TO ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΒΡΕΤΑΝΟΥΣ ΚΛΑΣΙΚΟΥΣ*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "TO ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΒΡΕΤΑΝΟΥΣ ΚΛΑΣΙΚΟΥΣ*"

Transcript

1 «ΣΠΟΥΔΑΙ»., Τόμος 52, Τεύχος 4ο, (2002), Πανεπιστήμιο Πειραιώς / «SPOUDAI». Vol. 52, No 4, (2002), University of Piraeus TO ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΒΡΕΤΑΝΟΥΣ ΚΛΑΣΙΚΟΥΣ* Υπό Μιχαήλ Ζουμπουλάκη Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Abstract THE WELFARE STATE AND THE BRITISH CLASSICAL SCHOOL The aim of this essay is to trace the origins of the so-called Welfare State in the works of the British Classical School. The "industrial revolution" in Britain provoked deep social transformation and revealed many urgent unprecedented social problems. Economists and social thinkers such as A. Smith, J. Bentham, J.R. McCulloch, N.W. Senior and J.S. Mill, facing these problems developed, along with their theoretical work, the principles of Social Policy in a liberal society. (JEL: B12, H11, Ι30). 1. Εισαγωγή Ο ρόλος του Κοινωνικού Κράτους είναι σήμερα, στις αρχές του 21ου αιώνα, και πάλι υπό συζήτηση και αναθεώρηση τόσο σε θεωρητικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Δεν είναι μόνον οι κυβερνήσεις και τα κόμματα στην Ευρώπη που αναζητούν τρόπους να συμβιβάσουν την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών τους με την ολοένα αυξανόμενη ανάγκη για κοινωνική δικαιοσύνη. Και οι οικονομολόγοι αναζητούν λύσεις στα τεράστια θεωρητικά προβλήματα που απαιτεί ο συνδυασμός της αποτελεσματικότητας της αγοράς με την κοινωνική δικαιοσύνη. Ωστόσο ξεχνούμε ότι αυτό ήταν ακριβώς το * Η παρούσα εργασία παρουσιάστηκε προφορικά στον Κύκλο συζητήσεων για το Κοινωνικό Κράτος, στον Συνήγορο του Πολίτη, και στη 2 η Πανελλήνια Συνάντηση Ελλήνων Ιστορικών της Οικονομικής Σκέψης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο: Ευχαριστώ θερμά όσους με τις κριτικές τους ή τις παρατηρήσεις τους συνέβαλαν στη βελτίωση του άρθρου και ιδιαίτερα τους Βασίλη Βουιδάσκη, Μάνο Ματσαγγάνη, Σπύρο Μπενετάτο, Μιχάλη Ψαλιδόπουλο και Τάσο Καραγιάννη. Η ευθύνη για τις τυχόν αδυναμίες βαρύνει ασφαλώς μόνο τον συγγραφέα.

2 113 σημείο αφετηρίας της Οικονομικής ως Επιστήμης: το κύριο μέλημα των μεγάλων κλασσικών της Πολιτικής Οικονομίας ήταν 'πως θα συνδυασθεί η αύξηση του πλεονάσματος με μία διανομή του εισοδήματος μεταξύ των κοινωνικών τάξεων η οποία θα εξασφαλίζει τη μακροχρόνια ανάπτυξη'. Η παρούσα εργασία θεωρεί ότι μπορούμε να θεμελιώσουμε την αφετηρία των αντιλήψεων για το Κοινωνικό Κράτος στο έργο των Κλασικών της Πολιτικής Οικονομίας, και ενδεχομένως να βρούμε εκεί ενδιαφέρουσες ιδέες για τα σημερινά κοινωνικά προβλήματα. Με τον όρο Κοινωνικό Κράτος εννοούμε συνήθως μία σειρά νομοθετικών παρεμβάσεων που αφορούν στους τομείς της κοινωνικής ασφάλισης (συντάξεις, υγειονομική περίθαλψη), της κοινωνικής μέριμνας (για τα παιδιά, τους ηλικιωμένους, τους φτωχούς), των κοινωνικών παροχών (στέγη, κατάρτιση, βρεφονηπιακοί σταθμοί), της εργατικής προστασίας και της προστασίας των ανέργων. Οι Βρετανοί Κλασικοί που εξετάζουμε παρακάτω, κατά τη γνώμη μας, όχι μόνον σηματοδοτούν την πρώτη συγκροτημένη προσπάθεια γόνιμου θεωρητικού στοχασμού γύρω από τα ζητήματα κοινωνικής πολιτικής αλλά και αποτελούν την αφετηρία αυτού που σήμερα ονομάζουμε 'φιλελεύθερο μοντέλο κοινωνικού κράτους'. 2. Η στερεότυπη ταύτιση κλασικής πολιτικής οικονομίας 'Laissez-faire' Μία πολύ διαδεδομένη άποψη μεταξύ των οικονομολόγων σήμερα λέει ότι οι Βρετανοί Φιλελεύθεροι οικονομολόγοι ήταν εξ ορισμού αρνητικοί σε κάθε κρατική παρέμβαση γενικώς. Αυτή η άποψη είναι αποτέλεσμα άγνοιας των κειμένων ή σύγχυσης των θεωρητικών προτάσεων των Βρετανών Κλασικών με τις επικρατούσες προτάσεις οικονομικής πολιτικής της εποχής τους. Πρόκειται για μία εσφαλμένη ταύτιση της φιλελεύθερης Πολιτικής Οικονομίας με την ιδεολογία του "Manchesterismus". Οι Βρετανοί Κλασικοί είχαν ως θεωρητικό πρότυπο την αρχή του ελεύθερου ανταγωνισμού η οποία βεβαίως και δεν μεταφράζεται σε μίαν άνευ όρων υπεράσπιση της πολιτικής του laissez-faire 1. Πηγή της σύγχυσης είναι η απλουστευτική εικόνα που δημιούργησαν οι εκλαϊκευτές της εποχής (π.χ. Jane Marcet, Harriet Martineau), και κυρίως η προπαγάνδα των φιλελευθέρων πολιτικών ανδρών (Richard Cobden, Robert Peel) που οικειοποιήθηκαν αποσπασματικά ότι θεωρούσαν πρόσφορο (βλ. π.χ. 'αόρατο χέρι', 'σιδηρούς νόμος των μισθών' κ.ά.) για να αιτιολογήσουν τις πολιτικές επιλογές τους 2. Είναι χαρακτηριστικό ότι όλες οι

3 114 μεγάλες φιλελεύθερες οικονομικές μεταρρυθμίσεις στο πρώτο ήμισυ του 19 ου αιώνα (Factory Acts 1819, 1833, Poor Law Amendment 1834, Corn Law Appeal 1844, Navigation Acts Appeal 1849) έγιναν ερήμην των μεγάλων οικονομολόγων της εποχής 3 αλλά και επ'ονόματι τους! Σημαντικό ρόλο στη δημιουργία αυτού του στερεοτύπου έπαιξαν ωστόσο και οι επικριτές της Πολιτικής Οικονομίας είτε αυτοί ήταν συντηρητικοί (Burke, Carlyle, Dickens) είτε ριζοσπάστες (Ρικαρντιανοί, Σοσιαλιστές, Ιστορική Σχολή, Μαρξ). Είτε λοιπόν με τον ψόγο των 'υπερασπιστών του Μαμωνά και των υλικών απολαύσεων', είτε με τη μομφή των 'απολογητών της αστικής τάξης', οι Βρετανοί κλασικοί κατηγορήθηκαν για 'εγκλήματα' στα οποία όπως θα δούμε δεν συνέργησαν. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους ακόμη και σε επίπεδο οικονομικής θεωρίας. Οι διαφορές αυτές οφείλονται εν μέρει σε αλλαγές που επιβλήθηκαν τόσο από την κοινωνικο-οικονομική συγκυρία (οι Smith & Bentham γράφουν στα τέλη του 18 ου αι., στην αρχή της 'βιομηχανικής επανάστασης', οι McCulloch & Senior 50 χρόνια αργότερα στο μέσον της, ενώ ο Mill αφού αυτή ολοκληρώθηκε στη Βρετανία, μετά το 1848), όσο και από την εξέλιξη της ίδιας της Πολιτικής Οικονομίας σε μια περίοδο σχεδόν ενός αιώνα ( ). Έτσι εξηγούνται εξάλλου και οι ουσιώδεις διαφορές μεταξύ τους σε επίπεδο πολιτικής: από τον ηθικό φιλελευθερισμό των Smith & Bentham, τον αμιγή φιλελευθερισμό των Ricardo & Senior, στον κατ'εξαίρεση παρεμβατισμό του McCulloch μέχρι τον "ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό" του John Stuart Mill. 3. Ο ηθικός φιλελευθερισμός: Smith & Bentham Ο Smith και ο Bentham ξεχωρίζουν από τους υπολοίπους μιάς και έχουν διαφορετική φιλοσοφική αφετηρία. Το κεντρικό ερώτημα του Smith, που έμεινε γνωστό στην ιστοριογραφία με την γερμανική έκφραση ως "Das Adam Smith Problem", ήταν πώς είναι δυνατό να συνδυάζεται η επίτευξη του ατομικού συμφέροντος με το αίσθημα του καθήκοντος που εξηγεί την κοινωνική τάξη. Για το λόγο αυτό η ανάλυση της οικονομικής συμπεριφοράς έχει για τον Smith ως απαραίτητο συμπλήρωμα τον σαφή προσδιορισμό των ηθικών περιορισμών που οδηγούν τα άτομα σε λύσεις επωφελείς για το κοινωνικό σύνολο 4. Κάθε άλλη ανάγνωση του Smith αγνοεί το γεγονός ότι η Θεωρία των Ηθικών Συναισθημάτων και ο Πλούτος των Εθνών αποτελούν τμήματα ενός συνολικού και αδιάσπαστου έργου 5. Έτσι εξάλλου μόνον μπορεί κανείς να κατανοήσει το πραγματικό νόημα της 'αοράτου χειρός': επειδή οι άνθρωποι όταν συναλλάσσονται, έχουν ήδη ενσωματώσει

4 115 στα ατομικά τους σχέδια αυτό που είναι επωφελές και για τους άλλους, και παρ' όλο που καθοδηγούνται από εγωιστικά κίνητρα, οδηγούνται άθελά τους σε μία κατάσταση φυσικής ισορροπίας (Smith 1776, Ι σελ.477). Το κίνητρο της 'συμπάθειας' όχι μόνον εγγυάται την συνοχή του κοινωνικού ιστού, αλλά και την φυσική αρμονία μεταξύ ατόμων που δρουν το καθένα με βάση το ατομικό του συμφέρον 6. Θα λέγαμε απλουστεύοντας ότι εάν ένας αμιγής γενικευμένος εγωισμός οδηγεί σε μία κατάσταση Χομπεσιανής ζούγκλας, ένας γενικευμένος αλτρουισμός θα οδηγούσε ανάλογα σε ένα κοινωνικό τέλμα. Ο Smith υπερασπίζεται έναν "φρόνιμο [prudent] εγωισμό" στηριγμένο στη συμπάθεια η οποία αποτελεί το θεμέλιο της συγκράτησης των εγωιστικών τάσεων των ατόμων, χωρίς ωστόσο να τις ακυρώνει. Όπως ο ίδιος τόνιζε στη Θεωρία των Ηθικών Συναισθημάτων, ο άνθρωπος... οφείλει να θεωρεί τον εαυτό του όχι ως ένα μεμονωμένο ον που διαχωρίζεται από τους άλλους, αλλά ως έναν πολίτη του κόσμου, ένα μέλος της μεγάλης κοινοπολιτείας της φύσης...οφείλει πάντα να είναι πρόθυμος να θυσιάζει το μικρό ίδιον συμφέρον του για χάρη του συμφέροντος αυτής της μεγάλης κοινότητας (παρατίθεται στο Sen, 1987 σελ. 57). Με βάση τα παραπάνω είναι κατανοητό γιατί η αγορά είναι ο μόνος μηχανισμός που σέβεται την απρόσκοπτη λειτουργία των φυσικών κινήτρων του ανθρώπου με βάση το δίπολο εγωισμός / συμπάθεια. Γιατί είναι απλούστατα ο μόνος μηχανισμός που σέβεται την ελευθερία των ατόμων, ελευθερία που δεν γνωρίζει άλλα όρια παρά αυτά που τα ηθικά άτομα επιβάλλουν στον εαυτό τους. Μόνον λοιπόν σε μία ιδανική κοινωνία ηθικών ατόμων με πλήρως ανεπτυγμένο το αίσθημα του δικαίου και της καλοσύνης, δεν θα είχε η κεντρική κυβέρνηση κανένα λόγο ύπαρξης 7. Για να επιτευχθεί όμως στην πράξη δηλ. σε πραγματικές, μη ιδανικές συνθήκες- το "μεγαλύτερο δυνατό όφελος για ολόκληρη την κοινωνία", και όλα τα άτομα να είναι σε θέση να φανερώσουν όλες τους τις ικανότητες, είναι αναγκαίο το κράτος να παρεμβαίνει ώστε να διασφαλίζεται η αρμονική σύνθεση των ατομικών συμφερόντων (Smith 1776, II σελ. 339,40). 8 Οι τομείς της κρατικής παρέμβασης αναλύονται ρητά και διεξοδικά από τον Smith στο Πέμπτο Βιβλίο του Πλούτου των Εθνών και περιλαμβάνουν την παραγωγή αμιγώς δημοσίων αγαθών όπως α) η εθνική άμυνα, η δημόσια ασφάλεια, και η δικαιοσύνη, β) η παραγωγή έργων κοινής ωφέλειας, όπως δρόμοι, κανάλια, λιμάνια, δημόσιοι φωτισμοί λόγω υψηλού πάγιου κόστους, αλλά και γ) ημιδημόσιων αγαθών όπως η βασική και η θρησκευτική

5 116 εκπαίδευση 9. Ειδικά για την υποχρεωτική βασική εκπαίδευση, ο Smith την θεωρεί απαραίτητο όρο για την επίτευξη της κοινωνικής ευημερίας, ένα αντίδοτο όπως έλεγε στη "φαγωμάρα και την ανταρσία" ('faction and sedition' (Βλ. Smith 1776, II σελ. 309). Η στάση του για την κρατική προστασία των φτωχών μέσω των Poor Laws, είναι χαρακτηριστική: όντας αντίθετος σε κάθε κρατική παρέμβαση που επιβάλλει περιορισμούς στο ελεύθερο εμπόριο και στην παραγωγή, θεωρούσε ότι η συγκεκριμένη μορφή προστασίας των φτωχών που τους απαγόρευε κάθε μετακίνηση πέρα από την ενορία τους, ήταν τελικά αντιπαραγωγική και απέβαινε τελικά σε βάρος των ίδιων των δικαιούχων. Αντ'αυτού η κρατική βοήθεια θα έπρεπε να ενισχύει την 'φιλοπονία' των φτωχών με συγκεκριμένα μέτρα ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως οι παραγωγικές δυνατότητες όλης της κοινωνίας οδηγώντας στη γενική αφθονία και την ευημερία όλων 10. Ο Bentham, όσο και αν διαφοροποιείται από τους υπολοίπους σε θέματα οικονομικής θεωρίας, όχι μόνο εμπνεύσθηκε από τον Smith αλλά ουσιαστικά συνέχισε το έργο του τουλάχιστον όσον αφορά στο ρόλο του Κράτους. Θέτοντας ως υπέρτατο κοινωνικό στόχο την επίτευξη της "μέγιστης δυνατής ευτυχίας για το μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων", επεχείρησε ανεπιτυχώς να προσδιορίσει τους όρους ποσοτικής μέτρησης αυτής της ευτυχίας. Για την επίτευξη αυτού του στόχου ο Bentham όρισε ένα τεράστιο πεδίο κυβερνητικής δράσης, θεωρώντας ότι μόνον έτσι μπορούσαν να περιοριστούν εξ ονόματος του κοινωνικού συνόλου, οι εγωιστικές συμπεριφορές των ατόμων που δεν προάγουν την συνολική ευτυχία. Στον Bentham οφείλουμε την πρώτη άρτια διατύπωση των ορίων δράσης του κράτους ευημερίας: τα όρια αυτά αρχίζουν από το σημείο που η δράση του είναι απαραίτητη για την άνοδο της κοινωνικής ευημερίας μέχρι του σημείου πέραν του οποίου η παρέμβαση του βλάπτει την κοινωνική ευημερία. Ο ενεργός ρόλος του Κράτους περιλαμβάνει εκτός της παραγωγής των δημοσίων αγαθών που πρότεινε ο Smith, την παροχή κοινωνικής προστασίας στους φτωχούς, την εξασφάλιση ενός ανεκτού επιπέδου διαβίωσης του πληθυσμού, τον έλεγχο των τιμών βασικών αγαθών (π.χ. σιτάρι) ώστε να είναι προσιτά στα χαμηλά εισοδήματα κλπ. (Bentham 1793, σελ. 258). Η ριζοσπαστική του πολιτική περιελάμβανε επιπλέον μία σειρά μέτρων που περιόριζαν την ατομική δράση (ανώτατα όρια τόκων, έλεγχο ροής κεφαλαίων, έλεγχο τραπεζικών δραστηριοτήτων) σε μία κατεύθυνση άμβλυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων και υπεράσπισης των συμφερόντων της πλειοψηφίας 11. Για τον Bentham ήταν προφανές ότι το ατομικό και το συλλογικό συμφέρον δεν μπορούν να ταυτιστούν παρά με τη σύμπραξη του Κράτους.

6 Ο φιλελευθερισμός εν δράσει: Senior & McCulloch Ο ριζοσπαστισμός του Bentham, δεν είχε ανάλογη άμεση συνέχεια. Ο μεγαλύτερος κλασικός οικονομολόγος, ο David Ricardo υπήρξε σε γενικές γραμμές αρνητικός σε παρόμοιες κρατικές παρεμβάσεις κοινωνικού χαρακτήρα. Αυτό δεν οφειλόταν τόσο σε ιδεολογικούς λόγους αρχής όσο στην απαισιόδοξή του πρόβλεψη για το μέλλον του συστήματος, που καθιστούσε μάταια κάθε παρέμβαση. Είτε με την παρέμβαση του κράτους είτε χωρίς αυτήν, ο νόμος των φθινουσών αποδόσεων, σε συνδυασμό με τον νόμο αύξησης του πληθυσμού δεν θα μπορούσαν να ανατρέψουν την αναπόφευκτη σταδιακή εξαφάνιση της πηγής του οικονομικού πλεονάσματος. Είναι ωστόσο γεγονός ότι ο Ricardo δεν πρόλαβε να δει στην πράξη τις συνθήκες εξαθλίωσης που έφερε σε μεγάλα στρώματα του αγροτικού πληθυσμού της Αγγλίας η γρήγορη εκμηχάνιση της παραγωγής, όπως και ο ίδιος φοβόταν ότι θα γίνει στο μέλλον: είμαι πεπεισμένος ότι η υποκατάσταση ανθρώπινης εργασίας από μηχανές είναι συχνά πολύ επιζήμια για τα συμφέροντα της τάξης των εργατών 13. Οι συνεχιστές του όμως, John Ramsay McCulloch και Nassau William Senior γνώρισαν την ραγδαία συγκέντρωση αγροτικού πληθυσμού στις πόλεις λόγω της εκμηχάνισης 14 για να είναι σε θέση να συνειδητοποιήσουν ότι ο ελεύθερος ανταγωνισμός δημιουργεί μεγάλα κοινωνικά προβλήματα που δεν μπορεί να επιλύσει μόνη της η αγορά. Εκμεταλλευόμενοι την ισχυρή κοινωνική τους θέση 15 πρωταγωνίστησαν στις σφοδρές συζητήσεις των δεκαετιών του 1820 και 1830 που προκάλεσαν οι αντίπαλοι του Ricardo. Ο George Poulett Scrope για παράδειγμα, ένας εκ των επιφανεστέρων επικριτών του αμφισβήτησε, μεταξύ άλλων, και τις απόψεις του Ricardo περί κοινωνικής πολιτικής, θεωρώντας ότι οι κοινωνικές ανισότητες και η φτώχεια που δημιουργούνται από την οικονομική ανάπτυξη, δεν μπορούν να εξαλειφθούν χωρίς την πατερναλιστική προστασία του Κράτους 16. Ο McCulloch (1825), ο οποίος μαζί με τον James Mill υπήρξαν οι 'εκτελεστές' της πνευματικής διαθήκης του Ricardo, ήταν ο πρώτος που αιτιολόγησε θεωρητικά τη δυνατότητα μακροχρόνιας αύξησης των μισθών πάνω από το επίπεδο του μισθού επιβίωσης, αμφισβητώντας ένα καίριο σημείο της ρικαρντιανής θεωρίας. Με αφετηρία τη θεωρία του περί 'αποθέματος μισθών', διετύπωσε μία σειρά φιλεργατικών προτάσεων σχετικά με τη νομοθετική προστασία των εργαζομένων στα εργοστάσια και τη δημιουργία εργατικών ενώσεων. Παράλληλα, υποστήριξε ότι το Κράτος είναι ο μόνος φορέας που μπορεί να παράγει ότι ονομάζουμε σήμερα

7 118 'δημόσια αγαθά' (υποδομές μεταφορών, δημόσια υγεία, σιδηρόδρομοι). Συνεπώς, και κατ'εξαίρεση, το Κράτος μπορεί κατά τον McCulloch να διορθώνει τις ατέλειες που δημιουργεί ο ελεύθερος ανταγωνισμός. Ο Senior ήταν ο μόνος από τους Βρετανούς Κλασικούς με έντονη πολιτική δράση. Οι προτάσεις του απετέλεσαν τη βάση για τις μεταρρυθμίσεις του 'Νόμου περί εργατικών ενώσεων' του 1830, του 'Νόμου περί εργοστασίων' του 1833, και της μεταρρύθμισης του 'Νόμου περί φτώχειας' του Η πρώτη απαγόρευε ουσιαστικά τη δημιουργία συνδικάτων, η δεύτερη εισήγαγε την υποχρεωτική εκπαίδευση των παιδιών 9 ως 13 ετών που δούλευαν ως τότε στα εργοστάσια, ενώ η τρίτη εισήγαγε ένα σύστημα κρατικών επιδοτήσεων των φτωχών που ήταν πρόθυμοι να εργαστούν 18. Η γενική φιλοσοφία του Senior ήθελε τον περιορισμό της κρατικής ενίσχυσης κατά περίπτωση, μόνον σε όσους ήταν ανίκανοι να εργαστούν για λόγους υγείας ή ηλικίας. Θεωρούσε ότι οι γενικές ρυθμίσεις υπέρ των φτωχών οξύνουν το πρόβλημα και διαιωνίζουν την εξαθλίωση, αφού στερούν από τα άτομα το κίνητρο για να βελτιώσουν τη θέση τους. Πολύ γνωστή είναι ακόμη και η επιχειρηματολογία του Senior, κατά της μείωσης του ωραρίου στις 10 ώρες, στη βάση της θεωρίας του περί κέρδους της τελευταίας ώρας (Senior 1836, σελ. 188 κ.ε.), η οποία προκάλεσε τόσα αιχμηρά σχόλια από τον Marx (1867, σελ ) 19. Ο Senior μετέβαλε τις απόψεις του μετά την επιστροφή του στην ακαδημαϊκή δραστηριότητα, το 1847 υιοθετώντας σαφώς πιο παρεμβατικές θέσεις Ο ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός του Mill Ο Mill ήταν αναμφίβολα ο πιο ριζοσπάστης από τους Βρετανούς Κλασικούς. Στη βάση της πολιτικής του προβληματικής υπήρχε το σχέδιο της μείωσης των κοινωνικών ανισοτήτων και η ανησυχία για το μέλλον των εργαζομένων τάξεων (Mill 1848, Βιβλίο 4). Η επίτευξη της μεγαλύτερης δυνατής κοινωνικής ευημερίας δεν θα μπορούσε να γίνει σε βάρος των συμφερόντων των περισσοτέρων. Γι'αυτό το λόγο θεωρούσε απαραίτητη την ενεργό παρουσία του Κράτους, υποστηρίζοντας ενεργά μία δέσμη παρεμβατικών μέτρων όπως εθνικοποίηση της κοινόχρηστης γης, περιορισμοί στο δικαίωμα κληρονομιάς, προοδευτική φορολογική μεταρρύθμιση, θέσπιση υποχρεωτικής βασικής δημόσιας εκπαίδευσης 21. Παράλληλα, με τη δημόσια ομολογία του το 1869, του σφάλματος των Κλασικών περί της ύπαρξης ενός άκαμπτου και αδιαπραγμάτευτου αποθέματος μισθών, θεωρήθηκε ως ο κύριος υπεύθυνος για τη μεταστροφή της κοινής γνώμης ως προς την απαγόρευση δημιουργίας των εργατικών συνδικάτων αλλά και για την εκ

8 119 βάθρων μεταρρύθμιση της εργατικής νομοθεσίας. Από τη στιγμή που ο κορυφαίος οικονομολόγος της εποχής παραδέχθηκε ότι η θεωρία περί αποθέματος μισθών στερείται κάθε επιστημονικής βάσης και πρέπει να απορριφθεί (Mill 1869, σελ. 646), έγινε σε όλους φανερό ότι το ύψος των μισθών μπορεί να διαμορφωθεί από τη συλλογική διαπραγμάτευση μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων. Στο τελευταίο κεφάλαιο του 5 ου και τελευταίου βιβλίου των Αρχών Πολιτικής Οικονομίας, ο Mill δηλώνει ότι το laissez-faire είναι η γενική αρχή: κάθε παρέκκλιση απ'αυτήν είναι κακή, εκτός και αν απαιτείται χάριν του γενικού καλού (Mill 1848, σελ.950). Αμέσως όμως στη συνέχεια αναλαμβάνει ο ίδιος να παρουσιάσει εννέα ευρείες κατηγορίες παρεκκλίσεων από τη γενική αρχή του laissez-faire. Σε αυτές συμπεριλαμβάνει την προστασία των καταναλωτών, την παροχή βασικής εκπαίδευσης, την προστασία των ανηλίκων, τον έλεγχο της παραγωγής δημοσίων αγαθών, την παροχή δημόσιας βοήθειας στους φτωχούς κλπ. Αξίζει να αναφέρουμε ένα μόνο συγκεκριμένο παράδειγμα που δείχνει την μορφή της κρατικής παρέμβασης στο κοινωνικό πεδίο, δείχνοντας παράλληλα πόσο επίκαιρη μπορεί να είναι η κοινωνική προβληματική του Mill. Εξετάζοντας την δυνατότητα μείωσης του ωραρίου εργασίας χωρίς παράλληλη μείωση του ημερομισθίου, θεωρεί ότι η άνοδος της παραγωγικότητας της εργασίας που θα προκύψει από τη μείωση του χρόνου εργασίας θα λειτουργήσει μακροπρόθεσμα υπέρ των επιχειρηματιών. Επειδή όμως κανείς επιχειρηματίας από μόνος του δεν είναι διατεθειμένος να πάρει τέτοιο ρίσκο, είναι αναγκαίο το Κράτος να επιβάλει μια γενική μείωση του ωραρίου εργασίας χωρίς μείωση μισθών (Mill 1848, σελ ). 6. Συμπέρασμα Ο Schumpeter (1954, σελ. 550) έγραψε ότι "όσο πολύπλοκες και αν είναι οι οικονομικές λειτουργίες του κράτους που έχουμε μπροστά μας οποιαδήποτε στιγμή, θα χρειαζόμαστε πάντα τη προβληματική των κλασικών όταν πρόκειται για θέματα ρύθμισης και ελέγχου". Το κύριο δίδαγμα από το έργο των Βρετανών Κλασικών της Πολιτικής Οικονομίας είναι ότι δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε- τη μελέτη των συνθηκών που εξασφαλίζουν τη μακροχρόνια ανάπτυξη από τη μελέτη των προϋποθέσεων μιας κοινωνικά τουλάχιστον ανεκτής, διανομής εισοδήματος.

9 120 Σήμερα είναι ορατά τα αδιέξοδα των κυριάρχων μοντέλων κοινωνικής πολιτικής, τόσο του συντηρητικού-κορπορατιστικού μοντέλου της Κεντρικής Ευρώπης, όσο και του λεγόμενου φιλελευθέρου της Βόρειας Ευρώπης. Γι'αυτό το λόγο πολλοί θεωρούν ότι ο εκσυγχρονισμός και ο εξορθολογισμός του Κοινωνικού Κράτους, ειδικά στη Νότια Ευρώπη, απαιτεί ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων 23. Αυτό σημαίνει όχι μόνο κατάργηση όλων των στρεβλώσεων που υφίστανται, αλλά πρωτίστως σειρά μέτρων που εγγυώνται την ελάχιστη κοινωνική προστασία και ενδυναμώνουν την κοινωνική ιδιότητα του πολίτη. Αν θυμηθούμε, με βάση τα παραπάνω, ότι το Κράτος Πρόνοιας θεμελιώθηκε στη Βρετανία και στους κλασικούς της Πολιτικής Οικονομίας, είναι προφανής η ιδιαίτερη σημασία και η επικαιρότητα της σκέψης τους, όχι μόνο σε όσους χαράσσουν την κοινωνική πολιτική αλλά και για όσους ασχολούνται θεωρητικά με αυτά τα ζητήματα. Υποσημειώσεις 1. Για τη διάσταση κλασικών και ιδεολογίας του 'laissez-faire' βλ. Blaug (1958, σελ. 43-5), Coats (1971), Gordon (1971), Grampp (1982). 2. Βλ. Clapham (1967, σελ. 335), Gordon (1991, σελ. 221), Zouboulakis (1993, σελ. 25, 42). 3. Λαμπρή εξαίρεση αποτελεί ο Ταγματάρχης Robert Torrens που υπερασπίστηκε ανοιχτά τις φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις του Robert Peel. Βλ. Schumpeter (1954, σελ. 489). Για τον Torrens βλ. και Karayiannis (2000). Συμμετοχή στη μεταρρύθμιση του νόμου περί φτώχειας είχε και ο Senior, όπως θα δούμε παρακάτω. 4. Βλ. Denis (1983, σελ. 184), Skinner (1987, σελ. 360), Sen (1987, σελ. 57), Ψυχοπαίδης (1990), Δρόσος (1992), Tabb (1999 σελ. 34). 5. Βλ. ενδεικτικά Skinner (1987 σελ. 363), Winch (1996, σελ. 95). 6. Heilbroner (1980, σελ. 43). 7. Βλ. Evensky (2001 σελ. 507), ο οποίος εύστοχα σημειώνει ότι η περιορισμένη κυβέρνηση δεν είναι η αιτία της επιτυχίας μιάς φιλελεύθερης κοινωνίας, αλλά το κέρδος αυτής της επιτυχίας. 8. Για το θέμα αυτό βλ. Κορλίρας (1991, σελ. 30), Δρόσος (1992). 9. Για την οικονομική πολιτική του Smith βλ. Θεοχάρης (1980, Ι σελ. 153), Beraud (1992, σελ ), Winch (1996, σελ ). 10. Βλ. σχετικά την εξαιρετική ανάλυση του Sen (1987, σελ ). 11. Για τα μέτρα αυτά βλ. Cot (1992, σελ ), Ψαλιδόπουλος (1997, σελ ). 12. Νεώτεροι μελετητές ωστόσο τεκμηριώνουν με βάση τις τοποθετήσεις του Ricardo στο Βρετανικό Κοινοβούλιο μία φιλελεύθερη-αντικρατικιστική πολιτική αντίληψη (Churchman 1999).

10 Η τελευταία έκδοση των Αρχών Πολιτικής Οικονομίας έγινε το 1821, δύο χρόνια πριν από τον θάνατό του. Το συγκεκριμένο απόσπασμα αναφέρεται στο Ψαλιδόπουλος (1997, σελ. 80). 14. Ο Cameron (1989, σελ. 166) αναφέρει ότι ο αγροτικός εργατικός πληθυσμός στην Αγγλία, μειώθηκε από 36% σε 22% στα πρώτα πενήντα χρόνια του 19 ου αιώνα, έστω και αν ο πληθυσμός συνολικά αυξάνονταν με ρυθμούς έως και 17% κάθε δέκα χρόνια. Να σημειωθεί ότι το μικρό μέγεθος των βιομηχανικών μονάδων δεν ήταν σε θέση να απορροφήσει άμεσα αυτή τη ραγδαία εισροή ανειδίκευτου εργατικού δυναμικού στις πόλεις. Βλ. Clapham (1967, σελ. 68). 15. Ο McCulloch που θεωρείται ως ο 'πρώτος επαγγελματίας οικονομολόγος', υπήρξε ικανός δημοσιογράφος, πανεπιστημιακός δάσκαλος και διευθυντής του Εθνικού Τυπογραφείου. Ο Senior ήταν ο πρώτος καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας αλλά και δραστήριο στέλεχος και Βουλευτής του Φιλελευθέρου Κόμματος των Ουίγων. 16. Για τις απόψεις περί κοινωνικής πολιτικής του Scrope, βλ. Καραγιάννης (1994). Για μία ενδελεχή αποτίμηση του έργου του βλ. Stack (2000). 17. Βλ. O'Brien (1970, σελ. 366), Ψαλιδόπουλος (1997, σελ. 95). 18. Βλ. Bowley (1937), Levy (1970). 19. Ο Β. DeLong (1986) δίνει μία πειστική ερμηνεία του λάθους του Senior, δικαιώνοντας εν μέρει μόνο την κριτική του Marx. 20. Βλ. σχετικά Bowley (1937, σελ ), Ψαλιδόπουλος (1997, σελ.92). 21. Για τη μεταρρυθμιστική πολιτική του Mill βλ. Packe (1954, σελ ), Schwartz (1972, Κεφ. 7), Robbins (1973, σελ ), Bedarida (1972, σελ ). 22. Η ομολογία του λάθους του Mill έγινε σε ένα άρθρο του το 1869, χωρίς ωστόσο να αλλάξει κάτι στην 7 η και τελευταία έκδοση των Αρχών Πολιτικής Οικονομίας. Περισσότερα για το θέμα και τις κοινωνικές επιπτώσεις του στο Hobsbawm (1977, σελ. 256), Blaug (1986, σελ ), Zouboulakis (1993, σελ ). 23. Βλ. π.χ. τα άρθρα των Ferrera, Hespanha, Rossi στο Ματσαγγάνης (επιμ.) (1999). Βλ. σχετικά Zouboulakis (2000). Βιβλιογραφία BEDARIDA, F. (1972), Le socialisme en Angleterre jusqu'en 1848, στο J. Droz, Histoire generale du Socialisme, Paris: PUF. BENTHAM, J. (1793), Manual of Political Economy. In Jeremy Bentham's Economic Writings. W. Stark (επιμ.), London: Allen & Unwin, BERAUD, A. (1992), La contribution fondatrice. Origine et developpement de la pensee economique d'adam Smith, στο A. Beraud et G. Faccarello, Nouvelle Histoire de la pensee Economique, Paris: La Decouverte. BLAUG, M. (1958), Ricardian Economics, New Haven: Yale Uni. Press. BLAUG, M. (1986), La pensee economique. Origine et developpement. Paris: Economica.

11 122 BOWLEY, Μ. (1937), Nassau Senior and Classical Economics, London: Allen & Unwin, CAMERON, R. (1989), A concise Economic History of the World, Oxford University Press. CHURCHMAN, N. (1999), Public Debt Policy and Public Extravagance: The Ricardo-Malthus debate, History of Political Economy, 31: CLAPHAM, J.H. (1967), An Economic History of Modem Britain. The early railway age Cambridge Uni. Press. COATS, A.W. (1971), The Classical Economists and Economic Policy. London: Methuen & CO. COT, A. (1992), Jeremy Bentham, un 'Newton' de la Morale, στο A. Beraud et G. Faccarello, Nouvelle Histoire de la pensee Economique, Paris: La Decouverte. DeLONG, B.J. (1986), Senior's last hour: suggested explanation of a famous blunder, History of Political Economy, 18 (2), pp DENIS, H. (1983), Histoire de la pensee economique. Paris: PUF 7η έκδοση. ΔΡΟΣΟΣ, Δ. (1992), Κοινωνία της αγοράς και συγκρότηση της κρατικής μορφής στον Α. Smith. Αξιολογικά, Τεύχος 4, σελ, EVENSKY, J. (2001), Adam Smith's Lost Legacy, Southern Economic Journal, 67(3): GORDON, H.S (1971), The ideology of laissez-faire, στο Coats (1971). GORDON, H.S (1991), The History and Philosophy of Social Science. London: Routledge. GRAMPP, W.D. (1982), Economic opinion when England turned to free-trade. History of Political Economy, 14: HEILBRONER, R. (1980), The worldly philosophers. London: Penguin, 5 η έκδοση. HOBSBAWM, Ε. (1977), The age of capital. London: Abacus. ΘΕΟΧΑΡΗΣ, P. (1980), Ιστορία της Οικονομικής Αναλύσεως, Αθήνα: Παπαζήσης. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ, Α. (1994), Βιβλιοκριτική στο Μ. ΨΑΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ Οικονομικές θεωρίες και κοινωνική πολιτική. Η Βρετανική προσέγγιση, ΣΠΟΥΔΑΙ, 44 (3-4), KARAYIANNIS, A. (2000), "Robert Torrens on Technological Progress", History of Economic Ideas, 8 (2), ΚΟΡΛΙΡΑΣ, Π. (1991), Φιλοσοφία της Πολιτικής Οικονομίας. Αθήνα: Γνώση. LEVY, S.L.(1970), Nassau W. Senior: New York: David & Charles. MARX, K. (1867), he Capital. Livre I. Paris: La Pleiade, ΜΑΤΣΑΓΓΑΝΗΣ, EM. (επιμ.) (1999), Η μεταρρύθμιση του κοινωνικού κράτους στη Νότια Ευρώπη, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. MCCULLOCH, J.R. (1825), Principes d'economie Politique, Paris: Guillaumin & Cie, (Μτφ. από την 4 η αγγλική έκδοση του 1849).

12 123 MILL, J.S (1848), Principles of Political Economy. 7η έκδοση 1873, Επιμέλεια W.J. Ashley Clifton: Augustus Kelley, MILL, J.S. (1869), "Thornton on Labour and its claims", στο Collected Works, Essays on Economics and Society, τομ. V Toronto, Toronto University Press. O'BRIEN, D.P. (1970), J. R. McCulloch. A study in classical Economics. London: Allen & Unwin. PACKE, M. St.J. (1954), The life of John Stuart Mill. London: Secker & Warburg. ROBBINS, L. (1973), The evolution of modern economic theory. London: McMillan. SCHUMPETER, J.A.(1954), History of Economic Analysis. London: Allen & Unwin. SCHWARTZ, P. (1972), The new Political economy of J. S. Mill. London: Weidenfeld & Nicholson. SEN, A. (1987), Για την Ηθική και την Οικονομία, Αθήνα, Καστανιώτης, SENIOR, W.N. (1836), An outline of the science of Political Economy, New York: A.M.Kelley, SKINNER, A. (1987), "Smith, Adam", στο The New Palgrave's Dictionary of Political Economy, London: MacMillan, σελ SMITH, A. (1776), The Wealth of Nations. Chicago: University Press, STACK, D. (2000), "The Secret Concatenation' in the Mid-nineteenth century: The case of George Poulett Scrope, a still neglected political economist", History of Political Economy, 32 (2), TABB, W. (1999), Reconstructing Political Economy. The great divide in economic thought. London: Routledge. ΨΑΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ, M. (1997), Οικονομικές θεωρίες και κοινωνική πολιτική. Η Βρετανική προσέγγιση. Αθήνα: Αίολος. ΨΥΧΟΠΑΙΔΗΣ, Κ. (1990), Ο Α. Smith και η κριτική μέθοδος της Πολιτικής Οικονομίας, Αξιολογικά, Τεύχος 1, σελ, WINCH, D. (1996), Riches and poverty. An intellectual History of Political Economy in Britain, Cambridge: Uni. Press. ZOUBOULAKIS, M. (1993), La science economique a la recherche de ses fondements. La tradition economique ricardienne, Paris: PUF. ZOUBOULAKIS, M. (2000), Book Review, M. Matsaganis (επιμ.) Perspectives of the Welfare State in Southern Europe, European Societies, 2 (3) pp

Email: vrapanos@econ.uoa.gr

Email: vrapanos@econ.uoa.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2008-2009 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Μάθηµα: ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Γραφείο 305, Σταδίου 5 ιδασκαλία: Β. Ράπανος Ηµέρα και ώρα µαθήµατος: Τρίτη, 11.00-14.00 Ώρες γραφείου:

Διαβάστε περισσότερα

Dani Rodrik, Economics Rules why economics works, when it fails, and how to tell the difference, Oxford University Press, U.K.

Dani Rodrik, Economics Rules why economics works, when it fails, and how to tell the difference, Oxford University Press, U.K. Η Θεωρία της Αξίας και της διανομής της 1 Πώς εξηγείται ο καθορισμός των τιμών των διαφόρων αγαθών και υπηρεσιών σε μια οικονομία; Ομοίως, τι καθορίζει την αξία; Αυτό, είναι ίσως ένα από τα θεμελιώδη ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Κεφ. Ιο Η Συνεισφορά της Ιστορίας της Οικονομικής Σκέψης Εισαγωγή 17 1.1. Η Σύγχρονη Κάμψη της Ιστορίας της Οικονομικής Σκέψης..

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ : ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ : ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ : ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ανεργία φ σ υ ικό ό π ο π σ ο οσ ο τό τ ό α νε ν ργί γ ας

Φυσική ανεργία φ σ υ ικό ό π ο π σ ο οσ ο τό τ ό α νε ν ργί γ ας ΑΝΕΡΓΙΑ Κατηγορίες ανεργίας Φυσική ανεργία (υπάρχει µακροχρονίως σε µια οικονοµία) το σύνηθες ποσοστό ανεργίας [δεν παραµένει σε σταθερό ύψος και επηρεάζεται από την οικονοµική πολιτική, απλά υποδηλώνει

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Μίκρο 3. Market Failures. Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης. Εφαρμοσμένη Μικρο 3 - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Μ. Ζουμπουλάκης

Εφαρμοσμένη Μίκρο 3. Market Failures. Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης. Εφαρμοσμένη Μικρο 3 - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Μ. Ζουμπουλάκης Εφαρμοσμένη Μίκρο 3 Market Failures Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης 1 Εφαρμοσμένη Μικρο 3 - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Μ. Ζουμπουλάκης Προβλήματα με το αόρατο χέρι (αποτυχίες της αγοράς) Οδηγούν οι ατομικές

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος. Ενότητα 2η: Επισκόπηση Ι. Δημήτριος Σκούρας Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

Τίτλος Μαθήματος. Ενότητα 2η: Επισκόπηση Ι. Δημήτριος Σκούρας Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Τίτλος Μαθήματος Ενότητα 2η: Επισκόπηση Ι Δημήτριος Σκούρας Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών 1 Σκοποί ενότητας Κατανόηση της εξέλιξης της Οικονομικής σκέψης σχετικά με την παραγωγή,

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Η σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την Ευρώπη και η στάση της κοινής γνώμης γύρω από το ζήτημα «Ευρώπη» είναι τόσο παλιά όσο και η συγκρότηση της ΕΟΚ στα τέλη

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Βαγγέλης Βασιλάτος και Τρύφων Κολλίντζας

Βαγγέλης Βασιλάτος και Τρύφων Κολλίντζας Η ΜΗ- ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ: ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΣΤΟ ΠΑΡΤΙ ΚΑΙ Ο ΚΑΘΕΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΤΗ ΤΟΥ Βαγγέλης Βασιλάτος και Τρύφων Κολλίντζας 9-11-2015 Αναπ. καθηγητής και καθηγητής, αντίστοιχα, του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΥΧΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ. (Συνέχεια)

ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΥΧΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ. (Συνέχεια) ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΤΥΧΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ (Συνέχεια) Πηγές αποτυχίας των αγορών Δημόσια αγαθά Είναι τα αγαθά των οποίων η χρήση δεν μπορεί να αποκλειστεί και ως εκ τούτου είναι ελευθέρα για

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή τους στις διάφορες αγορές. - Τα οικονομικά υποδείγματα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Κεφάλαιο 1 Προβλήµατα των νοικοκυριών και των οικονοµιών:! Ποιος θα εργασθεί;! Τι και πόσα αγαθά θα παραχθούν;! Ποιοι πόροι θα χρησιµοποιηθούν στην παραγωγή;! Σε τι τιµές θα πωληθούν

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενο. Σηµαντικά Βιβλία. των. των. οικονοµικών θεωρείται η πρώτη. κοινωνική. Σµιθ, ο ιδρυτής σύγχρονων οικονοµικών. των. και.

Περιεχόµενο. Σηµαντικά Βιβλία. των. των. οικονοµικών θεωρείται η πρώτη. κοινωνική. Σµιθ, ο ιδρυτής σύγχρονων οικονοµικών. των. και. ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0111 «Σύγχρονα Θέµατα ιοίκησης Αθλητισµού»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Η διδακτέα ύλη περιλαμβάνει τις ακόλουθες ενότητες του βιβλίου των κ.κ. Μάραντου και Θεριανού: ΚΕΦ. 1: Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1.1 Άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Κουτεντάκης Φραγκίσκος - Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική

Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Τι είναι η δημόσια οικονομική Η Δημόσια Οικονομική μελετά το ρόλο του δημόσιου τομέα, του κράτους δηλαδή στην οικονομία. Βασική έμφαση δίνεται στο ρόλο των δημόσιων δαπανών

Διαβάστε περισσότερα

Παρέμβαση Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση με θέμα : «Αριστερά και Μεταρρυθμίσεις»

Παρέμβαση Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση με θέμα : «Αριστερά και Μεταρρυθμίσεις» Παρέμβαση Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση με θέμα : «Αριστερά και Μεταρρυθμίσεις» Αμφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά Τρίτη 27 Φεβρουαρίου 2007 Η σχέση της αριστεράς με τις μεταρρυθμίσεις μπορεί να θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 1: Εισαγωγικές Έννοιες Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Εισαγωγικό Μέρος

Οικονομικά για Νομικούς Εισαγωγικό Μέρος Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Εισαγωγικό Μέρος Μιχάλης Ανθρωπέλος, Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα του Ricardo. Παραγωγικότητα της Εργασίας και Συγκριτικό Πλεονέκτημα

Το Υπόδειγμα του Ricardo. Παραγωγικότητα της Εργασίας και Συγκριτικό Πλεονέκτημα Το Υπόδειγμα του Ricardo Παραγωγικότητα της Εργασίας και Συγκριτικό Πλεονέκτημα Διεθνές Εμπόριο Διαφορές μεταξύ των Χωρών και Οικονομίες Κλίμακας Οι χώρες εμπλέκονται στο διεθνές εμπόριο για δύο βασικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Φ 619 Προβλήματα Βιοηθικής

Φ 619 Προβλήματα Βιοηθικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Οι κυριότερες μέθοδοι της Βιοηθικής (1): Ωφελιμισμός, Καντιανισμός. Περιπτωσιολογία. Ελένη Καλοκαιρινού Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 3

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι. Αρ. Διάλεξης: 3 Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Αλληλεξάρτηση και τα Οφέλη του Εμπορίου Αρ. Διάλεξης: 3 Ας δούμε πώς ξεκινά η μέρα σας Ξυπνάτε το πρωί με τη βοήθεια ενός ρολογιού το οποίο έχει κατασκευαστεί στην Κορέα.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη, στο 2 ο Συνέδριο Κοινωνικής Ασφάλισης του Economist

Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη, στο 2 ο Συνέδριο Κοινωνικής Ασφάλισης του Economist ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ημερομηνία: Δευτέρα, 20 Δεκεμβρίου 2010 Θέμα: Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Γιώργου Κουτρουμάνη,

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ97 ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

13η ιδακτική Ενότητα ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

13η ιδακτική Ενότητα ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 13η ιδακτική Ενότητα ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις «Η νέα αυτή πολιτική των κυβερνήσεων και η πρόταξη των ιδιωτικών συµφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν 2 Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν Στους φοιτητές μου που αποτελούν την πηγή και το κίνητρο για: «συνεχή βελτίωση» «συνεχή μάθηση» «συνεχή ανανέωση» και προβληματισμό 3 ανάπτυξη, αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 6 ο. Η Καµπύλη της Συνολικής Προσφοράς

Μάθηµα 6 ο. Η Καµπύλη της Συνολικής Προσφοράς Μάθηµα 6 ο Η Καµπύλη της Συνολικής Προσφοράς Εισαγωγή Η Καµπύλη της συνολικής προσφοράς (AS) δείχνει την ποσότητα του προϊόντος (Y) το οποίο εγχώριοι παραγωγοί είναι πρόθυµοι και ικανοί να παραγάγουν και

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 2/10/2013-21/12/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής λ ή Εμπιστοσύνηςύ. Ιούλιος 2012

Έρευνα Καταναλωτικής λ ή Εμπιστοσύνηςύ. Ιούλιος 2012 Έρευνα Καταναλωτικής λ ή Εμπιστοσύνηςύ 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 19/4/2012 25/6/2012 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Ενδεικτικές απαντήσεις στο μάθημα «ΙΣΤΟΡΙΑ» ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: Σχολικό βιβλίο, σελ. 92, «Από τα αντιβενιχελικά κόμματα πιο διαλλακτικό.» και σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Οι κλασικές προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της επιλογής του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων ως αποτέλεσμα επίδρασης ορισμένων μεμονωμένων παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1 Οι προκλήσεις Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής του Τάσου Χανιώτη 1 Η σημαντικότερη πρόκληση που αντιμετωπίζει μακροπρόθεσμα η Ευρωπαϊκή γεωργία και η Κοινή Γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης»

Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης» Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης» Ν. ΑΝΑΛΥΤΗΣ 27/3/2003 Κατά την έναρξη του 21 ου αιώνα, από τις κυριότερες προκλήσεις που απασχολούν την Ευρώπη και φυσικά και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ / PROGRAMME

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ / PROGRAMME ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ / PROGRAMME Παρασκευή, 2 Νοεμβρίου 2012 / Friday, 2 November 9.00 Έναρξη Συνεδρίου / Conference Inauguration Χαιρετισμός / Opening address David Landsman, British Ambassador to Greece / Βρετανός

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 13/5/2013 1/7/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΜΕΓΕΘΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η διατύπωση του ερωτήματος κρίνεται ως ασαφής και μάλλον ασύμβατη με το

Η διατύπωση του ερωτήματος κρίνεται ως ασαφής και μάλλον ασύμβατη με το ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Β ΚΥΚΛΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ: ΚΑΡΑΡΓΥΡΗ ΓΙΟΥΛΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής

Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής Μικροοικονομική Ανάλυση της Κατανάλωσης και της Παραγωγής Διάλεξη 1: Θεωρία επιλογής του καταναλωτή και του παραγωγού Ανδρέας Παπανδρέου Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 2: Οικονομική Ανάπτυξη και Οικονομική Μεγέθυνση (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 4: Κοινωνικές Τάξεις & Κοινωνικές Ανισότητες στην Ύπαιθρο (1/2) 2ΔΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ. Ενότητα #8: Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ. Ενότητα #8: Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ενότητα #8: Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Οκτώβριος 2013 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 4/7/2013-25/9/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!!

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! Μάτα Χαροκόπου Ανδρέας Καλλιβωκάς ΤΟ ΟΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ Οι συνεργασίες αποτελούν την πεμπτουσία της ανάπτυξης, του διαχρονικού

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 19.3.2012 2012/2039(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ PARLEMETER: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2015 ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ EE28 ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ PARLEMETER: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2015 ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ EE28 ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ PARLEMETER: 2015 ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ 1 PARLEMETER: 2015 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟΥ Η περιφερειακή ανάλυση που ακολουθεί βασίζεται στις έρευνες του Ευρωβαρομέτρου του Ευρωπαϊκού

Διαβάστε περισσότερα

Πατέντες: μύθος και πραγματικότητα

Πατέντες: μύθος και πραγματικότητα Πατέντες: μύθος και πραγματικότητα :: Φεστιβάλ των Κοινών :: Γιώργος Δαφέρμος georgedafermos@gmail.com Hράκλειο, 21/4/2013

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας

Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Εισαγωγικές Έννοιες Επιχειρηματικότητας Μάθημα 2 1 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά στοιχεία της επιχείρησης ως οργανισμού Συστατικά μέρη και το περιβάλλον της επιχείρησης Διάφορες μορφές επιχειρήσεων που λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ]

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ] Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[1.2-1.3] 1.2 Η Επιχείρηση 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η Σημασία της Επιχείρησης Η Επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό με την οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ Δεν παραγνωρίζουμε τη διαστρωμάτωση μέσα και γύρω από την τάξη των μισθωτών εργαζομένων, τις δυσκολίες που δημιουργεί στη συνειδητοποίηση των εργατών και τα εμπόδια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑΤΙ Ο ΚΕΥΝΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ Ernest Mandel Το λυκόφως του μονεταρισμού Ernest Mandel Γιατί ο Κέυνς δεν είναι η απάντηση Το Λυκόφως του Μονεταρισμού (1992) Καθώς οι καταστροφικές συνέπειες των πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία - Επάγγελμα. Ανάλυση 1 εννοιών

Εργασία - Επάγγελμα. Ανάλυση 1 εννοιών Εργασία - Επάγγελμα Ανάλυση 1 εννοιών Τι είναι εργασία επάγγελμα Εργασία : Η σωματική και πνευματική απασχόληση του ανθρώπου που αποβλέπει σε παραγωγικό σκοπό. Όλα τα καταναλωτικά αγαθά είναι προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελληνική Οικονομία και η κρίση: Προκλήσεις και Προοπτικές

Η Ελληνική Οικονομία και η κρίση: Προκλήσεις και Προοπτικές Project1:Layout 1 3/23/2012 3:38 PM Page 1 Η Ελληνική Οικονομία και η κρίση: Προκλήσεις και Προοπτικές Π. Ε. Πετράκης Η Ελληνική Οικονομία και η κρίση: Προκλήσεις και Προοπτικές Συγγραφέας Π.Ε. Πετράκης

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Αθήνα, 09/03/2011 ΑΡΘΡΟ της Αικ. Ζαφείρη Καμπίτση Επιτ. Γεν. Διευθυντού ΟΑΕΕ Τ. Προέδρου Δ.Σ ΤΑΠΟΤΕ ΘΕΜΑ : Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Ι. Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο. Ενότητα Αγροτική κοινωνία. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο. Ενότητα Αγροτική κοινωνία. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο Ενότητα 2.1.1 Αγροτική κοινωνία 2.1.1 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1/5 Αγροτικές κοινωνίες Αυτές που ζουν από την καλλιέργεια της γης 2 2.1.1 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 2/5 Μόνιμη εγκατάσταση Στοιχειώδες εμπόριο

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες Βιβλιοθηκών για την Κοινότητα Διεθνής Διάσκεψη με θέμα τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα. Αθήνα, Ιούνιος 2003

Υπηρεσίες Βιβλιοθηκών για την Κοινότητα Διεθνής Διάσκεψη με θέμα τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα. Αθήνα, Ιούνιος 2003 Υπηρεσίες Βιβλιοθηκών για την Κοινότητα Διεθνής Διάσκεψη με θέμα τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα Αθήνα, Ιούνιος 2003 ΝΕΕΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ, ΝΕΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Οι νέοι ρόλοι των δημόσιων βιβλιοθηκών στην

Διαβάστε περισσότερα

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1.1 Δραστηριότητες Γνωριμία & συνεργασία των μελών της ομάδας γνωριμίας & σ. 19 συνεργασίας των εκπαιδευομένων ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.1 (Ανά

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Επιτρέψαμε, επίσης, την ασφυκτική παρουσία της πολιτικής εξουσίας, με όρους που νόθευαν τον υγιή ανταγωνισμό, και δημιουργούσαν ομάδες προνομιούχων στ

Επιτρέψαμε, επίσης, την ασφυκτική παρουσία της πολιτικής εξουσίας, με όρους που νόθευαν τον υγιή ανταγωνισμό, και δημιουργούσαν ομάδες προνομιούχων στ Κύριε Πρόεδρε, σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, Και επιτρέψτε και μένα με τη σειρά μου, ως επικεφαλής του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης (Μακεδονίας Θράκης), να καλωσορίσω όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 2: Η μελέτη του αγροτικού χώρου στην Ελλάδα Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Το φυσικό ποσοστό της ανεργίας

Το φυσικό ποσοστό της ανεργίας Το φυσικό ποσοστό της ανεργίας Κεφάλαιο 26 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Διαχωρισμός ειδών ανεργίας Τοπρόβληματηςανεργίαςσυνήθως χωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 5: Προσδιορισμός των Τιμών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 5: Προσδιορισμός των Τιμών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 5: Προσδιορισμός των Τιμών Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΚΩΣΤΑ Β. ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΘΕΜΑ: Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΜΙΧΑΗΛ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ ΒΟΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Διδάσκουσα ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΜΕΣΙΝΗ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.283-290 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΩΝ 15 ΧΩΡΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία. Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Made in Greece: τι σημαίνει το Ελληνικό προϊόν για τους καταναλωτές και την εθνική οικονομία Γεώργιος Μπάλτας Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Βραβεία Made in Greece Για προϊόντα και επιχειρήσεις που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Ράλλης Γκέκας. Διευθύνων Σύμβουλος Ε.Ε.Τ.Α.Α. A.E.

Ράλλης Γκέκας. Διευθύνων Σύμβουλος Ε.Ε.Τ.Α.Α. A.E. Ράλλης Γκέκας Διευθύνων Σύμβουλος Ε.Ε.Τ.Α.Α. A.E. 100 100 100 100 100 100 Ε.Ε. Ελλάδα 90 80 70 93 94 87 79 75 60 50 40 30 20 10 0 2008 2009 2010 2011 2012 Πηγή: Eurostat Ε.Ε. Ελλάδα 30 25 24,2 27,4 20

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστημονική Διεύθυνση στο Δημόσιο Τομέα

Η Επιστημονική Διεύθυνση στο Δημόσιο Τομέα 1.1 Βασικές έννοιες 1 Η Επιστημονική Διεύθυνση στο Δημόσιο Τομέα 1.1.1 Ορισμοί Στο ευρύτερο γνωστικό πεδίο του Μάνατζμεντ υπάρχουν, ως επί το πλείστον, διαφοροποιημένες απόψεις για τους περισσότερους από

Διαβάστε περισσότερα