονται ποιο θα έχη την επιχορήγηση του Κράτους για να μπορή να κάνη αυτό την ορχήστρα, επειδή φυσικά η ορχήστρα προσθέτει μια αίγλη εις το εκάστοτε Ωδείον. Δυστυχώς όμως μόνον αίγλη προσφέρει, εξ εναντίας δε φοβερή βλάβη εις το εκπαιδευτικόν μέρος, δηλαδή στον κύριο σκοπό του Ωδείου. Αλληλοτρώγονται, λοιπόν, σε ποιο Ωδείο θα ανήκη η ορχήστρα, ποίου τίτλον θα φέρει!» Για τον ρόλο του Καλομοίρη στην καθιέρωση και διατήρηση του ιδιότυπου αυτού θεσμικού καθεστώτος, βλ. Μ. Τσέτσος,

2 Κ Α λ ο Μ ο ι ρ η Σ Κ Α ι Β Ε ν ι ζ Ε λ ο Σ 271 του μουσικού πρωταγωνιστή του Μεσοπολέμου, Μανώλη Καλομοίρη, ο οποίος με τη σειρά του κατέστη ο κύριος εκφραστής του βενιζελισμού στην πε ριοχή της έντεχνης μουσικής. Στο αυτοβιογραφικό του βιβλίο με τίτλο Η ζωή μου και η τέχνη μου, ο Καλομοίρης είναι σαφής: «ο παλαμάς κι ο Βενιζέλος σταθήκανε πάντα, σ όλη μου την καλλιτεχνική και ψυχική βίωση, οι δυο φάροι της πνευματικής μου ζωής». 2 περιγράφει δε με γλαφυρό τρόπο τις πρώτες συναντήσεις του με τον μεγάλο κρητικό πολιτικό. 3 Στον Βενιζέλο αφιερώνει ο συνθέτης την πρώτη του όπερα, τον Πρωτομάστορα, και τον Βενιζέλο έχει κατά νου στη Συμφωνία της Λεβεντιάς. Αντίδωρα της αφοσίωσης του Καλομοίρη στον ηγέτη των Φιλελευθέρων υπήρξαν η απονομή στον πρώτο του βρα - βείου Γραμμάτων και Τεχνών, το 1919, και ο διορισμός του ως Γενικού Επιθεωρητή των Στρατιωτικών Μουσικών, το 1918 και το πρώτη φορά παύθηκε από τα καθήκοντά του αμέσως μετά την απρόσμενη ήττα τού Βενι - ζέλου, στις εκλογές του 1920, για να αποκατασταθεί μετά την τραγική κατά - ληξη της Μικρασιατικής περιπέτειας. οριστικά καθαιρέθηκε από την επίση - μη αυτή θέση το 1936, με αφορμή τη συμμετοχή του στην κηδεία του μεγάλου κρητικού πολιτικού. 4 Μια πρώτη ματιά στον βίο και το έργο των δύο ανδρών αποκαλύπτει εν - διαφέροντες παραλληλισμούς. Αμφότεροι προέρχονταν από τον εξωελλαδικό ελληνισμό, της ιωνίας και της Κρήτης αντίστοιχα κατά την άφιξή τους στην Ελλαδική επικράτεια, ελάχιστη επαφή είχαν με το κατεστημένο, το μου - σικό ο ένας, το πολιτικό ο άλλος. Στο γεγονός αυτό, άλλωστε, βάσισαν οι σύγχρονοί τους τις προσδοκίες τους ότι οι άνδρες αυτοί, καθένας στην περιοχή του, θα υλοποιούσαν με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο τα αιτήματα για αστικό εκσυγχρονισμό, όπως αυτά εκφράστηκαν κατά την εξέγερση του 1909 στο Γουδί. ο Βενιζέλος προώθησε τον εκσυγχρονισμό στην περιοχή των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών θεσμών, 5 ο Καλομοίρης στην περιοχή της πρόσληψης της έντεχνης μουσικής από τα αστικά στρώματα και τη Εθνικισμός και λαϊκισμός στη νεοελληνική μουσική. Πολιτικές πτυχές μιας πολιτισμικής απόκλισης, Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα, Αθήνα 2011, σ. 85 κ.ε. 2. Μ. Καλομοίρης, Η ζωή μου και η τέχνη μου, νεφέλη, Αθήνα 1988, σ Στο ίδιο, σ : «πέρασα στη μεγάλη αίθουσα που χρησίμευε πάντα για γραφείο του υπουργού, και βρέθηκα για πρώτη φορά μπρος στον Ελευθέριο Βενιζέλο. Μόλις τον αντίκρυσα, θυμήθηκα την προφητεία της Γρηάς λεμονή στην πόλη, ο λευτέρης θα μας λευτερώση, και την πίστεψα ώς τα κατάβαθα της ψυχής μου. Ένοιωσα την ίδια συγκίνηση, το ίδιο ψυχικό συνέπαρμα όπως όταν πρωτογνώρισα τον παλαμά. Είδα με τα μάτια της ψυχής μου πως αυτός ο άνθρωπος, με τη γλυκειά και συγχρόνως τόσο διαπεραστική ματιά που προσπαθούσε να την κρύψη κάτω από τα γυαλιά του και το αινιγματικό χαμόγελο στα χείλη, ξεχώριζε από όλους όσους είχα γνωρίσει ώς τότες, δικούς μας και ξένους. Ένοιωσα πως θα μπορούσα να ριχτώ στη φωτιά με μια του μόνο λέξη [...]». 4. πρβ. ο. Φράγκου-Ψυχοπαίδη, Η εθνική σχολή μουσικής. Προβλήματα ιδεολογίας, Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών, Αθήνα 1990, σ Βλ. Γ. θ. Μαυρογορδάτος, χ. χατζηιωσήφ (επιμ.), Βενιζελισμός και αστικός εκσυγχρονισμός, πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, ηράκλειο 1988.

3 272 Μ Α ρ Κ ο Σ Τ Σ Ε Τ Σ ο Σ διανόηση. η πολεμική του Καλομοίρη στην ιταλική μουσική, στον «εμπορευ - ματικό» της χαρακτήρα και τους Επτανήσιους εκπροσώπους της δεν μπορεί να κατανοηθεί σωστά παρά με αναφορά σε μια ευρύτερη στρατηγική, που αποσκοπούσε στην κοινωνική καταξίωση της έντεχνης μουσικής και την ανά - δειξή της σε ισάξιο με τη λογοτεχνία και τις εικαστικές τέχνες φορέα τής εθνι κής ιδέας. Αναπαράγοντας σε ελληνικό έδαφος τον αισθητικοϊδεολογικό αγώνα ενός Βάγκνερ, 6 ο Καλομοίρης επιδίωξε με κάθε τρόπο τον μετασχηματισμό της ελληνικής μουσικής, από διασκέδαση και ψυχαγωγική διαχείρι - ση της σχόλης, σε σοβαρή τέχνη και, από πολιτικά ουδέτερη ενασχόληση, σε αυτοδύναμο φορέα αισθητικής έκφρασης της εθνικής ταυτότητας. ο εκσυγχρονισμός της μουσικής γλώσσας, με αναφορά στα γερμανικά, ρωσικά και, αργότερα, στα γαλλικά πρότυπα, σε αντιπαράθεση με τον λαοφιλή μεν, αλλά «ρηχό» ιταλιανισμό των προκατόχων του, υπήρξε για τον Καλομοίρη conditio sine qua non της επιτυχίας του μουσικού εθνικιστικού του προγράμματος. Δεν αφορούσε όμως μόνο το μουσικό ιδίωμα: για την πλήρη υλοποίηση της εθνικής ιδέας στη μουσική, έπρεπε να επιστρατευτεί, σε αντίθεση με το παρελθόν, το σύνολο των ειδών της έντεχνης ευρωπαϊκής μουσικής, από τη συμφωνία και την όπερα μέχρι τη μουσική δωματίου, το τραγούδι και τη μουσική για πιάνο. 7 Το πρόταγμα του εκσυγχρονισμού με αναφορά στα ευρωπαϊκά πρότυπα, ως όρου της εθνικής ολοκλήρωσης, προσέγγισε τον Καλομοίρη στο ιδεολογικό στρατόπεδο των βενιζελικών. Και η υλοποίηση αυτού του προτάγματος, όπως και του βενιζελικού εγχειρήματος εν γένει, δεν υπήρξε καθόλου αυτονόητη: ο Καλομοίρης έπρεπε να δράσει εν μέσω ενός εξαιρετικά ασταθούς ιδεολογικά και διχαστικού μουσικού περιβάλλοντος, όπου οι υπερσυντηρητικοί θιασώτες της μονοφωνικής καθαρότητας στην εκκλησιαστική και τη δημοτική μουσική αντιμάχονταν τους «αιρετικούς» υπερασπιστές του εκπολυφωνισμού και της εναρμόνισης, τουτέστιν του εκδυτικισμού 8 ή όπου, πλάι στους ουτοπικούς οραματιστές ενός αυτοφυούς έντεχνου νεοελληνικού μουσικού πολιτισμού, μάλλον αόριστου ως προς τα χαρακτηριστικά του και χωρίς ευρωπαϊκές αναφορές, 9 παρατάσσονταν οι εκπρόσωποι ενός ευρωπαϊκά μεν προσανατολισμένου, πλην όμως συντηρητικού μουσικού εθνικι- 6. Τα αιτήματα του οποίου εκφράζονται σε κείμενα όπως Η τέχνη και η επανάσταση (βλ. την ελληνική μετάφραση της Τζένης Μαστοράκη, στο: Ο Βάγκνερ και η Ελλάδα, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Αθήνα χ.χ.). 7. ο Καλομοίρης είναι ο συνθέτης της πρώτης νεοελληνικής συμφωνίας πλήρους κλίμακας (δηλαδή, του βασικού μοντέλου τετραμερούς δομής) στις δε όπερές του, επιτυγχάνεται η σύμπτωση εθνικής γλώσσας, θεματολογίας και μουσικού ιδιώματος. 8. Για μια λεπτομερή καταγραφή της σχετικής διένεξης, βλ. Κ. ρωμανού, Εθνικής μουσικής περιήγησις ( ). Ελληνικά μουσικά περιοδικά ως πηγή έρευνας της ιστορίας της νεοελληνικής μουσικής, Κουλτούρα, Αθήνα 1996, σ και Βλ. ενδεικτικά, Στ. Γαϊτάνος, «Το ζήτημα της Ελληνικής Μουσικής», Μουσική Επιθεώρησις, τχ. 4 (1922), σ

4 Κ Α λ ο Μ ο ι ρ η Σ Κ Α ι Β Ε ν ι ζ Ε λ ο Σ 273 σμού, γεμάτου εναρμονισμένα δημοτικά τραγούδια, «δημοτικοφανείς μελωδίες», 10 «σχολική» αρμονία και φούγκες. 11 Ενδεικτικές της ιδεολογικής σύγχυσης είναι άλλωστε οι τέσσερεις διαφορετικές σημασίες που αποδίδονται, την εποχή εκείνη, στον όρο «ελληνική μουσική»: ανάλογα με τους υπο - στηρικτές και τις αφετηρίες τους, ως τέτοια νοείται αφενός η αρχαιοελληνική, αφετέρου η βυζαντινή ή η δημοτική και, τέλος, η έντεχνη αστική. η ανά πτυξη αυτής της χαοτικής και αντιφατικής σημασιολογικής ετερογένειας παρακολουθεί, σε γενικές γραμμές, τις περιπέτειες και τις αντιφάσεις τής νεοελληνικής ιδεολογίας στο σύνολό της. 12 υπάρχει όμως ένα σημείο που χρήζει διευκρίνισης: είναι ο περίφημος ανα τολισμός του Καλομοίρη. ο Ίων Δραγούμης, από τους κυριότερους πολιτικούς και ιδεολογικούς αντιπάλους του Βενιζέλου, στο βιβλίο του Ελληνικός πολιτισμός, 13 γράφει: «ούτε σαν τον αρχαίο, ούτε σαν τον πιο αρχαίο, ούτε σαν τον βυζαντινό, ούτε και σαν τον ευρωπαϊκό το συγκαιρινό θα είναι ο νέος ελληνικός πολιτισμός. Κάτι άλλο θα είναι, που θα κλει και πολλά ανατολίτικα στοιχεία». 14 Στις σημερινές συζητήσεις, λανθάνει μια τάση ερμηνείας του ανατολισμού του Καλομοίρη συλλήβδην ως αντιδυτισμού διαγνώσκεται δε σε αυτόν τον ανατολισμό ένα στοιχείο αντιπροοδευτικό και αντιδραστικό, ηχητικό σύμβολο ενός κόσμου από τον οποίο η νεοελληνική αστική τάξη, με ηγέτες σαν τον Βενιζέλο, πασχίζει να δραπετεύσει. 15 υπό αυτό το πρίσμα, ο ανατολι- 10. Βλ. Φοίβος Ανωγειανάκης, «η μουσική στη νεώτερη Ελλάδα», προσθήκη στο: Karl Neff, Ιστορία της μουσικής, μτφρ. Φ. Ανωγειανάκης, ν. Βότσης, Αθήνα 1958, σ Για μια διακήρυξη των αρχών αυτής της τάσης, βλ. Γ. λαμπελέτ, Η Εθνική Μουσική (1901), όπως αναδημοσιεύεται στο: Φράγκου-Ψυχοπαίδη, Η εθνική σχολή μουσικής, σ η πολεμική του λαμπελέτ εναντίον του Καλομοίρη υπήρξε διαρκής και αδυσώπητη. Βλ. τα άρθρα του στο περιοδικό Μουσικά Χρονικά, τόμ. Α ( ). Για μια ερμηνεία της αντιπαράθε - σης σε σχέση με τις καταβολές των παραπάνω συνθετών, βλ. Φράγκου-Ψυχοπαίδη, Η εθνική σχολή μουσικής, σ , όπου αναφορά γίνεται, μεταξύ άλλων, στον «επτανησιακό κλασικισμό» του λαμπελέτ. Στη νεότερη ιστοριογραφία, τη συγκεκριμένη ιδεολογική διένεξη επιχειρεί να αναθερμάνει ο Γ. λεωτσάκος (βλ. Γ. λεωτσάκος, Παύλος Καρρέρ. Απομνημονεύματα και εργογραφία, Μουσείο Μπενάκη, ιόνιο πανεπιστήμιο Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Αθήνα 2003). Για τις απόψεις του Καλομοίρη σχετικά με τον ρόλο του δημοτικού τραγουδιού στην εθνική έντεχνη μουσική, βλ. ν. Μαλιάρας, Το ελληνικό δημοτικό τραγούδι στη μουσική του Μανώλη Καλομοίρη, παπαγρηγορίου-νάκας, Αθήνα 2001, σ Βλ. τις εργασίες της Ε. Σκοπετέα, «οι Έλληνες και οι εχθροί τους. η κατάσταση του έθνους στις αρχές του εικοστού αιώνα», στο: χρήστος χατζηιωσήφ (επιστημ. επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, τόμ. Α 2, Οι απαρχές , Βιβλιόραμα, Αθήνα χ.χ. [1993], σ , και Το «Πρότυπο Βασίλειο» και η Μεγάλη Ιδέα. Όψεις του εθνικού προβλήματος στην Ελλάδα ( ), πολύτυπο, Αθήνα Ίων Δραγούμης, Ελληνικός πολιτισμός, Φιλόμυθος, Αθήνα 1993, σ Για έναν σχολιασμό του ευρύτερου ιδεολογικού πλαισίου αυτής της τάσης, βλ. Σκοπετέα, «οι Έλληνες και οι εχθροί τους», σ η αλήθεια είναι πως ορισμένες διατυπώσεις του Καλομοίρη ενισχύουν αυτήν την ερ-

5 274 Μ Α ρ Κ ο Σ Τ Σ Ε Τ Σ ο Σ σμός του Καλομοίρη εύκολα θα μπορούσε να ταυτιστεί, συνειρμικά, με τον αντιβενιζελισμό. Μια προσεκτική όμως ματιά στο «μανιφέστο» του καλομοιρικού μουσικού εθνικισμού, το πρόγραμμα της πρώτης του συναυλίας στην Ελλάδα, στο Ωδείο Αθηνών το 1908, δείχνει ότι τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Γράφει εκεί ο Καλομοίρης: «ο συνθέτης που πρωτοπαρουσιάζει σήμερα μικρό μέρος της αρχής του έργου του, ονειρέφτηκε να φτιάξη μιαν αληθινή Εθνική μουσική, βασισμένη από τη μια μεριά στη μουσική των αγνών μας δημοτικών τραγουδιών, μα και στολισμένη με όλα τα τεχνικά μέσα που μας χάρισεν η αδιάκοπη εργασία των προοδευμένων στη μουσική λαών, και πρώτα πρώτα των Γερμανών, Γάλλων, ρούσσων και νορβηγών. [...] Και κατά πως ο ποιητής είναι λεύτερος να γυρέψη την έμπνεψή του εκεί όπου τη βρίσκει, πότε στις εθνικές τις παραδόσεις και πότε στα παγκόσμια προβλήματα, έτσι κι ο μουσικός, πότε πιο σιμά στην Εθνική τη Μούσα θα πέση και πότε στην Ξένη τη Μαστόρισσα». 16 Αν αντίπαλος του εθνικιστή Καλομοίρη είναι ο μουσικός κοσμοπολιτισμός, τούτο δεν σημαίνει πως ο ίδιος συντάσσεται αυτόχρημα με τον αντιδυτισμό, στα πρότυπα του Ίωνα Δραγούμη και πολλών άλλων αντιβενιζελικών. ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός της Ελλάδας, με ταυτόχρονη διατήρηση του ρόλου της ως ηγέτιδας δύναμης στον χώρο της Ανατολής, κατά το κλασικό νεοελ ληνικό εθνικιστικό δόγμα, αποτέλεσε άλλωστε την ουσία της βενιζελικής εξωτερικής πολιτικής. Ανάλογο ρόλο επιφύλασσε για τη μουσική και ο Καλομοίρης: «Κατά τη γνώμη μου ο απώτερος σκοπός της ελληνικής μουσικής θα ήτανε να γίνη αυτή ο πυρήνας, το κέντρο της μελλοντικής δημιουργικής μουσικής της Ανα - τολής και να επιβάλη με τη δική της πρωτοβουλία τη μουσική της αντίληψη και ιδιοσυγκρασία στους γειτονικούς της λαούς: να γίνη αυτή η φωτοδότρα και οδη - γήτρα». 17 Το να είσαι όμως σημαίνων βενιζελικός σε μία εποχή ιδεολογικών και πολιτικών ακροτήτων και ανακατατάξεων έχει συνέπειες. ο αφιερωμένος στον Βενιζέλο Πρωτομάστορας του Καλομοίρη εκτελέστηκε για πρώτη φορά το 1916, μεσούντος του εθνικού διχασμού. «παρά τις ενθουσιώδεις επευφημίες του κοινού και τα δάφνινα στεφάνια που προσφέρθηκαν στον συνθέτη, το μηνεία. Βλ. Μανώλη Καλομοίρη, «η κατεύθυνσις της Ελληνικής μουσικής», Μουσική Επιθεώρησις, τχ. 9 (1922), σ. 2: «Έπειτα ο Έλληνας μουσικός θα ξεπεράση τα στενόχωρα τοπικά όρια και θα νιώση πως όπως η Ελληνική φυλή άνθισε σαν ολοεύωδο λουλούδι απάνω στο μεγάλο δένδρο της Ανατολής, έτσι και η λαϊκή του μουσική ανήκει κι αυτή στη μουσική οικογένεια των Ανατολικών λαών. Και θα επωφεληθή από όλους τους αισθητικούς και καλλιτεχνικούς θησαυρούς που του προσφέρη η Ανατολή και θα φιλοδοξήση να θέση τη νεοελληνική μουσική επί κεφαλής μιας μεγάλης Ανατολικής μουσικής σχολής». 16. Καλομοίρη, Η ζωή μου και η τέχνη μου, σ Μανώλη Καλομοίρη, Παγκόσμιος ή Εθνική μουσική, Κρατικόν Τυπογραφείον, ρόδος 1949, σ. 18.

6 Κ Α λ ο Μ ο ι ρ η Σ Κ Α ι Β Ε ν ι ζ Ε λ ο Σ 275 έργο [...] διαίρεσε τον αθηναϊκό μουσικό κόσμο σε δύο στρατόπεδα με γνώμες διαμετρικά αντίθετες». 18 ο αισθητικός αυτός διχασμός του κοινού είναι προφανώς συμφυής του πολιτικού διχασμού. Έχει ωστόσο και μια παράδοξη διάσταση, στην οποία δεν έχει δοθεί η πρέπουσα προσοχή: ο βαγκνερικών καταβολών αισθητικός γερμανισμός του Πρωτομάστορα και του Δαχτυλιδιού της μάνας συναρθρώνεται συγκυριακά με τον πολιτικό φιλογερμανισμό των αντιβενιζελικών. ο Καλομοίρης δεν ήταν δύσκολο να διαγνώσει την τραγική αντίφαση να προπαγανδίζει με τη μουσική και τα γραπτά του μιαν αντίπαλη στον βενιζελισμό της επίμαχης περιόδου κουλτούρα. η ιμπρεσιονιστική στροφή που αρχίζει να συντελείται στο έργο του, ήδη από το 1918, εκφράζει, κατά τη γνώμη μας, αυτήν ακριβώς την επίγνωση. η απόφαση του Καλομοίρη να προσανατολίσει τη μουσική του σε γαλλικές αισθητικές αξίες ήταν, από πολιτικοαισθητική άποψη, απολύτως δικαιολογημένη: 19 την εποχή εκείνη ο ιμπρεσιονισμός ήταν το «σήμα κατατεθέν» της γαλλικής κουλτούρας και η Γαλλία μία από τις χώρες της Αντάντ. Άλλωστε, την κρίσιμη αυτή περίοδο που μας ενδιαφέρει, οι Φιλελεύθεροι είχαν δώσει πολιτική έκφραση στις αισθητικές τους προτιμήσεις μέσα από συγκεκριμένες παρεμβάσεις στον χώρο των εικαστικών, οι οποίες προϋπέθεταν φυσικά τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση των προυπαρχόντων θεσμών και τη δημιουργία νέων. 20 οι παρεμβάσεις αυτές περιελάμβαναν (α) την ψήφιση νόμου περί «οργανώσεως της Εθνικής πινακοθήκης», που έφερε ως διευθυντή της έναν «φιλελεύθερο δημοτικιστή και νεωτεριστικών αντιλήψεων διανοούμενο, τον ζαχαρία παπαντωνίου», (β) την υποστήριξη της πρωτοποριακής «ομάδας Τέχνη», που ιδρύθηκε το 1917 και η οποία διαλύθηκε αμέσως μετά την εκλογική ήττα των Φιλελευθέρων, το 1920, (γ) τη συγκρότηση της συλλογής της «λέσχης των Φιλελευθέρων», που «αποτελεί αδιά ψευστο τεκμήριο της ιδιαίτερης ταύτισης αυτού του πολιτικού χώρου με τον ιμπρεσιονισμό», (δ) «[την] παρουσία στην οργανωτική επιτροπή της μεγάλης έκθεσης του παρθένη στο ζάππειο, το 1920, διακεκριμένων φιλελευθέρων». 21 Το συμπέρασμα είναι προφανές: «οι προσωπικές σχέσεις επί - σης του Αλ. παπαναστασίου με τον Κ. παρθένη και του Ελ. Βενιζέλου με τον Κ. Δημητριάδη, ήταν τέτοιες που δεν αφήνουν αμφιβολίες ότι η πολιτική 18. Γ. λεωτσάκος, «ο Πρωτομάστορας του Καλομοίρη, μέγας σταθμός της ελληνικής μουσικής», Μουσικολογία, τχ. 1 (1986), σ Αποδείχθηκε προσέτι εξαιρετικά ευφυής, αφού του προσέφερε τη δυνατότητα εκτέλεσης έργων του στη Γαλλία. Βλ. ο. Φράγκου-Ψυχοπαίδη, «οι πολιτισμικές σχέσεις Γαλλίας και Ελλάδας στη σύγχρονη ελληνική ιστορία της μουσικής. Μια σκιαγράφηση», Μουσικολογία, τχ. 5-6 (1987), σ Κ. ρωμανού, «Εκπρόσωπος ενός συλλογικού δημιουργικού οργασμού. η προβολή της ελληνικής μουσικής στη δύση κατά το μεσοπόλεμο», στο: Ο Μανώλης Καλομοίρης και η Ελληνική Μουσική, Φεστιβάλ «Μανώλης Καλομοίρης», Σάμος 1997, σ Βλ. Ε. Δ. Ματθιόπουλος, «Εικαστικές τέχνες», στο: χατζηιωσήφ (επιστημ. επιμ.), Ιστο - ρία της Ελλάδας του 20ου αιώνα, τόμ. Α 2, σ Ματθιόπουλος, «Εικαστικές τέχνες», σ

7 276 Μ Α ρ Κ ο Σ Τ Σ Ε Τ Σ ο Σ ηγε σία του φιλελεύθερου χώρου υποστήριζε τους ιμπρεσιονιστές έναντι των ακαδημαϊκών». 22 η βράβευση του παρθένη με το Αριστείο των Τεχνών από τον Βενιζέλο επισφραγίζει με τον πιο εύγλωττο τρόπο το γεγονός. η στροφή του Καλομοίρη στον γαλλικό μουσικό ιμπρεσιονισμό οριστικοποιείται το 1921, μετά την ήττα των βενιζελικών, δηλαδή, με τη σύνθεση των δύο ραψωδιών για πιάνο, η πρώτη από τις οποίες ενορχηστρώθηκε από τον Γκαμπριέλ πιερνέ (Gabriel Pierné), 23 γνωστό προπαγανδιστή του γαλλι - κού μουσικού ιμπρεσιονισμού, που στο παρελθόν είχε διευθύνει πρώτες εκτε - λέσεις έργων του ίδιου του ντεμπυσσύ (Debussy). 24 η περίοδος αυτή, τη λήξη και κορύφωση της οποίας σηματοδοτεί η 2η Συμφωνία, διήρκεσε περίπου μια δεκαετία και πρόσφερε στην ελληνική μουσική έργα όπως ο Πραματευτής, σε ποίηση Γρυπάρη, το Τρίο και τη «δεύτερη συλλογή» από τους Ιάμβους και Ανάπαιστους, σε ποίηση παλαμά. ο Καλομοίρης αξιοποιεί με ευκο - λία τα βασικά γνωρίσματα του μουσικού ιμπρεσιονιστικού ιδιώματος: κολο - ριστική χρήση της αρμονίας, δηλαδή παράθεση διάφωνων συγχορδιών χωρίς λύση τους, χάριν και μόνο του ιδιαίτερου ηχητικού τους χαρακτήρα, παράλληλη κίνηση διάφωνων διαστημάτων (κυρίως δευτέρας), αξιοποίηση τρόπων επέκεινα του μείζονος και του ελάσσονος, χρήση της κλίμακας με ολόκληρους τόνους, φωτεινά ηχοχρώματα (άρπα, τσελέστα, ξύλινα πνευστά, αρμονικοί κ.ο.κ.), αποφυγή «παχιών» μεικτών ηχοχρωμάτων υστερορομαντικού τύπου, παραθετικότητα μορφικών ενοτήτων (ή, αρνητικά, ανάσχεση δυναμικών οργανικών μεταβάσεων). Όσον αφορά τη σχέση μουσικής και ποίησης, το συμβολιστικό ιδίωμα του παλαμά, στους Ιάμβους και Ανάπαιστους, 25 και του Γρυπάρη, 26 στον Πραματευτή, εναρμονίζεται πλήρως με τη νέα ιμπρεσιο - νιστική γραφή του Καλομοίρη. Άλλωστε, ο μουσικός ιμπρεσιονισμός σχετίστηκε ιστορικά με τον ποιητικό συμβολισμό απόδειξη ο Πελέας και Μελισάνθη του ντεμπυσσύ και, στον ελληνικό χώρο, η Αδελφή Βεατρίκη του Μητρόπουλου, 27 αμφότερα σε ποίηση του Μαίτερλινκ (Maeterlinck). Για τον λόγο 22. Στο ίδιο, σ η δεύτερη από τον Β. Φιδετζή. 24. Βλ. ρ. νίκολς, Η ζωή του Ντεμπυσσύ, μτφρ. π. Δασκαλόπουλος, λέσχη του Δίσκου, Αθή - να 2004, σ Βλ. λ. πολίτης, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ΜιΕΤ, Αθήνα 1991, σ. 194: «Στη συλλογή [Ίαμβοι και Ανάπαιστοι] διακρίνουμε και κάτι άλλο, την πρώτη εμφάνιση του συμβολισμού στην ελληνική ποίηση ό,τι γύρευαν οι Γάλλοι συμβολιστές, αυτό το κάτι το άπιαστο και το αόριστο, κι ακόμα μια προέκταση των λέξεων πέρα από το νοηματικό τους περιεχόμενο, υπάρ χει στους Ιάμβους και Ανάπαιστους». 26. Βλ. M. Vitti, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, οδυσσέας, Αθήνα 2003, σ. 322 πολίτης, Ιστορία λογοτεχνίας, σ Βλ. Γ. Σακαλλιέρος, «η όπερα Αδελφή Βεατρίκη (Soeur Béatrice) του Δημήτρη Μητρόπουλου (1918): μουσική υφή, αισθητικές κατευθύνσεις και ιστορικό πλαίσιο δημιουργίας», στο: Γ. Βλαστός (επιμ.), Ελληνική μουσική δημιουργία του 20ού αιώνα για το λυρικό θέατρο και άλλες παραστατικές τέχνες, πρακτικά συνεδρίου Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Μαρτίου 2009, Σύλλογος «οι Φίλοι της Μουσικής», Αθήνα 2009, σ

8 Κ Α λ ο Μ ο ι ρ η Σ Κ Α ι Β Ε ν ι ζ Ε λ ο Σ 277 αυτό, μεταξύ άλλων, έχει υποστηριχθεί πως ο όρος «ιμπρεσιονισμός» είναι ανε δαφικός και καταχρηστικός αναφορικά με τη μουσική και θα έπρεπε να αντι κατασταθεί από εκείνον του συμβολισμού. 28 Δεν μπορεί να παραθεωρηθεί άλλωστε η ιδιαίτερη και, από αισθητική άποψη, ουσιαστική σχέση των συμβολιστών με τη μουσική. 29 Όπως και να έχει, δεν θα ήταν υπερβολή αν χαρακτηρίζαμε την ιμπρεσιονιστική στροφή του Καλομοίρη ως ενσυνείδητη μουσική επικύρωση του φιλελευθερισμού, η οποία, στο συγκείμενο των ιδιαίτερων πολιτικών συν - θηκών που διαμορφώθηκαν περί το 1920, λειτούργησε ξεκάθαρα ως αντισυντηρητισμός. Το κίνημα του ιμπρεσιονισμού στην τέχνη συνδέθηκε άλλωστε ευθύς εξ αρχής με αντισυντηρητικές κοινωνικοπολιτικές ιδεολογίες. Στον αντια καδημαϊσμό των ιμπρεσιονιστών «υπήρχε μια λανθάνουσα κριτική των συμβολικών κοινωνικών και οικογενειακών τύπων ή τουλάχιστον μια αντίθετη σε αυτούς νόρμα». 30 ο αισθητικός ατομισμός των ιμπρεσιονιστών αντα - νακλούσε τον ιδεολογικό τους ατομισμό, ενώ, από την άλλη, η εκ μέρους τους αισθητικοποίηση της πραγματικότητας συνδέθηκε ενίοτε με φετιχιστικά στοιχεία της φιλελεύθερης αστικής ιδεολογίας. η μεταγενέστερη εμπορευματοποίηση της ιμπρεσιονιστικής τέχνης στηρίχθηκε ακριβώς σε αυτά τα στοιχεία, αποκρύπτοντας σταδιακά τον λανθάνοντα αντικομφορμισμό της: «πράγματι, στα χρόνια μεταξύ της πρώτης (1874) και της τρίτης (1877) έκθεσης, η αυτοαποκαλούμενη Société Anonyme συχνά απέδιδε στους ιμπρεσιονιστές τον τίτλο Les intransigeants [οι αδιάλλακτοι], έναν όρο από το σύγχρονο πολιτικό λεξιλόγιο [...] που σήμαινε ριζοσπάστες, αναρχικοί ή κομμουνιστές». 31 Ακριβώς αυτόν τον ριζοσπαστισμό των ιμπρεσιονιστών εγκωμίασε αργότερα ο Μαλλαρμέ (Mallarmé), προσεγγίζοντάς τους μάλλον καταχρηστικά, κατά τη γνώμη μας στον ιδεολογικό κόσμο της εργατικής τάξης Βλ. S. Jarocinski, Debussy: a impresjonizm i symbolism, Κρακοβία Βλ. Charles Chadwick, Συμβολισμός, μτφρ. Σ. Αλεξοπούλου, Ερμής, Αθήνα 1989, σ : «[...] μία από τις αρχές του Συμβολισμού [...] που βοηθά στον ακριβέστερο ορισμό του, ήταν η εξίσωση της ποίησης με τη μουσική κατά προτίμηση, αντί για την εξίσωση της ποίησης με τη γλυπτική ή με τη ζωγραφική που ήταν διαδεδομένη στα μέσα του 19ου αιώνα στη Γαλλία. ο λόγος αυτής της πίστης ήταν, όπως το διατύπωσε ο Walter Pater στο δοκίμιό του για τον Giorgione, δημοσιευμένο το 1873, ότι όλη η τέχνη επιδιώκει την κατάσταση της μουσικής, ήταν πως η μουσική κατέχει ακριβώς την ιδιότητα της υποβολής που ζητούσαν οι συμβολιστές ενώ, αντίθετα, δε διαθέτει αυτό ακριβώς το στοιχείο της ακρίβειας που αναγκαστικά έχουν οι λέξεις και που οι Συμβολιστές επιδίωκαν να καταπνίξουν. [...] Εξαιτίας αυτής της επιθυμίας για τη ρευστότητα της μουσικής η Συμβολική ποίηση συχνά αρνήθηκε να υπακούσει στους αυστηρούς κανόνες της μετρικής, που, παρά τις προηγούμενες επαναστατικές απόπειρες των ρομαντικών ποιητών, κυριαρχούσαν ακόμα στη Γαλλία». Βλ. περαιτέρω, F. Sabatier, Miroirs de la musique. La musique et ses correspondances avec la littérature et les beaux-arts, tome II, Fayard, παρίσι 1995, σ. 337 κ.ε. («περί συμβολισμού»). 30. M. Schapiro, όπως παρατίθεται στο S. F. Eisenman, Nineteenth Century Art. A Critical History, Thames & Hudson, λονδίνο 1996, σ Στο ίδιο, σ Για το κοινωνικο-ιδεολογικό πλαίσιο κατανόησης του ζωγραφικού ιμπρεσιονισμού, βλ.

9 278 Μ Α ρ Κ ο Σ Τ Σ Ε Τ Σ ο Σ Την εποχή, φυσικά, που συντελείται η ιμπρεσιονιστική στροφή του Καλομοίρη, ο ζωγραφικός ιμπρεσιονισμός έχει από καιρό αποκτήσει ακαδημαϊκό χαρακτήρα, 33 επισκιαζόμενος από ρεύματα όπως ο συμβολισμός, ο κυβισμός και ο εξπρεσιονισμός, ενώ στο διεθνές μουσικό στερέωμα προβάδισμα έχουν πια μεταϊμπρεσιονιστικές, εξπρεσιονιστικές και νεοκλασικιστικές τάσεις, μεσουρανούν συνθέτες όπως ο Σαίνμπεργκ (Schönberg) και οι μαθητές του, ο Στραβίνσκι και ο χίντεμιτ (Hindemith). Από αντικειμενική, ιστορική σκοπιά επομένως, θα ήταν μάλλον αβάσιμος ο ισχυρισμός ότι ο Καλομοίρης συντάσσεται με τη μουσική πρωτοπορία της εποχής του. η ιμπρε σιονιστική του χειρονομία, ωστόσο, λειτουργώντας εντελώς διαφορετι - κά στο συγκείμενο της ελληνικής μουσικής πραγματικότητας του Μεσοπολέμου, αποκτά ιδιάζον νόημα: ο πιο επιφανής εκπρόσωπος της νεοπαγούς μουσικής εθνικής σχολής εναντιώνεται στο γερμανοκεντρικό και «ελιτίστικο» κατεστημένο του Ωδείου Αθηνών, 34 δημιουργεί το δικό του μουσικό εκπαιδευτικό ίδρυμα (Ελληνικό Ωδείο) 35 και υπογραμμίζει αισθητικά τη δραματική αυτή μεταβολή στο εσωτερικό του ελληνικού μουσικού κόσμου, με μια στροφή στο αντίπαλο του γερμανικού ρομαντισμού αισθητικό ρεύμα. Μια τέτοια χειρονομία έχει σίγουρα πολιτικούς υπέρτονους, καθώς συντονίζεται πρόδηλα με την πολιτική των Φιλελευθέρων στις εικαστικές τέχνες, αλλά και αντανακλά, με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο, την αλλαγή κλίματος στον χώρο της κοινωνίας και της τέχνης μετά τη Μικρασιατική καταστροφή: εσωστρέφεια, χαμηλοί τόνοι, εγκρατής λυρισμός, απαισιοδοξία, κριτική (λανθάνουσα ή μη) στον μεγαλοϊδεατισμό και τις συντηρητικές μικροαστικές αξίες που ιστορικά συνδέθηκαν μαζί του. 36 Για τον Καλομοίρη, τού- Ch. Harrison, «Impressionism, modernism and originality», στο: F. Frascina κ.ά. (επιμ.), Mo - dernity and Modernism, Yale University Press, New Haven και λονδίνο 1994, σ Για την ελληνική περίπτωση, βλ. Ματθιόπουλος, «Εικαστικές τέχνες», σ. 331: «Ακόμη και για τους σχετικά μεταγενέστερους νεωτεριστές ή τουλάχιστον αυτούς που επιστρέφοντας στην Αθήνα εκλαμβάνονταν ως τέτοιοι, θα πρέπει να διαστείλουμε υπερβολικά τα κριτήριά μας σχετικά με το τί είναι νεωτερικό, προκειμένου να αναγνωρίσουμε τα έργα [τους] [...] ως νεωτεριστικά. [...] Έτσι, στον ακαδημαϊσμό του Μονάχου μπορούμε να αντιπαραθέσουμε έναν εξίσου ακαδημαϊκής νοοτροπίας ιμπρεσιονισμό [...]». 34. Βλ. Σ. Μοτσενίγος, Νεοελληνική μουσική, χ.ε., Αθήνα 1958, σ Το οποίο ενσωματώνει στο διδακτικό προσωπικό του νέους καλλιτέχνες με νεωτεριστικές αντιλήψεις, όπως ο Δ. Μητρόπουλος. Βλ. Κώστιος, «Μανώλης Καλομοίρης - Δημήτρης Μητρόπουλος», σ πρβ. Vitti, Ιστορία λογοτεχνίας, σ : «οι νέοι αυτοί έχουν επίγνωση της θέσης τους ως μετασυμβολιστές και ως νεορομαντικοί. [...] [Ό],τι τους ενώνει είναι μια μείξη αμφότερων των τάσεων της συμβολιστικής παράδοσης: βάρος της ύπαρξης, ζωή χωρίς εκπλήξεις και χωρίς φαντασιώσεις (χωρίς χίμαιρες), χωρίς φιλοδοξίες (μακριά από τη μεγαλορρημοσύνη ενός Σικελιανού και ενός Καζαντζάκη!)». Για τις αξιολογικές μετατοπίσεις των αστικών στρωμάτων κατά τον Μεσοπόλεμο, όπως αυτές αντανακλώνται στο μυθιστόρημα, βλ. Μ. Σακαλάκη, Κοινωνικές ιεραρχίες και συστήματα αξιών. Ιδεολογικές δομές στο νεοελληνικό μυθιστόρημα, Κέδρος, Αθήνα 1984, σ. 104: «Δημιουργείται η εντύπωση ότι το μυθιστόρημα της μεσοπολεμικής περιόδου αντανακλά [...] τον τρόπο ζωής και τις αξίες της αστικής και μεσοαστικής τάξης στην οποία ανή -

10 Κ Α λ ο Μ ο ι ρ η Σ Κ Α ι Β Ε ν ι ζ Ε λ ο Σ 279 το σήμαινε εγκατάλειψη της ηρωικής μουσικής ρητορικής του Πρωτομάστορα και, κυρίως, της Συμφωνίας της Λεβεντιάς, στροφή στον κόσμο του συμβολιστικού ποιητικού λυρισμού και της ιμπρεσιονιστικής σκοπιάς στην ελληνική ύπαιθρο. 37 πρέπει ωστόσο να είμαστε συγκρατημένοι. Το νέο καλομοιρικό ιδίωμα της δεκαετίας του 1920 δεν έρχεται σε ριζική ρήξη με το προηγούμενο, αλλά διατηρεί πολλά από τα στοιχεία του, όπως τον ρομαντικό μελωδισμό, τη λειτουργική προσέγγιση της τονικότητας σε βαθύτερο επίπεδο (κατάλοιπο της μουσικής του 19ου αιώνα), στοιχεία πολυφωνικής επεξεργασίας και, τέλος, τις γνωστές ανατολίζουσες κλίμακες, με την ευρεία (ενίοτε υπερβολική) χρήση τριημιτονίων. Τούτες δε οι τελευταίες εντάσσονται, παραδόξως, πιο οργανικά στο νέο «εκγαλλισμένο» μουσικό τους πλαίσιο. Δεν είναι άλλωστε τυ - χαία η σχέση του ιστορικού μουσικού ιμπρεσιονισμού με τις εθνικές παραδό - σεις (βλ. τις ισπανικές και γαλλικές μελωδίες στη μουσική του ντεμπυσσύ και του ραβέλ (Ravel) ή τις λαϊκές μελωδίες στη μουσική Άγγλων ιμπρεσιονιστών συνθετών όπως ο χολστ (Holst) και ο Βων ουίλλιαμς (Vaughan Williams)). προφανώς σε τούτο συμβάλλει αποφασιστικά το εν γένει τροπικό και τονικά αντιλειτουργικό περιβάλλον που ο μουσικός ιμπρεσιονισμός προκρίνει. Ίσως δε σε αυτήν ακριβώς την ευτυχή σύζευξη εθνικού και ιμπρεσιονιστικού οφείλουν τα έργα της μεσαίας περιόδου του Καλομοίρη τόσο τη σημαίνουσα θέση τους στο νεοελληνικό «φανταστικό μουσείο των μουσικών έργων» (Lydia Goehr) όσο και το γεγονός ότι κατόρθωσαν να εκφράσουν, μέσα στα όρια που επέβαλλε η ισχνή ανάπτυξη των μουσικών δυνάμεων της εποχής, τους βασικούς αξιακούς προσανατολισμούς του βενιζελικού εκσυγχρονισμού στην περιοχή της τέχνης. κουν οι περισσότεροι από τους συγγραφείς του Μεσοπολέμου. η τάξη αυτή αρχίζει, μετά το 1922, ν αποκτά ταξική συνείδηση κάτω από τις τραυματικές συνθήκες που προέκυψαν από τη στρατιωτική και ηθική ήττα του Εξ ου και ο προσανατολισμός των δραστηριοτήτων της, που στρέφονται κατά προτίμηση προς ατομιστικού και ιδιωτικού χαρακτήρα ασχολίες, ενώ παράλληλα μειώνονται οι ασχολίες κοινωνικού και πολιτικού περιεχομένου. η αστική τάξη, λοιπόν, παρουσιάζεται στο μυθιστόρημα του Μεσοπολέμου αναδιπλωμένη στον εαυτό της και ασχολούμενη με τα ψυχολογικά, ερωτικά ή ιδεολογικά της προβλήματα ή με την ψυχαγωγία και τη διασκέδαση». 37. Βλ. κυρίως 2η Συμφωνία.

Καλομοίρης και Βενιζέλος. Αισθητικές και ιδεολογικές πτυχές μιας σημαίνουσας σχέσης

Καλομοίρης και Βενιζέλος. Αισθητικές και ιδεολογικές πτυχές μιας σημαίνουσας σχέσης [ 93 ] Καλομοίρης και Βενιζέλος. Αισθητικές και ιδεολογικές πτυχές μιας σημαίνουσας σχέσης Μάρκος Τσέτσος * Η επιρροή της πολιτικής στην τέχνη δεν εξαντλείται στην ίδρυση ή κατάργηση καλλιτεχνικών θεσμών,

Διαβάστε περισσότερα

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα)

«Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015. Έλληνες ζωγράφοι. Της Μπιλιούρη Αργυρής. (19 ου -20 ου αιώνα) «Η θάλασσα μάς ταξιδεύει» The sea travels us e-twinning project 2014-2015 Έλληνες ζωγράφοι (19 ου -20 ου αιώνα) Της Μπιλιούρη Αργυρής Η ιστορία της ζωγραφικής στην νεοελληνική ζωγραφική Η Ελληνική ζωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας 1830-1880 Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Ιωάννης Παπαθεοδώρου 1 η ενότητα: «Εισαγωγή στα ρομαντικά χρόνια» Ρομαντισμός. Η ανάδυση του μυθιστορήματος. Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Σκαρώνη Έβια Τσαουσάι Ιωάννα Τιράνα Σοφία Σκαρώνη

Δήμητρα Σκαρώνη Έβια Τσαουσάι Ιωάννα Τιράνα Σοφία Σκαρώνη ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΝ 20 ο ΑΙΩΝΑ Δήμητρα Σκαρώνη Έβια Τσαουσάι Ιωάννα Τιράνα Σοφία Σκαρώνη Βιβλιογραφία : Από βιβλίο : Εικαστικές τέχνες 20 ου αιω της Όλγα Μετζαφου (Επιμελήτρια της Εθνικής Πινακοθήκης ) Από

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Ο ρομαντισμός προβάλλει το συναίσθημα και τη φαντασία. Στα ποιήματα υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα Γυμνάσιο Αγιάς Η ιδέα του Ωραίου από εποχή σε εποχή και από τόπο σε τόπο 1 Συμμετέχοντες Σχολείο: Γυμνάσιο Αγιάς Τμήμα: Β2 Αριθμός μαθητών: 19 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ ΤΑΞΗ Γ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ ΤΑΞΗ Γ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2016 2017 ΤΑΞΗ Γ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Ενότητες: 1 Α, Β1, Ε 2 ολόκληρη εκτός του Δ 3 ολόκληρη εκτός του Δ 4 Β1, Β2, Δ 5 ολόκληρη, 6 Β1, Β2 7 Β1, Β2 ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Μουσικής. Ενότητα 5: Οι Εθνικές Σχολές. Νικόλαος Μαλιάρας Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Μουσικών Σπουδών

Ιστορία της Μουσικής. Ενότητα 5: Οι Εθνικές Σχολές. Νικόλαος Μαλιάρας Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Μουσικών Σπουδών Ιστορία της Μουσικής Ενότητα 5: Οι Εθνικές Σχολές Νικόλαος Μαλιάρας Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Μουσικών Σπουδών Εισαγωγικά 1 Αφύπνιση των εθνικών συνειδήσεων Γενικό αίτημα για την αποτίναξη των αυτοκρατοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 110398 2015-2016 ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΟΣΧΟΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό (συνάφεια θεματικών ενοτήτων και λογοτεχνικού παιχνιδιού/γραμματισμού)

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ Δ. ΑΝΑΝΕΩΣΗ- ΔΙΧΑΣΜΟΣ (1909-1922) 1. Το κόμμα των φιλελευθέρων 1. Πριν τις εκλογές της 8ης Αυγούστου 1910 κανένα ΜΕΓΑΛΟ κόμμα δεν υποστήριζε τις μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν το 1909/1910 Φορείς των νέων

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας Κείμενα και συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας 1830-1880 Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Ιωάννης Παπαθεοδώρου 3 η ενότητα: «Ρομαντισμός και Ρεαλισμός» Ορισμοί, χαρακτηριστικά, διαφορές και ζώνες συνύπαρξης.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στη σπουδαιότητα των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης. Αρχικά τονίζει πως

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

A ΛΥΚΕΙΟΥ : ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016

A ΛΥΚΕΙΟΥ : ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 A ΛΥΚΕΙΟΥ : ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Ενότητες : 7,8, 14, 15, 16, 18, 19, 21, 24, 25, 26, 31, 32 και 37 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Από το βιβλίο ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ, Tεύχος Α του Γενικού

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016)

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016) ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Οίκος Ανδρέου & Μαρίας Καλοκαιρινού Σοφοκλή Βενιζέλου 27 / Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7 71202 Ηράκλειο, Κρήτη Τηλ.: (2810) 283219-288708 Fax: 283754 e-mail: info@historical-museum.gr

Διαβάστε περισσότερα

Πόλη και πολιτισμός Πόλη και διασκέδαση

Πόλη και πολιτισμός Πόλη και διασκέδαση 28 Πόλη και πολιτισμός Πόλη και διασκέδαση Η πολιτιστική ζωή της Θεσσαλονίκης Έντονη είναι η πολιτιστική ζωή της Θεσσαλονίκης ολόκληρο τον χρόνο. Εκδηλώσεις του Μακεδονικού Μουσείου της Σύγχρονης Τέχνης,

Διαβάστε περισσότερα

Ας μελετήσουμε. Ιστορία Γ τάξης. Ιωάννης Ε. Βρεττός Επιμέλεια: Ερμιόνη Δελή

Ας μελετήσουμε. Ιστορία Γ τάξης. Ιωάννης Ε. Βρεττός Επιμέλεια: Ερμιόνη Δελή Ας μελετήσουμε Ιστορία Γ τάξης Ιωάννης Ε. Βρεττός Επιμέλεια: Ερμιόνη Δελή ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ http://www.pi-schools.gr/programs/depps/ 1. Σκοπός της διδασκαλίας του

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητές: Αμαλία Μακρή -Φώτης Τσίπης Περιφερειακοί Σύμβουλοι ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Εισηγητές: Αμαλία Μακρή -Φώτης Τσίπης Περιφερειακοί Σύμβουλοι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΗΓΗΣΗ 2014: ΕΤΟΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ 150 ΧΡΟΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 15-21 ΗΣ ΜΑΙΟΥ ΩΣ ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ -ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΣΤΑΘΕΡΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΕΠΤΑΝΗΣΑ Εισηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα κτήρια λένε την ιστορία τους. 48o Γυμνάσιο Αθηνών ΔΑΝΣΜ. Διεύθυνση Αναστήλωσης Νεότερων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού

Τα κτήρια λένε την ιστορία τους. 48o Γυμνάσιο Αθηνών ΔΑΝΣΜ. Διεύθυνση Αναστήλωσης Νεότερων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού Διεύθυνση Αναστήλωσης Νεότερων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού ΔΑΝΣΜ 48o Γυμνάσιο Αθηνών Τα κτήρια λένε την ιστορία τους 1 Συμμετέχοντες Σχολείο: 48 ο Γυμνάσιο Αθηνών Τάξη / Τμήμα: Γ Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012

Έναρξη λειτουργίας ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ. Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ Έναρξη λειτουργίας Συνέντευξη Τύπου, 21 Μαΐου 2012 Η ΔΩΡΕΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΛΑΣΗ Το κτήριο της οδού Κριεζώτου 3, όπου έζησε και εργάστηκε για σαράντα χρόνια ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016)

ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ (2015-2016) ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Οίκος Ανδρέου & Μαρίας Καλοκαιρινού Σοφοκλή Βενιζέλου 27 / Λυσιμάχου Καλοκαιρινού 7 71202 Ηράκλειο, Κρήτη Τηλ.: (2810) 283219-288708 Fax: 283754 e-mail: info@historical-museum.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΟΥΔΑΣ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΟΥΔΑΣ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΟΥΔΑΣ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ Από τη συντακτική ομάδα μαθητών Γυμνασίου Σούδας Το Γυμνάσιο Σούδας συμμετέχει στο πρόγραμμα Μαθητικός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ. Πάντα,το φαινόμενο αυτό κέντριζε το ενδιαφέρον και την περιέργεια των ανθρώπων οι οποίοι προσπαθούσαν να το κατανοήσουν.

ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ. Πάντα,το φαινόμενο αυτό κέντριζε το ενδιαφέρον και την περιέργεια των ανθρώπων οι οποίοι προσπαθούσαν να το κατανοήσουν. ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ Πάντα,το φαινόμενο αυτό κέντριζε το ενδιαφέρον και την περιέργεια των ανθρώπων οι οποίοι προσπαθούσαν να το κατανοήσουν. Όταν οι άνθρωποι παρακολουθούν από τα Μ.Μ.Ε εκρήξεις ηφαιστείων το θέαμα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο ΣΧΟΛΗ Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ Πατησίων 42, 10682 Αθήνα τηλ. 30(1) 772 3818

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ. Ορισμός. Γενικά. Απώλεια ελεύθερου χρόνου αξιοποίησή του ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ Ορισμός Ελεύθερος χρόνος είναι ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας έξω από το ωράριο της εργασίας και που μπορούμε να τον χρησιμοποιήσουμε όπως θέλουμε. Γενικά Ελεύθερος χρόνος υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ 21 η ΜΑΪΟΥ 1864 21 η ΜΑΪΟΥ 2016 152 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΟΡΜΟ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 21 η ΜΑΪΟΥ 2016 [1] Σεβασμιώτατε

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής

Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Τα παιδαγωγικά-εκπαιδευτικά αιτήματα στην Ελλάδα Αλεξάνδρα Ανδρούσου - Βασίλης Τσάφος Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) Τέλος 19ου Αρχές 20ου

Διαβάστε περισσότερα

15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ

15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ 15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2015-16 ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ ΘΕΜΑ: «ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ», ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στη συγκεκριμένη εργασία επιχειρείται

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ Το Διεθνές Γραφείο Εργασίας και η ανάδυση των κοινωνικών θεσμών ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΝΕΦΕΛΗ ΑΘΗΝΑ 2016 ΝΕΦΕΛΗ / ΙΣΤΟΡΙΑ Αντώνης Λιάκος,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πρόεδρος της ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ (ΔΗ.Κ.Ε.Α.Β.)

Ο Πρόεδρος της ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ (ΔΗ.Κ.Ε.Α.Β.) Αγία Βαρβάρα, 13/9/2013 Α.Π.: 3488 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ για την πρόσληψη εκπαιδευτικού καλλιτεχνικού προσωπικού στα πολιτιστικά τμήματα της Κοινωφελούς Επιχείρησης (Δημοτικό Ωδείο Αγίας Βαρβάρας,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ 3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ 3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Α. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Β. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΟΝΕΩΝ ΓΙΑ: Αποστολή και όραμα του «ΚΡΥΦΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ» Στόχοι και εμφάσεις σχολικής χρονιάς 2015 2016 Ωρολόγιο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Νοεμβρίου Πρόγραμμα εργασιών και συναυλιών

Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Νοεμβρίου Πρόγραμμα εργασιών και συναυλιών Ελληνική μουσική δημιουργία: Ταυτότητες και ιστορικές μνήμες Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, 15-17 Νοεμβρίου 2012 Πρόγραμμα εργασιών και συναυλιών Πέμπτη 15 Νοεμβρίου 15.00-15.45 Εγγραφές 15.45-16.00 Χαιρετισμός

Διαβάστε περισσότερα

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Συνθέσεις από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, Ποίηση και ζωγραφική κ ά. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης του ήµου Ρόδου, µε χαρά ανακοινώνει την ατοµική εικαστική έκθεση, του γνωστού «δικού µας» ζωγράφου Μάνου Αναστασιάδη, που θα φιλοξενήσει στην "Νέα Πτέρυγά" του,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017»

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017» ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΣΤΟΧΟΣ 3 ος : Η αξιοποίηση του πολιτιστικού πλούτου του συνόλου των κατοίκων της Ευρώπης και η ανάδειξη των κοινών στοιχείων και της πολυμορφίας των ευρωπαϊκών πολιτισμών, μέσα από πολιτιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )»

Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )» Επιμορφωτικό πρόγραμμα: «Εκπαιδευτικές δράσεις σε μουσειακά περιβάλλοντα (κύκλος Α )» Διοργάνωση Συνδιοργάνωση Συνεργαζόμενοι φορείς Σχολικοί Σύμβουλοι Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Χανίων Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 IOYNIOY 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ: Πολύς λόγος έχει γίνει για τα ποικίλα συνθήματα που βλέπουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΜΟΡΙΟΔΟΤΗΣΗ ΩΔΕΙΟΥ (38 (8 ΠΕ & 30 ΔΕ) 1. ΣΠΟΥΔΕΣ : ΣΥΝΟΛΟ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΜΟΡΙΟΔΟΤΗΣΗ ΩΔΕΙΟΥ (38 (8 ΠΕ & 30 ΔΕ) 1. ΣΠΟΥΔΕΣ : ΣΥΝΟΛΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΜΟΡΙΟΔΟΤΗΣΗ ΩΔΕΙΟΥ (38 άτομα) (8 ΠΕ & 30 ΔΕ) 1. ΣΠΟΥΔΕΣ : ΣΥΝΟΛΟ 22 μόρια 1.1 Τίτλοι Ωδείων (μέγιστο 7 μόρια) Πτυχίο 1 μόριο Πτυχίο με Άριστα 2 μόρια Δίπλωμα 4 μόρια Δίπλωμα με Άριστα 6 μόρια

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικά Γεγονότα 2008

Πολιτιστικά Γεγονότα 2008 Πολιτιστικά Γεγονότα 2008 Ρόδος, µια Πόλη Τέχνης και Πολιτισµού Ο Πολιτισµός ήταν πάντα ένα αναπόσπαστο κοµµάτι της ζωή στην Ρόδο. Ο Δήµος Ροδίων οργανώνει καθ όλη την διάρκεια της χρονιάς, µε έµφαση στους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΧΡΟΝΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΥΠΙΚΑ ΕΙΔΙΚΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΘΕΣΕΩΝ Α. Ωδείο Εκπαιδευτικό - καλλιτεχνικό προσωπικό ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΧΡΟΝΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΥΠΙΚΑ ΕΙΔΙΚΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΘΕΣΕΩΝ Α. Ωδείο Εκπαιδευτικό - καλλιτεχνικό προσωπικό ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΦΕΛΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΡΕΣΤΙΑ ΑΣ ( Η.Κ.Ε.Π.Α.Ο.) Κων/πόλεως 59 Ορεστιάδα 22 Οκτωβρίου 2014 Τ.Κ. 682 00 - Νέα Ορεστιάδα Αριθµ. 350 τηλ. &φαξ :2552027272 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Για την

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκινώντας από το μηδέν Η Νέα Μέθοδος για Ear Training

Ξεκινώντας από το μηδέν Η Νέα Μέθοδος για Ear Training Νορίνο Μπουόγκο Ξεκινώντας από το μηδέν Η Νέα Μέθοδος για Ear Training Ασκήσεις και υπαγορεύσεις Σύνοψη Πρώτο μέρος 1. Η μέθοδος 80 ασκήσεις... 7 2. 160 μελωδίες (υπαγόρευση)... 47 Δεύτερο μέρος 3. Η μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Για την πρόσληψη προσωπικού με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Για την πρόσληψη προσωπικού με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΦΕΛΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΘΕΡΜΗΣ (Δ.Ε.Π.Π.Α.Θ.) Θέρμη 30-11-2012 ----------------------------------------------------------- Αριθμ. Πρωτ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα Αριθ. Πρωτ.: 86754/Γ7 Βαθ. Προτερ.

Αθήνα Αριθ. Πρωτ.: 86754/Γ7 Βαθ. Προτερ. Nα διατηρηθεί μέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορία, σχολείο και μουσείο. Μία εναλλακτική διδακτική προσέγγιση της Λογοτεχνίας στην Α' Λυκείου

Πληροφορία, σχολείο και μουσείο. Μία εναλλακτική διδακτική προσέγγιση της Λογοτεχνίας στην Α' Λυκείου Πληροφορία, σχολείο και μουσείο. Μία εναλλακτική διδακτική προσέγγιση της Λογοτεχνίας στην Α' Λυκείου Παπαγιάννη Μαρία Εκπαιδευτικός 5 ου ΓΕΛ Κέρκυρας Εποχή της πληροφορίας: σταδιακά επιταχυνόμενη αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-2015 Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Η αρίθμηση των ενοτήτων ακολουθεί την αρίθμηση του βιβλίου 3. Πεντηκοστή: το ξεκίνημα της Εκκλησίας. 4. Ιεροσόλυμα: Πρότυπο χριστιανικών κοινοτήτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Κάθε πολιτισμός αφήνει το στίγμα του στην ιστορία, όμως η αρχαία ελληνική τέχνη ξεπέρασε τα όρια του χρόνου με το πανανθρώπινο μήνυμά της, με τη δύναμη του πνεύματος και του συναισθήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 15-9-05 Αριθ. Πρωτ.: 92987/Γ7 Βαθ. Προτερ.

Αθήνα 15-9-05 Αριθ. Πρωτ.: 92987/Γ7 Βαθ. Προτερ. Nα διατηρηθεί μέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Τ Ε Χ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Τ Ε Χ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Τέχνη είναι η συνειδητή ενέργεια αλλά και η ιδιαίτερη ικανότητα του ανθρώπου για δημιουργία έργων που προκαλούν αισθητική συγκίνηση και αναπτύσσουν προβληματισμό. Μέσω της τέχνης δεν

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985)

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Επιρροές και βασική θέση της «ενεργητικής θεωρίας» του Kurth O μουσικολόγος E. Kurth διαμόρφωσε την «ενεργητική»

Διαβάστε περισσότερα

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4

Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Σταμούλου Αναστασία-Διονυσία 7ο Λύκειο Καλλιθέας Α4 Ευχαριστίες Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αποδώσω τις ευχαριστίες μου σε όσους βοήθησαν με τον τρόπο τους στην εκπόνηση αυτής της εργασίας. Αρχικά, θα

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο smartclass.gr

Φροντιστήριο smartclass.gr Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Ενδεικτικές Απαντήσεις Θεμάτων Α.1. Ο συγγραφέας στο συγκεκριμένο απόσπασμα επισημαίνει τη συμβολή των αρχαίων θεάτρων

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική μνήμη: Πόσο ανάγκη την έχει ο σημερινός Έλληνας;

Ιστορική μνήμη: Πόσο ανάγκη την έχει ο σημερινός Έλληνας; Ιστορική μνήμη: Πόσο ανάγκη την έχει ο σημερινός Έλληνας; Μνήμη είναι η διατήρηση στη συνείδησή μας διαφόρων πληροφοριακών στοιχείων, η εύκολη ανάκληση στη συνείδησή μας στοιχείων μαθήσεως. Η συγκράτηση

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη, πολιτική και δημόσιος χώρος

Τέχνη, πολιτική και δημόσιος χώρος Τέχνη, πολιτική και δημόσιος χώρος -Ιστορία, πολιτική και δημόσια γλυπτική -Land Art περιβαλλοντική τέχνη -Μνημειακή, αντι-μνημειακή τέχνη -Εφήμερες παρεμβάσεις -Συμμετοχικές Πρακτικές -Σύγχρονη Τέχνη

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνικός Πολιτισμός

Νεοελληνικός Πολιτισμός ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Το γλωσσικό ζήτημα Φίλιππος Παππάς, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Διδασκαλία της λογοτεχνίας με τη μέθοδο project ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ: ΗΛΙΑΔΗ ΑΜΑΛΙΑ ΠΕ02, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ-ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ: Απελευθέρωση του μαθητή αναγνώστη από το άγχος

Διαβάστε περισσότερα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα

Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διαφωτισμός και διαμόρφωση των πολιτικών ιδεολογιών στην Ελλάδα Ενότητα 5: Δημιουργία του ελληνικού εθνικισμού Σπύρος Μαρκέτος Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωεκλογές 2014: νέα δεδομένα νέοι διαχωρισμοί

Ευρωεκλογές 2014: νέα δεδομένα νέοι διαχωρισμοί Ευρωεκλογές 2014: νέα δεδομένα νέοι διαχωρισμοί Τον Ιούνιο του 2012 είχαμε μια πρώτη αλλαγή στον «εκλογικό χάρτη». Μετά τις εκλογές της προηγούμενης Κυριακής φαίνεται να παγιώνεται ένα δίπολο με κεντρικούς

Διαβάστε περισσότερα

ιονύσιος Σολωµός ( )

ιονύσιος Σολωµός ( ) ιονύσιος Σολωµός (1798 1857) Ένας από τους σηµαντικότερους νεοέλληνες ποιητές. Είναι ο εθνικός µας ποιητής Ήταν ο πρώτος που καλλιέργησε συστηµατικά τη δηµοτική γλώσσα Αξιοποίησε την προγενέστερη ποιητική

Διαβάστε περισσότερα

Σοπέν Μπετόβεν Μότσαρτ

Σοπέν Μπετόβεν Μότσαρτ Σοπέν Μπετόβεν Μότσαρτ Ιστορία της Μουσικής (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 (Wolfgang Amadeus Mozart) (1756-1791) Ιστορία της Μουσικής (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 2 Ένας από τους σημαντικότερους συνθέτες κλασικής μουσικής.

Διαβάστε περισσότερα

Προς τον Πρόεδρο του Συμβουλίου του Ιδρύματος - ΕΚΠΑ Καθηγητή κ. Δ. Μπερτσιμά

Προς τον Πρόεδρο του Συμβουλίου του Ιδρύματος - ΕΚΠΑ Καθηγητή κ. Δ. Μπερτσιμά Προς τον Πρόεδρο του Συμβουλίου του Ιδρύματος - ΕΚΠΑ Καθηγητή κ. Δ. Μπερτσιμά Αθήνα, 17 Ιουνίου 2014 Αξιότιμε Κύριε Πρόεδρε, Στόχοι και Οράματα Μαζί με την αίτηση αποδοχής της υποψηφιότητάς μου για τη

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα