ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ. 1. Ὁ θεσμός τῆς οἰκογένειας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ. 1. Ὁ θεσμός τῆς οἰκογένειας"

Transcript

1 ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ 1. Ὁ θεσμός τῆς οἰκογένειας Τοῦ αἰδες. Πρωτοπρ. π. Βασιλείου Καλλιακμάνη, Καθηγητοῦ Θεολογίας ΑΠΘ Εχει ὑποστηριχθεῖ ἀπό ὁρισμένους λογίους τῆς χώρας ὅτι ὁ Χριστιανισμός ὄχι μόνο δέ βοήθησε τό θεσμό τῆς οἰκογένειας, ἀλλά καί συνέβαλε στόν κλονισμό του. Προσέβαλε δηλαδή τό κῦρος τῆς πατρικῆς ἐξουσίας στό πλαίσιο τῆς μικρῆς οἰκογένειας. Οἱ αἰτιάσεις αὐτές γίνονται μέ ἀναφορές σέ ὁρισμένα ἀποσπάσματα τῶν λόγων τοῦ Χριστοῦ, ἑρμηνεύονται μᾶλλον ἐπιφανειακά, ἀποκόπτονται ἀπό τό ἐννοιολογικό τους πλαίσιο καί αὐτονομοῦνται. Τά κείμενα πού ἐπιστρατεύονται προέρχονται ἀπό τούς εὐαγγελιστές Ματθαῖο καί Λουκᾶ 1. Ἀναφέρω τό πιό χαρακτηριστικό: «Μή νομίσητε ὅτι ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην ἐπί τήν γῆν οὐκ ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην, ἀλλά μάχαιραν. ἦλθον γάρ διχάσαι ἄνθρωπον κατά τοῦ πατρός αὐτοῦ καί θυγατέρα κατά τῆς μητρός αὐτῆς καί νύμφην κατά τῆς πενθερᾶς αὐτῆςι καί ἐχθροί τοῦ ἀνθρώπου οἱ οἰκιακοί αὐτοῦ. Ὁ φιλῶν πατέρα ἤ μητέρα ὑπέρ ἐμέ οὐκ ἔστι μου ἄξιος καί ὁ φιλῶν υἱόν ἤ θυγατέρα ὑπέρ ἐμέ οὐκ ἔστι μου ἄξιος καί ὅς οὐ λαμβάνει τόν σταυρόν αὐτοῦ καί ἀκολουθεῖ ὀπίσω μου, οὐκ ἔστι μου ἄξιος» 2. Μέ βάση λοιπόν τό παραπάνω ἀπόσπασμα καί ἄλλα παράλληλά του ὑποστηρίζεται ὅτι, ὁ Ἰησοῦς γνώριζε ὅτι θά παρέσυρε εὐκολότερα τόν γιό ἀπό τόν πατέρα, γι αὐτό καί ὑποδαύλιζε τήν ἀντίθεση ἀπέναντί του. 3 Εὐσταθοῦν ὅμως οἱ ἰσχυρισμοί αὐτοί; Πῶς ἐννοοῦνται οἱ λόγοι αὐτοί τοῦ Χριστοῦ; Ὑποτίμησε ἤ ἀνύψωσε τό θεσμό τῆς οἰκογένειας καί τοῦ γάμου ἡ ἐκκλησία; Γιά νά ἀπαντηθοῦν τά ἐρωτήματα αὐτά, πρέπει πρῶτα νά ἐξετασθεῖ ἡ θέση τῶν μελῶν τῆς οἰκογένειας στήν πρό καί μετά Χριστόν κοινωνία. Αὐτό ὅμως εἶναι ἀ- νέφικτο στό πλαίσιο πού διαθέτουμε. Θά περιοριστοῦμε σέ κάποιες βασικές ἐπισημάνσεις. Ἐξάλλου ἀκολουθοῦν δύο ἀκόμη κεφάλαια, ὅπου ἀναπτύσσονται πιό ἀναλυτικά τά θέματα πού σχετίζονται μέ τό γάμο. Ἡ οἰκογένεια εἴτε ὡς μορφή κοινότητας, εἴτε ὡς ὁ βασικότερος βιοκοινωνικός θεσμός ἀποτελεῖται ἀπό τό ζεῦγος καί ἕνα τουλάχιστον παιδί. Στήν παραδοσιακή ἀ- γροτική κοινωνία κυριαρχοῦσε ἡ λεγόμενη πατριαρχική οἰκογένεια, πού περιλάμβανε πολλά πρόσωπα καί ἀνῆκαν σέ τρεῖς τουλάχιστον γενιές (παποῦδες-γονεῖς- ἐγγόνια). Εἶναι γνωστή ἐπίσης ἡ ἐκτεταμένη ἤ διευρυμένη οἰκογένεια στήν ὁποία ἐκτός ἀπό τούς παραπάνω ἀνῆκαν θεῖες, θεῖοι, ξαδέλφια, πεθερικά, κουμπάροι κ.ἄ. Σέ διάφορες φάσεις τοῦ παγκόσμιου πολιτισμοῦ ἀπαντᾶ καί ἡ μητριαρχική ἤ μητριαρχούμενη Τό κείμενο τῆς εἰσήγησης πού παρουσιάστηκε στήν ἡμερίδα τῆς Ἱερᾶς Συνόδου συμπληρώθηκε καί δημοσιεύτηκε στό βιβλίο μας: Ὁ ἐκκλησιολογικός χαρακτήρας τῆς Ποιμαντικῆς, Λεντίῳ ζωννύμενοι ΙΙ, Θεσσαλονίκη 2005, ἐκδ. Μυγδονία, σ Λουκ. 14, Ματθ. 10, Π. Κανελλόπουλος, «Οἰκογένεια», Μεγάλη Ἑλληνική Ἐγκυκλοπαίδεια, τόμ. 18, 2η ἔκδ., σ

2 οἰκογένεια. Σέ μᾶς ὁ τύπος αὐτός οἰκογένειας ἀναπτύχθηκε στίς νησιώτικες κυρίως περιοχές, λόγω τῆς μακροχρόνιας ἀπουσίας τοῦ πατέρα ἀπό τό σπίτι. Στήν ἀστική καί σύγχρονη μεταβιομηχανική κοινωνία κυριαρχεῖ ἡ πυρηνική ἤ μικρή οἰκογένεια, πού περιλαμβάνει δύο γενιές, τούς γονεῖς καί τά ἄγαμα τέκνα τους. 4 Τίς τελευταῖες δεκαετίες στόν δυτικό κυρίως κόσμο, ἀλλά καί στή χώρα μας αὐξάνονται οἱ μονογονεϊκές οἰκογένειες 5. Στόν τύπο αὐτό οἰκογένειας ἕνας γονέας, συνήθως ἡ μητέρα, ζεῖ μόνη μέ τό παιδί ἤ τά παιδιά γιά διαφόρους λόγους. Εἴτε διότι πέθανε ὁ σύζυγος καί εἶναι χήρα, εἴτε διότι εἶναι διαζευγμένη, εἴτε διότι ἔχει κάποιο παιδί ἐκτός γάμου καί εἶναι μέν ἀναγνωρισμένο ἀλλά ὁ πατέρας δέν ἐνδιαφέρεται γι αὐτό. Εἴτε τέλος διότι ἔχει ἐπιλέξει τόν τύπο αὐτό τῆς οἰκογένειας, υἱοθετώντας κάποιο παιδί. Στίς παραπάνω μορφές οἰκογένειας πρέπει νά περιλάβουμε καί τίς ἀνάδοχες οἰκογένειες. Οἱ ἐλεύθερες συμβιώσεις πού παρατηροῦνται στήν κοινωνία τά τελευταῖα χρόνια, δέν ἀναγνωρίζονται νομικά ὡς οἰκογένειες. Οἱ ἐλεύθερες συμβιώσεις, ὅσο καί ἄν αἰτιολογοῦνται ἀπό διάφορες πλευρές, φανερώνουν τόν ἀτομοκεντρισμό καί τήν αὐτονομία τοῦ σύγχρονου ἀνθρώπου, πού ἀρνεῖται τίς εὐθύνες τῆς οἰκογένειας καί τίς δυσκολίες πού ἀπορρέουν ἀπό τήν γέννηση καί ἀνατροφή τῶν παιδιῶν. Πολλά ζευγάρια πού ἐπιλέγουν τήν ἐλεύθερη συμβίωση εἶναι οἰκονομικά ἀνεξάρτητα, διαθέτουν ἀτομικό εἰσόδημα καί ταμεῖο, καί συνήθως ἀγωνίζονται γιά τήν προσωπική τους ἐπαγγελματική ἀνέλιξη 6. Ἄλλα ζευγάρια ζοῦν κάτω ἀπό κοινή στέγη γιά οἰκονομικούς λόγους. Ἄλλα ζοῦν μαζί γιά ἀλληλογνωριμία μέ ἀπώτερο στόχο τό γάμο. ἄλλα ζευγάρια συζοῦν γιά κάποιο μικρό διάστημα, κυρίως στήν μετεφηβική ἡλικία, διότι νιώθουν, ὅπως δηλώνουν, εὐτυχισμένα. Τέλος ὁρισμένα ζευγάρια, ἐπειδή δέν ἐπιθυμοῦν νά συνάψουν νόμιμο γάμο γιά θρησκευτικούς ἤ ἄλλους λόγους, καταλήγουν στήν ἐλεύθερη συμβίωση. 2. Η ἀξία τῶν παιδιῶν έ γνωρίζω ἄν μεθοδολογικά εἶναι ὀρθό, θεωρῶ ὅμως ὅτι εἶναι ἐποπτικό νά ἀναζητηθοῦν οἱ θέσεις τῆς χριστιανικῆς ἁγιοπνευματικῆς μας παράδοσης γιά τά παιδιά, τίς γυναῖκες, τούς ἄνδρες, τίς μεταξύ τους σχέσεις καί τό γάμο γενικότερα, προκειμένου νά προσεγγίσουμε καλύτερα τό θέμα μας. Στήν Παλαιά ιαθήκη τά παιδιά θεωροῦνται εὐλογία Θεοῦ καί χαρακτηρίζονται ὡς «στέφανος γερόντων» 7. Οἱ γιοί ὀνομάζονται «νεόφυτα ἐλαιῶν κύκλῳ τῆς τραπέζης» 8 τῶν πατέρων τους. Στήν Καινή ιαθήκη ὁ Χριστός εὐλογεῖ τά παιδιά 4 Γ, Ἰ. Μαντζαρίδη, Χριστιανική ἠθική ΙΙ, ἐκδ. Πουρναρᾶ, Θεσσαλονίκη 2004, σ Βλ.. Κογκίδου, Μονογονεϊκές οἰκογένειες.πραγματικότητα-προοπτική-κοινωνική πολιτική, ἐκδ. Λιβάνη, Ἀθήνα Συνοπτικές θέσεις καί ἀπαντήσεις στό δίλημμα οἰκογένεια ἤ ἐπάγγελμα βλ. στό ἀφιέρωμα τοῦ περιοδικοῦ Εὐθύνη, τεῦχος 340, Ἀπρίλιος 2000, σ Παροιμ. 17, 6. 8 Ψαλμ. 127,3. 2

3 καί ἐμφανίζεται νά προβάλλει τήν ἐμπιστοσύνη τῶν παιδιῶν στούς γονεῖς ὡς πρότυπο χριστιανικῆς ζωῆς καί προϋπόθεση εἰσόδου στή βασιλεία τοῦ Θεοῦ. «Καί προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς παιδίον ἔστησεν αὐτό ἐν μέσῳ αὐτῶν καί εἶπενι ἀμήν λέγω ὑμῖν, ἐ- άν μή στραφῆτε καί γένησθε ὡς τά παιδία, οὐ μή εἰσέλθητε εἰς τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν» 9. Ἐνῶ παράλληλα καλοῦσε τό λαό νά δεχθεῖ τή βασιλεία τοῦ Θεοῦ ὅπως τά παιδιά 10, μέ ἄδολη καί καθαρή καρδιά. Κι αὐτά λέγονταν σέ μιά ἐποχή πού στόν εἰδωλολατρικό κόσμο, καί ἰδιαίτερα στούς πολεμικούς λαούς - ἕλληνες, ρωμαίους καί ἄλλους- εἶχε καθιερωθεῖ ὡς παιδαγωγική ἀρχή ἡ παιδεραστία 11 μέ διάφορες μορφές, προκειμένου οἱ νέοι νά γίνουν ἀνδρεῖοι μαχητές. Ὁ Χριστιανισμός κατεδίκασε ἀπερίφραστα καί ἔδωσε τέλος στά ἐκφυλιστικά φαινόμενα, προβάλλοντας τήν σωματική ἄσκηση καί τήν ἐγκράτεια. Παράλληλα τά παιδιά ἀναγνωρίζονται ἀπό τήν ἐκκλησία ὡς ἑνιαῖες ψυχοσωματικές ὀντότητες ἀπό τή σύλληψή τους 12. Καί τά ἀνάπηρα παιδιά γίνονται ἀποδεκτά ἀπό τούς Χριστιανούς καί δέν τά περιμένει ὁ Καιάδας. Ταυτόχρονα καταδικάσθηκε ἐξαρχῆς ἀπό τούς Πατέρες τῆς ἐκκλησίας ἡ ἔκτρωση πού ταυτίστηκε μέ τό φόνο. Ἀκόμη, τά παιδιά τῶν Χριστιανῶν γονέων, καί πρίν τή καθιέρωση τοῦ νηπιοβαπτισμοῦ, βαπτίζονταν, εἶχαν τήν πρώτη θέση στή ἐκκλησιαστική σύναξη καί βρίσκονταν κοντά στό θυσιαστήριο. Ἐκεῖ συμμετεῖχαν ψάλλοντας «ἐν ἀφελότητι καρδίας» τό «Κύριε ἐλέησον». Ἡ ἐκκλησία λοιπόν ἀναγνωρίζει τά παιδιά ὡς ἀνεπανάληπτα πρόσωπα καί ἐνδιαφέρεται γι αὐτά. Τά νεογέννητα παιδιά δέν εἶναι μόνο σαρκικά, ἀλλά ἔχουν καί πνευματική ὑπόσταση. Τό ζευγάρι ἔχει τήν ἰδιαίτερη εὐλογία νά συμβάλει στή δημιουργία νέων ἀνθρώπων, ὑποψηφίων πολιτῶν τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Τά παιδιά δέν εἶναι μόνο μελλοντικοί ἐνήλικες 13, εἶναι καί πνευματικά ὄντα, πού ἀνήκουν τόσο στό Θεό ὅσο καί στούς γονεῖς καί χρειάζεται νά μεγαλώνουν μέσα σέ οἰκογενειακή ἀτμόσφαιρα προσευχῆς καί γενικότερα γνήσιας πνευματικῆς ζωῆς. 9 Ματθ. 18, «Ἀμήν λέγω ὑμῖν, ὅς ἐάν μή δέξηται τήν βασιλείαν τοῦ θεοῦ ὡς παιδίον, οὐ μή εἰσέλθῃ εἰς αὐτήν». Μάρκ. 10, Ἡ συνήθεια αὐτή εἶχε ἐπικρατήσει καί διαδοθεῖ στόν ἑλληνορωμαϊκό κόσμο μέ ἐκφυλιστικές τάσεις, παρότι ὁρισμένοι φιλόσοφοι φαίνεται νά τήν ἀποδοκίμαζαν. Βλ. Ἰω. Συκουτρῆ, Εἰσαγωγή, στό, Πλάτωνος Συμπόσιον, Ἀκαδημία Ἀθηνῶν, Ἑλληνική Βιβλιοθήκη 1, ἐκδ. Κολλάρος, Ἀθήνα 1949, σ. 39 κ.ἑ. Ἀνώνυμος ὑπομνηματιστής τοῦ Γρηγορίου Θεολόγου γράφει: «Τό παιδεραστεῖν εἴτ αἰσχρῶς εἴτε σωφρόνως, πᾶσι μέν ἕλλησι, μάλιστα δέ τοῖς Ἀθηναίοις ἔννομον ἦν. Καί πέρσαι δέ καθ Ἡρόδοτον, τοῖς παισίν ἐμείγνυντο, παρ ἕλλησι τοῦτο μαθόντες». PG 36, 1233D. Πρβλ. Γρηγορίου Θεολόγου, Κατά Ἰουλιανοῦ Στηλιτευτικός, 1,102, PG 35, 640A. 12 Βλ. Marie -Helene Congourdeau, Τό ἔμβρυο εἶναι πρόσωπο; Ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής καί ἡ ἀνθρώπινη φύση τοῦ ἐμβρύου, ἔκδ. «Ὁ Εὐαγγελιστής Μάρκος», Θέρμη Θεσσαλονίκης Ὁ Ἰ. Καραβιδόπουλος γράφει χαρακτηριστικά: «Ἐνῶ οἱ σύγχρονοι τοῦ Ἰησοῦ βλέπουν στό παιδί τόν μελλοντικό ἐνήλικα (καί μόνο ἀπό αὐτή τήν πλευρά δίνουν σ αὐτό ἀξία), ὁ Ἰησοῦς ἀντιστρόφως, κατά τήν εὔστοχη παρατήρηση τοῦ Grundmann, βλέπει στόν ἐνήλικα τό χαμένο παιδί πού πρέπει νά ξαναβρεθεῖ, γιά νά μπορέσει αὐτός νά ἀντιμετωπίσει τό Θεό ὡς Πατέρα καί νά δεχτεῖ ἀπ αὐτόν μέ ἐμπιστοσύνη καί εὐγνωμοσύνη τή δωρεά τῆς βασιλείας». Ἰωάν.. Καραβιδόπουλος, Τό κατά Μάρκον εὐαγγέλιο, ἐκδ. Πουρναρᾶ, Θεσσαλονίκη 1988, σ

4 Οἱ Εὐχές τοῦ γάμου κάνουν λόγο γιά καλλιτεκνία καί «εὐτεκνίας ἀπόλαυσιν». Οἱ Πατέρες τῆς ἐκκλησίας, μπορεῖ στήν πλειονότητά τους νά ἐξυμνοῦν τήν ἀνωτερότητα τῆς παρθενίας ἔναντι τοῦ γάμου, παράλληλα ὅμως θεωροῦν τούς γονεῖς συνδημιουργούς Θεοῦ. Ἡ παιδοποιΐα ἐντάσσεται στό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί ἀποτελεῖ φραγμό στό θάνατο 14. Ὁ ἱερός Χρυσόστομος, θέλοντας νά ὑποστηρίξει τίς γυναῖκες πού κατηγοροῦνταν ὅτι ἦταν ὑπεύθυνες γιά τήν ἀτεκνία, διδάσκει ὅτι ἡ γέννηση τῶν παιδιῶν ἀνάγεται στήν προνοητική ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ. Γράφει χαρακτηριστικά: «...ὅτι τοῦ τῆς φύσεως ἐστι δημιουργοῦ τό πᾶν, οὔτε ἡ συνουσία, οὔτε ἕτερόν τι ἐστι τό δυνάμενον συντελέσαι πρός τήν τῶν παίδων διαδοχήν, μή τῆς ἄνωθεν χειρός συνεφαπτομένης, καί τήν φύσιν διεγειρούσης πρός τόν τόκον» 15. Καί σέ ἄλλο σημεῖο ἀναφερόμενος στήν ἀτεκνία τῆς ἄννης, μητέρας τοῦ Σαμουήλ, ὑποστηρίζει: «τό τεκεῖν ἄνωθεν ἔχει τήν ἀρχήν, ἀπό τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας, καί οὔτε γυναικός φύσις, οὔτε συνουσία, οὔτε ἄλλο οὐδέν αὔταρκες πρός τοῦτο ἐστιν» 16. Πόσο μεγάλη σπουδαιότητα καί ἀξία ἔδωσε ἐξαρχῆς ἡ ἐκκλησία στά παιδιά φαίνεται ἀπό πολλά κείμενα τῆς παράδοσής μας. Ἰδιαίτερα ὁ ἱερός Χρυσόστομος σκιαγραφεῖ τό πλαίσιο τῆς χριστιανικῆς ἀγωγῆς τῶν παιδιῶν καί ἐπιμένει στήν ἔγκαιρη καί ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων ἀγωγή καί τήν ἀρνητική καί θετική μέθοδο ἀναπτύξεως τοῦ παιδικοῦ χαρακτήρα. Θέτει τό θέμα τῶν ποινῶν, τῶν δώρων, τῆς στροφῆς τῶν παιδιῶν στίς φυσικές καλλονές, τῆς προσευχῆς, τοῦ ὀνόματος, τῆς προφύλαξης τῶν αἰσθήσεών τους, τῆς ἀνάγνωσης τῶν Γραφῶν, τῆς σπουδαιότητας τοῦ παραδείγματος τῶν γονέων καί προπαντός τῆς μεγάλης ἀξίας τῆς ἀνυστερόβουλης ἀγάπης 17. Ἀλλά καί ὁ Μ. Βασίλειος στό λόγο του, Πρός τούς νέους ὅπως ἄν ἐξ ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων 18, συμβουλεύει πῶς νά ὠφελοῦνται οἱ νέοι μελετώντας μέ διάκριση τά ἀρχαῖα ἑλληνικά συγγράμματα. Κι ἀκόμη πῶς νά ἀσκοῦν καί νά παιδαγωγοῦν τό σῶμα, πῶς νά ἐπιλέγουν τήν ὁδό τῆς ἀρετῆς, πῶς θά ἀποφεύγουν τόν πλοῦτο καί τήν κοσμική δόξα κ.λπ. 14 «ὥστε διά τό μή ἐκτριβῆναι καί ἀναλωθῆναι τό γένος ὑπό τοῦ θανάτου ὁ γάμος ἐπινενόηται, ὡς ἄν διά τῆς παιδοποιΐας τό γένος τῶν ἀνθρώπων διασώζηται». Ἰω. αμασκηνοῦ, ἔκδοσις ἀκριβής τῆς ὀρθοδόξου πίστεως 4,24 PG 94, 1208Α. 15 Ὁμιλία εἰς Γένεσιν 38,2, PG 53,352. Ὁ π. Ἰ. Μέγιεντορφ γράφει ὅτι: «...μιά ἀπό τίς οὐσιαστικές διαφορές ἀνάμεσα στήν παλαιοδιαθηκική ἰουδαϊκή ἀντίληψη γιά τό γάμο καί τήν ἀντίστοιχη χριστιανική εἶναι ὅτι, γιά τούς Ἰουδαίους τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὁ γάμος ἔπαιρνε τό νόημα μόνο ἀπό τήν ἀναπαραγωγή, ἐνῶ γιά τούς χριστιανούς αὐτός ὁ ἴδιος ὁ γάμος περιελάμβανε ἀπό μόνος του τό τέλος-σκοπό του, δηλαδή τήν ἕνωση δύο ἀλληλοαγαπωμένων ὑπάρξεων πού εἰκονίζουν τήν ἕνωση τοῦ Χριστοῦ μέ τήν Ἐκκλησία. Καί πράγματι δέν ὑπάρχει οὔτε ἕνας στίχος τοῦ κειμένου τῶν Εὐαγγελίων ἤ τῶν Ἐπιστολῶν τοῦ ἀποστόλου Παύλου, ὅπου νά λέγεται ὅτι ἡ τεκνογονία «δικαιώνει» τό γάμο, ἀποτελεῖ δηλαδή τόν κύριο σκοπό του». π. Ἰωάννης Μέγιεντορφ, Ὁ ὀρθόδοξος γάμος, μετάφρ. Ἀρχιμ. Ἀθηναγόρας ικαιάκος, ἐκδ. Ἀκρίτας, Ἀθήνα 2004, σ Ὁμιλία εἰς τήν Ἄνναν 1 (;), PG 54, Βλ. Περί κενοδοξίας καί ὅπως δή τούς γονέας ἀνατρέφειν τά τέκνα, κείμ.. Μωραΐτης, Βιβλιοθήκη «Παπύρου» 96, Ἀθήνα Βλ. Βιβλιοθήκη «Παπύρου» 2, κείμ.. Μπαλάνος, Ἀθήνα

5 Πρέπει ἐπίσης νά σημειωθεῖ, ὅτι ἡ πολυτεκνία καλῶς θεωρεῖται καί εἶναι ὄχι μόνο εὐλογία, ἀλλά καί χάρισμα. Χάρισμα πού δέν ἀφήνει περιθώρια γιά αὐτοδικαίωση καί ἐγωϊστική αὐτοανύψωση ἀπέναντι στό Θεό. Ἡ πολυτεκνία πρέπει νά συνοδεύεται καί ἀπό τήν καλλιτεκνία. Εἶναι χαρακτηριστικά ὅσα ἀναφέρει ὁ ἱερός Χρυσόστομος: «Οὐ τό σπεῖραι ποιεῖ πατέρα μόνον, ἀλλά τό παιδεῦσαι καλῶς, οὐδέ τό κυῆσαι μητέρα ἐργάζεται, ἀλλά τό θρέψαι καλῶς» 19. Κι ὅσοι δέν κατορθώνουμε τήν πολυτεκνία, ἄς δίνουμε μεγάλη ἔμφαση τουλάχιστον στήν καλλιτεκνία. Ἡ καλλιτεκνία βέβαια ἀφορᾶ ὅλους, εἴτε ἀπέκτησαν πολλά παιδιά εἴτε ὄχι. 3. Η ἰσοτιμία τῶν γυναικῶν Ἄς ἐξετάσουμε στήν παρούσα συνάφεια πῶς ἀντιμετώπισε τή γυναίκα ἡ ὀρθόδοξη θεολογία. Εἶναι γνωστό ὅτι ὁ Ἀπόστολος Παῦλος διακήρυξε: «οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδέ ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδέ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καί θῆλυ πάντες γάρ ὑμεῖς εἱς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ» 20. Λέγοντας αὐτά δέ σκοπεύουμε νά ἰσοπεδώσουμε τίς διαφορές πού ὑπάρχουν ἀνάμεσα στόν ἄνδρα καί τή γυναίκα, ὅπως γίνεται στούς νεώτερους χρόνους. Ἀλλά νά ἀναδείξουμε ὅτι ὁ διαφορετικός ρόλος, πού ἀπό τήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ ἔχει δοθεῖ στά δύο φῦλα, δέν ἀποτελεῖ ἀνισότητα ἀλλά εὐκαιρία γιά ἁρμονική συνύπαρξη καί ἀλληλοσυμπλήρωση. Καί οἱ διαφορές δέν ἀφοροῦν μόνο τή σωματική διάπλαση, ἀλλά καί τόν ψυχισμό τους. Ὁ ἄνδρας καί ἡ γυναίκα ἐκπροσωποῦν δύο διαφορετικούς κόσμους, πού χαρακτηρίζονται ἀπό τά γνωρίσματα τοῦ φύλου ὥς τό τελευταῖο κύτταρο τῆς ὑπάρξεώς τους 21. Γι αὐτό καί στή θεολογία διευκρινίζεται ὅτι, εἶναι πιό σωστό νά κάνουμε λόγο γιά ἰσοτιμία, παρά γιά ἰσότητα τῶν δύο φύλων. Ἡ ἰσότητα παραπέμπει σέ κάποιου εἴδους ἰσοπεδωτική ἐξομοίωση, ἀκυρώνει τήν ἀρχή τῆς ἀλληλοσυμπλήρωσης καί δημιουργεῖ τίς προϋποθέσεις τῶν ἀντιθέσεων. Ὁποιαδήποτε στιγμή ὁ ἕνας ἀπό τούς δύο μπορεῖ νά ἀντικαταστήσει καί νά κάνει τόν ἄλλο περιττό. Ἀντίθετα ἡ ἰσοτιμία ὑπαγορεύει τό σεβασμό τῶν διαφορῶν καί τήν ἀναγνώριση τῆς ἰδιαίτερης ἀξίας καί τῶν χαρισμάτων τοῦ ἄνδρα καί τῆς γυναίκας. 22 Ἡ ἐκκλησία τίμησε τή γυναίκα καί τήν ἀνύψωσε ἠθικά. Ἀπό πράγμα καί κτῆμα τοῦ ἄνδρα τήν εἶδε ὡς κατ εἰκόνα Θεοῦ πλασμένο ἄνθρωπο μέ ἰδιαίτερα χαρίσματα. Ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ δέχθηκε νά σαρκωθεῖ στά σπλάχνα μιᾶς Παρθένου, τῆς Παναγίας. Ἐν συνεχεία ὁ Χριστός εὐλογεῖ τό γάμο στήν Κανά τῆς Γαλιλαίας, συνομιλεῖ μέ τή Σαμαρείτισσα καί τῆς ἀποκαλύπτει βαθιές θεολογικές ἀλήθειες. Προστατεύει τή μοιχαλίδα, δέχεται τή μετάνοια τῆς πόρνης, καί ἐκτός ἀπό 19 Ὁμιλία εἰς τήν Ἄνναν, 1, PG 54, 636. Μέ βάση τό κείμενο αὐτό ὑποστηρίζεται ὅτι, «τό βάρος στό σκοπό τοῦ γάμου δέν τοποθετεῖται στό ἀριθμό τῶν τέκνων, ἀλλά στό ἐνδιαφέρον τῶν γονέων γιά τή σωστή διαπαιδαγώγησή τους». Χρ. Κ. Βάντσου, Θέματα ποιμαντικῆς ψυχολογίας, τεῦχος Β, Θεσσαλονίκη 2003, σ Γαλ. 3, Γ. Ἰ. Μαντζαρίδη, Χριστιανική ἠθική ΙΙ, σ Γ. Ἰ. Μαντζαρίδη, ὅ.π., σ

6 τούς μαθητές κάνει μαθήτριες καί γυναῖκες, πού ἀξιώνονται πρῶτες αὐτές νά μεταφέρουν στά πέρατα τοῦ κόσμου τό χαρμόσυνο μήνυμα τῆς Ἀναστάσεώς του. Παράλληλα διακήρυξε τό ἀδιάλυτο τοῦ γάμου. 23 Ἔτσι προστατεύονται τά πιό ἀδύναμα μέλη της οἰκογένειας, οἱ γυναῖκες καί τά παιδιά. Ἀλλά καί οἱ Πατέρες τῆς ἐκκλησίας ὑπερασπίσθηκαν τίς γυναῖκες ὅταν ἀδικοῦνταν ἀπό ἄδικους νόμους. Εἶναι χαρακτηριστικό ὅτι ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος δέ δίστασε νά καταφερθεῖ ἀνοικτά κατά τῶν πολιτικῶν νόμων, πού τιμωροῦσαν τή γυναίκα σέ περίπτωση μοιχείας, ἐνῶ τόν ἄνδρα τόν ἄφηναν ἀτιμώρητο. Οἱ λόγοι του ἔ- μειναν ἔκτοτε παροιμιώδεις, ἀφοῦ τόνιζε μέ ἔμφαση: «Οὐ δέχομαι ταύτην τήν νομοθεσίαν, οὐκ ἐπαινῶ τήν συνήθειαν. ἄνδρες ἦσαν οἱ νομοθετοῦντες διά τοῦτο κατά γυναικῶν ἡ νομοθεσία» 24. Ἄνδρες καί γυναῖκες ἔχουν δημιουργηθεῖ καί ἔχουν κληθεῖ ἀπό τό Θεό τῆς ἀγάπης νά καλλιεργήσουν τό «κατ εἰκόνα» καί νά φθάσουν στό «καθ ὁμοίωσιν». Νά ἀποκτήσουν δηλαδή κοινωνία διά τῆς ἀκτίστου Χάριτος μέ τόν Τριαδικό Θεό. Γι αὐτό καί πάλι ὁ Γρηγόριος τονίζει: «ἕνας καί μοναδικός εἶναι ὁ ημιουργός γιά τόν ἄνδρα καί τή γυναίκα, γιά ὅλους ὁ ἴδιος πηλός, ἡ ἴδια εἰκόνα, ὁ ἴδιος θάνατος, ἡ ἴδια ἀνάσταση». 25 Παράλληλα μέ τό αἰχμηρό κήρυγμα τῶν Πατέρων κατακοσμήθηκαν τά ἤθη τῶν ἀνθρώπων. Ἐκτός ἀπό τήν μοιχεία καί τήν πορνεία καταδικάσθηκε ἡ παλλακία καί πολεμήθηκε ἡ ἀντίληψη πού ἤθελε τή γυναίκα ὡς σκεῦος ἡδονῆς καί ὑποδεέστερη ἀπό τόν ἄνδρα. Οἱ ἀλήθειες αὐτές διασώζονται ἀκόμη καί σέ ἐποχές δύσκολες γιά τή θέση τῆς γυναίκας στήν κοινωνία, ὅπως ἦταν ἡ περίοδος τῆς τουρκοκρατίας. Εἶναι χαρακτηριστικά τά λόγια τοῦ μεγάλου διδάχου καί διδασκάλου τοῦ γένους Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ, ὁ ὁποῖος θέτει τό θέμα σέ ἐκκλησιολογική βάση καί σωτηριολογική προοπτική. «Πρέπει καί ἐσύ, ὦ ἄνδρα ἀδελφέ μου, νά μήν μεταχειρίζεσαι τήν γυναῖκα σου ὡσάν σκλάβα, διατί πλᾶσμα τοῦ Θεοῦ εἶναι καί ἐκείνη καθώς εἶσαι καί ἐσύ, τόσον ἐ- σταυρώθηκεν ὁ Θεός διά ἐσένα, ὡσάν καί διά ἐκείνην, πατέρα λέγεις καί ἐσύ τόν Θεόν, πατέρα τόν λέγει καί ἐκείνη, ἔχετε ἕνα βάπτισμα, μίαν πίστιν, τά ἄχραντα Μυστήρια ὁπού κοινωνεῖς καί ἐσύ κοινωνεῖ καί ἐκείνη. έν τήν ἔχει ὁ Θεός κατωτέραν ἀπό ἐσένα, διά τοῦτο τήν ἔκαμε ἀπό τήν μέσην τοῦ ἀνδρός, διά νά εἶναι ὁ ἄνδρας ὡσάν βασιλεύς καί ἡ γυναῖκα ὡσάν βεζύρης, ἤτοι ὁ ἄνδρας ὡσάν κεφαλή καί ἡ γυναῖκα ὡσάν τό σῶμα. ιά τοῦτο δέν τήν ἔκαμε τήν γυναῖκα ἀπό τό κεφάλι διά νά μή καταφρονᾶ τόν ἄνδρα, ὁμοίως δέν τήν ἔκαμε ἀπό τά ποδάρια διά νά μήν καταφρονᾶ ὁ ἄνδρας τή γυναῖκα» 26. Ὅλες οἱ παραπάνω ἀντιλήψεις δέν σημαίνει ὅτι ἄλλαξαν τά κοινωνικά δεδομένα τῶν ἐποχῶν στίς ὁποῖες λέχθηκαν 27. Καί μόνο τό γεγονός ὅτι ἀναγκάζονταν 23 «ὅ οὖν ὁ Θεός συνέζευξεν, ἄνθρωπος μή χωριζέτω... Μωϋσῆς πρός τήν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἐπέτρεψεν ὑμῖν ἀπολῦσαι τάς γυναῖκας ὑμῶνι ἀπ ἀρχῆς δέ οὐ γέγονε οὕτω». Ματθ. 19, Λόγος 37, 6, PG 36,289B. 25 Ὅ.π. 26 ιδαχές, ἔκδ. Ἰ. Μενούνου, σ Βλ. Ἰω. Πέτρου, «Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία καί τό γυναικεῖο ζήτημα», στόν τόμο Φύλο καί θρησκεία, Ἡ θέση τῆς γυναίκας στήν Ἐκκλησία, ἐκδ. ἴνδικτος, Ἀθῆναι 2004, σ. 143 κ.ἑ. 6

7 πολλοί Πατέρες νά ἀναφέρονται μέ ὀξύτητα στά θέματα αὐτά, δείχνει ὅτι συχνά ἐπικρατοῦσαν περισσότερο τά πολιτιστικά δεδομένα τῶν διαφόρων ἐποχῶν ἀκόμη καί ἐντός τῶν χριστιανικῶν κοινοτήτων, παρά οἱ χριστιανικές ἀντιλήψεις. Οἱ μανιχαϊστικές καί εὐσεβιστικές ἰδέες ἔβρισκαν πάντοτε πρόσφορο ἔδαφος καί στόν ἐκκλησιαστικό χῶρο. Εἶναι λ.χ. ἐνδεικτικό ὅτι συντάχθηκαν πολλοί ἱεροί κανόνες σέ διαφορετικές ἐποχές, μέ τούς ὁποίους ἐπιτιμοῦνται μέ ἀφορισμό ὅσοι χριστιανοί ἀρνοῦνται νά κοινωνήσουν ἀπό τά χέρια ἔγγαμου ἱερέα, ἤ ὅσοι κληρικοί μέ πρόφαση τήν εὐλάβεια χωρίζουν τίς γυναῖκες τους. 28 Εἴτε τήν παρθενία ἐπιλέξει ἡ γυναίκα, εἴτε τόν τίμιο γάμο, τήν εὐλογημένη μητρότητα καί τή σωφροσύνη ἁγιάζεται, ὅταν τηρεῖ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Καί δέν ἁ- γιάζεται μόνο αὐτή. Ἁγιάζει καί φωτίζει τόν ἄνδρα, τά παιδιά της, τήν οἰκογένειά της καί ὁλόκληρη τήν κοινωνία. Καί ὁ ρόλος της γίνεται καθοριστικός καί πρωταρχικός. Ἰδιαίτερα ἡ μητρότητα σέ ὅλες της τίς διαστάσεις εἶναι παράδειγμα κενωτικῆς ἀγάπης κατά τό παράδειγμα τῆς κενώσεως τοῦ Χριστοῦ. Ἡ μητέρα ἀναλώνεται γιά τά παιδιά της, καί μάλιστα ὅταν εἶναι μικρά. Κατά κάποιον τρόπο παραιτεῖται ἀπό τήν προσωπική της ζωή γιά χάρη τῆς οἰκογένειάς της, ὅμως αὐτή ἡ ἀγάπη τήν ἁγιάζει καί τήν ὁλοκληρώνει ὡς πρόσωπο κατ εἰκόνα Χριστοῦ. 29 Εἶναι ἀποδεκτό πλέον σήμερα ὅτι ἡ Ἐκκλησία δέν περιορίστηκε ἁπλῶς σέ μιά προσπάθεια νά διασφαλίσει τήν ἠθική τῆς γυναίκας, γιά νά διασωθεῖ ἔτσι ἡ μονογαμική οἰκογένεια, ὅπως συνέβαινε σέ ἄλλες κοινωνίες. Θεώρησε ἐξίσου σημαντική καί συνέβαλε στήν καλλιέργεια τῆς ἀρετῆς καί τοῦ ἄνδρα Η εὐθύνη τῶν ἀνδρῶν 31 Ἄφησα τελευταῖο τόν ἄνδρα, διότι ἐκεῖνος ἐπωμίζεται τά περισσότερα βάρη καί καλεῖται νά γίνει ὁ διάκονος τῆς οἰκογένειας. Καί μέ αὐτή τήν ἔννοια θεωρεῖται στήν παράδοσή μας ὡς κεφαλή τῆς γυναίκας. Οἱ εὐθύνες τοῦ ἄνδρα ὡς πατέρα εἶναι ἀσύγκριτα μεγαλύτερες καί γιά ἕναν ἀκόμη σημαντικό λόγο. Τήν εἰκόνα πού ἔχουν τά παιδιά γιά τόν πατέρα τους τήν προβάλλουν στόν πνευματικό τους πατέρα καί ἐν τέλει στόν ἴδιο τόν Θεό. Τά ἀρνητικά συναισθήματα καί ἡ ἔχθρα πού δημιουργοῦνται ἀνάμεσα στά παιδιά καί τόν πατέρα τους κατά τήν παιδική ἡλικία μπορεῖ νά ἔχουν 28 Βλ. τόν δ κανόνα τῆς Συνόδου τῆς Γάγγρας, τόν ε κανόνα τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων καί τόν ιγ κανόνα τῆς ΣΤ Οἰκουμενικῆς Συνόδου. 29 Ἀδελφῆς Μαγδαληνῆς, Σκέψεις γιά τά παιδιά στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία σήμερα, ἔσσεξ Ἀγγλίας 1994, σ Μπέρντραντ Ράσελ, Γάμος καί ἠθική, μετάφρ. Γιάννη υριώτη, ἐκδ. Ι.. Ἀρσενίδη, χ.χ. Ἀθήνα, σ Ἐντύπωση προξενεῖ τό γεγονός ὅτι, ἐνῶ κυκλοφοροῦν πολλά βιβλία εἴτε θεολογικοῦ εἴτε κοινωνικοῦ περιεχομένου τά ὁποῖα ἀναφέρονται ἀποκλειστικά στή γυναίκα, δέν ὑπάρχουν ἀνάλογα βιβλία γιά τόν ἄνδρα. Εἶναι ἐνδεικτικό ὅτι σέ μεγάλα βιβλιοπωλεῖα καί ἐκθέσεις βιβλίων δίπλα στά φεμινιστικά βιβλία ὑπάρχουν βιβλία γιά τούς ὁμοφυλοφίλους, ὄχι ὅμως γιά τούς ἄνδρες. ` 7

8 ὀλέθριες συνέπειες γιά τήν χριστιανική τους ζωή. Ἀπορρίπτοντας τόν πατέρα τους ἀπορρίπτουν καί τόν Θεό Πατέρα. Ὁ ἄνδρας λοιπόν, ὡς σύζυγος καί πατέρας, ἔχει αὐξημένες εὐθύνες καί ὑποχρεώσεις ἀπέναντι στή σύζυγό του, τά παιδιά του καί τήν κοινωνία. Σύμφωνα μάλιστα μέ τή διδασκαλία τοῦ Ἀποστόλου Παύλου ὀφείλει καί νά θυσιασθεῖ ἀκόμη, γιά νά σώσει τή γυναίκα του. Εἶναι γνωστοί οἱ λόγοι τοῦ Παύλου πού ἀκούγονται στήν ἀκολουθία τοῦ γάμου: «Οἱ γυναῖκες νά ὑποτάσσονται στούς ἄνδρες τους ὅπως στόν Κύριο. Γιατί ὁ ἄνδρας εἶναι κεφαλή τῆς γυναίκας, ὅπως ὁ Χριστός κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας... Οἱ ἄντρες νά ἀγαπᾶτε τίς γυναῖκες σας, ὅπως ὁ Χριστός ἀγάπησε τήν Ἐκκλησία καί πρόσφερε τή ζωή του γι αὐτήν... Τό ἴδιο καί οἱ ἄντρες ὀφείλουν νά ἀγαποῦν τίς γυναῖκες τους, ὅπως ἀγαποῦν τό ἴδιο τους τό σῶμα». 32 Τό εἶδος αὐτό τῆς ὑποταγῆς τῆς γυναίκας στόν ἄνδρα -πού ἀπηχεῖ καί τίς κοινωνικές ἀντιλήψεις τῆς ἐποχῆς- καί ὁ χαρακτηρισμός τοῦ ἄνδρα ὡς κεφαλῆς δέ σημαίνει ὑποτίμηση τῆς γυναίκας. Ἡ ἱεράρχηση αὐτή δέν ἔχει κυριαρχικό καί ἐξουσιαστικό, ἀλλά διακονικό χαρακτήρα. Ὅπως ὁ Χριστός πού εἶναι ἡ κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας θυσιάστηκε γι αὐτήν, ἔτσι καί ὁ ἄνδρας πού εἶναι κεφαλή τῆς γυναίκας, ὀ- φείλει νά ὑπομένει καί νά θυσιάζεται γι αὐτήν. Οἱ σχέσεις τῶν δύο φύλων δέν πρέπει νά νοοῦνται ἀντιθετικά καί ἀνταγωνιστικά, ἀλλά νά προσδιορίζονται ἀπό τίς σχέσεις τους μέ τό Χριστό. Ὡς μέλη τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ ὀφείλουν καί οἱ δύο νά ὑποτάσσονται σ Αὐτόν. ὅταν συμβεῖ αὐτό, ὑποτάσσεται μέ ταπείνωση καί ἀγάπη ὁ ἕνας στόν ἄλλον 33. Τά παραπάνω ἀφοροῦν τή χριστιανική τοποθέτηση τοῦ ἄνδρα ἐντός τῆς οἰκογένειας. Στόν κοινωνικό ὅμως χῶρο ὁ ἄνδρας θεωρεῖται κυρίαρχος, διότι ἐκεῖνος διαμορφώνει τό κοινωνικό γίγνεσθαι. Εἶναι δηλαδή προνομιοῦχος. Ἡ ἄποψη αὐτή μέ βάση διάφορες ἔρευνες ἀμφισβητεῖται ἔντονα τά τελευταῖα χρόνια. Παράλληλα ὁ ρόλος του καί στήν οἰκογένεια θεωρεῖται ἀποδυναμωμένος. Ἔχει βάσιμα ὑποστηριχθεῖ ὅτι, μπορεῖ μέν ἡ γυναίκα νά θεωρεῖται ἀδικημένη στήν κοινωνία, ἔχει ὅμως συμμάχους τό φεμινιστικό κίνημα καί τά παιδιά της. Ὁ ἄνδρας προσφέρει οἰκονομικά στήν οἰκογένεια, ἀλλά αἰ- σθάνεται ὅτι τά παιδιά εἶναι σύμμαχοι τῆς γυναίκας του 34. Ἔτσι ὅμως, «ἀπομονώνεται, στήνεται στήν τηλεόραση, δέ μιλάει πολύ. Πότε-πότε, ὅταν τόν πνίξει ἡ ἀγανάκτηση, βάζει καί καμιά φωνή. Εἶναι μιά ἀπόπειρα νά διατηρήσει τό κύρος του μέ τόν τρόπο πού ἦταν παραδοσιακά ἀποδεκτός. Τά ἀποτελέσματα ἰσχνά - ἀμ βάζουνε καί οἱ ἄλλοι τώρα τίς φωνές. Ἡ γυναῖκα του γίνεται πολλές φορές ἐπιθετική, τά παιδιά αὐθαδιάζουν. Ἡ μόνη του λοιπόν διέξοδος εἶναι ἡ παθητική ἀντίσταση... καί ἡ φυγή. Μένει πολλές ὧρες ἔξω ἀπό τό σπίτι, πολλαπλασιάζοντας τίς προσπάθειες νά ἀντλήσει τήν αἴσθηση τῆς δύναμης καί τῆς αὐτοεκτίμησης, συνεχίζοντας τό ἄχαρο παιχνίδι τῆς ἐπιτυχίας» Ἐφεσ. 5, Γ. Ἰ. Μαντζαρίδη, Χριστιανική ἠθική ΙΙ, σ Χ. Κατάκη, Οἱ τρεῖς ταυτότητες τῆς ἑλληνικῆς οἰκογένειας, ἐκδ. Ἑλληνικά Γράμματα, Ἀθήνα 81998, σ Χ. Κατάκη, ὅ. π. σ

9 Ὅλα ὅσα ἀναφέρθηκαν πιό πάνω δείχνουν τίς τάσεις τῆς σύγχρονης κοινωνίας γιά τίς οἰκογενειακές σχέσεις καί τούς ρόλους τῶν μελῶν τῆς οἰκογένειας. Γίνεται λοιπόν φανερό ὅτι ἡ ποιμαντική τῆς ἐκκλησίας δέν μπορεῖ νά στηρίζεται ἀποκλειστικά στά θεολογικά στερεότυπα ἄλλων ἐποχῶν. Μέ τήν πνοή τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πού δρᾶ στήν ἐκκλησία, εἶναι ἀνάγκη ὁ παραδοσιακός θεολογικός λόγος νά προσαρμοσθεῖ στά νέα δεδομένα, γιά νά ἀπαντήσει στίς πιεστικές ποιμαντικές ἀνάγκες καί νά συμβάλει θετικά στήν ἀντιμετώπιση τῶν οἰκογενειακῶν προβλημάτων Εὐαγγελική ἀφετηρία καί ποιμαντική προοπτική Στήν ἀρχή τοῦ κεφαλαίου τέθηκαν ὁρισμένα ἐρωτήματα γιά τή στάση τοῦ Χριστοῦ ἀπέναντι στήν οἰκογένεια. Ὕστερα ἀπό ὅσα ἀναφέρθηκαν φαίνεται ὅτι ὁ Χριστιανισμός, ὄχι μόνο δέν κλόνισε τό θεσμό τοῦ γάμου καί τῆς οἰκογένειας, ὅπως διατείνονατι ὁρισμένοι, ἀλλά τόν ἰσχυροποίησε καί τόν τοποθέτησε σέ πολύ ὑψηλό ἐπίπεδο. Γίνεται φανερό ὅτι τά λόγια τοῦ Χριστοῦ πού ἀναφέρθηκαν στήν ἀρχή παρανοοῦνται. Ὁ Χριστός ἐκεῖ ἐπισημαίνει ὅτι ἡ εὐαγγελική ἀλήθεια θά ξεκαθαρίσει τούς ἀνθρώπους. Οἱ ἄνθρωποι θά διχασθοῦν ἕνεκα τῆς κακίας τους. Τό εὐαγγέλιο εἰρηνεύει καί ἑνώνει τόν κόσμο, δέν τόν διχάζει. Ἡ ἀγάπη ὅμως πρός τόν Θεό καί ἡ ὑπακοή στό ἅγιο θέλημά του προηγοῦνται. Μέ τόν τρόπο αὐτόν παίρνει νόημα καί κάθε ἄλλη μορφή ἀγάπης ἀνάμεσα στά μέλη τῆς οἰκογένειας, ἀλλά καί μεταξύ τῶν ἀνθρώπων γενικότερα. Πῶς ἦταν ἄλλωστε δυνατό νά ὑποδαυλίσει ὁ Χριστός τό μίσος ἀνάμεσα στά παιδιά καί τούς γονεῖς, ἀφοῦ ἐκεῖνος πρῶτος κήρυξε τήν ἀγάπη πρός τόν πλησίον, ἀλλά καί τήν ὑψηλότερη μορφή της, τήν ἀγάπη πρός τούς ἐχθρούς; Ἐξάλλου ὡς ἄνθρωπος ἔγινε στό Θεό Πατέρα «ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δέ σταυροῦ». 37 Ἡ ποιμαντική τῆς ἐκκλησίας σχετικά μέ τό γάμο καί τήν οἰκογένεια εἶναι εὐρύτατο θέμα καί δέν μπορεῖ νά ἐξαντληθεῖ στήν παρούσα συνάφεια. Μποροῦμε ὅμως νά διατυπώσουμε συνοπτικά τίς παρακάτω ἀφετηριακές προτάσεις γιά τούς ποιμένες, ὅσους ἀσχολοῦνται μέ τά προβλήματα τοῦ γάμου καί τῆς οἰκογένειας, καί κυρίως τούς συζύγους: α) Νά τονίζεται πάντοτε τό ἀδιάλυτο τοῦ μυστηρίου τοῦ γάμου. β) Νά ἐμπνέεται ἡ ἀμοιβαία ἀγάπη, ἡ συζυγική πίστη, ἡ ἀλληλοβοήθεια καί ὁ ἀλληλοσεβασμός μεταξύ τῶν συζύγων. γ) Νά προβάλλεται ἡ ἰσότιμη θέση τῆς γυναίκας δίπλα στό ἄνδρα καί νά ἀποδίδεται στόν καθένα ἡ προσήκουσα τιμή. Καί δ) νά καλλιεργεῖται ἡ κοινή πορεία τελείωσης καί ἁγιασμοῦ ὄχι μόνο τοῦ ζευγαριοῦ ἀλλά καί τῶν παιδιῶν. Μέ τόν τρόπο αὐτό προσδίδεται πνευματική καί ἐσχατολογική διάσταση στό θεσμό αὐτό. Ὁ βιολογικός δεσμός προσλαμβάνει πνευματικές διαστάσεις. ίδεται ἡ δέουσα ἀξία στό παιδί, τή γυναίκα καί τόν ἄνδρα. έν προβάλλεται ἡ ἀτομοκεντρικότητα καί ὁ ἀτομισμός. Καλλιεργοῦνται καί δυναμώνονται οἱ οἰκογενει- 36 Προτάσεις γιά τή λύση τῶν προβλημάτων αὐτῶν βλ. Ἀλέξανδρου Μ. Σταυρόπουλου, Ποιμαντική γάμου, οἰκογένειας καί ἰσότητας τῶν δύο φύλων, Ἀθήνα Φιλ. 2,8. 9

10 ακές σχέσεις, ὅταν στηρίζονται στήν ἀνιδιοτελή ἀγάπη, τή διακονία καί τή θυσία τοῦ κάθε μέλους τῆς οἰκογένειας πρός τά ἄλλα. 10

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 9: ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 9: ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 9: ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΒΡ5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΒΡ5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΒΡ5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Η ισότητα των δύο φύλων στην Παλαιά Διαθήκη. 2. Η ισότητα των δύο φύλων στην Καινή Διαθήκη. 3. Η ισότητα των δύο φύλων στην Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς

Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς...ἡ ὀρθόδοξη εἰκόνα εἶναι καρπός τῆς ἀποκαλυπτικῆς ἐμπειρίας τῶν θεουμένων ἁγίων. Εἶναι γνωστόν ὅτι οἱ ἅγιοι, ὅταν φθάνουν στήν θέωση καί τήν θεωρία τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, μετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Εκκλησιολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Εκκλησιολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Εκκλησιολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Ελληνιστές και Αντιόχεια. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας

Η Παύλεια Θεολογία. Ελληνιστές και Αντιόχεια. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Παύλεια Θεολογία Ελληνιστές και Αντιόχεια Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Ενότητα 6: Έκτρωση - Θεολογική θεώρηση Ι Μιλτιάδης Βάντσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Στόχοι Οι μαθητές να: αναφέρουν και επεξηγούν ανάγκες που ικανοποιούνται μέσα από το γάμο. δικαιολογούν τη σημασία που έχει ο γάμος ως κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

Ξεθεμέλιωμα τοῦ γάμου. 'Αρχιμ. Δανιήλ 'Αεράκη, ἱεροκήρυκος

Ξεθεμέλιωμα τοῦ γάμου. 'Αρχιμ. Δανιήλ 'Αεράκη, ἱεροκήρυκος Ξεθεμέλιωμα τοῦ γάμου 'Αρχιμ. Δανιήλ 'Αεράκη, ἱεροκήρυκος Γιά τούς χριστιανούς ἕνας εἶναι ὁ θεσμός, πού θεμελιώνει τήν οἰκογένεια: Ὁ ἐκκλησιαστικός γάμος. Δύο νέοι ἑνώνουν τήν ἀγάπη τούς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ

ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ Σκοπός του προγράμματος: Η αντίληψη της έννοιας της κοινωνικοποίησης Η εξέλιξη του θεσμού της οικογένειας Με τον όρο Κοινωνικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ ΤΑΞΗ: Β ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ: 23 ΑΓΟΡΙΑ: 13 ΚΟΡΙΤΣΙΑ: 10 ΕΚΠΟΝΗΣΗ: ΛΙΑΠΗ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ:

Διαβάστε περισσότερα

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους ΜΑΘΗΜΑ 30 Ο 31 Ο ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να συμπληρώσετε την πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε με συντομία την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της

Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της Η δημιουργία του ανθρώπου Θεϊκή προέλευση του ανθρώπου Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της θάλασσας,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, και 3 επιλέγοντας τη σωστή

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, και 3 επιλέγοντας τη σωστή ΜΑΘΗΜΑ 6 Ο ΠΟΙΗΣΩΜΕΝ ΑΝΘΡΩΠΟΝ... Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, και 3 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, κατά τη διδασκαλία του Χριστιανισμού, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ. Στη συνέχεια,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία

ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία Ευαγγελισμός Ευαγγελισμός είναι η ανακοίνωση στην Παναγία της καλής είδησης ότι θα γεννήσει τον Μεσσία, αυτόν που υποσχέθηκε ο Θεός και περίμενε

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΟΜΑΔΑ Α PROJECT 3 Οι Γυναίκες Στον Ισλάμ Και Στον Χριστιανισμό ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Πνευματολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Πνευματολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Πνευματολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: Η ουσία της Εκκλησίας. Διδ. Εν. 15

Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: Η ουσία της Εκκλησίας. Διδ. Εν. 15 Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: Η ουσία της Εκκλησίας Διδ. Εν. 15 α) Η εξάπλωση της Εκκλησίας Μετά την Πεντηκοστή, η νέα πραγματικότητα που δημιουργείται στον κόσμο, η Εκκλησία, ζει και κινείται σε μια

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8 Τι είναι το Άγιο Πνεύμα Διδ. Εν. 8 Κεντρικό γεγονός στη ζωή της Εκκλησίας Το Άγιο Πνεύμα επιφοίτησε στους αποστόλους και παραμένει στην Εκκλησία ως Παράκλητος, για να καθοδηγεί τους πιστούς «Εἰς πᾶσαν

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο Άγιος Πέτρος μετανοών (1600) «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο.

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. 107. Ο Κύριος να είναι μαζί σας. Και με το πνεύμα σου. ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. Ακολουθεί το

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 8: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΛΟΓΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 8: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΛΟΓΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 8: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΛΟΓΟΥ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

* * * Ὁ πατέρας μου ἀπό τίς ἐπιστολές του

* * * Ὁ πατέρας μου ἀπό τίς ἐπιστολές του Εἰς μνημόσυνον...ὁ πατέρας μου διακρινόταν ἐπίσης ἀπό εὐλάβεια, μέ ὅλη τήν σημασία τῆς λέξεως. Σεβόταν ἀπόλυτα τόν Θεό, σεβόταν τούς Κληρικούς, δέν ὁμιλοῦσε ποτέ ἐναντίον τους, οὔτε συμμετεῖχε σέ συζητήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Σωτηριολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας

Η Παύλεια Θεολογία. Σωτηριολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Σωτηριολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario «Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή ΚΛΗΡΙΚΟΛΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΟΡΟΝΤΟ 7 Iουλιου 2015 St. Catharine s, Ontario Στο μυστήριο του ιερού Βαπτίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 22: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 22: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 22: Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 19 Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ἡ πρόοδος τῆς Ἰατρικῆς Βιοτεχνολογίας... 29 2. Προκλήσεις γιά τήν ἀρχή τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς... 36 3. Προκλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη ΜΑΘΗΜΑ 3 Ο Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΓΚΑΙΝΙΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. Μεθοδολογία της ποιμαντικής Η προβληματική του θέματος. Πολλαπλή μέθοδος στην εκκλησιαστική παράδοση. Δημιουργία νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 5: Οι διαστάσεις της ηθικής. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 5: Οι διαστάσεις της ηθικής. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 5: Οι διαστάσεις της ηθικής ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 7: ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ Το σύνολο των Πιστωτικών Μονάδων (), που απαιτούνται για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε., ανέρχονται σε 120. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα των μαθημάτων διαμορφώνεται ανά κατεύθυνση ως εξής: 1. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΒΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς

Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς Ὁμιλίες εἰς προσκυνητὰς 1 20-06-83 Ὁ Ἀντίχριστος διά μέσου τῶν αἰώνων καί ὁ συνοδός τοῦ Ἀντιχρίστου [δ.29'] 2 14-09-83 Τό σημεῖον τοῦ Σταυροῦ καί τό σημεῖον τοῦ Ἀντιχρίστου [δ.28'] 3 05-11-83 Εὐαγγελιζόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Ὀρθόδοξος Γάμος Ἕνας δρόμος πού περπατιέται στή γῆ, ἀλλά καταλήγει στόν οὐρανό

Ὀρθόδοξος Γάμος Ἕνας δρόμος πού περπατιέται στή γῆ, ἀλλά καταλήγει στόν οὐρανό ΟIΚΟΥΜΕΝΙΚOΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕIΟΝ IΕΡA ΜΗΤΡOΠΟΛΙΣ ΡΕΘYΜΝΗΣ ΚΑI ΑYΛΟΠΟΤAΜΟΥ Ὀρθόδοξος Γάμος Ἕνας δρόμος πού περπατιέται στή γῆ, ἀλλά καταλήγει στόν οὐρανό Ὁ ὀρθόδοξος χριστιανικός γάμος, ὅταν εἶναι σωστός καί ἀληθινά

Διαβάστε περισσότερα

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ»

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» 1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» ΕΥΑ ΝΕΟΦΥΤΟΥ Βοηθός ιευθύντρια Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΧΕΛΑΙΟ. π.βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας Α.Π.Θ.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΧΕΛΑΙΟ. π.βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας Α.Π.Θ. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΧΕΛΑΙΟ π.βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας Α.Π.Θ. Η εισήγηση σε πέντε ενότητες Εισαγωγικά Ευχέλαιο και Ευχαριστία Ευχέλαιο και Μετάνοια Το ευχέλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Γάμος καί οἰκογένεια: Ἡ ἑλληνική καί ἡ εὐρωπαϊκή πραγματικότητα. Διαπιστώσεις καί προοπτικές λοιπόν στήν εὐρωπαϊκή καί ἑλληνική

Γάμος καί οἰκογένεια: Ἡ ἑλληνική καί ἡ εὐρωπαϊκή πραγματικότητα. Διαπιστώσεις καί προοπτικές λοιπόν στήν εὐρωπαϊκή καί ἑλληνική Γάμος καί οἰκογένεια: Ἡ ἑλληνική καί ἡ εὐρωπαϊκή πραγματικότητα Τῆς κας Φώνης Παπαρηγοπούλου-Σκορίνη, Ἀναπλ. Καθηγ. Ἀστικοῦ Δικαίου, Νομικῆς Σχολῆς Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Διαπιστώσεις καί προοπτικές λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Ανθρωπολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Ανθρωπολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Ανθρωπολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΓΑΜΟ

ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΓΑΜΟ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΓΑΜΟ Ημερίδα Ι. Μητροπόλεως Δημητριάδος με θέμα: «Χριστιανοί της Ευρώπης και σύγχρονα ηθικά διλήμματα» Βόλος 22.11.2014 π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Λίγο καιρό πρίν ἀπό τό πάθος Του, ὁ Κύριος, ἀφοῦ παρέλαβε τούς τρεῖς προκρίτους μαθητές, τόν Πέτρο, τόν Ἰάκωβο καί τόν Ἰωάννη, ἀνέβηκε στό ὄρος Θαβώρ καί ἐκεῖ, ἐνώπιον αὐτῶν μεταμορφώθηκε.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 17: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 17: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 17: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 5: ΗΘΟΣ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ. Ενότητα 5: ΗΘΟΣ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ Ενότητα 5: ΗΘΟΣ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανικές Πρακτικές

Χριστιανικές Πρακτικές Χριστιανικές Πρακτικές του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Χριστιανικές Πρακτικές Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Θά γίνεις νονός / νονά;

Θά γίνεις νονός / νονά; ΟIΚΟΥΜΕΝΙΚOΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕIΟΝ IΕΡA ΜΗΤΡOΠΟΛΙΣ ΡΕΘYΜΝΗΣ ΚΑI ΑYΛΟΠΟΤAΜΟΥ Θά γίνεις νονός / νονά; Συγχαρητήρια! Πῆρες μιά πολύ ὄμορφη ἀπόφαση! Καί εἶναι τόσο ὄμορφη, γιατί ἔχεις νά προσφέρεις κάτι πολύτιμο στή

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί τόν ἀποκάλεσαν καί «διδάσκαλο». «Ἦρθαν δέ καί τελῶνες νά βαφτιστοῦν καί τοῦ εἶπαν, δάσκαλε τί νά κάνουμε»; (Λουκ. 3, 12).

Πολλοί τόν ἀποκάλεσαν καί «διδάσκαλο». «Ἦρθαν δέ καί τελῶνες νά βαφτιστοῦν καί τοῦ εἶπαν, δάσκαλε τί νά κάνουμε»; (Λουκ. 3, 12). Ο Τίμιος Πρόδρομος Ἁγίου Ἀνδρέα Κρήτης Τόν εἶπαν καί «Ἠλία». «Καί ἄν θέλετε νά τό παραδεχτεῖτε, αὐτός εἶναι ὁ Ἠλίας πού πρόκειται νά ἔρθει» (Ματθ. 11, 14). «Καί αὐτός θά πορευτεῖ πρίν ἀπό τόν Κύριο μέ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός ΦΑΣΗ Β: 2 ο δίωρο Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός) εκφράζονται οι τάσεις εμμονής

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ πιστή Ρούθ (Χριστούγεννα)

Ἡ πιστή Ρούθ (Χριστούγεννα) ΜΑΘΗΜΑ 13ο Ἐπίκαιρο Ἡ πιστή Ρούθ (Χριστούγεννα) Τί ὄμορφα πού εἶναι ὅλα στολισμένα γύρω μας, παιδιά! Οἱ δρόμοι, τά σπίτια, τά καταστήματα... Καί καθώς ἀπολαμβάνουμε ὅλα αὐτά τά στολίδια καί τή χριστουγεννιάτικη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Άγιο Πνεύμα και Πνευματικότητα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Άγιο Πνεύμα και Πνευματικότητα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Άγιο Πνεύμα και Πνευματικότητα Όλοι λίγο πολύ έχουμε ακούσει τα λόγια: «Σε βαπτίζω στο όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» είτε έχουμε βαπτιστεί είτε όχι (δείτε Ματθ. 28/κη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Η Παύλεια Θεολογία

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Η Παύλεια Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Η πρόσληψη του Παύλου στις δευτεροπαύλειες επιστολές και σε άλλα κείμενα της αρχαίας Εκκλησίας Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΙΣOΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ Ισότητα των δύο φύλων ονομάζουμε την εξάλειψη κάθε είδους διάκρισης ανάμεσα στον άνδρα και τη γυναίκα, ώστε νομικά και ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ποιος είναι ο Θεός κατά την πίστη του Χριστιανισμού. Διδ. Εν. 4

Ποιος είναι ο Θεός κατά την πίστη του Χριστιανισμού. Διδ. Εν. 4 Ποιος είναι ο Θεός κατά την πίστη του Χριστιανισμού Διδ. Εν. 4 Ο Θεός είναι άγνωστος στην ουσία του και γνωστός με τις ενέργειές του στον κόσμο όλα τα όντα γιατί δίνει την ύπαρξη σε αυτά Ενέργειες= Θεϊκές

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων 1 Ἰωάννης Ν. Λίλης Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων Ἀναμφισβήτητα τό πιό λαμπρό κομμάτι τῆς Ἐκκλησίας μᾶς εἶναι ὁ λειτουργικός της πλοῦτος. Κάθε μήνα, κάθε ἑβδομάδα, κάθε ἡμέρα ὁ λειτουργικός ἐκκλησιαστικός

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

Η Ουράνια Γλώσσα. (The heavenly language)

Η Ουράνια Γλώσσα. (The heavenly language) Η Ουράνια Γλώσσα (The heavenly language) 'Εχετε ταξιδέψει ποτέ σε μιά χώρα, όπου η γλώσσα είναι διαφορετική από τη δική σας; Μπορεί να μάθετε λίγο τη γλώσσα και ακόμα να είστε σε θέση να καταλαβαίνετε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΘΕΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΑ ΜΑΣ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΘΕΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΑ ΜΑΣ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΘΕΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΑ ΜΑΣ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Πηγή: http://www.imkby.gr/metamorphosis/kirilou_1.htm Αὐτοί πού καλά γνωρίζουν νά ἀγωνίζονται γιά ἕνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ» κέντρο προετοιμασίας γάμου, μια μορφή στήριξης της ελληνικής οικογένειας

ΣΥΝΕΔΡΙΟ «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ» κέντρο προετοιμασίας γάμου, μια μορφή στήριξης της ελληνικής οικογένειας ΣΥΝΕΔΡΙΟ «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ» κέντρο προετοιμασίας γάμου, μια μορφή στήριξης της ελληνικής οικογένειας Παρουσίαση Η κατάρτιση των υπευθύνων ενός ΚΠΓ, μια πρόταση για ένα εγχειρίδιο Εισηγήτρια: Μαριάννα

Διαβάστε περισσότερα

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων.

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων. Ενότητα 7: Αρχαίοι Απολογητές 2

Διαβάστε περισσότερα

ατηρηθῆ ἡ ἐσωτερική ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, ὅταν χάνεται ἡ ἀποκαλυπτική ἀλήθεια (δόγμα) καί ἡ ἀσκητική - νηπτική προϋπόθεση βιώσεως καί διατηρήσεως τοῦ

ατηρηθῆ ἡ ἐσωτερική ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, ὅταν χάνεται ἡ ἀποκαλυπτική ἀλήθεια (δόγμα) καί ἡ ἀσκητική - νηπτική προϋπόθεση βιώσεως καί διατηρήσεως τοῦ Παλαιά καί νέα Ρώμη Μετά τήν Πεντηκοστή ἐπεκτάθηκε ἡ Ἐκκλησία σέ ὅλον τόν κόσμο καί μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου διαρθρώθηκε σέ τοπικές Ἐκκλησίες σέ μιά ἑνότητα, κατά τόν εὐχαριστιακό λόγο «μελίζεται καί διαμερίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Τα τραγούδια των ανθρώπων μιλούσαν και μιλούν πάντα για τη μαγεία της γυναίκας. Μιλούν και τραγουδούν, άλλοτε με χαρά κι άλλοτε με θλίψη και με καημό, για τον ρόλο που η γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα