ΤΟ «ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ», ΝΑΙ, ΣΕ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Για την «oικονομική ανθρωπολογία», την «ελληνική εθνογραφία» και την πολιτισμική συγκρότηση της οικιακής εργασίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ «ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ», ΝΑΙ, ΣΕ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Για την «oικονομική ανθρωπολογία», την «ελληνική εθνογραφία» και την πολιτισμική συγκρότηση της οικιακής εργασίας"

Transcript

1 ΤΟ «ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ», ΝΑΙ, ΣΕ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Για την «oικονομική ανθρωπολογία», την «ελληνική εθνογραφία» και την πολιτισμική συγκρότηση της οικιακής εργασίας Ε. Παπαταξιάρχης Πανεπιστήμιο Αιγαίου 1. Αντί εισαγωγής Οφείλω να ομολογήσω ότι η παρούσα εισήγηση είναι προϊόν μιας παρόρμησης: να σχολιάσω τις δυσκολίες στην εφαρμογή μιας πολιτισμικής προσέγγισης φαινομένων όπως τα λεγόμενα «οικονομικά», φαινόμενα που ιστορικά θεωρούνται υπεράνω πολιτισμικών καθορισμών. Και να επιβεβαιώσω την χρησιμότητα μιας μεθοδολογικής στρατηγικής που εμμένει στην πολιτισμική προβληματοποίηση του συνόλου των όψεων της ανθρώπινης πρακτικής στη μικρή κλίμακα της εθνογραφικής έρευνας, που θέτει τα αυτονόητα, τους κοινούς τόπους, ιδιαίτερα αυτούς, σε εισαγωγικά. Αν η χρήση των εισαγωγικών αποτελεί μέσο υλοποίησης μιας τέτοιας αποδομητικής στρατηγικής, έκφραση εμμονής δηλαδή στο πρόγραμμα που μας προτείνει πρώτα ο Malinowski και αργότερα ο Geertz, να δούμε τον κόσμο από την «σκοπιά των εντοπίων», μέσα από τις δικές τους κατηγορίες, τότε ναι, πέρα από το οτιδήποτε άλλο η παρουσίαση αυτή μπορεί να εκληφθεί ως μία συνηγορία υπέρ της χρήσης τους. Η εισήγησή μου όμως είναι επίσης πράξη αναγνώρισης της φεμινιστικής συμβολής στην ανθρωπολογική μελέτη του «οικονομικού» φαινομένου, τόσο υπό την έννοια της «αποφυσικοποίησης» των κατηγοριών (π.χ. του φύλου ή του οικιακού χώρου) μέσα από τις οποίες προσλαμβάνεται το οικονομικό φαινόμενο όσο και υπό την έννοια της κατάδειξης των εξουσιαστικών χρήσεων αυτών των κατηγοριών. Θα μιλήσω σχηματικά, διακινδυνεύοντας ίσως κάποια συνθήματα με στόχο να δοθούν ερεθίσματα για μια συζήτηση πάνω στους μεθοδολογικούς και θεωρητικούς όρους με τους οποίους προσεγγίζουμε όψεις του «οικονομικού» φαινομένου. Σε ένα 1

2 άλλο επίπεδο θα σχολιάσω την εξέλιξη των σχετικών συζητήσεων τόσο στην οικονομική ανθρωπολογία όσο και στην ελληνική εθνογραφία και την ένταση ανάμεσα στον κοινωνιοκεντρισμό της πρώτης και τη συστηματική ενασχόληση με την πολιτισμική συγκρότηση των κοινωνικών και οικονομικών πρακτικών της δεύτερης. Η εισήγησή μου περιλαμβάνει τα εξής. Πρώτον, περιλαμβάνει μία «μεγάλη» ιστορία: με πολύ λίγα λόγια θα σχολιάσω τις όποιες συνέπειες είχε η φεμινιστική και μεταδομιστική κριτική και η συνακόλουθη επικράτηση των θεωριών της κατασκευής στη λεγόμενη «οικονομική» ανθρωπολογία. Δεύτερον, περιλαμβάνει μία μικρή ιστορία: με εξίσου λίγα λόγια και έχοντας ως αφετηρία την προσωπική μου εμπειρία θα σχολιάσω τη διαμόρφωση του αντίστοιχου πεδίου στις εθνογραφικές σπουδές της Ελλάδας, δίνοντας έμφαση στην προβληματοποίηση της έννοιας του «νοικοκυριού». Τρίτον, περιλαμβάνει μία παρατήρηση-πρόταση σχετικά με τη γεφύρωση του χάσματος το οποίο χωρίζει την κοινωνιοκεντρικά προσανατολισμένη «οικονομική ανθρωπολογία» της σήμερον από τις εθνογραφικές σπουδές της Ελλάδας, που εδώ και καιρό έχουν στραφεί σε έναν τουλάχιστον προγραμματικό κονστρουκτιβισμό, στο πεδίο μελέτης της οικιακής εργασίας. 2. Το φύλο, η πολιτισμική στροφή και η περιθωριοποίηση της «οικονομικής» ανθρωπολογίας. Ας ξεκινήσουμε από τη μεγάλη ιστορία. Η ανθρωπολογική συζήτηση για το «οικονομικό», δηλαδή για τα φαινόμενα της παραγωγής, της διανομής / ανταλλαγής και της κατανάλωσης, καθώς και η συγκρότηση, η ακμή και η παρακμή ενός ξεχωριστού ανθρωπολογικού υποκλάδου, της λεγόμενης «οικονομικής ανθρωπολογίας» αποτελούν προϊόντα του διαλόγου ανάμεσα στην οικονομική επιστήμη και την ανθρωπολογία, δύο επιστήμες που διαθέτουν διακριτά ερείσματα, η πρώτη στη μελέτη της αγοράς και των σύγχρονων ευρωαμερικανικών οικονομιών, η δεύτερη στην προσέγγιση των προκαπιταλιστικών κοινωνιών. 1 Ο διάλογος αυτός που ωριμάζει την μεταπολεμική περίοδο και κορυφώνεται τη δεκαετία του 70, μεσολαβείται από τα εκάστοτε κυρίαρχα 1 Ο R. Wilk (1996: 32) θεωρεί ότι «η μάχη με τον μεγαλύτερο, ισχυρότερο και πλουσιότερο γείτονά της, την οικονομική επιστήμη» είναι ο βασικός συγκροτησιακός παράγοντας της οικονομικής ανθρωπολογίας ως ξεχωριστού υποκλάδου. 2

3 θεωρητικά παραδείγματα που με τη σειρά τους προσδιορίζουν τις τρεις κορυφαίες στιγμές του: τη φορμαλιστική, την ουσιολογική και τη μαρξιστική. Η συγκρότηση του φορμαλιστικού υποδείγματος της οικονομικής ανθρωπολογίας έγινε στο πεδίο της (λεγόμενης) μικρο-οικονομικής επιστήμης, υπό την αιγίδα των θεωριών για τον οικονομικό άνθρωπο («homo-economicus»), που έχει τη «φυσική» κλίση να δρα ορθολογικά σε ένα κόσμο σπανιότητας/ πεπερασμένων αγαθών, δηλαδή να κάνει επιλογές με κριτήριο τη μεγιστοποίηση του ατομικού του οφέλους (Cook 1966, Le Clair 1962). Κατά τους φορμαλιστές, η λογική της καπιταλιστικής αγοράς και ο οικονομικός ορθολογισμός αποτελούν αρχές της συμπεριφοράς που ισχύουν εξίσου στις δυτικές και στις άλλες κοινωνίες (Firth 1967, Herskovits 1952). Η ουσιολογική θεώρηση του οικονομικού από τον Karl Polanyi (1957: 293) ως η «θεσμοθετημένη διαντίδραση ανάμεσα στον άνθρωπο και το φυσικό περιβάλλον» ανέδειξε τον κοινωνικά «ενσωματωμένο» ή για να χρησιμοποιήσω ένα πιο σύγχρονο όρο, κοινωνικά διαμεσολαβημένο χαρακτήρα της οικονομικής δραστηριότητας. Οι σχετικιστικές συνέπειες μιας τέτοιας θέσης είναι προφανείς: άλλη κοινωνία, άλλη οικονομία. Μπορεί κατά τον Polanyi σε όλες τις ανθρώπινες να ισχύουν τρεις βασικοί τρόποι κοινωνικής ενσωμάτωσης της οικονομίας, η αμοιβαιότητα, η αναδιανομή και η ανταλλαγή, ωστόσο, ο κυρίαρχος τρόπος ποικίλει κατά κοινωνία. Έτσι, από τη σκοπιά της ουσιολογικής προσέγγισης το νεοκλασικό υπόδειγμα, που ορίζει την ανταλλαγή ως την κυρίαρχη λογική της κοινωνικής ενσωμάτωσης της οικονομίας έχει περιορισμένη (και όχι οικουμενική) εφαρμογή σε έναν μόνο τύπο κοινωνίας, την καπιταλιστική. Τέλος, η δομιστική-μαρξιστική θεώρηση μετέφερε το κέντρο βάρους μιας γενικής θεώρησης του οικονομικού στην παραγωγή την οποία προσέγγισε με σχεσιακούς όρους, δίνοντας έμφαση στην κοινωνική αναπαραγωγή και αναδεικνύοντας την εκμεταλλευτική πλευρά των οικονομικών σχέσεων στις προκαπιταλιστικές κοινωνίες (Godelier 1973). Όλα αυτά είναι γνωστά και κοινά αποδεκτά. Μικρότερη συμφωνία μπορεί να υπάρχει ως προς τις τύχες της οικονομικής ανθρωπολογίας τις τελευταίες δύο δεκαετίες. 2 Η οικονομική ανθρωπολογία βρέθηκε στη δίνη της κρίσης του (δομικού) μαρξισμού, του θετικιστικού μεθοδολογικού υποδείγματος και της γενικευτικής ανθρωπολογίας. Χωρίς αμφιβολία η φεμινιστική κριτική και η ανάδυση της ανθρωπολογικής προβληματικής για το κοινωνικό φύλο υπήρξε τόσο άμεσα όσο και έμμεσα σημαντικός συντελεστής αυτής της κρίσης. Άμεσα διότι υπογράμμισε τις 2 Για τις σχετικές συζητήσεις ενδεικτικά βλ. Ensminger 2002, Narotzky 1997, Ortiz και Lees

4 ιεραρχικές και εξουσιαστικές διαστάσεις των οικονομικών σχέσεων (π.χ. στον οικιακό χώρο) που θεωρούνται «φυσικές». 3 Έμμεσα διότι συνέπραξε στην αλλαγή θεωρητικού παραδείγματος, στην πολιτισμική στροφή και κατά συνέπεια στην κριτική αποδόμηση της έννοιας του οικονομικού. Παράλληλα, η κριτική του Sahlins στον «πρακτικό λόγο» (και συνακόλουθα στον μαρξισμό) ως ευρωαμερικανική ιδεολογία, η ριζική αντιπαράθεση σε κάθε προσπάθεια ορισμού του ανθρωπολογικού αντικειμένου (άρα και του οικονομικού) με όρους εγγενών / φυσικών ιδιοτήτων, η σταδιακή χειραφέτηση της κατανάλωσης από τα δεσμά του παραγωγισμού (που μαζί με τον μαρξιστικό οικονομισμό τέθηκαν πλέον σε επιχειρησιακή διαθεσιμότητα), αυτά, ανάμεσα σε πολλά άλλα, εντέλει κλόνισαν τα θεμέλια της οικονομικής ανθρωπολογίας. 4 Η ανάδυση της θεωρίας της κατασκευής, με άλλα λόγια, δεν έφερε απλώς νέες θεματολογίες (π. χ. ταυτότητα) στο προσκήνιο. Αποκατάστησε την χαμένη ενότητα της ανθρωπολογίας στο επίπεδο της εθνογραφικής πρακτικής και γύρω από μία νέα έμφαση στη δράση / πρακτική και στη συνθετική θεώρηση των κοινωνικών και πολιτισμικών της διαστάσεων. 5 Επόμενο ήταν η «οικονομική ανθρωπολογία» να βρεθεί σε κρίση. Φυσικά οι οικονομικοί ανθρωπολόγοι δεν δέχτηκαν παθητικά αυτήν την κατάσταση. Μιλώντας για τις αναθεωρήσεις στις οποίες αναγκάστηκε να προβεί κάτω από την πίεση της πολιτισμικής στροφής ο S. Gudeman (2001: 4) παραδέχεται ότι «άρχισα να βλέπω την οικονομία ως συγκροτημένη μέσα από ιθαγενή (folk) μοντέλα και μεταφορές... (και) να αμφισβητώ τον τρόπο με τον οποίο συνήθως ορίζουμε την οικονομία ως αποτελούμενη από αγαθά και υπηρεσίες που ανταλλάσσονται σε αγορές και να είμαι σκεπτικιστής απέναντι σε ουσιοκρατικές θεωρίες στα οικονομικά. Από τη μία πλευρά, υποστήριξα ότι η υλική δράση μπορεί να συγκροτείται μέσα από θρησκευτικές, κοινωνικές ή άλλες μη-οικονομικές πρακτικές από τις οποίες δεν μπορεί να διαχωριστεί. Από την άλλη, υποστήριξα ότι δεν υπάρχει ένα λανθάνον, αληθινό μοντέλο της οικονομίας, αλλά πολλαπλές, σημαίνουσες εκδοχές σε συγκεκριμένους πολιτισμούς». Με ένα τέτοιο πνεύμα, ο Gudeman οδηγήθηκε σε μία ριζοσπαστική «διαλογική ανθρωπολογία» του οικονομικού, δηλαδή στη θεώρηση του οικονομικού ως προϊόντος ενός διαλόγου επί του εθνογραφικού πεδίου ανάμεσα στην όποια ανθρωπολογική με την όποια εντόπια αντίληψη. 6 Αλλά και ένας άλλος φωτισμένος εκπρόσωπος της οικονομικής ανθρωπολογίας, ο Richard Wilk (1996: 147) λίγο νωρίτερα υποστηρίζει ότι τα τρία εναλλακτικά μοντέλα 3 Βλ. Moore Βλ. Sahlins Επίσης βλ. Gudeman Για την έννοια της κατασκευής βλ. Παπαταξιάρχης

5 εξήγησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς (που μας παραδίδει η ηθική φιλοσοφία του 18 ου αι), το (ατομικό) μοντέλο του «ιδιοτελούς ατόμου» (homo economicus) το κοινωνικό μοντέλο και το ηθικό μοντέλο, τρία μοντέλα που έχουν αντίστοιχα εφαρμοσθεί στην μικροοικονομική, την πολιτική οικονομία και την «πολιτισμική οικονομική» («cultural economics») 7 δεν αποτελούν παρά ιθαγενείς κατασκευές περιορισμένης εξηγητικής αξίας. Η οικονομική ανθρωπολογία πρέπει να αλλάξει αφετηρία: πρέπει να ξανασκεφθεί το ζήτημα της «ανθρώπινης φύσης» ως εμπειρικό πρόβλημα. Οι θαρραλέες αυτές κινήσεις επαναπροσδιορισμού του αντικειμένου της οικονομικής ανθρωπολογίας δεν έχουν προσεχθεί επαρκώς. Αυτό ίσως οφείλεται στο ότι τέτοιες προσπάθειες, παρά τον ανανεωτικό τους προσανατολισμό και το βάρος που δίνουν στην «ιθαγενή θεώρηση» του οικονομικού, δεν κατάφεραν να αποτρέψουν μία εξέλιξη που στο κλίμα της πολιτισμικής στροφής και της αμφισβήτησης του γενικευτικού χαρακτήρα της ανθρωπολογίας έμοιαζε μοιραία: την περιθωριοποίηση και εντέλει παρακμή της «οικονομικής ανθρωπολογίας». Οι νεότερες προσεγγίσεις, όσο και οι παλαιότερες μοιάζει να είναι δέσμιες μιας ιστορικής παρακαταθήκης «υλισμού» (και «νατουραλισμού») 8 στον ορισμό του οικονομικού, που αντιφάσκει με τις αντιουσιοκρατικές προτεραιότητες της σύγχρονης εθνογραφικής έρευνας. 6 Βλ. Gudeman και Rivera O Richard Wilk (1996) διακρίνει τρία μοντέλα εξήγησης της «ανθρώπινης συμπεριφοράς». Πρώτον, το μοντέλο του «ιδιοτελούς, ορθολογικού ατόμου», του «οικονομικού ανθρώπου», με προνομιακό πεδίο εφαρμογής την «μικρο-οικονομική». Δεύτερον, το «κοινωνικό μοντέλο», που σε μία Ντυρκεμιανή λογική δίνει έμφαση στο κανονιστικό πρότυπο, στον κοινωνικό δεσμό και στην αλληλεγγυότητα της ομάδας, με προνομιακό πεδίο αναφοράς την «πολιτική οικονομία». Και τρίτον, το «ηθικό μοντέλο», που θεωρεί ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά «οδηγείται από την επιθυμία πραγματοποίησης αυτού που είναι σωστό / ορθό» (38), δηλαδή από ηθικές αξίες θεμελιωμένες σε μία «κοσμολογία μία πολιτισμικά διατεταγμένη θεώρηση του κόσμου και της ανθρώπινης θέσης στο εσωτερικό του» (138). 8 Η οικονομική ανθρωπολογία συγκροτήθηκε στο πλαίσιο μιας ιστορικής αντιπαράθεσης ανάμεσα σε «υλιστικές» και «νοησιαρχικές» προσεγγίσεις της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις τάσεις της «η οικονομική ανθρωπολογία ήταν σταθερά εντεταγμένη στο υλιστικό στρατόπεδο» (Wilk 1996: xiv). Η αναφορά στην υλική διάσταση της ανθρώπινης ύπαρξης παραμένει το κοινό, σταθερό υπόβαθρο όλων των εκδοχών της και το ουσιοκρατικό θεμέλιο των αξιώσεών της ως μία γενική θεωρία. 5

6 3. Το φύλο και το οικονομικό στην ελληνική εθνογραφία α. Η εμπειρία μιας αποστασίας Περνάω από τη μεγάλη στη μικρή ιστορία, και θα μου συγχωρήσετε τον εξομολογητικό τόνο. Κάποτε, στα τέλη της δεκαετίας του 70, προσπάθησα να γίνω οικονομικός ανθρωπολόγος. Εν μέρει το κατάφερα. Ήταν η εποχή της κυριαρχίας του δομικού μαρξισμού στην ευρωπαϊκή ανθρωπολογία. Στο πλαίσιο των συζητήσεων για τους τρόπους παραγωγής και της συνάρθρωσής του κατέθεσα τότε μια φιλόδοξη ερευνητική πρόταση: με ενδιέφερε ο ρόλος του οικιακού χώρου στη διαμόρφωση διαφορετικών τύπων απλής εμπορευματικής παραγωγής. Αν και το μεγαλύτερο μέρος της έρευνάς μου επικεντρώθηκε στη συλλογή «οικονομικών» δεδομένων, οι πολλές σελίδες εθνογραφικών σημειώσεων έμειναν στην αφάνεια, θύματα της μεγάλης αλλαγής που έφερνε το φύλο στην ελληνική εθνογραφία. Πρώτον, ο «ολιστικός» προσανατολισμός της εθνογραφικής έρευνας και η διάθεση να αφήσω τους ίδιους τους πληροφορητές μου να αναδείξουν αυτοί τι είναι περισσότερο και τι λιγότερο «σημαντικό» και, δεύτερον, η εμπλοκή μου σε ένα αναδυόμενο πεδίο θεωρητικού προβληματισμού γύρω από το φύλο ως κατασκευή και η συνακόλουθη ενασχόληση με το ζήτημα της ατομικής ταυτότητας άλλαξαν το συσχετισμό των ενδιαφερόντων μου. Έτσι στράφηκα από την παραγωγή στην κατανάλωση, από το χωράφι και το καΐκι στο καφενείο, από τις οικονομικές στις «αντι-οικονομικές» πρακτικές της τελετουργικής κατανάλωσης του ποτού και της «καταστροφής» του χρήματος και εντέλει στην πολιτισμική προβληματοποίηση του οικονομικού. Βασικός άξονας αυτής της κίνησης, της μετατόπισης του ενδιαφέροντος από το σύστημα των συγγενικών σχέσεων που οργανώνουν την παραγωγική δραστηριότητα στις πολιτισμικές συντεταγμένες της καταναλωτικής κυρίως δράσης, από την κοινωνική βάση της οικονομικής δράσης στην πολιτισμική βάση τη αντι-οικονομικής δράσης (και στη συνέχεια της οικονομικής), ήταν και η θεωρητική αντιμετώπιση του «νοικοκυριού» ως κεντρικής μεταφοράς ενός ηγεμονικού λόγου για την ατομική ταυτότητα του φύλου, θέμα στο οποίο θα επανέλθω. β. Κάποια διδάγματα Η μικρή αυτή ιστορία είναι ίσως χαρακτηριστική των γενικότερων εξελίξεων γύρω από τη μελέτη του οικονομικού στην ελληνική εθνογραφία. Σε μία πρώτη φάση οι κλασικές μονογραφίες για τους Σαρακατσάνους νομάδες κτηνοτρόφους, τους γεωργούς 6

7 της Βοιωτίας και της Εύβοιας περιλαμβάνει και τη συστηματική παρουσίαση οικονομικών δεδομένων είτε σε ξεχωριστά κεφάλαια (βλ. Friedl 1962) είτε στο πλαίσιο διαπραγμάτευσης άλλων θεμάτων (βλ. Campbell 1964, du Boulay 1974). Σε μία δεύτερη φάση ωστόσο, από τη δεκαετία του 80 και μετά, το οικονομικό σταδιακά μπαίνει στο περιθώριο. Τη δεκαετία του 90 έχουμε αρκετά παραδείγματα εθνογραφικών μελετών με αντικείμενο οικονομικές πρακτικές και σχέσεις. 9 Όμως πλέον η εθνογραφική ενασχόληση με τις οικονομικές πλευρές της ανθρώπινης δράσης, που συνήθως περιορίζεται στην κατανάλωση, σταδιακά «χωνεύεται» στο εσωτερικό των κυρίαρχων ενδιαφερόντων για την κατασκευή των ατομικών και συλλογικών ταυτοτήτων. Οι λίγες προσπάθειες, που καθώς εμπνέονται από την δομο-μαρξιστική θεωρία επιμένουν στη μελέτη των τρόπων παραγωγής 10 καi στην απευθείας συνομιλία με τα τότε κυρίαρχα παραδείγματα της οικονομικής ανθρωπολογίας, δεν μπόρεσαν να συνδεθούν επαρκώς με την εθνογραφική πρακτική και «εξόκειλαν» στο πεδίο της κοινωνιολογίας (που στις ιδιότυπες ελληνικές συνθήκες λειτούργησε επί μακρόν ως πεδίο αναπαραγωγής του δομο-μαρξισμού). Ποια είναι, λοιπόν, τα διδάγματα από τη σύγκριση των αντίστοιχων εξελίξεων γενικότερα στην ανθρωπολογία και στην ελληνική εθνογραφία ως προς τη μελέτη του οικονομικού; Πολύ συνοπτικά θα είχα να καταγράψω τρία στοιχεία: α) Στο πλαίσιο της ελληνικής εθνογραφίας η οικονομική ανθρωπολογία του ελληνικού χώρου αποδομήθηκε πριν καλά καλά προλάβει να υπάρξει. Δεν δημιουργήθηκε, με άλλα λόγια, ένας πόλος θεωρητικής ή εθνογραφικής συζήτησης που να εμπνέεται κυρίως από την οικονομική ανθρωπολογία. β) Η όποια αποδόμηση έγινε κυρίως μέσα από το φύλο το οποίο απετέλεσε τον κύριο αγωγό της πολιτισμικής στροφής στην ελληνική εθνογραφία. Η επικράτηση μιας κονστρουκτιβιστικής αντίληψης για τις ταυτότητες μετέθεσε το κέντρο βάρους της εθνογραφικής ανάλυσης στη μελέτη του «εξωοικονομικού» ή το περιόρισε στη σφαίρα της κατανάλωσης, που αντιμετωπίζεται πλέον αποκομμένη από τη σφαίρα της παραγωγής. γ) Πολύτιμη κληρονομιά αυτής της περιόδου και κοινή παρακαταθήκη της φεμινιστικής κριτικής τόσο στην οικονομική ανθρωπολογία όσο και στην ελληνική εθνογραφία είναι η πολιτισμική προβληματοποίηση της έννοιας του «νοικοκυριού». 9 Ενδεικτικά βλ. τις εργασίες των D. Bennett (1989), Χ. Βλαχούτσικου και Α. Μπαχαροπούλου- Kούλη (1991), V. Galani-Moutafi (1993) και D. Theodossopoulos (1997). 10 Ενδεικτικά βλ. Ψυχογιός

8 4. Ένα παράδειγμα: «Ξεκλειδώνοντας το νοικοκυριό». Επιτρέψτε μου να δώσω κάποια έμφαση στο τελευταίο αυτό σημείο ως πράξη συνέπειας στον τίτλο. Το κορυφαίο μεθοδολογικό ζήτημα της κατ οίκον ανθρωπολογίας και άρα και της ελληνικής εθνογραφίας, που πλέον «ανήκει» στους Έλληνες, είναι τα εισαγωγικά. Τα εισαγωγικά ως μέσο πολιτισμικής προβληματοποίησης των ιθαγενών κατηγοριών αλλά και ως μέσο απο-οικείωσης, δηλαδή προβληματοποίησης των δικών μας αναλυτικών κατηγοριών. Τα εισαγωγικά, με άλλα λόγια, αποτελούν το μεθοδολογικό αντίδοτο όταν οι δικές «τους» κατηγορίες τείνουν να ταυτίζονται με τις δικές «μας» στο πλαίσιο του ίδιου γλωσσικού συστήματος. Κατά τη γνώμη μου η εθνογραφική αντιμετώπιση της έννοιας «νοικοκυριό» αποτελεί λαμπρό πεδίο εφαρμογής αυτή της στρατηγικής αλλά και των αντίστοιχων εμποδίων. Το νοικοκυριό «αντιστέκεται» πεισματικά στη χρήση των εισαγωγικών παρά τις ανθρωπολογικές προσπάθειες πολιτισμικής του προβληματοποίησης (π. χ. μέσα από τη διαφοροποίηση της οικιακής ομάδας από την οικογένεια) αλλά και τη φεμινιστική κριτική, 11 που το αποδόμησε ως διακριτή, αυτοδύναμη, «φυσική μονάδα», 12 αναδεικνύοντας τόσο την ιεραρχική του συγκρότηση, τις συγκρούσεις στο εσωτερικό του και τη δυναμική του οικιακού πεδίου όσο και την ιστορικότητα της ίδιας της (απόλυτης) διάκρισής του από το δημόσιο πεδίο. Η αντίσταση αυτή είναι συνάρτηση του γεγονότος η έννοια του νοικοκυριού, βαθιά εντοιχισμένη στον κοινό μας τόπο αποτελεί μια καλά κλειδωμένη αποθήκη, και όχι μόνο. Μία αποθήκη φρουρούμενη από αυτόκλητους φύλακες: εννοώ αυτούς, τους κοινωνιολόγους, τους στατιστικολόγους, τους φορείς ενός κρατικού λόγου, οι οποίοι υιοθετώντας αβασάνιστα την έννοια αυτή στο περιγραφικό τους λεξιλόγιο την επενδύουν με το κύρος του επιστημονικού λόγου και την καθιστούν ακόμα πιο κλειστή και αδιαπέραστη από την αποδομητική μας περιέργεια. Προτείνω να ξεκλειδώσουμε το «νοικοκυριό», συνεχίζοντας μία προσπάθεια που έχει ξεκινήσει εδώ και δεκαπέντε χρόνια. Ας δούμε κάποιους από τους θησαυρούς που κρύβει αυτή η ιθαγενής κατηγορία, όπως μας τους παραδίδει μια μακρά εθνογραφική παράδοση. Η εικόνα που θα παρουσιάσω είναι κατ ανάγκη στατική. Επικεντρώνεται 11 Hart 1992, Wilk 1996: Βλ. Harris 1981, Yanagisako

9 στις σταθερές ενός ιστορικά ηγεμονικού λόγου για την κοινωνικότητα και την ευταξία, όπως προκύπτει από μια πλούσια εθνογραφική γραμματεία. α. Το «νοικοκυριό» παραπέμπει σε ένα σύνολο από χαρακτηριστικά την εγκατάσταση, την ιδιοκτησία, την εργασία που περιγράφουν την «υλική» ( και συσσωματωμένη) πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης. Όλα αυτά συναρθρώνονται, στο πλαίσιο ενός κανονιστικού προτύπου του γάμου, σε μια ενότητα που έχει ως επίκεντρό της το σπίτι σύμφωνα με έναν νεοτοπικό κανόνα μεταγαμήλιας εγκατάστασης (Papataxiarchis 1994β). Το κανονιστικό αυτό πρότυπο ορίζει ότι η στιγμή του γάμου, που τελετουργικά ταυτίζεται με την κοινωνική ενηλικίωση του υποκειμένου και θεωρείται αναγκαία προϋπόθεση της βιολογικής αναπαραγωγής και της δημιουργίας οικογένειας, είναι ταυτόχρονα η στιγμή της «υλικής» απεξάρτησης του νέου ζευγαριού από τις οικογένειες καταγωγής. Υπό μία στενή έννοια λοιπόν το «νοικοκυριό» (ως σύμβολο αυτονομίας) αναφέρεται σε ένα σπίτι και τον εξοπλισμό του σε αναγκαστικό συνδυασμό με έναν ορισμένο τύπο οικιακής ομάδας, την συζυγική. Η συνύπαρξη δύο συζυγικών μονάδων σε ένα «νοικοκυριό» είναι ανεπιθύμητη: θεωρείται ενδείκτης χαμηλής κοινωνικής θέσης και αποτυχίας. Από την άλλη πλευρά, ένα καλά εξοπλισμένο σπίτι δε συνιστά αναγκαστικά «νοικοκυριό» στο βαθμό που δεν θεμελιώνεται άμεσα ή έμμεσα στο συζυγικό δεσμό. β. Το «νοικοκυριό» παραπέμπει σε ένα σύστημα σχέσεων, έμφυλων και συγγενειακών, ενδογενεακών και διαγενεακών μέσα από την αναφορά στις οποίες το υποκείμενο συγκροτεί την ταυτότητά του (ως «νοικοκύρης / νοικοκυρά»). Στο πλαίσιο του «νοικοκυριού» φύλο και συγγένεια ως μικτές μεταφορές συγκροτούν την θηλυκότητα και τον ανδρισμό. Μιλάω για αυτό που πριν από 14 χρόνια μαζί με τον Peter Loizos ορίσαμε ως το «οικιακό μοντέλο» της ταυτότητας του κοινωνικού φύλου (Loizos και Papataxiarchis 1991). Το μοντέλο αυτό (σύμφωνα με τις αξίες της οικογενειοκρατίας) περιγράφει μία συσχετική ταυτότητα, καθιστά τον σημαίνοντα άλλο (μέλος της συζυγικής οικιακής ομάδας) σημείο αναφοράς, τον περικλείει στην εννοιολόγηση του εαυτού. Επίσης το ίδιο μοντέλο ορίζει το φύλο με όρους κυριότητας σε διακριτά πεδία ευθύνης που προσιδιάζουν στην υποτιθέμενα ριζικά διαφορετική «φύση» γυναικών και ανδρών και υπ αυτή την έννοια περιγράφει τη συζυγική σχέση με όρους συμπληρωματικότητας. γ. Το «νοικοκυριό» είναι μία (ιθαγενής) θεωρία της δράσης. Το «νοικοκυριό» συνιστά μία διαδικασία μέσα από την οποία οι γυναίκες και οι άνδρες πραγματοποιούν 9

10 τις αντίστοιχες «φύσεις» τους: γίνεται, με λίγα λόγια, (και ανανεώνεται) στο πλαίσιο της καθημερινότητας μέσα από την αδιάκοπη προσπάθεια των ενήλικων μελών του. Υπ αυτή την έννοια καθορίζει τη λογική με την οποία δρουν τα υποκείμενα. Το (οικογενειακό) «συμφέρον» αντανακλά το σχήμα της δράσης όπως υπαγορεύεται από το «νοικοκυριό»: σύμφωνα με αυτό το δρων υποκείμενο φέρεται από κάτι «έξω» από αυτό, δρα με αναφορά σε αυτόν τον εξωτερικό παράγοντα που με τη σειρά του συνιστά το «αίτιο» και τη νομιμοποίηση των επιλογών του. Το «συμφέρον» περιγράφει την αναφορά του υποκειμένου στον κόσμο (Papataxiarchis 1994α). Η αναφορά αυτή, που καθιστά το υποκείμενο δρων, είναι μία διατεταγμένη υπηρεσία. Η τάξη της αντανακλά την τάξη του «νοικοκυριού» ως ένα συντεταγμένο κόσμο προσώπων και πραγμάτων στον οποίο μετέχει το υποκείμενο και, υπ αυτή την έννοια την (ανα)παράγει. Κλασική εικονογράφηση των ανωτέρω είναι η «νοικοκυρά» που σε ημερήσια βάση θα πρέπει να επιλέξει τα μέσα υλοποίησης ενός κορυφαίου από τη σκοπιά του «νοικοκυριού» σκοπού, την προετοιμασία του λεγόμενου «μεσημεριανού τραπεζιού». Η δράση της, που συσχετίζει τον παρόντα με τον μέλλοντα χρόνο, υποτάσσοντας τον πρώτο στον δεύτερο συνιστά την επιτομή της υπολογιστικής / ορθολογιστικής δράσης. 13 Η «νοικοκυρά» είναι το πρότυπο του οικονομικού ανθρώπου και συμπύκνωση του αξιακού προτύπου της αποταμίευσης, συσσώρευσης και επένδυσης στο μέλλον. Γι αυτό το «καλάθι» της έχει γνωρίσει τόσο μεγάλη, και, είναι αλήθεια, τιμητική αναγνώριση από τους ειδικούς. δ. Το «νοικοκυριό» είναι μία κοσμολογία: συνιστά μία κανονιστικά κυρωμένη (πάντα μέσω του γάμου) ενότητα προσώπων και πραγμάτων που εγκολπώνει το υποκείμενο. Η σκευή αυτή συνιστά την ασφαλή θέση του υποκειμένου μέσα στον κόσμο, με άλλα λόγια το διασφαλίζει. Για να το θέσω διαφορετικά, το «νοικοκυριό» είναι ένα κομμάτι του κόσμου σε ευταξία που με τις καθημερινές τους πράξεις τα ενήλικα μέλη του εξασφαλίζουν σε όσους μετέχουν σε αυτό. Το να ζει κανείς εκτός «νοικοκυριού» τον θέτει σε κατάσταση αταξίας, και εν δυνάμει φυσικού και ηθικού κινδύνου. Οι κοσμολογικές ιδιότητες του «νοικοκυριού» (η καθαριότητα, η υγεία και άλλες μεταφορές της ευταξίας) κυκλοφορούν στο εσωτερικό του καταρχήν στο πλαίσιο των συσχετικών ταυτοτήτων που το απαρτίζουν μέσα από τη διακίνηση ουσιών (π. χ. 13 Βλέπε την έννοια του situated reason (Gudeman 2001). 10

11 «φαγητό») που περιέχουν αυτές τις ιδιότητες διότι παρήχθησαν στο σωστό χώρο από το ενδεδειγμένο πρόσωπο Βλ. Dubisch

12 5. Μία παρατήρηση πρόταση: Η (οικιακή) εργασία πέρα από το φύλο Για να έρθουμε στην παρατήρηση-πρόταση. Που βρισκόμαστε σήμερα; Το συνέδριο αυτό, η πρώτη ανθρωπολογική επιστημονική συνάντηση με οικονομικό αντικείμενο που γίνεται ποτέ στην Ελλάδα είναι ενδεικτικό της τάσης να ξαναπιάσουμε συστηματικά το νήμα του «οικονομικού» στην ελληνική εθνογραφία. Εξίσου ενδεικτική είναι και η σύνθεσή του. Επιβεβαιώνει το ιστορικό ενδιαφέρον στην κατανάλωση, ενώ παράλληλα σηματοδοτεί τη θριαμβευτική επανάκαμψη της εργασίας. Προσωπικά συμμετέχω σε αυτή την επανάκαμψη. (Αυτό άλλωστε είναι και το νόημα της συμβολής μου στο συνέδριο) Το πρωτογενές κίνητρο είναι η εμπλοκή μου σε συνεργασία με την Αγγελική Αθανασοπούλου, τη Βενετία Καντσά, τη Βάσω Παπαγεωργίου, την Έφη Πλεξουσάκη, την Κατερίνα Ροζάκου, την Πηνελόπη Τοπάλη (αλλά και με συναδέλφους εκτός του Τμήματος) σε μία συλλογική ερευνητική προσπάθεια στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος υποστήριξης της μεταδιδακτορικής έρευνας «Πυθαγόρας» που έχει ως αντικείμενο τη συγκριτική μελέτη της πληρωμένης οικιακής εργασίας. Η προσωπική μου εντύπωση είναι ότι οι ιδεολογικοί όροι με τους οποίους συχνά τίθενται τα πλαίσια της έρευνάς μας από τους θεσμικούς μας χρηματοδότες και επίσημους φορείς (π. χ. η εξίσωση του φύλου με τις γυναίκες, η αβασάνιστα περιγραφική τοποθέτηση εννοιών όπως νοικοκυριό, εργασία κλπ.) συνιστούν μία πρόκληση. Πρόκληση είναι και η βαριά κληρονομιά της κονστρουκτιβιστικής θεώρησης (που έχει κυριαρχήσει και μέσο της συζήτησης για το φύλο στην ελληνική εθνογραφία και) που ενδεχομένως σε κάποιες περιπτώσεις να μας παρασύρει στην ακρότητα μιας μονόπλευρης προσέγγισης (που αγνοεί τις κοινωνικές και ιεραρχικές διαστάσεις του αντικειμένου μας). Τέλος εξίσου προκλητικό είναι και το βαθύ χάσμα που χωρίζει την ελληνική εθνογραφία, που είναι προγραμματικά προσηλωμένη στον πολιτισμικό κονστρουκτιβισμό, από την οικονομική ανθρωπολογία, που εμμένει έστω σε ένα ήπιας μορφής υπολειμματικό κοινωνιοκεντρισμό. Πως ανταποκρινόμαστε σε αυτές τις προκλήσεις; Πρέπει να το πούμε καθαρά, χωρίς φόβο και με πάθος. Είμαστε πέρα από το φύλο, υπό την έννοια των περιγραφικών κατηγοριών «γυναίκα» και «άνδρας» αλλά και υπό την έννοια των έμφυλων σχέσεων. Κατ επέκταση είμαστε και πέρα από το «οικονομικό», με τους ουσιοκρατικούς όρους της κλασικής οικονομικής ανθρωπολογίας. Το ίδιο το φύλο, η συνειδητοποίηση δηλαδή της «νέας ματιάς» που εισηγήθηκε ο φεμινισμός στην ανθρωπολογία, άνοιξε το δρόμο για την πολιτισμική 12

13 προβληματοποίηση ενός συνόλου κατηγοριών, στις οποίες περιλαμβάνεται και το οικονομικό. Προτείνω, λοιπόν, να σταθούμε στο ύψος της ανθρωπολογικής παράδοσης γύρω από το φύλο. Τώρα που το φύλο, λόγω προγραμμάτων, έρχεται ξανά στο προσκήνιο, να εμμείνουμε στην πέραν του φύλου θεώρηση. Να μην περιορισθούμε στην περιγραφική προσέγγιση της γυναικείας εργασίας ή της γυναικείας κατανάλωσης αλλά να εμμείνουμε στην καταγραφή του πολιτισμικού περιεχομένου των οικονομικών πρακτικών τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών συσχετίζοντάς τες με τις ιεραρχικές διαστάσεις της συγκρότησης του οικιακού χώρου. Πιο συγκεκριμένα, για να έρθουμε στο ειδικό ζήτημα της οικιακής εργασίας. Η εξίσωση φύλο και εργασία δεν δίνει στο τέλος απλά γυναικεία εργασία. Δίνει πολιτισμικά συγκροτημένες (έμφυλες) σχέσεις εργασίας, δηλαδή σχέσεις εργασίας το περιεχόμενο των οποίων δεν μπορούμε να το ξέρουμε εκ των προτέρων στη βάση ενός αναλυτικού μοντέλου αλλά μέσα από την πολύπλευρη (π.χ. με. αναφορά στο κράτος) και «πυκνή περιγραφή» των συμβολικών όρων συγκρότησής τους. Ειδικά ως προς την οικιακή εργασία, το κλειδί μιας τέτοιας προσέγγισης είναι η πολιτισμική προβληματοποίηση των κατηγοριών μέσα από τις οποίες προσλαμβάνεται ο οικιακός χώρος, δηλαδή της έννοιας του «νοικοκυριού» από τους διάφορους φορείς συγκρότησής του. Παράλληλα, ωστόσο δεν πρέπει να υποτιμήσουμε το σχεσιακό υπόβαθρο αυτής καθεαυτής της εργασιακής διαδικασίας, μία πλευρά για την οποία οι πιο εξειδικευμένες προσεγγίσεις της κλασικής οικονομικής ανθρωπολογίας, μαρξιστικού-φεμινιστικού κυρίως τύπου, έχουν πολλά να μας διδάξουν, κυρίως ως το ιεραρχικό τους περιεχόμενο. Η εθνογραφική μελέτη της οικιακής εργασίας στην ελληνική κοινωνία είναι ίσως μία ευκαιρία να γεφυρώσουμε το χάσμα επιχειρώντας μία πιο εξισορροπημένη προσέγγιση των οικονομικών πρακτικών. Προσεγγίζω, λοιπόν, το χάσμα που χωρίζει την ελληνική εθνογραφία από την οικονομική ανθρωπολογία με θετικό πνεύμα. Αναγνωρίζω σε αυτό το χάσμα την ευκαιρία μιας συνάντησης που θα πρότεινα να γίνει στο πεδίο της εθνογραφίας και να εμπλέκει τις πιο φιλικές προς την πολιτισμική ανάλυση εκδοχές της οικονομικής ανθρωπολογίας. Η συνάντηση αυτή θα μπορούσε να ιδωθεί ως μία διορθωτική κίνηση στην πορεία της ελληνικής εθνογραφίας: μια ευκαιρία να επαναφέρουμε τα φαινόμενα της εργασίας στο προσκήνιο, με όρους κατασκευής, μέσα από την ισορροπημένη αναφορά στην πολιτισμική συγκρότηση της (οικονομικής) δράσης σε σχέση με τα κοινωνικά της αποτελέσματα και με ευαισθησία στις εξουσιαστικές χρήσεις των 13

14 πολιτισμικών κατηγοριών. Πρόκειται για μια ευρύχωρη πρόταση την οποία σας παρακαλώ να δεχθείτε. 14

15 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Bennett, D. Ο «Saints and Sweets: Class and consumption in rural Greece». Στο H. Rutz και B. Orlove (επιμ.), The Social Economy of Consumption. Lanham: University Press of America. Βλαχούτσικου, Χ. και Α. Μπαχαροπούλου-Κούλη 1991 «Να χαρώ κι εγώ το σπίτι μου και το κλειδί απ τα μέσα : Γυναίκες και κατανάλωση σ ένα χωριό της Βοιωτίας». Σύγχρονα Θέματα 45: Campbell, J.K Honour, Family and Patronage, Οξφόρδη: Oxford University Press. Cook, S «The obsolete anti-market mentality: A critique of the substantive approach to economic anthropology». American Anthropologist 68: Dubisch, J «Culture enters through the kitchen: Women, food and social boundaries in rural Greece». Στο J. Dubisch (επιμ.), Gender and Power in Rural Greece. Princeton: Princeton University Press. du Boulay, J Portrait of a Greek Mountain Village. Οξφόρδη: Clarendon Press. Ensminger, J. (επιμ.) 2002 Theory in Economic Anthropology. Walnut Greek: Altamira. Firth, R Themes in Economic Anthropology. Λονδίνο: Tavistock. Friedl, E Vasilika: A Village in Modern Greece. Νέα Υόρκη: Holt. Galani-Moutafi, V «From agriculture to tourism: Property, labor, gender and kinship in a Greek island village (part one)». Journal of Modern Greek Studies 11: Godelier, M Horizon, trajets marxistes en anthropologie. Παρίσι: Maspero. Gudeman, S Economics as Culture: Models and Metaphors of Livelihood. Λονδίνο: Routledge and Kegan Paul The Anthropology of Economy. Οξφόρδη: Blackwell. Gudeman, S. και A. Rivera 1990 Conversations in Colombia: The Domestic Economy in Work and Text. Cambridge: Cambridge University Press. Halperin, R. H Economies Across Cultures. Λονδίνο: Macmillan Cultural Economies: Past and Present. Austin: University of Texas Press. Harris, O «Households as natural units». Στο K.Young κ.ά. (επιμ.), Of Marriage and the Market: Women s Subordination in International Perspective. Λονδίνο. Hart, G «Imagined unities: Constructions of the household in economic theory». Στο S. Ortiz και S. Lees (επιμ.), Understanding Economic Process. Lanham: University Press of America. Herskovitz, M. 15

16 1952 Economic Anthropology. Νέα Υόρκη: Knopf. LeClair, E «Economic theory and economic anthropology». American Anthropologist 64: Loizos, P. and E. Papataxiarchis 1991 Introduction: Gender and Kinship in Marriage and Alternative Contexts. Στο P. Loizos και E. Papataxiarchis (επιμ.), Contested Identities: Gender and Kinship in Modern Greece, Princeton: Princeton University Press. Mansbridge, J «The rise and fall of self-interest in the explanation of political life». Στο J. Mansbridge (επιμ.), Beyond Self-Interest, Σικάγο: University of Chicago Press. Moore, H. L «Households and gender relations: The modeling of the economy». Στο S. Ortiz και S. Lees (επιμ.), Understanding Economic Process. Lanham: University Press of America. Narotzky, S New Directions in Economic Anthropology. Λονδίνο: Pluto Press. Ortiz, S. και S. Lees (επιμ.) 1992 Understanding Economic Process. Lanham: University Press of America. Παπαταταξιάρχης, Ε «Από τη σκοπιά του φύλου: Ανθρωπολογικές θεωρήσεις της σύγχρονης Ελλάδας». Στο Ταυτότητες και φύλο στη σύγχρονη Ελλάδα, «Περί πολιτισμικής κατασκευής της ταυτότητας», Τοπικά 3: , ειδικό τεύχος «Περί κατασκευής». Papataxiarchis, E. 1994α «Emotions et stratégies d autonomie en Grèce égéenne», Terrain (ειδικό τεύχος με θέμα «Les Emotions») 22: β Shaping Modern Times in the Greek Family: Gender and Kinship Transformations from 1974 to Ανακοίνωση στο διεθνές συνέδριο με θέμα Greece: Prospects for Modernization, European Institute, London School of Economics, Νοέμβριος Polanyi, K «The economy as instituted process». Στο K. Polanyi, C. Arensberg και H. Pearson (επιμ.), Trade and Market in the Early Empires, Νέα Υόρκη: Free Press. Sahlins, Μ Πολιτισμός και Πρακτικός Λόγος,. Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου. Theodossopoulos, D «Turtles, farmers and ecologists : The cultural reason behind a community s resistance to environmental conservation». Journal of Mediterranean Studies 7: Wilk, R. R Economies and Cultures: Foundations of Economic Anthropology. Boulder: aswestview Press. Ψυχογιός, Δ. 1987, Προίκα, φόροι, σταφίδες και ψωμί: Οικονομία και οικογένεια στην αγροτική Ελλάδα του 19ου αιώνα. Αθήμα: ΕΚΚΕ. Yanagisako, S. 16

17 1979 «Family and household: The analysis of domestic groups». Annual Review of Anthropology 8:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ.

Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ. Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ. 6) Πατριαρχία 1 Η λέξη πατριαρχία, προέρχεται από την ελληνική γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Π.Μ.Σ. «Γυναίκες και Φύλα: Ανθρωπολογικές και Ιστορικές Προσεγγίσεις Συνέδριο: Φύλο, Χρήμα και Ανταλλαγή, 9-11 Δεκ. 2005

Π.Μ.Σ. «Γυναίκες και Φύλα: Ανθρωπολογικές και Ιστορικές Προσεγγίσεις Συνέδριο: Φύλο, Χρήμα και Ανταλλαγή, 9-11 Δεκ. 2005 Π.Μ.Σ. «Γυναίκες και Φύλα: Ανθρωπολογικές και Ιστορικές Προσεγγίσεις Συνέδριο: Φύλο, Χρήμα και Ανταλλαγή, 9-11 Δεκ. 2005 Μουτάφη Βασιλική Έμφυλες σχέσεις και οικονομικές πρακτικές στην ελληνική εθνογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Α ΘΕΜΑΤΙΚΗ: Θεωρητικές και μεθοδολογικές Προσεγγίσεις

Α ΘΕΜΑΤΙΚΗ: Θεωρητικές και μεθοδολογικές Προσεγγίσεις Α ΘΕΜΑΤΙΚΗ: Θεωρητικές και μεθοδολογικές Προσεγγίσεις 1. Ιορδάνης Ψημμένος - Χριστόφορος Σκαμνάκης: Κοινωνιολογικές προσεγγίσεις της εργασίας και της μετανάστευσης. Η Κοινωνιολογία μας προσφέρει ένα πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

der großen Transformation..Artikel und Aufsätze(1920-1947),Band 3, Metropolis, Marburg, 2005. 522.

der großen Transformation..Artikel und Aufsätze(1920-1947),Band 3, Metropolis, Marburg, 2005. 522. Αϖόστολος Πανταζής (ειδικός εϖιστήµονας, Πανεϖιστήµιο Κρήτης) Θέµα εισήγησης: «Ο Ιστορικός λειτουργισµός του Karl Polanyi» Η εισήγηση ασχολείται µε το ζήτηµα της σχέσης των αξιών µε το εϖιστηµονικό ϖρότυϖο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Βασιλική Γαλανή-Μουτάφη τηλ.: 2510 71593 e-mail: [v.moutafi@sa.aegean.gr]

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Βασιλική Γαλανή-Μουτάφη τηλ.: 2510 71593 e-mail: [v.moutafi@sa.aegean.gr] ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Βασιλική Γαλανή-Μουτάφη τηλ.: 2510 71593 e-mail: [v.moutafi@sa.aegean.gr] ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΉ ΕΜΠΕΙΡΙΑ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία;

Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Ο τρίτος τομέας αποτελεί ένα σύνολο πρακτικών οργάνωσης της κοινωνικής και οικονομικής ζωής που δεν μπορούν αυστηρά να ενταχθούν ούτε στο

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1) Τα Annales. Μια «μικρή διανοητική επανάσταση» στο πεδίο της Ιστοριογραφίας Ρίκα Μπενβενίστε

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός Ενότητα 2 Λειτουργισμός και θεωρίες κοινωνικής σύγκρουσης Δομολειτουργισμός ΗΠΑ, δεκαετία του 50 και μετά Επιρροές: λειτουργισμός, και ιδίως το έργο του Durkheim, και οργανικισμός Μελέτη μακρο- επιπέδου

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής Σε τι αναφέρεται το μάθημα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία Σωτήρης Χτούρης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 4: Κοινωνικές Τάξεις & Κοινωνικές Ανισότητες στην Ύπαιθρο (1/2) 2ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΜΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ:

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΜΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΜΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Το πρώτο μου σπίτι...το σπίτι που σπούδασα : Σημασιοδοτήσεις του οικιακού χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 6: Η οργανωτική συμπεριφορά ως επιστημονικός χώρος

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 6: Η οργανωτική συμπεριφορά ως επιστημονικός χώρος Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 6: Η οργανωτική συμπεριφορά ως επιστημονικός χώρος Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013.

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Βασιλική Τσεκούρα, Διευθύντρια Κατάρτισης του ΔΑΦΝΗ ΚΕΚ, Υπεύθυνη Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Κεφ. Ιο Η Συνεισφορά της Ιστορίας της Οικονομικής Σκέψης Εισαγωγή 17 1.1. Η Σύγχρονη Κάμψη της Ιστορίας της Οικονομικής Σκέψης..

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου

Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Καταναλωτή Γιάννη Οικονόμου Ομιλία του Γενικού Γραμματεία Γιάννη Οικονόμου σε συνέδριο της ΕΕΤΤ για το ευρυζωνικό δίκτυο Κυρίες και Κύριοι, Αγαπητοί φίλοι Με μεγάλη χαρά αποδέχτηκα την πρόσκληση της ΕΕΤΤ, για να συμμετάσχω στο συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΡΙΑΣ 19. Οργάνωση του κειμένου 22 Ευχαριστίες 25 ΜΕΡΟΣ Α ΙΔΡΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 27. Η μηχανική μεταφορά στην οργάνωση 29

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΡΙΑΣ 19. Οργάνωση του κειμένου 22 Ευχαριστίες 25 ΜΕΡΟΣ Α ΙΔΡΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 27. Η μηχανική μεταφορά στην οργάνωση 29 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΡΙΑΣ 19 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 Οργάνωση του κειμένου 22 Ευχαριστίες 25 ΜΕΡΟΣ Α ΙΔΡΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 27 Κεφάλαιο 1 ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 29 Η μηχανική μεταφορά στην οργάνωση 29 Η κλασική

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Ημερίδα με θέμα «Η αγορά εργασίας σε κρίση». Συνεδρία: Οι συνέπειες της κρίσης σε διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 7: Η Διάσταση του Φύλου στην Αγροτική Ανάπτυξη (3/4) 1ΔΩ Διδάσκουσα:

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ελένη Μαραγκουδάκη Επίκ. Καθηγήτρια Τµήµα ΦΠΨ, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Tα κορίτσια φοιτούν σε ίσο ή και

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΗΛΙΚΙΑΚΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1963-1999)

Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΗΛΙΚΙΑΚΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1963-1999) Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.357-364 Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΗΛΙΚΙΑΚΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1963-1999) Σωτηρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class) 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Επώνυμο: ΜΑΥΡΙΔΗΣ Όνομα: ΗΡΑΚΛΗΣ Ημερομηνία γέννησης: 7 Σεπτεμβρίου 1963 Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος - 2 παιδιά Διεύθυνση κατοικίας: Μελπομένης 3, Βάρη, Αττική 166 72

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα

Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Επ. fcoiv. Ερ., Gr. R. So. Re. 1983 Διεθνές συνέδριο για την έρευνα και την εκπαίδευση γύρω από τη γυναίκα Λάουρα Μαράτου-Αλιπράντη* Το πρώτο διεθνές συνέδριο για την «Έρευνα και εκπαίδευση γύρω από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΘΕΜΑ: ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Νίκος ρίτσας, Υπεύθυνος Συστηµάτων ιαχείρισης Ποιότητας ΠΛΕΓΜΑ Α.Ε., Κατερίνα Κατελάνου, Σύµβουλος Ποιότητας ΠΛΕΓΜΑ Α.Ε, Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Θεωρία και Πολιτική Παντελής Καλαϊτζιδάκης Σαράντης Καλυβίτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στην οικονομική μεγέθυνση Ορισμός της οικονομικής μεγέθυνσης 15 Μια σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον

ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Αχιλλέας Μητσός Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον Στο μάθημα αναλύονται οι οικονομικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης - η έκταση,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13 MΕΡΟΣ Ι. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια της διδασκαλίας... 22

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13 MΕΡΟΣ Ι. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια της διδασκαλίας... 22 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 13 MΕΡΟΣ Ι. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια της διδασκαλίας... 22 1.1.1. Τι είναι διδασκαλία... 25 1.1.2. Διδασκαλία και μάθηση... 28 1.1.3.

Διαβάστε περισσότερα

Durkheim: Λειτουργισμός & Θετικισμός. Εισαγωγή στον Πολιτισμό και τις Πολιτισμικές Σπουδές

Durkheim: Λειτουργισμός & Θετικισμός. Εισαγωγή στον Πολιτισμό και τις Πολιτισμικές Σπουδές Durkheim: Λειτουργισμός & Θετικισμός Εισαγωγή στον Πολιτισμό και τις Πολιτισμικές Σπουδές Emile Durkheim(1858-1917) Γεννήθηκε στη Γαλλία. Γιός Ραβίνου, παράλληλα με τις σπουδές του εντρύφησε στην εβραϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Αμφιθέατρο της. Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης. www.palladianconferences.gr

Αμφιθέατρο της. Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης. www.palladianconferences.gr Athens Women Forum 2015 η palladian communications specialists διοργανώνει το athens women forum 2015, με σκοπό τη δημιουργία ενός ετήσιου θεσμού συνάντησης, διαλόγου και διαβούλευσης, με επίκεντρο τη

Διαβάστε περισσότερα

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Αθήνα, 6 Μαρτίου 2015 Πέτρος Μηγιάκης Δ/νση Οικονομικής Ανάλυσης και

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα και σεξουαλικότητα: (μέσα και) πέρα από το φύλο

Γλώσσα και σεξουαλικότητα: (μέσα και) πέρα από το φύλο ΗΜΕΡΙΔΑ Γλώσσα και σεξουαλικότητα: (μέσα και) πέρα από το φύλο ΣΑΒΒΑΤΟ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ [ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΦΥΛΟ:

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Κρήτης στη συνεδρίαση της αρ. 214/21-4-2005, μετά από πρόταση της Γενικής Συνέλευσης του Τμήματος Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ Ι ΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΣΤΟΝ 20

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγρίνιο, 17-18 Ιανουαρίου 2004 1 Ερευνητικές Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας, η ανθρωπιά διαθέτει σήμερα «ανταλλακτική αξία», παρότι ως έννοια αναφέρεται στη βοήθεια που κάποιος προσφέρει στο συνάνθρωπο. Παλαιότερα, εύχρηστος

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

του ΚΕΘΕΑ εγγράφονται σε δηµόσια σχολεία ως κατ οίκον διδαχθέντες, για να συµµετάσχουν στις προαγωγικές ή απολυτήριες εξετάσεις. Ακόµη, όλες σχεδόν

του ΚΕΘΕΑ εγγράφονται σε δηµόσια σχολεία ως κατ οίκον διδαχθέντες, για να συµµετάσχουν στις προαγωγικές ή απολυτήριες εξετάσεις. Ακόµη, όλες σχεδόν Εκδοτικό σηµείωµα Στη φιλοσοφία και πρακτική του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτηµένων Ατόµων η εκπαίδευση αποτελεί κεντρικό άξονα της θεραπευτικής του προσέγγισης και της λειτουργίας του. Το προσερχόµενο στη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ..................................... 13 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΧΗΜΑΤΩΝ................................... 14 ΠΡΟΛΟΓΟΣ............................................. 15 ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα