ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Ο ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΕΣ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΩΝ ΜΑΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΩΝ... σελ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Ο ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΕΣ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΩΝ ΜΑΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΩΝ... σελ."

Transcript

1 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Ο ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΕΣ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΩΝ ΜΑΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΩΝ... σελ. 3 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ: Η ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΕΩΣ... σελ. 24 ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΣ ΚΛΑΔΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ... σελ. 45 ΒΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ... σελ. 63 TPIMHNIAIA ΕΚΔΟΣΗ / ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 / ΤΕΥΧΟΣ 109

2 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 ΤΕΥΧΟΣ 109 Το "Οικονομικό Δελτίο", πέραν του πληροφοριακού χαρακτήρος του, αποβλέπει στη συμβολή της Alpha Bank σε επίκαιρους οικονομικούς προβληματισμούς. Τα κείμενα του συντάσσονται κατά κανόνα από τα στελέχη της Διευθύνσεως Οικονομικών Μελετών της Τραπέζης. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση με την παράκληση να αναφέρεται η πηγή και να στέλνονται στον εκδότη τα σχετικά δημοσιεύματα. Tριμηνιαία Έκδοση της Alpha Bank A.E. Υπεύθυνος σύμφωνα με το Νόμο: M. E. Μασουράκης Σταδίου 40, AΘHNAI Επιμέλεια / Παραγωγή: 2 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

3 Ο Αγροτικός Τομέας στην Ελλάδα: Επιδοτήσεις και Παροχές Αντί για Αξιοποίηση των Συγκριτικών μας Πλεονεκτημάτων Εισαγωγή Ο αγροτικός τομέας είναι ένας τομέας με μεγάλα περιθώρια αναπτύξεως στην Ελλαδα, αφού η χώρα μας κατέχει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα για την ανάπτυξή του. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, η ανάπτυξη του αγροτικού τομέα στην Ελλάδα κατατρύχεται από τις αρνητικές επιπτώσεις της ακολουθούμενης αγροτικής πολιτικής. Ο αγροτικός τομέας συνιστά παραγωγική δραστηριότητα η οποία συμβάλλει σημαντικά στην οικονομία, την περιφερειακή ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και τη διατροφή του πληθυσμού. Θα πρέπει δε να εξασφαλίζει την ποιότητα και την υγιεινή των τροφίμων και την προστασία του περιβάλλοντος σε κάθε χώρα. Στην Ελλάδα ειδικότερα, είναι ένας τομέας με μεγάλα περιθώρια αναπτύξεως, αφού η χώρα μας κατέχει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα για την ανάπτυξή του. Ανεξαρτήτως της συμβολής του στην παραγωγή και στην ανάπτυξη της οικονομίας, ο αγροτικός τομέας έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για κάθε χώρα διότι η ανάπτυξή του συμβάλλει 1 : α) Στην περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας, η οποία, με τη σειρά της, εξασφαλίζει την ισόρροπη ανάπτυξη της υπαίθρου με τα αστικά κέντρα. β) Στη διατήρηση και ανάπτυξη του φυσικού περιβάλλοντος, δεδομένου ότι ο αγροτικός τομέας είναι ο κύριος χρήστης των εδαφικών πόρων κάθε χώρας. γ) Στην εξασφάλιση της διατροφικής (επισιτιστικής) ασφάλειας και της ασφάλειας των τροφίμων για κάθε χώρα μέσω της διατηρήσεως της δυνατότητας εγχώριας παραγωγής των βασικών αγροτικών προϊόντων. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες, η ανάπτυξη του αγροτικού τομέα στην Ελλάδα κατατρύχεται από τις αρνητικές επιπτώσεις της ακολουθούμενης αγροτικής πολιτικής, κύρια χαρακτηριστικά της οποίας είναι τα ακόλουθα: α) Η εμμονή στην οικογενειακή εκμετάλλευση (αντί της επιχειρηματικής αναπτύξεως) που διαιωνίζει τον κατακερματισμό και τη χαμηλή και μειούμενη παραγωγικότητα και ανταγωνιστικότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. β) Η επιδίωξη (από την κυβέρνηση και τα κόμματα) αφενός της αποφυγής του πολιτικού κόστους, με άμεση εξυπηρέτηση των εισοδηματικών και άλλων απαιτήσεων των αγροτών και μάλιστα συχνά υπό την πίεση σημαντικών αντικοινωνικών κινητοποιήσεων, και, αφετέρου, της αποσπάσεως πολιτικών ωφελειών μέσω παροχών στον αγροτικό τομέα, οι οποίες χρηματοδοτούνται όχι από την τρέχουσα φορολογία αλλά από τις μελλοντικές γενιές. Για παράδειγμα, οι πληρωμές για αγροτικές συντάξεις αυξήθηκαν το 2008 κατά 1,31 δισ., ή κατά 47%, έναντι του Στην ίδια περίοδο το έλλειμμα της γενικής κυβερνήσεως αυξήθηκε από 5,99 δισ. το 2006 σε 12,2 δισ. το Στο ανωτέρω πλαίσιο διαμορφώνεται και η επικέντρωση των επιδιώξεων των αγροτών και των Συνεταιριστικών τους Οργανώσεων στη μεγιστοποίηση των διαθεσίμων ευρωπαϊκών και εθνικών επιδοτήσεων, επιχορηγήσεων και παροχών, αντί της εκμεταλλεύσεως των συγκριτικών πλεονεκτημάτων 1. Βλέπε Κ. Παχάκη (2006), «Η Ελληνική Γεωργία Ενώπιον των Νέων Συνθηκών και Θεσμικού Πλαισίου», Εκθέσεις 46, ΚΕΠΕ, σελ OIKONOMIKO ΔEΛTIO

4 της χώρας μας για παραγωγή αγροτικών προϊόντων σε ανταγωνιστικό κόστος και με ικανοποιητική ζήτηση στην εγχώρια και τις ξένες αγορές. Στη δημόσια συζήτηση φαίνεται να έχει αποκλεισθεί η δυνατότητα της χώρας μας να παράγει αγροτικά προϊόντα σε ανταγωνιστικό κόστος, δηλαδή προϊόντα που να μπορούν να πωληθούν στην εγχώρια και τις ξένες αγορές χωρίς υπέρμετρη προστασία και κρατικές επιχορηγήσεις. Ωστόσο, οι εγχώριοι καταναλωτές επιθυμούν γηγενή γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα και είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερο για να τα αγοράσουν. Ειδικότερα, το διεκδικητικό πλαίσιο των αγροτών (μέσω των συνδικαλιστικών τους οργανώσεων) φαίνεται να εξαντλείται στις ακόλουθες επιδιώξεις: α) στην αύξηση των αγροτικών συντάξεων χωρίς καταβολή εισφορών, β) στην αύξηση των αποζημιώσεων από διαπιστωμένες (ή και ανύπαρκτες) καιρικές καταστροφές, γ) στην απαλλαγή από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές (αφορολόγητα αυτοκίνητα και καύσιμα, μεγαλύτερες επιστροφές ΦΠΑ, κ.ά.), δ) στην αύξηση των επιδοτήσεων των τόκων, ή/και την επίτευξη άτοκων δανείων και, τελικά, την πλήρη διαγραφή των χρεών, ε) στην εξασφάλιση αυξημένων επιδοτήσεων της ηλεκτρικής ενέργειας, των λιπασμάτων, του κόστους αποθηκεύσεως, της χρήσεως των υδάτων, κ.ά. Αντίθετα, στη δημόσια συζήτηση φαίνεται να έχει αποκλεισθεί η δυνατότητα της χώρας μας να παράγει αγροτικά προϊόντα σε ανταγωνιστικό κόστος, δηλαδή προϊόντα που να μπορούν να πωληθούν στην εγχώρια και τις ξένες αγορές χωρίς υπέρμετρη προστασία και κρατικές επιχορηγήσεις. Άλλωστε, η ύπαρξη συγκριτικών πλεονεκτημάτων στον αγροτικό τομέα στην Ελλάδα φαίνεται να υποβαθμίζεται, παρότι: α) Η ποιότητα και η θρεπτική αξία των ελληνικών γεωργικών προϊόντων έχει αναγνωρισθεί ευρέως τόσο στην εγχώρια όσο και τις ξένες αγορές. Οι εγχώριοι καταναλωτές επιθυμούν γηγενή γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα και είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερο για να τα αγοράσουν. β) Υπάρχουν σήμερα παραδείγματα πολλών ελληνικών γεωργικών επιχειρήσεων και συνεταιρισμών που λειτουργούν με εξαιρετική επιτυχία, προσφέρουν υψηλής ποιότητας προϊόντα μέσω εκτεταμένων δικτύων διανομής στην Ελλάδα και σε ξένες αγορές, εξασφαλίζοντας ικανοποιητικά κέρδη αλλά και αξιοποιώντας τις κρατικές ενισχύσεις. γ) Αναγνωρίζεται από εξειδικευμένους επιστήμονες ότι «το φυσικό περιβάλλον του ελληνικού αγροτικού χώρου παρέχει μεγάλες δυνατότητες για παραγωγή ποικιλίας γεωργικών προϊόντων ποιότητας» 2. Έως το 2005, βασική επιδίωξη των γεωργικών φορέων ήταν η μεγιστοποίηση της παραγωγής, αποσκοπώντας στη μεγιστοποίηση των επιδοτήσεων, οι οποίες έως τότε προσδιορίζονταν ανά τόνο ή ανά στρέμμα. Έτσι, η παραγωγή πολλών προϊόντων έφθασε σε υψηλά επίπεδα, χωρίς να δίδεται η δέουσα προσοχή στην εξασφάλιση σύγχρονης οργανωτικής δομής και στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας των αγροτικών εκμεταλλεύσεων. Επίσης, δεν δόθηκε προσοχή στην εξασφάλιση της υψηλής ποιότητας της παραγωγής και στη δημιουργία δικτύων πωλήσεων στην Ελλάδα και σε ξένες αγορές, στη συνετή διαχείριση των φυσικών μας πόρων και της χρήσεως των λιπασμάτων, ούτε στην προστασία του περιβάλλοντος. Βέβαια, στη συνέχεια, με την αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) το 2006, ο τρόπος καταβολής των επιδοτήσεων άλλαξε. Με την νέα ΚΑΠ, και για τη μεταβατική περίοδο έως το 2013, υιοθετήθηκε η Ενιαία Αποδεσμευμένη Ενίσχυση (ΕΑΕ), σύμφωνα με την οποία οι Έλληνες και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι αγρότες λαμβάνουν ουσιαστικά το σύνολο της κοινοτικής επιδοτήσεως που ελάμβαναν στην περίοδο , ακόμη και εάν έχουν διακόψει πλήρως την παραγωγή των προϊόντων που παρή- 2. Φώτιος Βακάκης (2009), «Η Μελλοντική Εικόνα της Ελληνικής Γεωργίας». 4 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

5 Η νέα ΚΑΠ δίδει τη δυνατότητα για μία εκ βάθρων αναδιάρθρωση της ελληνικής αγροτικής παραγωγής, δηλαδή για εκθεμελίωση του μη βιώσιμου υποδείγματος αγροτικής αναπτύξεώς της και την υιοθέτηση ενός άλλου υποδείγματος το οποίο θα έχει ανταγωνιστική βάση. Από πολλές πλευρές εκτιμάται ότι τα αναπτυξιακά προγράμματα με στόχο την διευκόλυνση της αναδιαρθρώσεως της ελληνικής παραγωγής θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερα και καλύτερα οργανωμένα και να χρηματοδοτούνται περισσότερο, αντί των σημερινών εισοδηματικών ενισχύσεων. γαγαν έως το Με αυτά ως βάση, έχουν τώρα τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν τις μεγάλες εκτάσεις που απελευθερώνονται για παραγωγή ανταγωνιστικών προϊόντων για πώληση στην εγχώρια ή τις ξένες αγορές ώστε να επιτυγχάνουν περαιτέρω αύξηση των εισοδημάτων τους. Μέρος μόνο της επιδοτήσεως για ορισμένα προϊόντα (π.χ. 35% για το βαμβάκι, 65% για τα εσπεριδοειδή) προσδιορίζεται ακόμη βάσει των καλλιεργούμενων στρεμμάτων και επομένως απαιτείται η παραγωγή τους. Η νέα ΚΑΠ δίδει τη δυνατότητα για μία εκ βάθρων αναδιάρθρωση της ελληνικής αγροτικής παραγωγής, δηλαδή για εκθεμελίωση του μη βιώσιμου υποδείγματος αγροτικής αναπτύξεώς της και την υιοθέτηση ενός άλλου υποδείγματος το οποίο θα έχει ανταγωνιστική βάση. Οι εξελίξεις που ακολούθησαν την ανωτέρω αλλαγή στην ΚΑΠ ήταν ενδεικτικές της μη βιωσιμότητας της γεωργικής αναπτύξεως της Ελλάδας, όπως αυτή είχε εξελιχθεί έως τα μέσα της δεκαετίας του Από το 2006 και μετά η παραγωγή των βασικών γεωργικών προϊόντων μειώθηκε κατακόρυφα. Ωστόσο, ακόμη και η αναθεώρηση της ΚΑΠ δεν εκλήφθηκε ως μοναδική ευκαιρία για αναδιάρθρωση της παραγωγής και ανάπτυξη του ελληνικού γεωργικού τομέα με στόχο την ανταγωνιστική του βιωσιμότητα. Προτάσεις για τη σταδιακή ανάπτυξη ανταγωνιστικής παραγωγής σε διάφορα προϊόντα υπάρχουν πολλές. Η υλοποίησή τους όμως υστερεί. Το Υπουργείο Ανάπτυξης και Τροφίμων από την πλευρά του, με τη συνεργασία Ενώσεων Αγροτικών Συνεταιρισμών, δημιουργεί ένα σύστημα άνω των 800 εξειδικευμένων γεωργικών συμβούλων (γεωπόνων, κτηνιάτρων, γεωτεχνικών, κ.ά.) εγκατεστημένων σε όλη τη χώρα, τους οποίους θα μπορούν να συμβουλεύονται οι αγρότες και οι αγροτικές επιχειρήσεις, τόσο για την αποτελεσματική εφαρμογή της νέας ΚΑΠ όσο και για την παραγωγή ανταγωνιστικών και υψηλής ποιότητας προϊόντων. Το πρόγραμμα των Αγροτικών Συμβούλων θα λειτουργήσει παράλληλα με τα Κέντρα Αγροτικής Αναπτύξεως που ήδη λειτουργούν σε όλες τις περιοχές της χώρας. Εντάσσεται δε στον Άξονα 1 του Προγράμματος Αγροτικής Αναπτύξεως » με συνολική δαπάνη 35 εκατ. Βέβαια, από πολλές πλευρές εκτιμάται ότι τα αναπτυξιακά προγράμματα με στόχο την διευκόλυνση της αναδιαρθρώσεως της ελληνικής παραγωγής θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερα και καλύτερα οργανωμένα και να χρηματοδοτούνται περισσότερο, αντί των σημερινών εισοδηματικών ενισχύσεων. Υπάρχουν, επίσης σήμερα, παραδείγματα πλήθους επιτυχημένων επιχειρηματικών δράσεων στον ελληνικό αγροτικό τομέα, είτε από ιδιώτες επιχειρηματίες είτε από συνεταιριστικές οργανώσεις, όπως προαναφέρθηκε, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν πρότυπα για την ανάπτυξη των ελληνικών αγροτικών επιχειρήσεων στο νέο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Οι επιτυχημένες αυτές δράσεις έχουν κατορθώσει να αξιοποιήσουν διάφορα ελληνικά προϊόντα, να εκμεταλλευθούν τις δυνατότητες που τους δίδει το διαδίκτυο ώστε να «κατακτήσουν» απομακρυσμένες αγορές (π.χ. εξάγονται ψάρια απευθείας από τον αλιέα της Καλύμνου στον τελικό καταναλωτή στην Γερμανία), να δημιουργήσουν και να προωθήσουν νέα προϊόντα (π.χ. παραδοσιακά γλυκά), να πωλούν παραδοσιακά γεωργικά προϊόντα (όπως το ελαιόλαδο) απευθείας στον τελικό καταναλωτή (μέσω διαδικτύου ή τηλεφώνου), να δημιουργούν επιτυχημένους 5 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

6 Ως βασικός παράγων που εμποδίζει την ανάπτυξη της ελληνικής γεωργικής παραγωγής τις τελευταίες δεκαετίες θεωρείται η παρατηρούμενη, πολλές φορές, μεγάλη διαφορά μεταξύ της τιμής που απολαμβάνει ο παραγωγός και της τιμής που πληρώνει ο τελικός καταναλωτής. Το ερώτημα είναι, εάν πράγματι υπάρχει αυτή η διαφορά, τότε γιατί οι αγροτικές επιχειρήσεις δεν οργανώνουν την παραγωγή και τη διάθεση των προϊόντων τους έτσι ώστε να απολαμβάνουν οι ίδιοι αυτό το κέρδος; συνεταιρισμούς για την εκμετάλλευση και προώθηση της ντόπιας παραγωγής, κ.ά. Υπάρχουν, τέλος, τα παραδείγματα επιτυχούς οργανώσεως των γεωργικών επιχειρήσεων και εκμεταλλεύσεων σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες που διαθέτουν λιγότερα συγκριτικά πλεονεκτήματα αναπτύξεως του αγροτικού τομέα από ό,τι η Ελλάδα. Όλα αυτά αγνοούνται και διαβάλλονται ενώπιον των αγροτών από προβεβλημένους συνδικαλιστές στον αγροτικό τομέα. Γενικότερα, το κόστος παραγωγής και διανομής δεν φαίνεται να λαμβάνεται υπ όψιν στην Ελλάδα κατά την επιχειρηματική επιλογή των προϊόντων που θα παραχθούν ή του τρόπου και της οργανώσεως της παραγωγής και της διανομής τους. Για παράδειγμα, ως βασικός παράγων που εμποδίζει την ανάπτυξη της ελληνικής γεωργικής παραγωγής τις τελευταίες δεκαετίες θεωρείται η παρατηρούμενη, πολλές φορές, μεγάλη διαφορά μεταξύ της τιμής που απολαμβάνει ο παραγωγός και της τιμής που πληρώνει ο τελικός καταναλωτής. Το ερώτημα είναι, εάν πράγματι υπάρχει αυτή η διαφορά και αποτελεί σημαντικό κέρδος για τους «μεσάζοντες», τότε γιατί οι αγροτικές επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις και συνεταιριστικές οργανώσεις δεν οργανώνουν την παραγωγή και τη διάθεση των προϊόντων τους έτσι ώστε να απολαμβάνουν οι ίδιοι αυτό το κέρδος; Εάν, για παράδειγμα, οι αγροτικοί συνεταιρισμοί και οι Ενώσεις τους επιδιώκουν κυρίως τη διανομή των αγροτικών επιδοτήσεων, ή άλλες μη επιχειρηματικές δραστηριότητες, τότε εκεί θα πρέπει να αναζητηθεί το πρόβλημα. Άλλωστε, κάποιος πρέπει να μεταφέρει τα προϊόντα στον καταναλωτή, σε ικανοποιητικές ποσότητες, στην κατάλληλη συσκευασία και με την ανάλογη ποιότητα. Εάν αυτό το κάνουν μόνο «οι μεσάζοντες», τότε οι τελευταίοι προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες και για αυτό αμείβονται. Στη συνέχεια της παρούσας εργασίας αναλύονται οι εξελίξεις στον τομέα της αγροτικής παραγωγής και απασχολήσεως στην Ελλάδα, η συμβολή του αγροτικού τομέα στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και οι πολιτικές που οδήγησαν στη σημερινή σημαντική υποβάθμιση του αγροτικού τομέα στη χώρα μας. Η συμβολή του αγροτικού τομέα στην εγχώρια παραγωγή μειώνεται ταχύτατα Μετά τις ανωτέρω διαπιστώσεις, δεν πρέπει να εκπλήσσει το γεγονός ότι η συμβολή του πρωτογενούς τομέα στη διαμόρφωση της εγχώριας ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της χώρας παρουσιάζει ταχεία μείωση τα τελευταία έτη, από 9,9% το 1995 στο 3,3% το 2008 (Πίνακας 1). Το μερίδιο του πρωτογενούς τομέα στην εγχώρια παραγωγή μειώθηκε κατά 6,6 ποσοστιαίες μονάδες (π.μ.) από το 1995 και κατά 3,3 π.μ. του ΑΕΠ από το Είναι εμφανές ότι η παραγωγή του γεωργικού τομέα φθίνει στην Ελλάδα με πολύ υψηλότερο ρυθμό σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη χώρα του Πίνακα 1 και του Διαγράμματος 1. Η μείωση της συμβολής του αγροτικού τομέα σε πολλές χώρες οφείλεται ασφαλώς στη μεγέθυνση του τομέα των υπηρεσιών με ρυθμό υψηλότερο από τον αντίστοιχο του πρωτογενούς τομέα. Είναι μία εξέλιξη αναμενόμενη με βάση τη δυναμική των κλάδων στη σύγχρονη αναπτυξιακή διαδικασία. Ωστόσο, το υπόδειγμα της ανισομερούς αναπτύξεως των παραγωγικών κλάδων στις σύγχρονες οικονομίες δεν είναι αρκετό από μόνο του για να εξηγήσει την υπερβολική πτώση της παραγωγής του αγροτικού τομέα 6 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

7 Τσεχία στην Ελλάδα. Η υπέρμετρη οπισθοχώρηση της αγροτικής προστιθέμενης αξίας θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί εάν στην Ελλάδα είχε εφαρμοσθεί μία πιο αποτελεσματική αγροτική πολιτική. Πίνακας 1. Συνεισφορά του αγροτικού τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία, δασοκομία, αλιεία, θήρα) στη συνολική εγχώρια ακαθάριστη προστιθέμενη αξία (%) Aυστρία 2,5 2,0 1,6 1,9 Ην. Βασίλειο 1,8 1,0 0,7 0,8 Βέλγιο 1,5 1,4 0,8 0,8 Ιταλία 3,3 2,8 2,2 2,0 Γαλλία 3,3 2,8 2,3 2,2 Νορβηγία 3,1 2,1 1,5 1,2 Γερμανία 1,3 1,3 0,9 0,9 Ολλανδία 3,5 2,6 2,1 1,6 Δανία 3,5 2,6 1,4 1,2 Ουγγαρία 6,7 5,4 4,3 4,5 Ισπανία 4,5 4,4 3,2 2,8 Πολωνία 8,0 5,0 4,5 4,5 ΕΕ-15 2,7 2,2 1,7 1,7 Πορτογαλία 5,8 3,8 2,8 2,4 ΕΕ-25 2,9 2,3 1,8 1,8 Σουηδία 2,9 2,0 1,1 1,6 ΕΕ-27 2,8 2,4 1,9 1,9 Τσεχία 5,0 3,9 3,0 2,4 Ελλάδα 9,9 6,6 5,1 3,3 Φιλανδία 4,3 3,5 3,0 2,7 0,0-0,5-1,0-1,5-2,0-2,5 Πηγή: Eurostat Διάγραμμα 1. Πτώση του μεριδίου του πρωτογενούς τομέα στην ακαθάριστη αξία παραγωγής της χώρας, 2008/2000 (%) -1,6-1,5-1,4-1,4-1,8-1,0-0,2-0,1-0,6-0,6-0,5-0,5-0,5-0,5-0,4-0,4-0,8-0,9-0,9-0,8 Παρά την ανεξέλεγκτη πτώση του, ο αγροτικός τομέας εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τους βασικούς τομείς της ελληνικής οικονομίας, στον οποίο η Ελλάδα κατέχει αξιόλογα συγκριτικά πλεονεκτήματα. Η συμβολή του στην εγχώρια παραγωγή μειώθηκε στο 3,3% το 2008, εξακολουθεί όμως να είναι υψηλότερη από ό,τι στα περισσότερα κράτη-μέλη της ΕΕ-27, στην οποία το μέσο μερίδιο του αγροτικού τομέα στην εγχώρια παραγωγή ανέρχεται στο 1,9%. -3,0-3,5-4,0-3,3 Ελλάδα Ιρλανδία Ισπανία Δανία Πορτογαλία Ολλανδία Νορβηγία Ουγγαρία Ιταλία Φιλανδία Εντούτοις, παρά την ανεξέλεγκτη πτώση του, ο αγροτικός τομέας εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τους βασικούς τομείς της ελληνικής οικονομίας, στον οποίο η Ελλάδα κατέχει αξιόλογα συγκριτικά πλεονεκτήματα. Η συμβολή του στην εγχώρια παραγωγή μειώθηκε στο 3,3% το 2008, εξακολουθεί όμως να είναι υψηλότερη από ό,τι στα περισσότερα κράτη-μέλη της ΕΕ-27, στην οποία το μέσο μερίδιο του αγροτικού τομέα στην εγχώρια παραγωγή ανέρχεται στο 1,9%. Η αξία της παραγωγής το 2008 εκτιμάται (Eurostat) σε 11,1 δισ. (τρέχουσες τιμές) εκ των οποίων τα 8,2 δισ. (74,04%) προέρχονται από τη φυτική παραγωγή και τα 2,9 δισ. (25,96%) από τη ζωική παραγωγή. Έτσι, η αναλογία φυτικής και ζωικής παραγωγής μειώθηκε στο 2,85 το 2008, πλησιάζοντας τον μέσο όρο της ΕΕ-27. Το 2007, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις στη φυτική παραγωγή ανέρχονταν περίπου σε Ha 3. Βασικές καλλιέργειες είναι: α) Οι αροτραίες καλλιέργειες ( Ha, ή το 62% του συνόλου), που περιλαμβάνουν την παραγωγή σκληρού σιτα- Βέλγιο Πηγή: Eurostat Γαλλία ΕΕ-15 ΕΕ-25 ΕΕ-27 Πολωνία Γερµανία Σουηδία Ην. Βασίλειo Aυστρία 3. Το Ha συμβολίζει το εκτάριο και ισούται με 10 στρέμματα = τετραγωνικά μέτρα. 7 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

8 ριού ( Ha), αραβοσίτου ( Ha), καπνού ( Ha), βαμβακιού ( Ha), ζαχαροτεύτλων ( Ha), κ.ά. β) Οι δενδρώδεις καλλιέργειες ( Ha ή, 30,8% του συνόλου των καλλιεργούμενων εκτάσεων) που περιλαμβάνουν τους ελαιώνες ( Ha), τους αμπελώνες ( Ha), κ.ά. γ) Οι κηπευτικές καλλιέργειες ( Ha). Πίνακας 2. Παραγωγή των κυριότερων αγροτικών προϊόντων (χιλ. τόνοι) Η αρνητική εξέλιξη της παραγωγής πολλών αγροτικών προϊόντων σημειώνεται παράλληλα με την πολύ υψηλή μέση ετήσια αύξηση των εισαγωγών στην περίοδο Σιτάρι μαλακό Σιτάρι σκληρό Αραβόσιτος Καπνός Βαμβάκι Ντομάτες Ζαχαρότευτλα Ελαιόλαδο Λεμόνια Πορτοκάλια Μήλα Ροδάκινα Πατάτες Κρέας Γάλα Πηγή: ΕΣΥΕ Από τον Πίνακα 2 προκύπτει η στασιμότητα ή η πτωτική πορεία της παραγωγής των βασικών αγροτικών προϊόντων της χώρας. Η αρνητική αυτή εξέλιξη σημειώνεται παράλληλα με την πολύ υψηλή μέση ετήσια αύξηση των εισαγωγών πολλών αγροτικών προϊόντων στην περίοδο (Πίνακας 3), ενώ, όπως προκύπτει από τον Πίνακα 4, η μέση ετήσια αύξηση των εξαγωγών των βασικών αγροτικών προϊόντων της χώρας στην ίδια περίοδο δεν ξεπέρασε το 9,0%. Το εξωτερικό εμπόριο αγροτικών προϊόντων Ειδικότερα, οι πιο αξιοσημείωτες εξελίξεις που προκύπτουν από τους Πίνακες 3 και 4 για την περίοδο , είναι οι ακόλουθες: α) Στην κατηγορία των φρούτων και των λαχανικών, που αποτελεί ένα από τους πιο σημαντικούς εξαγωγικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας, κατά την περίοδο σημειώνεται μεγάλη αύξηση των εισαγωγών, με μέσο ετήσιο ρυθμό 24,4%, έναντι της αυξήσεως των εξαγωγών με ρυθμό 5,2%. Η μεγάλη αύξηση των εισαγωγών οφείλεται και στην πλήρη απελευθέρωση της εγχώριας αγοράς από διάχυτους περιορισμούς στις εισαγωγές που υπήρχαν έως τα τέλη της δεκαετίας του 1990, αλλά και στην ταχεία αύξηση της εγχώριας ζητήσεως τα τελευταία έτη. Ωστόσο, η εγχώρια παραγωγή εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από τους παράγοντες που επιβάρυναν και κατά το παρελθόν την ανταγωνιστικότητά της και οι οποίοι αναλύονται σε επόμενο κεφά- 8 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

9 λαιο, παρότι οι δυνατότητες υποκαταστάσεως εισαγωγών και μεγαλύτερης αυξήσεως των εξαγωγών είναι πολύ σημαντικές. Πίνακας 3. Εισαγωγές αγροτικών προϊόντων (εκατ. Ευρώ) Μέση ετήσια % μεταβολή, 2008/ Κρέατα και παρασκευάσματα 807,4 961, , ,8 11,4 05 Φρούτα και λαχανικά 406,0 623,5 764,1 782,2 24,4 02 Γαλακτοκομικά και αυγά 548,3 633,7 780,3 807,7 13,8 04 Δημητριακά και παρασκευάσματα 388,1 449,1 700,1 680,6 20,6 11 Ποτά 313,7 396,8 414,8 435,7 11,6 03 Ψάρια, οστρακοειδή, μαλάκια 298,9 354,9 435,3 427,7 12,7 08 Κτηνοτροφές 234,7 252,5 369,6 406,1 20,0 07 Καφές, τσάι, κακάο, μπαχαρικά 215,9 260,0 323,8 365,1 19,1 09 Διάφορα προϊόντα διατροφής 199,9 251,9 299,8 343,8 19,8 12 Καπνός ακατ. και κατεργασμένος 285,8 296,1 330,1 334,7 5,4 42 Λάδια και λίπη φυτικής προελεύσεως 46,6 99,1 179,0 237,2 72,1 06 Ζάχαρη, παρασκευάσματα 94,1 119,7 219,4 221,0 32,9 00 Ζώα ζώντα 87,6 88,7 95,5 89,8 0,9 41 Λάδια και λίπη ζωικής προελεύσεως 3,9 12,3 18,5 32,5 103,0 43 Λάδια και λίπη επεξεργασμένα 11,7 16,8 16,1 20,6 20, Βαμβάκι 13,1 7,8 9,5 8,0-15, Μαλλιά κ.ά. ζωικές τρίχες 13,2 5,7 4,3 3,2-37,6 ΣΥΝΟΛΟ 3.942, , , ,6 16,9 Πηγή: ΕΣΥΕ Στην κατηγορία του ελαιολάδου και λιπών φυτικής προελεύσεως σημειώνεται επίσης εντυπωσιακή αύξηση των εισαγωγών κατά την περίοδο με μέσο ετήσιο ρυθμό 72,1% έναντι πτώσεως των εξαγωγών κατά -0,5% ετησίως. Παρότι στον κλάδο λειτουργούν σήμερα ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις, η αναγκαία οργάνωση της παραγωγής και των εξαγωγών του τομέα αυτού δεν έχει ακόμη επιτευχθεί σε ικανοποιητικό βαθμό. Πίνακας 4. Εξαγωγές αγροτικών προϊόντων (εκατ. Ευρώ) Μέση ετήσια % μεταβολή, 2008/ Φρούτα και λαχανικά 1.149, , , ,3 5,2 42 Λάδια και λίπη φυτικής προελεύσεως 303,8 388,6 330,9 299,4-0,5 03 Ψάρια, οστρακοειδή, μαλάκια 319,4 365,6 449,2 446,4 11,8 12 Καπνός ακατ. και κατεργασμένος 450,2 427,1 354,3 415,3-2,7 04 Δημητριακά και παρασκευάσματα 137,5 231,3 249,5 315,1 31,8 02 Γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά 126,0 177,1 258,6 274,5 29,6 11 Ποτά 143,4 132,0 148,1 163,1 4,4 06 Ζάχαρη, παρασκευάσματα από ζάχαρη 22,3 49,0 37,0 52,5 33,1 09 Διάφορα προϊόντα διατροφής 49,9 78,4 108,8 124,4 35,6 01 Κρέατα και παρασκευάσματα 28,4 32,2 47,6 69,6 34,8 08 Κτηνοτροφές 28,5 30,1 35,8 51,3 21,6 07 Καφές, τσάι, κακάο, μπαχαρικά 30,8 24,7 25,1 30,1-0,8 43 Λάδια και λίπη επεξεργασμένα 4,1 8,1 19,1 27,2 87,8 00 Ζώα ζώντα 1,3 3,3 4,6 5,8 64,1 41 Λάδια και λίπη ζωικής προελεύσεως 0,3 1,7 1,2 2,4 109,8 ΣΥΝΟΛΟ 2.795, , , ,4 9,0 Πηγή: ΕΣΥΕ 9 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

10 Αξιοσημείωτη ήταν η αύξηση των εξαγωγών δημητριακών και παρασκευασμάτων κατά 31,8%, ενώ η αύξηση των εισαγωγών ήταν επίσης σημαντική (20,6%). Στα προϊόντα αυτά σημειώθηκε μεγάλη αύξηση των τιμών σε παγκόσμιο επίπεδο, πράγμα που δικαιολογεί τη μεγάλη αύξηση των εισπράξεων από εξαγωγές και των πληρωμών για εισαγωγές. β) Στην κατηγορία του ελαιολάδου και λιπών φυτικής προελεύσεως σημειώνεται επίσης εντυπωσιακή αύξηση των εισαγωγών κατά την περίοδο με μέσο ετήσιο ρυθμό 72,1%, έναντι πτώσεως των εξαγωγών κατά -0,5% ετησίως. Επίσης, στον Πίνακα 5 φαίνεται η εξέλιξη της παραγωγής και των εξαγωγών ελαιολάδου από την Ελλάδα, με κύριο χαρακτηριστικό τη στασιμότητα ή τη φθίνουσα τάση των εξαγόμενων ποσοτήτων παρά την υψηλή και παγκοσμίως αναγνωρισμένη ποιότητα του ελληνικού ελαιολάδου. Παρότι στον κλάδο λειτουργούν σήμερα ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις, η αναγκαία οργάνωση της παραγωγής και των εξαγωγών του τομέα αυτού δεν έχει ακόμη επιτευχθεί σε ικανοποιητικό βαθμό. γ) Στον κλάδο των ποτών η μέση ετήσια αύξηση των εισαγωγών ήταν 11,6% και των εξαγωγών 4,4%. Και σε αυτόν τον κλάδο η εγχώρια παραγωγή δεν έχει επωφεληθεί σε ικανοποιητικό βαθμό από την ταχεία αύξηση της εγχώριας ζητήσεως, με συνέπεια την επικράτηση των εισαγωγών. Οι μεγάλες και οι μικρές επιχειρήσεις του κλάδου αντιμετωπίζουν επίσης θέματα ανταγωνιστικής προσφοράς των εγχωρίως παραγομένων προϊόντων λόγω υψηλού κόστους εργασίας και μη ικανοποιητικής οργανωτικής δομής και επιχειρηματικότητας. δ) Οι εξαγωγές καπνού, βαμβακιού και ζαχαροτεύτλων ευρίσκονται σε πτωτική πορεία, ενώ οι εισαγωγές σημειώνουν μεγάλη αύξηση. ε) Αξιοσημείωτη ήταν η αύξηση των εξαγωγών δημητριακών και παρασκευασμάτων κατά 31,8%, ενώ η αύξηση των εισαγωγών ήταν επίσης σημαντική (20,6%). Στα προϊόντα αυτά σημειώθηκε μεγάλη αύξηση των τιμών σε παγκόσμιο επίπεδο (που επηρέασε και τα γαλακτοκομικά προϊόντα και την κτηνοτροφία γενικότερα, όπως αναλύεται στη συνέχεια), πράγμα που δικαιολογεί τη μεγάλη αύξηση των εισπράξεων από εξαγωγές και των πληρωμών για εισαγωγές. Στον Πίνακα 2 φαίνεται ότι η ανταπόκριση της ελληνικής παραγωγής αραβοσίτου και σκληρού και μαλακού σιταριού στην ταχεία αύξηση των τιμών τους παγκοσμίως δεν ήταν ικανοποιητική το 2007 και το 2008, ενώ υπάρχουν εκτιμήσεις για μεγάλη αύξηση της παραγωγής αυτών των προϊόντων το 2009, έτος κατά το οποίο οι διεθνείς τιμές τους διαμορφώνονται σε χαμηλά επίπεδα. Πάντως, τα δημητριακά και τα παρασκευάσματά τους έχουν μεγαλύτερη σημασία για την Ελλάδα μετά τη μεγάλη μείωση της παραγωγής καπνού, βαμβακιού και ζαχαροτεύτλων, εξαιτίας της καταργήσεως των κοινοτικών επιδοτήσεων. Πίνακας 5. Ελαιόλαδο: Παραγωγή και εξαγωγές (χιλ. τόνοι) Η ανταπόκριση της ελληνικής παραγωγής αραβοσίτου και σκληρού και μαλακού σιταριού στην ταχεία αύξηση των τιμών τους παγκοσμίως δεν ήταν ικανοποιητική το 2007 και το Παραγωγή 437,0 508,0 420,0 432,0 372,1 304,3 422,6 367,9 Εξαγωγές 133,0 255,0 150,0 187,0 134,6 62,5 150,0 131,1 Εξαγώγιμο μέρος (%) 30,4 50,2 35,7 43,3 36,2 20,5 35,5 35,6 Πηγή: Eurostat στ) Αύξηση των εξαγωγών της ιχθυοτροφίας, με μέσο ετήσιο ρυθμό 11,8%, ενώ οι εισαγωγές, κυρίως προϊόντων αλιείας, αυξάνονται με μέσο ετήσιο ρυθμό 12,7%. 10 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

11 Είδος κρέατος Παραγωγή Κατανάλωση ζ) Στον Πίνακα 6 παρουσιάζεται η παραγωγή κρέατος καθώς και ο βαθμός αυτάρκειας της χώρας (εγχώρια παραγωγή προς κατανάλωση) στα βασικά κτηνοτροφικά προϊόντα. Πίνακας 6. Παραγωγή και κατανάλωση κρέατος στην Ελλάδα (τόνοι) Βαθμός Βαθμός Αυτάρκειας (%) Παραγωγή Κατανάλωση Αυτάρκειας (%) Παραγωγή Κατανάλωση Ωστόσο, από τους Πίνακες 3 και 4 φαίνονται οι υψηλοί ρυθμοί αυξήσεως των εισαγωγών κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων με μέσο ετήσιο ρυθμό 11,4% και 13,8% αντιστοίχως, αλλά και ο υψηλός ρυθμός αυξήσεως κατά 29,6% των εξαγωγών γαλακτοκομικών προϊόντων (κυρίως φέτας). Επίσης, οι εξαγωγές κρέατος και παρασκευασμάτων αυξήθηκαν με υψηλό ρυθμό, 34,8% ετησίως, αλλά η συνολική τους αξία ήταν μόλις 70 εκατ. το 2008, έναντι αξίας των εισαγωγών άνω των 1,1 δισ. Αντιθέτως, η φέτα είναι ένα από τα βασικά εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας μας, παρότι μεγάλο μέρος της παραγωγής της καταναλώνεται εγχωρίως. Γενικά, η γαλακτοπαραγωγός αγελαδοτροφία, η πτηνοτροφία και η χοιροτροφία είναι σχετικά ανεπτυγμένες στην Ελλάδα, συνδέονται με τη μεταποιητική βιομηχανία και καλύπτουν σημαντικό μέρος της εγχώριας καταναλώσεως (Πίνακας 6). Επίσης, η αιγοπροβατοτροφία καλύπτει σημαντικό μέρος της εγχώριας ζητήσεως κρέατος (87%-91%) και συμβάλλει κυρίως στην παραγωγή της φέτας. Ωστόσο, ο κλάδος χαρακτηρίζεται από οργανωτικές αδυναμίες και από σχετικά χαμηλή ανταγωνιστικότητα. Ειδικότερα, τα τελευταία χρόνια εντείνεται ο ανταγωνισμός από τις γειτονικές χώρες στην εγχώρια αγορά, λόγω του χαμηλού κόστους παραγωγής των αμνοεριφίων σε αυτές τις χώρες. Δεδομένου δε ότι οι Έλληνες καταναλωτές προτιμούν το ντόπιο κρέας και το ντόπιο γάλα και τυρί, παρατηρείται επίσης και το φαινόμενο των (παράνομων) «ελληνοποιήσεων». Πίνακας 7. Εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων (εκατ. Ευρώ) Βαθμός Αυτάρκειας (%) Βόειο , , ,60 Χοιρινό , , ,62 Αιγοπρόβειο , , ,70 Πουλερικά , , ,03 Λοιπά , , ,54 Σύνολο , , ,78 Ο κλάδος της κτηνοτροφίας χαρακτηρίζεται από οργανωτικές αδυναμίες και από σχετικά χαμηλή ανταγωνιστικότητα. Ειδικότερα, τα τελευταία χρόνια εντείνεται ο ανταγωνισμός από τις γειτονικές χώρες λόγω του χαμηλού κόστους παραγωγής των αμνοεριφίων σε αυτές τις χώρες. Πηγή: Eurostat Ισοζύγιο Αγρoτικών Προϊόντων Συνολικές Εισαγωγές (Μ) Κρεάτων & Γαλακτοκομικών Εισαγωγές Κρεάτων & Γαλακτοκομικών/Μ (%) 34,65 32,62 33,42 31,62 30,49 32,52 29,47 29,36 Συνολικές Εξαγωγές (Χ) Φρούτων και λαχανικών (Φ&Λ) Εξαγωγές Φ&Λ/Χ (%) 39,22 32,09 35,60 37,51 32,57 31,66 35,47 34,48 Σημ.: Η ισοτιμία του Ευρώ ως προς την Δραχμή που λαμβάνεται για τα έτη είναι: 1998: 331,498 Δρχ./Ευρώ, 1999: 325,757 Δρχ./Ευρώ, 2000: 336,64 Δρχ./Ευρώ, 2001: 340,75 Δρχ./Ευρώ. Πηγή: Eurostat, EΣΥΕ 11 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

12 Στη δεκαετία του 2000, όπως και στην προηγούμενη δεκαετία, παρατηρείται το φαινόμενο της περιορισμένης αυξήσεως των εξαγωγών ελληνικών αγροτικών προϊόντων, ενώ στην ίδια περίοδο παρατηρούνται υψηλοί ρυθμοί αυξήσεως των εισαγωγών γεωργικών προϊόντων ακόμη και στους κλάδους στους οποίους η Ελλάδα κατέχει ουσιαστικά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Επίσης, τα τελευταία έτη αυξάνεται με ταχύ ρυθμό και το εύρος των εισαγωγών αγροτικών προϊόντων, που περιλαμβάνουν τώρα και εισαγωγές προϊόντων τα οποία παράγονται ευρέως και στην Ελλάδα (π.χ. όσπρια, εσπεριδοειδή, πατάτες, ντομάτες, φρούτα, κ.ά.). Στον Πίνακα 7 παρουσιάζεται το εξωτερικό εμπόριο της Ελλάδος στο σύνολο των αγροτικών προϊόντων. Το εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων παρουσιάζει έλλειμμα που αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 10,9% την περίοδο H μέση ετήσια αύξηση των εισαγωγών (5,8%), ήταν υψηλότερη από εκείνη των εξαγωγών (2,9%). Ειδικότερα στην περιοδο , η αύξηση των εξαγωγών ήταν μόλις 1,1% ετησίως, ενώ η αύξηση των εισαγωγών ήταν 6% ετησίως. Γενικά, από τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος προκύπτει ότι το 2007 οι εξαγωγές αγροτικών προϊόντων αποτέλεσαν το 18,6% περίπου της αξίας των συνολικών εξαγωγών αγαθών της χώρας, ενώ αντιστοίχως οι εισαγωγές σε αγροτικά προϊόντα ήταν το 13,6% των συνολικών εισαγωγών αγαθών. Από όσα προαναφέρθηκαν προκύπτουν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Στη δεκαετία του 2000, όπως και στην προηγούμενη δεκαετία, παρατηρείται το φαινόμενο της περιορισμένης αυξήσεως των εξαγωγών ελληνικών αγροτικών προϊόντων, ενώ στην ίδια περίοδο παρατηρούνται υψηλοί ρυθμοί αυξήσεως των εισαγωγών γεωργικών προϊόντων ακόμη και στους κλάδους στους οποίους η Ελλάδα κατέχει ουσιαστικά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Επίσης, τα τελευταία έτη αυξάνεται με ταχύ ρυθμό και το εύρος των εισαγωγών αγροτικών προϊόντων, που περιλαμβάνουν τώρα και εισαγωγές προϊόντων τα οποία παράγονται ευρέως και στην Ελλάδα (π.χ. όσπρια, εσπεριδοειδή, πατάτες, ντομάτες, φρούτα, κ.ά.). Είναι προφανές ότι τα ξένα προϊόντα έχουν αξιοποιήσει τις ευκαιρίες από την ταχεία αύξηση της εγχώριας ζητήσεως, τη δημιουργία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς και της παγκοσμιοποιήσεως και έχουν διεισδύσει με επιτυχία στην ελληνική αγορά, κάτι που δεν ισχύει για τα ελληνικά προϊόντα, τα οποία χάνουν μερίδιο τόσο στην εγχώρια όσο και στις ξένες αγορές παρά την αναμφισβήτητη φυσική ποιότητά τους και την γενικότερη προτίμησή τους από τους καταναλωτές. Οι αιτίες αυτών των δυσμενών εξελίξεων θα πρέπει να αναζητηθούν τόσο στην ακολουθούμενη αγροτική πολιτική, όπως προαναφέρθηκε, όσο και στη γενικότερη μακροοικονομική πολιτική της χώρας που ευνοεί την ταχεία αύξηση των εγχώριων εισοδημάτων (δηλαδή του κόστους εργασίας) και της εγχώριας ζητήσεως εις βάρος πάντοτε της ανταγωνιστικότητας των εγχωρίως παραγομένων προϊόντων. Όσον αφορά την αγροτική πολιτική σημειώνεται ότι η οικογενειακή εκμετάλλευση, με μόνη δραστηριότητα την κατακερματισμένη παραγωγή στο χωράφι, χωρίς κατάλληλους αποθηκευτικούς χώρους, χώρους διαλογής και διαχωρισμού ποιοτήτων, χώρους συσκευασίας και δυνατότητα επιλογής δικτύων διανομής, και με απουσία ουσιαστικής διαπραγματευτικής δυνατότητας, δεν έχει προοπτικές ανταγωνιστικής λειτουργίας στην εγχώρια ή τις ξένες αγορές. Οι εξαγωγές αυξάνουν για τα φρούτα, τα λαχανικά και άλλες κατηγορίες προϊόντων, μόνον όταν αναπτύσσονται σταδιακά αξιόλογες επιχειρηματικές μονάδες, συνεταιριστικές, εταιρικές ή ατομικές, που πραγματοποιούν εξαγωγές με αποτελεσματικό τρόπο. Γενικά, οι προοπτικές αναπτύξεως των ελληνικών εξαγωγών είναι πολύ σημαντικές, υπό την προϋπόθεση, όμως, ότι θα ενισχυθεί η επιχειρηματική δραστηριότητα στην ελληνική γεωργία και η αποτελεσματικότερη διασύνδεσή της με τη βιομηχανία και το εμπόριο, π.χ., με τη δημιουργία αξιόλογων εξαγωγικών-εισαγωγικών επιχειρήσεων για την οργάνωση της εγχώριας παραγωγής και την αποτελεσματική προώθηση των γεωργικών προϊόντων. 12 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

13 Η οικογενειακή εκμετάλλευση, με μόνη δραστηριότητα την κατακερματισμένη παραγωγή στο χωράφι, χωρίς κατάλληλους αποθηκευτικούς χώρους, χώρους διαλογής και διαχωρισμού ποιοτήτων, χώρους συσκευασίας και δυνατότητα επιλογής δικτύων διανομής, και με απουσία ουσιαστικής διαπραγματευτικής δυνατότητας, δεν έχει προοπτικές ανταγωνιστικής λειτουργίας στην εγχώρια ή τις ξένες αγορές. Στον τομέα της μακροοικονομικής πολιτικής, η περιορισμένη αύξηση των εξαγωγών αγροτικών προϊόντων και η σχετικά υψηλή αύξηση των αντίστοιχων εισαγωγών, οφείλονται στην ταχεία αύξηση της εγχώριας ζητήσεως καθώς και στην ταχεία επιδείνωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Ειδικότερα, αύξηση του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα μεγάλη στον αγροτικό τομέα για τους ακόλουθους λόγους: α) Η αυτοαπασχόληση των μελών της οικογένειας στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις έχει αντικατασταθεί σήμερα σε μεγάλο βαθμό με μισθωτή εργασία, κυρίως μεταναστών. β) Η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας είναι σχετικά χαμηλή, λόγω της υπάρχουσας αδυναμίας εκμεταλλεύσεως των οικονομιών κλίμακας που υπάρχουν στην παραγωγή και στη διανομή. Σε αυτό συντείνουν ο κατακερματισμός της παραγωγής και η μη ικανοποιητική δομή των γεωργικών επιχειρήσεων, και ιδιαιτέρως των συνεταιριστικών οργανώσεων και η διάχυτη έλλειψη επιχειρηματικότητας. Τα ανωτέρω διατηρούν το κόστος παραγωγής και διαθέσεως πολλών αγροτικών προϊόντων στην Ελλάδα πολύ υψηλότερο από ό,τι σε άλλες γειτονικές χώρες χαμηλού κόστους παραγωγής και αντισταθμίζουν τα πλεονεκτήματα των εγχώριων γεωργικών εκμεταλλεύσεων που προκύπτουν από την επιδότηση της χρήσεως καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας, το σχεδόν μηδενικό κόστος του νερού και το χαμηλό κόστος χρηματοδοτήσεως. Γεωργική απασχόληση και εισόδημα Οι απασχολούμενοι στον αγροτικό τομέα το 2008 ήταν 496,7 χιλ. ή το 11,2% της συνολικής απασχολήσεως στη χώρα (4.539 χιλ. άτομα). Εκτός από αυτούς υπάρχουν οι απασχολούμενοι μερικής απασχολήσεως. Η μεγάλη πτώση του μεριδίου του αγροτικού τομέα στην παραγωγή συνοδεύθηκε και από την πτώση του μεριδίου του στην απασχόληση, από 30,3% το 1980 σε 17% το 1998, σε 12,6% το 2004 και σε 11,3% το Το ποσοστό αυτό εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλότερο από το αντίστοιχο στην ΕΕ-15 που ήταν 3,8% το Tο ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων αγροτών στην Ελλάδα έχει μειωθεί στο 80,7% το 2008, έναντι 63,8% στην Ιταλία. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στη νομιμοποίηση των εργαζόμενων μεταναστών στον αγροτικό τομέα τα τελευταία έτη, ενώ οι βασικές γεωργικές και κτηνοτροφικές εργασίες στις ελληνικές αγροτικές εκμεταλλεύσεις πραγματοποιούνται σήμερα από μετανάστες. Η απασχόληση των μελών της οικογένειας των αγροτών έχει μειωθεί σημαντικά. (βλέπε, επίσης, Φ. Βακάκης, 2009). Σύμφωνα με την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της ΕΣΥΕ, οι απασχολούμενοι στον αγροτικό τομέα το 2008 ήταν 496,7 χιλ. ή το 11,2% της συνολικής απασχολήσεως στη χώρα (4.539 χιλ. άτομα). Εκτός από αυτούς υπάρχουν και οι απασχολούμενοι μερικής απασχολήσεως. Ειδικότερα, εκτιμάται (Φ. Βακάκης, 2009) ότι μόνο το 10% των αρχηγών των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην Ελλάδα απασχολούνται πλήρως σε αυτές, το 30% απασχολούνται σε ποσοστό άνω του 50%, και το 60% σε ποσοστό κάτω του 50%. Ο συνδυασμός των ανωτέρω εξελίξεων, δηλαδή της πολύ μεγάλης πτώσεως της αγροτικής παραγωγής με ταυτόχρονη διατήρηση της απασχολήσεως στον αγροτικό τομέα σε σχετικά υψηλό επίπεδο, συνεπάγεται σημαντική πτώση της καθαρής πραγματικής προστιθέμενης αξίας σε τιμές συντελεστών παραγωγής του αγροτικού τομέα ανά μονάδα εργασίας σε ετήσια βάση (Δείκτης Α). Ο δείκτης αυτός ήταν μειωμένος στην Ελλάδα το 2008, κατά -20,4% έναντι του 2000 και κατά -24,1% έναντι του 1997 (Πίνα- 4. «Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδος », σελ OIKONOMIKO ΔEΛTIO

14 κας 8). Αντιθέτως, ο δείκτης ήταν αυξημένος το 2008 έναντι του 2000 κατά 15,6% στην ΕΕ-27, κατά 20,1% στη Βουλγαρία, 30,8% στη Γερμανία, κατά 42,4% στη Ρουμανία, κατά 90,6% στην Πολωνία, κατά 100,1% στην Ουγγαρία, και ήταν ελαφρά μειωμένος (-1%) στην Ισπανία. Ο συνδυασμός της πολύ μεγάλης πτώσεως της αγροτικής παραγωγής με ταυτόχρονη διατήρηση της απασχολήσεως στον αγροτικό τομέα σε σχετικά υψηλό επίπεδο, συνεπάγεται σημαντική πτώση της καθαρής πραγματικής προστιθέμενης αξίας σε τιμές συντελεστών παραγωγής του αγροτικού τομέα ανά μονάδα εργασίας σε ετήσια βάση. Κοινοτικές επιδοτήσεις και κρατικές ενισχύσεις Πίνακας 8. Εξέλιξη του πραγματικού αγροτικού εισοδήματος ανά εργαζόμενο πλήρους απασχολήσεως στην ΕΕ-27 (Δείκτης A, 2000=100) ΕΕ-27 : ,35 116,38 106,01 121,26 115,20 Αυστρία 92, ,22 112,61 109,76 133,87 125,50 Βέλγιο 0, ,36 93,90 96,85 114,60 80,10 Βουλγαρία : ,77 91,88 97,88 96,44 124,40 Γαλλία 101, ,84 94,43 89,72 109,64 98,20 Γερμανία 87, ,47 122,74 111,14 139,73 129,60 Δανία 112, ,70 94,24 93,60 108,39 81,60 Ελλάδα 104, ,76 84,14 85,66 87,00 80,10 Ην. Βασίλειο 122, ,40 125,37 122,57 138,38 157,90 Ιρλανδία 85, ,69 83,92 104,85 102,39 93,40 Ισπανία 106, ,86 108,65 95,94 102,50 94,00 Ιταλία 102, ,11 97,35 85,06 79,76 81,10 Ουγγαρία 169, ,12 144,63 145,54 174,68 207,20 Ολλανδία 119, ,37 79,54 78,75 92,12 81,50 Πολωνία : ,02 180,83 164,06 226,53 182,50 Πορτογαλία 105, ,34 114,29 104,97 105,07 108,90 Ρουμανία : ,26 261,14 148,95 117,32 150,70 Τσεχία : ,20 137,48 152,22 197,00 201,80 Φιλανδία 80, ,96 101,47 114,73 123,52 94,40 Ο δείκτης που χρησιμοποιείται ευρέως για την σύγκριση της εξελίξεως του γεωργικού εισοδήματος μεταξύ των κρατώνμελών είναι ο Δείκτης Α. Ο δείκτης αυτός μετράει τη μεταβολή του πραγματικού γεωργικού εισοδήματος (της καθαρής προστιθέμενης αξίας παραγωγής σε τιμές συντελεστών παραγωγής) σε σχέση με τη μεταβολή του συνολικού εργατικού δυναμικού που απασχολείται στον πρωτογενή τομέα εκφρασμένο σε μονάδες ανθρώπινης εργασίας πλήρους απασχoλήσεως. Πηγή: Eurostat Η σταδιακή απώλεια εισοδήματος των Ελλήνων αγροτών στην παραγωγή υπερ-αντισταθμίζεται από την απολαβή αυξημένων επιδοτήσεων και άλλων παροχών από την ΕΕ-27 και το ελληνικό κράτος. Οι επιδοτήσεις από την ΕΕ, μέσω του ΕΛΕΓΕΠ (Ειδικού Λογαριασμού Εγγυήσεων Γεωργικών Προϊόντων), παρουσιάζεται στον Πίνακα 9. Συνολικά, οι κρατικές ενισχύσεις προς τον αγροτικό τομέα (συμπεριλαμβανομένων και των κοινοτικών επιδοτήσεων) εκτιμώνται στα 9,5 δισ. το 2009, από 8,5 δισ. το 2008 και 5,05 δισ. το 2000, εξέλιξη που ισοδυναμεί με μέση ετήσια αύξηση κατά 7,3% στην περίοδο Στις ενισχύσεις του 2009 συμπεριλαμβάνονται: 4,35 δισ. για συντάξεις ΟΓΑ, 610 εκατ. για κρατικές επενδύσεις και περίπου 1 δισ. για πληρωμές μέσω του Οργανισμού Ελληνικές Γεωργικές Ασφαλίσεις (ΕΛΓΑ). Στο τελευταίο ποσό συμπεριλαμβάνονται και τα 500 εκατ. που δόθηκαν επιπλέον μετά τις κινητοποιήσεις των αγροτών τον Ιανουάριο του Έτσι, οι συνολικές κρατικές δαπάνες στον αγροτικό τομέα ανήλθαν το 2008 στο 81% της ακαθάριστης αξίας της συνολικής παραγωγής του αγροτικού τομέα (2008: 11,1 δισ., 2007: 11,7 δισ.). 14 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

15 Η σταδιακή απώλεια εισοδήματος των Ελλήνων αγροτών στην παραγωγή υπεραντισταθμίζεται από την απολαβή αυξημένων επιδοτήσεων και άλλων παροχών από την ΕΕ-27 και το ελληνικό κράτος. Έτσι, οι συνολικές κρατικές δαπάνες στον αγροτικό τομέα ανήλθαν το 2008 στο 81% της ακαθάριστης αξίας της συνολικής παραγωγής του αγροτικού τομέα. Σε πολλές περιοχές, η υπερ-εντατική χρήση της γεωργικής γης για αύξηση της παραγωγής πολλών προϊόντων με στόχο τη μεγιστοποίηση των επιδοτήσεων, είχε ως αποτέλεσμα την κατάχρηση λιπασμάτων και φαρμάκων, τη σπατάλη υδατίνων πόρων και τελικά την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, αντί της προστασίας του. Πίνακας 9. Απολήψεις ΕΛΕΓΕΠ (εκατ. Ευρώ σε τιμές 2008) Σύνολο Σημ.: Μέσω του προϋπολογισμού ΕΛΕΓΕΠ χρηματοδοτούνται κυρίως άμεσες εισοδηματικές ενσχύσεις στον αγροτικό πληθυσμό. Πηγή: Εισηγητικές Εκθέσεις Υπουργείου Οικονομίας & Οικονομικών Γενικά, ο αγροτικός τομέας επιτείνει την επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών της χώρας για τους ακόλουθους λόγους: α) Συμβάλλει ελάχιστα ή καθόλου στα έσοδα του Προϋπολογισμού. Αντιθέτως, ο Προϋπολογισμός επιβαρύνεται από τη μειωμένη φορολογία των καυσίμων για τα αγροτικά αυτοκίνητα και μηχανήματα, καθώς και από τον μειωμένο φόρο ταξινομήσεως των γεωργικών οχημάτων και από την ουσιαστικά δωρεάν χρήση του νερού και της ηλεκτρικής ενέργειας. β) Οι συντάξεις του ΟΓΑ παρέχονται σε μεγάλο βαθμό χωρίς να έχει προηγηθεί η καταβολή ασφαλιστικών εισφορών. Έτσι, οι συντάξεις αυτές επιβαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό με 4,35 δισ. (1,7% του ΑΕΠ) το 2009, και παρέχονται σε 920 χιλ. άτομα περίπου. γ) Επίσης, οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ για καταστροφές της γεωργικής παραγωγής λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων επιβαρύνουν κατά κύριο λόγο τον κρατικό προϋπολογισμό με ποσά άνω των 500 εκατ. ετησίως. Γενικά, ο ΕΛΓΑ καλύπτει τώρα πολύ περισσότερες ζημίες από ό,τι οι αντίστοιχοι Οργανισμοί στις άλλες χώρες της ΕΕ-27, ενώ οι καλύψεις αυτές πραγματοποιούνται σε μεγάλο βαθμό χωρίς πληρωμή των αναλογούντων ασφαλίστρων από τους ενδιαφερόμενους. δ) Για τη χρηματοδότηση του αγροτικού τομέα, ο κρατικός προϋπολογισμός καλύπτει, εκτός των επιχορηγήσεων επιτοκίων ( 40 εκατ. το 2009), και τα χρέη των αγροτών που διαγράφονται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Η τελευταία διαγραφή χρεών για τους αγρότες έγινε το 2006 και ήταν ύψους 1,1 δισ. Βέβαια, εάν οι προαναφερθείσες ενισχύσεις στον ελληνικό αγροτικό τομέα είχαν σκοπό ο τομέας αυτός να επιτελέσει τους ευεργετικούς για τη χώρα ρόλους που αναφέρθηκαν στην εισαγωγή, τότε τα αποτελέσματά τους ήταν μάλλον απογοητευτικά. Ο αγροτικός τομέας δεν αναπτύχθηκε όπως θα έπρεπε, παρά τα σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα που κατέχει η χώρα μας σε αυτόν. Η περιφέρεια ερήμωσε, εκτός των περιοχών στις οποίες ο τουρισμός κατόρθωσε να αναδειχθεί σε κυρίαρχη δραστηριότητα. Ο αγροτικός πληθυσμός είναι σήμερα μεγάλης ηλικίας και ο πληθυσμός της χώρας συγκεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό στις μεγάλες πόλεις. Επίσης, σε πολλές περιοχές, η υπερ-εντατική χρήση της γεωργικής γης για αύξηση της παραγωγής πολλών προϊόντων (βαμβάκι, καπνός, κ.ά.) με στόχο τη μεγιστοποίηση των επιδοτήσεων, είχε ως αποτέλεσμα την κατάχρηση λιπασμάτων και φαρμάκων, τη σπατάλη υδατίνων πόρων και τελικά την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, αντί της προστασίας του. Η αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και επιπτώσεις στην Ελλάδα Η πτώση της παραγωγής σε βασικά γεωργικά προϊόντα της χώρας μας (όπως του καπνού, του βαμβακιού, των ζαχαροτεύτλων και άλλων προϊόντων) επιταχύνθηκε κατά την τελευταία πενταετία, κυρίως ως αποτέλεσμα της αναθεωρήσεως της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της ΕΕ που εφαρμό- 15 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

16 Η ΚΑΠ έπρεπε να προσαρμοσθεί για να λειτουργήσει ομαλά στη διευρυμένη ΕΕ-27 και να συμμορφωθεί στις συμφωνίες που είχαν επιτευχθεί στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμό Εμπορίου. Σύμφωνα με το νέο σύστημα ενισχύσεων, η καταβολή των επιδοτήσεων είναι αποσυνδεδεμένη από την παραγωγή. Δεν συνδέεται πλέον ούτε με το είδος της καλλιέργειας ούτε με την ποσότητα παραγωγής και περιλαμβάνει το σύνολο των άμεσων ενισχύσεων που εισέπραξε κατά μέσο όρο ο παραγωγός κάθε εκμεταλλεύσεως στην τριετία ζεται και στην Ελλάδα από την Έως τα τέλη της δεκαετίας του 1980 η ΚΑΠ εστίασε στην οργάνωση των γεωργικών αγορών και στη στήριξη των τιμών των γεωργικών προϊόντων. Στη συνέχεια, από το 1993, εξελίχθηκε σε ένα πιο γενικευμένο σύστημα άμεσων ενισχύσεων (ανά στρέμμα, ανά τόνο παραγωγής ή ανά κεφαλή παραγωγικού ζώου, αναλόγως του προϊόντος), με στόχο την αμεσότερη στήριξη του γεωργικού εισοδήματος. Όταν λειτουργούσε σε αυτή τη βάση προκάλεσε: α) σημαντικές ανισορροπίες μεταξύ προσφοράς και ζητήσεως με συνέπεια αυξανόμενα πλεονάσματα στην ΕΕ σε πολλά προϊόντα, β) ταχεία αύξηση των δαπανών της ΚΑΠ για εγγυήσεις τιμών και επιδοτήσεις, γ) τάσεις ενισχύσεως της εντατικοποιήσεως της παραγωγής σε πλεονασματικά προϊόντα, δ) άνιση κατανομή ενισχύσεων, σε επίπεδο χωρών ή παραγωγών, ε) μεροληπτική λειτουργία υπέρ των πλουσιότερων χωρών και των μεγαλύτερων παραγωγών, κ.ά. Παράλληλα, η ΚΑΠ έπρεπε να προσαρμοσθεί για να λειτουργήσει ομαλά στη διευρυμένη ΕΕ-27 και να συμμορφωθεί στις συμφωνίες που είχαν επιτευχθεί στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΑ). Τέλος, η ΚΑΠ όφειλε να προσαρμοσθεί στις αυξημένες απαιτήσεις για διαφάνεια και έλεγχο των δαπανών του προϋπολογισμού της ΕΕ, στις απαιτήσεις των καταναλωτών για ασφαλή τρόφιμα και στην ευαισθητοποίηση των πολιτών σε θέματα προστασίας του περιβάλλοντος. Έτσι, η Agenda 2000 έβαλε τα θεμέλια της μεταρρυθμίσεως της ΚΑΠ για την περίοδο και ανέδειξε την «Αγροτική Ανάπτυξη» ως το δεύτερο πεδίο διαρθρωτικών παρεμβάσεών της. Η πρώτη φάση της μεταρρυθμίσεως (Ιούνιος 2003) συνεπαγόταν ριζική μεταβολή του τρόπου στηρίξεως της ευρωπαϊκής γεωργίας. Η βασικότερη μεταβολή ήταν η καθιέρωση του συστήματος των Ενιαίων Αποδεσμευμένων Ενισχύσεων (ΕΑΕ), στη θέση των προηγούμενων, επιμέρους και κατά προϊόν, άμεσων ή έμμεσων, ενισχύσεων στον παραγωγό. Οι ΕΑΕ τέθηκαν σε εφαρμογή από έως από τα κράτη-μέλη της ΕΕ και στην Ελλάδα από Σύμφωνα με το νέο σύστημα ενισχύσεων, η καταβολή των ΕΑΕ είναι αποσυνδεδεμένη από την παραγωγή. Δεν συνδέεται πλέον ούτε με το είδος της καλλιέργειας ούτε με την ποσότητα παραγωγής και περιλαμβάνει το σύνολο των άμεσων ενισχύσεων που εισέπραξε κατά μέσο όρο ο παραγωγός κάθε εκμεταλλεύσεως στην τριετία Ειδικότερα, η περίοδος αναφοράς είναι η τετραετία για το ελαιόλαδο, τα έτη 2000, 2001, 2002 και 2005 στα ζαχαρότευτλα και η τριετία για τα οπωροκηπευτικά. Η ΕΑΕ καταβάλλεται σε κάθε επιλέξιμο παραγωγό βάσει του αριθμού των Ατομικών Δικαιωμάτων Πληρωμής (ΑΔΠ) που κατέχει, δηλαδή βάσει του αριθμού των στρεμμάτων που καλλιέργησε στην περίοδο αναφοράς. Η αξία του κάθε ΑΔΠ προκύπτει από τη διαίρεση του συνολικού ποσού της επιδοτήσεως που έλαβε ο παραγωγός στην περίοδο αναφοράς διά του μέσου αριθμού των στεμμάτων που καλλιέργησε στην ίδια περίοδο. Έτσι, για τα περισσότερα προϊόντα, μέχρι το 2013 κάθε αγρότης θα λαμβάνει ως ετήσια επιδότηση το ποσό που έλαβε, κατά μέσο όρο, την περίοδο αναφοράς, ανεξαρτήτως από το εάν θα καλλιεργεί και ποιο προϊόν Για το σκληρό σιτάρι, τα ιστορικά στοιχεία θα μειωθούν κατά ένα μικρό ποσοστό ενώ στον ρύζι σχεδόν θα διπλασιασθούν. Για το βόειο και αιγοπρόβειο κρέας οι ενισχύσεις που θα συνυπολογισθούν δεν θα είναι ο μέσος όρος των περιόδων αλλά οι υψηλότερες πριμοδοτήσεις του Το ίδιο θα ισχύσει και για τα σιτηρά. 16 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

17 Όλες οι ενισχύσεις μειώθηκαν κατά 3% το 2005, 4% το 2006 και μειώνονται κατά 5% από το 2007 και μετά. Ειδικότερα, οι ΕΑΕ θα αντικαταστήσουν: Το 58% των ενισχύσεων για τα σιτηρά, τα ελαιούχα και πρωτεϊνούχα φυτά, τα όσπρια και το ρύζι, το 50% των ενισχύσεων στις αποξηραμένες ζωοτροφές και το 65% των ενισχύσεων στο βαμβάκι. Το υπόλοιπο μέρος των ενισχύσεων θα παραμείνει συνδεδεμένο με την παραγωγή (ειδικά καθεστώτα). Για το ελαιόλαδο, τον καπνό, το βόειο κρέας, το αιγοπρόβειο κρέας, το γάλα και τα ζαχαρότευτλα οι ΕΑΕ θα αντικαταστήσουν πλήρως τις προηγούμενες ενισχύσεις. Η ρύθμιση αυτή δεν περιλαμβάνει τα νωπά και μεταποιημένα οπωροκηπευτικά, τα αμπελοοινικά προϊόντα και τα μέτρα υπέρ της αγροτικής αναπτύξεως. Τα κράτη-μέλη μπορούν επίσης να παρακρατούν έως 10% των ΕΑΕ κάθε δικαιούχου και το ποσό να αναδιανέμεται και να επιστρέφεται σε νέους παραγωγούς για δράσεις υπέρ της ποιότητας, της εμπορίας των γεωργικών προϊόντων, ή του περιβάλλοντος. Το ποσοστό παρακρατήματος στη χώρα μας είναι 10% για τις αροτραίες καλλιέργειες και το βόειο κρέας, 5% για το κρέας αιγοπροβάτων, 4% για το ελαιόλαδο και 2% για τον καπνό. Χρησιμοποιείται δε ως πρόσθετη στρεμματική ενίσχυση του σκληρού σιταριού και του καλαμποκιού, στον καπνό υπέρ ποικιλιών ανωτέρας ποιότητας, για βιολογική ελαιοκαλλιέργεια, και στον κλάδο του βόειου κρέατος και της αιγοπροβατοτροφίας για την εκτροφή βελτιωμένων ζώων. Στην κορυφή πλέον των προτεραιοτήτων της ΕΕ ευρίσκεται η αειφόρος αγροτική ανάπτυξη με σκοπό την αντιστροφή της εγκαταλείψεως του αγροτικού τομέα, την καταπολέμηση της φτώχειας, την ενίσχυση της απασχολήσεως, την ισότητα ευκαιριών και την ανταπόκριση στις απαιτήσεις για ποιοτικά και ασφαλή για την υγεία προϊόντα. Παράλληλα, στην κορυφή πλέον των προτεραιοτήτων της ΕΕ ευρίσκεται η αειφόρος αγροτική ανάπτυξη με σκοπό την αντιστροφή της εγκαταλείψεως του αγροτικού τομέα, την καταπολέμηση της φτώχειας, την ενίσχυση της απασχολήσεως, την ισότητα ευκαιριών και την ανταπόκριση στις απαιτήσεις για ποιοτικά και ασφαλή για την υγεία προϊόντα. Για το λόγο αυτό, για τη χορήγηση στο ακέραιο της ΕΑΕ αλλά και των υπόλοιπων άμεσων ενισχύσεων, ο δικαιούχος αγρότης υποχρεούται αφενός να τηρεί συγκεκριμένα κανονιστικά πρότυπα σε ό,τι αφορά το περιβάλλον, την ασφάλεια τροφίμων, την φυτοπροστασία, καθώς και την υγεία και τις καλές συνθήκες εκτροφής και μεταφοράς των ζώων και αφετέρου, να εξασφαλίζει ότι το σύνολο της γεωργικής εκτάσεως υπόκειται σε καλή διαχείριση (ότι «διατηρείται σε καλές γεωργικές και περιβαλλοντικές συνθήκες»). Πέραν των εισοδηματικών ενισχύσεων η ΚΑΠ προβλέπει μέτρα και κονδύλια για την Κοινοτική Αγροτική Ανάπτυξη (ΚΑΑ). Το γενικό πλαίσιο της ΚΑΑ επικεντρώνεται γύρω από τους ακόλουθους τέσσερις στόχους (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2001): α) Την πολυλειτουργικότητα της γεωργίας, δηλαδή τον ρόλο της πέραν της παραγωγής τροφίμων. β) Την πολυτομεακή και ολοκληρωμένη προσέγγιση στην αγροτική οικονομία, η οποία θα οδηγήσει στη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων, στη δημιουργία νέων πηγών εισοδήματος και απασχολήσεως και στην προστασία της αγροτικής κληρονομιάς. γ) Τις ευέλικτες ενισχύσεις για την αγροτική ανάπτυξη με βάση την αρχή της επικουρικότητας, που προωθούν την αποκέντρωση και τη συμμετοχή σε περιφερειακό, τοπικό και εταιρικό επίπεδο. δ) Τη διαφάνεια στον σχεδιασμό και τη διαχείριση των προγραμμάτων βάσει απλουστευμένης νομοθεσίας. Τα μέτρα του Κανονισμού Αγροτικής Αναπτύξεως αφορούν: (α) Εισοδηματικές ενισχύσεις, που αποσκοπούν σε αύξηση του εισοδήματος των παραγωγών μέσω του εκσυγχρονισμού του αγροτικού 17 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

18 Στην περίπτωση του καπνού, με την εφαρμογή του νέου καθεστώτος (από ), οι έως τότε παραγωγοί έλαβαν την επιδότηση που τους αναλογούσε με βάση τον μέσο αριθμό στρεμμάτων που καλλιεργούσαν και τη μέση ετήσια επιδότηση που έλαβαν κατά την περίοδο Οι εκτάσεις καπνού που καλλιεργήθηκαν καθώς και η παραγόμενη ποσότητα σημείωσαν κατακόρυφη πτώση το 2008, τόσο έναντι του 2003, όσο και έναντι του Επίσης, ο αριθμός των παραγωγών μειώθηκε από 53,9 χιλ. την περίοδο σε 17,7 χιλ. το τομέα. Αυτές περιλαμβάνουν ενισχύσεις για νέους γεωργούς, πρόωρη συνταξιοδότηση, αγρο-περιβαλλοντικά μέτρα, αναδάσωση αγροτικής γης και μέτρα στηρίξεως των ορεινών και μειονεκτικών περιοχών. (β) Κεφαλαιουχικές ενισχύσεις, για αύξηση της ανταγωνιστικότητας του τομέα και αφορούν επενδυτικές ενισχύσεις για εκπαίδευση των γεωργών, για την ανάπτυξη της εμπορίας και της μεταποιήσεως των αγροτικών προϊόντων, κ.ά. Μέρος της τελικής συμφωνίας του 2003 για την τελευταία μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, ήταν και η διαδικασία «ελέγχου υγείας» της ΚΑΠ, η οποία βασίζεται σε τρεις άξονες: α) Βελτίωση του συστήματος των ΕΑΕ ώστε να γίνει περισσότερο αποτελεσματικό, αποδοτικό και απλό. β) Ενίσχυση του προσανατολισμού των αγροτικών προϊόντων προς την αγορά. γ) Αντιμετώπιση των νέων μεγάλων προκλήσεων που προκύπτουν από τις κλιματικές αλλαγές (ασφάλιση από φυσικές καταστροφές, παραγωγή βιοκαυσίμων, διαχείριση υδάτινων πόρων κ.ά.). Ο «έλεγχος υγείας» ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο του 2008 και αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για τη μελλοντική χρηματοδότηση, και γενικά για τον προσανατολισμό της ΚΑΠ μετά το 2013, στο πλαίσιο των μελλοντικών δημοσιονομικών προοπτικών που προσδιορίζονται για το διάστημα Οι επιπτώσεις της αναθεωρήσεως της ΚΑΠ στην παραγωγή τριών βασικών γεωργικών προϊόντων παρουσιάζονται στον Πίνακα 10. Στην περίπτωση του καπνού, με την εφαρμογή του νέου καθεστώτος (από ), οι έως τότε παραγωγοί έλαβαν την ΕΑΕ που τους αναλογούσε με βάση τον μέσο αριθμό στρεμμάτων που καλλιεργούσαν και τη μέση ετήσια επιδότηση που έλαβαν κατά την περίοδο Εάν, για παράδειγμα, ένας παραγωγός καλλιεργούσε κατά μέσο όρο 20 στρέμματα μόνο καπνό τότε έχει κατοχυρώσει 20 ΑΔΠ και εάν από αυτά εισέπραξε επιδότηση , τότε η αξία κάθε ΑΔΠ ανέρχεται σε 500. Η αξία αυτή μειώνεται κατά 3% για να τροφοδοτηθεί το εθνικό απόθεμα δικαιωμάτων το οποίο θα ενισχύει τους νέους αγρότες και μειώνεται επιπλέον κατά 2% για να χρηματοδοτηθούν δράσεις που θα οδηγήσουν σε βελτίωση της ποιότητας των αγροτικών προϊόντων. Έτσι, από , ο αγρότης δηλώνει τον αριθμό στρεμμάτων που έχει διαθέσιμα και πληρούν τα περιβαλλοντικά και άλλα κριτήρια (όχι μεγαλύτερο από τα 20 ΑΔΠ που έχει κατοχυρώσει) και μπορεί να λάβει ενισχύσεις ύψους 475 ανά στρέμμα. Εάν δηλώσει (στον Οργανισμό Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, ή ΟΠΕΚΕΠΕ) και πάλι 20 στρέμματα τότε θα λάβει ενίσχυση ύψους Από εκεί και πέρα είναι ελεύθερος να καλλιεργήσει ό,τι θέλει (καπνό ή άλλα προϊόντα, εκτός οπωροκηπευτικών), στην έκταση που έχει δηλώσει, αρκεί να μπορεί να το κάνει αυτό με ανταγωνιστικό τρόπο. Ωστόσο, οι εκτάσεις καπνού που καλλιεργήθηκαν καθώς και η παραγόμενη ποσότητα σημείωσαν κατακόρυφη πτώση το 2008, τόσο έναντι του 2003, όσο και έναντι του Επίσης, ο αριθμός των παραγωγών μειώθηκε από 53,9 χιλ. την περίοδο σε 17,7 χιλ. το Τέλος, από τις δέκα ποικιλίες καπνού που παρήγοντο στην Ελλάδα έως το 2005, από το 2006 μόνο οι δύο ανώτερες ποικιλίες (Μπασμά και Κατερίνη) παρέμειναν στην παραγωγή γιατί μόνον αυτών των ποικιλιών η ποιότητα είναι αρκετά υψηλή ώστε να συνεχισθεί η παραγωγή τους με ανταγωνιστικό τρόπο ή με σχετικά μικρή επιχορήγηση Κ. Λατίφης (2007), «Η Ελληνική Καπνοκαλλιέργεια μετά το 2006», Αγροτικός Συνεταιρισμός. 18 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

19 Πίνακας 10. Επιπτώσεις από την αναθεώρηση της ΚΑΠ στην παραγωγή βασικών γεωργικών προϊόντων Καπνός Βαμβάκι Ζαχαρότευτλα Εκτάρια Χιλ. Τόνοι Εκτάρια Χιλ. Τόνοι Εκτάρια Χιλ. Τόνοι , , , , , , , , Πηγή: ΕΣΥΕ, Υπουργείο Γεωργικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σημειώνεται ότι, η μέση ετήσια εμπορική αξία της παραγωγής καπνού την περίοδο ανερχόταν σε 150,73 εκατ. Αυτή η αξία μειώθηκε κατακόρυφα μετά το Βέβαια, το κόστος παραγωγής αυτής της αξίας (για λιπάσματα, ενοικίαση γεωργικής γης, μηχανήματα, ενέργεια, νερό, χρηματοδότηση, εργασία) ήταν πολύ υψηλότερο, αφού για να καλυφθεί αυτό το κόστος και να εξασφαλισθεί και εισόδημα για τους αγρότες, το ύψος των κοινοτικών επιδοτήσεων έφθασε τα 354 εκατ. ετησίως στην περίοδο αναφοράς. Επιπλέον αυτών, θα πρέπει να ληφθούν υπ όψιν και οι εθνικές επιδοτήσεις και παροχές. Επομένως, η πραγματική εμπορική αξία του προϊόντος κάλυπτε ποσοστό χαμηλότερο του 20% του συνολικού κόστους και κέρδους των αγροτών. Το υπόλοιπο ήταν κοινοτικές και εθνικές επιδοτήσεις. Όσον αφορά το ελληνικό βαμβάκι, η ανάπτυξή του, εφόσον στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό στις επιδοτήσεις, κλονίσθηκε με την εφαρμογή της νέας ΚΑΠ από το Εκτιμάται ότι η κοινοτική ενίσχυση καλύπτει τώρα το κόστος παραγωγής και επιτρέπει τη διατήρηση της παραγωγής βάμβακος στα 2,9 εκατ. στρέμματα, όση δηλαδή καλλιεργήθηκε το Όσον αφορά το ελληνικό βαμβάκι, το 2005 αποτελούσε περίπου το 76% της συνολικής παραγωγής της ΕΕ (παραγωγή: 1,45 εκατ. τόνοι ακατέργαστου βαμβακιού) και το 9,1% της συνολικής ελληνικής γεωργικής παραγωγής (Ισπανία: 1,3%). Εντούτοις, η ανάπτυξή του, εφόσον στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό στις επιδοτήσεις, κλονίσθηκε με την εφαρμογή της νέας ΚΑΠ από το Με τις νέες ρυθμίσεις, το 35% των ενισχύσεων έως το 2006 παρέμεινε συνδεδεμένο με την παραγωγή (βάσει των καλλιεργούμενων στρεμμάτων), ενώ το 65% της παλαιάς ενισχύσεως συνεχίζει να αποδίδεται ως ΕΑΕ, που προσδιορίσθηκε στα 96,6 ανά στρέμμα. Με συνολική επιλέξιμη έκταση 3,7 εκατ. στρέμματα, το 35% της προηγούμενης ενισχύσεως, που θα δίδεται τώρα με βάση την τρέχουσα παραγωγή, είχε αρχικώς εκτιμηθεί κατά μέσο όρο στα 54,6 ανά στρέμμα. Στη συνέχεια, όμως, με νέο Κανονισμό η επιλέξιμη έκταση μειώθηκε στα 2,5 εκατ. στρέμματα, οπότε η δεσμευμένη ενίσχυση αυξάνεται στα 80,56 ανά στρέμμα. Εκτιμάται ότι η κοινοτική ενίσχυση καλύπτει τώρα το κόστος παραγωγής και επιτρέπει τη διατήρηση της παραγωγής βάμβακος στα 2,9 εκατ. στρέμματα, όση δηλαδή καλλιεργήθηκε το Επίσης, διασφαλίζεται και η απορρόφηση του 100% των διαθεσίμων δεσμευμένων κοινοτικών επιδοτήσεων ειδικά για το βαμβάκι που ανέρχονται στα 202 εκατ. Από τους παραγωγούς παρακρατήθηκε ποσό ύψους 18 εκατ. το οποίο μεταφέρθηκε στα ποσά για την αγροτική ανάπτυξη (β πυλώνας της ΚΑΠ) αντί να διοχετευθούν σε άμεσες εισοδηματικές ενισχύσεις προς τους αγρότες. Όσον αφορά τα ζαχαρότευτλα, με τον Κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 318/2006, θεσπίσθηκε η μείωση της θεσμικής τιμής της ζαχάρεως στην Κοινή Οργάνωση Αγοράς της ΕΕ, από 631,9 ανά τόνο το 2007/2008, σε 541,5 ανά τόνο το 2008/2009 (-14,3%) και σε 404,4 ανά τόνο για το 2009/2010 (-36% σε σχέση με το 2007/2008). Επίσης, θεσπίσθηκε η μείωση της θεσμικής τιμής των ζαχαροτεύτλων από 46,72 ανά τόνο σε 32,86, 19 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

20 Συνέπεια των μεταβολών της ΚΑΠ, ήταν η κατακόρυφη πτώση των καλλιεργούμενων εκτάσεων ζαχαροτεύτλων στα 13,4 χιλ. εκτάρια το 2008, από 40,9 χιλ. εκτάρια το 2003, ενώ η παραγόμενη ποσότητα μειώθηκε στους 856,2 χιλ. τόνους το 2008, από χιλ. τόνους το το 2006/2007, 29,78 ανά τόνο το 2007/2008, 27,83 ανά τόνο την περίοδο 2008/2009 και σε 26,29 ανά τόνο το 2009/2010. Τέλος, αποφασίσθηκε σημαντική μείωση της ποσοστώσεως στην παραγωγή ζαχάρεως για κάθε χώρα, η οποία για την Ελλάδα ορίσθηκε αρχικά σε 317,5 χιλ. τόνους και στη συνέχεια υποδιπλασιάσθηκε, σε 158,7 χιλ. τόνους. Για την αποζημίωση των παραγωγών για τις ανωτέρω σημαντικές μεταβολές, αποφασίσθηκε κοινοτική αντιστάθμιση μέσω ΕΑΕ ανά εκμετάλλευση, η οποία εκτιμάται ότι κάλυψε τελικά το 64,2% των απωλειών που θα έχουν οι παραγωγοί από τη μείωση της τιμής. Στις χώρες δε στις οποίες, εξαιτίας των ανωτέρω μέτρων, θα υπήρχε μείωση της παραγωγής μεγαλύτερη του 50%, δόθηκε η δυνατότητα πρόσθετης καταβολής ενός ποσού στους παραγωγούς που θα ισοδυναμούσε με το 30% της απώλειας εισοδήματος για μία περίοδο πέντε ετών. Στο ποσό αυτό ήταν δυνατόν να προστεθούν και κάποιοι εθνικοί πόροι. Συνέπεια αυτών των μεταβολών, ήταν η κατακόρυφη πτώση των καλλιεργούμενων εκτάσεων ζαχαροτεύτλων στα 13,4 χιλ. εκτάρια το 2008, από 40,9 χιλ. εκτάρια το 2003, ενώ η παραγόμενη ποσότητα μειώθηκε στους 856,2 χιλ. τόνους το 2008, από χιλ. τόνους το Έτσι, η ποσότητα της ζάχαρης που παρήχθη το 2007 και το 2008 δεν ξεπέρασε τους 100 χιλ. τόνους, που ήταν κατά πολύ χαμηλότερη της μειωμένης εθνικής ποσοστώσεως. Οι λόγοι που δεν παράγουμε αγροτικά προϊόντα σε ανταγωνιστικές συνθήκες Στην πραγματικότητα, το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδος παρέχει μεγάλες δυνατότητες για παραγωγή ποικιλίας αγροτικών προϊόντων υψηλής ποιότητας, όπως έχουν αποδείξει με τη λειτουργία τους πολλές πρότυπες αγροτικές επιχειρήσεις. Στις μελέτες και τα προγράμματα για τον ελληνικό αγροτικό τομέα παρουσιάζονται διάφορα αντικειμενικά χαρακτηριστικά του τομέα αλλά και ειδικά χαρακτηριστικά των γεωργικών εκμεταλλεύσεων ως δεδομένα και επιχειρείται να στοιχειοθετηθεί η ουσιαστική αδυναμία πραγματοποιήσεως της γεωργικής ή κτηνοτροφικής παραγωγής σε ανταγωνιστικές συνθήκες. Τα κυριότερα από αυτά είναι τα ακόλουθα: Πρώτον, η ελληνική γη είναι κυρίως ορεινή με ποικιλία κλιμάτων. Μόνο το 49% αυτής καλύπτεται από γεωργικές εκτάσεις, το 16% είναι αροτραίες εκτάσεις και το 6% μόνιμες καλλιέργειες. Επίσης, εκτιμάται ότι το 82,7% των γεωργικών περιοχών θεωρούνται μειονεκτικές, χωρίς, ωστόσο, να προσδιορίζεται η ακριβής έννοια της μειονεκτικότητας. Στην πραγματικότητα, το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδος παρέχει μεγάλες δυνατότητες για παραγωγή ποικιλίας αγροτικών προϊόντων υψηλής ποιότητας, όπως έχουν αποδείξει με τη λειτουργία τους πολλές πρότυπες αγροτικές επιχειρήσεις. Δεύτερον, σημειώνεται το μικρό μέγεθος και η οικογενειακή μορφή των γεωργικών εκμεταλλεύσεων: Το 2005 το μέσο μέγεθος της ελληνικής γεωργικής εκμεταλλεύσεως ήταν 5,8 Ha/εκμετάλλευση (ΕΕ-27: 20,7 Ha/ εκμετάλλευση) (Διάγραμμα 2). Το χαρακτηριστικό αυτό διαιωνίζεται έως σήμερα αφού λαμβάνεται ως δεδομένο και ουσιαστικά υποστηρίζεται από την ακολουθούμενη αγροτική πολιτική. Ο αναδασμός έχει προχωρήσει ελάχιστα, ενώ οι θεσμικές ρυθμίσεις (κτηματολόγιο, δασολόγιο, κ.λπ.) που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αύξηση του μεγέθους των εκμεταλλεύσεων και σε επιχειρηματική οργάνωση της αγροτικής παραγωγής δεν προωθήθηκαν. Ηλικιακή διάρθρωση και μορφωτικό επίπεδο των αγροτών: Το 2003 το 29,1% των αρχηγών των εκμεταλλεύσεων ήταν άνω των 65 ετών, 57% ήταν 20 OIKONOMIKO ΔEΛTIO

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γεωργική Πολιτική και Αγροτική Ανάπτυξη (2007-2013)

Κοινή Γεωργική Πολιτική και Αγροτική Ανάπτυξη (2007-2013) ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Κοινή Γεωργική Πολιτική και Αγροτική Ανάπτυξη (2007-2013) 1. Κοινή Γεωργική Πολιτική 1.1. Μεταρρύθµιση της ΚΓΠ Τον Ιούνιο 2003 εγκρίθηκε µια εκ θεµελίων µεταρρύθµιση της Κοινής Γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

Διαχρονική Εξέλιξη των Μεγεθών του Εξωτερικού Εμπορίου Αγροτικών Προϊόντων στην Ελλάδα την Περίοδο 1994-2008

Διαχρονική Εξέλιξη των Μεγεθών του Εξωτερικού Εμπορίου Αγροτικών Προϊόντων στην Ελλάδα την Περίοδο 1994-2008 Διαχρονική Εξέλιξη των Μεγεθών του Εξωτερικού Εμπορίου Αγροτικών Προϊόντων στην Ελλάδα την Περίοδο 1994-2008 Δρ. Δημήτριος Π. Πετρόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Γεωργικής Οικονομίας ΤΕΙ Καλαμάτας d.petro@teikal.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα 1 Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα Αλεξιάδης, Σ. (Ph.d. in Regional Economics) Κοκκίδης, Σ. (Πτυχιούχος Στατιστικής) Σπανέλλης, Λ. (MSc στην Στατιστική) * Εισαγωγή Ο αγροτικός τομέας

Διαβάστε περισσότερα

Αυτάρκεια Αγροτικών ιατροφικών Προϊόντων

Αυτάρκεια Αγροτικών ιατροφικών Προϊόντων Αυτάρκεια Αγροτικών ιατροφικών Προϊόντων ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Σχεδόν σταθερή παραμένει η αυτάρκεια αγροτικών διατροφικών προϊόντων φυτικής και ζωικής παραγωγής για το έτος 2011, σε σχέση με τη προηγούμενη δημοσίευση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες Εξελίξεις στην Αγροτική Οικονοµία. της Ελλάδος

Πρόσφατες Εξελίξεις στην Αγροτική Οικονοµία. της Ελλάδος Πρόσφατες Εξελίξεις στην Αγροτική Οικονοµία της Ελλάδος Το κείµενο αυτό προέρχεται από έκδοση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το Μάιο του 2012 µε τίτλο: Agricultural Policy Perspectives, Member States factsheets

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑΣ ΣΤΟ ΝΈΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑΣ ΣΤΟ ΝΈΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑΣ ΣΤΟ ΝΈΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Δρ. Σ. Αγγελόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης και Διοίκησης Αγροτικών Επιχειρήσεων, Αλεξάνδρειο Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης,

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Αγρο-διατροφικό Σύστημα και Κ.Α.Π. Κλωνάρης Στάθης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 03-02-2014

Ελληνικό Αγρο-διατροφικό Σύστημα και Κ.Α.Π. Κλωνάρης Στάθης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 03-02-2014 Ελληνικό Αγρο-διατροφικό Σύστημα και Κ.Α.Π. Κλωνάρης Στάθης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών 03-02-2014 Δομή Η εφαρμογή του καθεστώτος των ενισχύσεων Το Ελληνικό Αγρο-διατροφικό σύστημα Πως η ΚΑΠ μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΑΓΡΟΤΗ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020» Ομιλητής: Ιωαννίδης Απόστολος Πρόεδρος Δ.Σ. EUROAGRO A.E

«ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΑΓΡΟΤΗ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020» Ομιλητής: Ιωαννίδης Απόστολος Πρόεδρος Δ.Σ. EUROAGRO A.E «ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΑΓΡΟΤΗ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020» Ομιλητής: Ιωαννίδης Απόστολος Πρόεδρος Δ.Σ. EUROAGRO A.E ΠΟΙΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΝΕΟΥ ΑΓΡΟΤΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα µεταρρύθµιση της ΚΑΠ:

Η νέα µεταρρύθµιση της ΚΑΠ: Η νέα µεταρρύθµιση της ΚΑΠ: προτάσεις, προκλήσεις και προοπτικές για την ευρωπαϊκή και ελληνική γεωργία ΟΕ-ΠΑΜΑΚ 24 Απρίλιου 2012 Τάσος Χανιώτης ιευθυντής ιεύθυνση οικονοµικών αναλύσεων, προοπτικών και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης, Στατιστικολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική για την ελληνική γεωργία και την ύπαιθρο στο πλαίσιο της ΚΓΠ με ορίζοντα το 2020

Στρατηγική για την ελληνική γεωργία και την ύπαιθρο στο πλαίσιο της ΚΓΠ με ορίζοντα το 2020 Στρατηγική για την ελληνική γεωργία και την ύπαιθρο στο πλαίσιο της ΚΓΠ με ορίζοντα το 2020 Επιστροφή στη Γεωργία; Μύθοι και Πραγματικότητα Ημερίδα Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ 1

ΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ 1 -1- ΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ 1 Φωτίου Βακάκη ρος Γεωπόνου-Γεωργοοικονοµολόγου /ντος Συµβούλου της Βακάκης και Συνεργάτες ΑΕ, Σύµβουλοι Αγροτικής Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Ζωγραφάκης Σταύρος. 6 Ιουνίου 2012

Ζωγραφάκης Σταύρος. 6 Ιουνίου 2012 Ζωγραφάκης Σταύρος 6 Ιουνίου 2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: Επιστροφή στην γεωργία; Μύθοι και πραγματικότητα Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης, Π.Μ.Σ. Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη & Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου, Γεωπονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης,

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Αξίες και προκλήσεις στον τομέα της αιγο-προβατοτροφίας. Ποιες είναι οι προοπτικές για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας;

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Προσδιορισμός του εισοδήματος που αποκτάται από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολόγηση αυτού

ΘΕΜΑ : Προσδιορισμός του εισοδήματος που αποκτάται από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολόγηση αυτού ΘΕΜΑ : Προσδιορισμός του εισοδήματος που αποκτάται από ατομική αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολόγηση αυτού Πρόταση Σε μια προσπάθεια για την αντικειμενική εξεύρεση του αγροτικού εισοδήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ -ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ -ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΝΩ-ΠΟΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΚΗ ΑΓΟΡΑ. Ι. Βασικά στατιστικά στοιχεία εξωτερικού εμπορίου Πορτογαλίας και διμερούς εμπορίου Ελλάδος-

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2014-2020

Νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2014-2020 Νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 20142020 Οι Θεσσαλοί αγρότες και κτηνοτρόφοι χάνουν μεγάλο μερίδιο από την εφαρμογή της Νέας ΚΑΠ, αγγίζοντας την μείωση του 40 % από το 2013 ως το 2019. Πλήττονται τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η αλήθεια για το γάλα

Η αλήθεια για το γάλα Η αλήθεια για το γάλα Υφιστάµενο πλαίσιο Σύµφωνα µε το υφιστάµενο πλαίσιο στην Ελλάδα υπάρχει γάλα χαµηλής παστερίωσης διάρκειας µέχρι 5 ηµερών, που µπορεί να ονοµάζεται και «φρέσκο» και γάλα υψηλής παστερίωσης-

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Αγροτική Πολιτική 2015 2020, εστιάζοντας στην ανάπτυξη ΥΠΑΑΤ

Κοινή Αγροτική Πολιτική 2015 2020, εστιάζοντας στην ανάπτυξη ΥΠΑΑΤ Κοινή Αγροτική Πολιτική 2015 2020, εστιάζοντας στην ανάπτυξη ΥΠΑΑΤ 1 Η ανάγκη της πολιτικής Οι πολίτες επιθυμούν Ασφαλή, υγιεινή επιλογή τροφής σε ανεκτές και διαφανείς τιμές, Επάρκεια τροφίμων Αειφορική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Ιανουάριος 2015 (περιλαμβάνει τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία από τις αντίστοιχες πηγές ) Πηγές Στοιχείων: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Eurostat, Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Νίκος Χρυσόγελος Ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων/ Περιφερειακός Σύμβουλος Νοτίου Αιγαίου www.chrysogelos.gr Αναθεώρηση: για

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ

«ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ «ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ Ποιο είναι το θέμα μας Η Ελληνική μελισσοκομία έχει κατακτήσει σημαντική θέση στην ελληνική αγροτική

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Αειφόρος αγροτική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΡΩΣΙΑΣ 2002-2010

ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΡΩΣΙΑΣ 2002-2010 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΡΩΣΙΑΣ 2002-2010 Στατιστική επεξεργασία και

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας είναι αρκετά χαμηλή, παρότι είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης, Στατιστικολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ)

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Το βελγικό ΑΕΠ αντιπροσωπεύει το 2,9% του συνολικού ΑΕΠ της Ε.Ε., το 4% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και το 0,97% του ΑΕΠ του ΟΟΣΑ (στοιχεία 2014). Το Βέλγιο είναι ένας σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 1.1: βιολογική γεωργία ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013

Δράση 1.1: βιολογική γεωργία ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2007-2013 Άξονας 2 : Προστασία του περιβάλλοντος και αειφόρος διαχείριση των φυσικών πόρων Μέτρο 2.1.4 : Γεωργό-περιβαλλοντικές ενισχύσεις Δράση 1.1: βιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Λευκωσία, 29-03-2010 ΘΕΜΑ: «Το Εξωτερικό Εμπόριο της Κύπρου» Το εξωτερικό εμπόριο της Κύπρου χαρακτηρίζεται από τις δυσανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

young people in agriculture remains stable. Brussels: Eurostat, Statistics in Focus, Theme 5-7/2002.

young people in agriculture remains stable. Brussels: Eurostat, Statistics in Focus, Theme 5-7/2002. Οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα είναι κατά κύριο λόγο οικογενειακές επιχειρήσεις, 1 με σχεδόν ίση συμμετοχή ανδρών και γυναικών, και μικρό ποσοστό μισθωτής απασχόλησης. Σύμφωνα με στοιχεία της

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Επιδοτήσεις 2015 Νέα ΚΑΠ 2015-2020

Επιδοτήσεις 2015 Νέα ΚΑΠ 2015-2020 Επιδοτήσεις 2015 Νέα ΚΑΠ 2015-2020 Χατζηλιάδης Γεώργιος ιευθυντής Υπηρεσιών-Πληροφορικής 1 οµή παρουσίασης Εκκρεµότητες ΟΣ Ε έτους 2014 Αλλαγή Υποβάθρου Τηλεπισκόπηση Τεχνική Λύση Έναρξη ΟΣ Ε 2015 Φάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο ενημερωτικό δελτίο του αρμόδιου Υπουργείου Οικονομικών (web: http://www.minfin.bg/en/page/542) και τα ενημερωμένα στατιστικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία τηςμελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο, για το μήνα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας. Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας. Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία της μελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου.

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Δ/νση: Αχαρνών 2, 101 76 Αθήνα 5/ 11/ 2015 Τηλ: 210-2124388 Fax: 210-5237904 Θέμα: Ομιλία Υπουργού Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014 2020 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ 1 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1.1 Αναφερθείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 02 / 04 / 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 02 / 04 / 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 02 / 04 / 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΚΤΑΣΕΩΝ Έτη 2009, 2010 και 2011 Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Σειρά δράσεων προωθεί η Εθνική Τράπεζα, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για στήριξη του παραγωγικού δυναμικού.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Σειρά δράσεων προωθεί η Εθνική Τράπεζα, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για στήριξη του παραγωγικού δυναμικού. 13/5/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Σειρά δράσεων προωθεί η Εθνική Τράπεζα, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για στήριξη του παραγωγικού δυναμικού. Με αφορμή εμπεριστατωμένη μελέτη της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας της Ελλάδος στην Τύνιδα 6, rue St. Fulgence, Notre Dame Tunis 1082 Tel. +216 71 288411-846632 Fax +216 71 789518

Διαβάστε περισσότερα

Επενδύσεις στον Πρωτογενή Τομέα

Επενδύσεις στον Πρωτογενή Τομέα Επενδύσεις στον Πρωτογενή Τομέα... Επενδυτικός Οδηγός Μονάδας Εκτροφής Αιγοπροβάτων - Αξιοποιήστε την πλούσια Ελληνική Γή. - Παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας - Εκσυγχρονισμός των παραδοσιακών μεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ»

Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ» Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΟΤΡΟΦΙΑ» Ημερ. Έναρξης: π.χ. 50202 Ημερ. Λήξης: π.χ. 602 Σύνολο ωρών: 50 Χώρος Υλοποίησης Προγράμματος Κατάρτισης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Απρίλιος 2015 Νο 5 Είναι αλήθεια ότι οι Έλληνες υπερφορολογούνται; της Γεωργίας Καπλάνογλου Επίκου ρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Ετη 2009, 2010 και 2011

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Ετη 2009, 2010 και 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Πειραιάς, 02 / 04 / 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Ετη 2009, 2010

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Θ. Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

Gornoslaska 35 00-432 Warsaw, Poland tel. 0048 22 622 94 60, 622 94 61, 826 48 28 fax. 0048 22 622 94 64, 826 40 08 Web Site: http://www.agora.mfa.

Gornoslaska 35 00-432 Warsaw, Poland tel. 0048 22 622 94 60, 622 94 61, 826 48 28 fax. 0048 22 622 94 64, 826 40 08 Web Site: http://www.agora.mfa. ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΣΤΗΝ ΒΑΡΣΟΒΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Gornoslaska 35 00-432 Warsaw, Poland tel. 0048 22 622 94 60, 622 94 61, 826 48 28 fax. 0048 22 622 94 64, 826 40 08 Web Site:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2014 (περιλαμβάνει τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία από τις αντίστοιχες πηγές ) Πηγές Στοιχείων: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Eurostat, Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΠ, Η ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ (ΙΙ) ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ

Η ΚΑΠ, Η ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ (ΙΙ) ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Γεωγραφίας Μάθημα: Γεωγραφία της Υπαίθρου Η ΚΑΠ, Η ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ (ΙΙ) ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΙΣ Γ.Α. Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Οι εξαγωγές αποτελούν το «κλειδί» για την αναθέρµανση της ελληνικής οικονοµίας. Με δεδοµένη την αδυναµία της εγχώριας αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013 Συνέντευξη Τύπου Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Ο ελληνικός τουρισμός παραμένει διεθνώς ανταγωνιστικός και είναι σε

Διαβάστε περισσότερα

foodstandard Αγαπητές φίλες, αγαπητοί φίλοι,

foodstandard Αγαπητές φίλες, αγαπητοί φίλοι, Αγαπητές φίλες, αγαπητοί φίλοι, Η πολιτική ποιότητας της ΕΕ για τα αγροδιατροφικά προϊόντα συνίσταται -στην ουσία- σε µια προσπάθεια να εγκαθιδρυθεί, µε την εγγύηση της ΕΕ, µια αξιόπιστη γέφυρα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική προβατοτροφία

Βιολογική προβατοτροφία Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό σχέδιο για την ανάπτυξη του Αγροδιατροφικού τομέα στην Περιφέρεια Θεσσαλίας ενόψη της περιόδου 2014-2020

Στρατηγικό σχέδιο για την ανάπτυξη του Αγροδιατροφικού τομέα στην Περιφέρεια Θεσσαλίας ενόψη της περιόδου 2014-2020 στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, Λάρισα 30-12-2013 Στρατηγικό σχέδιο για την ανάπτυξη του Αγροδιατροφικού τομέα στην Περιφέρεια Θεσσαλίας ενόψη της περιόδου 2014-2020 Ομάδα εργασίας: Πρωτογενής Αγροτική Παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ 2015

ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ 2015 Αθήνα, 08/10/2015 (ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΟΡΘΟ, όσον αφορά στον πίνακα Ι) ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ 2015 1. Η σημασία των μικρών καλλιεργητών στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το 2010, ο Επίτροπος Γεωργίας και Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Κοστολόγηση στους πιλοτικούς αγρούς και ανταγωνιστικότητα των ενεργειακών καλλιεργειών

Κοστολόγηση στους πιλοτικούς αγρούς και ανταγωνιστικότητα των ενεργειακών καλλιεργειών Κοστολόγηση στους πιλοτικούς αγρούς και ανταγωνιστικότητα των ενεργειακών καλλιεργειών Πετσάκος Αθανάσιος Τσιμπούκας Κων/νος Τσουκαλάς Σταύρος Ροζάκης Στέλιος "Δημιουργία Καινοτόμων Εμπειριών Αποδεικτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τετάρτη, 18 Απριλίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές

Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές 3η Ενότητα: «Αγορά Βιοκαυσίμων στην Ελλάδα: Τάσεις και Προοπτικές» Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές Ηλίας Ντεμιάν Περιβαλλοντολόγος Ερευνητής ΙΟΒΕ Δομή παρουσίασης 1. Αποτύπωση της αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 8 Μαΐου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Τρίτη, 8 Μαΐου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τρίτη, 8 Μαΐου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Νο.35 Ιούνιος 2007 Ισπανία: ο νέος μεγάλος εμπορικός μας εταίρος

Νο.35 Ιούνιος 2007 Ισπανία: ο νέος μεγάλος εμπορικός μας εταίρος Σύντομα σημειώματα για θέματα εξαγωγικού ενδιαφέροντος Νο.35 Ιούνιος 2007 Ισπανία: ο νέος μεγάλος εμπορικός μας εταίρος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΞΑΓΩΓΕΩΝ Κέντρο Εξαγωγικών Ερευνών & Μελετών Κρατίνου 11,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ *

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * Διαπιστώσεις Διαπίστωση Ι: Ο όγκος και η αξία των εξαγωγών ελληνικών ελιών στην Ιαπωνία -αν και σε αυξητική πορεία την τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020. Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα»

ΕΣΠΑ 2014-2020. Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» ΕΣΠΑ 2014-2020 Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» ΕΠΑνΕΚ Κεντρικός στρατηγικός στόχος του ΕΠΑνΕΚ είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων, η μετάβαση στην ποιοτική

Διαβάστε περισσότερα

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009 35o Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο Αθήνα 11 Μαΐου 2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους 4 Έλληνες πολίτες πληρώνει από την τσέπη του για υπηρεσίες υγείας ενώ, συνολικά, η δαπάνη των νοικοκυριών για υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΠΟΥΔΩΝ & ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Α.Π.Θ. Επιχείρησέ το! Πέμπτη 13 Δεκεμβρίου 2007. Ανάπτυξη Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan)

ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΠΟΥΔΩΝ & ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Α.Π.Θ. Επιχείρησέ το! Πέμπτη 13 Δεκεμβρίου 2007. Ανάπτυξη Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΣΠΟΥΔΩΝ & ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Α.Π.Θ. Επιχείρησέ το! Πέμπτη 13 Δεκεμβρίου 2007 Ανάπτυξη Επιχειρηματικού Σχεδίου (Business Plan) Ομιλητής: Γιάννης Nάνος Διευθύνων Σύμβουλος Κεντρικής Αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας 1 Η ΕΛΕΑΒΙΟΜ και ο ρόλος της Η Ελληνική Εταιρία (Σύνδεσμος) Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ Τμήμα Αγροτικής Στατιστικής ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Στατιστική επεξεργασία και ανάλυση: Λεωνίδας Σπανέλλης

Διαβάστε περισσότερα

«Οικονομία Γυναικεία επιχειρηματικότητα και Αγορά Εργασίας στη Μεσσηνία. Υφιστάμενη κατάσταση-προβλήματα και προοπτικές»

«Οικονομία Γυναικεία επιχειρηματικότητα και Αγορά Εργασίας στη Μεσσηνία. Υφιστάμενη κατάσταση-προβλήματα και προοπτικές» Εισαγωγή: Το κείμενο που κρατάτε στα χέρια σας περιέχει τμήμα από τα βασικά συμπεράσματα της ετήσιας έκθεσης της DATARC για την οικονομία και την αγορά εργασίας των νομών της περιφέρειας Πελοποννήσου.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ ΠΑΣΕΓΕΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ ΠΑΣΕΓΕΣ Μελισσοκοµία-προωθούµενη επαγγελµατική δραστηριότητα µε εξαγωγικό ορίζοντα 30 Οκτωβρίου 2013 Άξονες στρατηγικής για την ανάπτυξη της µελισσοκοµίας Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος, MSc. ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλίες στον Αγροτικό Χώρο: Ανάγκες, Προβλήματα, Προοπτικές

Πρωτοβουλίες στον Αγροτικό Χώρο: Ανάγκες, Προβλήματα, Προοπτικές Πρωτοβουλίες στον Αγροτικό Χώρο: Ανάγκες, Προβλήματα, Προοπτικές Δρ Τζουραμάνη Ειρήνη Ινστιτούτο Γεωργοοικονομικών & Κοινωνιολογικών Ερευνών Τέρμα Αλκμάνος, 115 28 Αθήνα tzouramani@agreri.gr Η Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2013

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Πειραιάς, 3 / 4 / 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, ΕΤΟΥΣ 2013 Από την

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Μοχλός ανάπτυξης της αγροτικής επιχειρηματικότητας

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Μοχλός ανάπτυξης της αγροτικής επιχειρηματικότητας ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Μοχλός ανάπτυξης της αγροτικής επιχειρηματικότητας Γεώργιος Αλετράς / ΕΥΔ ΠΑΑ-Μονάδα Α Λακωνία, 3 Μαρτίου 2013 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η γεωργία αποτελεί ζωτικής σημασίας τομέας για την οικονομία της ΕΕ, κατατάσσοντας την σε ένα από τους μεγαλύτερους παραγωγούς τροφίμων στον

Η γεωργία αποτελεί ζωτικής σημασίας τομέας για την οικονομία της ΕΕ, κατατάσσοντας την σε ένα από τους μεγαλύτερους παραγωγούς τροφίμων στον Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ Κύπρος Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα 24 Ιανουαρίου 2015 Αίθουσα Συνεδρίων - Ξενοδοχείο Droushia Heights (Δρούσεια) Δημήτρης Παπαδάκης - Ευρωβουλευτής (ΕΔΕΚ, S&D) "Η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΙΡΑΝΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΙΡΑΝΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΙΡΑΝΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων (2015 2017) για τη στήριξη της γεωργίας και της αγροτικής βιομηχανίας στην Αλβανία Από 1/1/2015 πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΕΙΚΤΕΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΡΟΩΝ ΚΑΙ ΕΚΡΟΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ - ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: Ιούνιος 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. ΕΙΚΤΕΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΡΟΩΝ ΚΑΙ ΕΚΡΟΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ - ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: Ιούνιος 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 7 Αυγούστου 2015 ΕΙΚΤΕΣ ΤΙΜΩΝ ΕΙΣΡΟΩΝ ΚΑΙ ΕΚΡΟΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ - ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ: Ιούνιος 2015 Η εξέλιξη των εικτών Τιµών Εισροών και Εκροών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα