Επειδή στην ελληνική θρησκεία τα αναθήματα οποιουδήποτε

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επειδή στην ελληνική θρησκεία τα αναθήματα οποιουδήποτε"

Transcript

1 Τα αναθήματα της Ακροπόλεως από τον 8o έως τις αρχές του 6ου αιώνα π.χ. και η συγκρότηση της Αθήνας σε πόλη-κράτος Prof. Dr. Andreas Scholl Διευθυντής της Συλλογής Αρχαιοτήτων Βερολίνου, Κρατικά Μουσεία Βερολίνου Επίτιμος Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας, Freie Universität Berlin Θέμα της παρούσας μελέτης είναι τα αναθήματα της γεωμετρικής και της πρώιμης αρχαϊκής περιόδου στην Ακρόπολη της Αθήνας. Η μελέτη ξεκινά με τα παλαιότερα αναθήματα, που χρονολογούνται στη μέση γεωμετρική περίοδο, και καταλήγει στην περιγραφή μιας δραστικής αλλαγής στην αφιερωματική πρακτική, στις αρχές του 6ου αιώνα π.χ. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα αρχαιολογικά τεκμήρια που εξετάσαμε μας επέτρεψαν να περιγράψουμε και να αναλύσου - με ακριβέστερα απ ό,τι είχε μέχρι σήμερα προταθεί τις κυριότερες τάσεις της αφιερωματικής πρακτικής στο σημαντικότερο ιερό της Αθήνας και της Αττικής από τα μέσα του 8ου αιώνα π.χ. και εξής. Η σύντομη σκιαγράφηση της εξέλιξης της αναθηματικής πρακτικής προσφέρει στοιχεία για την κατανόηση των ειδών των αναθημάτων και σημαντικές πληροφορίες για την ιστορία του ιερού. Ταυτόχρονα, επιχειρείται ο συσχετισμός των αναθημάτων της Ακροπόλεως με τα γεγονότα και τις ιστορικές συνθήκες στην Αθήνα και την Ελλάδα για την περίοδο από τον 8ο αιώνα έως τις αρχές του 6ου αιώνα π.χ. Επειδή στην ελληνική θρησκεία τα αναθήματα οποιουδήποτε είδους και μορφής παραπέμπουν σε έναν τόπο πλημμυρισμένο από την ιδεατή παρουσία των θεών ή των ηρώων και προορίζονταν να ενταχθούν σε ένα συγκεκριμένο αρχιτεκτονικό πλαίσιο (ναό, βωμό, θησαυρό, βάθρο κ.λπ.), είναι απαραίτητο να δοθεί καταρχάς μια εικόνα της αρχιτεκτονικής μορφής των λατρευτικών κτισμάτων στην Ακρόπολη κατά την ύστερη γεωμετρική και την αρχαϊκή περίοδο (εικ. 1-3, 5). 74 Από τον 8o αιώνα έως τις αρχές του 6ου αιώνα π.χ. Τα αρχαιολογικά ευρήματα αποδεικνύουν την ύπαρξη ενός ναού της Αθηνάς Πολιάδος στην περίοδο ανάμεσα στα τέλη του 8ου και τις αρχές του 7ου αιώνα π.χ. Με τον πρώτο αυτό ναό της Αθηνάς, η Ακρόπολη εμφανίζεται ισότιμη με άλλα σημαντικά ιερά της ίδιας περιόδου. Εξάλλου, οι εργασίες έρευνας και συντήρησης, που συνεχίζονται με επιτυχία τα τελευταία χρόνια στην Ακρόπολη, οδηγούν στο συμπέρασμα πως υπήρχε και ένας δεύτερος ναός της ύστερης γεωμετρικής περιόδου (εικ. 4-5). Σύμφωνα με τις πρόσφατες έρευνες του Μανόλη Κορρέ, ακόμη και ο «Προπαρθενών» («Ur par thenon»), ο πώρινος δηλαδή αρχαϊκός ναός που προηγήθηκε του Παρθενώνα (και ανήκει στη λεγόμενη H-Architektur του Th. Wiegand), είχε πιθανότατα και αυτός έναν πρόδρομο, που χρονολογείται στην ύστερη γεωμετρική περίοδο (εικ. 5). Η εικονογραφία των αρχαϊκών αγγείων και τα αναθήματα, κυρίως οι πήλινοι γραπτοί πίνακες, που προορίζονταν για την Αθηνά Παρθένο, συνεχίζουν στην πραγματικότητα μια λατρευ τική παρά - δοση η οποία είναι οπωσδήποτε παλαιότερη από τα κτήρια που είναι μέχρι σήμερα με βεβαιότητα γνωστά και απο τελούν τους προδρόμους του Παρθενώνα της κλασικής περιόδου. Ίσως, ως ένδειξη της θέσης του πιο παλιού λατρευ τικού αγάλματος της Αθηνάς Παρθένου και, συνεπώς, του ναού της υστερογεωμετρικής περιόδου, του οποίου την ύπαρξη υποθέτει ο Μ. Κορρές, μπορεί να προταθεί ο ναΐσκος, τον οποίο ο ίδιος αποκάλυψε ανάμεσα στον πέμπτο και τον όγδοο κίονα της βόρειας κιονοστοιχίας του κλασικού Παρθενώνα (εικ. 5). Από τα οικοδομήματα της πρώιμης και της ύστερης αρχαϊκής περιόδου στην αθηναϊκή Ακρόπολη αξίζει να εξεταστούν κυρίως εκείνα τα οποία βρίσκονταν σε άμεση λειτουρ - γική σχέση με τα αναθήματα, όπως για παράδειγμα αυτά που χαρακτηρίζονται ως οἰκήματα στη λεγόμενη «επιγραφή του Εκατομπέδου». Στην αρχαϊκή Ακρόπολη θα πρέπει να υπήρχαν θησαυροί, κτίσματα δηλαδή για τη φύλαξη, την προστασία και την αποτελεσματική παρουσίαση των πολυάριθμων, κατασκευασμένων από πολύτιμα και ευπαθή υλικά, αναθημάτων (εικ. 3). Υπέρ αυτής της υπόθεσης συνηγορούν και οι συνθήκες που επικρατούσαν στην Ακρόπολη της κλασικής τχ. 113 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

2 περιόδου, όπου κτήρια όπως η Χαλκοθήκη αλλά και οι αίθουσες του Παρθενώνα χρησίμευαν για τη φύλαξη των ιδιαίτερα πολύτιμων αφιερωμάτων. Αντίθετα όμως με τα πανελλήνια ιερά της Ολυμπίας και των Δελφών, οι θησαυροί στο κεντρικό ιερό της πόλης της Αθήνας δεν θα μπορούσαν να είχαν ανεγερθεί από άλλες ελληνικές πόλεις. Ως αναθέτες των πιο δαπανηρών αφιερωμάτων εμφανίζονται από τις αρχές του 6ου αιώνα π.χ., εκτός από την πόλη, που εκπροσωπείται από τη Βου - λή των Τετρακοσίων ή τον τύραν - νο, κυρίως πλούσιοι Αθηναίοι, ως επί το πλείστον αριστοκράτες. Μια τέτοια ερμηνεία των ευρημάτων της Ακρόπολης είναι πολύ πιθανή, όπως άλλωστε υποδηλώνει η σύγκριση με ένα άλλο ιερό πό - λης, αυτό της Ήρας στη Σάμο. Πλάι στον πρώιμο ναό της Αθηνάς Πολιάδος, εμφανίζεται ως δεύτερος αρχαιολογικά βεβαιωμένος τόπος λατρείας κατά τον 7ο αιώνα π.χ. το ιερό της Αθηνάς Νίκης (εικ. 3). Τις αρχαιότερες μαρτυρίες λατρευτικής δραστηριότητας στον πύργο της Αθηνάς Νί - κης δεν αποτελούν τα λείψανα του βωμού και της βάσης του λατρευτικού αγάλματος της πρώιμης αρχαϊκής περιόδου, αλλά τα ειδώλια που είχαν εναποτεθεί στην αγαλματική βάση του 7ου αιώνα π.χ., τα οποία είχαν βρεθεί μαζί με οστά ζώων (πιθανώς υπολείμματα θυσιών κατά τη νέα θεμελίωση του ναού, μετά την καταστροφή του ιερού από τους Πέρσες, το 480 π.χ.;) και με όστρακα μικρογραφικών αγγείων. Πρόκειται για κυλινδρικής μορφής πήλινα γυναικεία ειδώλια της υπογεωμετρικής-πρωτοαττικής περιόδου, δηλαδή του πρώτου μι - σού του 7ου αιώνα π.χ., που είναι γνωστά και από ανασκαφικά σύνολα άλλων αρχαιολογικών θέσεων στην Αθήνα και την Αττική («Stempelidole»). Η εναπόθεση των πρωτοαττικών πήλινων ειδωλίων στην αρχαϊκή βάση του λατρευτικού αγάλματος μπορεί λογικά να εξηγηθεί με την υπόθεση ότι τα ιερά, λόγω της παλαιότητάς τους, αυτά αναθήματα, προερχόμενα από μια προγενέστερη φάση του ιερού της Αθηνάς Νίκης, εναποτέθηκαν 1. Αθήνα, Ακρόπολη. Ανασκαφή σε μεγάλο βάθος στην περιοχή μπροστά από τη νότια πλευρά του Παρθενώνα (15 Ιουνίου 1888). ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

3 2. Αθήνα, Ακρόπολη. Το μοντέλο παρουσιάζει τη μορφή που είχε το ιερό κατά την αρχαϊκή εποχή, λίγο πριν το 480/479 π.χ. Άποψη από Δ. (Κέντρο Μελετών Ακροπόλεως). εδώ κατά την αποκατάσταση του ιερού το 438 π.χ., μετά την καταστροφή του από τους Πέρσες (480 π.χ). Με τον ύστερο γεωμετρικό-υπογεωμετρικό ναό της Αθηνάς Πολιάδος και το μικρό ιερό της Αθηνάς Νίκης στο βράχο με τα μυκηναϊκά κατάλοιπα, τεκμηριώνονται αρχαιολογικά και αποκρυσταλλώνονται, κατά τη γνώ - μη μου, δύο τουλάχιστον θέσεις λατρευ - τικής δραστηριότητας πάνω στην Ακρόπολη κατά τις αρχές του 7ου αιώνα π.χ. Τα πρωιμότερα ευρήματα από την Ακρόπολη, που ερμηνεύονται με βεβαιότητα ως αναθήματα, ανήκουν στους μέσους και τους ύστερους γεωμετρικούς χρόνους (ΥΓ Ι) (εικ. 6-8). Κυρίως όμως η σπανιότητα της πρω τογεωμετρικής και της πρώιμης γεωμετρικής κεραμικής οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το ιερό της Αθηνάς στην Ακρόπολη κατά τη διάρκεια των «Σκοτεινών αιώνων» και την πρώιμη γεωμετρική περίοδο είχε έναν πο - λύ ταπεινό χαρακτήρα. Διάφορες ενδείξεις, ωστό σο, πιστοποιούν ότι υπήρχε πράγματι μια συνεχής λατρεία από τη μυκηναϊκή εποχή. Αναθήματα παλαιότερα από αυτά που έχουν βρεθεί στην Ακρόπολη είναι πάντως γνωστά σε τέσσερα ή πέντε ακόμη ιερά στην Αθήνα και την Αττική: στον λατρευτικό χώρο του Όμβριου Δία στην κορυφή του Υμηττού, στο ιερό του Ήρωα Ακάδημου στο βορειοδυτικό τμήμα της πό λης της Αθήνας, στον λατρευτικό χώ ρο του Δία στην κορυφή της Πάρ νηθας, στα ιερά της Άρτεμης στη Μουνιχία και τη Βραυρώνα. Στο δεύτερο μισό του 8ου αιώνα π.χ. ξεκινά δυναμικά η προσφορά αφιερω μάτων στην Ακρόπολη. Εκτός από την Ακρόπολη, μαρτυρείται έντονη αντίστοιχη δραστηριότη - τα γύρω στο 700 π.χ. στο ιερό της Δήμητρας στην Ελευ σίνα, στο ιερό της Αθηνάς στο Σούνιο κα - θώς επίσης και στους λατρευτικούς χώρους της Άρτεμης στη Βραυρώνα και τη Μουνιχία. 3. Αθήνα, Ακρόπολη. Σχεδιαστική αναπαράσταση του βράχου κατά τα μέσα του 6ου αι. π.χ., με το ιερό της Αθηνάς Νίκης και την υποθετική θέση ορισμένων Θησαυρών, μπροστά από τη δυτική πλευρά του «Προπαρθενώνος». Άποψη από ΝΔ. 76 τχ. 113 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

4 α β 4α και β. Χάλκινος δίσκος με παράσταση της φτερωτής Γοργούς ως «δέσποινας των ζώων», που αποδίδεται στο διάκοσμο ενός από τους αρχαιότερους ναούς της Αθηνάς Πολιάδος. Ακρόπολη Αθηνών, π. 660 π.χ. (εξ. διάμ. 77 εκ.). Οι χάλκινοι τρίποδες, το λαμπρότερο είδος αναθήματος στα ιερά της Ελλάδας κατά τη γεωμετρική εποχή, απαντούν και μεταξύ των ευρημάτων της Ακρό πολης, και μάλιστα με πλούσια κατάλοιπα (εικ. 6-8). Τα αναθήματα αυτού του είδους αντανακλούν δημόσια την κοινωνική θέ ση του αναθέτη ως εξαίρετα κοινωνικά σύμβολα μιας κοινωνίας ή μιας κοινωνικής τάξης, της οποίας το σύστημα αξιών καθορίζεται από την καταγωγή και την ιδιοκτησία. Στην Ακρόπολη, το κεντρικό ιερό της Αθήνας, η μα κρά σειρά «προγόνων» που συμβολίζουν οι χάλκινοι τρίποδες, ιδίως στη φάση της συγκρότησης της πόλης, θα πρέπει να αποτελούσε ένα μέσο για τη διαμόρφωση «ταυτότητας» και τη δη μιουργία ιστορικής παράδοσης. Η συνολική θεώρηση των αναθημάτων της γεωμετρικής περιόδου που βρέθηκαν στην Ακρόπολη δείχνει ότι η εικονογραφία και η τυπολογία τους δεν παρέχουν καμία βέβαιη ένδειξη για τις θεότητες που λατρεύονταν εκεί κατά τον 8ο αιώνα π.χ. Με βάση τη λατρευτική παράδοση στην αθηναϊκή Ακρόπολη, που αποτελούσε ήδη από τη μυκηναϊκή εποχή σημαντικό τόπο λατρείας της Αθηνάς, φαίνεται λογική η ερμηνεία των αναθημάτων της γεωμετρικής περιόδου κυρίως ως αφιερωμάτων προορισμέ- 5. Αθήνα, Ακρόπολη. Αξονομετρική αναπαράσταση των ναών της Αθηνάς Πολιάδος στην περιοχή του μεταγενέστερου Ερεχθείου (δεξιά) και του Παρθενώνος (αριστερά), με τις οικοδομικές τους φάσεις. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

5 6-7. Σχεδιαστική αναπαράσταση της κυκλικής λαβής ενός χάλκινου σφυρήλατου αττικού τρίποδα και, δίπλα, το χάλκινο ειδώλιο από τη λαβή ενός τέτοιου τρίποδα. Ακρόπολη Αθηνών, π.χ. (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αρ. ευρ. Χ 6628). 8. Χάλκινο ειδώλιο κρανοφόρου πολεμιστή που έφερε δόρυ, από τη διακόσμηση λαβής τρίποδα. Ακρόπολη Αθηνών, π.χ. (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αρ. ευρ. Χ 6613, ύψος 20,4 εκ.). 78 νων για την Αθηνά. Η δίχως άλλο εσκεμμέ - να χωρίς ειδικά χαρακτηριστικά εικονογραφία των γεωμετρικών μνημείων δεν μας επιτρέπει να αποδώσουμε συγκεκριμένα αναθήματα στην Αθηνά ούτε να τα συνδέσουμε με κάποια από τις ιδιότητες της θεάς. Γίνεται εξάλλου φανερό ότι η Ακρόπολη δεν ήταν σε καμία περίοδο αποκλειστικά ένα ιερό της Αθηνάς. Επειδή τα πολύτιμα αναθήματα του 8ου και των αρχών του 7ου αιώνα π.χ. είχαν ως επί το πλείστον αφιερωθεί από τους εύπορους αριστοκράτες της Αθήνας, το πλούσιο αυτό σύνολο αναθημάτων από την ύστερη γεωμετρική περίοδο αποτελεί ένδειξη για το ότι η Ακρόπολη αναδείχθηκε περίπου στα μέ - σα του 8ου αιώνα π.χ. σε κεντρικό, ως προς το ρόλο του, ιερό της πόλης της Αθήνας, η οποία διαμορφωνόταν εκείνη την εποχή. Τα πρώιμα αναθήματα από την Ακρόπολη είναι λοιπόν, μαζί με τις κριτικά εξεταζόμενες ιστορικές πηγές και την ανάλυση των γεωμετρικών νεκροπόλεων της Αθήνας και της Αττικής, ένα επιπλέον αρχαιολογικό τεκμήριο για τη νέα πολιτική οργάνωση της πόλης τον 8ο αιώνα π.χ. Το γεγονός ότι ένας συλλογικός, κεντρικός τόπος λατρείας διαδραματίζει εκείνη την εποχή έναν ρυθμιστικό ρόλο στη συγκρότηση της πόλης, αφήνοντας ταυτόχρονα απτές αρχαιολογικές ενδείξεις στο πλαίσιο της ελληνικής θρησκευτικής πρακτικής, έχει δικαιολογημένα τονιστεί αρκετές φορές στην πρόσφατη έρευνα. Τόσο τα ιερά των πόλεων όσο και τα πανελλήνια κέντρα λατρείας καθρεφτίζουν από τα τέλη του 8ου αιώνα π.χ. και μετά μια σταδιακά αυξανόμενη διαφοροποίηση του πληθυσμού, και μάλιστα σε διαφορετικού μεγέθους πόλεις. Η πόλη της Αθήνας είναι μία από τις ελάχιστες περιπτώσεις στις οποίες μπορούμε να παρακολουθήσουμε, τουλάχιστον ως προς τα κύρια χαρακτηριτχ. 113 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

6 στικά τους, τις ουσιαστικές πολιτικές βλέψεις και την αλληλεπίδραση αυτών των ομάδων, ήδη από το δεύτερο μισό του 7ου αιώνα π.χ. Τα κύρια ιερά των πόλεων αλλά και οι χώροι λατρείας που επισκέπτονταν οι κάτοικοι όλων των περιοχών της Ελλάδας, εξελίχθηκαν σταδιακά από τη γεωμετρική περίοδο σε τόπους κοινωνικοπολιτικής προβολής που είχε ως βάση μια ήδη υπερβολική επίδειξη πλούτου και κοινωνικού κύρους. Οι προσφορές και τα αναθήματα αποτελούσαν το μέσο αυτής της προβολής. Και, ακριβώς για το λόγο αυτό, τα πρώιμα και τα ύστερα γεωμετρικά αναθήματα της Ακρόπολης αποτελούν πρωτογενή ιστορικά τεκμήρια. Εξ ορισμού, η πόλη είναι πρωτίστως ένας πολιτικός θεσμός, πράγμα που δεν επιτυγχάνουν να αποδείξουν μόνα τους τα υπολείμματα του υλικού πολιτισμού της, πόσο μάλλον όταν τα κατάλοιπα των οικισμών της γεωμετρικής και της πρώιμης αρχαϊκής περιόδου, εξαιτίας της συνεχούς χρήσης του χώρου της αθηναϊκής πόλης από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, έχουν σε μεγάλο βαθμό καταστραφεί. Ακόμη και ο Συνοικισμός που παραδίδει ο Θουκυδίδης (2, 15, 1-2), όπως ο ίδιος τονίζει, δεν οδήγησε σε μια μαζική συγκέντρωση του πληθυσμού στον πυρήνα του Άστεως. Η πόλη ήταν πρωτίστως μια συνάθροιση ατόμων και εδαφών, και δεν ήταν τα ως επί το πλείστον αρχαιολογικά τεκμηριωμένα πολεοδομικά στοιχεία, αλλά τα «πολιτικά» γνωρίσματα και οι πνευματικοψυχολογικοί παράγοντες που έπαιζαν αποφασιστικό ρόλο στη συγκρότησή της. Στους παράγοντες αυτούς ανήκει κυρίως η κοινή νοοτροπία ή η εμπιστοσύνη του πολίτη προς την κοινότητα, ένα στοιχείο το οποίο ήδη ο Θουκυδίδης, στο απόσπασμα για το Συνοικισμό, αποδίδει στο βασιλιά Θησέα. Τα οικιστικά αρχαιολογικά κατάλοιπα δεν προσφέρονται λοιπόν α 10α και β. Χάλκινο έλασμα με έκτυπη παράσταση φτερωτής μορφής που κρατά πτηνά (γερανούς), από τη διακόσμηση ποδιού τρίποδα. Ακρόπολη Αθηνών, π.χ. (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αρ. ευρ. Χ 6956). 9. Σχεδιαστική αποκατάσταση πώρινων αναθηματικών τριπόδων από την Ακρόπολη των Αθηνών, 7ος αι. π.χ. ως βασικές αρχαιολογικές μαρτυρίες για την ακριβέστερη χρονολόγηση της ανάδειξης της Αθήνας σε πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο της Αττικής. Για το λόγο αυτό, μεγάλη σπουδαιότητα στην πραγμάτευση του θέματος αποκτούν τα γεωμετρικής περιόδου αναθήματα της Ακρόπολης, των οποίων η σημαντική αύξηση καθώς και η σταδιακή βελτίωση της ποιότητας από τα μέσα του 8ου αιώνα π.χ. και μετά μπορούν να ερμηνευθούν ως ένδειξη της διαμόρφωσης ενός νέου κεντρικού ιερού. Αξίξει μάλιστα να σημειωθεί ότι το κείμενο του Θουκυδίδη περιέχει μια σημαντική μαρτυρία για τη μεταβολή της σημασίας της Ακρόπολης ως συνέπεια του Συνοικισμού. Η μαρτυρία αυτή τεκμηριώνει την αλλαγή λειτουργίας της Ακρόπολης σε συνάρτηση με το Συνοικισμό του Θησέα. Έτσι λοιπόν, ενώ πριν από την ανάδειξη της Αθήνας σε κέντρο της Αττικής, τα ιερά και σημαντικό τμήμα του οικισμού βρίσκονταν στο πλάτωμα του βράχου της Ακρόπολης, μετά την ίδρυση της πόλης, και ενώ πολλοί χώροι λατρείας παρέμειναν στην Ακρόπολη, ο οικισμός επεκτάθηκε στις γύρω από την Ακρόπολη περιοχές. Κατά συνέπεια, η μαρτυρία του Θουκυδίδη και οι πληροφορίες από τα διασωθέντα αναθήματα της Ακρόπολης από το δεύτερο μισό του 8ου αιώνα π.χ. συμφωνούν μεταξύ τους. Κεντρικό σημείο της συζήτησης για την πρώιμη ιστορία της Αθήνας αποτελεί το μέγεθος της αύξησης του πληθυσμού της Αττικής από τον 9ο έως τον 7ο αι - ώνα π.χ., την οποία φανερώνει και ο αυξημένος αριθμός ταφών κα - τά τον 8ο αιώνα π.χ. Μια έμμεση, αρχαιολογικά προσδιοριζόμενη ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ β

7 11. Χάλκινη κεφαλή γρύπα του οποίου η προτομή κοσμούσε τον ώμο χάλκινου λέβητα. Ακρόπολη Αθηνών, π.χ. (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αρ. ευρ. Χ 6635, ύψος 20 εκ.). συνέπεια της αναμφισβήτητης πληθυσμιακής αύξησης κατά τη γεωμετρική εποχή, ήταν δίχως άλλο ένας υποχρεωτικός εσωτερικός αποικισμός της Αττικής. Φυσικά, από την απλή παράθεση των σπουδαιότερων, αρχαιολογικά προσδιοριζόμενων παραγόντων, οι οποίοι κατά τη διαδικασία συγκρότησης της πόλης θα διαδραμάτισαν κάποιο ρόλο, δεν προκύπτει κάποιο ρεαλιστικό μοντέλο αυτής της διεργασίας. Αντίθετα, είναι απαραίτητο να τονιστεί ότι όλα τα προαναφερθέντα νέα στοιχεία και οι ταυτόχρονες κοινωνικές μεταβολές λειτουργούσαν συγχρόνως και αλληλεπιδρούσαν συνεχώς μεταξύ τους. Στην περίπτωση της Αθήνας όμως, οι προαναφερθείσες ενδείξεις επιτρέπουν να θεωρήσουμε τα μέσα του 8ου αιώνα π.χ. ως την πιθανότερη χρονική περίοδο για το Συνοικισμό, γεγονός το οποίο προσδίδει ιδιαίτερη σπουδαιότητα στα αναθήματα της γεωμετρικής περιόδου από την Ακρόπολη σε σχέση με τα υπόλοιπα σύγχρονά τους αρχαιολογικά τεκμήρια. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να θεωρηθεί βέβαιο ότι το πλούσιο αυτό υλικό των αναθημάτων της γεωμετρικής περιόδου στην Ακρόπολη αντικρούει αποφασιστικά την άποψη, που ακόμη και σήμερα υιοθετούν ορισμένοι ερευνητές, ότι η Ακρόπολη μόλις τον 6ο αιώνα π.χ. αναδείχθηκε σε κεντρικό ιερό. Η πρόσφατη αρχαιολογική και ιστορική έρευνα, σχεδόν στο σύνολό της, παρουσιάζει μια ζοφερή εικόνα της πρώιμης αρχαϊκής Αθήνας. Διαπιστώνεται, συνήθως χωρίς την απαιτούμενη προσοχή στα ευρήματα από τα ιερά και τις νεκροπόλεις της Αττικής της συγκεκριμένης περιόδου, μια γενικευμένη ένδεια, τόσο ως προς την ποσότητα όσο και ως προς την ποιότητα των αναθημάτων στα αττικά ιερά του 7ου αιώνα π.χ. Όμως, με βάση τα αναθήματα του 7ου αιώνα π.χ. στην Ακρόπολη, ήταν δυνατό να αποδειχθεί ότι μια τόσο υπερβολικά απλουστευμένη ερμηνεία δεν συμφωνεί με την αρχαιολογική πραγματικότητα (εικ. 9-14). Αντίθετα, φαίνεται πως κατά τη διάρκεια του 7ου αιώνα π.χ. σταδιακά συγκεντρωνόταν όλο και μεγαλύτερος πλούτος, ιδίως με την πιο χαρακτηριστική μορφή εκδήλωσής του, την ιδιοκτησία γης, στα χέρια των ευπατριδών. Διότι διαφορετικά δεν μπορεί να εξηγηθεί η δραματική εσωτερική πολιτική κατάσταση της Αθήνας, όπως αυτή μαρτυρείται με σαφήνεια στις αρχές του 6ου αιώνα π.χ. Κυριότερη αιτία για το μαρασμό και τη χρεωκοπία στην οποία οδηγήθηκε ένα μεγάλο μέρος των ελεύθερων Αθηναίων αγροτών κατά τη διάρκεια του 7ου αιώνα π.χ. πρέπει να αποτελεί η αργή αλλά σταθερή αύξηση του πληθυσμού, η οποία οδήγησε σε μια προοδευτική μείωση των διαθέσιμων 12. Χάλκινη λαβή λέβητα με μορφή σειρήνας, από την περιοχή του Ερεχθείου. Ακρόπολη Αθηνών, πρώιμη φάση του λεγόμενου «δαιδαλικού» ρυθμού, π.χ. (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αρ. ευρ. Χ 6519, ύψος 11 εκ.). 80 τχ. 113 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

8 13. Σχέδιο του σωζόμενου τμήματος χάλκινης φοινικικής φιάλης. Ακρόπολη Αθηνών, 7ος αι. π.χ. (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αρ. ευρ. Χ 7037). προς καλλιέργεια εδαφών. Το αργότερο λοιπόν από τα μέσα του 7ου αιώνα π.χ., η οικονομική κατάσταση των αγροτών πρέπει να χειροτέρεψε τόσο δραματικά, που πολλοί έχασαν την ελευθερία τους, περιέπεσαν σε χρέη και πουλήθηκαν ως δούλοι. Η παρατήρηση του Σόλωνα στην 24η Ελεγεία του, ότι πολλοί από αυτούς τους δούλους, που ο ίδιος εξαγόρασε και τους χάρισε την ελευθερία, μιλούσαν μόνο σπαστά την αττική διάλεκτο, δείχνει ότι αυτή η κατάσταση φτάνει βαθιά μέσα στον 7ο αιώνα π.χ. Μπροστά στην εξέλιξη αυτή, για την ύπαρξη της οποίας δεν χωρά αμφιβολία, δεν πρέπει να ξαφνιάζει το γεγονός ότι η ολοένα ισχυρότερη αριστοκρατία ήταν καθώς φαίνεται έντονα παρούσα με τα πολύτιμα αναθήματά της στην Ακρόπολη κατά τον 7ο αιώνα π.χ. Έτσι, το γεγονός αυτό λειτουργεί ως πιστή εικονογρά φηση της 3ης Ελεγείας του Σόλωνα, γνωστής ως «ποίημα της Ευνομίας», στο οποίο ο Σόλων κατακρίνει την ξεδιάντρο - πη απληστία των συντρόφων του, όταν εκείνοι, στο αποκορύφωμα των κοινωνικών ταραχών του τέλους του 7ου αιώνα π.χ., με την ανίδρυση των πρώτων γλυπτών αναθημάτων και των παλαιότερων θησαυρών στην Ακρόπολη, βρίσκουν ένα νέο πεδίο αυτοπροβολής και έκφρασης του μεταξύ τους ανταγωνισμού (εικ. 3). Η επίδειξη της πολυτέλειας των πλουσίων στο κεντρικό ιερό της πόλης καθώς και στα ταφικά τους μνημεία, ιδίως στον Κεραμεικό, βρισκόταν εμφανώς σε οξεία αντίθεση με τη φανερά απελπιστική κατάσταση ενός μεγάλου τμήματος του αγροτικού πληθυσμού, όπως πολύ καθαρά μας δείχνει η ποίηση του Σόλωνα. Η υπόθεση ότι, πράγματι, στο τέλος του 7ου αιώνα π.χ., έλαβε χώρα μια ποιοτική μεταβολή ή μια ουσιαστική αλλαγή στα πρότυπα κοινωνικής προβολής της αριστοκρατίας, επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι, ταυτόχρονα με τα πρώτα γλυπτά 14. Χάλκινη ανδρική προτομή δαιδαλικής τεχνοτροπίας από τη λαβή χάλκινου αγγείου. Ακρόπολη Αθηνών, μέσα 7ου αι. π.χ. (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αρ. ευρ. Χ 6627, ύψος 9,5 εκ.). αναθήματα, εμφανίζονται οι μνημειακοί επιτύμβιοι κούροι ενώ, περίπου είκοσι χρόνια αργότερα, ξεκινά η σειρά των υψηλών αττικών αρχαϊκών επιτύμβιων στηλών. Και ενώ στα νεκροταφεία οι νέοι μαρμάρινοι κούροι και οι πώρινες στήλες χωρίς καμιά αμφιβολία αντικατέστησαν τα μεγάλου μεγέθους ταφικά αγγεία, στην Ακρόπολη, οι παλαιότερες μαρμάρινες κόρες που διαδέχονται ως προς τη λειτουργία τούς μνημειακούς τρίποδες και τους λέβητες, γίνονται το πολυτιμότερο και το υπέρτατο ως προς το κοινωνικό του κύρος είδος αναθήματος (εικ. 15). Όταν στα τέλη του 7ου αιώνα π.χ. ανιδρύονται τα πρώτα γλυπτά αναθήματα, ο ρόλος των μεγαλύτερων ελληνικών ιερών ως τόπων μιας συλλογικής και παραστατικής μνήμης των μεμονωμένων αναθετών και ταυτόχρονα της ιστορίας της δικής τους κοινότητας, είχε πλέον καθιερωθεί. Από τον 8ο αιώνα π.χ. είχε διαμορφωθεί στις πόλεις, σε άμεση συνάρτηση με την αφθονία σε αναθηματικά σκεύη, μια χαρακτηριστική μορφή έκφρασης της πολιτισμικής μνήμης. Ήδη, εδώ και ενάμιση αιώνα, υπήρχε η δυνατότητα, χάρη σε μια επικυρωμένη από την παράδοση μορφή αναθήματος, τα παλαιά μεταλλικά σκεύη, να δείξει κάποιος πως ανήκει στην κοινωνική ελίτ της πόλης, ταυτόχρονα, όμως, και να προβλη θεί ιδιαίτερα ο ίδιος ως αναθέτης, ανάλογα με το μεγέθος της οικονομικής του επένδυσης. Από τις αρχές του 6ου αιώνα π.χ. έως την καταστροφή από τους Πέρσες (480 π.χ.) Η προσεκτική εξέταση των ιστορικών παραμέτρων της κρίσης του τελευταίου τετάρτου του 7ου αιώνα π.χ. και του αρχαιολογικού υλικού της ίδιας περιόδου έδειξε ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή στην ιστορία του ιερού της Ακρόπολης. Ενώ ο κατάλογος των αναθημάτων των γεωμετρικών και των πρώιμων αρχαϊκών χρόνων περιορίζεται σε σχετικά ολιγάριθμα είδη αναθημάτων, τουλάχιστον σύμφωνα με όσες μαρτυρίες διαθέτουμε, αντίθετα στο πέρασμα από τον 7ο προς τον 6ο αιώνα π.χ. σημειώνεται μια ριζική αλλαγή στα ευρήματα. 1 Τα αίτια της μεταβολής θα πρέπει να αναζητηθούν κατά κύριο λόγο στην κοινωνική αναστάτωση που επικρατούσε εκείνη την εποχή στην Αθήνα. Χάρη στις μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα, αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός όσων είχαν δικαίωμα συμμετοχής στο «πολιτικό γίγνεσθαι». 2 Δεν ήταν πια μόνο η αριστοκρατική καταγωγή, αλλά και η περιουσία που καθόριζαν πλέον τη συμμετοχή στην ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

9 α 15α και β. Κόρη με πέπλο, η παλαιότερη από τη σειρά των αττικών Κορών, π.χ. (αρ. ευρ. Ακρ. 593) και μικρή αττική Κόρη, π.χ. (αρ. ευρ. Ακρ. 589), από την Ακρόπολη Αθηνών. β πολιτική ζωή. Καθένας ήταν δυνάμει σε θέση να ανέλθει στην τάξη αυτή, και πράγματι στη συνέχεια αυτό το κατόρθωσαν πολλοί οικονομικά επιτυχημένοι πολίτες. Η εξέλιξη αυτή προς την κατεύθυνση μιας ολοένα μεγαλύτερης συμμετοχής των πολιτών στα δημόσια πράγματα διεύρυνε, όπως ήταν φυσικό, και τον κύκλο των πιθανών αναθετών των λιγότερο ή περισσότερο δαπανηρών αφιερωμάτων στην Ακρόπολη. Πέρα όμως από αυτό, τα αρχαιολογικά ευρήματα αφήνουν να διαφανούν και άλλα φαινόμενα, τα οποία μπορούν να παραλληλιστούν με την εξέλιξη της πρώιμης αρχαϊκής αθηναϊκής κοινωνίας: Η πόλη της Αθήνας ως συνολική οργάνωση των πολιτών της γινόταν ολοένα πιο ισχυρή, ενώ ταυτόχρονα ο κεντρικός οικιστικός της πυρήνας, το ἄστυ, γινόταν ολοένα πυκνότερο. Αυτή η συγκέντρωση στο χώρο σηματοδοτείται τώ - ρα συστηματικά με την ανέγερση δημόσιων κτηρίων, όπως εμφανώς τεκμηριώνεται αρχαιολογικά στην περιοχή της αθηναϊκής Αγοράς κατά τον 6ο αιώνα π.χ. Αυξάνεται όμως εξίσου και η κοινωνική διαφοροποίηση και μαζί με αυτήν οι κρίσιμες αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε μεμονωμένους πολίτες και την κοινότητα, πράγμα το οποίο στις περισσότερες αρχαϊκές πόλεις οδήγησε σχεδόν αναγκαστικά στην τοποθέτηση νομοθετών ή στην εγκαθίδρυση τυραννικού πολιτεύματος. Η τεράστια, ποσοτικά αλλά και ποιοτικά, αύξηση των αναθημάτων στην Ακρόπολη κατά τους πρώιμους και τους ύστερους αρχαϊκούς χρόνους που καθρεφτίζεται στη σημαντική οικονομική ευμάρεια της πόλης της Αθήνας τον 6ο αιώνα π.χ., μπορεί να εξηγήσει και μία σειρά άλλων ιστορικοκοινωνικών φαινομένων (εικ ). Έτσι, κατά τον 6ο αιώνα π.χ. οι ευκαιρίες προσωπικής καταξίωσης των μελών της ανώτατης κοινωνικής τάξης, σε σχέση βέβαια με όσα γνωρίζουμε για την κατάσταση στους δύο προ - ηγούμενους αιώνες, μειώθηκαν αισθητά. Οι ιδιαίτερες προσωπικές ικανότητες και τα κατορθώματα στον πόλεμο δεν είχαν πλέον την ίδια σπουδαιότητα και αποτελεσματικότητα ως προς το κοινωνικό κύρος, από τότε που οι αριστοκράτες ως πολεμιστέςμονάδες, έχασαν τη σημασία τους απέναντι στη φάλαγγα των οπλιτών στη διάρκεια του 7ου αιώνα π.χ. Ειδικά στην Αθήνα, η μακρά περίοδος της τυραννίδας του Πεισίστρατου και στη συνέχεια της διακυβέρνησης των δύο γιων του, συνέβαλαν επίσης σημαντικά στον ουσιαστικό περιορισμό των ευκαιριών καταξίωσης των Αθηναίων αριστοκρατών στους τομείς της πολιτικής και του πολέμου. 3 Για το λόγο αυτό, η αθηναϊκή αριστοκρατία αναζήτησε και βρήκε νέα πεδία δράσης που εξασφάλιζαν αντάξια κοινωνική αυτοπροβολή, όπως για παράδειγμα τους μεγάλους Πανελλήνιους Αγώνες, οι οποίοι αντικαθιστώντας τις πολεμικές αναμετρήσεις προσέφεραν μία υπέρτατη μορφή του ανταγωνισμού, στο πλαίσιο των αθλητικών αγώνων, ενώπιον του συνόλου του ελληνικού κόσμου. Τη διαρκή ανάμνηση της νίκης στους αγώνες αυτούς εξασφάλιζαν ήδη κατά τον 6ο αιώνα π.χ. πολυδάπανα αφιερώματα, όπως εκεί να που έχουν σωθεί στην Ολυμπία. Κατά τον ίδιο τρόπο, όπως οι Πανελλήνιοι Αγώνες προσέφεραν ένα πεδίο σύγκρισης με τις ελίτ άλλων πόλεων, έτσι και η Ακρόπολη, ως κεντρικό ιερό της πόλης, αποτελούσε το ιδανικό θεατρικό σκηνικό μπροστά στο οποίο η αθηναϊκή αριστοκρατία επιτύγχανε την επιβεβαίωση της κοινωνικής της θέσης διαμέσου του ανταγωνισμού για την ανάθεση των πιο πολυδάπανων αφιερωμάτων όπως οι κούροι και οι αναπαραστάσεις ιππέων ή αλόγων μπροστά σε όλους τους κατοίκους της πόλης. Αυτή η ερμηνευτική πρόταση είναι ιδιαίτερα διαφωτιστική για την περίοδο αναταραχής που ακολούθησε τις μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα, και η οποία θα πρέπει όντως να εκληφθεί 82 τχ. 113 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

10 ως μια μακρά περίοδος ανταγωνισμού και διαμάχης μεταξύ των αριστοκρατών, στη διάρκεια της οποίας γρήγορα εξαπλώθηκε η συνήθεια της ανάθεσης αφιερωμάτων στην Ακρόπολη. Εκείνη την εποχή, οι φρατρίες της αθηναϊκής ανώτατης κοινωνικής τάξης είχαν μεταξύ τους ολοένα πιο αγεφύρωτες διαφορές, χωρίς καμία από αυτές να καταφέρνει να επικρατήσει. Κατά τη διάρκεια του 6ου αιώνα π.χ., η σταδιακά αυξανόμενη αυτή διαμάχη, ακόμη και στα χρόνια της τυραννίδας, κέρδισε σε δυναμική επειδή οι ανταγωνιζόμενοι δεν ήταν πλέον οι υπόλοιποι αριστοκράτες, όπως συνέβαινε κατά τον 8ο και τον 7ο αιώνα π.χ., αλλά και οι αγρότες και οι ευκατάστατοι τεχνίτες, οι οποίοι χάρη στα μέτρα του Σόλωνα είχαν αποκτήσει τη συναίσθηση ότι ανήκαν στο σύνολο του κοινωνικού σώματος της πόλης. Αυτοί οι ανερχόμενοι κοινωνικά πολίτες προσπαθούσαν φυσικά να διατηρήσουν τη νεοαποκτηθείσα κοινωνική τους θέση, εκφράζοντας κατά την ύστε - ρη αρχαϊκή εποχή το νέο αίσθημα της αυτοεκτίμησης ακόμη και μέσα από τα γενναιόδωρα αφιερώματα στην Ακρόπολη. Ως αντιπροσωπευτικό παράδειγμα αυτών των συνθηκών αναφέρεται πολύ συχνά το «ανάγλυφο του κεραμέα», 4 ένα μόνο από πολλά μνημεία που συνδέονται με τους «νεοφερμένους» της ύστερης αρχαϊκής Αθήνας (εικ. 16). Μία ιδιαίτερα δραστήρια ομάδα ανάμεσα στους αναθέτες ήταν, καθώς φαίνεται, οι μέτοικοι, οι οποίοι ήδη κατά τον 6ο αιώνα π.χ. πρέπει να αποτελούσαν ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού της Αθήνας. Τώρα, σε σχέση με ό,τι αφορά την κοινωνική προβολή αυτής της νέας «μεσαίας τάξης», τα αναθήματα του 6ου και των αρχών του 5ου αιώνα π.χ. επιτρέπουν να αναγνωρίσουμε δύο τάσεις, απόλυτα τεκμηριωμένες μέσα από τα αρχαιολογικά ευρήματα, οι οποίες όμως φαίνονται τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως εντελώς αντίθετες μεταξύ τους: Από τη μια το φαινόμενο της «εξομοίωσης προς τα άνω» μέσω της μίμησης των αριστοκρατικών εικονογραφικών προτύπων από τους κοινωνικά ανερχόμενους, και από την άλλη τον σαφή χαρακτηρισμό τους από τους ίδιους ως «βάναυσων», των οποίων τα κύρια γνωρίσματα έχει παρουσιάσει λεπτομερώς ο N. Himmelmann. Οι σκέψεις για το ιστορικό και κοινωνικό υπόβαθρο των πολυδάπανων αναθημάτων της Ακρόπολης κατά την πρώιμη και ύστερη αρχαϊκή περίοδο θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια λανθασμένη εντύπωση, ότι δηλαδή οι αναθέτες του 6ου αιώνα π.χ. είχαν απλώς κατά νου να προκαλέσουν έναν επιφανειακό εντυπωσιασμό των θεατών της εποχής τους με την υλική και καλλιτεχνική αξία των αναθημάτων τους. Όμως, 16. Γενική άποψη της αίθουσας των αρχαϊκών γλυπτών στο νέο Μουσείο Ακροπόλεως. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

11 παρά την επίδειξη πολυτέλειας και μια συχνά έντονη ανάγκη προσωπικής προβολής που δεν περνά απαρατήρητη, δεν πρέπει να ξεχνάμε τη θρησκευτική πρόθεση της αφιέρωσης. Οι σωζόμενες αναθηματικές επιγραφές, ξεπερνώντας σε ορισμένες περιπτώσεις τη συνηθισμένη, τελείως τυπική συντομία, ρίχνουν φως στην πρόθεση που συνδεόταν με την αφιέρωση. Έτσι λοιπόν, το γεγονός ότι τονίζεται συχνά η εξαιρετική ομορφιά του έργου τέχνης που αφιερωνόταν, δείχνει καθαρά ότι η θεότητα θα έπρεπε να ευχαριστηθεί με αυτό. Φυσικά, με τη χειρονομία αυτή συνδέεται άμεσα η ευχή η θεότητα να εκφράσει την ικανοποίησή της προσφέροντας ένα τουλάχιστον ισάξιο αντίδωρο. Σε πραγματικά έντονη αντίθεση με τις προσπάθειες των μεμονωμένων «νεόπλουτων» αναθετών, να αντιγράφουν δηλαδή ή ακόμη και να ξεπερνούν τις μορφές αναπαράστασης των αριστοκρατών, βρίσκονται οι αναπαραστάσεις των τεχνιτών και άλλων Αθηναίων, ανδρών και γυναικών, που ήταν υποχρεωμένοι να ασκούν ένα επάγγελμα για να ζήσουν, και των οποίων τα αναθήματα υιοθετούν μια φανερά «βάναυση» εικονογραφία. 5 Τα περισσότερα από αυτά τα εξαιρετικά πολυάριθμα αναθήματα στην αθηναϊκή Ακρόπολη ανήκουν στην κατηγορία της ταπεινότερης «μικροτεχνίας», επιτρέπουν ωστόσο να κατανοήσουμε πως εδώ ο τρόπος αναπαράστασης δεν μπορεί να αποτελεί μια πτυχή της ερμηνείας. Πρόκειται κυρίως για πήλινους πίνακες και αγγεία, πάνω στα οποία κεραμείς, 6 αγγειογράφοι, σιδεράδες, γλύπτες, ακόμη και εταίρες, παρουσιάζο νται να ασκούν το επάγγελμά τους. 7 Άλλες δραστηριότητες, για παράδειγμα αυτές των δούλων, όπως η φουρνάρισσα Φρυγία, 8 αναφέρονται στις προσωπικές μαρτυρίες που περιέχουν οι επιγραφές ορισμένων αφιερωμάτων της Ακρόπολης. Ο εξαιρετικός πλούτος των αναθημάτων και η εκτεταμένη αρχιτεκτονική ανάπλαση της Ακρόπολης στις αρχές και τα τέλη της αρχαϊκής περιόδου αντανακλούν τη σημαντικότερη ίσως συνέπεια της τυραννίδας του Πεισίστρατου και των γιων του για την ιστορική εξέλιξη της Αθήνας. Οι τύραννοι κατόρθωσαν να υλοποιήσουν ευρέως την ενσωμάτωση των εν μέρει γεωγραφικά απομονωμένων και με διαφορετικές τοπικές παραδόσεις επί μέρους περιοχών της Αττικής στο κράτος των Αθηναίων, και, μέσω αυτού, να φέρουν σε πέρας τη διαδικασία συγκρότησης της αθηναϊκής πόλης-κράτους. Στο πλαίσιο αυτό, κεντρικό ρόλο διαδραμάτισαν οι νέες ή οι αναδιοργανωμένες μεγάλες Εορτές, οι οποίες συγκέντρωναν όλους τους κατοίκους της Αττικής στην Αθήνα, καθώς και η συστηματική επέκταση των σημαντικότερων ιερών. Αυτές οι τάσεις ενοποίησης φαίνονται καθαρά μέσα από την εισαγωγή πολύ σημαντικών λατρειών από άλλες περιοχές, όπως αυτή της Βραυρωνίας Αρτέμιδος, της Ελευσίνιας Δήμητρας και του Διονύσου Ελευθερέως καθώς επίσης και της Κυβέλης. Σ αυτά προστέθηκαν η συγκέντρωση όλων των σημαντι - κών πολιτικών λειτουργιών στην έδρα του τυράννου ενώ η εξασθένηση της δύναμης των αριστοκρατικών οικογενειών από τις ενέργειες των τυράννων ελάττωσε ταυτόχρονα την τοπική τους επιρροή στην περιφέρεια της Αττικής. Εκεί εντάσσεται επίσης και η συστηματική ανοικοδόμηση του κεντρικού ιερού πάνω στην Ακρόπολη. Συνολικά, η περίοδος διακυβέρνησης των τυράννων επέφερε ουσιαστικές και βαθιές αλλαγές στην Αθήνα. Όταν ο Πεισίστρατος κατέλαβε για πρώτη φορά την εξουσία, η Αττική ήταν μια περιοχή στην οποία η τοπική πολιτική επιρροή σημαντικών αριστοκρατών αποτελούσε τον αποφασιστικό παράγοντα. Η ίδια η Αθήνα, παρόλο που ήταν η πιο πυκνοκατοικημένη θέση και η έδρα των σημαντικότερων και των ευρύτερα αποδεκτών λατρειών, εκτός από τις περιπτώσεις πολέμου, δεν διέθετε παρά περιορισμένη πολιτική δύναμη. Γύρω στο 510 π.χ., μετά το τέλος της τυραννίδας, είχε μεταβληθεί έντονα όχι μόνον η εξωτερική, αρχιτεκτονική της μορφή, αλλά και η πόλη είχε γίνει πλέον το μεγάλο θρησκευτικό και πολιτικό επίκεντρο της Αττικής. Η αφιερωματική πρακτική, που τεκμηριώνεται με εξαιρετικό τρόπο τον 6ο αιώνα π.χ. πάνω στην Ακρόπολη, κάνει εμφανείς πολλές πτυχές αυτής της διαδικασίας. Μετάφραση από τα γερμανικά: Κατερίνα Χαρατζοπούλου ΣΗΜΕΙΩΣH ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΡΙΑΣ Στο άρθρο αυτό παρουσιάζονται τα κυριότερα συμπεράσματα της μελέτης των αναθημάτων της Ακρόπολης της Αθήνας κατά τη γεωμετρική και την πρώιμη αρχαϊκή περίοδο. Πρόκειται για τη σύνοψη (σ ) ενός πολύ εκτενέστερου άρθρου πάνω στο θέμα αυτό, που δημοσιεύθηκε στον τόμο 121 του Jahrbuch des Deutschen Archäologischen Instituts, 2006, σ Θερμές ευχαριστίες στον δρα Κώστα Καλογερόπουλο, ερευνητή στην Αρχαιολογική Εταιρεία, και τον δρα Jaime Curbera, ερευνητή στο Inscriptiones Graecae για τις πολύτιμες παρατηρήσεις τους ως προς τη μετάφραση του κειμένου. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1 Σχετικά, πρβλ. K.T. Glowacki, «The Acropolis of Athens before 566 B.C.», στο K.J. Hartswick / M.C. Sturgeon (επιμ.), Στέφανος, Studies in Honor of Brunilde Sismondo Ridgway, Philadelphia 1998, σ Βλ. για τα μέτρα του Σόλωνα γενικά: K.A. Raaflaub, «Die Polis als Staat», στο M.H. Hansen (επιμ.), The Ancient Greek City-State. Symposium on the occasion of the 250th Anniversary of The Royal Danish Academy of Sciences and Letters, July 1-4, 1992, Historisk-filosofiske Meddelelser 67, Κοπεγχάγη 1993, σ M. Valdés Guia, Política y religion en Atenas arcaica. La reorganización de la polis en época de Solón. Una revisión documentación arqueológica, literaria y religiosa, British Archaeological Reports International Series 1018, Οξφόρδη 2002 M. Stahl, Gesellschaft und Staat bei den Griechen: Archaische Zeit, Paderborn κ.ά A. Queyrel, Athènes, la cité archaïque et classique: du VIIIe siècle à la fin du Ve siècle, Παρίσι 2003, σ Βλ. E. Stein-Hölkeskamp, Adelskultur und Polisgesellschaft. Studien zum griechischen Adel in archaischer und klassischer Zeit, Στουτγκάρδη 1989, σ Αθήνα, Μουσείο Ακρόπολης αρ. ευρ. 1332: H. Schrader (επιμ.), Die archaischen Marmorbildwerke der Akropolis, τομ. 1-3, Φραγκφούρτη 1939 (ανατ. 1969), σ. 301 κ.ε., αρ. 422, πιν. 176 M.S. Brouskari, Musée de l Acropole. Catalogue descriptif, Αθήνα 1974, σ. 142, αρ. 1332, εικ. 251 J. Floren, «Die geometrische und archaische Plastik», στο W. Fuchs / J. Floren, Die griechische Plastik, τομ. 1, Μόναχο 1987, σ. 292 και σημ. 15. Ως προς το είδος των αναθημά - 84 τχ. 113 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

12 των, γενικά, I. Scheibler, «Griechische Künstlervotive der archaischen Zeit», Münchner Jahrbuch der bildenden Kunst, 30 (1979), σ. 7-30, εικ Για το θέμα αυτό, N. Himmelmann, Realistische Themen in der griechischen Kunst der archaischen und klassischen Zeit, Ergänzungsheft, Jahrbuch des Deutschen Archäologischen Instituts 28, Βερολίνο / Νέα Υόρκη 1994, σ. 1-22, εικ. 1-9 N. Himmelmann, Minima Archaeologica, Mainz am Rhein 1996, σ , εικ «If a potter dedicated a vase he frequently made sure that it had a suitable decoration. On a fragment of a crater, presented as a votive offering to Athena on the Athenian Akropolis ( BC) [Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Ακρ. 739: B. Graef / E. Langlotz, Die antiken Vasen von der Akropolis zu Athen, τόμ. I, Βερολίνο 1925, σ. 69 αρ. 739 Beazley, ARV² 1092 αρ. 76], we see on the upper level a scene from the potter s shop: on the right a pot is being shaped on a potter s wheel, while on the left a pot is being painted. Below, a part of a sacrificial scene has been preserved. A sacrifice to Athena had been paid for with the aparché or dekate of the income from the potter s shop, and at the same time this vase was presented in remembrance, as a votive gift», περιγραφή του F. T. van Straten, «Gifts for the Gods», στο H.S. Versnel (επιμ.), Faith, Hope and Worship Aspects of religious mentality in the ancient world, Leiden 1981, σ. 94 σημ. 144, εικ Πήλινος γραπτός πίνακας με συμπλέγματα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: B. Graef / E. Langlotz, Die antiken Vasen von der Akropolis zu Athen, τόμ. 2, Βερολίνο 1933, σ. 94 αρ. 1040, πιν. 81 J. Boardman, Kolonien und Handel der Griechen. Vom späten 9. bis zum 6. Jahrhundert v. Chr., Μόναχο 1981, σ. 31, εικ. 18 N. Himmelmann, Minima Archaeologica, Mainz am Rhein 1996, σ Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αρ. ευρ. 6837: A. de Ridder, Catalogue des Bronzes trouvés sur l Acropole d Athènes, Παρίσι 1896, σ. 92 αρ. 264, εικ. 60 F. T. van Straten, ό.π., σ. 81 και σημ. 77, εικ. 5 D. Harris, The Treasures of the Parthenon and Erechtheion, Οξφόρδη 1995, σ. 223 σημ. 3. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ GAUSS W. / F. RUPPENSTEIN, «Die Athener Akropolis in der frühen Eisenzeit», Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Athenische Abteilung 113 (1998), σ. 1-60, πιν HOEPFNER W. (επιμ.), Kult und Kultbauten auf der Akropolis. Internationales Symposion vom 7. bis 9. Juli 1995 in Berlin, Βερολίνο HOLTZMANN B., L Acropole d Athènes, Παρίσι HURWIT J.M., The Athenian Acropolis. History, Mythology, and Archaeology from the Neolithic Era to the Present, Cambridge KΑΒΒΑΔΙΑΣ Π. / G. KAWERAU, Aνασκαφή της Aκροπόλεως από του 1885 μέχρι του 1890, Βιβλιοθήκη της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας 13, Αθήνα 1907 (ανατύπωση 1974). KEESLING C.M., Monumental Private Votive Dedications on the Athenian Acropolis, ca B.C., διδακτορική διατριβή, University of Michigan, MARK I.S., The Sanctuary of Athena Nike in Athens. Architectural Stages and Chronology, Hesperia Supplement 26, Princeton ΜΠΡΟΥΣΚΑΡΗ Μ., Περιγραφικός κατάλογος του Μουσείου Ακροπόλεως, Αθήνα 1974., Τα μνημεία της Ακροπόλεως, Αθήνα ²2000. NILSSON M.P., Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Θρησκείας, Αθήνα PARKER R., Athenian Religion. A History, Οξφόρδη SCHNEIDER L. / CH. HÖCKER, Die Akropolis von Athen. Antikes Heiligtum und modernes Reiseziel, Κολωνία SCHOLL A., «ΑΝΑΘΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ. Die Akropolisvotive aus dem 8. bis frühen 6. Jahrhundert v. Chr. und die Staatswerdung Athens», Jahrbuch des Deutschen Archäologischen Instituts 121 (2006), σ SHAPIRO H.A., Art and Cult under the Tyrants in Athens, Mainz am Rhein ΤΡΙΑΝΤΗ Ι., Το Μουσείο Ακροπόλεως, Αθήνα 1998 (και στο διαδίκτυο, WELWEI K.-W., Athen. Vom neolithischen Siedlungsplatz zur archaischen Großpolis, Darmstadt WIEGAND TH., Die archaische Poros-Architektur der Akropolis zu Athen, Cassel / Leipzig ΠΗΓΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ εικ. 1: Φωτογραφικό αρχείο Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθήνας (D-DAI-ATH-Akr 86). εικ. 2, 5, 9: M. Korres, «The History of the Acropolis Monuments», στο R. Economakis (επιμ.), Acropolis Restoration. The CCAM Interventions, Λονδίνο 1994, εικ. σ. 40, 47 και 38 αντίστοιχα. εικ. 3: J.M. Hurwit, The Athenian Acropolis. History, Mythology, and Archaeology from the Neolithic Era to the Present, Cambridge 1999, σ. 111 εικ. 83b (σχ. I. Gelbrich). εικ. 4α: E. Touloupa, «Une Gorgone en bronze de l Acropole», Bulletin de Correspondance Hellénique 93 (1969), εικ. 6 σ εικ. 4β, 17: Μουσείο Ακροπόλεως (φωτ. Νίκος Δανιηλίδης). εικ. 6, 7: Σ. Παπασπυρίδη-Καρούζου, «Αρχαϊκά μνημεία του Εθνικού Μουσείου», Αρχαιολογική Εφημερίς (1952), πιν. 3 και 1 αντίστοιχα. εικ. 8, 14: Ν. Καλτσάς (επιμ.), Αθήνα-Σπάρτη, Κατάλογος της έκθεσης, Αθήνα 2007, εικ. σ. 57 και 147 αντίστοιχα. εικ. 10α: E. Touloupa, «Early Bronze Sheets with Figured Scenes from the Acropolis», στο D. Buitron-Oliver (επιμ.), New Perspectives in Early Greek Art, Studies in the History of Art 32, Center for Advanced Study in the Visual Arts, Symposium Papers 16 (1991), εικ. 6 σ εικ. 10β: W. Lamb, Greek and Roman Bronzes, Νέα Υόρκη 1929 (ανατύπωση 1969), εικ. 5 σ. 65. εικ. 11, 12: B. Holtzmann, L Acropole d Athènes, Παρίσι 2003, σ. 40, εικ. 15 και 14 αντίστοιχα. εικ. 13: A. Scholl, «ΑΝΑΘΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ. Die Akropolisvotive aus dem 8. bis frühen 6. Jahrhundert v. Chr. und die Staatswerdung Athens», Jahrbuch des Deutschen Archäologischen Instituts 121 (2006), εικ. 49b σ εικ. 15α-β: Ι. Τριάντη, Το Μουσείο Ακροπόλεως, Αθήνα 1998, εικ. 61 σ. 98 και εικ. 62 σ. 99. The Akropolis Votives from the 8th to the Early 6th Century B.C. and the Formation of the Athenian City-State Andreas Scholl This investigation focuses on the votive offerings from the Athenian acropolis in the Geometric and Early Archaic periods. Discussion starts with the oldest preserved dedications from the Middle Geometric period, and terminates with the description of a radical change in Athenian votive practice in the early 6th century. By looking closely at the vast amount of published archaeological material from the Acropolis, one can analyse the development of votive practice there much more precisely than has been done in the past. The article presents a synoptic overview of the most important types of votive offerings known from the Geometric and Early Archaic acropolis. An attempt is also made to link these observations with the few facts known about the historical situation of Athens and mainland Greece in the 8th and 7th centuries. It becomes evident that the Acropolis came to be the central sanctuary of the emerging Athenian polis already in the second half of the 8th century and that it was able to consolidate that position in the course of the 7th century. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1. Εισαγωγικό Μάθημα Αρχιτεκτονική/Τοπογραφία-Γλυπτική-Αγγειογραφία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ...

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ... Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου 1) Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού: Α.. Β.. Γ... 2) Επιλέξτε ποιες λέξεις της στήλης Β

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

08/11/2006. Στην έκθεση Αθήνα-Σπάρτη περιλαµβάνονται αρχαία ελληνικά έργα τέχνης, όπως έργα πλαστικής, µεταλλοτεχνίας, µικροτεχνίας και αγγειογραφίας.

08/11/2006. Στην έκθεση Αθήνα-Σπάρτη περιλαµβάνονται αρχαία ελληνικά έργα τέχνης, όπως έργα πλαστικής, µεταλλοτεχνίας, µικροτεχνίας και αγγειογραφίας. Νέα Υόρκη, ΗΠΑ. "Αθήνα-Σπάρτη: Από τον 8ο αι. π.χ. έως τον 5ο αι. π.χ." Έκθεση 08/11/2006 Το Κοινωφελές Ίδρυµα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης παρουσιάζει, σε συνεργασία µε το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, την έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 10. Ιωνικοί Ναοί της Μ. Ασίας στον 4 ο αι.

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΘΕ ΣΑΒΒΑΤΟ, 1 Μ.Μ.

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΘΕ ΣΑΒΒΑΤΟ, 1 Μ.Μ. ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΘΕ ΣΑΒΒΑΤΟ, 1 Μ.Μ. Τίτλος Ο ναός της Αθηνάς Νίκης: ένα στολίδι στην είσοδο της Ημερομηνία και διάρκεια 25 Οκτωβρίου Περιγραφή Ο ναός της Αθηνάς Νίκης, εντυπωσιακή εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα Κεφάλαιο 7 Kλασική Εποχή Οι Τέχνες και τα Γράμματα Στόχοι: Mε το τέλος της ενότητας οι μαθητές να είναι σε θέση να διαπιστώσουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της ελληνικής τέχνης σε συνδυασμό με τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο Ιερό τοπικής λατρείας αφιερωμένο στον θεό Κάβιρο (γενειοφόρο θεό με στεφάνι κισσού στο κεφάλι και κάνθαρο στο χέρι υπόσταση του Διονύσου) και το Θεό Παίδα (θεϊκό παιδί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Αρχαϊκή εποχή: o 6 ος αι. π.χ. Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης: Εποχή του Χαλκού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 7. O Πολύκλειτος και η σχολή χαλκοπλαστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΡΟΔΙΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΓΡΑΠΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΒΑΘΜΙΔΑ: ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΑΞΗ: ΣΤ ΡΟΔΟΣ, 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Διάβασε προσεκτικά τις ερωτήσεις και προσπάθησε

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Τευχος δευτερο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους. Ασκήσεις επί λίθου

Τευχος δευτερο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους. Ασκήσεις επί λίθου Τευχος δευτερο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στους αρχαϊκούς και κλασικούς χρόνους Ασκήσεις επί λίθου Άσκηση 1η Οι θησαυροί του ιερού Οι ιερείς της Βραυρωνίας Αρτέμιδος κάνουν απογραφή των

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Διεύθυνση Μουσείων Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσία Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως σε συνεργασία με την Α' ΕΠΚΑ-Κέντρο Μελετών Ακροπόλεως

Υπηρεσία Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως σε συνεργασία με την Α' ΕΠΚΑ-Κέντρο Μελετών Ακροπόλεως Υπηρεσία Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως σε συνεργασία με την Α' ΕΠΚΑ-Κέντρο Μελετών Ακροπόλεως Η Υπηρεσία Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως (ΥΣΜΑ) δραστηριοποιείται στον αρχαιολογικό χώρο της Ακροπόλεως.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη

Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κυκλαδική τέχνη και σύγχρονη αφηρημένη τέχνη Νάγια Οικονομίδου 2014-2015 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γνωρίσματα Κυκλαδικής Τέχνης...4 Πτυόσχημα ειδώλια.5 Βιολόσχημα ειδώλια 6

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 12. Γλύπτες του 4 ου αι. π.χ. Σκόπας, Ευφράνωρ,

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΡΑΤΟΥ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό!

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Στα αρχαία χρόνια δεν υπήρχε ηλεκτρισμός, όπως σήμερα. Όμως οι άνθρωποι της εποχής ήθελαν να φωτίσουν τα σπίτια τους και τους ναούς τους! Χρησιμοποιούσαν, λοιπόν, τα., μικρά πήλινα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Τίτλος Ημερομηνία και διάρκεια Περιγραφή Άλλοι Θεοί της 1 Φεβρουαρίου 2014 Ποιοι άλλοι θεοί και ήρωες υπήρξαν αντικείμενο λατρείας στην Ακρόπολη της θεάς

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 9. Ναοί του 4 ου αι. π.χ. στην ηπειρωτική Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΟΥΣΕΙΟ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ I ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΟΡΝΗΛΙΑ ΧΑΤΖΗΑΣΛΑΝΗ, ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΪΜΑΡΑ, ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Η σχολική χρονιά 2009-2010 ξεκίνησε για τον Τομέα Ενημέρωσης και Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.

ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7. Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π. ΕΝΔΥΜΑΣIΑ & ΚΟΙΝΩΝIΑ Ομάδα 7 Λεωνίδας - Αλεξάνδρα - Δανάη τμήμα Δ2 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ 2013-2014 Περιεχόμενα: Α Τι φορούσαν στα συμπόσια οι άντρες; Τι φορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΉ ΠΑΙΔΕΊΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΑ

ΚΛΑΣΙΚΉ ΠΑΙΔΕΊΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΑ ΚΛΑΣΙΚΉ ΠΑΙΔΕΊΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΑ ΚΛΈΒΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΖΎΓΙΣΜΑ 1 Χάλκινες ψήφοι. Η τρίτη από αριστερά είναι καταδικαστική, ενώ η πέμπτη είναι αθωωτική, Αθήνα, Μουσείο Αρχαίας Αγοράς, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, 2 Πρότυπα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑΣ 2014-2015 ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΥΛΗ ΚΑΙ ΜΟΡΦΗ ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ: Η ΥΛΗ Μεταμορφωμένα πετρώματα 3 ΠΙΕΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Το μάρμαρο της Πάρου Η Αφροδίτη της Μήλου Ενδεικτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο πραγματοποιούνται προγράμματα που πλαισιώνουν τις Μόνιμες Συλλογές του. Αναλυτικότερα, για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

Ας έλθομε στο Ερέχθειον και στο προκείμενο βιβλίο.

Ας έλθομε στο Ερέχθειον και στο προκείμενο βιβλίο. Ομιλία του προέδρου της ΕΣΜΑ, Ομοτ. Καθ. ΕΜΠ Χαράλαμπου Μπούρα στην παρουσίαση της απόδοσης του έργου αποκατάστασης του Ερεχθείου 1979-1987. Μουσείο Ακρόπολης, 10.04.2013. Η Αποκατάσταση του Ερεχθείου,

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΡΧΑΙΑ ΝΕΜΕΑ KAI ΑΘΛΗΤΕΣ ΔΡΟΜΙΚΩΝ ΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ

4. ΑΡΧΑΙΑ ΝΕΜΕΑ KAI ΑΘΛΗΤΕΣ ΔΡΟΜΙΚΩΝ ΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ 4. ΑΡΧΑΙΑ ΝΕΜΕΑ KAI ΑΘΛΗΤΕΣ ΔΡΟΜΙΚΩΝ ΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ ΕΝΤΥΠΟ 4.6.1. «Κρυπτή στο στάδιο της Νεμέας» Δραστηριότητα 1 η : «Η σημασία της στοάς της Νεμέας» Σχεδιαστική αναπαράσταση αθλητή (πυγμάχου) που περιμένει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας αρχεία Πηγεσ γνωσησ, Πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας 5 Αρχείον ήταν Σ την εποχή μας ένα τεκμήριο χαρακτηρίζεται ως αρχειακό υλικό όταν πάψει πια να είναι λειτουργικό και εφόσον

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2 Ιουνίου 2009 ΩΡΑ: 07:45 10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τρία μέρη και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΣ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΣ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΣ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ 6 η ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Αθήνα, 4-5 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΕΡΑΜΕΙΚΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΕΡΑΜΕΙΚΟ ΚΠΕ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ ΚΑΙ ΤΡΟΙΖΗΝΑΣ-ΜΕΘΑΝΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΕΡΑΜΕΙΚΟ «ΠΙΟ ΤΥΧΕΡΟΣ Ο ΚΟΤΣΥΦΑΣ» «Μια επιγραφή με ειδοποιεί: όρος ειμί Κεραμεικού,Εγώ θα φύγω, Δίνω κρυφά ένα φιλί στου Κούρου του αρχαϊκού το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου

Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου Αρχαιολογικό µουσείο Κιµώλου εισαγωγή η παρουσίαση φιλοδοξεί να είναι µια παρουσίαση του µουσείου από την πλευρά του επισκέπτη, χωρίς να έχουµε µιλήσει µε τους αρµόδιους για τις προθέσεις και τους στόχους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική κληρονομιά και τουρισμός. Μια πρόσκληση πρόκληση!

Πολιτιστική κληρονομιά και τουρισμός. Μια πρόσκληση πρόκληση! Πολιτιστική κληρονομιά και τουρισμός Μια πρόσκληση πρόκληση! Βασικές αρχές: Τα μνημεία, οι αρχαιολογικοί χώροι, όλα τα αρχαία ερείπια ως φορείς πανανθρώπινης μνήμης συνιστούν απόλυτη αξία a value per

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ Καθ. Θ. Σκουλίδης, Χηµικός Μηχανικός ρ. Κ. Κουζέλη, Χηµικός, Ινστιτούτο Λίθου ρ. Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ-ΚΡΑΤΟΣ

Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ-ΚΡΑΤΟΣ Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ-ΚΡΑΤΟΣ Ένα μεγάλο τμήμα του ελληνικού κόσμου ήταν κατά τη μυκηναϊκή εποχή οργανωμένο με ένα συγκεντρωτικό σύστημα, στο οποίο ο μονάρχης (αναξ) κυβερνούσε έχοντας την ανώτατη στρατιωτική

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου

Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική. Ευρυδίκη Κεφαλίδου Λίγα λόγια για την αρχαία κεραμική Ευρυδίκη Κεφαλίδου Η κεραμική είναι το πολυπληθέστερο και πιο συχνό αρχαιολογικό αντικείμενο. Με τη βοήθεια της κεραμικής: α) εντοπίζουμε μια αρχαιολογική θέση β) χρονολογούμε

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Ιστορία Κατασκευών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ιστορία Κατασκευών Ενότητα 2.3: Το Δομικό Σύστημα «ΔΟΚΟΣ ΕΠΙ ΣΤΥΛΩΝ» - Συμπληρωματικά στοιχεία για την εξέλιξη των κατασκευών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012 ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΩΔΩΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο, 2011-2012 Περιεχόμενα Αρχαία Δωδώνη γεωγραφικά στοιχεία Κοίλον Ορχήστρα Σκηνή Ρωμαϊκά χρόνια Παραστάσεις που φιλοξενήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΑ ΠΗΛΙΝΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μεσοποταμία-Σουμέριοι Μέσα 4ης χιλιετίας π.χ. Σφηνοειδής γραφή Τρόπος γραφής που

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ

Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ Η ανάλυση των στοιχείων στο Παρατηρητήριο στο αρχαίο θέατρο ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ. βασίσθηκε στην εργασία που εκπόνησε ειδική επιστημονική ομάδα υπό τους κ.κ. Λάζαρο Κολώνα τ. γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 5. Τα εναέτια γλυπτά του Παρθενώνος Tα αετωματικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Παναγιώτης Καπλάνης Διδάσκων: Ανδρέας Βλαχόπουλος Σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος Η παλιννόστηση του κλασικού: Νοσταλγία για την κλασική αρχαιότητα ως επινοημένη παιδική ηλικία της ανθρωπότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στην Α τάξη Γυμνασίου, οι μαθητές μας

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας E ομάδας

Φύλλο εργασίας E ομάδας Φύλλο εργασίας E ομάδας «δημοκρατικὸν μὲν εἶναι τὸ κληρωτὰς εἶναι τὰς ἀρχάς, τὸ δ αἰρετὰς ὀλιγαρχικόν» (Η ανάδειξη στα αξιώματα με κλήρωση θεωρείται δημοκρατική, ενώ με εκλογή ολιγαρχική ) Αριστοτέλους,

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κείμενα με τις λέξεις που σας δίνονται στην παρένθεση

Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κείμενα με τις λέξεις που σας δίνονται στην παρένθεση ΠΗΓΕΣ 1 2 Φύλλο εργασίας:1 Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κείμενα με τις λέξεις που σας δίνονται στην παρένθεση 1) Ο Ηρακλής πρώτος, κατά την παράδοση, έφερε την -- -- -- -- -- -- -- -- στο χώρο της Ολυμπίας

Διαβάστε περισσότερα