ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ"

Transcript

1 5 (1), 2008 Γενικό Άρθρο 15 Μιχόπουλος Ι., Χριστοδούλου Χ., Λύκουρας Ε. Β Ψυχιατρική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Π.Γ.Ν. «Αττικόν» Μέρος της εργασίας ανακοινώθηκε σε Στρογγύλη Τράπεζα στο 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχιατρικής στο Γενικό Νοσοκομείο (Θεσσαλονίκη 8-11 Μαρτίου 2007) Στο πλαίσιο του Γενικού Νοσοκομείου, για ασθενείς που νοσηλεύονται σε μη ψυχιατρικά τμήματα, ο όρος «εναντιωματική συμπεριφορά» αναφέρεται στο σύνολο των συμπεριφορών του ασθενή που δυσκολεύουν και κάποιες φορές ματαιώνουν την προσπάθεια του ιατρού να προσφέρει και το δικαίωμα του ασθενή να δεχθεί την καταλληλότερη θεραπεία. Συμπεριφορές που μπορούν να συμπεριληφθούν κάτω απ αυτό τον όρο είναι η βία και η επιθετικότητα, οι συνεχείς αντιρρήσεις και η μη συμμόρφωση στις ιατρικές οδηγίες από ασθενείς που χαρακτηρίζονται ως «δύστροποι» ή «δύσκολοι», και η έξοδος από το Νοσοκομείο αντίθετα από τις συστάσεις των θεραπόντων ιατρών. Στην παρούσα μελέτη θα γίνει αναφορά στην κατηγορία των ασθενών που περιγράφονται ως «δύσκολοι» και σ αυτούς που εξέρχονται παρά τις ιατρικές συστάσεις. Τα αίτια της εναντιωματικής συμπεριφοράς των ασθενών μπορούν να αναζητηθούν σε ψυχιατρικές διαταραχές (άνοια, σχιζοφρένεια, μανία, διαταραχές σχετιζόμενες με χρήση ουσιών, προκλητή διαταραχή, διαταραχές προσωπικότητας), αλλά και σε σωματικές νόσους (ντελίριο, νευρολογικές παθήσεις), ή και στην μη ειδική αντίδραση των ασθενών απέναντι στον ασθένεια και στη νοσηλεία αυτή καθεαυτή (πόνος, αναπηρία, περιορισμός, δυσμενής πρόγνωση). Η συμβολή του ψυχιάτρου που αναλαμβάνει Διασυνδετικό/Συμβουλευτικό ρόλο είναι καθοριστική, τόσο για την πρόβλεψη, όσο και για τη διαχείριση της εναντιωματικής συμπεριφοράς. Λέξεις ευρετηρίου: Γενικό Νοσοκομείο, Διασυνδετική Ψυχιατρική, Δύσκολος ασθενής, Εναντιωματική Συμπεριφορά Εισαγωγή Όλοι μας, λίγο-πολύ, έχουμε βρεθεί απέναντι σε νοσηλευόμενους ή μη, ασθενείς που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν πιεστικοί, δύσκολοι, επιθετικοί, εναντιωματικοί. Γνωρίζουμε πόσο δύσκολα αισθάνεται ο γιατρός στην προσπάθειά του να βοηθήσει τέτοιους ασθενείς. Γνωρίζουμε, επίσης, ότι ασθενείς με τέτοια συμπεριφορά δέχονται περίθαλψη, χαμηλότερης ποιότητας από αυτή που θα μπορούσαν, καθώς διακινούν εξίσου επιθετικά συναισθήματα από το προσωπικό που αναλαμβάνει την φροντίδα τους, ή στην καλύτερη περίπτωση προκαλούν αδιαφορία και αποφυγή. Θα προσπαθήσω να σκιαγραφήσω το φαινόμενο, το πλαίσιο ένταξής του, τα πιθανά αίτια και κάποια σημεία που θα βοηθούσαν στην αντιμετώπισή του. Κατά τη νοσηλεία του, ο ασθενής αλληλεπιδρά με το γιατρό στο περιβάλλον του νοσοκομείου. Ας δούμε πως αυτά τα τρία μέρη: ασθενής, γιατρός, νοσοκομείο αντιμετωπίζουν την ασθένεια 1,2. 1. Προσδοκίες από την πλευρά του ασθενή Να θυμηθούμε ότι η ασθένεια διαταράσσει το συνηθισμένο ρυθμό της ζωής κάθε ανθρώπου, τον κάνει να υποφέρει, να αγωνιά και του υπενθυμίζει την ευαλωτότητα και κάποιες φορές την ματαιότητα της ύπαρξής του. Η αναζήτηση βοήθειας από κάποιον ειδικό εμπεριέχει συμβιβασμούς ως προς τα όρια της προσωπικής ζωής αλά και της κυριότητας του ατόμου. Όταν η αντιμετώπιση της ασθένειας απαιτεί νοσοκομειακή περίθαλψη, οι συμβιβασμοί αυτοί γίνονται ιδιαίτερα φανεροί και αρκετά δυσβάσταχτοι. Ο ασθενής φεύγει από το περιβάλλον του και καλείται να συμβιώσει με αγνώστους σε ένα άγνωστο και ενοχλητικό μέρος, όπως είναι το νοσοκομείο και όχι μόνο οι επιλογές του, αλλά και η ίδια του η ζωή δεν ορίζονται από τον ίδιο, αλλά από τον γιατρό που «αναλαμβάνει την ευθύνη του», όπως λέγεται και στην ιατρική γλώσσα. και όλα αυτά, συμβαίνουν κάτω από το καθεστώς πόνου και αγωνίας. Ο ασθενής έτσι, πολύ συχνά, «παλινδρομεί» σε προηγούμενα στάδια της ζωής του, οπότε άλλοι είχαν την ευθύνη για εκείνον. Προσδοκά ότι αυτοί οι άλλοι θα τον καταλαβαίνουν, θα τον αγαπούν, θα δέχονται τις αδυναμίες του και θα κάνουν τα πάντα για να διώξουν τον πόνο του και αν γίνεται να κάνουν αυτό που χρειάζεται για να μην αρρωστήσει ποτέ ξανά. Οι ασθενείς που, για διάφορους λόγους, οι οποίοι θα εξηγηθούν παρακάτω, δεν μπορούν να εμπιστευθούν την τύχη τους σε κάποιον άλλο, βιώνουν την ασθένεια και τη νοσηλεία σαν μια μεγάλη απειλή, και τον γιατρό και το νοσοκομείο ως εχθρικά και έτσι συμπεριφέρονται αναλόγως.

2 16 5 (1), Προσδοκίες από την πλευρά του γιατρού Γνωρίζουμε ότι η πρόοδος στις βασικές επιστήμες αλλά και στις τεχνολογικές εφαρμογές έχει βοηθήσει την ιατρική να δώσει λύσεις σε πολλές καταστάσεις που παλαιότερα φαίνονταν δύσκολες ή και ανίατες. Από την άλλη μεριά, η βελτίωση της ποιότητας ζωής για τους περισσότερους ανθρώπους που ζουν στις λεγόμενες ανεπτυγμένες κοινωνίες, έχει ανεβάσει και τις προσδοκίες του κοινού από την Ιατρική. Ο γιατρός σήμερα παρουσιάζεται πολύ λιγότερο ανίσχυρος απέναντι στις ασθένειες, σε σχέση με λίγες, μόλις, δεκαετίες πριν. Παρά το γεγονός ότι γνωρίζει καλύτερα από τους ασθενείς του ότι τα πράγματα δεν είναι πάντα ρόδινα, οι προσδοκίες του για βοήθεια προς αυτούς και κατ επέκταση για επαγγελματική ικανοποίηση είναι πολύ μεγαλύτερες σε σχέση με το παρελθόν. Αλλά, ακόμα και γιατροί χωρίς την απαραίτητη εκπαίδευση σε θέματα ψυχικής υγείας, αναγνωρίζουν ότι η σχέση γιατρού-ασθενούς παίζει σημαντικό ρόλο στην προσπάθειά τους αυτή να δώσουν βοήθεια. 3. Προσδοκίες του συστήματος και της οργάνωσης Ο ασθενής και ο γιατρός συναντώνται σ ένα περιβάλλον που διαμορφώνεται και από το εκάστοτε Σύστημα Υγείας. Οι «προσδοκίες» του συστήματος συνήθως συνοψίζονται στο «να είναι όλοι ευχαριστημένοι, αλλά να μην ξοδεύονται χρήματα», κάτι που όπως θα δούμε παρακάτω επιδρά με διάφορους τρόπους στην εμφάνιση δυσκολιών στη σχέση γιατρού-ασθενούς. Κάτι που χρειάζεται ακόμη να θίξουμε είναι οι διαφαινόμενες αλλαγές στο μοντέλο σχέσης ιατρού ασθενή. Το κλασικό πατερναλιστικό μοντέλο δίνει τη θέση του σιγά-σιγά σε μία σχέση πιο συνεργατική. Τις τελευταίες δεκαετίες πολλοί παράγοντες έχουν επηρεάσει τη σχέση γιατρού-ασθενή. Ένας απ αυτούς είναι η άμβλυνση των διαφορών σε κοινωνικό, οικονομικό και εκπαιδευτικό επίπεδο μεταξύ των ιατρών και των ασθενών τους. Ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια, μέσω της πληροφοριακής επανάστασης που φέρνει η ευρεία χρήση του Διαδικτύου, ο ασθενής παρουσιάζεται πιο πληροφορημένος και ισότιμος προς τον γιατρό, παρά ποτέ. Το πατερναλιστικό μοντέλο, κατά το οποίο ο γιατρός κατείχε μία θέση μάγου-ιερού θεραπευτή και αργότερα εξιδανικευμένου επιστήμονα, σιγά-σιγά μπαίνει στο περιθώριο. Κάποιες φορές, μάλιστα, όπως στις Η.Π.Α., ο γιατρός, όχι μόνο δεν κατέχει ανώτερη θέση, αλλά πολύ εύκολα γίνεται αντίδικος ή και υπόδικος. Η «τυφλή εμπιστοσύνη» που έδειχναν οι αδαείς ασθενείς του παρελθόντος, έχει δώσει τη θέση της στην εμπιστοσύνη που βασίζεται στην πληροφόρηση και στη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων και στην πρακτική της θεραπείας. Ο γιατρός δεν χρειάζεται να κρύβεται πίσω από την υποτιθέμενη αυθεντία, αλλά καθιστά συμμέτοχο, όσο είναι κατά περίπτωση αυτό εφικτό, τον ασθενή 2. Περιγραφή Μέσα σ αυτό το καθεστώς, που από τη μια η σχέση γιατρού-ασθενή μεταβάλλεται, αλλά από την άλλη η ψυχολογική θέση του ασθενή απέναντι στην ασθένεια παραμένει ίδια με το πέρασμα των χρόνων, μπορεί να δημιουργηθούν μικρές ή και μεγάλες ρήξεις στη θεραπευτική συμμαχία. Αυτές εμφανίζονται ως δυσκολίες στην επικοινωνία γιατρού-ασθενή, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται, και κάποιες φορές να ματαιώνεται η ομαλή θεραπευτική πορεία. Ο ασθενής παρουσιάζεται «δύσκολος», εξαρτητικός, εναντιωματικός, επιθετικός ή βίαιος. Κάποιες φορές, παρά το γεγονός ότι η ανάγκη για συνέχιση της θεραπείας είναι φανερή, εγκαταλείπει το νοσοκομείο παρά τις αντίθετες συστάσεις του θεράποντα. Η συμπεριφορά ενός τέτοιου «γκρινιάρη» και «κακότροπου» ασθενή, πέρα από το γεγονός ότι βάζει σε κίνδυνο την ίδια του την υγεία και δοκιμάζει την αντοχή και την ικανότητα του θεράποντα ιατρού, φέρνει αντιμέτωπη όλη τη θεραπευτική ομάδα με θέματα συνοχής και επικοινωνίας μεταξύ των μελών της. Πώς, όμως, θα μπορούσε να περιγραφεί καλύτερα η συμπεριφορά του «δύσκολου», εναντιωματικού ασθενή; Η βιβλιογραφία συνοψίζει και κατατάσσει τον δύσκολο ασθενή στις παρακάτω κατηγορίες 2,3 : 1. Ο προσκολλημένος εξαρτητικός Οι ασθενείς αυτοί παρουσιάζουν μια έντονη ανάγκη για προσοχή και φροντίδα, απαιτούν το γιατρό συνέχεια δίπλα τους, χρειάζονται συνεχείς διαβεβαιώσεις κι επεξηγήσεις που δεν είναι ποτέ αρκετές. Οι ανάγκες τους αυτές δεν είναι δυνατόν να καλυφθούν από τον θεράποντα και κάποιες φορές διασπούν τα όρια της θεραπευτικής σχέσης και εισβάλλουν στην προσωπική ζωή του γιατρού. Ακόμα και για τους γιατρούς, που αρχικά ίσως κολακευτούν από έναν τόσο υπάκουο και εξιδανικευτικό ασθενή, στην πορεία, η προσκόλληση και οι συνεχείς απαιτήσεις για φροντίδα, έχουν σαν αποτέλεσμα να αισθάνονται δύσκολα με έναν τέτοιο ασθενή και τελικά να τον αποφεύγουν και να τον αγνοούν. Αυτό με τη σειρά του κάνει τον ασθενή να αισθάνεται απόρριψη και να ζητάει ακόμα πιο έντονα την προσοχή του γιατρού και ο τελευταίος να νιώθει κούραση και να απομακρύνεται ακόμα περισσότερο. Αυτός ο φαύλος κύκλος οδηγεί τελικά σε λύση της θεραπευτικής συμμαχίας. Ο ασθενής, παρά το ότι δεν εμφανίζεται άμεσα εναντιωματικός, τείνει να κάνει τη θεραπευτική σχέση δύσκολη και τελικά αδύνατη. 2. Ο απαιτητικός εχθρικός Οι ασθενείς αυτοί εγκαθιστούν ανταγωνιστική σχέση με τον γιατρό τους, προσπαθούν δε να πάρουν τον πλήρη έλεγχο της θεραπείας. Μπορεί να εκφράσουν υποτίμηση ή να προσπαθήσουν να εκφοβίσουν το γιατρό. Απαιτούν πεισματικά συγκεκριμένες εξετάσεις ή θεραπεία και ειδι-

3 5 (1), 2008 Μιχόπουλος Ι., Χριστοδούλου Χ., Λύκουρας Ε. 17 κή μεταχείριση. Είναι αρκετά πιθανό να στραφούν τελικά, με ανοιχτό τρόπο εναντίον του θεράποντα, λεκτικά, χρησιμοποιώντας βία ή καταφεύγοντας στα δικαστήρια. Η συμπεριφορά αυτή καταλύει τη θεραπευτική σχέση και φέρνει στο γιατρό αισθήματα απελπισίας, κάνοντάς τον να φέρεται είτε αμυντικά, είτε επιθετικά κι αυτός από τη μεριά του. 3. Ο χειριστικός απορριπτικός Οι ασθενείς αυτοί ζητούν βοήθεια, συνήθως για χρόνιες καταστάσεις (όπως ο σακχαρώδης διαβήτης ή σύνδρομα χρόνιου πόνου) και προβληματίζουν με την έλλειψη συμμόρφωσης με τη θεραπευτική αγωγή. Παρά το γεγονός ότι η κατάστασή τους καθιστά αναγκαία τη θεραπεία και αναζητούν βοήθεια, οι ίδιοι σαμποτάρουν τη θεραπεία, δεν ακολουθούν τις οδηγίες και συνήθως επιρρίπτουν την ευθύνη για την επιδείνωση της υγείας τους σε κάποιον άλλο. Ακολουθώντας αυτό το παθητικό-επιθετικό μοντέλο στη σχέση τους με το θεράποντα και όχι μόνο, φέρνουν αισθήματα ματαίωσης και θυμού. Είναι σαν η απαλλαγή από τα συμπτώματα της ασθένειας να μην είναι ο κύριος στόχος τους, αλλά περισσότερο να επιζητούν να βρίσκονται σε ένα συνεχιζόμενο και ατελέσφορο πάρε-δώσε με το γιατρό τους, ο οποίος κουράζεται, θυμώνει ή αδιαφορεί. 4. Ο αυτοκαταστροφικός Οι ασθενείς αυτοί επιτίθενται ανοιχτά στη θεραπευτική σχέση και το νοσοκομειακό πλαίσιο. Αρνούνται τη θεραπεία, ακόμα και αν η ανάγκη γι' αυτή είναι εμφανής ή ίσως και επείγουσα 4-6. Είναι αυτοί που συχνότερα θα φύγουν από το νοσοκομείο παρά τις αντίθετες συστάσεις των γιατρών, οι οποίοι από τη μεριά τους αισθάνονται εχθρικά ή αδιάφορα απέναντι τους. Αίτια Ας προσπαθήσουμε να διερευνήσουμε τα αίτια εμφάνισης του φαινομένου του «εναντιωματικού» ασθενή σε σχέση με: τον ασθενή τον γιατρό το Σύστημα Υγείας 1. Αίτια σε σχέση με τον ασθενή Συνύπαρξη ψυχιατρικών διαταραχών 7 : Οι συχνότερες αιτίες για τις οποίες οι ασθενείς εγκαταλείπουν το νοσοκομείο παρά τις συστάσεις των ιατρών είναι η κατάχρηση και εξάρτηση από ουσίες 4,7-9, (όλοι έχουμε εμπειρία από τις δυσκολίες που παρουσιάζει η περίθαλψη ασθενών που βρίσκονται σε τοξίκωση ή στέρηση από ουσίες: συμπεριφορά αναζήτησης της ουσίας, χειριστική συμπεριφορά για να κερδηθεί ο οίκτος από το προσωπικό, λεκτική ή έργω επιθετικότητα, αδυναμία να τηρηθούν στοιχειώδεις κανόνες πειθαρχίας, απαίτηση για προνομιακή μεταχείριση). Κάποιες άλλες φορές συνυπάρχει μία ψυχωτικού τύπου διαταραχή, όπως η σχιζοφρένεια ή ένα μανιακό επεισόδιο σε εξέλιξη (είναι ευνόητο ότι ασθενείς που βρίσκονται υπό το κράτος παραληρητικών ιδεών, παρουσιάζουν ψυχοκινητική ανησυχία, έντονο φόβο ή αρνητισμό, δύσκολα μπορούν να φτιάξουν θεραπευτική συμμαχία και να τηρήσουν οδηγίες). Η αυτοκτονική διάθεση που εμφανίζεται σε καταθλιπτικό υπόβαθρο ή σε ασθενείς τελικού σταδίου συχνά κάνει τους ασθενείς να αρνούνται ιατρικές οδηγίες ή να φεύγουν πρόωρα από το νοσοκομείο. Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο αποτελούν τα ζητήματα προσωπικότητας των ασθενών 10, είτε ως τυπικές διαταραχές προσωπικότητας (όπως η οριακή), είτε ως στοιχεία (traits) προσωπικότητας: παρανοειδή, δραματικά, παρορμητικά και παθητικο-επιθετικά στοιχεία, όταν κυριαρχούν στη γενικότερη εικόνα καθιστούν δύσκολη τη συνεργασία και πολύ συχνά οδηγούν σε διάσπαση (splitting) μεταξύ των μελών της θεραπευτικής ομάδας. Λιγότερο συχνές, αλλά ιδιαίτερα δύσκολες καταστάσεις, τόσο στη διάγνωση, όσο και στη διαχείρισή τους αποτελούν η προκλητή (factitious) διαταραχή και η υπόκριση. Σ αυτές τις καταστάσεις η έλλειψη συνεργασίας και η εναντιωματική συμπεριφορά σχεδόν υπαγορεύονται από τη φύση της διαταραχής και το συνειδητό, ή λιγότερο συνειδητό κίνητρο του ασθενή για ανάληψη «ρόλου ασθενή» και αντίδραση στη θεραπεία. Σωματικές νόσοι που έχουν ως σύμπτωμα μειωμένη ικανότητα αντίληψης και επικοινωνίας καθιστούν πολύ πιθανή την εναντιωματική ή βίαιη συμπεριφορά. Τυπική κατάσταση με πολύ μεγάλες δυσκολίες αποτελεί το ντελίριο: είτε ως επιδείνωση προϋπάρχουσας ή λανθάνουσας άνοιας, είτε ως σύμπτωμα πολλών και ποικίλων σωματικών νόσων. Το ντελίριο αποτελεί πολύ συχνή αιτία επιθετικότητας ή εναντιωματικής συμπεριφοράς σε ηλικιωμένους ασθενείς. Αν λάβουμε υπ όψιν μας ότι οι περισσότεροι ασθενείς στα Γενικά Νοσοκομεία είναι ηλικιωμένοι, γίνεται φανερό το μέγεθος του ζητήματος. Σπανιότερες νευρολογικές καταστάσεις, όπως τα σύνδρομα λοβών, ιδιαίτερα του μετωπιαίου και οι μεταβολές της προσωπικότητας που προκαλούν, καθιστούν τη συμπεριφορά των ασθενών δύσκολη και τη συνεργασία προβληματική. Τέλος, αρκετά συχνή αιτία εμφάνισης εναντιωματικής συμπεριφοράς αποτελεί η μη-ειδική αντίδραση των ασθενών απέναντι στην ασθένεια και τη νοσηλεία αυτή καθεαυτή, καθώς και σε όλα τα δεινά που αυτές συνεπάγονται (πόνος, αναπηρία, περιορισμός, δυσμενής πρόγνωση). Η ασθένεια και η νοσηλεία αποτελούν απειλητικούς παράγοντες για την ακεραιότητα του ασθενή και μπορεί να οδηγήσουν σε ασυνήθιστη για εκείνον και τους οικείους του συμπεριφορά. Σ αυτήν την κατάσταση, η έλλειψη σταθερών συναισθηματικών στηριγμάτων από κοντινά

4 18 5 (1), 2008 και αγαπητά πρόσωπα (φαινόμενο που συνεχώς αυξάνεται στις σημερινές κοινωνίες) είναι πιθανό να ενισχύσει την έκφραση εξαρτητικής συμπεριφοράς ή καχυποψίας και εχθρότητας και κάποιες φορές οργής και βίας. 2. Αίτια σε σχέση με τον ιατρό Εντατική απασχόληση, υπερκόπωση, μεγάλος αριθμός ασθενών, ελλείμματα στις επικοινωνιακές δεξιότητες, μικρή εμπειρία-ανεπαρκής εποπτεία, δυσκολία να δεχθεί την αβεβαιότητα (είτε αυτή αφορά την άσκηση της Ιατρικής, είτε αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις). Τα παραπάνω καθιστούν το γιατρό έναν δυσλειτουργικό δέκτη, ο οποίος είτε δεν προλαβαίνει, είτε δεν προσέχει, είτε δεν γνωρίζει ή δεν θέλει να μάθει τον κατάλληλο τρόπο για να αναγνωρίσει τα πρόδρομα σημάδια δυσπιστίας και ενόχλησης που εκπέμπει ο ασθενής. Ακόμα και αν ο γιατρός αναγνωρίσει αυτά τα σημάδια στην επικοινωνία, ενδέχεται να τα αγνοήσει, αν εξ αιτίας ζητημάτων της δικής του προσωπικότητας, δεν μπορεί να τα διαχειριστεί κατάλληλα. Η εμμονή στο πατερναλιστικό μοντέλο και στην αντιμετώπιση των ασθενών ως ανυπάκουα παιδιά, αυξάνει τις πιθανότητες οι ασθενείς να εναντιωθούν και να θεωρήσουν το γιατρό αντίπαλο 2, Αίτια σε σχέση με το Σύστημα Υγείας Παράγοντες που διαμορφώνουν τις συνθήκες μέσα στις οποίες αλληλεπιδρούν ο γιατρός και ο ασθενής: χαμηλό επίπεδο συνθηκών νοσηλείας (ξενοδοχειακή υποδομή), οικονομικά ζητήματα (επηρεάζουν το περιβάλλον του νοσοκομείου, τον αριθμό και το επίπεδο εκπαίδευσης και εξειδίκευσης των εργαζομένων), εξωγενείς πιέσεις για αποδοτικότητα (περιορισμός του χρόνου νοσηλείας, θεώρηση του νοσοκομείου ως μια οικονομική επιχείρηση που θα έπρεπε να αποφέρει κέρδη), μικρή χρονική διάρκεια της εξέτασης, εξωγενής πληροφόρηση του ασθενή που έρχεται σε αντίθεση με αυτά που υποστηρίζει ο γιατρός (π.χ. Διαδίκτυο, Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας). Αντιμετώπιση - Ο ρόλος του ψυχιάτρου Υπάρχει τρόπος να περιοριστεί το φαινόμενο της εναντιωματικής συμπεριφοράς, η οποία μπορεί να συνεπάγεται λύση της θεραπευτικής συμμαχίας, μη τήρηση σωστής θεραπευτικής αγωγής ή και πρόωρο εξιτήριο; Σημαντικό ρόλο παίζει η έγκαιρη αναγνώριση, τόσο των πρώιμων σημείων αυτής της συμπεριφοράς, όσο και των μηχανισμών που ευθύνονται για τη δημιουργία και διατήρησή της. Ο κλινικός γιατρός καλείται να αναπτύξει ή και να καλλιεργήσει μεθόδους που τον βοηθούν να σταθεί απέναντι σε δύσκολους ασθενείς 2,12. Βασικό στοιχείο στην προσπάθεια να κατανοήσει τον ασθενή του, αποτελεί, κατά πρώτο λόγο, η ενσυναίσθηση (empathy), η ικανότητα του να καταλάβει πως ακριβώς νιώθει ο ασθενής του στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή και κάτω απ τις συγκεκριμένες συνθήκες. Όσο πιο ανεπτυγμένη είναι η ικανότητα του γιατρού να βάλει τον εαυτό του στη θέση του ασθενή του, τόσο λιγότερο πιθανό είναι ο ασθενής να εμφανίσει εναντιωματική συμπεριφορά. Το επόμενο βήμα είναι να μπορεί ο γιατρός να ελέγξει, σε πρώτο επίπεδο, τα συναισθήματα του και, σε δεύτερο χρόνο, τη συμπεριφορά που αυτά υπαγορεύουν προς τον ασθενή του. Δανειζόμενοι τον όρο από την ψυχαναλυτική θεωρία, θα λέγαμε ότι χρειάζεται να χρησιμοποιεί ο γιατρός ένα αντιμεταβιβαστικό φίλτρο. Κατά πόσο αυτά που νιώθει και κάνει προς τον ασθενή, προέρχονται από τη δική του αντίδραση απέναντι στη δύσκολη συμπεριφορά του ασθενή του; Υπάρχει ένας μόνιμος τρόπος με τον οποίο ο ασθενής διαχειρίζεται το περιβάλλον του, υπάρχουν συγκεκριμένες συμπεριφορές που ο ασθενής προκαλεί τους άλλους να έχουν απέναντι του; Να τον μισούν, να τον απεχθάνονται, να τον λυπούνται, να τον υιοθετούν, να χωρίζονται σε ομάδες υποστηρικτών και αντιπάλων; Έχει ανάγκη ο ασθενής να μεταδώσει και σε άλλους τα άσχημα συναισθήματα που νιώθει για τον εαυτό του; Πόσο αυτά που γίνονται γύρω από αυτόν, προέρχονται από το περιβάλλον και πόσο έχουν προβληθεί από εκείνον στο περιβάλλον; Κατανοώντας τα παραπάνω, ο κλινικός γιατρός θα είναι σε θέση να παρέμβει συμπεριφορικά στη θεραπευτική σχέση και να δώσει πρακτικές και άμεσες λύσεις, κάτι που άλλωστε καλείται να κάνει για να αντιμετωπιστεί και η βασική αιτία νοσηλείας. Έτσι ο γιατρός θα μπορέσει από τη μια μεριά να πλησιάσει τον ασθενή του, να επικοινωνήσει με αμεσότητα και σαφήνεια μαζί του, καθιστώντας τον συμμέτοχο και ενεργό μέλος στην θεραπευτική προσπάθεια, θα μπορέσει να κατανοήσει τις αυξημένες του ανάγκες για φροντίδα, όχι μόνο με την κλινική έννοια του όρου, αλλά κυρίως με την σημασία της κάλυψης των αυξημένων συναισθηματικών αναγκών λόγω του stress που συνεπάγεται η ασθένεια και η νοσηλεία. Από την άλλη μεριά θα χρειαστεί να φέρει αντιμέτωπο τον ασθενή με την δύσκολη συμπεριφορά του, δείχνοντας του πόσο αυτή εμποδίζει την εξέλιξη της θεραπείας του, θα χρειαστεί ο γιατρός να βάλει τα σταθερά όρια της θεραπευτικής σχέσης και της συμπεριφοράς του ασθενή στο περιβάλλον του νοσοκομείου. Συγχρόνως χρειάζεται να φροντίσει για τη συνοχή της θεραπευτικής ομάδας, συζητώντας ανοιχτά με όλα τα μέλη της, εμποδίζοντας τη διάσπαση (splitting) που προκαλούν οι ιδιαίτερα δύσκολοι οριακοί ασθενείς 13. Όλα τα παραπάνω, ίσως να φαίνονται κατανοητά από την οπτική ενός ψυχιάτρου. Από την μεριά, όμως, ενός γιατρού άλλης ειδικότητας, ίσως να φαίνονται δυσνόητα. Κάτω από την πίεση, μάλιστα, του μεγάλου αριθμού περιστατικών και των δύσκολων συνθηκών που επικρατούν στα περισσότερα νοσοκομεία, ίσως να παίρνουν και το χαρακτήρα πολυτέλειας. Σ αυτό το σημείο διαφαίνεται ο πολύ

5 5 (1), 2008 Μιχόπουλος Ι., Χριστοδούλου Χ., Λύκουρας Ε. 19 σημαντικός ρόλος του ψυχιάτρου της Διασυνδετικής- Συμβουλευτικής Υπηρεσίας. Η συμβολή του στην εκπαίδευση των συναδέλφων στο βιο-ψυχο-κοινωνικό μοντέλο θα βοηθήσει, τόσο τους γιατρούς να προσεγγίσουν καλύτερα τους ασθενείς τους, όσο και τους τελευταίους στην καλύτερη και πιο σύντομη νοσηλεία τους. Η εκπαίδευση αυτή νοείται λιγότερο σε θεωρητικό ακαδημαϊκό επίπεδο, άλλωστε οι πιο πολλοί γιατροί βαριούνται ή στην καλύτερη περίπτωση δεν προλαβαίνουν να προσεγγίσουν θεωρητικά θέματα άλλων ειδικοτήτων, ακόμα και της ψυχιατρικής που παρουσιάζει μια πιο συνολική και μερικές φορές «εξωτική» γι αυτούς οπτική. Η εκπαίδευση αυτή γίνεται περισσότερο και πιο αποδοτικά μέσα από την καθημερινή επαφή και τη διαχείριση συγκεκριμένων θεμάτων που αφορούν συγκεκριμένους ασθενείς. Έχει δειχθεί ότι η έγκαιρη συμμετοχή του ψυχιάτρου σε περιστατικά ασθενών που, από την αρχή της νοσηλείας, είχαν παρουσιάσει προβλήματα, όχι μόνο μετρίασε τα παράπονά τους, αλλά βοήθησε να παραμείνουν για νοσηλεία όσο απαιτούσε η διερεύνηση και θεραπεία τους 4. Πρόδρομα συμπτώματα, όπως η αϋπνία, η ανησυχία και τα ξεσπάσματα θυμού ή απελπισίας, ειδικά σε ασθενείς με ψυχιατρικό ιστορικό ή ενεργά προβλήματα με ουσίες και αλκοόλ, είναι που θα πρέπει να κινητοποιήσουν το θεράποντα για αναζήτηση ψυχιατρικής συμβολής 9. Αρκετές φορές, παρεμβάσεις που δεν είναι επίπονες ή εντυπωσιακές είναι αρκετές για να αποφορτίσουν την κρίση και να αποκαταστήσουν τη θεραπευτική συμμαχία: ανοιχτή συζήτηση για τα ζητήματα, υποστήριξη, μικρές αλλαγές στο περιβάλλον του θαλάμου ή το πρόγραμμα της νοσηλείας, δουλειά με τους συγγενείς ή και φαρμακευτική παρέμβαση. Κάποιες φορές ο ρόλος του ψυχιάτρου, ως ενδιάμεσος κρίκος στη ρήξη ασθενούς και προσωπικού είναι αρκετός για να αρχίσει ξανά η θεραπευτική διαδικασία. Σύνοψη Στο πλαίσιο του Γενικού Νοσοκομείου, για ασθενείς που νοσηλεύονται σε μη ψυχιατρικά τμήματα, ο όρος «εναντιωματική συμπεριφορά» αναφέρεται στο σύνολο των συμπεριφορών του ασθενή που δυσκολεύουν και κάποιες φορές ματαιώνουν την προσπάθεια του γιατρού να προσφέρει και το δικαίωμα του ασθενή να δεχθεί την καταλληλότερη θεραπεία. Η εναντιωματική συμπεριφορά αποτελεί πρόκληση για τη θεραπευτική συμμαχία και δοκιμασία για την επικοινωνία γιατρού-ασθενούς. Συμπεριφορές που μπορούν να συμπεριληφθούν κάτω απ αυτό τον όρο είναι η βία και η επιθετικότητα, οι συνεχείς αντιρρήσεις και η μη συμμόρφωση στις ιατρικές οδηγίες καθώς και η έξοδος από το Νοσοκομείο. Τα αίτια της εναντιωματικής συμπεριφοράς μπορούν να αναζητηθούν σε ψυχιατρικές διαταραχές, αλλά και σε σωματικές νόσους, ή και στην μη ειδική αντίδραση των ασθενών απέναντι στην ασθένεια και στη νοσηλεία αυτή καθεαυτή. Η ελλιπής εκπαίδευση των γιατρών σε ζητήματα θεραπευτικής σχέσης και η εσωτερική δυσλειτουργία της θεραπευτικής ομάδας καθιστούν δύσκολη την πρόληψη και αντιμετώπιση της εναντιωματικής συμπεριφοράς. Η συμβολή του ψυχιάτρου που αναλαμβάνει Διασυνδετικό/Συμβουλευτικό ρόλο είναι καθοριστική, τόσο για την πρόβλεψη, όσο και για τη διαχείριση της εναντιωματικής συμπεριφοράς. Ο ψυχίατρος κατέχει κομβική θέση καθώς καλείται να γεφυρώσει τον «δύσκολο» ασθενή με τη θεραπευτική ομάδα, έτσι ώστε ο ασθενής να πάρει τη θεραπεία που χρειάζεται αλλά δεν «θέλει» και ο γιατρός να δώσει την θεραπεία που επιθυμεί, αλλά δεν «μπορεί». Abstract DEFIANT BEHAVIOUR IN GENERAL HOSPITAL Michopoulos I., Christodoulou Ch., Lykouras L. 2nd Derartment of Psychiatry, Athens University Medical School, Attikon General Hospital, Athens, Greece In General Hospital settings, medical patients sometimes appear as defiant and difficult. Such behaviour comes in opossition with doctor s efforts and patient s rights for proper medical care. Violence and agression, contiuous objections, non-compliance and leaving hospital against medical advice are included under the term defiant behaviour. Psychiatric disorders (dementia, schizophrenia, mania, substance abuse, facticious disorder, personality disorders), medical conditions (delirium, neurological diseases) but also non specific response to illness and hospitalization (pain, restriction, disability) are some of the causes for defiant behaviour. The liaison psychiatrist holds decisive role in prediction and management of defiant behaviour. Key words: General Hospital, Liaison Psychiatry, Difficult Patient, Defiant Behaviour

6 20 5 (1), 2008 Βιβλιογραφία 1 Haas LJ, Leiser JP, Magill MK, Sanyer ON. Management of the difficult patient. Am Fam Physician 2005 Nov 15;72(10): Strous RD, Ulman AM, Kotler M. The hateful patient revisited: Relevance for 21st century medicine. European Journal of Internal Medicine 2006 Oct;17(6): Groves JE. Taking care of the hateful patient. N Engl J Med 1978 Apr;20;298(16): Anis AH, Sun H, Guh DP, Palepu A, Schechter MT, O'Shaughnessy MV. Leaving hospital against medical advice among HIV-positive patients. CMAJ 2002 Sep 17;167(6): Derse AR. What part of "no" don't you understand? Patient refusal of recommended treatment in the emergency department. Mt Sinai J Med 2005 Jul;72(4): Baptist AP, Warrier I, Arora R, Ager J, Massanari RM. Hospitalized patients with asthma who leave against medical advice: Characteristics, reasons, and outcomes. Journal of Allergy and Clinical Immunology In Press, Corrected Proof. 7 Duno R, Pousa E, Sans J, Tolosa C, Ruiz A. Discharge against medical advice at a general hospital in Catalonia. Gen Hosp Psychiatry 2003 Jan;25(1): Schlauch RW, Reich P, Kelly MJ. Leaving the hospital against medical advice. N Engl J Med 1979 Jan 4;300(1): Holden P, Vogtsberger KN, Mohl PC, Fuller DS. Patients who leave the hospital against medical advice: the role of the psychiatric consultant. Psychosomatics 1989;30(4): Schafer S, Nowlis DP. Personality disorders among difficult patients. Arch Fam Med 1998 Mar;7(2): Schwenk TL, Marquez JT, Lefever RD, Cohen M. Physician and patient determinants of difficult physician-patient relationships. J Fam Pract 1989 Jan;28(1): Smith S. Dealing with the difficult patient. Postgrad Med J 1995 Nov;71(841): Groves JE. Management of the borderline patient on a medical or surgical ward: the psychiatric consultant's role. Int J Psychiatry Med 1975;6(3): Albert HD, Kornfeld DS. The threat to sign out against medical advice. Ann Intern Med 1973 Dec;79(6): Αλληλογραφία Ιωάννης Μιχόπουλος Β Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Π.Γ.Ν. «Αττικόν», Ρίμινι 1, 12462, Αθήνα Τηλ , fax:

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Κώστας Ρ. Σολδάτος Ομότ. Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Διευθυντής Μ.Φ.Ψ.Υ. Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου Διάλεξη 14.10.2015 (Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ BALINT KAI H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑΤΡΟΥΣ 1 Οι ομάδες Balint δημιουργήθηκαν από τον γιατρό και ψυχαναλυτή Michael Balint (1896-1970) και την σύζυγό του Enid στη Μεγάλη Βρετανία στη δεκαετία

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ασθένεια και stress Ο φόβος της πιθανής ασθένειας και η αγωνία για την επιβίωση Ο φόβος της απώλειας του ελέγχου ζωτικών λειτουργιών Ο φόβος της καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΑΜΟΥ

Α ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΑΜΟΥ Α ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΑΜΟΥ «Ενίσχυση της λειτουργίας των Κινητών Μονάδων Πρώτης Υποδοχής, για τις διαδικασίες πρώτης υποδοχής, σε περιοχές υπό υψηλή πίεση μεταναστευτικών ροών» Καλές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα

Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα Πάροχος ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για άτομα με ρευματικές παθήσεις (παρουσίαση για το έτος 2013) με την ευγενική χορηγία της ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α Κοινωφελής, Μη κερδοσκοπική,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ΠΡΟΛΗΨΗ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Limneon, Καστοριά, 19.12.15 «Ενημέρωση του ασθενούς & των συνοδών του με καρκίνο του πνεύμονα. Προβλήματα στην ελληνική πραγματικότητα»

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης

Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ψυχιατρικής Γ Παν Ψυχιατρική Κλινική ΠΓΝ ΑΧΕΠΑ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Greek Rights and Responsibilities Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Περιεχόμενα Η Περίθαλψη της Υγείας σας Τα Δικαιώματα & οι Υποχρεώσεις σας...3 Πρόσβαση Έχετε το δικαίωμα σε υγειονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 1., Παπαδόπουλος Π., Νταϊλιάνης Κ., Παναγούλιας Ευστ. Κ.Ψ.Υ. Περιστερίου: οι 6 πρώτοι μήνες 12ο Πανελλήνιο Ψυχιατρικό Συνέδριο Βόλος, 18-21 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ψυχική Υγεία είναι η αρµονική λειτουργία της ψυχοσωµατικής ενότητας της

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΣΚΟΠΩΝ/ΕΚΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions A Wolff, 1 J Browne, 1 W P Whitehouse 1,2 1 Family Health Division, Nottingham

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών:

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: 1. Αν αισθάνεστε ως γονείς πως δεν έχετε καταφέρει να αντιμετωπίζετε ικανοποιητικά τον θυμό του παιδιού σας, ξεκινήστε να διαβάζετε, να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης

της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης Η άποψη του ασθενή Τα προβλήματα στην διάρκεια της μακροχρόνιας νοσηλείας και παρακολούθησης Γ.Ν.Α ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ 2015 Σαλιάγα Άννα ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Ξενώνες φιλοξενίας οι δυνατές χημειοθεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Η συμμετοχή των νοσούντων στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους (Shared Decision Making SDM).

Η συμμετοχή των νοσούντων στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους (Shared Decision Making SDM). Η συμμετοχή των νοσούντων στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους (Shared Decision Making SDM). Η συμμετοχή στη θεραπεία είναι πράξη θάρρους Οι πρώτες καταγραφές συμμετοχής νοσούντων

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του επιδημιολόγου

Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του επιδημιολόγου Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του επιδημιολόγου Άγγελος Χατζάκης Αναπλ. Καθηγητής Επιδημιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών εισήγηση μου θα είναι Βιωματική, όπως μου ζητήθηκε από τον κ. Κυριόπουλο.

Διαβάστε περισσότερα

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός»

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Όλγα Χ. Βερικάκη Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Ηκοινωνικήεργασίακαλείταιναλειτουργήσεισυμπληρωματικάμετην ιατρική παρέμβαση, παρέχοντας παράλληλα

Διαβάστε περισσότερα

Το Φορτίο των Φροντιστών Ανοϊκών Aσθενών

Το Φορτίο των Φροντιστών Ανοϊκών Aσθενών Το Φορτίο των Φροντιστών Ανοϊκών Aσθενών Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Τμήμα Νευροεκφυλιστικών Παθήσεων Εγκεφάλου Ιατρείο Μνήμης Νοσοκομείο ΥΓΕΙΑ Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Εισαγωγή Ψυχική διαταραχή : αφορά τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σκέπτεται, συμπεριφέρεται προς τους άλλους, και σχετίζεται με τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 27 Φεβρουαρίου, 2014 Παναγιώτα Χριστοδούλου Κοινωνική Λειτουργός ΜΑ, Υπ. Διδάκτορας Ορισμός Εμπορίας Προσώπων Σύμφωνα με τον περί Καταπολέμησης της Εμπορίας και

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Medical Safety. Το προσωπικό σας σύστημα υγείας!

Medical Safety. Το προσωπικό σας σύστημα υγείας! Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή Medical Safety Το προσωπικό σας σύστημα υγείας! - Έχετε φανταστεί ένα ολόκληρο μηχανισμό προηγμένων υπηρεσιών υγείας και περίθαλψης σχεδιασμένο από εσάς και προσαρμοσμένο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Υγείας

Κοινωνιολογία της Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Κοινωνιολογία της Υγείας Ενότητα 13 : Η σχέση ασθενούς ιατρού Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Νοσηλευτικής Κοινωνιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Σάββατο 07 Μάρ 2009 Τα επόμενα χρόνια θα δούμε μεγάλες αλλαγές στις φαρμακευτικές εταιρείες. Παραδοσιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Διαταραχές Συμπεριφοράς Ο όρος σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα

Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα Γιατροί Χωρίς Σύνορα- Ελληνικό Τμήμα, 20 Μαΐου 2008 Εισαγωγή Η Ελλάδα βρίσκεται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Ιουλιέττα Καλλή-Λαούρη, M.D., Ph.D. Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών & Εφήβων 1 ο Παγκύπριο

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου Εκτίμηση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνδέεται με την καρδιαγγειακή νόσο στο παρόν και στο μέλλον Η καρδιαγγειακή νόσος (ΚΑΝ) αποτελεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Στην Ευρώπη, ευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΣΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Κυρίες και κύριοι Ο σύλλογος Ευ ζω με τον καρκίνο ιδρύθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης, πριν δέκα χρόνια, με σκοπό τη στήριξη ασθενών και

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ Υπουργείο Υγείας- Διοίκηση 1 ης ΥΠΕ Αττικής Γενικό Νοσοκομείο Αττικής ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ- ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ Ν.Π.Δ.Δ. Μπαρδάνη Ειρήνη, Ψυχίατρος Παιδιών και Εφήβων, Σ. Δ/ντρια Μαυραντώνη

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα