Απόσπασμα από το βιβλίο «Δημιουργικές Διαθεματικές Δραστηριότητες για την Ευέλικτη ζώνη του Δημοτικού Σχολείου» Στο παρακάτω απόσπασμα επιδιώκεται

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Απόσπασμα από το βιβλίο «Δημιουργικές Διαθεματικές Δραστηριότητες για την Ευέλικτη ζώνη του Δημοτικού Σχολείου» Στο παρακάτω απόσπασμα επιδιώκεται"

Transcript

1 Απόσπασμα από το βιβλίο «Δημιουργικές Διαθεματικές Δραστηριότητες για την Ευέλικτη ζώνη του Δημοτικού Σχολείου» Στο παρακάτω απόσπασμα επιδιώκεται εύστοχα η ανάπτυξη οριζοντίων ικανοτήτων, όπως είναι η συναισθηματική νοημοσύνη, η ομαδικότητα και συνεργατικότητα, η επικοινωνία, η επίλυση προβλημάτων, η δημιουργικότητα. Αξιοποιείται με εύστοχο τρόπο η εκπαιδευτική μέθοδος «παιχνίδι ρόλων».

2

3

4

5 Η Εισαγωγή (στον Όμηρο και στην Οδύσσεια) Ας εξετάσουμε ένα ακόμα κείμενο: την «Εισαγωγή» (στον Όμηρο και στην Οδύσσεια), που υπάρχει στο βιβλίο «Αρχαία Ελληνικά: Ομηρικά Έπη Οδύσσεια» της Α Γυμνασίου (αυτούσια η «Εισαγωγή» παρουσιάζεται μετά τα παρακάτω σχόλια). Σχόλια Η «Εισαγωγή», σύμφωνα με το αναλυτικό πρόγραμμα, θα πρέπει να διδαχθεί μέσα σε δύο σαρανταπεντάλεπτα. Στο περιεχόμενό της συναντούμε τα ίδια χαρακτηριστικά που είδαμε ότι υπάρχουν στο βιβλίο της ΣΤ Δημοτικού, δηλαδή ασύνδετες και ελλιπείς ιδέες και πληροφορίες, καθώς και πολλά μέρη που είναι ανούσια ή/και υπερβαίνουν τις αντιληπτικές δυνατότητες των μαθητών. Συγκεκριμένα: Ανάμεσα στους βασικούς στόχους της «Εισαγωγής» είναι, όπως ορθά αναφέρει το Βιβλίο Καθηγητή, με το οποίο το Υπουργείο Παιδείας παρέχει διδακτικές οδηγίες στους καθηγητές (βλ. αφ ενός να κατανοήσουν οι μαθητές την έννοια και τα βασικά γνωρίσματα του έπους και συγκεκριμένα της Οδύσσειας, αφ ετέρου να αντιληφθούν την αξία του Ομήρου ούτως ώστε να υποκινηθεί η διάθεσή τους να ασχοληθούν με το έργο του. Ας εξετάσουμε ωστόσο τι περιέχει το κείμενο της «Εισαγωγής» σε σχέση με τον δεύτερο στόχο. Στην 6 η ενότητα (σελ ) με τίτλο «Βασικές ενδείξεις για την αξία των ομηρικών επών» διαβάζουμε: «(Τα έπη) για πολλούς αιώνες ψυχαγωγούσαν και δίδασκαν τους αρχαίους Έλληνες στις γιορτές τους και αποτελούσαν μάθημα για τα παιδιά τους στο σχολείο από αυτά μικροί και μεγάλοι μάθαιναν την ιστορία και τη θρησκεία τους, γνώριζαν τον άνθρωπο από την καλή και από την κακή πλευρά του, και έπαιρναν διδάγματα ζωής.» Και παρακάτω, στην 8 η ενότητα (σ. 12) διαβάζουμε την εξής φράση, η οποία κατά τη γνώμη μας θα έπρεπε να υπάρχει στην ενότητα για την αξία των επών, γιατί σχετίζεται με τα «διδάγματα ζωής» που αναφέρονται εκεί: «Ο ηρωισμός της Οδύσσειας δεν είναι κυρίως πολεμικός αλλά αγώνας καρτερικός, για να επιβιώσει κανείς και να επιτύχει τους στόχους του». Οι ιδέες αυτές, αν και παρουσιάζονται διάσπαρτες μέσα στην «Εισαγωγή», είναι σημαντικές. Όμως, είναι πάρα πολύ συνοπτικά διατυπωμένες, ενώ, επίσης, στην «Ανακεφαλαίωση» (σελ. 16) δεν γίνεται κάποια αναφορά σε αυτές. Το πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι ότι οι μαθητές δεν θα μπορέσουν με βάση το κείμενο να

6 κατανοήσουν και εμπεδώσουν αυτές τις ιδέες ούτε να τις «εγγράψουν» στη συνείδησή τους. Πράγματι, πώς μπορεί μαθητές 12 ετών να αντιληφθούν συγκροτημένα τι σημαίνουν η «καλή και κακή πλευρά του ανθρώπου», τα «διδάγματα ζωής», ο «καρτερικός αγώνας», αν δεν υπάρχουν αναγκαίες επεξηγήσεις, καθώς και παραδείγματα μέσα στο κείμενο; Επιπλέον, αν ανατρέξουμε στα «Θέματα για συζήτηση Εργασίες» (σ. 15) δεν θα βρούμε στοιχεία που θα μπορούσαν να υποκινήσουν τους μαθητές να επεξεργαστούν τις παραπάνω ιδέες. Οι ελλιπείς πληροφορίες αλλά και οι αμετροεπείς στόχοι φαίνονται επίσης στην 6 η Ενότητα, της «Εισαγωγής», όπου συναντούμε τα εξής: «Θα έχετε διαβάσει σίγουρα κάποιο βιβλίο με θέματα από την Ιλιάδα και την Οδύσσεια και θα έχετε δει σχετικές ταινίες (του V. Petersen, π.χ., του F. Coppola κ.ά).». Σε ό,τι αφορά στις ταινίες, μάταια τις αναζητήσαμε σε βιντεολέσχες, συνεπώς εικάζουμε ότι είναι αδύνατον να έχουν πρόσβαση σε αυτές οι μαθητές. Σε ότι αφορά στα βιβλία που αναφέρονται στα δύο έπη, ανατρέξαμε στο Βιβλίο Καθηγητή για να βρούμε τις σχετικές βιβλιογραφικές πηγές με τις οποίες εφοδιάζονται οι εκπαιδευτικοί ώστε να μπορούν να συμβουλεύουν τους μαθητές και να τους υποκινούν να διαβάσουν κάτι σχετικό. Όμως, σχεδόν όλες οι σχετικές αναφορές που βρήκαμε και παραθέτουμε παρακάτω θα μπορούσαν να αφορούν και να ενδιαφέρουν εξειδικευμένους φιλολόγους ερευνητές και όχι μαθητές που μόλις εισήλθαν στο Γυμνάσιο: «Χρειάζεται οι μαθητές να γνωρίσουν τις πηγές [Σημείωση: βλ. Bonard, σσ , Α Ελληνική Μυθολογία, σ. 302, Α Κομνηνού, σσ. 16-9, Γ Latacz, σσ , Β Leskg, σσ , Α Μαρωνίτης Πόλκας, σσ. 21-3, Β ] από τις οποίες αντλεί στοιχεία ο ποιητής για τη σύνθεση της Οδύσσειας και να κατανοήσουν ότι τα στοιχεία αυτά δεν τα χρησιμοποιεί αυτούσια αλλά τα μετασχηματίζει». «Η επίδραση των ομηρικών επών στη λογοτεχνία και στην τέχνη [Σημείωση: βλ. Companion, σσ. 1-20, Β Ιστορία Ε. Ε., σ. 172, Α Latacz, σ. 34, Β Τρυπάνης, σσ , Β. (Σχετικό είναι το αποσπ. Δ)] από την αρχαία εποχή μέχρι σήμερα γίνεται αντιληπτή από τους μαθητές με αναφορές σε παραδείγματα: Ο Αισχύλος, λ.χ. θεωρεί τις τραγωδίες του τεμάχη των Ομήρου μεγάλων δείπνων η Αινειάδα, το εθνικό έπος των Ρωμαίων, αναπαράγει δημιουργικά την Ιλιάδα και την Οδύσσεια μαζί ο Καζαντζάκης συνέχισε την Οδύσσεια του Ομήρου με μια δική του Οδύσσεια αποτελούμενη από στίχους, κτλ αξιοποιούμε εικόνες εμπνευσμένες από την Οδύσσεια που είναι διάσπαρτες στο βιβλίο τους (και άλλες, που

7 μπορεί να προσκομίσουν και οι μαθητές, αν παρακινηθούν)». «Πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με την επίσημη καταγραφή των επών και το έργο των Αλεξανδρινών φιλολόγων βρίσκει κανείς στις παραπομπές της σημείωσης: [Companion, σσ , Β Finley, σσ. 44-5, Β Lesky, σσ , Α Τρυπάνης, σσ , Β Τσοπανάκης, σσ , Β.]». Δεν παραγνωρίζουμε ότι μέσα σε αυτόν τον καταιγισμό παράθεσης πηγών υπάρχουν ορισμένες που, με την προϋπόθεση ότι υπάρχει διαθέσιμος χρόνος, θα ήταν σκόπιμο να αξιοποιηθούν. Ωστόσο στο Βιβλίο Καθηγητή δεν υπάρχουν σχετικές διδακτικές οδηγίες ενώ, ταυτόχρονα, ο χρονικός περιορισμός (90 ) που επιβάλει το αναλυτικό πρόγραμμα για τη διδασκαλία της «Εισαγωγής» καθιστά εξαιρετικά δυσχερή την επεξεργασία άλλων πηγών πέρα από το ίδιο το σχολικό εγχειρίδιο. Ένα ακόμα παράδειγμα των αντιφάσεων που υπάρχουν στην «Εισαγωγή» είναι το ακόλουθο. Από τη μία, στη σελ. 10 αναφέρεται ότι οι ραψωδοί «αρχικά φαίνεται πως συνέραπταν/συναρμολογούσαν ποιήματα, κατέληξαν όμως να απομνημονεύουν και να απαγγέλλουν ρυθμικά έτοιμα καταγραμμένα έπη (άλλων ή δικά τους)». Από την άλλη, στον διάλογο του Σωκράτη με τον Ίωνα που παρατίθεται στις σελ , η αντίληψη για τη λειτουργία των ραψωδών είναι εντελώς διαφορετική: εμβαθύνουν σε αυτά που λέει ο ποιητής και ερμηνεύουν τη σκέψη του για τους ακροατές. Η παραπάνω παράθεση του αποσπάσματος του διαλόγου του Σωκράτη με τον Ίωνα αποτελεί εξάλλου ένα ακόμα χαρακτηριστικό παράδειγμα διδακτέας ύλης που υπερβαίνει τις αντιληπτικές δυνατότητες των μαθητών. Αυτό το απόσπασμα, σύμφωνα με το Βιβλίο Καθηγητή (σ. 18) «χρειάζεται να διαβαστεί στην τάξη, να ακολουθήσουν δε προφορικές απαντήσεις στα δύο ερωτήματα: [α. Πώς παρουσιάζεται ο ραψωδός και ποια επίδραση ασκεί στους ακροατές του; β. Τι ανάλογο μπορείτε να αναφέρετε σήμερα;]». Ωστόσο πρόκειται για ένα κείμενο που είναι μεν έξοχο καθεαυτό, αλλά τα σύνθετα και λεπτοφυή νοήματα που περιέχει, όπως είναι η σχέση λογικής και συναισθήματος όταν ερχόμαστε επαφή με την τέχνη, η ταύτιση ή η αποστασιοποίηση του ερμηνευτή σε σχέση με το κείμενο, τα ηθικά διλήμματα του ερμηνευτή, η πολυδιάστατη σχέση του με το κοινό, είναι εξαιρετικά δύσκολο να προσεγγιστούν από προέφηβους μαθητές. Σε κάθε περίπτωση, και μόνο η ενασχόληση με το ανωτέρω απόσπασμα και τα δύο συναφή ερωτήματα είναι αδύνατον να γίνει με επάρκεια σε διάστημα μικρότερο της διδακτικής ώρας. Συνεπώς, πώς είναι δυνατόν από

8 τη μία το Βιβλίο Καθηγητή να αναφέρει ότι «χρειάζεται» να γίνει όλη αυτή η δραστηριότητα και από την άλλη το αναλυτικό πρόγραμμα να προβλέπει μόνο 90 για την Εισαγωγή στον Όμηρο, η οποία περιλαμβάνει διδασκαλία με βάση πυκνό κείμενο 8 σελίδων, το οποίο περιέχει επιπλέον πέντε «θέματα για συζήτηση - εργασίες», καθώς και μια «ανακεφαλαιωτική άσκηση», η οποία «καλό είναι να γίνει μέσα στην τάξη» (σ. 18); Ας δούμε μερικά ακόμα παραδείγματα υπερφόρτωσης του κειμένου με εξειδικευμένες πληροφορίες που μπορεί να λειτουργούν αποτρεπτικά ως προς την ανάπτυξη του ενδιαφέροντος των μαθητών. Η μισή πρώτη σελίδα της «Εισαγωγής» αναφέρεται σε διάφορα έπη, πέρα από την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, τα οποία μάλλον θα ήταν ενδιαφέροντα για εξειδικευμένους φιλολόγους: Τα Κύπρια, η Αιθιοπίς, η Μικρά Ιλιάς, η Ιλίου Πέρσις, οι Νόστος, και η Τηλεγόνεια ή Τηλεγονία. Επιπλέον, στις 8 σελίδες της «Εισαγωγής» υπάρχουν 10 σημειώσεις που περιέχουν εξειδικευμένες πληροφορίες. Υπάρχει ακόμα μια σελίδα, που περιέχει μια ιδιαίτερα πυκνογραμμένη αναδιήγηση των γεγονότων της Οδύσσειας με χρονολογική σειρά, η οποία είναι περιττή, γιατί: πρώτον, είναι αδύνατον να διδαχθεί και αυτή μέσα στα 90 δεύτερον, τα γεγονότα παρουσιάζονται μόνο χρονολογικά και απογυμνώνονται από την ουσία τους, έτσι ώστε γίνεται αδύνατον να κατανοηθούν και να συγκρατηθούν στη μνήμη παρά μόνο με αποστήθιση. Για ποιο λόγο λοιπόν παρατίθεται αυτή η σελίδα, εφόσον οι μαθητές ούτως ή άλλως θα επεξεργαστούν τα γεγονότα στα επόμενα μαθήματα; Αντίθετα, στην «Εισαγωγή» αναφέρονται μόνο επιγραμματικά και δεν αναπτύσσονται όσο θα χρειαζόταν ορισμένες πολύ καλές καθεαυτές ιδέες, οι οποίες σχετίζονται με την Οδύσσεια και θα ήταν δυνατόν να ενεργοποιήσουν το ενδιαφέρον των μαθητών και να τους υποκινήσουν να απολαύσουν το έπος σαν ένα φανταστικό ταξίδι του νόστου, που σχετίζεται με και τις καταστάσεις του σημερινού ανθρώπου. Τέτοιες ιδέες είναι η λαϊκή μυθιστορία του γυρισμού του ξενιτεμένου, οι περιπέτειες των ναυτικών που ταξίδευαν για να πλουτίσουν και να γνωρίσουν νέους τόπους και πολιτισμούς, η μυθιστορία της κόρης που δοκιμάζει σε αγώνα όσους ζητούν να την παντρευτούν, τα διδάγματα ζωής που προσφέρει το ταξίδι με την πραγματική και συμβολική του έννοια. Τέλος, ας αναφερθούμε στα έργα τέχνης που περιέχονται στην «Εισαγωγή». Από τη μία, είναι θετικό ότι το κείμενο διανθίζεται με έργα τέχνης. Όπως έχουν

9 επισημάνει κορυφαίοι παιδαγωγοί (λ.χ. Dewey, 1934/1980 Gardner, 1990 Perkins, 1994 Broudy, 1987), η επαφή των μαθητών με την τέχνη μπορεί να τους προσφέρει εναύσματα που ενεργοποιούν τόσο τις γνωστικές όσο και τις συναισθηματικές ικανότητες και τους υποκινούν να εξετάσουν με περισσότερο ενδιαφέρον και πιο προσεκτικά ένα θέμα που σχετίζεται με το περιεχόμενο των έργων τέχνης τα οποία το αναπαριστούν, το περιγράφουν και το σχολιάζουν. Από την άλλη όμως, στην Εισαγωγή που εξετάζουμε (αλλά και, ευρύτερα, σε όλο το βιβλίο) η χρήση της τέχνης δεν γίνεται με δημιουργικό τρόπο. Συγκεκριμένα, στο παράδειγμά μας: Σε ότι αφορά στα εικαστικά έργα, εκείνα που αφορούν στον Όμηρο είναι τρεις προτομές, που απλώς απεικονίζουν έναν άνδρα με γενειάδα, όπως είναι τόσοι άλλοι. Υπάρχει ακόμα ένα γλυπτό που απεικονίζει το αυτονόητο: την απόδοση τιμών στον ποιητή. Δεν υπάρχει με άλλα λόγια ένα έργο, όπως, για παράδειγμα, είναι αυτό του Rembrandt, που θα μπορούσε να υποκινήσει το συναίσθημα και τη σκέψη των μαθητών συνεπώς το ενδιαφέρον τους σχετικά με τη διαχρονική αξία των ομηρικών έργων. Rembrandt, «Ο Αριστοτέλης μπροστά στην προτομή του Ομήρου» Σε ό,τι αφορά στην Οδύσσεια, ανάμεσα στα 10 εικαστικά έργα της «Εισαγωγής» δεν υπάρχει κανένα που να απεικονίζει τις θαυμαστές περιπέτειες που διηγείται το έπος. Σε ό,τι αφορά στα λογοτεχνικά έργα που περιέχει η «Εισαγωγή» υπάρχει ένα του Παλαμά, που εξυμνεί τον Όμηρο με μάλλον πομπώδη τρόπο («Όμηρε θείε, των καιρών χαρά και δόξα!» κλπ), ο οποίος δεν αντιστοιχεί

10 στον τρόπο σκέψης και έκφρασης των σημερινών μαθητών. Πολύ περισσότερο θα ταίριαζαν, λ.χ. μέρη από το παιδικό θεατρικό έργο Οδυσσεβάχ. Είναι δε απορίας άξιο ότι απουσιάζει κάποια αναφορά στην Ιθάκη του Καβάφη. Τέλος, σε ότι, αφορά στα κινηματογραφικά έργα, ήδη μιλήσαμε για την άστοχη αναφορά σε δύο ταινίες. Αντίστροφα, θα μπορούσε το Υπουργείο Παιδείας να έχει ακολουθήσει το παράδειγμα των σχολείων της Αγγλίας και Γαλλίας, όπου υπάρχει στη διάθεση των φιλολόγων εκπαιδευτικών ένα αρχείο με κατάλληλα επιλεγμένες ταινίες, τις οποίες ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν στην ώρα της διδασκαλίας δείχνοντας στους μαθητές εκείνες (ή αποσπάσματά τους) που σχετίζονται θεματολογικά με το εκάστοτε διδασκόμενο μάθημα. Αν υπήρχε αυτό το αρχείο, θα μπορούσε μια από τις δραστηριότητες της «Εισαγωγής» να αφορά στην επεξεργασία ενός αποσπάσματος από ταινία σε χρόνο που θα ήταν εφικτό να βρεθεί, αν δεν χρειαζόταν να διδάσκεται όλος ο προαναφερθείς όγκος ύλης.

11 Συμπεράσματα Το παράδειγμα που εξετάσαμε δείχνει, όπως και εκείνο από το βιβλίο του Δημοτικού, ότι πολλά χρειάζεται να αλλάξουν στο περιεχόμενο των σχολικών βιβλίων προκειμένου να πραγματοποιείται μάθηση αποτελεσματική και δημιουργική και ταυτόχρονα να αναπτύσσονται οι οριζόντιες ικανότητες. Στο παράδειγμα της Εισαγωγής στον Όμηρο θα χρειαζόταν: α) να αφαιρεθούν αρκετά μέρη, β) να υπάρχει περισσότερη συγκρότηση και συνάφεια των εκφραζόμενων ιδεών, γ) να υπάρχουν θέματα για συζήτηση εργασίες, που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην εμπέδωση των βασικών στόχων του μαθήματος, δ) η χρήση έργων τέχνης να γίνεται με ευδόκιμο τρόπο, ε) να διαφαίνεται μια ρεαλιστική πρόβλεψη των συγγραφέων του βιβλίου για το πόση/ποια ύλη είναι δυνατόν να διδαχθεί και πόσες/ποιες δραστηριότητες είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν μέσα στο χρόνο των 90, στ) να παρέχεται ρητά η δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς να μπορούν να υπερβούν αυτό το χρονικό όριο εάν κρίνουν ότι δεν αρκεί για να ολοκληρωθούν οι τόσο σημαντικοί στόχοι της συγκεκριμένης Εισαγωγής, χωρίς την επίτευξη των οποίων δεν είναι δυνατόν να δημιουργηθούν οι αναγκαίες προϋποθέσεις ώστε να επέλθουν τα επιθυμητά μαθησιακά αποτελέσματα, ζ) να εφοδιάζονται οι εκπαιδευτικοί με καλύτερες οδηγίες, που θα τους βοηθούν να ανταποκρίνονται στο έργο τους. Παρακάτω παρουσιάζεται το κείμενο του σχολικού βιβλίου που σχολιάστηκε.

12

13

14

15

16

17

18

19

20 Η ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα», από το βιβλίο της ΣΤ Δημοτικού «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» Από την ανάλυση του περιεχομένου αυτής της Ενότητας (η οποία παρουσιάζεται αυτούσια μετά τα παρακάτω σχόλια), προκύπτουν τα ακόλουθα στοιχεία, τα οποία εμποδίζουν την ανάπτυξη των οριζοντίων ικανοτήτων. Σχόλια Ασύνδετες και ελλιπείς ιδέες και πληροφορίες Το κείμενο αρχίζει υποβάλλοντας δύο ιδέες για τη σημασία του σχολείου: α. Το σχολείο προσφέρει μόρφωση και παιδεία. Αυτή η ιδέα απορρέει από την ερώτηση του αγοριού στη σελ. 17: «Ειρήνη, έχεις σκεφτεί πόσα μαθαίνουμε στο σχολείο;» Σχετικά με την ίδια ιδέα, το κείμενο αναφέρει λίγο παρακάτω: «Στο σχολείο το παιδί αποκτά με συστηματικό τρόπο γνώσεις, δεξιότητες και αξίες». Ωστόσο, δεν υπάρχει κανένα στοιχείο στην Ενότητα που να προσδιορίζει τις έννοιες των δεξιοτήτων και αξιών, με τις οποίες υποθέτουμε ότι δεν είναι εξοικειωμένα τα παιδιά 11 ετών, ή που να εξηγεί με ποιο τρόπο αναπτύσσονται δεξιότητες και αξίες μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα. β. Στο σχολείο δημιουργούνται φιλίες. Στην έναρξη της Ενότητας, η Ειρήνη απαντά: «Βέβαια, μαθαίνουμε πολλά (στο σχολείο) και αποκτούμε πολλούς νέους φίλους και φιλίες.» Ωστόσο, ούτε αυτή η ιδέα αναπτύσσεται σε κάποιο άλλο σημείο της Ενότητας. γ. Το σχολείο αναπτύσσει την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή. Στη σελ.21 γίνεται αναφορά στο άρθρο 16 του Συντάγματος, το οποίο αναφέρει τα παραπάνω. Ωστόσο, σε κανένα σημείο της Ενότητας δεν εξηγείται πώς αναπτύσσει το σχολείο την «επαγγελματική αγωγή». Επιπλέον, στις σελίδες 17, 18 και 19, όπου περιγράφεται αναλυτικά η δομή του εκπαιδευτικού μας συστήματος δεν υπάρχει αναφορά σε τρεις βασικούς θεσμούς του μέσα από τους οποίους αναπτύσσεται η επαγγελματική εκπαίδευση: Στις Σχολές Επαγγελματικές Κατάρτισης, στις Σχολές Μαθητείας και στα Ι.Ε.Κ. Μόνο στον Πίνακα της σελ.20 εμφανίζεται απλώς ο τίτλος της Επαγγελματικής Σχολής. Η δε έλλειψη της αναγκαίας πληροφόρησης γύρω από αυτό το ζήτημα γίνεται ακόμα πιο εμφανής αν προστεθεί το εξής: Στη Δραστηριότητα της σελ. 20 αναφέρεται «Ο Δικαιόπολις θέλει να γίνει γραφίστας, η φίλη του Κατερίνα θέλει να γίνει κομμώτρια... Γράφουμε στον πίνακα την πορεία σπουδών που θα ακολουθήσουν

21 τα παιδιά.» Πώς όμως είναι δυνατόν οι μαθητές να απαντήσουν ορθά όταν δεν έχουν διδαχθεί ποιοι είναι οι θεσμοί της επαγγελματικής κατάρτισης στη δευτεροβάθμια και μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση; δ. Το σχολείο αποσκοπεί στην παροχή ίσων ευκαιριών. Ο στόχος αυτός παρουσιάζεται στη σελ.22 ως ο μοναδικός που έχει το σχολείο («Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα έχει ως στόχο την παροχή ίσων ευκαιριών στη μόρφωση»). Το ίδιο συμβαίνει και στο Σχήμα της σελ.16, όπου ρητά αναφέρεται ένας και μόνο στόχος του εκπαιδευτικού συστήματος: «Η παροχή ίσων ευκαιριών μάθησης σε όλα τα παιδιά». Έτσι, η αναφορά στους στόχους του σχολείου γίνεται μερικώς και επιπλέον δεν διασυνδέεται με τους υπόλοιπους στόχους που είδαμε ότι παρουσιάζονται σε άλλα σημεία. Συμπερασματικά, το κείμενο παρουσιάζει με αποσπασματικό τρόπο τους στόχους του σχολείου, χωρίς να τους συνδέει μεταξύ τους (κάτι που δεν γίνεται ούτε στην «Ανακεφαλαίωση» στη σελ. 22) και χωρίς να προσφέρει επαρκείς πληροφορίες για την κατανόησή τους. Ύλη ανούσια ή/και πέρα από τις αντιληπτικές δυνατότητες των μαθητών Δύο από τις επτά σελίδες της Ενότητας είναι αφιερωμένες στην αναλυτική περιγραφή του εκπαιδευτικού συστήματος της Ινδίας, της Γερμανίας και των Η.Π.Α. Αυτή η περιγραφή θα μπορούσε να ενδιαφέρει φοιτητές της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης, όχι όμως μαθητές 11 ετών, που υποθέτουμε ότι θα θεωρήσουν αυτές τις παραγράφους ανούσιες, πληκτικές και κουραστικές. Πολύ περισσότερο θα συμβεί κάτι τέτοιο αν ο δάσκαλος ή η δασκάλα δεν εξηγήσουν στους μαθητές ότι δεν χρειάζεται να μελετήσουν αυτά τα σημεία, οπότε εκείνοι θα χρειαστεί να αφιερώσουν στο σπίτι αρκετό χρόνο για να μάθουν (μάλλον να αφομοιώσουν) τι είναι το Realschule και το Hauptschule στη Γερμανία ή το Junior High School και το Senior High School στις Η.Π.Α. Στη σελ. 21 υπάρχουν δύο καλές μικρές μελέτες περίπτωσης, οι οποίες αναφέρονται στα προβλήματα των μαθητών που ανήκουν σε διαφορετικές πολιτισμικές ομάδες, ενώ στη συνέχεια το κείμενο επιχειρεί να συνδέσει αυτό το ζήτημα με το δικαίωμα όλων των παιδιών στην εκπαίδευση. Όμως, δεν υπάρχει κάποια αναφορά ή δραστηριότητα επάνω στους πρακτικούς τρόπους

22 δημιουργικής αντιμετώπισης των προβλημάτων που ανακύπτουν καθημερινά στα πολυ-πολιτισμικά σχολεία (λ.χ. πώς θα χρειαζόταν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους τα παιδιά, πώς να αξιοποιείται η διαφορετικότητα, πώς να συνεργούν όλοι ώστε να αμβλύνονται οι εντάσεις, κ.ο.κ.). Αντίθετα, το κείμενο, στο δεύτερο μισό της 21 ης σελίδας και στο πρώτο μισό της 22 ης, ασχολείται μόνο με τον τύπο ( τη φόρμα ) αυτού του ζητήματος, δηλαδή συμβαίνει αυτό που επισημαίνει ο Μουζέλης σχετικά με τον φορμαλισμό (βλ. ενότητα 5.1.1). Συγκεκριμένα, το κείμενο αναφέρεται στις νομικές ρυθμίσεις με τις οποίες η πολιτεία επιχειρεί να αντιμετωπίσει τα παραπάνω προβλήματα, καθώς και στους αντίστοιχους θεσμούς που υπάρχουν, όπως είναι τα Τμήματα Ένταξης, οι Τάξεις Υποδοχής, τα Ειδικά Σχολεία. Όμως, ο προσανατολισμός της σκέψης των μαθητών προς το πολύπλοκο αυτό τυπικό θεσμικό σύστημα (του οποίου τη λειτουργία εξάλλου είναι αμφίβολο αν γνωρίζουν καλά οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί), τους στερεί τη δυνατότητα να επικεντρωθούν στην ουσία του ζητήματος, δηλαδή στο πώς να χειρίζονται τη συνύπαρξή τους με παιδιά διαφορετικής κοινωνικής και πολιτισμικής προέλευσης. Η υπέρ του δέοντος έμφαση που δίνει το κείμενο στα θεσμικά νομικά οργανωτικά ζητήματα φαίνεται καθαρά και στην «Ανακεφαλαίωση» της Ενότητας (σελ. 22). Εδώ δεν γίνεται καθόλου αναφορά στους στόχους της ανάπτυξης ικανοτήτων και αξιών, στη διαπολιτισμική εκπαίδευση, στη σύνδεση του σχολείου με τον κόσμο της εργασίας. Οι 7 από τις 9 σειρές αναφέρονται στο νομικό πλαίσιο που ρυθμίζει τη δομή του εκπαιδευτικού συστήματος, ενώ στις δύο τελευταίες σειρές αναφέρεται αόριστα ότι «η πολιτεία έχει πάρει μέτρα» (ξανά αναφορά στο τυπικό, νομικό πλαίσιο) «για να βοηθήσει την εκπαίδευση ξεχωριστών ομάδων παιδιών που αντιμετωπίζουν διάφορα προβλήματα και δυσκολίες». Συμπεράσματα Τα χαρακτηριστικά του κειμένου από βιβλίο του Δημοτικού, που ενδεικτικά εξετάσαμε παραπάνω, εμποδίζουν την ανάπτυξη των οριζοντίων ικανοτήτων των μαθητών, που θα τους χρειαστούν αργότερα στους χώρους εργασίας και στην κοινωνική ζωή. Η σωρεία ανεπαρκών και ασύνδετων πληροφοριών εμποδίζει την καλλιέργεια της δυνατότητάς τους να διερευνούν συστηματικά και πολύπλευρα τα ζητήματα, να διαμορφώνουν πειστικά επιχειρήματα, να αναζητούν αποδεικτικά στοιχεία, να

23 ελέγχουν την αξιοπιστία των ισχυρισμών και των καταστάσεων, να αντλούν συνθετικά συμπεράσματα (κριτική και αναλυτική σκέψη). Αποδυναμώνεται επίσης η ικανότητά τους να λαμβάνουν, να κατανοούν, αλλά και να παρέχουν πληροφόρηση με λειτουργικό τρόπο (επικοινωνία). Η δε συσσωρευμένη εκμάθηση ανούσιων πληροφοριών, που δεν σχετίζονται με τα ενδιαφέροντα των μαθητών ούτε αντανακλούν την πραγματικότητα που αυτοί βιώνουν, συντελεί στην ελλιπή ανάπτυξη τόσο των παραπάνω ικανοτήτων όσο και άλλων, όπως είναι η συναισθηματική νοημοσύνη, η προσαρμοστικότητα και ευελιξία, η επίλυση προβλημάτων, η δημιουργικότητα, η πρωτοβουλία. Τέλος, τα χαρακτηριστικά του βιβλίου που εξετάσαμε υποσκάπτουν τη διάθεση των παιδιών για μάθηση και καθιστούν στη συνείδησή τους την ενασχόληση με το διάβασμα και κατά προέκταση με κάθε μελλοντική πηγή μάθησης αδιάφορη και καταναγκαστική. Εναλλακτικές προτάσεις Κλείνοντας την ανάλυση της Ενότητας του σχολικού βιβλίου που λάβαμε ως μελέτη περίπτωσης, διατυπώνουμε ορισμένες προτάσεις σχετικά με στοιχεία που θα μπορούσε να ενσωματώσει το συγκεκριμένο αυτό κείμενο αφού αφαιρεθούν τα μη εύστοχα στοιχεία που εντοπίσαμε και γίνει το περιεχόμενο πιο συγκροτημένο και συνεκτικό με στόχο την ανάπτυξη των ικανοτήτων που αποτελούν αντικείμενο της μελέτης μας: Να εξηγηθεί με παραδείγματα, δραστηριότητες και ανοικτές ερωτήσεις με ποιους τρόπους το εκπαιδευτικό σύστημα είναι δυνατόν να σχετίζεται με το κοινωνικό γίγνεσθαι και με τον κόσμο της εργασίας. Να συμπεριλάβει το κείμενο παραδείγματα από βιογραφίες ανθρώπων που κατόρθωσαν, παρά τις δυσκολίες, να αξιοποιήσουν τις σπουδές τους και να επιτύχουν στη ζωή. Να προτείνονται δραστηριότητες, όπως παιχνίδι ρόλων, προσομοίωση, μελέτη περίπτωσης, καταιγισμός ιδεών κ.ά., μέσα από τις οποίες θα ήταν δυνατόν να γίνουν οι μαθητές περισσότερο ικανοί στον χειρισμό της διαπολιτισμικότητας. Ενδεικτικά παραδείγματα: Ένα παιχνίδι ρόλων με θέμα: «Ας υποθέσουμε ότι ο Αλία κάθεται στο ίδιο θρανίο με εσένα. Τι θα του έλεγες και πώς θα αντιδρούσες σε αυτά που θα σου έλεγε;» Μια προσομοίωση, όπως: «Ας υποθέσουμε ότι η Μαρία (τσιγγάνα) είναι μια από τις μαθήτριες στην τάξη σου. Πώς νομίζεις ότι αισθάνεται και σκέφτεται; Πώς νομίζεις ότι αισθάνονται και σκέφτονται οι άλλοι συμμαθητές για αυτήν; Αν εντοπίζεις προβλήματα, τι θα μπορούσες να

24 κάνεις εσύ για να βοηθήσεις να ξεπεραστούν;» Να συνοδεύεται το κείμενο από έργα τέχνης, που μπορούν να δώσουν ιδέες για το χειρισμό της διαφορετικότητας, ενώ ταυτόχρονα συμβάλουν στην ανάπτυξη της αναλυτικής/κριτικής και δημιουργικής σκέψης. Για παράδειγμα, οι μαθητές θα μπορούσαν να δουν και να συζητήσουν την ταινία κινουμένων σχεδίων Happy Feet. Η ιστορία της αναφέρεται σε έναν μικρό πιγκουΐνο που δεν μπορεί να τραγουδήσει όπως οι άλλοι συμμαθητές του, οι οποίοι αρχικά τον χλευάζουν. Αποδεικνύεται όμως ότι ο μικρός έχει μια άλλη ικανότητα: χορεύει καλά. Του δίνονται ευκαιρίες να το δείξει, με αποτέλεσμα να οικοδομηθούν σχέσεις αλληλοεκτίμησης και συνεργασίας μεταξύ όλων των μαθητών. Να πραγματοποιούνται και δραστηριότητες, οι οποίες αναδεικνύουν το θετικό ρόλο που είναι δυνατόν να έχει το σχολείο στην ανάπτυξη της μάθησης και των σχέσεων μεταξύ μαθητών. Για παράδειγμα, να διηγηθούν και να συζητήσουν οι μαθητές καλές σχετικές πρακτικές που ενδεχομένως έχουν βιώσει στα προηγούμενα σχολικά χρόνια. Παρακάτω παρουσιάζεται το κείμενο του σχολικού βιβλίου που σχολιάστηκε.

25

26

27

28

29

30

31

32 Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με δραστηριότητες οι οποίες διευκολύνουν τη διαθεματική προσέγγιση της γνώσης, έχουν σχεδιαστεί με σκοπό την ενεργητική συμμετοχή των μαθητών και προσφέρουν ευκαιρίες ανάπτυξης των οριζόντιων ικανοτήτων τους. Εντούτοις, οι συγκεκριμένες δραστηριότητες δεν αξιοποιούνται από πολλούς εκπαιδευτικούς, συνήθως λόγω του μεγάλου όγκου της ύλης που καλούνται να καλύψουν, σε συνδυασμό με την έλλειψη διδακτικού χρόνου, τον οποίο χρειάζεται να διαθέσουν σε τέτοιου είδους δραστηριότητες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να επικεντρώνουν τη διδασκαλία τους στην επίτευξη των γνωστικών στόχων που έχουν θέσει, χωρίς να δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, της ενσυναίσθησης, της δημιουργικότητας ή άλλων οριζόντιων ικανοτήτων. Παράδειγμα από το βιβλίο Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή ΣΤ Δημοτικού. Στη συνέχεια, παραθέτουμε ενδεικτικά ένα κεφάλαιο από το μάθημα της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της ΣΤ Δημοτικού (Ο.Ε.Δ.Β., 2009). Το μάθημα αυτό στηρίζεται στις αρχές της διαθεματικότητας διεπιστημονικότητας, της ενεργούς συμμετοχής των μαθητών και βασικοί του στόχοι είναι, μεταξύ άλλων, η ανάπτυξη στάσεων και δεξιοτήτων μέσω της κριτικής ανάλυσης δεδομένων, ο σεβασμός της διαφορετικότητας, η ενσυναίσθηση, η επικοινωνία, η συνεργασία, η εσωτερίκευση αξιών και η ανάπτυξη στάσεων σχετικές με τη συμπεριφορά του υπεύθυνου και ενεργού πολίτη, ο οποίος σκέφτεται και δρα κριτικά και δημιουργικά (ΔΕΠΠΣ, Είναι προφανές ότι το συγκεκριμένο μάθημα ενδείκνυται για την ανάπτυξη βασικών οριζόντιων ικανοτήτων των μαθητών. Στο συγκεκριμένο κεφάλαιο, με τίτλο «Δικαιώματα και υποχρεώσεις του πολίτη», το οποίο έχει προτεινόμενη διάρκεια μία διδακτική ώρα, θίγονται τα εξής θέματα: Ατομικά, κοινωνικά, πολιτικά, πνευματικά δικαιώματα των ανθρώπων. Υποχρεώσεις των πολιτών. Το φαινόμενο του ρατσισμού.

33 ΕΝΟΤΗΤΑ Β': Κράτος και πολίτης Δικαιώματα και υποχρεώσεις του πολίτη. Όλοι οι άνθρωποι που ζουν σε κράτη με δημοκρατικό πολίτευμα έχουν: ατομικά δικαιώματα, όπως να αναπτύσσουν ελεύθερα την προσωπικότητά τους, να μιλούν ελεύθερα και να εκφράζουν την άποψή τους για διάφορα θέματα, κοινωνικά δικαιώματα, όπως να μορφώνονται, να έχουν περίθαλψη όταν αρρωσταίνουν και να βρίσκουν εργασία. Οι πολίτες ενός κράτους όμως έχουν και πολιτικά δικαιώματα, όπως να συμμετέχουν με την ψήφο τους στην εκλογή των προσώπων που θα κυβερνήσουν τη χώρα. Στην Ελλάδα, πολίτες είναι όσοι έχουν την ελληνική ιθαγένεια. Οι πολίτες ηλικίας 18 ετών και άνω έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις εκλογές. Επίσης, οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν στις δημοτικές εκλογές σε οποιοδήποτε κράτος-μέλος της Ευρώπης ζουν. Δεν έχουν όμως το δικαίωμα να ψηφίζουν και να συμμετέχουν στις εκλογές για την επιλογή αντιπροσώπων στη Βουλή. -Μπορούν να συμμετέχουν στις εκλογές ως ψηφοφόροι ή ως υποψήφιοι. -Μπορούν να καταλαμβάνουν δημόσιες θέσεις (δικαστές, εκπαιδευτικοί, υπάλληλοι υπουργείων κτλ.).

34 Όλα τα παραπάνω δικαιώματα κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα. Yπάρχουν όμως και άλλα δικαιώματα που δεν αναφέρονται στο Σύνταγμα, όπως είναι τα πνευματικά δικαιώματα που αφορούν την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας. Αυτό σημαίνει ότι κάθε έργο (πίνακας ζωγραφικής, λογοτεχνικό έργο, μουσικό κομμάτι ή έργο τέχνης γενικά) ανήκει σε αυτόν που το δημιούργησε και κανείς άλλος δεν μπορεί να το παρουσιάσει ως δικό του. Εκτός όμως από δικαιώματα, έχουμε και υποχρεώσεις. Οι κυριότερες υποχρεώσεις των πολιτών, όπως προκύπτουν από το Σύνταγμα, είναι: - ο σεβασμός προς το κοινωνικό σύνολο που εκφράζεται με την προσπάθεια κάθε πολίτη να προστατεύει το περιβάλλον, να σέβεται την ιδιοκτησία των συμπολιτών του και του κράτους και να προσφέρει ό,τι μπορεί για το συμφέρον του συνόλου. - η τήρηση του Συντάγματος και των νόμων, δηλαδή η αποφυγή οποιασδήποτε ενέργειας η οποία είναι αντίθετη με αυτά που ορίζουν το Σύνταγμα και οι Νόμοι. - η υπεράσπιση της δημοκρατίας, δηλαδή η υποχρέωση του κάθε πολίτη να εμποδίσει όποιον προσπαθήσει να αλλάξει το δημοκρατικό πολίτευμα της χώρας. Συζητάμε όλοι μαζί για τη στάση και τη συμπεριφορά ορισμένων ανθρώπων απέναντι σε συνανθρώπους τους που έχουν διαφορετική καταγωγή, χρώμα, θρησκεία ή γλώσσα. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Διαβάζουμε, συζητάμε και φανταζόμαστε την εξέλιξη της ιστορίας:

35 2η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Το άτομο και η πολιτεία ΕΝΟΤΗΤΑ Β': Κράτος και πολίτης Μοιραζόμαστε τους ρόλους και υποδυόμαστε τα πρόσωπα. Οι υπόλοιποι παρακολουθούμε και σημειώνουμε τη συμπεριφορά των ηρώων. Καταγράφουμε τα συναισθήματα μας. Συζητάμε όλοι μαζί σχετικά με το θέμα. ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ Σε μια δημοκρατική χώρα κάθε άνθρωπος έχει ατομικά, κοινωνικά και πνευματικά δικαιώματα. Πολιτικά δικαιώματα έχουν μόνο οι πολίτες μιας χώρας. Οι Ευρωπαίοι πολίτες μπορούν να συμμετέχουν μόνο στις δημοτικές εκλογές σε οποιοδήποτε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζουν. Στις σύγχρονες κοινωνίες παρατηρείται το φαινόμενο του ρατσισμού, δηλαδή της διάκρισης των ανθρώπων σε ανώτερους και κατώτερους με βάση την καταγωγή τους.

36 Σε ό,τι αφορά στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις, δεν προτείνεται καμία δραστηριότητα η οποία να στοχεύει στην ανάπτυξη κάποιας από τις τρεις οριζόντιες ικανότητες των μαθητών που εξετάζουμε (κριτικής σκέψης, δημιουργικότητας, ενσυναίσθησης). Το θέμα του ρατσισμού θίγεται μέσω δύο δραστηριοτήτων του βιβλίου. Η δεύτερη δραστηριότητα, η οποία μοιάζει με παιχνίδι ρόλων, έχει ως βασικό στόχο την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης των μαθητών, όμως στη συνέχεια δεν υπάρχει καμία αναφορά σε ενδεχόμενους τρόπους αντιμετώπισης του συγκεκριμένου φαινόμενου. Επίσης, τόσο το σκίτσο με τα δύο παιδιά στη δεύτερη σελίδα, όσο και οι δύο δραστηριότητες, εστιάζουν στα φαινόμενα του ρατσισμού λόγω διαφορετικής καταγωγής ή θρησκεύματος, χωρίς να γίνεται κάποιου είδους γενίκευση στο συγκεκριμένο φαινόμενο, με την έννοια του σεβασμού της διαφορετικότητας. Το συγκεκριμένο κεφάλαιο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα συσσώρευσης πληροφοριών (π.χ. ατομικά, κοινωνικά, πολιτικά, πνευματικά δικαιώματα των πολιτών, βασικές υποχρεώσεις των πολιτών, έμμεση αναφορά στη διαφορά μεταξύ δικαιώματος και υποχρέωσης των πολιτών, αναφορά στο φαινόμενο του ρατσισμού) οι οποίες δεν έχουν άμεση σχέση με τις καθημερινές ανάγκες και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ίδιοι οι μαθητές, γεγονός που δυσχεραίνει τη σύνδεση της θεωρίας με την καθημερινή πραγματικότητα που βιώνουν, καθώς και την ανάπτυξη της κριτικής και δημιουργικής σκέψης και της συναισθηματικής τους νοημοσύνης. Παρόλο που τα θέματα που θίγονται στο κεφάλαιο προσφέρονται προκειμένου να μελετηθούν ολιστικά και κριτικά, με σκοπό να αντιληφθούν οι μαθητές τις έννοιες δικαίωμα, υποχρέωση και φαινόμενα ρατσιστικής συμπεριφοράς σε θέματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά στη ζωή τους, το γεγονός ότι θεωρητικά η διάρκεια του κεφαλαίου είναι μία διδακτική ώρα (45 λεπτά), αποτελεί βασικό ανασταλτικό παράγοντα για το ποια εκπαιδευτική μέθοδο θα ακολουθήσει ο εκπαιδευτικός που καλείται να το διδάξει. Ενδέχεται κάποιοι να αρκεστούν στην απλή αναφορά των συγκεκριμένων εννοιών και να μην διαθέσουν καθόλου διδακτικό χρόνο για το παιχνίδι ρόλων. Επίσης, επισημαίνουμε ότι το επόμενο κεφάλαιο αναφέρεται μόνο στα πνευματικά δικαιώματα, ένα θέμα νομικής προσέγγισης, το οποίο δεν στηρίζεται στις εμπειρίες και στα καθημερινά βιώματα των μαθητών, επομένως δεν τους αφορά άμεσα. Σε ό,τι αφορά στο είδος των δραστηριοτήτων που προτείνει το βιβλίο, επισημαίνουμε ότι δεν αποπνέουν βιωματική μάθηση. Οι έννοιες δικαίωμα υποχρέωση ρατσισμός, θα μπορούσαν να προσεγγιστούν περισσότερο βιωματικά

37 μέσω κάποιας προσομοίωσης κατάστασης, μέσα από συγκεκριμένη μελέτη περίπτωσης, όπως επίσης και μέσω της επεξεργασίας έργων τέχνης, ιδιαίτερα λογοτεχνικών ή κινηματογραφικών, προκειμένου να επιτευχθεί αφενός η ενεργητική συμμετοχή των μαθητών και αφετέρου η κατά το δυνατόν κριτική προσέγγιση αυτών των θεμάτων, καθώς και η ανάπτυξη των οριζόντιων ικανοτήτων της δημιουργικότητας και της ενσυναίσθησης. Με αφορμή το παραπάνω παράδειγμα, επισημαίνουμε ότι η εκπαιδευτική διαδικασία, παρά τις απαιτήσεις των καιρών που ζούμε, εξακολουθεί σε πολλές περιπτώσεις να παίρνει τη μορφή της απλής μεταφοράς των γνώσεων από τον εκπαιδευτικό προς τους μαθητές, χωρίς να αξιοποιούνται οι προϋπάρχουσες εμπειρίες των τελευταίων και πολύ περισσότερο χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τόσο τα ενδιαφέροντα και οι ανάγκες τους, όσο και οι ιδιαιτερότητές τους. Αυτή η «τραπεζική» αντίληψη της εκπαίδευσης δεν αφήνει περιθώρια για ανάπτυξη του κριτικού στοχασμού και αυτοστοχασμού των μαθητών και σταδιακά τους οδηγεί στην παθητική αποδοχή της πραγματικότητας στην οποία ζουν, αδρανοποιώντας τη δημιουργική τους δύναμη (Freire, 1977). Παρόλο που οι εκπαιδευτικοί γνωρίζουν τα οφέλη της εργασίας των μαθητών σε ομάδες, της κριτικής και δημιουργικής προσέγγισης διαφόρων θεμάτων, της εξατομικευμένης διδασκαλίας, της διαφοροποιημένης διδασκαλίας, η οποία εμπεριέχει στοιχεία από όλα τα παραπάνω (Hall, 2002), στην τυπική εκπαίδευση συνεχίζουν να δίνουν περισσότερο βάρος στη λεγόμενη πληροφοριακή μάθηση, όπως δηλαδή εκπαιδεύτηκαν και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί. Η πληροφοριακή μάθηση είναι σημαντική κυρίως ως προς τον εμπλουτισμό των γνώσεων των μαθητών και την ενίσχυση και διεύρυνση των ικανοτήτων τους. Όλα αυτά συμβάλλουν στην αυτοπεποίθηση των μαθητών, στη δημιουργία θετικής αυτοεικόνας, στη δημιουργία κινήτρων μάθησης και θετικών προϋποθέσεων για επαγγελματικό προσανατολισμό. Όμως, όλα τα προαναφερθέντα δεν συνεπάγονται την ανάπτυξη της κριτικής και δημιουργικής σκέψης, της μεταγνώσης, της αφαιρετικής σκέψης, ούτε το ότι οι μαθητές θα έρθουν αντιμέτωποι με διάφορες ενδεχομένως στερεότυπες αντιλήψεις τους και θα κάνουν ένα πρώτο βήμα για να αλλάξουν τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς τους. Συνεπώς, χρειάζεται να εστιάσουμε εξίσου και στην αλλαγή του τρόπου με τον οποίο γνωρίζουν οι μαθητές μας, στη λεγόμενη μετασχηματίζουσα μάθηση, προκειμένου να τους υποστηρίξουμε να αναπτύξουν ολόπλευρα την προσωπικότητά τους (Kegan στο Mezirow & Συνεργάτες, 2007).

38 Ελληνόγλωσση Βιβλιογραφία Ο.Ε.Δ.Β. (2009). Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή (Στ Δημοτικού). Αθήνα. Freire,P. (1977). Η αγωγή του καταπιεζόμενου. Αθήνα: Κέδρος. Kegan, R. (2007). «Ποιο «σχήμα» μετασχηματίζει; Μια δομο αναπτυξιακή προσέγγιση στη Μετασχηματίζουσα Μάθηση». Στο: J. Mezirow & Συνεργάτες. Η Μετασχηματίζουσα Μάθηση. Αθήνα: Μεταίχμιο. Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία Hall, T. (2002). Differentiated Instruction. Effective Classroom Practices Report. Διαδικτυακή βιβλιογραφική αναφορά (όπως προσπελάστηκε στις 22/07/2015) ΔΕΠΠΣ (Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών). Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού.

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Από την ανάλυση του περιεχομένου αυτής της Ενότητας (η οποία παρουσιάζεται αυτούσια μετά τα

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια στην Εισαγωγή (στον Όμηρο και στην Οδύσσεια) από το βιβλίο «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία» της Α Γυμνασίου.

Σχόλια στην Εισαγωγή (στον Όμηρο και στην Οδύσσεια) από το βιβλίο «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία» της Α Γυμνασίου. Σχόλια στην Εισαγωγή (στον Όμηρο και στην Οδύσσεια) από το βιβλίο «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία» της Α Γυμνασίου. Α. Κόκκου Ας εξετάσουμε ένα ακόμα κείμενο: την «Εισαγωγή» (στον Όμηρο και στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος βασικών ικανοτήτων «Πολιτειακή Παιδεία» της Α τάξης ημερησίων ΕΠΑ.Λ.

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Οδηγίες διδασκαλίας του μαθήματος βασικών ικανοτήτων «Πολιτειακή Παιδεία» της Α τάξης ημερησίων ΕΠΑ.Λ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθμός Προτεραιότητας: Μαρούσι, 18-04-2013 Αριθ. Πρωτ. 53600/Γ2 ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

"Μια σημαία μια ιδέα"

Μια σημαία μια ιδέα Τελική Εργασία "Μια σημαία μια ιδέα" Καρακώτσογλου Αντώνης 19ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Τάξη Στ` Υπεύθυνη ομάδας εργασίας: Δούβλη Γεωργία ΜΑΙΟΣ 2014 Abstract - Περίληψη Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Πώς ορίζεται η Ποιότητα των διδακτικών εγχειριδίων; Η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στους σκοπούς της εκπαίδευσης και τους σκοπούς της διδασκαλίας του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1) Τίτλος διδακτικού σεναρίου: «Παιχνίδι με τα γράμματα και τα ζώα» 2) Θέμα : Διαθεματική δραστηριότητα για επανάληψη και τον διαχωρισμό των γραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Βασιλική Μπρίνια και Μαρία Καγιαβή

«Η ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Βασιλική Μπρίνια και Μαρία Καγιαβή «Η ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Βασιλική Μπρίνια και Μαρία Καγιαβή ΤΙ ΣΥΝΕΙΣΦΕΡΕΙ Η ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Υποκινεί τη σκέψη, το συναίσθημα, τη φαντασία. Έτσι το άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια : 200 ώρες (κατανέμονται σε διάστημα 4 μηνών από 19/10/2015 έως 26/02/2016)

Διάρκεια : 200 ώρες (κατανέμονται σε διάστημα 4 μηνών από 19/10/2015 έως 26/02/2016) Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Διοργανώνει το e-learning καινοτόμο Επιμορφωτικό Πρόγραμμα «ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΗ ΜΑΘΗΣΗ» Σχεδιασμός και υλοποίηση : Αλέξης Κόκκος με τη συνεργασία των εκπαιδευτικών Έφης

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 12 Μαΐου 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 12 Μαΐου 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 12 Μαΐου 2008 Ομιλία του Υφυπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Ανδρέα Λυκουρέντζου στην ημερίδα με θέμα «Η Αισθητική Αγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Συντάκτης: Eπιστημονική ομάδα εισηγητών 1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ 1. Μάθηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία: Α) Η συμπεριφορά του ατόμου δεν μεταβάλλεται Β) Η συμπεριφορά του ατόμου τροποποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

Συνάδελφοι/σες σας εύχομαι καλή σχολική χρονιά, προσωπική και οικογενειακή υγεία. Σας στέλνω οδηγίες για τα μαθήματα:

Συνάδελφοι/σες σας εύχομαι καλή σχολική χρονιά, προσωπική και οικογενειακή υγεία. Σας στέλνω οδηγίες για τα μαθήματα: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. ΕΔΡΑ: Α Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Ταχ. Δ/νση :

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail. Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής I Εαρινό εξάμηνο 2009-2010 Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.com Περιγραφή μαθήματος Με τον όρο "Διδακτική της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013.

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Βασιλική Τσεκούρα, Διευθύντρια Κατάρτισης του ΔΑΦΝΗ ΚΕΚ, Υπεύθυνη Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων Σύνδεση με τα προηγούμενα: 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων 3. Μεθοδολογία διδασκαλίας για ενήλικες εκπαιδευομένους

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Seminar s outline ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Διαχρονική και σταθερή αξία στην εκπαιδευτική πραγματικότητα φέρει ο εκπαιδευτικός. Αδιαμφισβήτητα διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικοί στόχοι: Μετά το τέλος της πρακτικής, οι μαθητές πρέπει να μπορούν να:

Γνωστικοί στόχοι: Μετά το τέλος της πρακτικής, οι μαθητές πρέπει να μπορούν να: ΣΧΟΛΕΙΟ Με αφόρμηση τα ενημερωτικά σποτ του ιστότοπου http://www.saferinternet.gr οι μαθητές εντοπίζουν αρχικά τα κυριότερα προβλήματα που σχετίζονται με τη μη ορθή χρήση του Διαδικτύου. Στη συνέχεια αφού

Διαβάστε περισσότερα

"Ερευνώ και Ανακαλύπτω" την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό

Ερευνώ και Ανακαλύπτω την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Πρωτοβάθμια Εκπ-Παίδευση στις-με τις Φυσικές επιστήμες - H Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 4: Οι υποψήφιοι

Εργαστήρι 4: Οι υποψήφιοι Εργαστήρι 4: Οι υποψήφιοι Σε αυτό το εργαστήρι οι μαθητές καλούνται να καταγράψουν τα κριτήρια με τα οποία επιλέγουν τους αντιπροσώπους τους στα μαθητικά συμβούλια και να συζητήσουν κατά πόσο τα κριτήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα