Fuel cells (Κελιά Καύσης)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Fuel cells (Κελιά Καύσης)"

Transcript

1 Fuel cells (Κελιά Καύσης) Αρχές λειτουργίας, υλικά και διαδικασίες παραγωγής 1

2 Fuel cells (Κελιά Καύσης) Αρχές λειτουργίας Οργανόγραμμα Τύποι fuel cells AFC - Alkaline fuel cell PAFC - Phosphoric acid fuel cell MCFC - Molten carbonate fuel cell PEM FC - Polymer electrolyte membrane fuel cell SOFC - Solid oxide fuel cell Συγκεκριμένου τύπου υλικά Αριστοποίηση των fuel cells (σε παράδειγμα ενός SOFC) Υλικά, διαδικασίες παραγωγής και αριστοποίηση συστήματος 2

3 Ένα fuel cell είναι μία συσκευή μετατροπής ενέργειας η οποία παράγει ηλεκτρισμό και θερμότητα με ηλεκτροχημική αντίδραση ενός αερίου καυσίμου και ενός οξειδωτικού αερίου μέσω ενός ηλεκτρολύτη με ιοντική αγωγιμότητα 3

4 Αρχές μετατροπής ενέργειας Ηλεκτροχημική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας Οξείδωση του καυσίμου και μείωση του οξυγόνου λαμβάνουν χώρα σε χωριστά τμήματα (στα δύο ηλεκτρόδια). Άμεση μετατροπή της χημικής ενέργειας σε ηλεκτρική Χημική Ενέργεια Ηλεκτρική ενέργεια, έργο Θερμότητα Παραδοσιακή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικά καύσιμα Άμεση ανάφλεξη του καυσίμου με αέρα Μετατροπή της θερμότητας σε μηχανικό έργο Μετατροπή του μηχανικού έργου σε ηλεκτρική ενέργεια 4

5 Αρχή λειτουργίας ενός Fuel Cell (σχηματικά) φορτίο καύσιμο H 2 - Pt Pt + O 2 οξειδωτικό e ηλεκτρολύτης + + 2e - 5

6 Ένα fuel cell λειτουργεί όπως και μία μπαταρία. αλλά. Αντίθετα από μία μπαταρία, ένα fuel cell δεν αδειάζει ή χρειάζεται επαναφόρτιση. Θα παράγει ενέργεια με τη μορφή ηλεκτρισμού όσο του παρέχεται καύσιμο. 6

7 Ιστορική ανασκόπηση Allessandro Volta, 1800: Volta-Stack Bagdad, ~250 b.c.: ανακατασκευή παλιάς μπαταρίας, πιθανόν για ηλεκτροεναπόθεση κοσμημάτων Κάθε στρώμα αποτελείται από: Ασήμι Silver Ψευδάργυρο Zink Χαρτί εμποτισμένο με αλατόνερο 7

8 Ιστορική ανασκόπηση 1800: William Nicholson και Anthony Carlisle: Διάσπαση του νερού σε υδρογόνο και οξυγόνο με τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας. Michael Faraday ( ) Βιβλιοδέτης (Book maker) Πολλές επιστημονικές καινοτομίες Άνδος, κάθοδος, ηλεκτρόλυση, ιόν 1833: Νόμοι του Faraday 8

9 Ιστορική ανασκόπηση First fuel cell 1839 William Grove, , Δικαστής 9

10 Sir William Grove Το 1842, ο Grove κατασκεύασε το πρώτο fuel cell (το οποίο ονόμασε αέριο βολταϊκό στοιχείο gas voltaic battery), το οποίο παρήγαγε ηλεκτρική ενέργεια συνδυάζοτνας υδρογόνο και οξυγόνο 10

11 Ιστορική ανασκόπηση Το πρώτο fuel cell υδρογόνου-οξυγόνου Francis Thomas Bacon ( ) 1959 first 5 kw fuel cell Alkaline fuel cell (AFC) Fuel cell για το πρόγραμμα Apolo, βασισμένο σε πατέντες του Bacon 11

12 Ιστορική ανασκόπηση Σχηματική άποψη κελιού που χρησιμοποιήθηκε στην αποστολή Apollo 12

13 Στο παρόν.. Χρ. Αργυρούσης - Εργαστήριο Τεχνολογίας Ανόργανων Υλικών Ιστορική ανασκόπηση November 2003, Stuttgart, Fuel cell bus MTU Hotmodule, 280 kw Molten Carbonate Fuel Cell Mini power plant 13

14 Στο παρόν.. Χρ. Αργυρούσης - Εργαστήριο Τεχνολογίας Ανόργανων Υλικών Σχεδόν όλες οι αυτοκινητοβιομηχανίες κατασκευάζουν αυτοκίνητα με συνδυασμό Fuel cell και ηλεκτρικών μηχανών Ιστορική ανασκόπηση F600HY Genius mit 85 kw max 14

15 Στο παρόν.. Ιστορική ανασκόπηση υποβρύχιο 15

16 Στο παρόν.. Χρ. Αργυρούσης - Εργαστήριο Τεχνολογίας Ανόργανων Υλικών Ιστορική ανασκόπηση HDW U212 Προωθητικό σύστημα ανεξάρτητο από αέρα Air-independent propulsion system (AIP): 9 PEM-Fuel cells 34 kw Ισχύς / κελί μέχρι 3 εβδομάδες κάτω από το νερό αθόρυβο 16

17 Εφαρμογές Fuel Cells Κατηγοριοποίηση με βάση το μέγεθος στατικές εφαρμογές (stationary applications): εργοστάσια ενέργειας, συνδυασμένη μονάδα παραγωγής θερμότητας και ενέργειας (συμπαραγωγή=cogeneration), Θέρμανση χώρου,... τα fuel cell αντικαθιστούν ή προσδίδουν ενέργεια και θερμότητα ταυτοχρονα σε κτήρια απόδοση ενέργειας από kw έως MW Fuel cells για φορητές εφαρμογές: Laptop, κινητά, αντικατάσταση μπαταριών απόδοση ενέργειας από mw έως W Fuel cells κινητές εφαρμογές: Αυτοκίνητα, λεωφορεία, πλοία, αεροπλάνα... τα fuel cells αντικαθιστούν την μηχανή απόδοση ενέργειας μερικά kw 17

18 What about economy?? υψηλής αξιοπιστίας παραγωγή ενέργειας highly reliable power supply - καθόλου ανταλλακτικά - καθόλου καυσαέρια Παροχή κτηρίων με (PEM): - ~ 1 kw απόδοση ενέργειας - Η αποδοτικότητα ακόμα πολύ χαμηλή ειδικά για PEM: χαμηλή ποιότητα θερμότητας - παρέχουν ηλεκτρισμό και θερμότητα (χρήση π.χ. σε τράπεζες) - αλλά: τιμή και αποδοτικότητα, υψηλά αρχικά κόστη, καθόλου κατάλληλο για ανασκευασμένη μονάδα - μικρά σε μεσαία μεγέθη εργοστασίων $ / kw (πλήρης εγκατάσταση) - υψηλό δυναμικό - καλώς κατασκευασμένες ανταγωγνιστικές τεχνολογίες Micro fuel cells - μεγάλη αγορά - χωρίς οικολογικό και ενεργειακό ενδιαφέρον (σε σχέση με Li-ion μπαταρίες) Μεταφορές και ναυτιλία: πολύ μακριά από την αγορά 18

19 Τύποι Fuel Cell Τύπος Χρόνος Ηλεκτρολύτη ς Καύσιμο Ιόν Απόδοση ενέργειας Εφαρμογή Κατάσταση T / C AFC 1954,1965 KOH/H2O H2 OH kW διαστημικά σκάφη C 80 PEMFC 1960,1972, 1990 Nafion/H2O H2 H + 0,1-250kW Laptop, αυτοκίνητα D/C DMFC 1965,1992 Nafion/ CH3OH CH3OH H W κινητές εφαρμογές D PAFC 1967,1981, H 3 PO 4 H 2 H kW διαστημικά σκάφη εργοστάσια ενέργειας C MCFC 1946,1960 Molten Carbonates H2, CH4, Erdgas CO kW διαστημικά σκάφη εργοστάσια ενέργειας C 650 SOFC 1937,1962,1990 YSZ, LSGM GDC, ATLS H2,CH4, Φυσικό αέριο O kW εργοστάσια ενέργειας D AFC: Alkaline Fuel Cell DMFC: Direct Methanol Fuel Cell MCFC: Molten Carbonate Fuel Cell PEMFC: Polymer Electrolyte Membrane Fuel Cell PAFC: Phosphoric Acid Fuel Cell SOFC: Solid Oxide Fuel Cell C: στο εμπόριο; D: υπο κατασκευή 19

20 Τύποι Fuel Cell Alkaline Fuel Cell (AFC) 30% KOH-ηλεκτρολύτης 90 C C σε teflon με πολύτιμα μέταλλα 55% αποδοτικότητα διαστημικά οχήματα Molten Carbonate FC (MCFC) Li 2 CO 3 /K 2 CO 3, σε κεραμική μήτρα 650 C Ni-άνοδος, Li-doped NiΟ ως κάθοδοι 55-65% (47-50%), εργοστάσια ενέργειας Solid Polymer Fuel Cell (SPFC or PEM) πρωτονιακή πολυμερική μεμβράνη αγωγής, (Nafion, 80 C) Πολύτιμα μέταλλα 55% (35% φυσικό αέριο), μεταφορές Solid Oxide FC (SOFC) Y 2 O 3 -με ZrO 2 (YSZ) 1000 C Ni-Cermet άνοδος, doped LaMnO 3 -κάθοδος 55-65% (53% με αεροτουρμπίνα), εργοστάσια ενέργειας Phosphoric Acid FC (PAFC) συμπ. Φωσφορικό οξύ μέχρι 220 C Γραφίτης με πολύτιμα μέταλλα 55% (35%), συμπαραγωγή και μικρά εργοστάσια ενέργειας Direct Methanol FC (DMFC) PEM Pt-Ru κλπ. Ως άνοδοι, Υψηλές απώλειες(meoh crossover, κάθοδοι όπως στα PEM. < 50%, υπό παραγωγή 20

21 Πραγματικά κόστη και προοπτικές για κάθε τύπο FC PAFC: 4500 $ / kw MCFC ~4500 $/ kw (για 50 MW εργοστάσια) για 400 MW: $/kw SOFC: μέχρι 400 $/kw PEM: 4000$/kW απαιτούν: 1500$/kW σε αυτοκίνητα: 45$/kW (εξαιτίας του άμεσου ανταγωνισμού με συμβατικές μηχανές καύσης) Σύγκριση: Άλλες μέθοδοι υψηλής παραγωγής ενέργειας: 1000 $/kw ή λιγότερο (π.χ. Αεριοποίηση κάρβουνου με τουρμπίνα ατμού) Otto motor: 50 $/kw 21

22 Σύγκριση αποδοτικότητας (Efficiency comparison) εργοστασίων Fuel cell + Τουρμπίνα αερίου Το πιο αποδοτικό 22

23 Ηλεκτρόδια διάχυσης αερίου Gas diffusion electrodes (GDE) Τα ηλεκτρόδια είναι οι χώροι των αντιδράσεων μετατροπής ενέργειας Στα FCs τα αντιδρώντα είναι κυρίως αέρια Ηλεκτρόδια διάχυσης αερίου Η πιο σημαντική καινοτομία στην τεχνολογία των fuel cell 23

24 Ηλεκτρόδια διάχυσης αερίου Gas diffusion electrodes (GDE) Ηλεκτρόδια διάχυσης αερίου Πρέπει να παρέχουν Μία μεγάλη περιοχή αντίδρασης Ελάχιστη παρεμπόδιση μεταφοράς μάζας (πρόσβαση σε αντιδρώντα και απομάκρυνση στα προϊόντα) αλλαγές στο δυναμικό του ηλεκτροδίου συναρτήσει της πυκνότητας ρεύματος ανά επιφάνεια αύξηση της επιφάνειας του ηλεκτροδίου έχει μεγάλη επίδραση στην επίδοση του κελιού Ομαλά ηλεκτρόδια Pt αποφέρουν μόνο µa, Ακατέργασταηλεκτρόδια μεγάλης επιφάνειας Pt αποφέρουν Amperes ανά μονάδα επιφάνειας 24

25 Ζώνη Τριών Φάσεων - The three phase zone Η ζώνη επαφής όπου συναντώνται τα αντιδρώντα, ο ηλεκτρολύτης και ο καταλύτης καλείται: Ζώνη τριών φάσεων - The three-phase zone (στα SOFCs όριο τριών φάσεων triple phase boundary TPB) 25

26 Ζώνη Τριών Φάσεων - The three phase zone Όσο μεγαλύτερη είναι η Ζώνη Τριών Φάσεων τόσο μεγαλύτερη είναι η αποδοτικότητα του FC Χρήση κόννεων μετάλλων με 100 m 2 /g (Pt) Χρήση κόννεων άνθρακα με 1000 m 2 /g (C) Ειδική περίπτωση σε fuel cells υψηλών θερμοκρασιών εξαιτίας των μεγάλων θερμοκρασιών πυροσυσσωμάτωσης το TPB είναι πολύ σημαντικό... 26

27 AFC - Alkaline fuel cells 27

28 AFC - Alkaline fuel cells Υλικά ηλεκτροδίων Συλλέκτες ρεύματος Σχεδιασμός κελιού Μονοπολικό διπολικό Σχεδιασμός Συστήματος Pressurized Συγκεκριμένα προβλήματα συστήματος (απομάκρυνση νερού και θερμνότητας) 28

29 Ιστορική ανασκόπηση Το πρώτο fuel cell υδρογόνου-οξυγόνου Francis Thomas Bacon ( ) 1959 first 5 kw fuel cell Alkaline fuel cell (AFC) Fuel cell για το πρόγραμμα Apolo, βασισμένο σε πατέντες του Bacon 29

30 Ιστορική ανασκόπηση Σχηματική άποψη κελιού που χρησιμοποιήθηκε στην αποστολή Apollo 30

31 Υλικά Ηλεκτροδίων Ανάλογα με τη βασική δομή (μέταλλο ή άνθρακας), με τα συνδετικά (binders) και τα κορεσμένα (impregnation) υλικά τα οποία υπάρχουν στα ηλεκτρόδια AFC - Alkaline fuel cells διαχωρίζονται σε Υδρόφοβα (άνθρακας) or Υδρόφιλα (μέταλλο) 31

32 AFC - Alkaline fuel cells Υλικά Ηλεκτροδίων Υδρόφοβα Σκόνη άνθρακα ενωμένη με πλαστικό (π.χ. PTFE) Υδρόφιλη (μέταλλο) επιφάνεια 32

33 AFC - Alkaline fuel cells Υλικά Ηλεκτροδίων Υδρόφοβα Σκόνη άνθρακα ενωμένη με πλαστικό (π.χ. PTFE) Οι σκόνες άνθρακα είναι ελαφροβαρεις έχουν μεγάλη ειδική επιφάνεια είναι κατάλληλες για εναπόθεση πολύ ενεργών καταλυτών εύκολο να παρασκευαστούν σε μεγάλες ποσότητες αλλά έχουν μικρότερη αγωγιμότητα από τα μεταλλικά ηλεκτρόδια Για την άυξηση της αγωγιμότητάς τους μία επικάλυψη καλωδίου είναι απαραίτητη σαν συλλέκτης ρεύματος σε μονοπολικό σχεδιασμό Αλλιώς (χωρίς μεταλλική επικάλυψη) μόνο ο διπολικός σχεδιασμός είναι εφικτός 33

34 Ηλεκτρόδια διάχυσης αερίων Gas diffusion electrodes (GDE) Σωματίδιο άνθρακα αέριο Μέσο Κατακράτησης νερού ηλεκτρολύτης θ = γωνία επαφής του ηλεκτρολύτη με άνθρακα Διαβροχή του ηλεκτροδίου Τμήμα ενός διστρωματικού υδρόφοβου ηλεκτροδίου διάχυσης αερίου (PTFE bonded) GDE που αποτελείται από άνθρακα 34

35 Ηλεκτρόδια διάχυσης αερίων Gas diffusion electrodes (GDE) Σωματίδιο μετάλλου αέριο Ηλεκτρολύτης θ = γωνία επαφής του ηλεκτρολύτη με άνθρακα Διαβροχή του ηλεκτροδίου Μέρος ενός υδρόφιλου ηλεκτροδίου διάχυσης αερίου με σκόνη μετάλλου 35

36 AFC - Alkaline fuel cells Μονοπολική κατασκευή κελιού - Monopolar type of cell construction Δεν υπάρχει άμεση επαφή ανάμεσα στις επιφάνειες των ηλεκτροδίων 36

37 AFC - Alkaline fuel cells Διπολική κατασκευή κελιού -Bipolar type of cell construction Άμεση ηλεκτρική επαφή μεταξύ των ηλεκτροδίων στη διπολική πλάκα 37

38 AFC - Alkaline fuel cells Υλικά άνθρακα Κόνεις άνθρακα γραφίτες, blacks Υποστρώματα άνθρακα Ίνες (fibers), felts, (υφάσματα) clothes 38

39 AFC - Alkaline fuel cells Υλικά άνθρακα Σκόνες άνθρακα Γραφίτες, Δεν έχουν μεγάλες ειδικές επιφάνειες (5-30 m 2 /g) Carbon Blacks Εύρος επιφάνειας BET m 2 /g Ξεχωρίζουν από την ειδική επιφάνεια, μέγεθος σωματιδίων, προσρόφηση ελαίων, ph, ηλεκτριή ειδική αντίσταση, πυκνότητα και το μέγεθος μετατροπής σε γραφίτη Επιφάνεια και ωμική αντίσταση εξαρτώνται από το βαθμό γραφιτοποίησης (graphitization degree - ρ = Ω/cm) 39

40 AFC - Alkaline fuel cells Carbon blacks Acetylene black (Φ= Å), υδρόφοβο ιδανικό για GDL Vulcan XC-72R extra αγώγιμο furnace black Standard υλικά για πολλά έτη Μαύρες πέρλες 2000 Υψηλά αγώγιμο furnace black σε μορφή δισκίου Υψηλά αγώγιμο φαινομενικά σε υψηλότερηt High Temperature (HT) εφαρμογές Ενισχυμένη απόδοση και διάρκεια over Vulcan σε ενεργά στρώματα ηλεκτροδίων διάχυσης αερίου (GDEs) για AFCs 40

41 AFC - Alkaline fuel cells Υφάσματα άνθρακα Υποστρώματα άνθρακα Ίνες (fibers), felts, υφάσματα (clothes) Τα υποστρώματα είναι τύπου Teflon πριν την εφαρμογή επιπλέον στρωμάτων Ειδικά κατασκευασμένα για χρήση σε fuel cells π.χ. SGL άνθρακας παράγει μόνο GDLs 41

42 AFC - Alkaline fuel cells Βήματα παραγωγής ηλεκτροδίων Βήματα παραγωγής για την κατασκευή διπλού στρώματος ηλεκτροδίων άνθρακα χρησιμοποιώντας PTFE σαν σκόνη 42

43 AFC - Alkaline fuel cells Βήματα παραγωγής ηλεκτροδίων Βήματα παραγωγής για την κατασκευή διπλού στρώματος ηλεκτροδίων άνθρακα χρησιμοποιώντας PTFE σαν σκόνη και σε υδατικό εναιώρημα 43

44 AFC - Alkaline fuel cells Σχεδιασμός κελιού - Cell design Έχουν παρουσιαστεί διαφορετικοί σχεδιασμοί Σχεδιασμός VARTA Σχεδιασμός SIEMENS 44

45 Κελιά VARTA (1960s) 150x150x210 mm 3 AFC - Alkaline fuel cells Σχεδιασμός κελιού - Cell design Πολυστρωματιό DSK (double skeleton) ηλεκτρόδιο και κινητός ηλεκτρολύτης Raney Nickel (RN = Ni:Al = 1:1) σαν ανοδικός καταλύτης λεπτόκοκκη σκόνη RN αναμιγμένη με σκόνη Carbonyl Nickel και πυροσυσσωματωμένη σε πλάκες (3000 bar, 700 C). Σε επαφή με 30% KOH διαλελυμένο Al υψηλό πορώδες, ενεργό Ni εμπεδωμένο σε υποστηρίζων σκελετό από ελατό καθαρό Carbonyl Nickel Στη μεριά της καθόδου silver σαν καταλύτης Το κελί λειτουργεί στους: 80 C μέση T ηλεκτρολύτη 2.0 bar H 2 pressure (absolute) 2.0 bar, O 2 pressure (absolute) Απόδοση 0.8 V 80 ma/cm 2 45

46 AFC - Alkaline fuel cells Σχεδιασμός κελιού - Cell design Κελιά SIEMENS (1960s) 245x245 (340 mm 3 ενεργή επιφάνεια) Bounded υποστηριζόμενα ηλεκτρόδια χρησιμοποιούν Raney Nickel σαν καταλυτική άνοδος later doped me 2% Τιτάνιο (Ti) Στη μεριά της καθόδου silver doped με Nickel, Bismuth και Titanium σαν καταλύτες δύο διαφράγματα πουκατασκευάστηκαν από ακατέργαστα φύλλα άσβεστου χωρίζουν τα αέρια αντιδρώντα από τον υγρό ηλεκτρολύτη ο υγρός ηλεκτρόλύτης κυκλοφορείται για να απομακρύνει τη θερμότητα και το παραγόμενο νερό ένα υποστηρίζον πλέγμα Ni ανάμεσα από τα διαφράγματα διευκολύνει τη ροή του ηλεκτρολύτη και την απομάκρυνση των αερίων φυσσαλίδων εξαιτίας της ειδικής κατασκευής του τα ηλεκτρόδια είναι συνδεδεμένα στον ηλεκτρολύτη και στη μεριά συλλογής ρεύματος πιέζοντας ισοστατικά, παράγοντας κελιά με επιθυμητή, αναπαραγόμενη εσωτερική αντίσταση για τη σύνδεση κελιώ νσε σειρά, μεταλλικά πεπειεσμένα φύλλα οξυγονοκολλούνται κατά μήκος των εξωτερικών άκρων 46

47 AFC - Alkaline fuel cells Σχεδιασμός κελιού - Cell design Το κελί λειτουργεί στους: 80 C μέση Τ ηλεκτρολύτη 2.3 bar H 2 pressure (absolute) 2.1 bar, O 2 pressure (absolute) 7 M KOH συγκέντρωση ηλεκτρολύτη bar πίεση επαφής Απόδοση 0.8 V 400 ma/cm 2 47

48 AFC - Alkaline fuel cells Λειτουργία μοντέλου model operation Λειτουργία του συστήματος απομάκρυνσης θερμότητας και νερού 48

49 Ένα μοντέλο fuel cell αποτελεί μέρος ενός συστήματος παροχής ενέργειας το οποίο περιέχει το δοχείο αποθήκευσης των αντιδρώντων και αναπαριστά ένα σύστημα αποθήκευσης ενέργειας Αποτελείται από: AFC - Alkaline fuel cells Λειτουργία μοντέλου model operation Παροχή και αποθήκευση H 2 Παροχή και αποθήκευση O 2 Συσκευή για απομάκρυνση περιττού νερού νερού αντίδρασης υπόλοιπων αερίων Ηλεκτρική συσκευή για έλεγχο (controlling) 3.4 kw FC μοντέλο (1984) παρακολούθηση (monitoring) μέτρηση (measuring) Το ηλεκτρικό μοντέλο είναι συνδεδεμένο στο σύστημα με ένα ηλεκτρικό interface ένα interface παροχής 49

50 AFC - Alkaline fuel cells Σχεδιασμός μοντέλου model design 6 kw FC μοντέλο με και χωρίς το δοχείο πίεσης (1987) Το μοντέλο λειτουργεί στους: 80 C μέση Τ ηλεκτρολύτη 2.3 bar H 2 pressure (absolute) 2.1 bar, O 2 pressure (absolute) 7 M KOH συγκπέντρωση ηλεκτρολύτη bar πίεση επαφής (absolute; N 2 ) 50

51 AFC - Alkaline fuel cells Λειτουργία μοντέλου model operation Ένα μοντέλο είναι ένας μετατροπέας ενέργειας όταν βρίσκεται εκτός λειτουργίας μηδενική τάση Ανεξαρτήτως της θερμοκρασίας Reaches the voltage dictated by the drown current μέσα σε 5s από την αρχή λειτουργίας του 15 min για τη θέρμανσή του (με τη δική του αποβολή θερμότητας) 48 V Στην εκκίνησή του 4 L μείγματος αερίων τροφοδοτούνται στο σύστημα παραμένοντων αερίων (residual gas system) Στον τερματισμό λειτουργίας του Παροχή O 2 ca. 10 L αέριο μείγμα (H 2 /O 2 ) τροφοδοτείται στο residual gas system 51

52 AFC - Alkaline fuel cells Λειτουργία μοντέλου model operation 52

53 AFC - Alkaline fuel cells Λειτουργία μοντέλου model operation 53

54 AFC - Alkaline fuel cells Βελτίωση απόδοσης - Performance improvement 5x υψηλότερη πυκνότητα ρεύματος Παλιά κάθοδος: 1 mg Pt/cm 2 Νέα κάθοδος : 0.5 mg Pt/cm 2 (50% μείωση) και τα δύο στον αέρα (λ=3), 75 C, 9Ν KOH 54

55 AFC - Alkaline fuel cells Αύξηση του όγκου και απόδοση συγκεκριμένου βάρους 55

56 Phosphoric Acid Fuel Cell PAFC 56

57 Οργανόγραμμα PAFC Αρχές λειτουργίας Σχεδιασμός κελιού Υλικά Μοντέλα 57

58 PAFC Χρήση H 3 PO 4 ως ηλεκτρολύτη H 2 ως καύσιμο O 2 ως οξειδωτικό 58

59 PAFC Η περίπτωση του PAFC είναι κατά κάποιο τρόπο συγκεκριμένη εξαιτίας των προβλημάτων που παρουσιάζονται κατά τη λειτουργία!! Έτσι θα ξεκινήσουμε με τα συστήματα και έπειτα θα εξετάσουμε τα υλικά των συστατικών 59

60 PAFC Κελιά και συστήματα Φωσφορικού οξέος Phosphoric acid fuel cells and systems Η πρώτη γενιά των PAFCs αποτελούταν από: Ηλεκτρολυτική μήτρα κατασκευασμένη από φαινολικές ίνες Καταλύτες από metal blacks με ποσοστό ευγενών μετάλλων περίπου 6 mg/cm 2 Ο ανοδικός καταλύτης ήταν κράμα Pt/Rh/Ni/WO 3 Ο καθοδικός καταλύτης ήταν Pt Το υπόστρωμα των ηλεκτροδίων ήταν κατασκευασμένο από φύλλο άνθρακα αδιαβροχοποιημένο με Teflon Η διπολική πλάκα διαχωρισμού Bipolar ήταν χυτευμένη από συμπολυμερές γραφίτη-πολυβουταδιενίου Το ψυκτικό ήταν νερό θερμοκρασία κελιού T = 135 C αυτόνομη παραγωγή ατμού απαιτούνταν για το σύστημα 60

61 Δεύτερη γενιά των PAFCs: Απώλειες οξέος εξαιτίας προσρόφησης από τις διπολικές πολυμερικές γραφιτικές πλάκες διαχωρισμού Η πρώτη γενιά είχε έναν ανεπαρκή κατάλογο οξέων καμία αναπλήρωση των απωλειών οξέος - ΝΕΑ ΔΙΑΜΟΡΦΨΣΗ ΚΕΛΙΟΥ Αντικατάσταση των αδιάβροχων υποστρωμάτων του ηλεκτροδίου από ένα υδρόφιλο ηλεκτρόδιο Νέα διαχωριστική πλάκα άνθρακα-άνθρακα με μεγαλύτερη αντίσταση στη διάβρωση και χαμηλότερη προσρόφηση οξέος T = 150 C PAFC Κελιά και συστήματα Φωσφορικού οξέος Phosphoric acid fuel cells and systems Ακόμα απώλειες οξέος.. 61

62 PAFC Κελιά και συστήματα Φωσφορικού οξέος Phosphoric acid fuel cells and systems Τρίτη γενιά των PAFCs: Οι απώλειες των οξέων είναι ανάλογη της θερμοκρασίας στην έξοδο του κελιού Μείωση της T κατά 15 C μειώνει την απώλεια οξέος κατά 2!! Λύση Ζώνη συμπύκνωσης οξέος : τμήμα του κελιού χωρίς καταλύτη χαμηλότερη T!! Ενεργή περιοχή T = C Ζώνη εξόδου T = C 62

63 PAFC Συμπέρασμα Τα συστήματα PAFC παρουσιάζουν (μεταξύ άλλων) κυρίως προβλήματα με την εξάτμιση του ηλεκτρολύτη 63

64 PAFC Τώρα ας δούμε τα συστατικά ενός κελιού PAFC 64

65 Είναι σπογγώδης PAFC Μήτρα ηλεκτρολύτη electrolyte matrix Παρόμοια με ίδια μήτρα στο διαχωρισμό μπαταριών Οι λειτουργίες της είναι: Κατακράτηση του οξέος Επιτρέπει στα ιόντα Η + (ενυδατωμένα) να περάσουν από την άνοδο στην κάθοδο Αποτρέπει την ηλεκτρονική ταξινόμηση ανάμεσα στα ηλεκτρόδια Αποτρέπει το υδρογόνο να αναμειχτεί με τον αέρα κατά μήκος του κελιού Απαιτούμενες ιδιότητες Λεπτή και πορώδης για την μείωση της ιοντικής πόλωσης του κελιού Διαβρέξιμη στο φωσφορικό οξύ Το μέγεθος πόρων πρέπει να είναι μικρότερο από αυτό της δεξαμενής του οξέως παραμένει γεμάτη εξαιτίας τριχοειδών φαινομένων Υλικό με αντοχή σε θερμό φωσφορικό οξύ Μη παραγωγή δηλητηρίων του καταλύτη 65

66 PAFC Υποστρώματα ηλεκτροδίων electrode substrates Υποστρώματα PAFC Πρώτα στρώματα ηλεκτροδίων διάχυσης (GDL) Μεταλλικές επιφάνειας (κυρίως Ταντάλιο ανθεκτικό στο H 3 PO 4 ) Πυρολυτικά επικαλυμμένα με άνθρακα φύλλα άνθρακα Υαλόμορφα με δεσμούς άνθρακα φύλλα άνθρακα κατεργασία για αδιαβροχοποίηση ή διαβροχή σε φωσφορικό οξύ 66

67 PAFC Υποστρώματα ηλεκτροδίων electrode substrates Παροχή μηχανικής υποστήριξης για ηλεκτροκαταλύτες Επιτρέπουν τη διάχυση των αερίων οξυγόνου και υδρογόνου από το σώμα των κυρίων ατμών στο χώρο αντιδράσεων Απομάκρυνση του παραγόμενου νερού που σχηματίζεται μέσα στο στρώμα του καταλύτη Μεταφορά θερμότητας και ηλεκτρονίων μέσω των κελιών Διατήρηση σταθερής πίεσης επαφής ανάμεσα στο στρώμα του καταλύτη και της μήτρας η οποία περιέχει τον ηλεκτρολύτη 67

68 PAFC Μήτρα ηλεκτρολύτη electrolyte matrix Πρώιμα υλικά έχουν χρησιμοποιηθεί : Teflon με εδικά κατεργασμένη επιφάνεια για να είναι διαβρέξιμη Γρήγορη κατεργασία αποσάθρωσης επιφάνειας Αρκετές οργανικές ίνες έχουν αναπτυχθεί Phenolics (Φαινολικές) Polyetherketones (πολυαιθεροκετόνες) (PEK) Polybenzimidazol (PBI)!!! (σήμερα χρησιμοποιούνται σε HT- PEMs) Όλες έχουν εμποτιστεί με φωσφορικό οξύ SiC με 5 % PTFE σαν συνδετικό καταλύτη (1970) 68

69 PAFC Διαχωριστικές πλάκες Separator plates Μοιάζει να είναι το πιο απλό συστατικό του κελιού!! Αλλά είναι το πιο επιρρεπές στη δυσκολία κατασκευής εξαιτίας του γεγονότος ότι παρέχει διάφορες λειτουργίες: Εμποδίζει τη μείξη του οξειδωτικού με το καύσιμο Μηδενική διαπερατότητα μέσω των πλακών καμία μεταφορά οξέος Μηδενικό ανοιχτό πορώδες για αποφυγή πρόσφησης ηλεκτρολύτη Αγωγή θερμότητας και ηλεκτρονίων Μηχανική υποστήριξη άλλων συστατικών του κελιού Επίπεδα φύλλα με πάχος mm 69

70 PAFC Πλάκες δεξαμενής ηλεκτρολύτη - Electrolyte reservoir plates Κύρια λειτουργία τους είναι η αποθήκευση του ηλεκτρολύτη Πρέπει να διευκολύνει τις αλλαγές στον όγκο του ηλεκτρολύτη που οφείλονται σε αλλαγές στη θερμοκρασία στην πίεση των αντιδρώντων και τη θερμοκρασία δρόσου Παροχή ηλεκτρολύτη μετά από απώλειες εξαιτίας εξάτμισης 70

71 PAFC Πλάκες δεξαμενής ηλεκτρολύτη - Electrolyte reservoir plates Οι διαχωριστικές πλάκες αρχικά είχαν κατασκευαστεί από σύνθετα γραφίτηπολυμερούς Πολλά πολυμερή έχουν αποτιμηθεί: Phenolic polyvinylidenfluoride (PVDF) Polyehterketone (PEK) and PEEK Polyethersulfone (PES) Polybenzimidazol (PBI) Polyetherimide (PEI) Perfluoroalkoxy (PFA). Σε σειρά αυξανόμενης αντίστασης στη διάβρωση 71

72 PAFC Τα προβλήματα διάβρωσης των πλακών που βασίζονται σε πολυμερή οδήγησε στην ανάπτυξη των Διαχωριστικών πλακών γραφίτη-πολυμερούς καλούπι συνθετικής ρητίνης γραφίτη-φαινόλης ανθρακοποίηση του συνθέτου σε ατμόσφαιρα N 2 στους 1000 C (2-4 C/h) Μετατροπή του 50% της φαινολικής ρητίνης σε υαλοάνθρακα 72

73 PAFC Υπάρχει ένα ακόμη μεγάλο θέμα Η θερμοκρασία τήξης του H 3 PO 4!! Στερεοποιείται ανάμεσα στους 27 και 40 C!! προβλήματα με αυτόνομη εκκίνηση του συστήματος χωρίς εξωτερικούς παροχείς θερμότητας!!! 73

74 74

75 PEM fuel cells Polymer Electrolyte Membrane Fuel Cells PEM FC 75

76 PEM fuel cells Διπολικές πλάκες - Bipolar plates (BP) Βασικά θέματα διάβρωση υλικών, απόδοση και ανθεκτικότητα, μεταλλικές BP και επικαλύψεις, γραφιτικές BP, σχεδιασμός πεδίου ροής Μεμβράνες (Membranes) Nafion, σύνθετα, μεμβράνες υδρογονανθράκων, μεμβράνες ΥΘ, αμόργανες/οργανικές σύνθετες μεμβράνες Τροποποίηση μεμβρανών (cross linking, grafting, block co-polymeres) Ηλεκτροκαταλύτες MEA Υλικά διάχυσης, επικαλυμένες σύνθετες μεμβράνες, 76

77 PEM - Fuel Cell Stack Πλάκες ροής πεδίου Πολυμερική μεμβράνη καταλύτης ατμοί (H 2 O) 1. Το υδρογόνο και το οξυγόνο (από τον αέρα) τροφοδοτούνται μέσω καναλιών στις πλάκες ροής 2. Το υδρογόνο αντιδρά με τον καταλύτη και διασπάται σε πρωτόνια και ηλεκτρόνια Ηλεκτρική γεννήτρια κύκλωμα 5. Τα πρωτόνια κα ιτα ηλεκτρόνια ενώνονται με το οξυγόνο, δημιουργώντας απαέρια με τη μορφή ατμών νερού και θερμότητας 3. Τα πρωτόνια μεταπηδούν διαμέσω της πολυμερικής μεμβράνης στην άλλη μεριά του fuel cell 4. Τα ηλεκτρόνια κυκλοφορούν σε ένα εξωτερικό κύκλωμα, δημιουργώντας ηλεκτρισμό 77

78 Συστατικά μίας επαναλαμβανόμενης μονάδας ενός PEM Fuel Cell Τελική Catalyst End πλάκα Plate μεμβράνη Επικάλυψη Membrane Τελική End Plate πλάκα Coating καταλύτη Πεδίο Flow ροής Field Πλάκα Sealing στεγανοποίησης Gasket Gas Στρώμα Diffusion διάχυσης Layer αερίων Sealing Πλάκα στεγανοποίησης Gasket 78

79 Fuel Cell: Συναρμολόγηση μίας στοίβας (Stack) Διπολική πλάκα με πεδίο ροής μεμβράνη Στρώμα διάχυσης αερίου με καταλύτη Τελική πλάκα 79

80 PEM : animated. 80

81 PEM fuel cells Διπολικές πλάκες - Bipolar plates λειτουργία Μέθοδοι κατασκευής κόστος οικολογία Κατασκευαστικές απαιτήσεις για διπολικές πλάκες Το υλικό της διπολικής πλάκας πρέπει να ικανοποιεί πολλαπλές, εν μέρει αντιφατικές, απαιτήσεις που προκύπτουν από συνθήκες λειτουργίας καθώς και από κατασκευαστικές προοπτικές 81

82 PEM fuel cells Διπολικές πλάκες - Bipolar plates Μεταλλικές - Metallic bipolar plates Γραφιτικές - Graphite bipolar plates 82

83 PEM fuel cells Μεταλλικές - Metallic bipolar plates Η παραγωγή μεταλλικών διπολικών πλακών μπορεί να διαιρεθεί σε 4 κατασκευαστικά βήματα. Αυτά τα βήματα είναι γενικά: δόμηση (structuring) κοπή (cutting) ένωση (joining) επικάλυψη (coating) 83

84 PEM fuel cells Μεταλλικές - Metallic bipolar plates Ομάδες κατασκευαστικών μεθόδων για μεταλλικές διπολικές πλάκες ΚΥΡΙΑ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Χύτευση (molding) (Precision casting, electro-forming) Μορφοποίηση (forming) (embossing, massive forming) Διαχωρισμός (separating) (milling, etching) Προσθήκη (adding) (assembling, gluing) Επικάλυψη (coating) (screen printing) Αλλαγή ιδιοτήτων (changing of properties) Πυροσυσσωμάτωση (sintering) 84

85 PEM fuel cells Μεταλλικές - Metallic bipolar plates Τυπικό σχέδιο ροής (cross-section flow pattern) σε μεταλλικές διπολικές πλάκες σε fuel cell Ορθογώνιο - Rectangular (π.χ. milled), Κυκλικό τμήμα - circular segment (π.χ. Χαραγμένο - etched) Αυλάκωση - corrugated (π.χ. Ανάγλυφο - embossed) 85

86 PEM fuel cells Μεταλλικές - Metallic bipolar plates Δύο επιλεγμένες μέθοδοι κατασκευής για τη δόμηση (structuring ) Embossing - ανάγλυφη σφράγιση Ρηχό υλικό - Hollow material Συμπαγές υλικό Etching - εγχάραξη Ομάδες κατασκευαστικών μεθόδων για μεταλλικές διπολικές πλάκες 86

87 PEM fuel cells Μεταλλικές - Metallic bipolar plates έλικας Ανάγλυφη σφράγιση (embossing) και κοπή (cutting) Συγκόλληση με τήξη (welding) Επικάλυψη (coating) Αυτόματη διαδικασία κατασκευής αποτελούμενη από : ανάγλυφη σφράγιση (embossing), κοπή (cutting), συγκόλληση με τήξη (welding), επικάλυψη (coating) 87

88 PEM fuel cells Μεταλλικές - Metallic bipolar plates Φωτογραφίες μίας ανάγλυφης πλάκας μετά από λείανση Τρύπα!! 88

89 PEM fuel cells Δηλητηρίαση με χρώμιο του NAFION εξαιτίας επαφής με όξινα διαλύματα Αλλαγή στην αγωγιμότητα (μείωση) εξαιτίας δηλητηρίασης από μεταλλικά ιόντα 50 ppm αρκετά για την μείωση της σ κατά 50% 89

90 PEM fuel cells Γραφιτικές Graphite based bipolar plates SGL Carbon Group Injection Molded Graphite - Bipolar Plates 90

91 PEM fuel cells Γραφιτικές Graphite based bipolar plates Ο γραφίτης είναι ακριβός!!!! Η κατασκευή των δομών είναι δύσκολη Οι πλάκες πρέπει να είναι όσο πιο πυκνές γίνεται έτσι ώστε να εξασφαλίσουν μηχανικές αντοχές λύση: Σύνθετα Γραφίτη πολυμερών (Graphite - Polymer composites) Το πολυμερές είναι το υλικό με το λιγότερο ποσοστό ( < 30% κ.β.) Διάφοροι συνδυασμοί με αγώγιμα πολυμερή Συγκεκριμένης σύστασης υλικά (tailored) 91

92 PEM fuel cells Γραφιτικές Graphite based bipolar plates Απαιτούμενες ιδιότητες πολυμερών: Θερμική σταθερότητα Μικρός συντελεστής θερμικής διαστολής Σταθερά στην υγρασία (χωρίς διόγκωση, χωρίς υδρόλυση) Χημική σταθερότητα στην παρουσία καυσίμου, oxidat and acid product water Χωρίς συνιστώσες που είναι επιρρεπείς στην ηλεκτροοξείδωση (παράγοντες ψαθηρότητας, αντιοξειδωτικά) Γρήγορη επεξεργασία και χαμηλό ιξώδες Υψηλή αποδοτικότητα σύνδεσηςl (μεγάλες ποσότητες πληρωτικού υλικού χωρίς να οδηγεί σε ανομοιογενή μείγματα) Χαμηλή διαπερατότητα για την αποφυγή διαρροής του καυσίμου και του οξειδωτικού Κατάλληλη υδροφοβικότητα/υδροφιλικότητα 92

93 PEM fuel cells Γραφιτικές Graphite based bipolar plates Πολυμερή που χρησιμοποιούνται στα σύνθετα γραφίτη-πολυμερή στις διπολικές πλάκες ΠΟΛΥΜΕΡΕΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ Φθοριοπολυμερή (π.χ. πολυβινυλοδιφθοριδιο PVDF) Πολυμερές υγρών κρυστάλλων (LCP) Πολυφαινυλοσουλφίδιο (PPS) Χημική σταθερότητα, υδροφοβικότητα Υψηλή θερμική σταθερότητα, χαμηλό ιξώδες Υψηλή θερμική σταθερότητα ( 230 o C), χαμηλό ιξώδες Ακριβό, υψηλό ιξώδες Ακριβό Ακριβό Πολυπροπυλένιο (PP) Φθηνό, καλή επεξεργασία Μεγαλύτερος κύκλος χύτευσης από LCP, PPS Πολυφαινυλένιο Υψηλή θερμική σταθερότητα Φαινολικές ρητίνες Φθηνές Μετα-επεξεργασία απαραίτητη Βινυλεστέρες Γρήγορη επεξεργασία Περιορισμένη θερμική σταθερότητα, υδρόλυση σε Τ>100 ο C 93

94 PEM fuel cells Γραφιτικές Graphite based bipolar plates Διαδικασίες που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή διπολικών πλακών από γραφίτη Τυπικές τεχνικές πλαστικής επεξεργασίας Χύτευση με συμπίεση (Compression molding) Εναλλακτικές τεχνικές: Εγχάραξη - Etching (sandblasting, grit blasting, waterjet cutting) Στρωματική εναπόθεση - Layered deposition (Πολλαπλά στρώματα εναπόθεσης με ένα μέταλλο να περιέχει το επιθυμητό σχέδιο ) 94

95 PEM fuel cells Εικόνα Polarization microscopy μίας λεπτομέρειας τομής διπολικής πλάκας από σύνθετο γραφίτη και 20% κ.β. φαινολικής ρητίνης 95

96 PEM fuel cells Διπολικές πλάκες - Bipolar plates Σχεδιασμός πεδίου ροής Σερμπατίνα (Serpentine) Πεπλεγμένο (Interdigitated) Διφασική ροή και μεταφορά (Τwo-phase flow and transport) 96

97 PEM fuel cells Πεδίο ροής τύπου Σερμπατίνα (Serpentine) Σύγκριση a) πρώιμο πεδίο ροής με b) πεδίο ροής τύπου serpentine 97

98 PEM fuel cells Πεπλεγμένο πεδίο ροής - Interdigitated Κανάλι παροχής Κανάλι απαερίων Νέες προσεγγίσεις στο σχεδιασμό πεδίου ροής a) Πεπελεγμένο (interdigitated) και b) Ευθύ κανάλι (straight channel) 98

99 PEM fuel cells Σύγκριση ενός σχεδίου πλάκας a) με αυλάκια (corrugated) και b) χωρίς (noncorrugated) 99

100 PEM fuel cells Συμβατικοί διανομείς αερίων Ροή αερίων Με συμβατικό σχεδιασμό πεδίου ροής 100

101 PEM fuel cells Πεπλεγμένοι διανομείς αερίων Ροή αερίων Με πεπλεγμένο σχεδιασμό πεδίου ροής Αναγκασμένη πορεία μέσω του στρώματος 101

102 PEM fuel cells Προβλήματα με συμπύκνωση στα κανάλια Συμπύκνωση νερού σε διαφορετικές γεωμετρίες καναλιών : a) Σταγόνες (droplets) b) σχηματισμός φιλμ (film formation) 102

103 PEM fuel cells Διφασική ροή και μεταφορά - Two phase flow and transport Η ροή και η μεταφορά αερίου-υγρού έχει μεγάλη σημασία στα κελιά PEM χαμηλών θερμοκρασιών Το νερό χρειάζεται στην υγροποίηση του NAFION Το νερό είναι προϊόν αντίδρασης Η κάθοδος σε όλα τα PEMs είναι ευάλωτη σε flooding Στα DMFC το επιπρόσθετο νερό μπορεί να διαπεράσει τη μεμβράνη από το τμήμα της ανόδου με διάχυση και ηλεκτρο-ώσμωση Flooding στο στρώμα διάχυσης αερίων (GDL) και το στρώμα του καταλύτη αναστέλλει τη μεταφορά οξυγόνου στις περιοχές αντίδρασης και εμποδίζει κάποια μέρη της ενεργής επιφάνειας αντίδρασης. Η διαφασική ροή και η μεταφορά μέσα από την πορώδη δομή GDL είναι πολύ σημαντική και αποκτά όλο και περισσότερο ερευνητικό ενδιαφέρον 103

104 GDL Teflon -ized υδρόφοβο PEM fuel cells Εικόνα SEM ενός φύλλου άνθρακα ως μέσο διάχυσης αερίου Σταγόνα νερού σε μία επιφάνεια άνθρακα GDL σε θερμοκρασία δωματίου Η διφασική ροή και η μεταφορά ελέγχεται κυρίως από διεπιφανειακέςτριχοειδείς δυνάμεις (capillary forces) Σημαντικές παράμετροι Για μονοφασική ροή αερίου Μέγεθος πόρων, πορώδες, διαπερατότητα Διφασική ροή αερίου και μεταφορά Γωνία επαφής & συνοχή υγρού 104

105 PEM fuel cells Υλικά μεμβράνης - Membrane Materials Ιδιότητες μεμβράνης σχετικές για PEM FC Χωριστά αποτελεσματικά αέρια για ανόδους και καθόδους Χημική και μορφολογική σταθερότητα Χαμηλή διαπερατότητα αερίων Η αγωγή των πρωτονίων κάτω από μία ποικιλία συνθηκών λειτουργίας και κατά την ολική διάρκεια ζωής του κελιού Υψηλή πρωτονιακή αγωγιμότητα (στενά συνδεδεμένη στο βαθμό υγρασίας για τις περισσότερες μεμβράνες) Οι σχετικές ιδιότητες μεμβρανών μπορούν να περιγραφούν από: (i) Σχέσεις μεταξύ της συγκέντρωσηςκαι της ενεργότητας νερού (ισόθερμες υγρασίας) (ii) Εξάρτηση της πρωτονιακής αγωγιμότητας, συντελεστή διάχυσης νερού και διαπερατότητας νερού στη συγκέντρωσή του (iii)ελαστικές ιδιότητες της μεμβράνης Για DMFC ίδιες παράμετροι αλλά αναλογία νερού /μεθανόλης 105

106 PEM fuel cells Υλικά μεμβράνης - Membrane Materials Μεμβράνες που αποτελούνται από οργανικές ουσίες με όλα τα υδρογόνα αντικατεστημένα με φθόριο (Perfluorinated ) Σύνθετες perfluorinated μεμβράνες Υδρογονανθρακικές μεμβράνες (Hydrocarbonated) Μεμβράνες ΥΘ (High-temperature) Ανόργανες/οργανικές σύνθετες μεμβράνες (Inorganic/organic composite) 106

107 PEM fuel cells Perfluorinated μεμβράνες Εδώ και 50 χρόνια Κυρίως γνωστές από τα εμπορικά ονόματά τους όπως (μεμβράνες και διαλύματα ) NAFION Flemion Aciplex από DuPont από Asahi Glass από Asahi Chemicals 107

108 PEM fuel cells Perfluorinated μεμβράνες Εμπορική Ονομασία Εταιρία Τύπος μεμβράνης NAFION XR ρητίνη DuPont Perfluorosulfunic acid NAFION CR ρητίνη DuPont Perfluorocarboxulic axid FLEMION XR ρητίνη Asahi Glass Perfluorosulfunic acid FLEMION CR ρητίνη Asahi Glass Perfluorocarboxulic axid ACIPLEX XR ρητίνη Asahi Chemical Perfluorosulfunic acid ACIPLEX CR ρητίνη Asahi Chemical Perfluorocarboxulic axid Εμπορικές perfluorinated ιονομερείς μεμβράνες 108

109 PEM fuel cells Perfluorinated μεμβράνες Μήκος αλυσίδας, λειτουργική ομάδα Θειούχες πολυμερικές δομές Καρβοξυλικές μονομερικές δομές Τυπικές λειτουργικές πολυμερικές δομές για κάθε ιονομερές σύστημα 109

110 PEM fuel cells Perfluorinated μεμβράνες Διαδικασία σύνθεσης για πολυμερική μεμβράνη Nafion PSEPVE (perfluoro sulfonylfluoride ethyl propyl vinyl ether) Τετραφθορο-αιθυλένιο (Tetrafluoro-ethylene) Sultone Rearranged Sultone (RSU) Hexafluoropropylene PSEPEV 110

111 PEM fuel cells Perfluorinated μεμβράνες Το NAFION είναι ισχυρά υδρόφιλο AFM Nafion εκτεθιμένο σε κανονική υγρασία περιβάλλοντος Nafion πλήρως διογκωμένο με νερό 111

112 PEM fuel cells Σύνθετες Perfluorinated μεμβράνες Ενίσχυση των μεμβρανών με perfluorosulfonic acid έχει γίνει σε μεγάλο βαθμό ως προς την εμπορευματοποίηση των fuel cells Διόγκωση με νερό οδηγεί στο διαποτισμό και στην απώλεια των μηχανικών ιδιοτήτων, ιδιαίτερα με τις λεπτές μεμβράνες 113

113 PEM fuel cells Σύνθετες Perfluorinated μεμβράνες Σύγκριση τεχνολογιών ενίσχυσης ΤΥΠΟΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ PTFE Πορώδες φύλλο PTFE-yarn ενσωματωμένο PTFE-fibril διασκορπισμένο ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΝΤΟΧΗ Υψηλή Πολύ υψηλή Υψηλή ΜΙΚΡΟ ΠΑΧΟΣ <50 μm Πιθανό ΟΜΑΛΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ Εύκολα εφικτό ΠΟΣΟΣΤΟ ΥΛΙΚΟΥ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ % κ.β. Δύσκολο Εφικτό 10 % κ.β Πιθανό Εύκολα εφικτό 2-5 % κ.β Η ενίσχυση με πλέξεις από PTFE αποτελεί κανονική μέθοδο εξαιτίας των καλών μηχανικών ιδιοτήτων και χημικής σταθερότητας 114

114 PEM fuel cells Μεμβράνες υδρογονανθράκων μερικώς σουλφονικές κύριες αλυσίδες πολυμερών Πολυαρυλενίου Διαφορετικές Πολυαιθέρο-(αρυλενο)-κετόνες κατασκευάστηκαν κυρίως υποκινούμενες από μεριά κόστους και σταθερότητας Εξαιρετικές αντοχές υπό οξειδωτικές συνθήκες Οι περισσότερες από τις μεμβράνες είνια εμπορικά διαθέσιμες : Udel, poly arylene sulfon (PSU) Victrex poly arylene ether sulfone (PES) Variety of poly ether ketones Victrex poly arylene ether ether ketone (PEEK) Όχι εμπορικά διαθέσιμες Hostatec polyarylene ether ether ketone ketone (PEEKK) Ultrapek polyarylene ether keton ether ketone ketone (PEKEKK) 118

115 PEM fuel cells Μεμβράνες υδρογονανθράκων 119

116 PEM fuel cells Σχηματική απεικόνιση της μικροδομής του Nafion και μιας σουλφονικής πολυαιθερικής κετόνης 120

117 PEM fuel cells Τροποποίηση μεμβράνης με cross-linking και ανάμειξη (blending) Βελτίωση ιδιοτήτων π.χ. η διόγκωση του Victrex μειώθηκε από τη σουλφοποίηση από 430% σε 180% αλλά σε βάρος 50% της αγωγιμότητας των πρωτονίων Συνδυασμός της μείωσης της διόγκωσης ομοιοπολικών crosslinked μεμβρανώνμε την ευκαμψία των ιοντικά ενωμένων μεμβρανών 121

118 PEM fuel cells Παράδειγμα cross-linking 122

119 PEM fuel cells Μεμβράνες υψηλών θερμοκρασιών (ΗΤ) Μερικες προσεγγίσεις έχουν παρουσιαστεί στην ανάπτυξη μεμβρανών υψηλών θερμοκρασίων για εφαρμογές FC Μία προσέγγιση είναιη τροποποίηση του Nafion με SiO 2 έτσι ώστε να κρατηθεί περισσότερο νερό σε υψηλές θερμοκρασίες Μεγάλες αγωγιμότητες είναι πιθανές με αυτή την προσέγγιση 1) Nafion / Zirkoniumphosphate είναι έναάλλο σύστημα 2) Μία Τρίτη προσέγγιση βασίζεται στη χρήση βασικών πολυμερών που μπορούν να προσροφήσουν οξέα. Αν τα προσροφημένα οξέα είναι πολυσθενή οξο -οξέα, τότε υπάρχει πρωτονιακή αγωγή μέσω του μηχανισμού Grotthus; Έτσι το νερό δεν είναι απαραίτητο PBI / H 3 PO 4 έχει λάβει τη μεγαλύτερη προσοχή 123

120 PEM fuel cells Μεμβράνες υψηλών θερμοκρασιών (ΗΤ) Poly-Benz-Imodazole (PBI) Εμπορικά κατασκευασμένο από Hoechst-Celanese Αρχικά για χρήση σε υφάσματα για αντιπυρική προστασία Αντίσταση σε υψηλές θερμοκρασές περίπου 450 C εξαιτίας της αρωματικής του δομής pka της τάξης του 5.5 διευκολύνει την προσρόφηση οξέος Το οξύ δρα σαν πλαστικοποιητής Συνήθως χρησιμοποιείται το H 3 PO 4 ως οξύ 124

121 PEM fuel cells Poly-Benz-Imidazole (PBI) 125

122 PEM fuel cells Μέθοδοι μορφοποίησης υμενίων PBI Διάφοροι μέθοδοι μορφοποίησης υμενίων PBI Χύτεση σε γυάλινη πλάκα Εξάτμιση διαλύτη Απορρόφηση σε διάλυμα H 3 PO 4 Τροποποίηση των μεμβρανών PBI Εισαγωγή (Doping) H 3 PO 4 Πολυμερικές τροποποιήσεις για ενίσχυση φυσικών ιδιοτήτων Πρόσθετα για τη ενίσχυση εγκόλλησης ηλεκτροδίων 126

123 PEM fuel cells Σκόνη PBI και προσθήκη οξέος το πολυμερές PBI μπορεί να παραχθεί σε μία ποικιλία μοριακών βαρών Μοριακό βάρος και αποκτούμενο ιξώδες των εμπορικά διαθέσιμων PBI 127

124 PEM fuel cells Ορισμός του inherent ιξώδους Χρόνος ροής του διαλύματος/ χρόνος ροής του διαλύτη Συγκέντρωση διαλύματος σε g dl -1 Το IV βρίσκεται από μετρήσεις του ιξώδους σε διάλυμα 0.5 %κ.βτου πολυμερούς διαλυμένο σε ένα διαλύτη (συμπυκνωμένο θειικό οξύ για το PBI) 128

125 PEM fuel cells Σύστημα Poly-Benz-Imidazole (PBI) / H 3 PO 4 Εισαγωγή 2 mol φωσφορικού οξέος ανά επαναλαμβανόμενη μονάδα 5 mol φωσφορικού οξέος ανά επαναλαμβανόμενη μονάδα 129

126 PEM fuel cells Υμένια PBI με εισαγωγή H 3 PO 4 Η μοριακότητα του οξέως καθορίζει το ποσό της τελικής εισαγωγής οξέως (doping level) στη μεμβράνη Για παράδειγμα βύθιση σε 5M διαλύματος οξέως προσδίδει επίπεδο εισαγωγής (doping level) περίπου 3 mol οξέως ανά επαναλαμβανόμενη μονάδα This is termed 300 mol% doping level Αυτή η μέθοδος αποδίδει ένα επίπεδο εισαγωγής των 520 mol% φωσφορικού οξέος με βύθιση σε 11M οξικού διαλύματος 130

127 PEM fuel cells Ιοντική αγωγιμότητα και ιδιότητες μεταφοράς του PBI Αγωγιμότητα του PBI/H 3 PO % doping level Διάγραμμα Arrhenius του PBI/H 3 PO 4 σε630 % doping level σ αυξάνει με τη σχετική υγρασία RH 131

128 PEM fuel cells Ανόργανες/οργανικές σύνθετες μεμβράνες Ενσωμάτωση ενός ανόργανου στερεού σε ένα οργανικό πολυμερές που αποτελεί τη μήτρα (as a matrix) Τα ανόργανα στερεά μπορεί να έχουν ιδιότητες πρωτονιακής αγωγιμότητας (αλλά όχι πάντοτε). Στην περίπτωση αυτή το στερεό είναι γενικά όξινο Σε άλλες περιπτώσεις (Zirconia, Silica, Titania) το ανόργανο συστατικό δεν είναι πρωτονιακός αγωγός 132

129 PEM fuel cells Ανόργανες/οργανικές σύνθετες μεμβράνες Ενσωμάτωση ενός ανόργανου στερεού σε ένα οργανικό πολυμερές που αποτελεί τη μήτρα (as a matrix) Ο όρος Σύνθετο - COMPOSITE χρησιμποποιείται για να περιγράψει όλες τις μεμβράνες που σχετίζονται με ανόργανα και οργανικά συστατικά Ο όρος υβριδικός - HYBRID χρησιμοποιείται για μεμβράνες που χαρακτηρίζονται από ανάμειξη σε νανοκλίμακα 133

130 PEM fuel cells Ανόργανες/οργανικές σύνθετες μεμβράνες Αρκετοί λόγοι για ανάπτυξη σύνθετων μεμβρανών Υδρόφιλο ανόργανο στερεό βοηθά στη βελτίωση της διαχείρισης του νερού... βελτιώνοντας την αυτο-ύγρανση της μεμβράνης στην πλευρά της ανόδου Ενισχύοντας την διάχυση του νερού από την αντίθετη μεριά (back-diffusion of water) που παράγεται στην κάθοδο Ελαττώνοντας την ηλεκτροοσμωτική έλξη 134

131 PEM fuel cells Ανόργανες/οργανικές σύνθετες μεμβράνες Προετοιμασία σύνθετων μεμβρανών με μείξη των ανόργανων και οργανικών συστατικών 3 βήματα 1. Ανάμειξη των προσχηματισμένων πρωτονιακών αγωγών με ένα πολυμερικό δίαλυμα 2. Film casting 3. ξήρανση Πρωτονιακοί αγωγοί, TiO 2, ZrO 2 Για διαχείριση νερού με 5 %κ.β. Για βελτίωση της πρωτονιακής αγωγής απαιτούνται %κ.β προβλήματα με μηχανικές ιδιότητες της μεμβράνης 135

132 PEM fuel cells Ανόργανες/οργανικές σύνθετες μεμβράνες Προετοιμασία συνθετικών μεμβρανών με in-situ σχηματισμό του ανόργανου συστατικού Προετοιμασία In-situ μέσα στην οργανική φάση με καθίζηση, ή υδρόλυση και συμπύκνωση των οργανομεταλλικών προδρόμων σε διαδικασία sol/gel Ανάπτυξη In-situ των ανόργανων υλικών σε π[ροσχηματισμένη πολυμερική μεμβράνη 136

133 PEM fuel cells Ανόργανες/οργανικές σύνθετες μεμβράνες Προφίλ συγκέντρωσης της ZrO 2 μέσω διαπερατότητας από τη μία μεριά του tetrabutylzriconate Σχηματική απεικόνιση του υβριδικού σχηματισμού μεμβράνης Nafion /ZrO2 μέσω αντίδρασης in-situ sol/gel σε προσχηματισμένη μεμβράνη 137

134 PEM fuel cells Ανόργανες/οργανικές σύνθετες μεμβράνες Συμπέρασμα Βελτίωση σε Ιδιότητες πρωτονιακών αγωγών Διαχείριση νερού Παράταση του εύρους της θερμοκρασίας λειτουργίας Μείωση του cross-over του καυσίμου 138

135 PEM fuel cells Ηλεκτροκαταλύτες Electro catalysts Κράματα Pt ως καταλύτες για την αντίδραση μείωσης οξυγόνου (Oxygen Reduction Reaction) Τα ενισχυμένα κράματα με άνθρακα του Pt σαν καταλύτες ORR ήταν πρωτοπόρα το 1970 από τον United Technologies Corporation (UTC) για εφαρμογές στα PAFC Αυτλη η κλάση των καταλυτών βρέθηκε να είναι πιο ενεργή και σταθερή στο διαβρωτικό περιβάλλον των καθόδων των PAFC από ενισχυμένους ή μη καταλύτες Pt 139

136 PEM fuel cells Ηλεκτροκαταλύτες Electro catalysts Κράματα Pt ως καταλύτες για την αντίδραση μείωσης οξυγόνου (Oxygen Reduction Reaction) Με τις πιο πρόσφατες βελτιώσεις στις μεμβράνες για HT PEM FC ( PBI) δεν ήταν κάτι καινοτόμο ότι τα κράματα Pt έχουν ερευνηθεί ως καταλύτες καθόδου 140

137 PEM fuel cells Ηλεκτροκαταλύτες Electro catalysts Κράματα Pt ως καταλύτες για την αντίδραση μείωσης οξυγόνου (Oxygen Reduction Reaction) Η χρήση των carbon blacks (συχνά Vulcan XC72R σαν υλικό υποστήριξης επιτρέποντας στο Pt να έχει μεγάλη διασπορά μεγιστοποίηση της ενεργής επιφάνειας Παρόλο της αρχικής καλής ενεργότητας,οι καταλύτες καθαρού Pt φάνηκαν να χάνουν την ενεργότητά τους με το χρόνο εξαιτίας τηε έλλειψης της ενεργής επιφάνειας από τη συσσωμάτωση σωματιδίων Pt (catalyst sintering) 141

138 PEM fuel cells Ηλεκτροκαταλύτες Electro catalysts Εικόνα TEM ενός 40 %κ.β. Pt/Cr (75:25 ατομική αναλογία) καταλύτη θερμικά επεξεργασμένου (annealed) στους 900 C σε N 2 Scale x530k 142

139 PEM fuel cells Ηλεκτροκαταλύτες Electro catalysts Το 1980 οι πρώτοικαταλύτες Pt με άνθρακα Τον ίδιο χρόνο πατέντες για κράματα Pt ως καταλύτες (Pt / V) σταθερά > 1200 h λειτουργία Τη δεκαετία 1980 επιπλέον βελτιώσεις οδήγησαν σε τριπλούς σχηματισμούς Pt/Co/Cr διατεταγμένης δομής σταθερά > 9000 h σε σχέση μετα προηγούμενα!!! Άλλα τριπλά κράματα : Pt/Ir/Cr, Pt/Rh/Fe 143

140 PEM fuel cells Ηλεκτροκαταλύτες Electro catalysts Τα κράματα Pt έχουν φορές καλύτερη απόδοση από το καθαρό Pt Διάγραμμα ενεργότητας μάζας καταλυτών Pt και κραμάτων Pt για μέιωση οξυγόνου στα 900 mv σαν συνάρτηση της ξηλεκτροχημικής μεταλλικής επιφάνειας τους. 144

141 PEM fuel cells Ηλεκτροκαταλύτες Electro catalysts Σε πολλά συστήματα η ενεργή επιφάνεια των κραμάτων είναι χαμηλότερη από την αντίστοιχη του καθαρού Pt ορισμός της ειδικής ενεργότητας (Specific Activity) SpecificActivity MassActivity ElectrochemicalArea Ενεργότητα μάζας (Mass Activity) ρεύμα ανά μάζα του Pt ανα γεωμετρική ενεργότητα Ηλεκτρογεοχημική επιφάνεια (Electgrochemical Area) ενεργή επιφάνεια ανά μάζα του Pt ανα γεωμετρική ενεργότητα 145

142 PEM fuel cells Ηλεκτροκαταλύτες Electro catalysts Ειδική ενεργότητα - Specific Activity Ότι όφελος παρατηρείται στην ενεργότητα μάζας, πολλαπλασιάζεται σε ότι αφορά την ειδική ενεργότητα. Γενικά, βελτιώσεις των 2-4 φορών στην ειδική ενεργότητα για τα κράματα του Pt έχουν παρατηρηθεί. Η ειδική ενεργότητα θεωρήθηκε ότι αποδίδει την καλύτερη αναπαράσταση της εγγενούς (intrinsic) κινητικής ενεργότητας του καταλυτη, καθώς είναι η καλύτερη διαθέσιμη μέτρηση όταν συμπεριληφθούν οι επιπτώσεις της επιφάνειας του καταλύτη και η δομή των ηλεκτροδίων. 146

143 Σύγκριση AFC - PEMFC Αύξηση του όγκου και απόδοση συγκεκριμένου βάρους 149

144 150

145 Molten Carbonate Fuel Cells MCFC 151

146 Οργανόγραμμα MCFC Αρχές λειτουργίας Σχεδιασμός κελιού Υλικά Μοντέλα 152

147 MCFC Molten Carbonate Fuel Cells και Συστήματα Καύσιμο υδρογόνο, φυσικό αέριο coal gas (internal reforming) οξειδωτικό οξυγόνο CO 2 χρησιμοποιείται για τη δημιουργία ανθρακικών ανιόντων Θεωρητικά το CO 2 μπορεί να ανκυκλωθεί αλλά πρακτικά χρησιμοποιείται νέο CO 2 από εργοστάσια αποτέφρωσης Συχνά τα συστήματα MCFC συνδυάζονται με εργοστάσια αποτέφρωσης 153

148 MCFC Molten Carbonate Fuel Cell Επινοήθηκαν στη δεκαετία 1960 Αποτελούν έναν από τους πιο ελκυστικούς τύπους fuel cell Μέχρι τώρα Το μόνο που, πρακτικά, δουλεύει αποδοτικά υπό πραγματικές συνθήκες σε σε εργοστάσια επίδειξης 154

149 MCFC Στην άνοδο το υδρογόνο οξειδώνεται ηλεκτροχημικά και σχηματίζεται CO 2: Στην κάθοδο το οξυγόνο μειώνεται ηλεκτροχημικά και υπάρχει κατανάλωση CO 2 :το υδρογόνο οξειδώνεται ηλεκτροχημικά και CO 2 σχηματίζεται Η ολική αντίδραση αποδίδεται ως εξής: 155

150 MCFC Molten Carbonate Fuel Cell Η ολική αντίδραση στα MCFCs είναι παρόμοια με τις αντιδράσεις σε άλλα fuel cells. Ωστόσο, στα MCFC έχουμε παραγωγή CO 2 στο χώρο της ανόδου και κατανάλωση CO 2 στο χώρο της καθόδου 156

151 MCFC Ένα σύστημα ανακύκλωσης CO 2 αποτελεί ένα συγκεκριμένο σύστημα για MCFC Το CO 2 μεταφέρεται από το χώρο αερίου της καθόδου προς το χώρο αερίου της ανόδου και συγκεντρώνεται σαν καυσαέριο Η ίδια αρχή μπορεί να εφαρμοστεί για το διαχωρισμό CO 2 από τον αέρα! Στα διαστημικά οχήματα MCFC ικανοποιούν τη λειτουργία καθαρισμού αέρα από CO 2 157

152 MCFC Molten Carbonate Fuel Cell 158

153 MCFC Σύστημα Ελέγχου MCFC 159

154 MCFC Έλεγχος πίεσης σφραγίσματος και αερίων - Sealing and gas pressure control Στα MCFC δεν χρησιμοποιείται στεγανοποιητικό! Εφαρμόζεται υγρή σφράγιση βασίζεται στηω επιφανειακή τάση του υγρού ηλεκτρολύτη!! Το μέγεθος πόρων της μήτρας είναι <0.1 µm και διατηρεί τον ανθρακικό ηλεκτρολύτη ισχυρό Αντέχει τη διαφορά πίεσης ανάμεσα στα αέρια της καθόδου και της ανόδου. Εφόσον η επιφανειακή τάση δεν είναι τόσο μεγάλη, ο έλεγχος της πίεσης στα MCFC είναι σημαντικός 160

155 MCFC Οργανόγραμμα ενός MCFC Συλλέκτης ρεύματος καθόδου Διπολική πλάκα κάθοδος Συλλέκτης ρεύματος ανόδου Υγρή σφράγιση άνοδος 161

156 MCFC Δομή ενός MCFC 162

157 MCFC Άνοδος Κάθοδος Μήτρα Διαχωριστική πλάκα Τυπικές προδιαγραφές ενός MCFC Υλικό: Μέσο μέγεθος πόρων: Πορώδες: Πάχος: Υλικό: Μέσο μέγεθος πόρων: Πορώδες: Πάχος: Ηλεκτρολύτης: Υλικό: Πορώδες: Πάχος: Υλικό: Δομή: 0,7-1,0 mm Ni/Cr, Ni/Al 6μm 56% NiO 8μm 77% 0,7-1,0 mm (62Li/38K)CO 3,(50/Li/50Na)CO 3 α, γ-lialo 2 60% 0,5-1,0 mm SUS310S, SUS316L, Ni Λεπτές πλάκες (<1mm) 163

158 MCFC Όπως και σε άλλα fuel cells, αντιμετωπίζουμε προβλήματα υλικών και στα MCFCs Αυτά τα προβλήματα σχετίζονται με την αποσάθρωση (degradation) των υλικών και κατ επέκταση τη μείωση της απόδοσης του κελιού 164

159 MCFC Περιοριστικοί παράγοντες ζωής στα MCFC ΥΛΙΚΟ Άνοδος (Ni/Al, Cr) Κάθοδος (NiO+α) Ηλεκτρολύτης (α, γ-lialo2) Διαχωριστική πλάκα (Νi, SUS310,316) ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΗΣ - Διάλυση στον ηλεκτρολύτη Απόθεση Ni ως μέταλλο Αύξηση σωματιδίων Ενίσχυση μεγέθους πόρων Διάβρωση από τον ηλεκτρολύτη ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Μείωση της επιφάνειας αντίδρασης Έλλειμα Ni Ολίσθηση του ηλεκτρολύτη από τη μήτρα Απώλεια ηλεκτρολύτη ΑΠΟΔΟΣΗ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΗΣ Αύξηση έντασης ρεύματος Αύξηση εσωτερικής αντίστασης Αύξηση εσωτερικής αντίστασης 165

160 MCFC Τάσεις των υλικών και συνθηκών λειτουργίας στα MCFC Απόδοση προβλήματα Συνθήκες λειτουργίας μήτρα άνοδος κάθοδος Διαχωριστικ ή πλάκα 166

161 MCFC Υλικά ανόδου Το υλικό της ανόδου πρέπει να παρουσιάζει ηλεκτροχημική καταλυτική συμπεριφορά και πρέπει να είναι σταθερό κατά τις συνθήκες λειτουργίας των MCFC Η πορώδης πλάκα κράματος Ni χρησιμοποιείται ως άνοδος αφού το νικέλιο είνια ένας εξαιρετικός ηλεκτροχημικός καταλύτης Υπό συνθήκες λειτουργίας το πορώδες νικέλιο διαβρέχεται μερικώς από το ανθρακικό ηλεκτρολύτη και έχει μία μεγάλη επιφάνεις αντίδρασης (Triple Phase Interface) ωστόσο. 167

162 MCFC Υλικά ανόδου Η καθαρή πορώδης πλάκα Νικελίουδεν έχει μεγάλη μηχανική αντοχή Πυροσυσσωματώνεται και ολισθαίνει από συμπίεση έτσι ώστε να κρατήσει το κελί αεροστεγώς κλειστό. Η ολίσθηση (Creep) αποτελούσε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα (10 χρόνια πριν) Ωστόσο, η προσθήκη Cr ή Al στο Ni αυξάνει τη μηχανική αντοχή το κράμα Ni είναι αρκετά ισχυρό για να διατηρήσει τη μορφολογία κατά τη διάρκεια λειτουργίας 168

163 MCFC Υλικά καθόδου Τα υλικά της καθόδου θα πρέπει να έχουν καλή ηλεκτρική αγωγιμότητα και να είναι σταθερά υπό τις συνθήκες λειτουργίας Η πορώδης πλάκα Ni εγκαθίσταται αρχικά έπειτα οξειδώνεται σε NiO Το NiO is lithiated από τον ανθρακικό ηλεκτρολύτη και μετατρέπεται σε lithiated NiO Το Lithiated NiO έχει υψηλή ηλεκτρική αγωγμότητα και δρα ως κάθοδος. ωστόσο 169

164 MCFC Υλικά καθόδου Δυστυχώς το lithiated NiO είναι ελαφρώς διαλυτό στον ανθρακικό ηλεκτρολύτη Διαλύεται στον ηλεκτρολύτη σαν Ni 2+ Τα Ni 2+ στον ηλεκτρολύτη κατόπιν μειώνονται από H 2 από τη μεριά της ανόδου προκύπτει μεταλλικό Ni που συσσωρεύεται στη μήτρα και γεφυρώνει την κάθοδο και την άνοδο Το φαινόμενο αυτό καλείται NICKEL SHORTING. λύση 170

165 MCFC Υλικά καθόδου Σε λειτουργία υπό πίεσητο φαινόμενο NICKEL SHORTING αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα αφού το διάλυμα NiO επιταχύνεται με την αύξηση της μερικής πίεσης του CO 2 Λύση(-εις) πρόσθετα όπως Mg ή Fe μειώνουν τη διαλυτότητα του NiO στον ανθρακικό ηλεκτρολύτη Αλλαγή στη σύνθεση του ηλεκτρολύτη Στον ηλεκτρολύτη Li/Na η στοίβα έχει 2x μεγαλύτερη διάρκεια ζωής από τον ηλεκτρολύτη Li/K εξαιτίαςτης μικρότερης διαλυτότητας του NiO στον ηλεκτρολύτη Li/Na 171

166 MCFC Υλικά μήτρας Η μήτρα αποτελείται από το τμήμα στήριξης του ηλεκτρολύτη και τον ηλεκτρολύτη Η σύνθεση του ηλεκτρολύτη είναι πολύ σημαντική έτσι ώστε να επιτευχθεί μεγάλη απόδοση και διάρκεια ζωής Στις μέρες μας δύο διαφορετικές συνθέσεις ηλεκτρολύτη (Li/Na and Li/K) χρησιμοποιούνται από τους κατασκευαστές κελιών. Έχουν διαφορετικές φυσικές ιδιότητες και η επιλγή τους εξαρτάται αυστηρώς από τις συνθήκες λειτουργίας Η απόδοση της τάσης σε μεγάλες πιέσεις είναι υψηλότερη με τον ηλεκτρολύτη Li/Na πρά με τον Li/K 172

167 MCFC Nickel shorting Ο ρυθμός εναπόθεσης και διαλυτότητας του NiO σαν συνάρτηση της πίεσης λειτουργίας και της σύνθεσης του ηλεκτρολύτη ΟΛΙΚΗ ΠΙΕΣΗ (atm) ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Li/Na (μοριακό κλάσμα) ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Li/K (μοριακό κλάσμα) ΡΥΘΜΟΣ ΕΝΑΠΟΘΕΣΗΣ (μg cm -2 h -1 ) < < 1 4x x10-6 1,2-1,5 7 25x x

168 MCFC Υλικά υποστήριξης μήτρας - Matrix Support Materials Η σταθερότητα της μήτρας είναι σημαντική επειδή πρέπει να δεχθεί τον ηλεκτρολύτη!! Ο ηλεκτρολύτης είναι σταθερά κρατούμενος από τριχοειδείς δυνάμεις στη μήτρα και ελέγχεται από το μέγεθος των πόρων της εγκατάστασης. Το LiAlO 2 χρησιμοποιείται γενικά για υποστήριξη του ηλεκτρολύτη Θέμα: η αύξηση κόκκων και η αλλαγή φάσης από γ σε α- LiAlO 2 μετά από 1000 ώρες λειτουργίας 174

169 MCFC Επίδραση της φύσης του ηλεκτρολύτη (μήτρα) στις ενέργιες ενεργοποίησης καθοδικών αντιδράσεων ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗ (% mol) ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ (kcal mol -1 ) Ανθρακικό Li/Na 52:58 16 Ανθρακικό Li/Κ 62:38 12,5 Ανθρακικό Li/Cs 75:

170 MCFC Υλικά διαχωρισμού πλακών Οι διαχωριστικές πλάκες έχουν δύο σημαντικούς ρόλους: 1. Ηλεκτρική συνένωση των κελιών 2. Παροχή αερίου καυσίμου καιοξειδωτικού αερίου στο χώρο τηςανόδου και καθόδου αντίστοιχα Τα υλικά πρέπει να έχουν αρκετή αντίσταση στη διάβρωση Γενικά το Ni και ο ανοξείδωτος χάλυβας όπως ο SUS 310S και ο 316L επικαλυμμένοι με Ni χρησιμοποιούνται για να ενισχύσουν την αντίσταση στη διάβρωση του χάλυβα 176

171 MCFC Συυστήματα αναμόρφωσης μεθανίου - Methane reforming systems Εξωτερική αναμόρφωση Άμεση εσωτερική αναμόρφωση Έμμεση εσωτερική αναμόρφωση 177

172 Solid Oxide Fuel Cells (SOFC) 178

173 SOFC Επίπεδη (planar) δομή ενός solid oxide fuel cell (SOFC) 179

174 SOFC Σωληνωτή (tubular) δομή SOFC (Westinghouse-Siemens) δυσκολία κατασκευής του κυλίνδρου υψηλότερη σταθερότητα υψηλότερη αποδοτικότητα από την επίπεδη (planar) δομή 180

175 SOFC Σωληνωτός (tubular) σχεδιασμός 181

176 SOFC Σωληνωτός σχεδιασμός κελιού (Tubular stack design) 182

177 SOFC Κυλινδρικός σχεδιασμός SOFC και σε HPD-SOFC Παρόμοια δυσκολία στην κατασκευή με τον σωληνωτό σχεδιασμό αλλά με υψηλότερη απόδοση 183

178 SOFC Μονοπάτια ρεύματος σε κυλινδρικά SOFC και σε HPD-SOFC Μικρότερα μονοπάτια ρεύματος Μεγαλύτες πυκνότητες ρεύματος 184

179 SOFC 185

180 SOFC Επίπεδος (Planar) σχεδιασμός SOFC (former Siemens) προβλήματα με μόνωση μικρότερη απόδοση από τον σωληνωτό σχεδιασμό αλλά ευκολότερη κατασκευή 186

181 SOFC Απαιτούμενες ιδιότητες των τμημάτων του κελιού Κάθοδος: πρέπει να άγει τα ιόντα οξυγόνου ΚΑΙ τα ηλεκτρόνια (mixed ionic/electronic conductors) Άνοδος: πρέπει να άγει τα ιόντα οξυγόνου, τα ηλεκτρόνια και να είναι καταλυτικά ενεργή (CERMET Ni/YSZ) Ηλεκτρολύτης: πρέπει να άγει τα ιόντα οξυγόνου και να ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ τα ηλεκτρόνια (pure ionic conductor) Συνδετικό (Ιnterconnector): Συλλέκτης ρεύματος (electronic conductor) 187

182 Υλικά SOFC Ηλεκτρολύτης YSZ, yttria stabilised zirconia, LSGM, GDC, Silicate based apatites Άνοδος YSZ+Ni-CerMet (σύνθετα κεραμικούμετάλλου) Κάθοδος Περοβσκίτες, π.χ. LSM, LSCF,... (LSM: La 1-x Sr x MnO 3, LSCF: La 1-x Sr x Co 1-y Fe y O 3 ) Συνδετικό (Ιnterconnector) (μόνο μερικά σχέδια) Κράματα μετάλλων υψηλής θερκοκρασίας και Cr που περιέχουν κεραμικά 188

183 Υλικά SOFC Ηλεκτρολύτες για SOFC Yttria stabilized zirconia Έχει την κυβική δομή του φθορίτη (fluorite type structure) Γιατί σταθεροποιημένη??? Σε υψηλές θερμοκρασίες επικρατεί μόνο η κυβική δομή αλλά σε χαμηλότερες έχουμε μετατροπή φάσης σε τετραγωνική και μονοκλινική δομή... Ο λλόγος είναι ότι η ιοντική ακτίνα του Zr4+ δεν είναοι αρκετά μεγάλη για να συγκρατήσει Οκτώ συντεταγμένα ιόντα οξειδίου 189

184 Υλικά SOFC Ηλεκτρολύτες για SOFC Αν το περιεχόμενο Y 2 O 3 > 8 mol% Η κυβική δομή σταθεροποιείται Τα ιόντα Y 3+ γίνονται μεγαλύτερα και «δημιουργούν» τις προϋποθέσεις για την ένταξη το 8 ιόντων οξειδίου! 190

185 Υλικά SOFC Ηλεκτρολύτες για SOFC Ένα άλλο φαινόμενο της εισαγωγής ατόμων είναι ο σχηματισμός κενών θέσεων οξυγόνου Αυτό το φαινόμενο ενισχύει την ιοντική αγωγιμότητα αφού τα ιόντα μπορούν να διαχυθούν με ένα μηχανισμό «άλματος- hopping» μέσω των κενών θέσεων Χρησιμοποιώντας τους συμβολισμούς Kröger-Vink η αντίδραση σχηματισμού κενών θέσεων Γρλαφεται ως εξής: ZrO x Zr O O Y O Y O V Η συγκέντρωση των κενών θέσεων ισούται με το μισό της συγκέντρσης του yttrium για τη διατήρηση της ηλεκτροουδετερότητας V O 12 Y Zr 191

186 Υλικά SOFC Ηλεκτρολύτες για SOFC Άλλοι ηλεκτρολύτες για SOFC Scandia doped zirconia Gadolinia doped ceria Doped lanthanum gallate Silicate based apatites Ηλεκτρική αγωγιμότητα συναρτήσει της θερμοκρασίας για ιοντικού αγωγούς (Arrhenius Plot) 192

187 Το Ni δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως άνοδος σε SOFC εξαιτίας της μεγάλης διαφοράς του συντελεστή θερμικής διαστολής με τη YSZ Έτσι χρησιμοποιούνται μείγματα YSZ/NiO NiO μετατρέπεται in-situ σε Nickel Τυπικές συνθέσεις είναι: Υλικά SOFC Άνοδοι για SOFCs 1) 50 %κ.ο Ni / 50 %κ.ο YSZ, μετά τη μετατροπή (NiO σε Ni) 2) 50 %κ.β. NiO / 50 %κ.β. YSZ 3) 70 %κ.β. NiO / 30 %κ.β. YSZ 193

188 Υλικά SOFC Άνοδοι για SOFCs Εικόνα ενός cermet Φιλτραρισμένα σωματίδια Ni Ηλεκτρική αγωγιμότητα ηλεκτροδίου Ni YSZ cermet 194

189 Υλικά SOFC Ο Α Κάθοδοι για SOFCs Β ΠΕΡΟΒΚΣΙΤΕΣ ετεροπολικές ενώσεις ιοντικοί κρύσταλλοι - Απαντούν στον Γ.Μ.Τ. Α 3+ Β 3+ Ο -2 3 όπου Α: Στοιχείο σπάνιας ή αλκαλικής γαίας Β: Στοιχείο μεταπτώσεως Περοβσκιτική (ιδανική ) δομή ABO 3 (κυβική) 195

190 Υλικά SOFC Κάθοδοι για SOFCs - Όρια αντοχής ιοντικών ακτινών Α και Β (παράγοντας αντοχής Goldschmidt t ) 1<t<0.75 ra ro t 2 (r r ) B O υποκατάσταση κατιόντων Α και Β σε μη στοιχειομετρικές αναλογίες Π.χ. La 1-x Sr x MnO 3-δ La 1-x Sr x CoO 3-δ La 1-x Sr x FeO 3-δ παραμόρφωση πλέγματος κρυστάλλωση σε άλλα συστήματα (ρομβοεδρικό, ορθορομβικό, εξαγωνικό κλπ) La 1-x Sr x Co 1-y Fe y O 3-δ 196

191 Υλικά SOFC Κάθοδοι για SOFCs Η υποστοιχειομετρία οξυγόνου σε περοβκίτες LaMO 3-δ εξαρτάται από τη μερική πίεση του οξυγόνουστις συνθήκες λειτουργίας 197

192 Υλικά SOFC Συνδετικά (Interconnector) υλικά για SOFCs τυπικές συνθέσεις εμπορικών φερριτικών ατσαλιών με πιθανή χρήση σαν υλικό κατασκευής συνδετικού υλικού (interconnect) για SOFC %κ.β σύσταση 198

193 Υλικά SOFC Γιατί η κάθοδος είναι τόσο σημαντική?? 1 2 O 2 e' V O 2 O x O πρέπει να είναι ικανή να καταλύει την αντίδραση ORR (oxygen reduction reaction) τα ηλεκτρόνια απαιτούνται για την αντίδραση πρέπει να παρέχονται από την κάθοδο ηλεκτρονικός αγωγός (Electronic conductor) το οξυγόνο πρέπει να εισάγεται στις κενές θέσεις Ιοντικό αγωγός (Ionic conductor) 199

194 Οι Κάθοδοι σε fuel cells και ειδικότερα σε SOFC πρέπει να είναι Μεικτοί αγωγοί ιοντικοί και ηλεκτρονικοί Mixed Ionic and Electronic Conductors (MIEC) 200

195 Υλικά SOFC ORR (Oxygen reduction reaction) Σε μεικτούς ιοντικούς αγωγούς 201

196 Υλικά SOFC Όριο τριών φάσεων (Triple Phase Boundary) 202

197 Υλικά SOFC Καλύτερη απόδοση μέσω ενισχυμένης ηλεκτροχημικά ενεργής επιφάνειας 203

198 Υλικά SOFC MOD διαδικασία παρασκευής Metal Organic Deposition (MOD) Sol-Gel-πρόδρομα (τροποποιημένα καρβοξυλικό La, Sr, Mn or Co) Sols για εναπόθεση Spin coating Πυροσυσσωάτωση (Sintering) Νανοπορώδη ULSM MOD-στρώματα ULSM MOD στρώμα: La0.75Sr0.20MnO3 ή LSC MOD στρώμα La0.50Sr0.50CoO3 204

199 SOFC Συνθήκες λειτουργίας Ηλεκτρικός χαρακτηρισμός των νέων κελιών καύσιμο: 0.5 l/min H 2 Οξειδωτικό : 0.7 l/min air Ενεργή επιφάνεια ηλεκτροδίου: 10 cm 2 θερμοκρασίας: 950 C Σε 0.7 V: Μέγιστη πυκνότητα ρεύματος 1.4 A/cm² Μέγιστη πυκνότητα ισχύος 1.1 W/cm² Συγκρινόμενα με τυπικά κελιά παρατηρούμε ότι σε τάση των 0.7 V δύο φορές μεγαλύτερη πυκνότητα ρεύματος 205

200 SOFC Μακρύχρονη σταθερότητα βελτιωμένων κελιών Συνθήκες λειτουργίας καύσιμο: 0.5 l/min H 2 Οξειδωτικό : 0.7 l/min air Ενεργή επιφάνεια ηλεκτροδίου: 10 cm 2 θερμοκρασίας: 950 C Ώρες λειτουργίας: 1800 h Πυκνότητα ρεύματος: 0,4 A/cm2 Ρυθμός αποσύνθεσης (degradation) Βελτιωμένο κελί : 4μV/1000 h Τυπικό κελί: 35μV/1000 h Proceedings 10th Int. Conference on High Temperature Materials Chemistry, 10th-14th April 2000, Jülich, Germany, 2000,

201 Υλικά SOFC Προετοιμασία υλικών μέθοδος ανάμειξης οξειδίων διαφορετικά οξείδια ανάμειξη άλεση- ξηρή ή υγρή (προτιμότερο σε οργανικό μέσο) πυροσυσσωμάτωση Σύνθετα οξείδια με κατανομή μεγέθους σωματιδίων στο εύρος των 5-20 μm 207

202 Προετοιμασία υλικών Υλικά SOFC Μέθοδος Pechini η μέθοδος Pechini χρησιμοποιείται σαν διαδικασίας παρασκευής για την παραγωγή κόννεων με περίπλοκη σύνθεση το μείγμα πρώτα θερμαίνεται μέχρι να εξαφανιστούν οι ατμοί των νιτρικών οξειδίων και μετά πυροσυσσωματώνεται 208

203 Προετοιμασία υλικών Υλικά SOFC Μέθοδος Sol-Gel 209

204 Υλικά SOFC Μέθοδος παρασκευής Sol-gel για νανοσκόνες 210

205 Υλικά SOFC Πρόσφατες μέθοδοι προετοιμασίας για MEAs προετοιμασία ελάσματος με Tape- Casting Παρασκευή στρώματος με Screen printing Doctor-Blade-Method Electrophoretic deposition (EPD) Screen printing 211

206 Υλικά SOFC μονοκρύσταλλος LSM κάθοδος Ni/YSZ άνοδος 212

207 Υλικά SOFC Προετοιμασία Solid Oxide Fuel Cells μέσω ηλεκτροφοριτικής εναπώθεσης (EPD) EPD αρχή λειτουργίας 213

208 Υλικά SOFC Τυπικοί ηλεκτρολύτες SOFC (Y 2 O 3 ) 0.08 (ZrO 2 ) 0.92 Yttria stabilized Zirconia (YSZ) (Ce 0.9 Gd 0.1 )O Gadolinia doped Ceria (GDC) La 0.9 Sr 0.1 Ga 0.8 Mg 0.2 O 2.85 LSGM Τυπικές κάθοδοι SOFC La 0.75 Sr 0.2 MnO 3-δ Strontium doped A-site υποστοιχειομετρικά Lanthanum manganate (ULSM) 214

209 Υλικά SOFC Εναιωρήματα YSZ (10 g/l) ισοπροπανόλη Καλές εναπωθέσεις 100, 120 και 150 V t = 60 s ακετυλακετόνη EPD απαγορευμένη σε U = 60 V και t = 60 s εξαιτίας διάδοσης ρωγμών!! 100 V, 60 s 215

210 Υλικά SOFC Εναιωρήματα YSZ (10 g/l) 1 h σε1400 C 15 h σε1150 C πυκνό στρώμα YSZ 216

211 Υλικά SOFC 217

212 Υλικά SOFC 218

213 Υλικά SOFC Απόθεση καθόδου σε υποστρώματα ηλεκτρολυτών LSCF6482 σε YSZ C / 2h 219

214 SOFC Παραλλαγή του συστήματος - variation Σύνδεση κελιών σε στοίβες - Connection of cells in stacks In series connection New concept: Parallel connection αρχή Πλεονέκτημα (ssets) Μειονέκτημα (drawbacks) + αύξηση της τάσης + αγωγή ρεύματος μέσω μεταλλικών συνδέσεων (Interconnector) - Gaspipes πρέπει να απομονωθουν- - πιθανή αποτυχία Ένα κελί προκαλεί βλάβη + Gaspipes μπορούν να χρησιμοποιηθούν για συλλογή ρεύματος + απλοποιημένη σύνδεση + υψηλή αξιοπιστία συστήματος -χαμηλή τάση Σε σειρά σύνδεση παράλληλων στοιβών!!! 220

215 SOFC Παράλληλη ένωση στοίβων (stacks) - Parallel stackassembly Αρχή Πιθανός σχεδιασμός 221

216 SOFC SOFC test : φούρνος και μονάδα ελέγχου Mass spectrometer και impedance spectrometer Ένωση κελιών (housing) 222

217 SOFC Στοίβες (Stack) Test Στοίβα (Stack) με 30 Cells 223

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Οι κυψέλες καυσίμου είναι συσκευές οι οποίες μέσω ηλεκτροχημικών αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ : «ΚΕΛΙΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ» ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΟΜΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΥΨΕΛΙ ΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Κυψέλες καυσίμου με απευθείας τροφοδοσία φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας:

Διαβάστε περισσότερα

Μοντελοποίηση Συστημάτων Κυψελών Καυσίμου με τη Χρήση του Λογισμικού Simulink

Μοντελοποίηση Συστημάτων Κυψελών Καυσίμου με τη Χρήση του Λογισμικού Simulink AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Διπλωματική Εργασία Μοντελοποίηση Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας Heriot-Watt University Technological Education Institute of Piraeus Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας 3 Δεκεμβρίου 2011, Αθήνα Περίληψη Εισαγωγή Δημιουργία πλέγματος & μοντελοποίηση CFD Διακρίβωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠ -ΣΗΜΜΥ-Α. Κλαδάς. IENE: Επιχειρηµατική Συνάντηση «Ενέργεια Β2Β» - Workshop G: Hλεκτρικά και Υβριδικά Αυτοκίνητα

ΕΜΠ -ΣΗΜΜΥ-Α. Κλαδάς. IENE: Επιχειρηµατική Συνάντηση «Ενέργεια Β2Β» - Workshop G: Hλεκτρικά και Υβριδικά Αυτοκίνητα «Τεχνολογικές εξελίξεις συστηµάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας για ηλεκτρικά οχήµατα» Καθηγητής Αντώνιος Γ. Κλαδάς ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ YΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Β. Στεργιόπουλος και Π. Τσιακάρας ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2007 Το Ενεργειακό Πρόβλημα Τα 10 Σημαντικότερα Παγκόσμια Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Κεφάλαια Παραγωγής Ενέργειας

Ειδικά Κεφάλαια Παραγωγής Ενέργειας Ειδικά Κεφάλαια Παραγωγής Ενέργειας Ενότητα 5(β): Κυψέλες Καυσίμου Αναπλ. Καθηγητής: Γεώργιος Μαρνέλλος Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πατρών, 26504, Πάτρα.

ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πατρών, 26504, Πάτρα. 9 ο ΠΕΣΧΜ: Η Συμβολή της Χημικής Μηχανικής στην Αειφόρο Ανάπτυξη ΣΥΓΚΡIΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΩΝ Ir KAI Ir-Ru ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΚΕΛΙΑ ΠΡΩΤΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Α. Γκούσεβ 1, Α. Κατσαούνης 1 και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Μελέτη, σχεδίαση και κατασκευή συστήματος παραγωγής και διαχείρισης ενέργειας για αστικό όχημα Ευσταθίου Σ. Δημήτριος Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ 5.1 ΑΣΚΗΣΗ 5 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ Α' ΜΕΡΟΣ: Ηλεκτρόλυση του νερού. ΘΕΜΑ: Εύρεση της μάζας οξυγόνου και υδρογόνου που εκλύονται σε ηλεκτρολυτική

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις.

Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις. Ηλεκτροχηµεία Ηλεκτροχηµεία Η ηλεκτροχηµεία µελετά τις χηµικές µεταβολές που προκαλούνται από ηλεκτρικό ρεύµα ή την παραγωγή ηλεκτρισµού από χηµικές αντιδράσεις. Η επιµετάλλωση στη χρυσοχοΐα γίνεται µε

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΚΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΠΟΡΩΔΗ ΥΛΙΚΑ (MOFs) ΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Η 2

ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΚΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΠΟΡΩΔΗ ΥΛΙΚΑ (MOFs) ΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Η 2 ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΚΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΠΟΡΩΔΗ ΥΛΙΚΑ (MOFs) ΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Η 2 Επιστημονική Υπεύθυνη: Δρ.Αικατερίνη Ραπτοπούλου, Ερευνήτρια Β, ΙΕΥ Το υδρογόνο ως φορέας ενέργειας παρουσιάζει συγκεκριμένα Πλεονεκτήματα:α)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΕΙΔΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΙΔΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ενότητα 2: Βασικές Κατασκευαστικές Τεχνολογίες Ι. Γιαννατσής Τμ. Βιομηχανικής Διοίκησης & Τεχνολογίας Πανεπιστήμιο Πειραιώς Διαδικασίες Κατασκευής Επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου

Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου Δημήτριος Τσιπλακίδης Σύγκριση ηλεκτροχημικών αντιδράσεων και χημικών οξειδώσεων αναγωγών Ενεργοποίηση θερμικής φύσης Συγκρούσεις αντιδρώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: Ανάπτυξη προηγμένου συστήματος ελέγχου για κυψελίδα καυσίμου

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕΔΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. αρχικό υλικό. *στάδια επίπεδης τεχνολογίας. πλακίδιο Si. *ακολουθία βημάτων που προσθέτουν ή αφαιρούν υλικά στο πλακίδιο Si

ΕΠΙΠΕΔΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. αρχικό υλικό. *στάδια επίπεδης τεχνολογίας. πλακίδιο Si. *ακολουθία βημάτων που προσθέτουν ή αφαιρούν υλικά στο πλακίδιο Si ΕΠΙΠΕΔΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ αρχικό υλικό + *στάδια επίπεδης τεχνολογίας πλακίδιο Si *ακολουθία βημάτων που προσθέτουν ή αφαιρούν υλικά στο πλακίδιο Si οξείδωση εναπόθεση διάχυση φωτολιθογραφία φωτοχάραξη Παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ (ΤΥΠΟΥ DSA ) ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΑΛΚΟΟΛΩΝ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΕΛΛΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΗΣ Α. (ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ) ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Τα αγώγιμα υλικά Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Mακροσκοπικά η ηλεκτρική συμπεριφορά των υλικών είναι: Τα ηλεκτρόνια μπορούν να κινηθούν ελεύθερα στο κρυσταλλικό πλέγμα I=V/R {R=ρL/S, σ=1/ρ

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα και πάχος επικάλυψης Περιεκτικότητα του σκυροδέματος σε τσιμέντο Πρόσθετα Είδος και συγκέντρωση των χλωριούχων αλάτων

Ποιότητα και πάχος επικάλυψης Περιεκτικότητα του σκυροδέματος σε τσιμέντο Πρόσθετα Είδος και συγκέντρωση των χλωριούχων αλάτων Ποιότητα και πάχος επικάλυψης Περιεκτικότητα του σκυροδέματος σε τσιμέντο Πρόσθετα Είδος και συγκέντρωση των χλωριούχων αλάτων Περιβάλλον Μικρός λόγος Ν/Τ εξασφαλίζει πυκνό σκυρόδεμα με μικρή διαπερατότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διπλωματική Εργασία του Φοιτητή του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών, της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών:

Διπλωματική Εργασία του Φοιτητή του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών, της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Διπλωματική Εργασία του Φοιτητή του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών,

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ. Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής

ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ. Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΒΕΝΖΙΝΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ Μ.Ε.Κ. Ι (Θ) Διαλέξεις Μ4, ΤΕΙ Χαλκίδας Επικ. Καθηγ. Δρ. Μηχ. Α. Φατσής ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΛΥΤΗ Ο καταλύτης είναι ουσία που σε ελάχιστη ποσότητα, επηρεάζει την ταχύτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ Με τον όρο επιμετάλλωση εννοούμε τη δημιουργία ενός στρώματος μετάλλου πάνω στο μέταλλο βάσης για την προσθήκη ορισμένων επιθυμητών ιδιοτήτων. Οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας

Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας Μικρές Μονάδες Αεριοποίησης σε Επίπεδο Παραγωγού και Κοινότητας από το Σπύρο ΚΥΡΙΤΣΗ Προσκεκλημένο Ομιλητή Ημερίδα «Αεριοποίησης Βιομάζας για την Αποκεντρωμένη Συμπαραγωγή Θερμότητας και Ηλεκτρισμού» Αμύνταιο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστική πολυακρυλική ενέσιμη ρητίνη για μόνιμη στεγανή σφράγιση

Ελαστική πολυακρυλική ενέσιμη ρητίνη για μόνιμη στεγανή σφράγιση Φύλλο Ιδιοτήτων Προϊόντος Έκδοση: 20/04/2012 Κωδικός: 2012.03.07.080 Ελαστική πολυακρυλική ενέσιμη ρητίνη για μόνιμη στεγανή σφράγιση Περιγραφή Προϊόντος Το είναι πολύ χαμηλού ιξώδους, ελαστική πολυακρυλική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ασκήσεις κεφ. 1-3 Άσκηση Κατατάξτε τις παρακάτω ενώσεις ως ισχυρά και ασθενή οξέα ή ισχυρές και ασθενείς βάσεις α) Η 2 SeO 4, β) (CH 3 ) 2 CHCOOH γ) KOH, δ) (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Παρασκευή κονιάματος ή σκυροδέματος με καθορισμένες ιδιότητες και αντοχές : Ανάμιξη των συστατικών με απαιτούμενη ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Κωστής Μαγουλάς, Καθηγητής Επαμεινώνδας Βουτσάς, Επ. Καθηγητής 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ . ΟΡΙΣΜΟΣ Οι διαχωρισμοί είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

1 Τεχνολογία λεβήτων συμπύκνωσης

1 Τεχνολογία λεβήτων συμπύκνωσης 1 Τεχνολογία λεβήτων συμπύκνωσης Λειτουργία συμβατικών λεβήτων Είσοδος καυσίμου = 100 % Θερμοκρασία καυσαερίων μεταξύ 140 έως 180 Celsius Λανθάνουσα θερμότητα = 10.2% Λανθάνουσα θερμότητα 10.2 % Προς την

Διαβάστε περισσότερα

Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών

Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ: ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Α.Π.Ε.

ΝΕΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Α.Π.Ε. ΑΠΕ 32 ΝΕΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Α.Π.Ε. Α. ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ 1.1. Από που προήλθαν οι κυψέλες των καυσίμων Η πρώτη κυψέλη καυσίμων φτιάχτηκε το 1839 από τον Sir William Grove, έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χημική αποσάθρωση Διάσπαση και εξαλλοίωση υλικών κοντά στην επιφάνεια της γης Σχηματισμός προϊόντων κοντά σε κατάσταση χημικής ισορροπίας με την ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΙΟΥ Eνδογενείς και εξωγενείς. Eνδογενείς: Η σύσταση του γυαλιού. Υλικά που σχηµατίζουν το δίκτυο του γυάλινου υλικού. ιοξείδιο του πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ Ti ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ Ε. Πουλάκης, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

ιπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών

ιπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ : ΥΨΗΛΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ιπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Εξοικονομήσεις Κόστους με τη χρήση της Γκάμας AddHX Προσθέτων Καυσίμων Βαρέως Μαζούτ Κατά τη λειτουργία ενός καυστήρα, υπάρχουν πολλές δαπάνες. Κάποιες από αυτές τις δαπάνες θα μπορούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Γ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Κατεύθυνση: Θεωρητική Μάθημα: Τεχνολογία Αυτοκινήτων Κλάδος: Μηχανολογία Ειδικότητα: Μηχανική Αυτοκινήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ Τρεις κύριες ζώνες: Ζώνη μετάλλου συγκόλλησης (ζώνη τήξης) Θερμικά επηρεασμένη ζώνη (ζώνη μετασχηματισμών σε στερεή κατάσταση) Μέταλλο βάσης (ανεπηρέαστο υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V

Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V Διαχωρισμός του Η 2 σε εμπορική μεμβράνη Pd-Cu/V Δ. Κουτσονικόλας 1, Σ. Τόπης 3, Σ. Καλδής 2, Γ. Σκόδρας 1,2,3 και Γ.Π. Σακελλαρόπουλος 1,2,3 * 1 Εργαστήριο Γενικής Χημικής Τεχνολογίας, Τμήμα Χημικών Μηχανικών,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στόχοι Απομάκρυνση Ανεπιθύμητων Συστατικών Νερό Βαρείς Υδρογονάνθρακες Υδρόθειο Διοξείδιο του Άνθρακα Στοιχειακό Θείο Άλλα Συστατικά Ανάκτηση Συστατικών με Οικονομική Αξία Ήλιο Υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΉ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ. Επιβλέπων: ΖΟΥΝΤΟΥΡΙΔΟΥ ΕΡΙΕΤΤΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΉ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ. Επιβλέπων: ΖΟΥΝΤΟΥΡΙΔΟΥ ΕΡΙΕΤΤΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Τ. Ε. 1. ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΉ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ. Επιβλέπων: ΖΟΥΝΤΟΥΡΙΔΟΥ ΕΡΙΕΤΤΑ J.IΙΓ 8~9 ΑΝΑΛ ΥΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙΑΣ ΚΥΨΕΛΩΝ ΚΑ ΥΣΙΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΉ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ 5-1 ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΜΕΣΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ Έννοιες που θα γνωρίσετε: Δομή και δυναμικό ηλεκτρικής διπλής στιβάδας, πολώσιμη και μη πολώσιμη μεσεπιφάνεια, κανονικό και

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων)

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) 6 η Εργαστηριακή Άσκηση Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Λιπαντικό λίπος (γράσσο) Το λιπαντικό λίπος ή γράσσο είναι ένα στερεό

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνομα Ηλιακά Φωτιστικά Δρόμου - Κήπου Σειρά LED. ΝΑΝΟΔΟΜΗ, Ασκληπιού 109, 11472 Αθήνα, Τηλ. 2103629581 email: info@nanodomi.com

Αυτόνομα Ηλιακά Φωτιστικά Δρόμου - Κήπου Σειρά LED. ΝΑΝΟΔΟΜΗ, Ασκληπιού 109, 11472 Αθήνα, Τηλ. 2103629581 email: info@nanodomi.com Αυτόνομα Ηλιακά Φωτιστικά Δρόμου - Κήπου Σειρά LED ΝΑΝΟΔΟΜΗ, Ασκληπιού 109, 11472 Αθήνα, Τηλ. 2103629581 email: info@nanodomi.com Διαμόρφωση ηλιακού φωτιστικού δρόμου Ένα αυτόνομο ηλιακό φωτιστικό αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ανασκόπηση της εξέλιξης των κυψελών καυσίμου στερεών οξειδίων (SOFCs) ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ: Τάμπασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Πηγή: Mr.Matteo Villa HAR srl. Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO Ltd Σελίδα 1/5 O οίκος HAR srl, Ιταλίας εξειδικεύεται στον σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Μεταλλική Συσκευασία Εισαγωγή Συνηθέστερα χρησιµοποιούµενα µέταλλα: Σίδηρος (σαν ανοξείδωτος χάλυβας σε σκεύη και εξοπλισµό) Κασσίτερος (λευκοσίδηρος σε συνδυασµό µε σίδηρο στις κονσέρβες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Από που προέρχονται τα αποθέµατα του πετρελαίου. Ποια ήταν τα βήµατα σχηµατισµού ; 2. Ποια είναι η θεωρητική µέγιστη απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 445/681 Διάλεξη 1 -- Εισαγωγή

ΗΜΥ 445/681 Διάλεξη 1 -- Εισαγωγή ΗΜΥ 445/681 Διάλεξη 1 -- Εισαγωγή Δρ. Ηλίας Κυριακίδης Λέκτορας ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 008Ηλίας Κυριακίδης, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ & ΚΥΨΕΛΩΝ ΚΑΥΣΙΜΟΥ. Δρ. Μ. Ζούλιας Γραμματεία της Πλατφόρμας, Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ & ΚΥΨΕΛΩΝ ΚΑΥΣΙΜΟΥ. Δρ. Μ. Ζούλιας Γραμματεία της Πλατφόρμας, Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ & ΚΥΨΕΛΩΝ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Δρ. Μ. Ζούλιας Γραμματεία της Πλατφόρμας, Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας Γενικές Πληροφορίες Η Ελληνική Τεχνολογική Πλατφόρμα Υδρογόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΟΝΑ ΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΜΕΣΩ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΟΝΑ ΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΜΕΣΩ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ ΕΛΒΙΟ Α.Ε. Συστηµάτων Παραγωγής Υδρογόνου και Ενέργειας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΟΝΑ ΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΜΕΣΩ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ Θ. Χαλκίδης,. Λυγούρας, Ξ. Βερύκιος 2 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Ανάλυση Λειτουργίας Κυψέλων Καυσίμου και Μοντελοποίηση για Στατικές Εφαρμογές ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Ανάλυση Λειτουργίας Κυψέλων Καυσίμου και Μοντελοποίηση για Στατικές Εφαρμογές ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ HΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ Ανάλυση Λειτουργίας Κυψέλων Καυσίμου και Μοντελοποίηση για Στατικές Εφαρμογές ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

l R= ρ Σε ηλεκτρικό αγωγό µήκους l και διατοµής A η αντίσταση δίνεται από την εξίσωση: (1)

l R= ρ Σε ηλεκτρικό αγωγό µήκους l και διατοµής A η αντίσταση δίνεται από την εξίσωση: (1) ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΗΕΚΤΡΟΥΤΩΝ Θέµα ασκήσεως Μελέτη της µεταβολής της αγωγιµότητας ισχυρού και ασθενούς ηλεκτρολύτη µε την συγκέντρωση, προσδιορισµός της µοριακής αγωγιµότητας σε άπειρη αραίωση ισχυρού οξέος,

Διαβάστε περισσότερα

Nanocellulose / Νανοκυτταρίνη

Nanocellulose / Νανοκυτταρίνη Nanocellulose / Νανοκυτταρίνη Παρουσίαση ενός καινοτομικού προϊόντος με εξαιρετικές έως απίστευτες μελλοντικές προοπτικές τον 21 ο αιώνα! του Γεωργίου Μαντάνη, Καθηγητή ΤΕΙ/Θ Courtesy: Prof. Arthur Ragauskas,

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ Με τον όρο ποτενσιομετρία περιγράφεται ένα σύνολο ηλεκτροχημικών τεχνικών ανάλυσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ»

«ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ» «ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ» ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ: ΜΟΥΤΣΑΤΣΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΤΣΙΚΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΝΙΚΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ-ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΡΥΠΟΙ ΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ Πρωτογενείς και δευτερογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Fire Protection Systems Πλήρως Αυτόνομα Συστήματα Πυρόσβεσης με τη χρήση Πνευματικού Σωλήνα Ανίχνευσης

Fire Protection Systems Πλήρως Αυτόνομα Συστήματα Πυρόσβεσης με τη χρήση Πνευματικού Σωλήνα Ανίχνευσης FiWaRec Fire Protection Systems Πλήρως Αυτόνομα Συστήματα Πυρόσβεσης με τη χρήση Πνευματικού Σωλήνα Ανίχνευσης ΤΕΧΝΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ #DOC 2013/PRSP/FWR/Rev. 2.0 Η «καρδιά» της γκάμας προϊόντων FiWaGuard είναι

Διαβάστε περισσότερα