ΤΟ «ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ», ΝΑΙ, ΣΕ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Για την «oικονομική ανθρωπολογία», την «ελληνική εθνογραφία» και την πολιτισμική συγκρότηση της οικιακής εργασίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ «ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ», ΝΑΙ, ΣΕ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Για την «oικονομική ανθρωπολογία», την «ελληνική εθνογραφία» και την πολιτισμική συγκρότηση της οικιακής εργασίας"

Transcript

1 ΤΟ «ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟ», ΝΑΙ, ΣΕ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Για την «oικονομική ανθρωπολογία», την «ελληνική εθνογραφία» και την πολιτισμική συγκρότηση της οικιακής εργασίας Ε. Παπαταξιάρχης Πανεπιστήμιο Αιγαίου 1. Αντί εισαγωγής Οφείλω να ομολογήσω ότι η παρούσα εισήγηση είναι προϊόν μιας παρόρμησης: να σχολιάσω τις δυσκολίες στην εφαρμογή μιας πολιτισμικής προσέγγισης φαινομένων όπως τα λεγόμενα «οικονομικά», φαινόμενα που ιστορικά θεωρούνται υπεράνω πολιτισμικών καθορισμών. Και να επιβεβαιώσω την χρησιμότητα μιας μεθοδολογικής στρατηγικής που εμμένει στην πολιτισμική προβληματοποίηση του συνόλου των όψεων της ανθρώπινης πρακτικής στη μικρή κλίμακα της εθνογραφικής έρευνας, που θέτει τα αυτονόητα, τους κοινούς τόπους, ιδιαίτερα αυτούς, σε εισαγωγικά. Αν η χρήση των εισαγωγικών αποτελεί μέσο υλοποίησης μιας τέτοιας αποδομητικής στρατηγικής, έκφραση εμμονής δηλαδή στο πρόγραμμα που μας προτείνει πρώτα ο Malinowski και αργότερα ο Geertz, να δούμε τον κόσμο από την «σκοπιά των εντοπίων», μέσα από τις δικές τους κατηγορίες, τότε ναι, πέρα από το οτιδήποτε άλλο η παρουσίαση αυτή μπορεί να εκληφθεί ως μία συνηγορία υπέρ της χρήσης τους. Η εισήγησή μου όμως είναι επίσης πράξη αναγνώρισης της φεμινιστικής συμβολής στην ανθρωπολογική μελέτη του «οικονομικού» φαινομένου, τόσο υπό την έννοια της «αποφυσικοποίησης» των κατηγοριών (π.χ. του φύλου ή του οικιακού χώρου) μέσα από τις οποίες προσλαμβάνεται το οικονομικό φαινόμενο όσο και υπό την έννοια της κατάδειξης των εξουσιαστικών χρήσεων αυτών των κατηγοριών. Θα μιλήσω σχηματικά, διακινδυνεύοντας ίσως κάποια συνθήματα με στόχο να δοθούν ερεθίσματα για μια συζήτηση πάνω στους μεθοδολογικούς και θεωρητικούς όρους με τους οποίους προσεγγίζουμε όψεις του «οικονομικού» φαινομένου. Σε ένα 1

2 άλλο επίπεδο θα σχολιάσω την εξέλιξη των σχετικών συζητήσεων τόσο στην οικονομική ανθρωπολογία όσο και στην ελληνική εθνογραφία και την ένταση ανάμεσα στον κοινωνιοκεντρισμό της πρώτης και τη συστηματική ενασχόληση με την πολιτισμική συγκρότηση των κοινωνικών και οικονομικών πρακτικών της δεύτερης. Η εισήγησή μου περιλαμβάνει τα εξής. Πρώτον, περιλαμβάνει μία «μεγάλη» ιστορία: με πολύ λίγα λόγια θα σχολιάσω τις όποιες συνέπειες είχε η φεμινιστική και μεταδομιστική κριτική και η συνακόλουθη επικράτηση των θεωριών της κατασκευής στη λεγόμενη «οικονομική» ανθρωπολογία. Δεύτερον, περιλαμβάνει μία μικρή ιστορία: με εξίσου λίγα λόγια και έχοντας ως αφετηρία την προσωπική μου εμπειρία θα σχολιάσω τη διαμόρφωση του αντίστοιχου πεδίου στις εθνογραφικές σπουδές της Ελλάδας, δίνοντας έμφαση στην προβληματοποίηση της έννοιας του «νοικοκυριού». Τρίτον, περιλαμβάνει μία παρατήρηση-πρόταση σχετικά με τη γεφύρωση του χάσματος το οποίο χωρίζει την κοινωνιοκεντρικά προσανατολισμένη «οικονομική ανθρωπολογία» της σήμερον από τις εθνογραφικές σπουδές της Ελλάδας, που εδώ και καιρό έχουν στραφεί σε έναν τουλάχιστον προγραμματικό κονστρουκτιβισμό, στο πεδίο μελέτης της οικιακής εργασίας. 2. Το φύλο, η πολιτισμική στροφή και η περιθωριοποίηση της «οικονομικής» ανθρωπολογίας. Ας ξεκινήσουμε από τη μεγάλη ιστορία. Η ανθρωπολογική συζήτηση για το «οικονομικό», δηλαδή για τα φαινόμενα της παραγωγής, της διανομής / ανταλλαγής και της κατανάλωσης, καθώς και η συγκρότηση, η ακμή και η παρακμή ενός ξεχωριστού ανθρωπολογικού υποκλάδου, της λεγόμενης «οικονομικής ανθρωπολογίας» αποτελούν προϊόντα του διαλόγου ανάμεσα στην οικονομική επιστήμη και την ανθρωπολογία, δύο επιστήμες που διαθέτουν διακριτά ερείσματα, η πρώτη στη μελέτη της αγοράς και των σύγχρονων ευρωαμερικανικών οικονομιών, η δεύτερη στην προσέγγιση των προκαπιταλιστικών κοινωνιών. 1 Ο διάλογος αυτός που ωριμάζει την μεταπολεμική περίοδο και κορυφώνεται τη δεκαετία του 70, μεσολαβείται από τα εκάστοτε κυρίαρχα 1 Ο R. Wilk (1996: 32) θεωρεί ότι «η μάχη με τον μεγαλύτερο, ισχυρότερο και πλουσιότερο γείτονά της, την οικονομική επιστήμη» είναι ο βασικός συγκροτησιακός παράγοντας της οικονομικής ανθρωπολογίας ως ξεχωριστού υποκλάδου. 2

3 θεωρητικά παραδείγματα που με τη σειρά τους προσδιορίζουν τις τρεις κορυφαίες στιγμές του: τη φορμαλιστική, την ουσιολογική και τη μαρξιστική. Η συγκρότηση του φορμαλιστικού υποδείγματος της οικονομικής ανθρωπολογίας έγινε στο πεδίο της (λεγόμενης) μικρο-οικονομικής επιστήμης, υπό την αιγίδα των θεωριών για τον οικονομικό άνθρωπο («homo-economicus»), που έχει τη «φυσική» κλίση να δρα ορθολογικά σε ένα κόσμο σπανιότητας/ πεπερασμένων αγαθών, δηλαδή να κάνει επιλογές με κριτήριο τη μεγιστοποίηση του ατομικού του οφέλους (Cook 1966, Le Clair 1962). Κατά τους φορμαλιστές, η λογική της καπιταλιστικής αγοράς και ο οικονομικός ορθολογισμός αποτελούν αρχές της συμπεριφοράς που ισχύουν εξίσου στις δυτικές και στις άλλες κοινωνίες (Firth 1967, Herskovits 1952). Η ουσιολογική θεώρηση του οικονομικού από τον Karl Polanyi (1957: 293) ως η «θεσμοθετημένη διαντίδραση ανάμεσα στον άνθρωπο και το φυσικό περιβάλλον» ανέδειξε τον κοινωνικά «ενσωματωμένο» ή για να χρησιμοποιήσω ένα πιο σύγχρονο όρο, κοινωνικά διαμεσολαβημένο χαρακτήρα της οικονομικής δραστηριότητας. Οι σχετικιστικές συνέπειες μιας τέτοιας θέσης είναι προφανείς: άλλη κοινωνία, άλλη οικονομία. Μπορεί κατά τον Polanyi σε όλες τις ανθρώπινες να ισχύουν τρεις βασικοί τρόποι κοινωνικής ενσωμάτωσης της οικονομίας, η αμοιβαιότητα, η αναδιανομή και η ανταλλαγή, ωστόσο, ο κυρίαρχος τρόπος ποικίλει κατά κοινωνία. Έτσι, από τη σκοπιά της ουσιολογικής προσέγγισης το νεοκλασικό υπόδειγμα, που ορίζει την ανταλλαγή ως την κυρίαρχη λογική της κοινωνικής ενσωμάτωσης της οικονομίας έχει περιορισμένη (και όχι οικουμενική) εφαρμογή σε έναν μόνο τύπο κοινωνίας, την καπιταλιστική. Τέλος, η δομιστική-μαρξιστική θεώρηση μετέφερε το κέντρο βάρους μιας γενικής θεώρησης του οικονομικού στην παραγωγή την οποία προσέγγισε με σχεσιακούς όρους, δίνοντας έμφαση στην κοινωνική αναπαραγωγή και αναδεικνύοντας την εκμεταλλευτική πλευρά των οικονομικών σχέσεων στις προκαπιταλιστικές κοινωνίες (Godelier 1973). Όλα αυτά είναι γνωστά και κοινά αποδεκτά. Μικρότερη συμφωνία μπορεί να υπάρχει ως προς τις τύχες της οικονομικής ανθρωπολογίας τις τελευταίες δύο δεκαετίες. 2 Η οικονομική ανθρωπολογία βρέθηκε στη δίνη της κρίσης του (δομικού) μαρξισμού, του θετικιστικού μεθοδολογικού υποδείγματος και της γενικευτικής ανθρωπολογίας. Χωρίς αμφιβολία η φεμινιστική κριτική και η ανάδυση της ανθρωπολογικής προβληματικής για το κοινωνικό φύλο υπήρξε τόσο άμεσα όσο και έμμεσα σημαντικός συντελεστής αυτής της κρίσης. Άμεσα διότι υπογράμμισε τις 2 Για τις σχετικές συζητήσεις ενδεικτικά βλ. Ensminger 2002, Narotzky 1997, Ortiz και Lees

4 ιεραρχικές και εξουσιαστικές διαστάσεις των οικονομικών σχέσεων (π.χ. στον οικιακό χώρο) που θεωρούνται «φυσικές». 3 Έμμεσα διότι συνέπραξε στην αλλαγή θεωρητικού παραδείγματος, στην πολιτισμική στροφή και κατά συνέπεια στην κριτική αποδόμηση της έννοιας του οικονομικού. Παράλληλα, η κριτική του Sahlins στον «πρακτικό λόγο» (και συνακόλουθα στον μαρξισμό) ως ευρωαμερικανική ιδεολογία, η ριζική αντιπαράθεση σε κάθε προσπάθεια ορισμού του ανθρωπολογικού αντικειμένου (άρα και του οικονομικού) με όρους εγγενών / φυσικών ιδιοτήτων, η σταδιακή χειραφέτηση της κατανάλωσης από τα δεσμά του παραγωγισμού (που μαζί με τον μαρξιστικό οικονομισμό τέθηκαν πλέον σε επιχειρησιακή διαθεσιμότητα), αυτά, ανάμεσα σε πολλά άλλα, εντέλει κλόνισαν τα θεμέλια της οικονομικής ανθρωπολογίας. 4 Η ανάδυση της θεωρίας της κατασκευής, με άλλα λόγια, δεν έφερε απλώς νέες θεματολογίες (π. χ. ταυτότητα) στο προσκήνιο. Αποκατάστησε την χαμένη ενότητα της ανθρωπολογίας στο επίπεδο της εθνογραφικής πρακτικής και γύρω από μία νέα έμφαση στη δράση / πρακτική και στη συνθετική θεώρηση των κοινωνικών και πολιτισμικών της διαστάσεων. 5 Επόμενο ήταν η «οικονομική ανθρωπολογία» να βρεθεί σε κρίση. Φυσικά οι οικονομικοί ανθρωπολόγοι δεν δέχτηκαν παθητικά αυτήν την κατάσταση. Μιλώντας για τις αναθεωρήσεις στις οποίες αναγκάστηκε να προβεί κάτω από την πίεση της πολιτισμικής στροφής ο S. Gudeman (2001: 4) παραδέχεται ότι «άρχισα να βλέπω την οικονομία ως συγκροτημένη μέσα από ιθαγενή (folk) μοντέλα και μεταφορές... (και) να αμφισβητώ τον τρόπο με τον οποίο συνήθως ορίζουμε την οικονομία ως αποτελούμενη από αγαθά και υπηρεσίες που ανταλλάσσονται σε αγορές και να είμαι σκεπτικιστής απέναντι σε ουσιοκρατικές θεωρίες στα οικονομικά. Από τη μία πλευρά, υποστήριξα ότι η υλική δράση μπορεί να συγκροτείται μέσα από θρησκευτικές, κοινωνικές ή άλλες μη-οικονομικές πρακτικές από τις οποίες δεν μπορεί να διαχωριστεί. Από την άλλη, υποστήριξα ότι δεν υπάρχει ένα λανθάνον, αληθινό μοντέλο της οικονομίας, αλλά πολλαπλές, σημαίνουσες εκδοχές σε συγκεκριμένους πολιτισμούς». Με ένα τέτοιο πνεύμα, ο Gudeman οδηγήθηκε σε μία ριζοσπαστική «διαλογική ανθρωπολογία» του οικονομικού, δηλαδή στη θεώρηση του οικονομικού ως προϊόντος ενός διαλόγου επί του εθνογραφικού πεδίου ανάμεσα στην όποια ανθρωπολογική με την όποια εντόπια αντίληψη. 6 Αλλά και ένας άλλος φωτισμένος εκπρόσωπος της οικονομικής ανθρωπολογίας, ο Richard Wilk (1996: 147) λίγο νωρίτερα υποστηρίζει ότι τα τρία εναλλακτικά μοντέλα 3 Βλ. Moore Βλ. Sahlins Επίσης βλ. Gudeman Για την έννοια της κατασκευής βλ. Παπαταξιάρχης

5 εξήγησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς (που μας παραδίδει η ηθική φιλοσοφία του 18 ου αι), το (ατομικό) μοντέλο του «ιδιοτελούς ατόμου» (homo economicus) το κοινωνικό μοντέλο και το ηθικό μοντέλο, τρία μοντέλα που έχουν αντίστοιχα εφαρμοσθεί στην μικροοικονομική, την πολιτική οικονομία και την «πολιτισμική οικονομική» («cultural economics») 7 δεν αποτελούν παρά ιθαγενείς κατασκευές περιορισμένης εξηγητικής αξίας. Η οικονομική ανθρωπολογία πρέπει να αλλάξει αφετηρία: πρέπει να ξανασκεφθεί το ζήτημα της «ανθρώπινης φύσης» ως εμπειρικό πρόβλημα. Οι θαρραλέες αυτές κινήσεις επαναπροσδιορισμού του αντικειμένου της οικονομικής ανθρωπολογίας δεν έχουν προσεχθεί επαρκώς. Αυτό ίσως οφείλεται στο ότι τέτοιες προσπάθειες, παρά τον ανανεωτικό τους προσανατολισμό και το βάρος που δίνουν στην «ιθαγενή θεώρηση» του οικονομικού, δεν κατάφεραν να αποτρέψουν μία εξέλιξη που στο κλίμα της πολιτισμικής στροφής και της αμφισβήτησης του γενικευτικού χαρακτήρα της ανθρωπολογίας έμοιαζε μοιραία: την περιθωριοποίηση και εντέλει παρακμή της «οικονομικής ανθρωπολογίας». Οι νεότερες προσεγγίσεις, όσο και οι παλαιότερες μοιάζει να είναι δέσμιες μιας ιστορικής παρακαταθήκης «υλισμού» (και «νατουραλισμού») 8 στον ορισμό του οικονομικού, που αντιφάσκει με τις αντιουσιοκρατικές προτεραιότητες της σύγχρονης εθνογραφικής έρευνας. 6 Βλ. Gudeman και Rivera O Richard Wilk (1996) διακρίνει τρία μοντέλα εξήγησης της «ανθρώπινης συμπεριφοράς». Πρώτον, το μοντέλο του «ιδιοτελούς, ορθολογικού ατόμου», του «οικονομικού ανθρώπου», με προνομιακό πεδίο εφαρμογής την «μικρο-οικονομική». Δεύτερον, το «κοινωνικό μοντέλο», που σε μία Ντυρκεμιανή λογική δίνει έμφαση στο κανονιστικό πρότυπο, στον κοινωνικό δεσμό και στην αλληλεγγυότητα της ομάδας, με προνομιακό πεδίο αναφοράς την «πολιτική οικονομία». Και τρίτον, το «ηθικό μοντέλο», που θεωρεί ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά «οδηγείται από την επιθυμία πραγματοποίησης αυτού που είναι σωστό / ορθό» (38), δηλαδή από ηθικές αξίες θεμελιωμένες σε μία «κοσμολογία μία πολιτισμικά διατεταγμένη θεώρηση του κόσμου και της ανθρώπινης θέσης στο εσωτερικό του» (138). 8 Η οικονομική ανθρωπολογία συγκροτήθηκε στο πλαίσιο μιας ιστορικής αντιπαράθεσης ανάμεσα σε «υλιστικές» και «νοησιαρχικές» προσεγγίσεις της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις τάσεις της «η οικονομική ανθρωπολογία ήταν σταθερά εντεταγμένη στο υλιστικό στρατόπεδο» (Wilk 1996: xiv). Η αναφορά στην υλική διάσταση της ανθρώπινης ύπαρξης παραμένει το κοινό, σταθερό υπόβαθρο όλων των εκδοχών της και το ουσιοκρατικό θεμέλιο των αξιώσεών της ως μία γενική θεωρία. 5

6 3. Το φύλο και το οικονομικό στην ελληνική εθνογραφία α. Η εμπειρία μιας αποστασίας Περνάω από τη μεγάλη στη μικρή ιστορία, και θα μου συγχωρήσετε τον εξομολογητικό τόνο. Κάποτε, στα τέλη της δεκαετίας του 70, προσπάθησα να γίνω οικονομικός ανθρωπολόγος. Εν μέρει το κατάφερα. Ήταν η εποχή της κυριαρχίας του δομικού μαρξισμού στην ευρωπαϊκή ανθρωπολογία. Στο πλαίσιο των συζητήσεων για τους τρόπους παραγωγής και της συνάρθρωσής του κατέθεσα τότε μια φιλόδοξη ερευνητική πρόταση: με ενδιέφερε ο ρόλος του οικιακού χώρου στη διαμόρφωση διαφορετικών τύπων απλής εμπορευματικής παραγωγής. Αν και το μεγαλύτερο μέρος της έρευνάς μου επικεντρώθηκε στη συλλογή «οικονομικών» δεδομένων, οι πολλές σελίδες εθνογραφικών σημειώσεων έμειναν στην αφάνεια, θύματα της μεγάλης αλλαγής που έφερνε το φύλο στην ελληνική εθνογραφία. Πρώτον, ο «ολιστικός» προσανατολισμός της εθνογραφικής έρευνας και η διάθεση να αφήσω τους ίδιους τους πληροφορητές μου να αναδείξουν αυτοί τι είναι περισσότερο και τι λιγότερο «σημαντικό» και, δεύτερον, η εμπλοκή μου σε ένα αναδυόμενο πεδίο θεωρητικού προβληματισμού γύρω από το φύλο ως κατασκευή και η συνακόλουθη ενασχόληση με το ζήτημα της ατομικής ταυτότητας άλλαξαν το συσχετισμό των ενδιαφερόντων μου. Έτσι στράφηκα από την παραγωγή στην κατανάλωση, από το χωράφι και το καΐκι στο καφενείο, από τις οικονομικές στις «αντι-οικονομικές» πρακτικές της τελετουργικής κατανάλωσης του ποτού και της «καταστροφής» του χρήματος και εντέλει στην πολιτισμική προβληματοποίηση του οικονομικού. Βασικός άξονας αυτής της κίνησης, της μετατόπισης του ενδιαφέροντος από το σύστημα των συγγενικών σχέσεων που οργανώνουν την παραγωγική δραστηριότητα στις πολιτισμικές συντεταγμένες της καταναλωτικής κυρίως δράσης, από την κοινωνική βάση της οικονομικής δράσης στην πολιτισμική βάση τη αντι-οικονομικής δράσης (και στη συνέχεια της οικονομικής), ήταν και η θεωρητική αντιμετώπιση του «νοικοκυριού» ως κεντρικής μεταφοράς ενός ηγεμονικού λόγου για την ατομική ταυτότητα του φύλου, θέμα στο οποίο θα επανέλθω. β. Κάποια διδάγματα Η μικρή αυτή ιστορία είναι ίσως χαρακτηριστική των γενικότερων εξελίξεων γύρω από τη μελέτη του οικονομικού στην ελληνική εθνογραφία. Σε μία πρώτη φάση οι κλασικές μονογραφίες για τους Σαρακατσάνους νομάδες κτηνοτρόφους, τους γεωργούς 6

7 της Βοιωτίας και της Εύβοιας περιλαμβάνει και τη συστηματική παρουσίαση οικονομικών δεδομένων είτε σε ξεχωριστά κεφάλαια (βλ. Friedl 1962) είτε στο πλαίσιο διαπραγμάτευσης άλλων θεμάτων (βλ. Campbell 1964, du Boulay 1974). Σε μία δεύτερη φάση ωστόσο, από τη δεκαετία του 80 και μετά, το οικονομικό σταδιακά μπαίνει στο περιθώριο. Τη δεκαετία του 90 έχουμε αρκετά παραδείγματα εθνογραφικών μελετών με αντικείμενο οικονομικές πρακτικές και σχέσεις. 9 Όμως πλέον η εθνογραφική ενασχόληση με τις οικονομικές πλευρές της ανθρώπινης δράσης, που συνήθως περιορίζεται στην κατανάλωση, σταδιακά «χωνεύεται» στο εσωτερικό των κυρίαρχων ενδιαφερόντων για την κατασκευή των ατομικών και συλλογικών ταυτοτήτων. Οι λίγες προσπάθειες, που καθώς εμπνέονται από την δομο-μαρξιστική θεωρία επιμένουν στη μελέτη των τρόπων παραγωγής 10 καi στην απευθείας συνομιλία με τα τότε κυρίαρχα παραδείγματα της οικονομικής ανθρωπολογίας, δεν μπόρεσαν να συνδεθούν επαρκώς με την εθνογραφική πρακτική και «εξόκειλαν» στο πεδίο της κοινωνιολογίας (που στις ιδιότυπες ελληνικές συνθήκες λειτούργησε επί μακρόν ως πεδίο αναπαραγωγής του δομο-μαρξισμού). Ποια είναι, λοιπόν, τα διδάγματα από τη σύγκριση των αντίστοιχων εξελίξεων γενικότερα στην ανθρωπολογία και στην ελληνική εθνογραφία ως προς τη μελέτη του οικονομικού; Πολύ συνοπτικά θα είχα να καταγράψω τρία στοιχεία: α) Στο πλαίσιο της ελληνικής εθνογραφίας η οικονομική ανθρωπολογία του ελληνικού χώρου αποδομήθηκε πριν καλά καλά προλάβει να υπάρξει. Δεν δημιουργήθηκε, με άλλα λόγια, ένας πόλος θεωρητικής ή εθνογραφικής συζήτησης που να εμπνέεται κυρίως από την οικονομική ανθρωπολογία. β) Η όποια αποδόμηση έγινε κυρίως μέσα από το φύλο το οποίο απετέλεσε τον κύριο αγωγό της πολιτισμικής στροφής στην ελληνική εθνογραφία. Η επικράτηση μιας κονστρουκτιβιστικής αντίληψης για τις ταυτότητες μετέθεσε το κέντρο βάρους της εθνογραφικής ανάλυσης στη μελέτη του «εξωοικονομικού» ή το περιόρισε στη σφαίρα της κατανάλωσης, που αντιμετωπίζεται πλέον αποκομμένη από τη σφαίρα της παραγωγής. γ) Πολύτιμη κληρονομιά αυτής της περιόδου και κοινή παρακαταθήκη της φεμινιστικής κριτικής τόσο στην οικονομική ανθρωπολογία όσο και στην ελληνική εθνογραφία είναι η πολιτισμική προβληματοποίηση της έννοιας του «νοικοκυριού». 9 Ενδεικτικά βλ. τις εργασίες των D. Bennett (1989), Χ. Βλαχούτσικου και Α. Μπαχαροπούλου- Kούλη (1991), V. Galani-Moutafi (1993) και D. Theodossopoulos (1997). 10 Ενδεικτικά βλ. Ψυχογιός

8 4. Ένα παράδειγμα: «Ξεκλειδώνοντας το νοικοκυριό». Επιτρέψτε μου να δώσω κάποια έμφαση στο τελευταίο αυτό σημείο ως πράξη συνέπειας στον τίτλο. Το κορυφαίο μεθοδολογικό ζήτημα της κατ οίκον ανθρωπολογίας και άρα και της ελληνικής εθνογραφίας, που πλέον «ανήκει» στους Έλληνες, είναι τα εισαγωγικά. Τα εισαγωγικά ως μέσο πολιτισμικής προβληματοποίησης των ιθαγενών κατηγοριών αλλά και ως μέσο απο-οικείωσης, δηλαδή προβληματοποίησης των δικών μας αναλυτικών κατηγοριών. Τα εισαγωγικά, με άλλα λόγια, αποτελούν το μεθοδολογικό αντίδοτο όταν οι δικές «τους» κατηγορίες τείνουν να ταυτίζονται με τις δικές «μας» στο πλαίσιο του ίδιου γλωσσικού συστήματος. Κατά τη γνώμη μου η εθνογραφική αντιμετώπιση της έννοιας «νοικοκυριό» αποτελεί λαμπρό πεδίο εφαρμογής αυτή της στρατηγικής αλλά και των αντίστοιχων εμποδίων. Το νοικοκυριό «αντιστέκεται» πεισματικά στη χρήση των εισαγωγικών παρά τις ανθρωπολογικές προσπάθειες πολιτισμικής του προβληματοποίησης (π. χ. μέσα από τη διαφοροποίηση της οικιακής ομάδας από την οικογένεια) αλλά και τη φεμινιστική κριτική, 11 που το αποδόμησε ως διακριτή, αυτοδύναμη, «φυσική μονάδα», 12 αναδεικνύοντας τόσο την ιεραρχική του συγκρότηση, τις συγκρούσεις στο εσωτερικό του και τη δυναμική του οικιακού πεδίου όσο και την ιστορικότητα της ίδιας της (απόλυτης) διάκρισής του από το δημόσιο πεδίο. Η αντίσταση αυτή είναι συνάρτηση του γεγονότος η έννοια του νοικοκυριού, βαθιά εντοιχισμένη στον κοινό μας τόπο αποτελεί μια καλά κλειδωμένη αποθήκη, και όχι μόνο. Μία αποθήκη φρουρούμενη από αυτόκλητους φύλακες: εννοώ αυτούς, τους κοινωνιολόγους, τους στατιστικολόγους, τους φορείς ενός κρατικού λόγου, οι οποίοι υιοθετώντας αβασάνιστα την έννοια αυτή στο περιγραφικό τους λεξιλόγιο την επενδύουν με το κύρος του επιστημονικού λόγου και την καθιστούν ακόμα πιο κλειστή και αδιαπέραστη από την αποδομητική μας περιέργεια. Προτείνω να ξεκλειδώσουμε το «νοικοκυριό», συνεχίζοντας μία προσπάθεια που έχει ξεκινήσει εδώ και δεκαπέντε χρόνια. Ας δούμε κάποιους από τους θησαυρούς που κρύβει αυτή η ιθαγενής κατηγορία, όπως μας τους παραδίδει μια μακρά εθνογραφική παράδοση. Η εικόνα που θα παρουσιάσω είναι κατ ανάγκη στατική. Επικεντρώνεται 11 Hart 1992, Wilk 1996: Βλ. Harris 1981, Yanagisako

9 στις σταθερές ενός ιστορικά ηγεμονικού λόγου για την κοινωνικότητα και την ευταξία, όπως προκύπτει από μια πλούσια εθνογραφική γραμματεία. α. Το «νοικοκυριό» παραπέμπει σε ένα σύνολο από χαρακτηριστικά την εγκατάσταση, την ιδιοκτησία, την εργασία που περιγράφουν την «υλική» ( και συσσωματωμένη) πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης. Όλα αυτά συναρθρώνονται, στο πλαίσιο ενός κανονιστικού προτύπου του γάμου, σε μια ενότητα που έχει ως επίκεντρό της το σπίτι σύμφωνα με έναν νεοτοπικό κανόνα μεταγαμήλιας εγκατάστασης (Papataxiarchis 1994β). Το κανονιστικό αυτό πρότυπο ορίζει ότι η στιγμή του γάμου, που τελετουργικά ταυτίζεται με την κοινωνική ενηλικίωση του υποκειμένου και θεωρείται αναγκαία προϋπόθεση της βιολογικής αναπαραγωγής και της δημιουργίας οικογένειας, είναι ταυτόχρονα η στιγμή της «υλικής» απεξάρτησης του νέου ζευγαριού από τις οικογένειες καταγωγής. Υπό μία στενή έννοια λοιπόν το «νοικοκυριό» (ως σύμβολο αυτονομίας) αναφέρεται σε ένα σπίτι και τον εξοπλισμό του σε αναγκαστικό συνδυασμό με έναν ορισμένο τύπο οικιακής ομάδας, την συζυγική. Η συνύπαρξη δύο συζυγικών μονάδων σε ένα «νοικοκυριό» είναι ανεπιθύμητη: θεωρείται ενδείκτης χαμηλής κοινωνικής θέσης και αποτυχίας. Από την άλλη πλευρά, ένα καλά εξοπλισμένο σπίτι δε συνιστά αναγκαστικά «νοικοκυριό» στο βαθμό που δεν θεμελιώνεται άμεσα ή έμμεσα στο συζυγικό δεσμό. β. Το «νοικοκυριό» παραπέμπει σε ένα σύστημα σχέσεων, έμφυλων και συγγενειακών, ενδογενεακών και διαγενεακών μέσα από την αναφορά στις οποίες το υποκείμενο συγκροτεί την ταυτότητά του (ως «νοικοκύρης / νοικοκυρά»). Στο πλαίσιο του «νοικοκυριού» φύλο και συγγένεια ως μικτές μεταφορές συγκροτούν την θηλυκότητα και τον ανδρισμό. Μιλάω για αυτό που πριν από 14 χρόνια μαζί με τον Peter Loizos ορίσαμε ως το «οικιακό μοντέλο» της ταυτότητας του κοινωνικού φύλου (Loizos και Papataxiarchis 1991). Το μοντέλο αυτό (σύμφωνα με τις αξίες της οικογενειοκρατίας) περιγράφει μία συσχετική ταυτότητα, καθιστά τον σημαίνοντα άλλο (μέλος της συζυγικής οικιακής ομάδας) σημείο αναφοράς, τον περικλείει στην εννοιολόγηση του εαυτού. Επίσης το ίδιο μοντέλο ορίζει το φύλο με όρους κυριότητας σε διακριτά πεδία ευθύνης που προσιδιάζουν στην υποτιθέμενα ριζικά διαφορετική «φύση» γυναικών και ανδρών και υπ αυτή την έννοια περιγράφει τη συζυγική σχέση με όρους συμπληρωματικότητας. γ. Το «νοικοκυριό» είναι μία (ιθαγενής) θεωρία της δράσης. Το «νοικοκυριό» συνιστά μία διαδικασία μέσα από την οποία οι γυναίκες και οι άνδρες πραγματοποιούν 9

10 τις αντίστοιχες «φύσεις» τους: γίνεται, με λίγα λόγια, (και ανανεώνεται) στο πλαίσιο της καθημερινότητας μέσα από την αδιάκοπη προσπάθεια των ενήλικων μελών του. Υπ αυτή την έννοια καθορίζει τη λογική με την οποία δρουν τα υποκείμενα. Το (οικογενειακό) «συμφέρον» αντανακλά το σχήμα της δράσης όπως υπαγορεύεται από το «νοικοκυριό»: σύμφωνα με αυτό το δρων υποκείμενο φέρεται από κάτι «έξω» από αυτό, δρα με αναφορά σε αυτόν τον εξωτερικό παράγοντα που με τη σειρά του συνιστά το «αίτιο» και τη νομιμοποίηση των επιλογών του. Το «συμφέρον» περιγράφει την αναφορά του υποκειμένου στον κόσμο (Papataxiarchis 1994α). Η αναφορά αυτή, που καθιστά το υποκείμενο δρων, είναι μία διατεταγμένη υπηρεσία. Η τάξη της αντανακλά την τάξη του «νοικοκυριού» ως ένα συντεταγμένο κόσμο προσώπων και πραγμάτων στον οποίο μετέχει το υποκείμενο και, υπ αυτή την έννοια την (ανα)παράγει. Κλασική εικονογράφηση των ανωτέρω είναι η «νοικοκυρά» που σε ημερήσια βάση θα πρέπει να επιλέξει τα μέσα υλοποίησης ενός κορυφαίου από τη σκοπιά του «νοικοκυριού» σκοπού, την προετοιμασία του λεγόμενου «μεσημεριανού τραπεζιού». Η δράση της, που συσχετίζει τον παρόντα με τον μέλλοντα χρόνο, υποτάσσοντας τον πρώτο στον δεύτερο συνιστά την επιτομή της υπολογιστικής / ορθολογιστικής δράσης. 13 Η «νοικοκυρά» είναι το πρότυπο του οικονομικού ανθρώπου και συμπύκνωση του αξιακού προτύπου της αποταμίευσης, συσσώρευσης και επένδυσης στο μέλλον. Γι αυτό το «καλάθι» της έχει γνωρίσει τόσο μεγάλη, και, είναι αλήθεια, τιμητική αναγνώριση από τους ειδικούς. δ. Το «νοικοκυριό» είναι μία κοσμολογία: συνιστά μία κανονιστικά κυρωμένη (πάντα μέσω του γάμου) ενότητα προσώπων και πραγμάτων που εγκολπώνει το υποκείμενο. Η σκευή αυτή συνιστά την ασφαλή θέση του υποκειμένου μέσα στον κόσμο, με άλλα λόγια το διασφαλίζει. Για να το θέσω διαφορετικά, το «νοικοκυριό» είναι ένα κομμάτι του κόσμου σε ευταξία που με τις καθημερινές τους πράξεις τα ενήλικα μέλη του εξασφαλίζουν σε όσους μετέχουν σε αυτό. Το να ζει κανείς εκτός «νοικοκυριού» τον θέτει σε κατάσταση αταξίας, και εν δυνάμει φυσικού και ηθικού κινδύνου. Οι κοσμολογικές ιδιότητες του «νοικοκυριού» (η καθαριότητα, η υγεία και άλλες μεταφορές της ευταξίας) κυκλοφορούν στο εσωτερικό του καταρχήν στο πλαίσιο των συσχετικών ταυτοτήτων που το απαρτίζουν μέσα από τη διακίνηση ουσιών (π. χ. 13 Βλέπε την έννοια του situated reason (Gudeman 2001). 10

11 «φαγητό») που περιέχουν αυτές τις ιδιότητες διότι παρήχθησαν στο σωστό χώρο από το ενδεδειγμένο πρόσωπο Βλ. Dubisch

12 5. Μία παρατήρηση πρόταση: Η (οικιακή) εργασία πέρα από το φύλο Για να έρθουμε στην παρατήρηση-πρόταση. Που βρισκόμαστε σήμερα; Το συνέδριο αυτό, η πρώτη ανθρωπολογική επιστημονική συνάντηση με οικονομικό αντικείμενο που γίνεται ποτέ στην Ελλάδα είναι ενδεικτικό της τάσης να ξαναπιάσουμε συστηματικά το νήμα του «οικονομικού» στην ελληνική εθνογραφία. Εξίσου ενδεικτική είναι και η σύνθεσή του. Επιβεβαιώνει το ιστορικό ενδιαφέρον στην κατανάλωση, ενώ παράλληλα σηματοδοτεί τη θριαμβευτική επανάκαμψη της εργασίας. Προσωπικά συμμετέχω σε αυτή την επανάκαμψη. (Αυτό άλλωστε είναι και το νόημα της συμβολής μου στο συνέδριο) Το πρωτογενές κίνητρο είναι η εμπλοκή μου σε συνεργασία με την Αγγελική Αθανασοπούλου, τη Βενετία Καντσά, τη Βάσω Παπαγεωργίου, την Έφη Πλεξουσάκη, την Κατερίνα Ροζάκου, την Πηνελόπη Τοπάλη (αλλά και με συναδέλφους εκτός του Τμήματος) σε μία συλλογική ερευνητική προσπάθεια στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος υποστήριξης της μεταδιδακτορικής έρευνας «Πυθαγόρας» που έχει ως αντικείμενο τη συγκριτική μελέτη της πληρωμένης οικιακής εργασίας. Η προσωπική μου εντύπωση είναι ότι οι ιδεολογικοί όροι με τους οποίους συχνά τίθενται τα πλαίσια της έρευνάς μας από τους θεσμικούς μας χρηματοδότες και επίσημους φορείς (π. χ. η εξίσωση του φύλου με τις γυναίκες, η αβασάνιστα περιγραφική τοποθέτηση εννοιών όπως νοικοκυριό, εργασία κλπ.) συνιστούν μία πρόκληση. Πρόκληση είναι και η βαριά κληρονομιά της κονστρουκτιβιστικής θεώρησης (που έχει κυριαρχήσει και μέσο της συζήτησης για το φύλο στην ελληνική εθνογραφία και) που ενδεχομένως σε κάποιες περιπτώσεις να μας παρασύρει στην ακρότητα μιας μονόπλευρης προσέγγισης (που αγνοεί τις κοινωνικές και ιεραρχικές διαστάσεις του αντικειμένου μας). Τέλος εξίσου προκλητικό είναι και το βαθύ χάσμα που χωρίζει την ελληνική εθνογραφία, που είναι προγραμματικά προσηλωμένη στον πολιτισμικό κονστρουκτιβισμό, από την οικονομική ανθρωπολογία, που εμμένει έστω σε ένα ήπιας μορφής υπολειμματικό κοινωνιοκεντρισμό. Πως ανταποκρινόμαστε σε αυτές τις προκλήσεις; Πρέπει να το πούμε καθαρά, χωρίς φόβο και με πάθος. Είμαστε πέρα από το φύλο, υπό την έννοια των περιγραφικών κατηγοριών «γυναίκα» και «άνδρας» αλλά και υπό την έννοια των έμφυλων σχέσεων. Κατ επέκταση είμαστε και πέρα από το «οικονομικό», με τους ουσιοκρατικούς όρους της κλασικής οικονομικής ανθρωπολογίας. Το ίδιο το φύλο, η συνειδητοποίηση δηλαδή της «νέας ματιάς» που εισηγήθηκε ο φεμινισμός στην ανθρωπολογία, άνοιξε το δρόμο για την πολιτισμική 12

13 προβληματοποίηση ενός συνόλου κατηγοριών, στις οποίες περιλαμβάνεται και το οικονομικό. Προτείνω, λοιπόν, να σταθούμε στο ύψος της ανθρωπολογικής παράδοσης γύρω από το φύλο. Τώρα που το φύλο, λόγω προγραμμάτων, έρχεται ξανά στο προσκήνιο, να εμμείνουμε στην πέραν του φύλου θεώρηση. Να μην περιορισθούμε στην περιγραφική προσέγγιση της γυναικείας εργασίας ή της γυναικείας κατανάλωσης αλλά να εμμείνουμε στην καταγραφή του πολιτισμικού περιεχομένου των οικονομικών πρακτικών τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών συσχετίζοντάς τες με τις ιεραρχικές διαστάσεις της συγκρότησης του οικιακού χώρου. Πιο συγκεκριμένα, για να έρθουμε στο ειδικό ζήτημα της οικιακής εργασίας. Η εξίσωση φύλο και εργασία δεν δίνει στο τέλος απλά γυναικεία εργασία. Δίνει πολιτισμικά συγκροτημένες (έμφυλες) σχέσεις εργασίας, δηλαδή σχέσεις εργασίας το περιεχόμενο των οποίων δεν μπορούμε να το ξέρουμε εκ των προτέρων στη βάση ενός αναλυτικού μοντέλου αλλά μέσα από την πολύπλευρη (π.χ. με. αναφορά στο κράτος) και «πυκνή περιγραφή» των συμβολικών όρων συγκρότησής τους. Ειδικά ως προς την οικιακή εργασία, το κλειδί μιας τέτοιας προσέγγισης είναι η πολιτισμική προβληματοποίηση των κατηγοριών μέσα από τις οποίες προσλαμβάνεται ο οικιακός χώρος, δηλαδή της έννοιας του «νοικοκυριού» από τους διάφορους φορείς συγκρότησής του. Παράλληλα, ωστόσο δεν πρέπει να υποτιμήσουμε το σχεσιακό υπόβαθρο αυτής καθεαυτής της εργασιακής διαδικασίας, μία πλευρά για την οποία οι πιο εξειδικευμένες προσεγγίσεις της κλασικής οικονομικής ανθρωπολογίας, μαρξιστικού-φεμινιστικού κυρίως τύπου, έχουν πολλά να μας διδάξουν, κυρίως ως το ιεραρχικό τους περιεχόμενο. Η εθνογραφική μελέτη της οικιακής εργασίας στην ελληνική κοινωνία είναι ίσως μία ευκαιρία να γεφυρώσουμε το χάσμα επιχειρώντας μία πιο εξισορροπημένη προσέγγιση των οικονομικών πρακτικών. Προσεγγίζω, λοιπόν, το χάσμα που χωρίζει την ελληνική εθνογραφία από την οικονομική ανθρωπολογία με θετικό πνεύμα. Αναγνωρίζω σε αυτό το χάσμα την ευκαιρία μιας συνάντησης που θα πρότεινα να γίνει στο πεδίο της εθνογραφίας και να εμπλέκει τις πιο φιλικές προς την πολιτισμική ανάλυση εκδοχές της οικονομικής ανθρωπολογίας. Η συνάντηση αυτή θα μπορούσε να ιδωθεί ως μία διορθωτική κίνηση στην πορεία της ελληνικής εθνογραφίας: μια ευκαιρία να επαναφέρουμε τα φαινόμενα της εργασίας στο προσκήνιο, με όρους κατασκευής, μέσα από την ισορροπημένη αναφορά στην πολιτισμική συγκρότηση της (οικονομικής) δράσης σε σχέση με τα κοινωνικά της αποτελέσματα και με ευαισθησία στις εξουσιαστικές χρήσεις των 13

14 πολιτισμικών κατηγοριών. Πρόκειται για μια ευρύχωρη πρόταση την οποία σας παρακαλώ να δεχθείτε. 14

15 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Bennett, D. Ο «Saints and Sweets: Class and consumption in rural Greece». Στο H. Rutz και B. Orlove (επιμ.), The Social Economy of Consumption. Lanham: University Press of America. Βλαχούτσικου, Χ. και Α. Μπαχαροπούλου-Κούλη 1991 «Να χαρώ κι εγώ το σπίτι μου και το κλειδί απ τα μέσα : Γυναίκες και κατανάλωση σ ένα χωριό της Βοιωτίας». Σύγχρονα Θέματα 45: Campbell, J.K Honour, Family and Patronage, Οξφόρδη: Oxford University Press. Cook, S «The obsolete anti-market mentality: A critique of the substantive approach to economic anthropology». American Anthropologist 68: Dubisch, J «Culture enters through the kitchen: Women, food and social boundaries in rural Greece». Στο J. Dubisch (επιμ.), Gender and Power in Rural Greece. Princeton: Princeton University Press. du Boulay, J Portrait of a Greek Mountain Village. Οξφόρδη: Clarendon Press. Ensminger, J. (επιμ.) 2002 Theory in Economic Anthropology. Walnut Greek: Altamira. Firth, R Themes in Economic Anthropology. Λονδίνο: Tavistock. Friedl, E Vasilika: A Village in Modern Greece. Νέα Υόρκη: Holt. Galani-Moutafi, V «From agriculture to tourism: Property, labor, gender and kinship in a Greek island village (part one)». Journal of Modern Greek Studies 11: Godelier, M Horizon, trajets marxistes en anthropologie. Παρίσι: Maspero. Gudeman, S Economics as Culture: Models and Metaphors of Livelihood. Λονδίνο: Routledge and Kegan Paul The Anthropology of Economy. Οξφόρδη: Blackwell. Gudeman, S. και A. Rivera 1990 Conversations in Colombia: The Domestic Economy in Work and Text. Cambridge: Cambridge University Press. Halperin, R. H Economies Across Cultures. Λονδίνο: Macmillan Cultural Economies: Past and Present. Austin: University of Texas Press. Harris, O «Households as natural units». Στο K.Young κ.ά. (επιμ.), Of Marriage and the Market: Women s Subordination in International Perspective. Λονδίνο. Hart, G «Imagined unities: Constructions of the household in economic theory». Στο S. Ortiz και S. Lees (επιμ.), Understanding Economic Process. Lanham: University Press of America. Herskovitz, M. 15

16 1952 Economic Anthropology. Νέα Υόρκη: Knopf. LeClair, E «Economic theory and economic anthropology». American Anthropologist 64: Loizos, P. and E. Papataxiarchis 1991 Introduction: Gender and Kinship in Marriage and Alternative Contexts. Στο P. Loizos και E. Papataxiarchis (επιμ.), Contested Identities: Gender and Kinship in Modern Greece, Princeton: Princeton University Press. Mansbridge, J «The rise and fall of self-interest in the explanation of political life». Στο J. Mansbridge (επιμ.), Beyond Self-Interest, Σικάγο: University of Chicago Press. Moore, H. L «Households and gender relations: The modeling of the economy». Στο S. Ortiz και S. Lees (επιμ.), Understanding Economic Process. Lanham: University Press of America. Narotzky, S New Directions in Economic Anthropology. Λονδίνο: Pluto Press. Ortiz, S. και S. Lees (επιμ.) 1992 Understanding Economic Process. Lanham: University Press of America. Παπαταταξιάρχης, Ε «Από τη σκοπιά του φύλου: Ανθρωπολογικές θεωρήσεις της σύγχρονης Ελλάδας». Στο Ταυτότητες και φύλο στη σύγχρονη Ελλάδα, «Περί πολιτισμικής κατασκευής της ταυτότητας», Τοπικά 3: , ειδικό τεύχος «Περί κατασκευής». Papataxiarchis, E. 1994α «Emotions et stratégies d autonomie en Grèce égéenne», Terrain (ειδικό τεύχος με θέμα «Les Emotions») 22: β Shaping Modern Times in the Greek Family: Gender and Kinship Transformations from 1974 to Ανακοίνωση στο διεθνές συνέδριο με θέμα Greece: Prospects for Modernization, European Institute, London School of Economics, Νοέμβριος Polanyi, K «The economy as instituted process». Στο K. Polanyi, C. Arensberg και H. Pearson (επιμ.), Trade and Market in the Early Empires, Νέα Υόρκη: Free Press. Sahlins, Μ Πολιτισμός και Πρακτικός Λόγος,. Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου. Theodossopoulos, D «Turtles, farmers and ecologists : The cultural reason behind a community s resistance to environmental conservation». Journal of Mediterranean Studies 7: Wilk, R. R Economies and Cultures: Foundations of Economic Anthropology. Boulder: aswestview Press. Ψυχογιός, Δ. 1987, Προίκα, φόροι, σταφίδες και ψωμί: Οικονομία και οικογένεια στην αγροτική Ελλάδα του 19ου αιώνα. Αθήμα: ΕΚΚΕ. Yanagisako, S. 16

17 1979 «Family and household: The analysis of domestic groups». Annual Review of Anthropology 8:

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Α ΘΕΜΑΤΙΚΗ: Θεωρητικές και μεθοδολογικές Προσεγγίσεις

Α ΘΕΜΑΤΙΚΗ: Θεωρητικές και μεθοδολογικές Προσεγγίσεις Α ΘΕΜΑΤΙΚΗ: Θεωρητικές και μεθοδολογικές Προσεγγίσεις 1. Ιορδάνης Ψημμένος - Χριστόφορος Σκαμνάκης: Κοινωνιολογικές προσεγγίσεις της εργασίας και της μετανάστευσης. Η Κοινωνιολογία μας προσφέρει ένα πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Π.Μ.Σ. «Γυναίκες και Φύλα: Ανθρωπολογικές και Ιστορικές Προσεγγίσεις Συνέδριο: Φύλο, Χρήμα και Ανταλλαγή, 9-11 Δεκ. 2005

Π.Μ.Σ. «Γυναίκες και Φύλα: Ανθρωπολογικές και Ιστορικές Προσεγγίσεις Συνέδριο: Φύλο, Χρήμα και Ανταλλαγή, 9-11 Δεκ. 2005 Π.Μ.Σ. «Γυναίκες και Φύλα: Ανθρωπολογικές και Ιστορικές Προσεγγίσεις Συνέδριο: Φύλο, Χρήμα και Ανταλλαγή, 9-11 Δεκ. 2005 Μουτάφη Βασιλική Έμφυλες σχέσεις και οικονομικές πρακτικές στην ελληνική εθνογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Βασιλική Γαλανή-Μουτάφη τηλ.: 2510 71593 e-mail: [v.moutafi@sa.aegean.gr]

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Βασιλική Γαλανή-Μουτάφη τηλ.: 2510 71593 e-mail: [v.moutafi@sa.aegean.gr] ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Βασιλική Γαλανή-Μουτάφη τηλ.: 2510 71593 e-mail: [v.moutafi@sa.aegean.gr] ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΉ ΕΜΠΕΙΡΙΑ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία;

Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Τι είναι ο τρίτος τομέας, η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία; Ο τρίτος τομέας αποτελεί ένα σύνολο πρακτικών οργάνωσης της κοινωνικής και οικονομικής ζωής που δεν μπορούν αυστηρά να ενταχθούν ούτε στο

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΗΛΙΚΙΑΚΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1963-1999)

Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΗΛΙΚΙΑΚΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1963-1999) Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.357-364 Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΗΛΙΚΙΑΚΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1963-1999) Σωτηρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Κρήτης στη συνεδρίαση της αρ. 214/21-4-2005, μετά από πρόταση της Γενικής Συνέλευσης του Τμήματος Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον

ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Αχιλλέας Μητσός Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον Στο μάθημα αναλύονται οι οικονομικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης - η έκταση,

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Άριστα (1 st Class) 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Επώνυμο: ΜΑΥΡΙΔΗΣ Όνομα: ΗΡΑΚΛΗΣ Ημερομηνία γέννησης: 7 Σεπτεμβρίου 1963 Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος - 2 παιδιά Διεύθυνση κατοικίας: Μελπομένης 3, Βάρη, Αττική 166 72

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγρίνιο, 17-18 Ιανουαρίου 2004 1 Ερευνητικές Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 2 Π ε ρ ι ε χ

Διαβάστε περισσότερα

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Τιμολόγηση Παράγοντες επηρεασμού της τιμής Στόχος της τιμολογιακής πολιτικής πρέπει να είναι ο καθορισμός μιας ιδανικής τιμής η οποία θα ικανοποιεί τόσο τους πωλητές όσο και τους αγοραστές.

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης.

Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης. Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης. Το βιβλίο της Καθηγήτριας Κοινωνιολογίας, Χριστιάνας Κωνσταντοπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 10 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Ναταλία Σπυροπούλου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ

Ναταλία Σπυροπούλου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ Ναταλία Σπυροπούλου Κοινωνιολόγος Ειδικός Λειτουργικός Επιστήμων Γ Βαθμίδας Επικοινωνία Γραφείο 5.5, τηλ. 210-7491714, e-mail: nspyropou@ekke.gr Σπουδές Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ

ΧΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΧΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ Aλεξάνδρα Μπακαλάκη Τµήµα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Από την «ανακάλυψη του φύλου», η φράση είναι του

Διαβάστε περισσότερα

Ευριπίδης Παπαδηµητρίου Επ. καθηγητής ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης ----------------------

Ευριπίδης Παπαδηµητρίου Επ. καθηγητής ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης ---------------------- Ευριπίδης Παπαδηµητρίου Επ. καθηγητής ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης ---------------------- Τελικό κείµενο επιστηµονικής εισήγησης Τίτλος: Εκπαίδευση µε στόχο την αειφόρο ανάπτυξη: Τι πρέπει να καλλιεργήσουµε

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου Ημερίδες Επιμόρφωσης/Ενημέρωσης για τα επιλεγέντα Στελέχη Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ στα πλαίσια του Έργου με τίτλο: «Παραγωγή βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού για την εισαγωγή θεμάτων σχετικά με τα φύλα στην

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH 105 ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ Του: Γεώργιου Παστιάδη 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στόχος του άρθρου είναι να διερευνήσει την ύπαρξη πιθανών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

«Λευτέρης Παπαγιαννάκης: Ένας διακριτικός και επίμονος σκαπανέας για μια βιώσιμη

«Λευτέρης Παπαγιαννάκης: Ένας διακριτικός και επίμονος σκαπανέας για μια βιώσιμη «Λευτέρης Παπαγιαννάκης: Ένας διακριτικός και επίμονος σκαπανέας για μια βιώσιμη οικονομία και κοινωνία της γνώσης» Γιάννης Καλογήρου Αν. Καθηγητής ΕΜΠ, Εργαστήριο Βιομηχανικής και Ενεργειακής Οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Management. Facility. Η εύρυθμη λειτουργία στο επίκεντρο. Special Report: Facility Management. HR Professional

Management. Facility. Η εύρυθμη λειτουργία στο επίκεντρο. Special Report: Facility Management. HR Professional HR Professional Special Report: Facility Management Facility Management Η εύρυθμη λειτουργία στο επίκεντρο Η υποστήριξη και συντήρηση των «πάγιων στοιχείων» μιας επιχείρησης αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο, σεξουαλικότητα και σεξουαλικός προσανατολισµός. -Ιδιωτική ζωή, δηµόσιο νόηµα

Φύλο, σεξουαλικότητα και σεξουαλικός προσανατολισµός. -Ιδιωτική ζωή, δηµόσιο νόηµα Εισήγηση στo σεµινάριο «Σεξουαλικός Προσανατολισµός:Στάσεις-Επιλογές- Προβληµατισµοί». Θεσσαλονίκη, 9 Μαϊου 2005. Επιτροπή Κοινωνικής Πολιτικής -Κέντρο Συµβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης (ΚΕΣΥΨΥ),

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΥΤΟΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α (1957-1999)

Η ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΥΤΟΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α (1957-1999) Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 17 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2004), σελ. 407-414 Η ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΥΤΟΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α (1957-1999) Σωτηρόπουλος Ι.-Μυγδάκος Ε. Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων-Τµήµα

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Θεόδωρος Μαριόλης * 1. Εισαγωγή Ο λεγόμενος Λόγος Οικονομικής Εξάρτησης (Economic Dependency Ratio),

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2100 ΛΕΞΕΙΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2100 ΛΕΞΕΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΥΛΟ ΕΠΟ42 ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2100 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Απαντήστε στο εξής ερώτημα: «Ποια από τις δύο

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Κοινωνικές ταυτότητες Οι κοινωνικές ταυτότητες είναι πολλές, είναι ιεραρχημένες και άνισες. Τις ταυτότητες τις αποκτάει ο άνθρωπος μέσα στην κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25

Περιεχόμενα. Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25 Περιεχόμενα Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Στόχος και στάδια διεξαγωγής της εμπειρικής κοινωνικής έρευνας... 27 1.1 Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΘΕΜΑ: ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Νίκος ρίτσας, Υπεύθυνος Συστηµάτων ιαχείρισης Ποιότητας ΠΛΕΓΜΑ Α.Ε., Κατερίνα Κατελάνου, Σύµβουλος Ποιότητας ΠΛΕΓΜΑ Α.Ε, Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching Certificate in Coaching AC Accredited διεθνής αναγνώριση Ανάλυση προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων

Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ μάλιστα δὲ καὶ τοῦ κυριωτάτου πάντων ἡ πασῶν κυριωτάτη καὶ πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας. Αὕτη δ ἐστὶν ἡ καλουμένη πόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ CENTRE FOR EUROPEAN CONSTITUTIONAL LAW THEMISTOKLES AND DIMITRIS TSATSOS FOUNDATION Victims Protection eu Protecting Victims Rights in the EU: The theory and practice of diversity of treatment during the

Διαβάστε περισσότερα

Παρά τις δυσκολίες, η νομική επιστήμη προσφέρει πολλαπλές εναλλακτικές για επαγγελματική αποκατάσταση και υλοποίηση στόχων στο νέο που γνωρίζει τις

Παρά τις δυσκολίες, η νομική επιστήμη προσφέρει πολλαπλές εναλλακτικές για επαγγελματική αποκατάσταση και υλοποίηση στόχων στο νέο που γνωρίζει τις ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Ημερίδα του ΣΔΕΕ Μέγαρο Μουσικής 16.05.2012 Κοραλία Παυλάκη Ασκούμενη Δικηγόρος, ΔΡΥΛΛΕΡΑΚΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Κυρίες και κύριοι καλησπέρα. Θεωρώ ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 4ο διεθνές επιστημονικό συνέδριο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΗΜΕΡΑ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Αθήνα, 10-11 Νοεμβρίου 2011 ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση: Η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων: Η επίδραση του εκλογικού συστήματος.

Εισήγηση: Η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων: Η επίδραση του εκλογικού συστήματος. Ομάδα Εργασίας: «Διαμόρφωση νέου πλαισίου για την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» Εισήγηση: Η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων: Η επίδραση του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ. Με πρακτικά βήματα η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση υποστηρίζει την αλλαγή του κράτους

ΟΜΙΛΙΑ. Με πρακτικά βήματα η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση υποστηρίζει την αλλαγή του κράτους ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 22 Οκτωβρίου 2012 ΟΜΙΛΙΑ Ο Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Μανούσος

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά Το Βήµα 13/01/2002 Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά * Η γήρανση του πληθυσµού και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας αποθαρρύνουν τους νέους για τη δηµιουργία οικογένειας Της ΜΑΡΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Η ηρωίδα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Του Ιωάννη Μ. Νομικού

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Του Ιωάννη Μ. Νομικού ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Του Ιωάννη Μ. Νομικού (Πρόεδρος στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Ευρωπαϊκών και Αμερικανικών Μελετών (RIEAS) Copyright: Research Institute for European

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Developing Leadership Skills Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑ Α Σημείωση: Για την ένταξη τους στην Ομάδα Α ή Β, οι εκπαιδευόμενοι θα ενημερωθούν την πρώτη ημέρα της προσέλευσης τους στο χώρο εκπαίδευσης δηλ Σάββατο 14/01/2012

Διαβάστε περισσότερα

σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών.

σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών. Κυρίες και κύριοι, σας καλωσορίζω με ιδιαίτερη χαρά στο πρώτο επιχειρηματικό συνέδριο του αναπτυξιακού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών και του Υπουργείου Εξωτερικών. Το σημερινό γεγονός αντιπροσωπεύει

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια, Ιδιωτικά & κοινά

Δημόσια, Ιδιωτικά & κοινά Δημόσια, Ιδιωτικά & κοινά Π. Κουτρολίκου Ξανακερδίζοντας της πόλη μας / Reclaiming the city Δημόσια Σφαίρα Δήμος Δημόσιος Χώρος Ο ορισμός του δήμου αποτελεί μια συνεχιζόμενη πάλη ανάμεσα σε πολιτικές «από

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία

Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομία Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ Σημειώσεις του Λευτέρη Τσουλφίδη Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών Ο Νόμος της Αξίας του Μαρξ Ο καπιταλισμός ορίζεται ως το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Απευθύνεται: Σε κάθε εκπαιδευτικό που ενδιαφέρεται να βελτιώσει και να εκσυγχρονίσει τη διδασκαλία του/της. Στους/ις υποψήφιους/ες

Διαβάστε περισσότερα

«Πολιτικές διαχείρισης της διεθνικής σωματεμπορίας υπό την οπτική του φύλου»

«Πολιτικές διαχείρισης της διεθνικής σωματεμπορίας υπό την οπτική του φύλου» «Πολιτικές διαχείρισης της διεθνικής σωματεμπορίας υπό την οπτική του φύλου» Ματίνα Παπαγιαννοπούλου Κοινωνιολόγος-Εγκληματολόγος Ημερίδα: «Μετανάστευση και φύλο. Από την αδήλωτη εργασία στην ένταξη» Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις «Βία κατά των γυναικών: Ένα πρόβλημα, πολλές όψεις» Συνέδριο ΓΓΙΦ - ΥΠΕΣ Αθήνα 25/11/2014 Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου Προϊστάμενη Διεύθυνσης Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Σύντομη ιστορική αναδρομή

Εισαγωγή. Σύντομη ιστορική αναδρομή ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΙΜΑ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Δ.Α.Κ. Τα Διαπραγματεύσιμα Αμοιβαία Κεφάλαια (Δ.Α.Κ.) είναι μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων τα οποία εκδίδονται από Ανώνυμες Εταιρίες Διαχείρισης Αμοιβαίων Κεφαλαίων (ΑΕΔΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES. EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES. EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ CENTER FOR SECURITY STUDIES EXPOSEC- DEFENSE WORLD 2015, Τετάρτη 6 Μαΐου 2015, Athens Lydra Hotel «εκεί που αρχίζει η ασφάλεια τελειώνουν οι ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα